OP STAP Jess! treedt in het voetspoor van een collega.
een dagje mee met de
DIËTISTE IK
MOET TOEGEVEN DAT ETEN MIJ ONGELOOFLIJK FASCINEERT. NIET ALLEEN OMDAT IK GEWOON-
WEG HEEL GRAAG EET –EEN TYPISCH FAMILIETREKJE– EN MET VEEL PLEZIER NIEUWE SMAKEN ONTDEK, MAAR OOK OMDAT IK ERVAN OVERTUIGD BEN DAT ETEN EEN INVLOED HEEFT OP ONS GESTEL. ALS JE DIE LIJN DOORTREKT NAAR EEN ZIEKENHUIS, DAN BRENGT DAT BEST WEL WAT UITDAGINGEN MET ZICH MEE. IK WAS DUS HEEL BENIEUWD HOE ONZE COLLEGA’S VAN DE DIEETAFDELING DAAROVER DENKEN EN HOE EEN DOORSNEE DAG BIJ JESSA ER VOOR HEN UITZIET.
Kristien Ballet
RUBRIEK Rubriekzinnetje
19
ZORG VOOR DE PATIËNT/KLANT
EXPERT CONSULENT Leervermogen Ontwikkelen van medewerkers en klantsystemen Overtuigingskracht
SPECIALIST
Probleemanalyse Ontwikkelen van medewerkers en klantsystemen Oordeelsvorming
ZORGONDERSTEUNEND Discipline Stressbestendigheid Omgaan met details
BEHANDELEND
Besluitvaardigheid Oordeelsvorming Probleemanalyse INNOVATIE
PATIËNTEN- / KLANTENCONTACT
Management identificatie Creativiteit Omgaan met details AMBASSADEUR
ZORGVERLENEND
Mondelinge presentatie Sociabiliteit Overtuigingskracht
Mondelinge uitdrukkingsvaardigheid Luisteren Sensitiviteit
Plannen en organiseren Aanpassingsvermogen Probleemanalyse PROCESONDERSTEUNEND
LEIDINGGEVEND Delegeren Groepsgericht leiderschap Individugericht leiderschap
VERTEGENWOORDIGER
KLANTGERICHTHEID INTEGRITEIT SAMENWERKING
COÖRDINEREND
Voortgangscontrole Plannen en organiseren Initiatief
Onafhankelijkheid Omgevingsbewustzijn Organisatiesensitiviteit
Aanpassingsvermogen DisciplineInzet ADMINISTRATIEF Schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid Omgaan met details Vasthoudendheid
VAKKUNDIG
Probleemanalyse Creativiteit Flexibel gedrag TOEZICHT
Optreden Voortgangscontrole Stressbestendigheid
MANAGEMENT
Visie Besluitvorming Ondernemerschap
ZORG VOOR HET PROCES
AANSTUREND / VOORWAARDENSCHEPPEND
DIËTIST
volgens Jessa 2.0
Om meer duidelijkheid te scheppen voor medewerkers en leidinggevenden rond functies, opdrachten en verwachtingen, ontwierp de dienst personeel & organisatie het honingraatmodel. Welke functie je ook uitoefent bij Jessa, drie competenties zijn altijd vereist: klantgerichtheid, integriteit en samenwerking. Die drie competenties vind je centraal terug in de witte raat. Daarnaast worden er aan elke functie specifieke competenties toegekend. Voor de diëtisten zijn er drie functiespecifieke kenmerken, namelijk coördinerend, zorgverlenend en patiënten-/ klantencontact.
Ik
ontmoet diëtiste/nutritiespecialiste Kristien Ballet in het
met eten, maar daarvoor liever aan tafel wil zitten. “Zal ik u even hel-
lokaal van de diëtisten dat pal tegenover het personeels-
pen, want u heeft een aantal buisjes aan u hangen.” Ze begeleidt de
restaurant op campus Virga Jesse ligt. “Momenteel vervang ik op deze
man naar zijn stoel, stelt enkele vragen over zijn eetlust en observeert
campus een collega die op zwangerschapsverlof is”, steekt Kristien
hem nog even. Dan wendt ze zich tot zijn buurman. “En hoe is het met
van wal. “Normaal gezien tref je me op campus St.-Ursula.”
uw eetlust, smaakt het?” “Ja, meiske, het is lekker. Thuis eet ik meestal twee boterhammen ‘s morgens, maar hier eet ik er drie”, zegt hij terwijl
Als diëtiste screent Kristien patiënten op ondervoeding. Daarvoor
hij nog een flinke hap neemt. “Morgen mag ik naar huis, dan kan ik ons
voert ze maaltijdobservaties uit, houdt ze nauwgezet het gewicht van
ma weer zien. Want die woont langs mij”, zegt hij wat verward.
