2022
ГОД ПОЛЬСКАГА РАМАНТЫЗМУ ROK ROMANTYZMU POLSKIEGO
№8
прыгожыя, маладыя, рамантычныя цыкл артыкулаў | cykl artykułów У чорнай-чорнай бібліятэцы, у чорнай-чорнай шафе, на чорнай-чорнай паліцы месцяцца кнігі пад чорнай шыльдачкай “Чорны рамантызм”. Што гэта за шыльдачка такая і ці трэба баяцца? Калі ўжо баяцца, то разам. Пра гэта новая серыя праекта “Прыгожыя, маладыя, рамантычныя”.
W czarnej, czarnej bibliotece, w czarnej, czarnej szafie, na czarnej, czarnej półce stoją książki, a pod nimi tabliczka „Czarny romantyzm”. Czym jest ta tabliczka i czy trzeba się bać? Jeśli trzeba, to możemy bać się razem. O tym jest nowa seria projektu „Piękni, młodzi, romantyczni”.
ЧОРНЫ-ЧОРНЫ РАМАНТЫЗМ CZARNY, CZARNY ROMANTYZM Дык што ж такое чорны рамантызм? Гэта адна з найважнейшых плыняў у літаратуры еўрапейскага рамантызму, перш за ўсё, англійскага і нямецкага, але таксама і польскага, якая характарызуецца змрочным, панурым бачаннем свету, лёсаў чалавецтва і асобы, натуры і культуры. У польскай літаратуры чорны рамантызм спалучаецца з вялікай увагай да рэгіянальных і ўсходніх сюжэтаў.
A więc czym jest czarny romantyzm? Jest to jeden z najważniejszych nurtów w literaturze romantyzmu europejskiego, przede wszystkim, angielskiego i niemieckiego, ale również polskiego, charakteryzujący się mroczną, ponurą wizją świata, losów ludzkości i osoby, natury i kultury. W literaturze polskiej czarny romantyzm łączy się z wielką uwagą do wątków regionalnych i orientalnych.
Узнікненне гэтай плыні было рэакцыяй на амерыканскі трансцэндэнталізм, што паўстаў у Новай Англіі. З ім былі звязаны такія вядомыя філосафы як Ральф Уолда Эмерсан і Генры Дэвід Тора, а ў якасці літаратурнага напрамку чорны рамантызм развівалі Гарацый Уолпал, Эдгар Алан По, Лорд Гордан Байран, Сэмюэл Тэйлар Колрыдж, Мэры Шэлі, Эрнст Тэадор Амадэй Гофман, Эрнст Аўгуст Фрыдрых Клінгеман. Гэтыя літаратары не прымалі прынцыпаў трансцэндэнталізму і іх адказам на гэтую з’яву была творчасць.
Powstanie tego prądu było reakcją na amerykański transcendentalizm, wywodzący się z Nowej Anglii. Związani z nim byli tacy znani filozofowie jak Ralph Waldo Emerson i Henry David Thoreau, natomiast jako literacki kierunek czarny romantyzm rozwijali Horace Walpole, Edgar Allan Poe, Lord Byron, Samuel Taylor Coleridge, Mary Shelley, Ernst Theodor Amadeus Hoffman, Ernst August Friedrich Klingemann. Ci literaci nie akceptowali założeń transcendentalizmu i swojej odpowiedzi na to zjawisko udzielali poprzez twórczość.