Issuu

Senior Fase Graad 8 • Fasiliteerdersgids 2/2

Afrikaans Huistaal

KABV

Afrikaans Huistaal

• ’n Volledige gids wat alle tekste vir begripstoetse, asook luisteren leesvaardighede bevat. • Omvattende verduidelikings van taalbegrippe wat maklik is om te verstaan. • Stap-vir-stap-riglyne om lesse aan te bied. • ’n Verskeidenheid prettige en praktiese aktiwiteite wat leerders betrek en help om taalbegrippe vas te lê en in te oefen. • Interessante temas wat op graad 8’s se algemene kennis fokus en hulle nuuskierigheid oor die wêreld aanwakker. • Moedig onafhanklike denke aan en ontwikkel redeneervermoë. • Geskik vir leerders op alle vlakke. • Gebruik in die klaskamer of tuis.

Fasiliteerdersgids 1/2

2608-A-AHT-FG02

R AA

Besit en gepubliseer deur Optimi, deel van Optimi Central Services (Edms) Bpk. Impalalaan 7, Doringkloof, Centurion, 0157 info@optimi.co.za www.optimi.co.za

Afgesien van enige billike gebruik vir die doel van navorsing, kritiek of resensie soos toegelaat onder die Wet op Outeursreg, mag geen gedeelte van hierdie boek in enige vorm of op enige manier elektronies of meganies, insluitend fotokopiëring, bandopname, of enige inligtingstoring-en-herwinningstelsel, gereproduseer of versend word sonder die uitgewer se skriftelike toestemming nie. Die uitgewer dra geen verantwoordelikheid vir die voortbestaan of akkuraatheid van URL’e van eksterne webwerwe of webwerwe van derde partye waarna daar in hierdie publikasie verwys word nie, en waarborg nie dat enige inhoud op sulke webwerwe akkuraat of toepaslik is, of sal bly nie.

Daar is gevalle waar ons nie die kopiereghouer kon kontak of opspoor nie. Die uitgewer is bereid om enige foute of weglatings so gou as moontlik reg te stel indien die saak onder ons aandag gebring word.

Reg.nr.: 2006/002404/07 ISBN: 9781779841575

Graad 8

Fasiliteerdersgids 2/2

Afrikaans Huistaal

2608-A-AHT-FG02

Aangepas vir KABV

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Inhoudsopgawe Eenheid 3: Week 1 – 2

........................................................................................................................ 1

Les 10 Pasmaats ................................................................................................................................................1 Afdeling 1: Luister en praat............................................................................................................... 2 Aktiwiteit 127: Luister na 'n dialoog en beantwoord vrae.............................................................. 2 Aktiwiteit 128: Leenwoorde en volksetimologie.................................................................................4 Aktiwiteit 129: Selfstandige naamwoorde – soortname en eiename.......................................5 Aktiwiteit 130: Sinonieme, antonieme en paronieme.......................................................................5 Aktiwiteit 131: Byvoeglike naamwoorde – trappe van vergelyking, intensiewe vorme en die verboë vorm ............................................................................................... 6 Aktiwiteit 132: Letterlike en figuurlike betekenis en kontekstuele betekenis......................... 7 Aktiwiteit 133: Neem deel aan 'n groepbespreking en gebruik gesprekskonvensies...........8 Afdeling 2: Lees en kyk...................................................................................................................... 10 Aktiwiteit 134: Lees 'n uittreksel uit 'n drama..................................................................................... 10. Aktiwiteit 135: Sinsoorte, vraagvorme en die teenwoordige, verlede en toekomende tyd.............................................................................................................12 Aktiwiteit 136: Lees en ontleed 'n gedig............................................................................................ 13. Aktiwiteit 137: Hersien die dele van 'n boek..................................................................................... 15 Aktiwiteit 138: Lees hoofstuk 20 en 21 van Elton amper-famous April en juffrou Brom.. en beantwoord vrae.....................................................................................................17 Afdeling 3: Skryf en aanbied........................................................................................................... 18 Aktiwiteit 139: Spelreëls en spelpatrone: aksente – die akuutteken en gravisteken.......... 18 Aktiwiteit 140: Leestekens – die punt, komma en aanhalingstekens....................................... 19 Aktiwiteit 141: Die direkte en indirekte rede...................................................................................... 19 Aktiwiteit 142: Skryf 'n paragraaf...........................................................................................................21 Aktiwiteit 143: Skryf 'n dialoog................................................................................................................21

Eenheid 3: Week 3 – 4

..................................................................................................................22

Les 11 Bure en mure .............................................................................................................................................22 Afdeling 1: Luister en praat.............................................................................................................23 Aktiwiteit 144: Luister na 'n brief aan die pers en beantwoord vrae........................................23 Aktiwiteit 145: Neem deel aan 'n groepbespreking oor 'n brief aan die pers.......................24 Aktiwiteit 146: Bywoorde.........................................................................................................................25 Aktiwiteit 147: Partydigheid, vooroordeel en stereotipering, en onderskei tussen feit en mening.................................................................................................................25 Afdeling 2: Lees en kyk......................................................................................................................27 Aktiwiteit 148: Lees 'n koerantberig oor hedendaagse aangeleenthede..............................27 Aktiwiteit 149: Lees en ontleed 'n gedig.............................................................................................29 Aktiwiteit 150: Sinonieme, homonieme en paronieme...................................................................32 Aktiwiteit 151: Voorsetsels.......................................................................................................................32 Aktiwiteit 152: Identifiseer emotiewe en manipulerende taal.....................................................33 Aktiwiteit 153: Lees hoofstuk 24 en 25 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae.................................................................................................... 34.

iii

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Afdeling 3: Skryf en aanbied.......................................................................................................... 34. Aktiwiteit 154: Hersien leestekens: die komma, punt en ellipsteken........................................ 34 Aktiwiteit 155: Sinstruktuur en enkelvoudige, veelvoudige en saamgestelde sinne...........37 Aktiwiteit 156: Skryf 'n brief aan die pers..........................................................................................38

Eenheid 3: Week 5 – 6

................................................................................................................. 40