patiënten bij en stuurt ze de voeding bij waar nodig. “Ieder van ons team buigt zich over een ander specialisme. Aangezien ik patiënten op geriatrie (T1) opvolg, komt dieetuitleg voor mij minder aan bod. De
Samen met logo- en ergotherapeuten
kans dat ik bijvoorbeeld een patiënt met diabetes moet begeleiden, is
Kristien wijst me erop dat het zeker op een geriatrische afdeling be-
vrij klein.”
langrijk is om effectief bij elke patiënt te gaan kijken wat en hoeveel hij eet. “Sommigen zijn dementerend en zeggen wel dat ze goed eten,
Alvorens bij de patiënten langs te gaan, overloopt Kristien welke de
terwijl dat in werkelijkheid niet zo is.” Uit de praktijk weet Kristien
nieuwe en op te volgen patiënten zijn. “Het is een vast gegeven dat
dat er soms een verschil is tussen het eten van een broodmaaltijd en
ondervoeding meer voorkomt bij patiënten die op een geriatrieafde-
middagmaal. “Om geen vertekend beeld te hebben, observeer ik de
ling verblijven dan op andere afdelingen. Soms zijn ze al bij opname
patiënten vaak ook ’s middags.”
ondervoed, soms vermindert hun eetlust tijdens de opname en gaan ze sneller achteruit… De oorzaken van een verminderde voedingsinna-
Op de volgende kamer waar Kristien binnengaat, treffen we een me-
me zijn divers, o.a. verlies van eetlust, smaakveranderingen, gebitspro-
vrouw die regelmatig in ons ziekenhuis verblijft. “Dag mevrouw, hoe
blemen, sociale problematiek… Het is dus belangrijk om die patiënten
is het met de eetlust? U eet meestal wel goed hé. Ik zie dat u hart- en
met argusogen te volgen.”
vaatvriendelijke voeding krijgt met weinig zout. Smaakt dat voldoende lekker? Moest er iets zijn qua eten, dan zegt u het maar, dan kijken we of we iets kunnen aanpassen.” Zo gaat ze elke kamer binnen en
Vragen en observeren
noteert ze grondig wie wat en hoeveel eet en wie bijvoorbeeld moeite
We lopen richting geriatrieafdeling waar iedereen stilaan wakker
heeft met slikken. “We maken deel uit van een multidisciplinair team
wordt. De ontbijtkarren staan al klaar in de gang, maar de plateaus zijn
waarvan onder meer een logopedist en ergotherapeut deel uit maken.
nog niet uitgedeeld. Kristien checkt alvast de gewichten van de pati-
Door die nauwe samenwerking kunnen we patiënten zo optimaal
ënten in de medische dossiers. “Op deze afdeling wordt elke patiënt
mogelijk voeden.”
sowieso bij opname gewogen. Daarna wordt hij wekelijks opnieuw gewogen, iets wat noodzakelijk is als we een correct beeld willen krijgen
“We schenken ook veel aandacht aan de smaak van het eten. Neem
van de voedingstoestand. We zijn de collega’s dus erg dankbaar dat ze
nu patiënten met slikproblemen die gemixte voeding krijgen: niet
de tijd nemen om de patiënten te wegen! Wanneer een patiënt minder
iedereen is daar even tuk op. We doen dan samen met de koks van de
mobiel is hebben we op geriatrie een zitweegschaal om het wegen
voedingsdienst echt wel ons best om dat goed op smaak te brengen
comfortabeler te maken.”
en we houden ook rekening met de kleur, zodat niet de volledige maaltijd onaantrekkelijk oogt. Verder spelen de verpleegkundigen,
Ondertussen zijn de collega’s begonnen met het uitdelen van de ont-
verzorgenden en maaltijdbevragers een cruciale rol, want zij pikken
bijten. Kristien klopt op de deur van de eerste kamer en gaat binnen.
veel informatie op over hoe de patiënt eet en drinkt. Op die manier
“Goeiemorgen meneer! Ik ben Kristien, de diëtiste. Hoe gaat het met
kunnen we samen de evolutie van de patiënt volgen en regelmatig
eten vandaag?” De oude man vertelt haar dat hij nog moet beginnen
bijsturen waar nodig.”
OP STAP Jess! treedt in het voetspoor van een collega.
