Í4&È-A-SOS-FG02!Î
2
0
0
6
-
A
-
S
O
S
-
F
G
0
2
SOSIALE WETENSKAPPE FASILITEERDERSGIDS: GEOGRAFIE Graad 6
Sosiale Wetenskappe Fasiliteerdersgids: Geografie
2006-A-SOS-FG02
Í4&È-A-SOS-FG02!Î
Graad 6
Aangepas vir KABV
E van Emmenes
G06 ~ Sosiale Wetenskappe: Geografie
Inhoudsopgawe
Leselemente................................................................................................................................................. 5 Voorwoord..................................................................................................................................................... 6 Inleiding......................................................................................................................................................... 6 Rooster en tydsbestuur............................................................................................................................ 7 Assesseringsvereistes............................................................................................................................... 7 Studiewenke en -metodes........................................................................................................................8 Ander nuttige inligting..............................................................................................................................8 Jaarplan.......................................................................................................................................................... 9 Eenheid 1: Kaartvaardighede...............................................................................................................11 Les 1: Halfronde op ’n aardbol................................................................................................................................ 11
Aktiwiteit 1.................................................................................................................................................................11
Les 2: Breedte- en lengtegrade op ’n aardbol................................................................................................... 12
Aktiwiteit 2................................................................................................................................................................ 12
Les 3: Hoe om lande en stede met breedte- en lengtegraad te vind....................................................... 12
Aktiwiteit 3................................................................................................................................................................ 12
Eenheid 2: Skale........................................................................................................................................13 Les 6: Hoe om reguitlynafstande tussen stede te meet................................................................................ 13
Aktiwiteit 4................................................................................................................................................................ 13
Eenheid 3: Atlasse, globale statistieke en huidige gebeurtenisse............................................14
Les 7: Hoe werk ’n atlas?...........................................................................................................................................14 Aktiwiteit 5................................................................................................................................................................ 14
Les 9: Die wêreld se belangrikste kenmerke.................................................................................................... 15 Aktiwiteit 6................................................................................................................................................................ 15 Hersieningsoefening.............................................................................................................................................. 16
Eenheid 4: Waarom mense handel dryf............................................................................................17 Les 11: Uitvoere en invoere tussen Suid-Afrika en die wêreld.................................................................18
Eenheid 5: Hulpbronne en hul waarde..............................................................................................19
Les 13: Die waarde van grondstowwe en vervaardigde goedere.............................................................19
Les 14: Gevallestudie: Waar sjokolade vandaan kom...................................................................................20
© Optimi
3
Fasiliteerdersgids
Aktiwiteit 7................................................................................................................................................................20
Eenheid 6: Regverdige handel..............................................................................................................21 Hersieningsoefening...............................................................................................................................................21
Eenheid 7: Klimaat regoor die wêreld...............................................................................................24
Les 16: Die aarde se klimate....................................................................................................................................24
Eenheid 8: Tropiese reënwoude..........................................................................................................25 Eenheid 9: Woestyne...............................................................................................................................26 Eenheid 10: Naaldwoude.......................................................................................................................27 Hersieningsoefening.............................................................................................................................................. 27
Eenheid 11: Suid-Afrika se provinsies en mense...........................................................................29 Aktiwiteit 8................................................................................................................................................................ 29
Aktiwiteit 9................................................................................................................................................................30
Eenheid 12: Waarom mense op spesifieke plekke woon............................................................31 Eenheid 13: Mense regoor die wêreld...............................................................................................32 Bibliografie.................................................................................................................................................33
4
© Optimi
G06 ~ Sosiale Wetenskappe: Geografie
Leselemente
Leerdoelwitte Wat die leerder aan die einde van die les moet
weet. Geneem uit KABV.
Belangrike terminologie
Wenke
Nuwe terminologie om die
Enige inligting anders as
begrip van die vak as deel van die les uit te brei.
die inhoud, om die leerder deur die leerproses te begelei.
Aktiwiteit Definieer Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan.
Vrae wat voltooi moet word
ten einde die kennis van die voltooide les te toets.
Vir die nuuskieriges Aansporing om die inhoud in diepte na te vors. Brei
die aktiwiteit en oefening tot só ’n mate uit dat die leerder aangemoedig
word om te verken. Vir die begaafde leerder:
Kerninhoud
Studeer/Hersiening
Beklemtoon die kern
Tyd wat spandeer
van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n
spesifieke afdeling van die les; moet verstaan word.