Les 12 Uithouers en aanhouers......................................................................................................................... 40 Afdeling 1: Luister en praat............................................................................................................. 41 Aktiwiteit 157: Onvoorbereide mondeling........................................................................................ 43 Aktiwiteit 158: Basisvorme, voorvoegsels en agtervoegsels.......................................................42 Aktiwiteit 159: Afkortings........................................................................................................................ 44 Aktiwiteit 160: Luister na 'n toespraak en doen 'n voorbereide mondelinge aanbieding..................................................................................................................... 45 Afdeling 2: Lees en kyk......................................................................................................................47 Aktiwiteit 161: Lees 'n kortverhaal........................................................................................................47 Aktiwiteit 162: Sinstruktuur, enkelvoudige, veelvoudige en saamgestelde sinne en tyd.................................................................................................................... 50 Aktiwiteit 163: Byvoeglike naamwoorde en bywoorde................................................................. 51 Aktiwiteit 164: Lees en ontleed 'n gedig............................................................................................. 51 Aktiwiteit 165: Oefen leesvaardighede met 'n visuele teks..........................................................53 Aktiwiteit 166: Identifiseer emotiewe en manipulerende taalgebruik......................................55 Aktiwiteit 167: Partydigheid, vooroordeel en stereotipering.......................................................56. Aktiwiteit 168: Lees hoofstuk 26 en 27 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en . beantwoord vrae...........................................................................................................57 Afdeling 3: Skryf en aanbied...........................................................................................................58 Aktiwiteit 169: Spelreëls en spelkonvensies: die afkappingsteken............................................58 Aktiwiteit 170: Skryf 'n formele brief.....................................................................................................59

Eenheid 3: Week 7 – 8

...................................................................................................................61

Les 13 Tik-tok-tyd ..............................................................................................................................................61 Afdeling 1: Luister en praat.............................................................................................................62 Aktiwiteit 171: Luister na 'n inligtingsteks...........................................................................................62 Aktiwiteit 172: Sinonieme, antonieme en homonieme.................................................................. 64 Aktiwiteit 173: Vertel 'n storie................................................................................................................. 64. Afdeling 2: Lees en kyk......................................................................................................................65. Aktiwiteit 174: Lees 'n kortverhaal........................................................................................................65 Aktiwiteit 175: Soortname en eiename............................................................................................. 70 Aktiwiteit 176: Byvoeglike en bywoordelike bysinne...................................................................... 70 Aktiwiteit 177: Lees en ontleed 'n gedig..............................................................................................71 Aktiwiteit 178: Voorsetsels.......................................................................................................................72 Aktiwiteit 179: Sinsoorte en tyd.............................................................................................................73 Aktiwiteit 180: Lees hoofstuk 28 en 29 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en oefen leesvaardighede......................................................................................... 77 Afdeling 3: Skryf en aanbied...........................................................................................................74 Aktiwiteit 181: Idiomatiese uitdrukkings en spreekwoorde..........................................................74

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Aktiwiteit 182: Die gebruik van leestekens by afkortings..............................................................74 Aktiwiteit 183: Skryf 'n storie..................................................................................................................74

Eenheid 3: Week 9–10

.................................................................................................................. 75

Les 14 Superhelde .............................................................................................................................................75 Afdeling 1: Luister en praat............................................................................................................ 76 Aktiwiteit 184: Luister na 'n kortverhaal en leer meer oor hardopleesvaardighede........... 76 Aktiwiteit 185: Sinstrukture en sinsoorte............................................................................................78 Aktiwiteit 186: Voorbereide hardoplees............................................................................................79 Aktiwiteit 187: Soortname en samestellings................................................................................... 80. Afdeling 2: Lees en kyk.................................................................................................................... 80 Aktiwiteit 188: Lees 'n kortverhaal...................................................................................................... 80 Aktiwiteit 189: Sinonieme, antonieme en homonieme..................................................................85. Aktiwiteit 190: Voorsetsels......................................................................................................................86 Aktiwiteit 191: Lees en ontleed gedigte............................................................................................86 Aktiwiteit 192: Lees en kyk na 'n strokiesprent.................................................................................88 Aktiwiteit 193: Lees hoofstuk 30 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae.....................................................................................................95 Afdeling 3: Skryf en aanbied...........................................................................................................95 Aktiwiteit 194: Spelreëls en spelpatrone; die koppelteken.........................................................95 Aktiwiteit 195: Funksies van paragrawe............................................................................................96 Aktiwiteit 196: Skryf 'n beskrywende opstel.....................................................................................98

Eenheid 4: Week 1 – 2

..................................................................................................................99

Les 15 Stadig maar seker.....................................................................................................................................99 Afdeling 1: Luister en praat............................................................................................................99 Aktiwiteit 197: Luister na 'n koerantberig en beantwoord vrae................................................100 Aktiwiteit 198: Neem deel aan 'n groepbespreking oor 'n tydskrifartikel..............................100 Aktiwiteit 199: Die direkte en indirekte rede...................................................................................103 Aktiwiteit 200: Vraagvorme...................................................................................................................104 Aktiwiteit 201: Enkelvoude, meervoude, verkleinwoorde en geslag.......................................105 Afdeling 2: Lees en kyk...................................................................................................................106 Aktiwiteit 202: Lees 'n tydskrifartikel..................................................................................................106 Aktiwiteit 203: Sinonieme, antonieme en homonieme................................................................ 107 Aktiwiteit 204: Lees en ontleed 'n gedig..........................................................................................108 Aktiwiteit 205: Lees hoofstuk 31 en 32 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae........................................................................................... 110 Aktiwiteit 206: Lees 'n infografika........................................................................................................110 Afdeling 3: Skryf en aanbied.........................................................................................................114 Aktiwiteit 207: Skryf 'n opsomming......................................................................................................114 Aktiwiteit 208: Letterlike en figuurlike betekenis en dubbelsinnigheid....................................114 Aktiwiteit 209: Leestekens: aanhalingstekens, hakies, skuinsstreep en klemteken............. 116 Aktiwiteit 210: Feite en menings........................................................................................................... 117 Aktiwiteit 211: Skryf 'n tydskrifartikel...................................................................................................118 v

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Eenheid 4: Week 3 – 4

................................................................................................................ .120

.................................................................................................................137

Eenheid 4: Week 5 – 6

Les 16 Skattejag ...........................................................................................................................................120 Afdeling 1: Luister en praat..........................................................................................................120 Aktiwiteit 212: Luister na tekste en onderskei tussen feite en menings..................................120 Aktiwiteit 213: Voer 'n debat en handhaaf die regte styl, toon en register.......................... 123 Afdeling 2: Lees en kyk................................................................................................................... 124 Aktiwiteit 214: Lees 'n kortverhaal..................................................................................................... 124 Aktiwiteit 215: Spelpatrone en spelreëls: die deelteken............................................................ 126 Aktiwiteit 216: Sinsoorte, sinstruktuur en tyd................................................................................. 127 Aktiwiteit 217: Lees 'n gedig................................................................................................................ 128 Aktiwiteit 218: Lees hoofstuk 33 tot 36 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae..................................................................................................130 Aktiwiteit 219: Lees 'n inligtingsteks..................................................................................................130 Aktiwiteit 220: Afleidings...................................................................................................................... 132 Afdeling 3: Skryf en aanbied........................................................................................................ 132 Aktiwiteit 221: Werkwoorde: hulpwerkwoorde, hoofwerkwoorde, infinitiewe werkwoorde en skeibare werkwoorde................................................................. 132. Aktiwiteit 222: Skryf 'n opsomming....................................................................................................134 Aktiwiteit 223: Voornaamwoorde......................................................................................................134 Aktiwiteit 224: Skryf 'n dagboekinskrywing.................................................................................... 136