Na de maaltijdobservaties worden de nodige wijzigingen aan-
regelen van de thuiszorg, geven voedingstips zodat patiënten ook
gebracht in het maaltijdverwerkingsprogramma. Als blijkt dat de
thuis aan de nodige calorieën komen,… Alles met de focus op een snel
patiënt ondervoed is, dan wordt er in eerste instantie energie- en
herstel.”
eiwitrijke voeding opgestart. Bijkomend kunnen we bijvoeding inschakelen, al gebeurt dat minder en minder dankzij de mogelijkheid om energie- en eiwitrijke voeding aan te bieden. Bij die voeding ligt
Misverstand
de nadruk op de eiwitten. We doen dat door de soep en de puree te
Als ik vraag waarom Kristien haar job zo graag doet, hoeft ze niet lang
verrijken met eiwitpoeder. Daarnaast bieden we meer melkdesser-
na te denken. “In het ziekenhuis heb je een veel bredere patiënten-
ten en tussendoortjes aan. Ook de mogelijkheid om verrijkte soep
populatie dan wanneer je bijvoorbeeld een zelfstandige praktijk zou
bij het avondmaal te krijgen, kent succes bij een aantal patiënten.
hebben. De ene mag niet vermageren, de andere moet vermageren,
Het klinkt misschien raar, maar sommigen patiënten hebben echt
sommigen hebben slikproblemen, anderen kampen met bepaalde aller-
wel moeite om aan voldoende calorieën te geraken.”
gieën,… Dat de patiënten verschillende ziektebeelden hebben, maakt het eens zo boeiend. Een voedingsplan op maat van elke patiënt is dus een noodzaak. Een minder punt is dat er enorm veel tijd kruipt in
Dagelijks overzicht sondevoeding
onze administratie, toch wel goed voor de helft van onze tijd. Elk jaar
Zodra ze alle patiënten op de geriatrieafdeling gezien heeft,
moeten wij ook terugkoppelen naar de overheid, waarvoor dagelijks
gaan we naar de afdeling neurologie, waar op dit ogenblik twee
input van gegevens een vereiste is.”
patiënten verblijven die Kristien opvolgt als nutritiespecialiste. Alvorens de kamer binnen te gaan, controleert ze het medisch
Of er ook misverstanden zijn die onze nutritiespecialisten regelmatig
dossier. “Daarnaast check ik de lijsten met verbruikte sondevoeding
te horen krijgen? “Iets wat we wel eens te horen krijgen, is dat het
en parenterale voeding (TPN), die de collega’s van apotheek ons
toch geen kwaad kan als een wat molligere persoon een beetje afvalt
elke ochtend bezorgen. Elke patiënt die sondevoeding of TPN krijgt,
tijdens zijn opname. Terwijl het toch belangrijk is om het gewicht van
wordt namelijk door ons opgevolgd.”
de patiënt stabiel te houden. Want als hij afvalt, dan zijn het vaak de spier- en orgaanmassa die aangesproken worden. Beiden hebben we
Kristien legt me uit dat ze als nutritiespecialiste probeert om het
nodig om voldoende mobiel te blijven en om aan therapieën zoals ergo
gebruik van TPN (waarbij kunstmatige voeding via een katheter
en kiné te kunnen deelnemen”, licht Kristien toe.
rechtstreeks in de bloedbaan komt) tot een minimum te beperken en enkel op te starten daar waar er een duidelijke indicatie is. Sondevoeding geniet meestal de voorkeur. “TPN geeft vaker
Personeelsrestaurant
complicaties, o.a. metabole ontregelingen, katheterinfecties,… Er zijn
Teruggekomen in het lokaal van de diëtisten rest mij nog één prangen-
dus flink wat nadelen aan. Bovendien kost TPN tien keer meer dan
de vraag: wat zouden zij veranderen in het personeelsrestaurant als
sondevoeding.”
ze carte blanche krijgen? Vroeger vielen de diëtisten namelijk onder de voedingsdienst, maar nu vormen ze een aparte entiteit die vooral actief is op de afdelingen en werken ze veel meer multidisciplinair
Opstart consultaties home care sondevoeding
samen. Dat impliceert wel dat hun kennis over gezonde voeding
Sinds de nutritiespecialisten het verbruik van TPN dagelijks
niet altijd benut wordt bij het samenstellen van het menu voor het
opvolgen en met de betreffende arts bespreken of er alternatieven
personeelsrestaurant. Het voltallige team denkt er hetzelfde over: “Er
mogelijk zijn, is het gebruik al flink gedaald, iets wat we alleen maar
zouden meer gezonde gerechten op de kaart mogen staan, bijvoor-
kunnen toejuichen. Nieuw in het verhaal is de opstart van consul-
beeld creatieve vegetarische gerechten. Gerechten waarbij het vlees
taties voor patiënten die sondevoeding of TPN in de thuissituatie
niet gewoon plaats moet ruimen voor een vleesvervanger, maar een
nodig hebben. “We doen een check-up, geven ondersteuning bij het
volwaardige vegetarisch alternatief.” Eentje om over na te denken...