© Optimi
word om die inhoud te
bestudeer in die afsluiting van die eenheid en ter
voorbereiding vir die toets of eksamen.
uitgebreide oefeninge.
Vir Leerders met Spesiale Onderwysbehoeftes*
(LSOB): Verduidelik die
noodsaaklikheid om die
basiese vrae te voltooi om ’n slaagpunt te behaal.
*LSEN in algemene taalgebruik.
5
Fasiliteerdersgids
Voorwoord
Aanbevole boek Dit is belangrik om ’n atlas te koop en naslaanwerk te doen.
Die Oxford Primary Atlas for South Africa is ’n uitstekende reeks atlasse wat ten volle vir die KABV-kurrikulum hersien is. Dit rus
leerders toe met al die inhoud en vaardighede wat hulle benodig om kaartwerk in graad 4 tot 7 te bemeester.
ISBN: 9780199070374
Oxford Primary Atlas for South Africa
Inleiding Hierdie gids is slegs vir die fasiliteerder bedoel en nie vir leerders nie. Dit word saam met die
graad 6-handleiding gebruik. Die aktiwiteite se antwoorde word hierin verskaf, alhoewel daar sommige aktiwiteite is waarop daar nie ’n spesifieke antwoord kan wees nie. Dit sal pertinent
onder die aktiwiteit genoem word.
Probeer om waar moontlik eers ’n gesprek met leerders te voer oor die les wat behandel gaan
word. Praat sommer oor die algemeen oor die onderwerpe om leerders se voorkennis te toets.
6
© Optimi
G06 ~ Sosiale Wetenskappe: Geografie
Rooster en tydsbestuur
Volgens die KABV-beleid moet 3 (drie) uur per week aan Sosiale Wetenskappe bestee word.
’n Kwartaal van 10 weke kry dus 30 uur. Die tydstoewysing vir Geskiedenis is dus 15 uur per kwartaal van 10 weke, en Geografie ook 15 uur per kwartaal van 10 weke. Dit bring mee dat leerders 1½ uur per week aan Geografie moet afstaan. Jy sal wel vind dat party opdragte
vinniger sal gaan as ander.
Assesseringsvereistes
Die aanbevole assesseringsprogram is soos volg: Kwartaal 1 Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
Geskiedenis Geografie Geskiedenis Geografie Geskiedenis Geografie Geskiedenis
Geografie
Toets Toets Opdrag en eksamen Opdrag en eksamen Projek Opdrag Eksamen Eksamen
Deurlopende assessering 75%
Novembereksamen 25%
Inligting oor die projek sal per e-pos en op my.Impaq met fasiliteerders gekommunikeer word. Dit kan die volgende insluit:
● ● ●
● ●
Skryf kort antwoorde op die vrae. Skryf paragrawe.
Doen navorsing en skryf ’n klein stukkie ● neer.
Lees en som op.
Luister en notuleer.
●
Teken waarnemings aan.
●
Stel vrae.
● ● ●
●
Beantwoord vrae (kort en langer antwoorde).
Voltooi vraag- en antwoordbladsye. Maak diagramme/tekeninge en byskrifte.
© Optimi
● ● ●
Pas, sorteer, lys, beskryf en vergelyk
tekste, grafieke, kaarte, foto’s en prente.
Maak verbindings tussen oorsake en gevolge.
Identifiseer ooreenkomste en verskille. Lees, voltooi en/of teken kaarte.
Werk met data.
●
Vind en werk met bronne.
●
Identifiseer en bespreek kwessies.
● ● ● ●
Vergelyk kruisverwysings en inligting. Verskaf verduidelikings.
Maak modelle, plakkate of grafieke.
Interpreteer foto’s en skryf byskrifte. 7
Fasiliteerdersgids
Kodes en persentasies vir optekening en rapportering: Kode 7 6 5 4 3 2 1
Beskrywing van bevoegdheid Uitstaande prestasie Verdienstelike prestasie Beduidende prestasie Voldoende prestasie Gemiddelde prestasie Basiese prestasie Nie bereik nie
Studiewenke en -metodes
Persentasie 80 – 100 70 – 79 60 – 69 50 – 59 40 – 49 30 – 39 0 – 29
Leerders kan ’n breinkaart gebruik om die inligting wat geleer word te onthou. ’n Breinkaart het die hoofdoel in die middel met ’n klomp sytakke met hoofopskrifte. Die inhoudsopgawe kan baie handig te pas kom.