Les 17 Diep onder ........................................................................................................................................... 137 Afdeling 1: Luister en praat.......................................................................................................... 138 Aktiwiteit 225: Luister na 'n teks en praat oor hardopleesvaardighede............................... 138 Aktiwiteit 226: Spelpatrone en spelreëls: die kappie.................................................................. 139 Aktiwiteit 227: Neem deel aan 'n dialoog........................................................................................140 Afdeling 2: Lees en kyk....................................................................................................................141 Aktiwiteit 228: Lees 'n drama...............................................................................................................141 Aktiwiteit 229: Lees 'n gedig................................................................................................................ 153 Aktiwiteit 230: Enkelvoud en meervoud.......................................................................................... 155 Aktiwiteit 231: Lees hoofstuk 37 tot 39 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae.................................................................................................. 156 Aktiwiteit 232: Lees joernalistieke verslae en vergelyk en kontrasteer inligting................. 156 Aktiwiteit 233: Stereotipering, partydigheid en vooroordeel................................................... 159 Aktiwiteit 234: Betreklike voornaamwoorde..................................................................................160 Afdeling 3: Skryf en aanbied........................................................................................................160 Aktiwiteit 235: Funksies van paragrawe..........................................................................................160 Aktiwiteit 236: Die bedrywende en lydende vorm........................................................................ 161 Aktiwiteit 237: Skryf 'n joernalistieke verslag.................................................................................. 162

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Eenheid 4: Week 7 – 8

................................................................................................................ 163

Les 18 Fluit-fluit ........................................................................................................................................... 163 Afdeling 1: Luister en praat........................................................................................................... 165 Eienskappe van 'n goeie toespraak...................................................................... 165 Wenke vir 'n onvoorbereide mondeling................................................................ 165 Gesprekskonvensies.................................................................................................... 166 Hoe om 'n debat te voer........................................................................................... 166 Moets en moenies vir 'n goeie onderhoud.......................................................... 167 Afdeling 2: Lees en kyk.................................................................................................................... 167 Die dele van 'n boek................................................................................................... 167 Tekskenmerke van 'n drama..................................................................................... 168 Tekskenmerke van 'n gedig...................................................................................... 169 Tekskenmerke van 'n koerantberig......................................................................... 169 Tekskenmerke van 'n geskrewe onderhoud........................................................ 170 Afdeling 3: Skryf en aanbied......................................................................................................... 170 Skryf 'n paragraaf........................................................................................................ 170 Funksies van paragrawe............................................................................................ 171 Vriendskaplike brief...................................................................................................... 171 Ondersoekende verslag............................................................................................ 172 Informele of joernalistieke verslag......................................................................... 172 Dialoog............................................................................................................................ 173 Boekresensie................................................................................................................. 173 Brief aan die pers........................................................................................................ 174 Afdeling 4: Taalstrukture en -konvensies................................................................................. 175 Woordvlakwerk............................................................................................................. 175 Selfstandige naamwoorde................................................................................. 175 Voornaamwoorde...................................................................................................176 Werkwoorde..............................................................................................................176 Deelwoorde...............................................................................................................177 Byvoeglike naamwoorde, trappe van vergelyking en intensiewe vorme......................................................................................................................... 178. Bywoorde.................................................................................................................. 178. Voegwoorde en voegwoordelike bywoorde................................................. 179 Voorsetsels................................................................................................................180 Die infinitief...............................................................................................................180 Tussenwerpsels........................................................................................................180 Samestellings en afleidings................................................................................. 181 Sinvlakwerk..................................................................................................................... 181 Enkelvoudige sinne.................................................................................................. 181 Sinsoorte: stelsin, vraagsin en bevelsin........................................................... 182 Die teenwoordige, verlede en toekomende tyd.......................................... 182 Veelvoudige sinne en saamgestelde sinne................................................... 183 Bywoordelike en byvoeglike bysinne............................................................... 183 Die bedrywende en lydende vorm (aktief en passief)............................... 183 Ontkenning...............................................................................................................184 Die direkte en indirekte rede............................................................................... 185 vii

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Emotiewe en manipulerende taal..................................................................... 186 Partydigheid, vooroordeel en stereotipering................................................ 186 Eufemisme................................................................................................................. 186 Styl, toon en register.............................................................................................. 187 Betekenisleer en woordeskatuitbreiding............................................................. 187 Sinonieme, antonieme, homonieme, homofone en paronieme.............. 187 Letterlike en figuurlike betekenis........................................................................ 187 Kontekstuele betekenis, denotasie en konnotasie...................................... 188 Idiome, spreekwoorde en uitdrukkings............................................................ 188 Dubbelsinnigheid.................................................................................................... 188 Woordspeling.......................................................................................................... 189 Leenwoorde en volksetimologie........................................................................ 189 Leestekens en spelling...............................................................................................190. Leestekens................................................................................................................190 Skryftekens............................................................................................................... 185 Spelpatrone............................................................................................................. 194 Die los en vas skryf van woorde........................................................................ 195 Spelreëls en -konvensies: d of t en f of v........................................................ 196

Bylae vir aktiwiteite

.......................................................................................................................197

Bylaag 1, aktiwiteit 165 ..............................................................................................................................197 Bylaag 2, aktiwiteit 167 .............................................................................................................................199 Bylaag 3, aktiwiteit 192 ........................................................................................................................... 202 Bylaag 4, aktiwiteit 206 .......................................................................................................................... 208

Bronne en erkennings

...........................................................................................................................210.

viii

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Eenheid

Eenheid 3: Week 1 – 2

LES 10: Pasmaats

Vaardigheid

Aktiwiteit

Tydstoekenning

Luister na ŉ dialoog en beantwoord vrae

Aktiwiteit 127

40 min

Leenwoorde en volksetimologie (betekenisleer en woordeskatuitbreiding)

Aktiwiteit 128

30 min

Aktiwiteit 129

20 min

Sinonieme, antonieme en paronieme (betekenisleer en woordeskatuitbreiding)

Aktiwiteit 130

15 min

Byvoeglike naamwoorde: trappe van vergelyking, intensiewe vorme en die verboë vorm (woordvlakwerk)

Aktiwiteit 131

30 min

Letterlike en figuurlike betekenis en kontekstuele betekenis (betekenisleer en woordeskatuitbreiding)