Hou hierdie breinkaart byderhand elke keer wat ’n nuwe les gedoen word en hou die breinkaart so op datum. Dit verminder die opsommings net voor eksamens.
Ná elke les is daar ’n aktiwiteit wat seker maak leerders verstaan die inhoud van die les. Gaan die aktiwiteite weer deur saam met leerders ter voorbereiding vir die eksamens.
Elke aktiwiteit moet so volledig moontlik voltooi word en die vrae moet in volsinne beantwoord
word.
Ander nuttige inligting
Kry ’n atlas vir leerders indien moontlik. Atlasvaardighede is baie belangrik in Geografie. Kaarte van jou plaaslike gebied is handig vir kaartwerk.
Probeer ook om betroubare bronne op die internet te gebruik, waar moontlik. Baie organisasies
en projekte verskaf nuttige aanlyn inligting. Vergelyk verskillende webtuistes om te sien of
feitelike inhoud met mekaar ooreenstem. Google Earth het oulike lugfoto’s.
8
© Optimi
G06 ~ Sosiale Wetenskappe: Geografie
Jaarplan
Hou die volgende in gedagte wanneer jy jou jaar beplan:
● ● ●
Wees realisties en buigsaam
Hou jou ander vakroosters in gedagte
Laat genoeg tyd om vir toetse en eksamens te studeer
Kwartaal
Eenheid en les
Datum begin
Datum voltooi
Eenheid 1: Kaartvaardighede Les 1: Halfronde op ’n aardbol
Les 2: Breedte- en lengtegrade op ’n aardbol Les 3: Hoe om lande en stede met breedte- en lengtegraad te vind Eenheid 2: Skale
1
Les 4: Wat is ’n skaal?
Les 5: Verskillende soorte skale Les 6: Hoe om reguitlynafstande tussen stede te meet
Eenheid 3: Atlasse, globale statistieke en huidige gebeurtenisse
Les 7: Hoe werk ’n atlas?
Les 8: Suid-Afrika se provinsies in ’n atlas
Les 9: Die wêreld se belangrikste kenmerke Hersieningsoefening
Eenheid 4: Waarom mense handel dryf
2
Les 10: Handel as ruil van goedere Les 11: Uitvoere en invoere tussen Suid-Afrika en die wêreld Les 12: Waarmee mense handel dryf – goedere en vaardighede Eenheid 5: Hulpbronne en hul waarde
Les 13: Die waarde van grondstowwe en vervaardigde goedere Les 14: Gevallestudie: Waar sjokolade vandaan kom Eenheid 6: Regverdige handel
Les 15: Regverdige en onregverdige handel Hersieningsoefening
© Optimi
9
Fasiliteerdersgids Eenheid 7: Klimaat regoor die wêreld Les 16: Die aarde se klimate
Eenheid 8: Eenheid 8: Tropiese reënwoude
3
Les 17: Tropiese reënwoude se ligging op aarde Eenheid 9: Woestyne
Les 18: Woestyne se ligging op aarde Eenheid 10: Naaldwoude
Les 19: Naaldwoude se ligging op aarde Hersieningsoefening
Eenheid 11: Suid-Afrika se provinsies en mense
4
Les 20: Bevolkingsverspreiding en -digtheid
Eenheid 12: Waarom mense op spesifieke plekke woon
Les 21: Redes vir nedersettings se liggings Eenheid 13: Mense regoor die wêreld
Les 22: Bevolkingsverspreiding regoor die wêreld
10
© Optimi
Eenheid 1 Kaartvaardighede
Leerdoelwitte Nadat hierdie eenheid voltooi is, moet leerders in staat wees om die volgende te doen: ●
’n Verskeidenheid bronne verstaan en daarmee werk – insluitend kaarte, data
●
Identifiseer en onttrek inligting uit tekste, atlasse en ander bronne, insluitend
en foto’s.
●
Gebruik en teken kaarte.
visuele bronne soos foto’s.