Aktiwiteit 132

30 min

Neem deel aan ŉ groepbespreking en gebruik gesprekskonvensies

Aktiwiteit 133

45 min

Lees ŉ uittreksel uit ŉ drama

Aktiwiteit 134

40 min

Sinsoorte, vraagvorme en die teenwoordige, verlede en toekomende tyd (sinvlakwerk)

Aktiwiteit 135

40 min

Lees en ontleed ŉ gedig

Aktiwiteit 136

40 min

Hersien die dele van ŉ boek

Aktiwiteit 137

15 min

Lees hoofstuk 20 en 21 van Elton amper-famous April en juffrou Brom en beantwoord vrae

Aktiwiteit 138

50 min

Spelreëls en spelpatrone: aksente – die akuutteken en gravisteken (leestekens en spelling)

Aktiwiteit 139

20 min

Leestekens: die punt, komma en aanhalingstekens (leestekens en spelling)

Aktiwiteit 140

5 min

Luister en praat

Lees en kyk

Selfstandige naamwoorde: soortname en eiename (woordvlakwerk)

Skryf en aanbied

In die lewe werk baie dinge die beste in pare. Sommige paartjies is teenstellings, maar hulle het steeds mekaar nodig om balans en harmonie te skep. Dink aan yin en yang uit die oosterse filosofie, waar lig en donker, of goed en sleg, twee kante van dieselfde muntstuk is. Of hoe sout en peper, al is hulle anders, kos beter laat proe wanneer dit saam gebruik word. Selfs iets so eenvoudig soos links en regs help ons beweeg en balanseer in ons daaglikse lewe. Of dit nou perfek pas soos twee stukkies van ŉ legkaart of verskil soos dag en nag, hierdie pasmaats help ons in hierdie les om te sien hoe taaldinge inmekaarsteek. 1

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

AFDELING 1

Luister en praat

Aktiwiteit 127: Luister na 'n dialoog en beantwoord vrae 40 minute

In hierdie aktiwiteit luister ons na ŉ dialoog in die vorm van ŉ onderhoud met die nuwe aanbieder van die gewilde werklikheidsprogram Boer Soek ŉ Vrou, waarin paartjies hoop om die perfekte pasmaat te vind. Gesels saam met die klas oor die volgende vrae. Kyk jy na werklikheidsprogramme? Indien ja, na watter soort werklikheidsprogramme kyk jy? Ken jy die program Boer Soek ŉ Vrou? (Kyk na die opsomming hier onder as jy nie van die program weet nie.)

• •

Boer soek ’n vrou is ’n werklikheidsreeks gebaseer op die internasionale formaat vir ’n maatsoekprogram. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in ’n spesiale program op KykNET. Enkellopendes kry dan die kans om ’n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Op grond van op die briewe kies die boere tien potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer soek ’n vrou nie. Die program skep slegs ’n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan.

Laat die leerders een keer na die volgende onderhoud op die RSG-program Op en Wakker luister: https:// www.rsg.co.za/rsg/omny/nuwe-boer-soek-n-vrou-aanbieder-se-eerste-radio-onderhoud/ (Indien multimediageriewe nie beskikbaar is nie, gebruik die teks op OLP. Jy en twee leerders kan die dialoog lees.) Gesels saam met die leerders oor die toon en atmosfeer van die onderhoud: Wat dink jy is die doel van die onderhoud? Om mense te vermaak, om belangstelling te wek vir ŉ nuwe vermaaklikheidsprogram.

Hoe sou jy die toon van die onderhoud beskryf? Die toon is opgewek en gelukkig.

Hoekom dink jy het die onderhoud hierdie toon? Die persoon met wie die onderhoud gevoer word, is bly en opgewonde.

Pas die toon van die onderhoud by die doel? Ja, want as jy iemand wil vermaak of belangstelling in mensesake wil skep, sal jy ŉ lighartige toon gebruik.

Watter soort atmosfeer skep die onderhoudvoerders? Vriendelik, gesellig, verwelkomend, ens.

Hoekom is hierdie atmosfeer gepas vir die onderhoud? Dit is gepas omdat hulle met iemand praat wat bly is omdat sy ŉ prestasie bereik het / ŉ droom bewaarheid het.

Lees die volgende uittreksels uit die onderhoud weer vir die leerders. Dit is die inleiding en die afsluiting. Gesels dan oor die vrae wat daarop volg.

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

(OV: Onderhoudvoerder) Inleiding

OV1:

Ons het in Julie hier afskeid geneem van Marciel Hopkins. Sy was die aanbieder van die uiters gewilde program Boer Soek ’n Vrou.

OV2:

In Julie het niemand nog geweet wie Marciel gaan opvolg as die sewende aanbieder van die program nie. En vanoggend gesels óns met die nuwe aanbieder. En haar naam is ... Reandi Grey. Dit is haar eerste radio-onderhoud sedert sy gisteraand as nuwe aanbieder aangekondig is. Môre, Reandi, welkom by RSG.

Ag, wat ’n seëning, wat ’n seëning. Baie, baie dankie, Reandi, dat jy met ons gesels het. Baie geluk, weereens, en jy moet dit gate uit geniet. Elke liewe sekonde daarvan. Dit was dan Reandi Grey, en sy’s die nuwe aanbieder van Boer Soek 'n Vrou.

OV2:

Afsluiting

Wat is die hooffunksie van die inleiding? Om vir die luisteraar te vertel waaroor die onderhoud gaan en met wie die onderhoud gevoer word.

ŉ Ander funksie van die inleiding is om bietjie agtergrondinligting oor die onderwerp te gee. Wat is die agtergrondinligting wat in die inleiding gegee word? Die agtergrondinligting is die naam van die vorige aanbieder van die program Boer soek ŉ vrou, Marciel Hopkins, en die feit dat sy nou deur iemand anders opgevolg word.

Wat is nog ŉ funksie van die inleiding? Om die persoon met wie die onderhoud gevoer word, te verwelkom en om haar vir haar tyd te bedank.

In die afsluiting herhaal die onderhoudvoerder die naam van die nuwe aanbieder en die program wat sy gaan aanbied. Hoekom dink jy doen die onderhoudvoerder dit? Om die onderhoud af te rond en om vir enige luisteraars wat dalk laat ingeskakel het, te verduidelik waaroor dit gaan.

Besluit of die leerders nog ŉ keer na die onderhoud moet luister. Gesels dan saam oor die volgende begripsvrae. Wat is die naam van die program wat ŉ nuwe aanbieder kry? Boer soek ŉ vrou

Wat is die nuwe aanbieder se naam? Reandi Grey.

Het die nuwe aanbieder al vantevore ŉ radio-onderhoud gedoen? Hoekom sê jy so? Nee, want die onderhoudvoerders noem dat dit sopas aangekondig is dat Reandi Grey die nuwe aanbieder is, en hierdie onderhoud is haar eerste radio-onderhoud.

Wat het die nuwe aanbieder oorspronklik studeer? Grafiese Ontwerp en Kommunikasie.

Waarna sien die nuwe aanbieder die meeste uit in verband met haar nuwe werk op Boer soek ŉ vrou? Sy sien uit om deel te wees van mense se liefdesverhale.

Die eerste onderhoudvoerder noem dat die nuwe aanbieder ook ŉ ma is. Hy vra dan waar haar kinders is wanneer sy weg is om Boer soek ŉ vrou te skiet. Sy antwoord “It really takes a village.” Wat dink jy bedoel sy hiermee? Die uitdrukking verwys na die Afrika-idioom “It takes a village to raise a child.” Sy sê dus dat sy baie mense het wat haar ondersteun om vir haar kinders te sorg terwyl sy weg is.

Gesels saam met die leerders oor die volgende vraag om die aktiwiteit af te sluit. Dink jy dit is gepas dat die onderhoudvoerder haar vra oor hoe sy vir haar kinders sorg tydens die verfilming van Boer soek ŉ vrou? Die leerders se eie antwoorde, byvoorbeeld nee, want dit is ŉ persoonlike saak en dit is onregverdig om van die nuwe aanbieder te verwag sy moet met die publiek deel hoe sy haar

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

kindersorg reël, of ja, want dit klink nie asof die nuwe aanbieder omgee om oor hierdie kwessie te praat nie en mense sal dit interessant vind.

Aktiwiteit 128: Leenwoorde en volksetimologie 30 minute

In die onderhoud met Reandi Grey in aktiwiteit 127 sê Reandi dat sy van jongs af ŉ entrepreneursgees gehad het, en onder andere tombolatafels gehad het. Die woord “tombola” is ŉ voorbeeld van ŉ leenwoord. Weet die leerders wat tombola is? Dit is ŉ soort lotery waarin genommerde kaartjies lukraak uit ŉ draaitrom getrek word met pryse wat toegeken word aan die kaartjies wat ooreenstem met nommers van ŉ prys.

Die woord “tombola” kom uit Italiaans en beteken ‘tuimel’. In hierdie aktiwiteit kyk ons na leenwoorde en volksetimologie. Gaan saam met die leerders deur die volgende kerninligting.

Leenwoorde en volksetimologie

Leenwoorde en volksetimologie is twee maniere waarop ŉ mens ŉ taal se woordeskat kan uitbrei.

Leenwoorde

Leenwoorde is woorde wat Afrikaans uit ander tale oorneem omdat ons nie ŉ woord vir daardie begrip het nie. Ons leen woorde uit Afrika-tale, Maleis, Arabies, Engels, Duits, Italiaans, Latyn en selfs Inuïettale. Sommige leenwoorde kry mettertyd ŉ Afrikaanse spelling, byvoorbeeld die woord “confetti” kan in Afrikaans ook “konfetti” gespel word. Ander leenwoorde, soos “crèche” behou hul spelling en aksenttekens. Leentaal Zoeloe; hayikhona Engels Frans Inuïet; qajaq Frans

Betekenis nee ŉ kundige ŉ halfmaanvormige broodjie wat baie rys ŉ klein bootjie ŉ plek vir babas

Woord aikôna boffin croissant kajak crèche

Voorbeelde van leenwoorde in Afrikaans

Volksetimologie

Volksetimologie is die proses waar gewone mense ŉ vreemde woord of uitdrukking hoor en dit dan met klanknabootsing of vervorming van die woord na Afrikaans oorskakel. Volksetimologie is dikwels humoristies. Voorbeelde van Afrikaanse volksetimologie Woord baiesukkel bromkatjies eendjiebyter Martjie Louw

Oorspronklike taal Engels; bicycle Engels; bronchitis Engels; incubator Engels; martial law

Betekenis fiets Ontsteking van die slymvliese van die lugpype broeikas militêre regering waardeur die gewone landswette tydelik opgehef word

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

Die leerders doen die volgende oefening in hul werkboeke. Lees die volgende paragraaf. Skryf al die leenwoorde en voorbeelde van volksetimologie in jou werkboek oor, en sê ook watter een elke woord is. Hoeveel woorde kan jy raaksien? As jy dapper is, kan jy ook die oorspronklike taal neerskryf. Cappuccino en kiwi is nie goeie maats nie; as jy hulle saam afsluk, gee dit jou dalk ŉ geval van die duisendtree, ŉ besonder onplesierige manier om jou brekfis te verloor. Dis selfs erger as ŉ babelas ná dit te gesellig geword het by gisteraand se karaoke onder die lapa! kiwi – leenwoord; Maori

duisendtree – volksbrekfis – volksetimoloetimologie (vir “dysen- gie; Engels tery”; Engels)

babelas – volksetimologie; Zoeloe

karaoke – leenwoord, Japannees

lapa – leenwoord; Sesotho

cappuccino – leenwoord; Italiaans

Aktiwiteit 129: Selfstandige naamwoorde – soortname en eiename 20 minute

Boer soek ŉ vrou is die naam van ŉ program en is ŉ voorbeeld van ŉ eienaam. Soortname en eiename kom in hierdie aktiwiteit weer onder die loep. Kyk saam met die leerders na die kerninligting in aktiwiteit 21 van les 2 om hul geheues te verfris. Die leerders doen die volgende oefening in hul werkboeke.

OV2:

Kyk na die volgende uittreksel uit die onderhoud in aktiwiteit 127. Skryf al die soortname en eiename in jou werkboek oor, en sê ook watter een elke woord is. Kan jy almal raaksien?

Marciel – eienaam

RSG – eienaam

aanbieder – soortnaam

program – soortnaam

Reandi Grey – eienaam

Julie – eienaam

radio-onderhoud – soortnaam

naam – soortnaam

Aktiwiteit 130: Sinonieme, antonieme en paronieme 15 minute

Die leerders het in baie van die vorige lesse van sinonieme en antonieme geleer, en in aktiwiteit 125 van les 9 van paronieme.

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

Die leerders doen die volgende oefening in hul werkboeke. Die woorde kom uit die onderhoud in aktiwiteit 127. 1.

Gee sinonieme vir die volgende woorde. (Daar sal meer as een korrekte sinoniem wees. Gebruik ŉ woordeboek om die leerders se antwoorde te kontroleer.) 1.1 gewilde populêre 1.2 swot studeer 1.3 eventueel uiteindelik

Gee antonieme vir die volgende woorde. (Daar sal moontlik meer as een korrekte antoniem wees. Gebruik ŉ woordeboek om die leerders se antwoorde te kontroleer.) 2.1 ernstige speelse, lighartige, komiese, ens. 2.2 heerlik onaangenaam, sleg, aaklig, ens.