● ●
Werk met data en statistieke in die vorm van grafieke, tabelle en diagramme.
Inleiding
Gaan inligting na deur verskillende bronne te gebruik.
Help leerders om die verskille tussen ’n aardbol en ’n kaart te begryp. Gesels oor sleutels wat ons in die alledaagse lewe kry en gebruik byvoorbeeld ’n teken van ’n mannetjie op ’n deur. Die
simbool sê slegs mans word daar toegelaat en nie dames nie. Dink aan nog ’n paar en gesels
daaroor met die leerders.
Les 1 Halfronde op ’n aardbol
Aktiwiteit 1 1.
Noordelike Halfrond
3.
Westelike Halfrond
2.
4.
Suidelike Halfrond
Oostelike Halfrond
© Optimi
11
Fasiliteerdersgids 5.
6.
Ewenaar
Greenwich-meridiaan
Les 2 Breedte- en lengtegrade op ’n aardbol
(6 × 1) = [6]
Aktiwiteit 2 1.
Suidelike en Oostelike Halfronde (2)
3.
Noordelike en Westelike Halfronde (2)
2.
4.
Suidelike en Oostelike Halfronde (2) Suidelike en Westelike Halfronde (2) [8]
Les 3 Hoe om lande en stede met breedte- en lengtegraad te vind Aktiwiteit 3 1.
60° N 120° W
6.
0° 40° O
2.
20° N 80° O
7.
40° S 60° W
4.
40° N 0°
9.
20° N 100° W
3. 5.
12
20° S 20° O
60° N 120° O
8.
40° N 100° O
10. 20° S 40° W
(10 × 1) = [10]
© Optimi
Eenheid 2
Skale
Leerdoelwitte Nadat hierdie eenheid voltooi is, moet leerders in staat wees om die volgende te doen: ●
Konsep van skaal verstaan en kan toepas.
●
Identifiseer verskillende groottes kaartskale.
●
Weet wat ’n lynskaal is en hoe om dit te gebruik.
● ●
Weet wat ’n woordskaal is en hoe om dit te gebruik.
Inleiding
Reguitlynafstande tussen stede op ’n Suid-Afrikaanse en wêreldkaart meet.
Leerders gaan met skale op kaarte werk. Wys vir hulle dat 1 cm op ’n liniaal enige iets kan
voorstel wat hulle wil gebruik. Leerders kan ’n vloerplan van hul kamers teken met net die
groot meubels. Meet nou met ’n liniaal byvoorbeeld hoe ver die kas van die bed is, byvoorbeeld
1 m. Teken nou die bed en kas 1 cm uit mekaar op die vloerplan. Skaal wys vir ons hoe om groot voorwerpe kleiner voor te stel. Nou stel 1 cm op die tekening 1 m in die werklikheid voor.
Les 6 Hoe om reguitlynafstande tussen stede te meet
Aktiwiteit 4 1.
5½ cm = 880 km
2.
4½ cm = 720 km
4.
5½ cm = 880 km
3. 5.
6 cm = 960 km
5 cm = 800 km (5 × 1) = [5]
© Optimi
13
Eenheid 3
Atlasse, globale statistieke en huidige gebeurtenisse
Leerdoelwitte Nadat hierdie eenheid voltooi is, moet leerders in staat wees om die volgende te doen: ● ● ● ● ●
Inleiding
Verstaan die verskillende soorte inligting in ’n atlas. Verstaan hoe inligting in ’n atlas georganiseer is.
Jou eie provinsie in ’n atlas kan opspoor asook watter inligting ’n kaart oor ’n provinsie gee.
Identifiseer die wêreld se drie langste riviere, hoogste berge, grootste woestyne, grootste woude, grootste oseane, grootste stede (bevolking) en grootste lande
(oppervlakte).
Identifiseer en bespreek huidige gebeure of plekke in die nuus op ’n kaart.
’n Atlas word vir hierdie eenheid benodig. Gaan saam met leerders deur ’n atlas en wys interessanthede uit. Speel ’n speletjie met die leerders as eenheid 3 se lesse afgehandel is. Vra
hulle om byvoorbeeld ’n kaart van Limpopo te soek, om die bladsy te soek waarop die wêreld se riviere is, ens.
14
© Optimi