Kies die regte paroniem tussen hakies om by die sin te pas.

2.3 slim dom; onnosel; simpel; idioties, ens. 3.1 Die omroepers het Reandi Grey se lof (aangekondig / verkondig).

3.2 Reandi moes spesiaal (aansoek / versoek) dat die vervaardiger na haar video kyk. 3.3 Reandi het ŉ slim plan (gedink / bedink) om deel van die program te wees.

3.4 Sy het gesukkel om ŉ aktrise te word, want sy het geen (opleiding / begeleiding) gehad nie.

Aktiwiteit 131: Byvoeglike naamwoorde – trappe van vergelyking, intensiewe vorme en die verboë vorm

30 minute

Die leerders het in aktiwiteit 16 van les 2 van byvoeglike naamwoorde en trappe van vergelyking geleer. Die volgende punte is die belangrikste inligting om in gedagte te hou:

• •

•

Byvoeglike naamwoorde beskryf naamwoorde, byvoorbeeld ŉ lang onderhoud. Byvoeglike naamwoorde kan attributief (voor die naamwoord) of predikatief (ná die naamwoord) gebruik word. Wanneer byvoeglike naamwoorde attributief gebruik word, word dit dikwels verbuig deur die letter e agter aan die woord te sit. In hierdie geval praat ons van die verboë vorm, byvoorbeeld: Die onderhoud is gesellig → Dit is ŉ gesellige onderhoud. Die meeste byvoeglike naamwoorde is gradeerbeer, wat beteken dat hulle trappe van vergelyking het, byvoorbeeld: gesellig, geselliger, die geselligste. Sommige byvoeglike naamwoorde het ook intensiewe vorme, byvoorbeeld bloedrooi of stokoud.

•

Die leerders doen die volgende oefening in hul werkboeke. Die woorde kom uit die onderhoud in aktiwiteit 127. 1.

Kies die regte vorm van die byvoeglike naamwoord tussen hakies. 1.1 Reandi het ŉ (slim / slimme) plan gemaak. 1.2 Dit was ŉ (bly / blye) geleentheid. 1.3 Boer soek ŉ vrou skiet ŉ (nuut / nuwe) reeks. 1.4 Reandi het ŉ (kunstig / kunstige) familie.

Trek die volgende tabel met trappe van vergelyking in jou werkboek oor en voltooi dit. Stellende trap opgewonde ongelooflik goeie nuut wonderlik

Vergrotende trap meer opgewonde ongeloofliker beter nuwer wonderliker

Oortreffende trap die mees opgewonde die ongelooflikste die beste die nuutste die wonderlikste

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

Skryf die volgende sinne in jou werkboek oor en onderstreep die byvoeglike naamwoorde. Gee dan die intensiewe vorm van die byvoeglike naamwoord. (Wenk: Sit die woord in die stellende trap in die predikatiewe vorm (onverbuig) om te help om die intensiewe vorm te maak.) 3.1 As ek vandag ŉ ernstige gesprek moet hê, gaan dit baie vreemd oorkom. doodernstig/e 3.2 So julle is al aan die skiet aan die nuwe reeks. splinternuut/splinternuwe 3.3 Ek wil net hê hulle moet weet hierdie is rêrig my grootste droom. reusegroot 3.4 My man en my kinders is in sy hande en hulle is gelukkig. dolgelukkig

Aktiwiteit 132: Letterlike en figuurlike betekenis en kontekstuele betekenis 30 minute

In die onderhoud in aktiwiteit 127 word ŉ paar interessante uitdrukkings gebruik, soos die een in vraag 6: “It really takes a village.” As ons nie die konteks van die onderhoud gehad het nie, sou ons nie geweet het wat hiermee bedoel word nie.

Kan die leerders onthou wat letterlike en figuurlike betekenis en kontekstuele betekenis is?

Die letterlike betekenis van ŉ woord of uitdrukking is die woordeboekbetekenis daarvan, die figuurlike betekenis is ŉ dieper betekenis wat aan ŉ woord of uitdrukking geheg word, en kontekstuele betekenis is betekenis waar kennis van die meegaande teks of situasie nodig is om ŉ woord of uitdrukking te ontsyfer.

Die leerders doen die volgende oefening in hul werkboeke.

Kyk na die volgende uittreksel uit die onderhoud, en beantwoord dan die vrae wat daarop volg. RG:

Dis nie nodig vir enigsins ernstig wees vanmôre nie. En ek dink mense dink seker nou – want hulle verstaan nie altyd hoe TV werk nie – mens moet vooruitwerk, want jy weet nooit wat gaan gebeur nie. So julle is al aan die skiet aan die nuwe reeks, so jy’s al eintlik gewoond hieraan.

OV 2:

Dankie, ek kan nie my lag hou nie. As ek vandag ’n ernstige gesprek moet hê, gaan dit baie vreemd oorkom, want die glimlag gaan reg rondom my kop!

RG:

Korrek. Wel, ek dink dit gaan my nog ’n hele paar kilo’s vat om gewoond te raak hieraan. Maar ons het nou Maandag begin, so ons is nou vandag by die vierde boer. Maar dis heerlik. Ek dink ook nie dis iets waaraan jy gaan volkome gewoond raak nie, want elke boer en elke plaas en elke storie is so anders. Jy weet, dit is die ongelooflikste ervaring, al rééds, van my lewe, en ons is nou eers vier dae in.

OV 1:

Het jy destyds so oor die jare na Boer Soek ’n Vrou gekyk, en miskien selfs gedink ... hmm, miskien moet jy dalk bietjie inskryf en vir jou 'n boer kry?

RG:

Honderd persent, honderd persent! Ja-nee, jy slaan hom op die kop. Ek is absoluut ’n plaasmeisie, en toe dink ek ek het nie ’n plaas nie, so die enigste manier hoe ek dit gaan kry, is ’n boer. So toe wil ek altyd vir Boer Soek ’n Vrou inskryf, en toe ontmoet ek my man, so toe besluit ek nou gaan ek maar Boer Soek ’n Vrou moet aanbied sodat ek net kan deel wees van die hele program. Ja, ja, ja.

Reandi sê: “die glimlag gaan reg rondom my kop!” Bedoel sy dit letterlik of figuurlik? Verduidelik jou antwoord. Figuurlik, sy bedoel sy glimlag baie breed.

Wat wil sy met die uitdrukking “die glimlag gaan reg om my kop!” sê? Sy is baie gelukkig.

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

Wat beteken die woord “skiet” in die konteks van die onderhoud? Om die program te verfilm.

Wat is ŉ ander betekenis van die woord “skiet”? Om iets af te vuur.

Toe die onderhoudvoerder haar vra of sy self wou inskryf vir Boer soek ŉ vrou, sê sy: “Jy slaan hom op die kop.” Na watter figuurlike uitdrukking verwys sy? “Jy slaan die spyker op die kop.”

Wat lei jy uit die konteks van die teks af bedoel sy met hierde uitdrukking? “Jy is heeltemal reg.”

Aktiwiteit 133: Neem deel aan 'n groepbespreking en gebruik gesprekskonvensies 45 minute

Gaan saam met die leerders deur die volgende kerninligting.

Die leerders het in aktiwiteit 45 van les 4 en aktiwiteit 118 van les 9 aan groepbesprekings deelgeneem. Groepbesprekings gaan nie altyd volgens plan nie, maar daar is ŉ paar dinge wat ons kan doen om die kommunikasie gladder te laat verloop. Hierdie dinge staan as gesprekskonvensies bekend. Ons gebruik dit gewoonlik instinktief, maar in hierdie aktiwiteit kyk ons in meer diepte na die teorie wat daaragter steek.

Gesprekskonvensies

Wanneer ons met iemand praat, gaan die kommunikasie gewoonlik beter wanneer ons en ons gespreksgenote by sekere sosiale konvensies hou. Hierdie konvensies staan as gesprekskonvensies bekend. Daar is vyf gesprekskonvensies, en daar is riglyne om elkeen van hierdie konvensies te handhaaf.

• •

Riglyn 1: Stel ŉ volgorde vas Besluit op ŉ volgorde waarin elke lid van die gesprek hul bydrae sal lewer.

Riglyn 2: Herinner ŉ spreker om ander ŉ kans te gee Wanneer een spreker herhaaldelik ander in die rede val, herinner hulle op ŉ beleefde manier om ander sprekers ook ŉ kans te gee, byvoorbeeld: “Dankie vir jou bydrae, kom ons hoor wat die ander oor hierdie onderwerp te sê het.” Gee net genoeg inligting; nie te veel of te min nie: As jy te min inligting gee, sal die persoon met wie jy praat jou nie verstaan nie. As jy nou weer te veel inligting gee, sal jy hulle verveel en hul belangstelling verloor.

Neem beurte om te praat: Gee almal in die gesprek ŉ kans om te praat, en moenie mekaar in die rede val nie.

•

Riglyn 1: Vra vrae As iemand nie genoeg inligting gee nie, of nie weet waaroor om te praat nie, kan jy ŉ paar leidende vrae vra om die inligting te kry en om te wys dat hulle meer besonderhede moet gee. • Riglyn 2: Herinner die sprekers aan die onderwerp Wanneer een of meer sprekers begin om te veel te praat, kan jy die gesprek op ŉ beleefde manier na die onderwerp terugbring, byvoorbeeld: “Voor ons te ver van die onderwerp afdwaal, kom ons kyk weer na realiteit-TV” of selfs “Kom ouens, ons moet nou konsentreer; dit is amper ons beurt om aan te bied”. 3. Praat die waarheid en sê wat jy bedoel: Vir enige gesprek om suksesvol te wees, moet ons kan aanneem dat die persoon met wie ons praat die waarheid praat en dinge sê wat met die werklikheid ooreenstem. Dit beteken nie iemand vertel opsetlik ŉ leuen nie, maar iemand kan dalk ŉ verkeerde aanname maak of iets nie mooi verstaan nie.

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

•

Riglyn 1: Herinner die spreker aan die onderwerp In hierdie geval kan jy weer van die strategie wat onder nommer 2 genoem is, gebruik.

•

ees kort en duidelik: As iemand langdradig, onduidelik en onnodig hoogdrawend is, sal dit W moeilik wees om te volg wat hulle probeer sê. •

•

Riglyn 1: Vermy dubbelsinnigheid Verwoord jou stellings so dat dit nie op twee verskillende maniere geïnterpreteer kan word nie. Riglyn 2: Gebruik die gepaste taal vir die situasie Moet byvoorbeeld nie mense ongemaklik maak deur kru taal te gebruik nie, en moenie onnodig formeel wees nie, óf so informeel dat dit nie as respekvol oorkom nie. Moenie woorde gebruik wat die meeste ander mense nie sal verstaan nie.

Riglyn 1: Maak seker almal verstaan wat gesê word As dit lyk asof mense verkeerde opvattings het of nie verstaan wat gesê word nie, kan jy ŉ definisie van die onderwerp gee, byvoorbeeld: “Net om seker te maak ons is almal op dieselfde bladsy, as ons praat van ŉ dialoog, dan bedoel ons ...” • Riglyn 2: Maak dit duidelik as jy nie seker is oor ŉ feit nie As jy ŉ punt wil maak, maar jy is nie doodseker van jou feite nie, kan jy dit op ŉ spesiale manier verwoord, byvoorbeeld: “Sover ek weet, is hierdie werklikheidsreeks nie vooraf geskryf nie.” Dit laat dan ruimte vir ander mense om korreksies te maak. • Riglyn 3: Neem kultuurverskille in ag Nie almal interpreteer alle dinge op dieselfde manier nie. Hou in gedagte dat iemand van ŉ ander kultuur ŉ ander, maar steeds geldige, opvatting van iets kan hê. Behou die goue draad: As ons in die middel van een gesprek wegval met ŉ ander onderwerp, sal ons gesprekke nie logies sin maak nie. Dit wat ons sê, moet daarom verband hou met dit wat iemand reeds gesê het en wat relevant is tot die huidige gesprek.

Verdeel die leerders in groepe. Hulle gaan die inligting oor gesprekskonvensies toepas deur ŉ groepbespreking oor die volgende onderwerp te hou: Dink jy dit is reg om liefde op ŉ werklikheidsreeks op TV te soek? Bespreek hierdie kwessie as ŉ groep. Gaan só te werk:

Julle moet as ŉ groep een standpunt inneem, en julle moet jul standpunt motiveer deur na voordele en nadele te verwys. Aan die einde van die bespreking gaan jul groep terugvoer gee aan die klas: Een groeplid kan die bespreking inlei, ŉ ander groeplid kan die standpunt stel en ŉ hoofrede gee, ander groeplede kan bykomende redes gee, en laastens kan ŉ groeplid die bespreking opsom. Gesels dan as ŉ klas oor jul groepbesprekings. Wat is die meerderheid se mening? Stem julle met mekaar se redes saam? Het een groep aan ŉ rede gedink waaraan geen van die ander groepe het nie? Onthou om gepaste taal te gebruik, asook die regte styl, toon en register.

• • • •

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

AFDELING 2

Lees en kyk

Aktiwiteit 134: Lees 'n uittreksel uit 'n drama 40 minute

Die uittreksel wat die leerders gaan lees, kom uit die drama Perdekrag deur Cecilia du Toit. Lucky en Binki is twee karakters wat op die oog af niks gemeen het behalwe dat hulle saam by ŉ ryskool moet werk nie, maar deur die verloop van die toneelstuk word dit duideliker dat dié twee karakters tog in harmonie kan saamwerk. Gaan saam met die leerders deur die volgende inligting oor die drama.

Cecilia du Toit

Karakters

Lucky: ’n Tienerseun. Hy probeer voorkom asof hy ongeërgd is, maar sy gedrag en liggaamstaal maak dit duidelik dat hy nie in beheer van sy omstandighede is nie. Hy is gevonnis tot drie maande gemeenskapsdiens by 'n ryskool. • Binki: ’n Teruggetrokke, senuweeagtige sewentienjarige meisie. Sy bly die heeltyd met klein takies besig om mense te vermy. Sy dra altyd 'n hemp met lang moue, maak nie saak hoe warm dit is nie. • Wilma: Wilma is die eienaar van die ryskool. Sy is in haar veertigs en die heeltyd besig. Plek: Die ruimte voor drie perdestalle.

Tyd: Twee Saterdae in September.

•

Perdekrag

•

Weet die leerders wat gemeenskapsdiens is? Werk wat tot die voordeel van ŉ sekere gemeenskap gedoen word. Dit kan vrywillig wees, maar dit is dikwels ŉ straf vir ŉ minder ernstige misdaad in plaas van tronkstraf. Hoe voel die leerders oor groot diere soos perde? Is hulle bang vir hulle of hou hulle van hulle? Het van die leerders dalk self al perdgery? Die leerders se eie antwoorde.

•

Gesels saam met die leerders oor die volgende vrae om die aktiwiteit in te lei.

Lees die volgende uittreksel uit die drama saam met twee leerders. Die ander leerders volg in hul handleidings terwyl julle lees.

(Lucky Lucky moet die perdemis uit die stalle vee, en Binki poleer die tome en saals.) Lucky: Hoei! (Hy klap sy vingers om Binki se aandag te trek. Hy fluit vir haar, maar Binki hoor hom nie eers nie.) Hei! Jy! Ek praat met jou. Binki: Ekskuus. Ek het nie besef – Lucky: Wat’s jou naam nou weer? Binki: Binki. Lucky: Ha! (Lag verspot.) Beentjie. Soos armpie en voetjie en handjie. Binki: Nee, nie – Lucky: Wie noem sy kind ’n been? Binki: Nee, dis nie so nie. Binki is kort vir Bianca.

Fasiliteerdersgids 2/2 G08 ~ Afrikaans Huistaal

Pasmaats

Lucky: (Spreek die naam spottend uit.) O. Bie. Han. Kaa. Grand, nè.

Lucky: Binki: Lucky: Binki: Lucky:

Binki: Lucky: Binki:

Binki: Lucky: Binki: Lucky:

Dis my ouma se naam en my ma – Kry jy dan nie warm nie? (Lieg.) O nee, ek – dis glad nie so warm nie. Dis omdat jy net daar sit en polish. Ek doen bleddie hard labour. Jy spit en polish en ek stoot die perdedrolle rond. Hierdie goed moet skoon kom. Die toom, die saal, sulke goed. Leer kraak as ’n mens dit nie oppas nie. Big deal. (Hy kyk haar ondersoekend aan.) So wat het jy gedoen? Bie. Han. Kaa. Wat bedoel jy wat het ek gedoen? Wat was jou crime? Jy’s tog nie hier vir die fun nie. Kyk al hierdie – dis shitville – die pong maak my siek. Ga! En dan is die goed so – ag, crap! Ek het in iets getrap. Eintlik ruik dit maar net na strooi en so – Dit bly stront, man! (Hy buk weer vooroor asof hy wil opgooi.) ’n Mens raak gewoond daaraan. (Lucky se selfoon biep en hy haal dit uit sy agtersak om die SMS te lees. Hy tik ’n antwoord terug.) Ek gaan flippenwil dood wees voor my tyd om is. Jou tyd? Ek moet vir drie maande hier rondhang. Die judge het gesê ’n honderd uur is genoeg vir my straf. En jy? Hoe lank moet jy hier sit en donkiewerk doen? Ek ... wel, ek is al vyf maande hier, maar ek moet nog – (Fluit bewonderend.) – goeie hel! Vyf maande! Jy het iemand seriously baie kwaad gemaak.

Binki: Lucky: Binki: Lucky:

(Wilma kom intussen op met Kaizer aan ’n leiband. Lucky gee gou pad uit Kaizer se stal.) King Kong het the right of way. (Maak asof hy nie geïntimideer is nie, maar staan tog terug as die groot perd verbykom. Hy praat spottend, soos 'n klein dogtertjie.) Ag, is hy nie cute nie? My little pony.

(Wilma lei Kaizer die stal binne en beduie vies na die vloer.) Wilma: Jy’t dan nog niks gedoen nie. Lucky: Issie! Kyk na al die stront wat ek al uit het. Daar’s die hoop.

Wilma: Hou tog op om so kru te wees. Niemand dink jy’s snaaks nie. Praat van perdemis. Jy kry nie middagete voordat jy nie alles weg het na die hoop daar anderkant die stalle nie.

(Lucky brom en gryp die kruiwa en gaffel die strooi aggressief nader.)

Kan die leerders die tekskenmerke van ŉ drama onthou? Hulle het in aktiwiteit 31 van les 3 en in aktiwiteit 103 van les 8 daarna gekyk. Gesels saam met die leerders oor die volgende vrae oor die drama. 1.

Wat is die funksie van die woorde in hakies en skuinsdruk? Dit gee ekstra inligting oor wat die karakters doen vir die lesers of as leiding vir die akteurs.

Wat is die name van die karakters in die drama? Lucky, Wilma en Binki

Wat is die tyd en ruimte (milieu) waarin die storie afspeel? Twee Saterdae in September by ŉ ryskool.

Die karakters Lucky en Binki staan in sterk kontras. Op watter maniere verskil die twee karakters? Lucky is reguit en luidrugtig, terwyl Binki skaam en onseker is. Lucky praat ŉ informele vorm van Afrikaans terwyl Binki meer formeel praat. Lucky maak dit baie duidelik dat hy hoogs ontevrede is om by die ryskool te werk, terwyl Binki voorkom asof sy dit gewoond is en nie te veel omgee om daar te wees nie. 11