Í5&È-A-LFS-FG01iÎ 2
1
0
6
-
A
-
L
F
S
-
F
G
0
1
LEWENSVAARDIGHEDE FASILITEERDERSGIDS
Graad 6
Lewensvaardighede Fasiliteerdersgids
Aangepas vir KABV
LM van der Walt
2106-A-LFS-FG01
Í5&È-A-LFS-FG01iÎ
Graad 6
G06 ~ Lewensvaardighede
Inhoudsopgawe
Leselemente................................................................................................................................................. 6 Voorwoord..................................................................................................................................................... 7 Rooster en tydsbestuur............................................................................................................................ 9 Assesseringsvereistes............................................................................................................................... 9 Jaarplan....................................................................................................................................................... 10 Eenheid 1: Persoonlike en sosiale welsyn........................................................................................13 Les 1: Positiewe selfbeeld – liggaamsbeeld.......................................................................................................14
Les 2: Vermoëns, belangstellings en potensiaal.............................................................................................. 15 Les 3: Groepsdruk......................................................................................................................................................... 16
Les 4: Probleemoplossingsvaardighede in konfliksituasies....................................................................... 17 Eenheid 2: Uitvoerende kunste........................................................................................................... 18
Les 5: Opwarming en spel.........................................................................................................................................19
Les 6: Improviseer en skep....................................................................................................................................... 22 Les 7: Lees, interpreteer en opvoer......................................................................................................................23
Les 8: Waardeer en nadenke....................................................................................................................................24
Eenheid 3: Visuele kunste......................................................................................................................25
Les 9: Visuele geletterdheid..................................................................................................................................... 26
Les 10: Skep in 2D........................................................................................................................................................ 27 Les 11: Ontwerp in 3D................................................................................................................................................ 27 Eenheid 4: Liggaamlike opvoeding.....................................................................................................29
Les 12: Veiligheidsmaatreëls tydens slaan- en veldwerkspeletjies.........................................................30
Les 13: Uitvoer van bewegings in slaan- en veldwerkspeletjies..............................................................30
Les 14: Deelname aan slaan- en veldwerkspeletjies..................................................................................... 32 Eenheid 5: Persoonlike en sosiale welsyn........................................................................................33
Les 15: Selfbestuursvaardighede...........................................................................................................................34
Les 16: Afknouery ........................................................................................................................................................ 35
Les 17: Kulturele deurgangsrites........................................................................................................................... 35 Les 18: Menswaardigheid in religie...................................................................................................................... 36
© Optimi
3
Fasiliteerdersgids
Eenheid 6: Uitvoerende kunste............................................................................................................37
Les 19: Opwarming en spel......................................................................................................................................38
Les 20: Improviseer en skep....................................................................................................................................39 Les 21: Lees, interpreteer en opvoer....................................................................................................................40
Les 22: Waardeer en nadenke................................................................................................................................. 41 Eenheid 7: Visuele kunste......................................................................................................................42
Les 23: Visuele geletterdheid..................................................................................................................................43
Les 24: Skep in 2D........................................................................................................................................................44
Les 25: Ontwerp in 3D................................................................................................................................................44
Eenheid 8: Liggaamlike opvoeding.....................................................................................................46
Les 26: Veiligheidsmaatreëls tydens fisiese fiksheidsaktiwiteite............................................................ 47
Les 27: Uitvoer van bewegings in ’n fisiese fiksheidsprogram................................................................. 47 Les 28: Deelname aan ’n fiksheidsprogram.......................................................................................................49 Eenheid 9: Persoonlike en sosiale welsyn....................................................................................... 50
Les 29: Versorging van diere.................................................................................................................................... 51
Les 30: Versorging van mense................................................................................................................................. 52 Les 31: Nasiebou en kulturele erfenis..................................................................................................................52 Les 32: Geslagstereotipering, seksisme en mishandeling........................................................................... 53 Eenheid 10: Uitvoerende kunste.........................................................................................................55
Les 33: Opwarming en spel...................................................................................................................................... 56
Les 34: Improviseer en skep.................................................................................................................................... 57 Les 35: Lees, interpreteer en opvoer....................................................................................................................58 Les 36: Waardeer en nadenke.................................................................................................................................58
Eenheid 11: Visuele kunste...................................................................................................................59
Les 37: Visuele geletterdheid..................................................................................................................................60 Les 38: Skep in 2D........................................................................................................................................................60
Les 39: Ontwerp in 3D................................................................................................................................................ 61
4
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede
Eenheid 12: Liggaamlike opvoeding..................................................................................................62 Les 40: Veiligheidsmaatreëls tydens ritmiese bewegings .......................................................................... 63
Les 41: Uitvoer van ritmiese patrone/bewegings met koördinasie en beheer ................................. 63
Les 42: Deelname aan ritmiese patrone/bewegings met koördinasie en beheer ........................... 65 Eenheid 13: Persoonlike en sosiale welsyn.....................................................................................66
Les 43: Basiese noodhulp ......................................................................................................................................... 67 Les 44: Voedselhigiëne .............................................................................................................................................. 67
Les 45: Oordraagbare siektes ................................................................................................................................68
Les 46: MIV/vigsopvoeding .....................................................................................................................................69
Eenheid 14: Uitvoerende kunste.........................................................................................................71
Les 47: Opwarming en spel .....................................................................................................................................72
Les 48: Improviseer en skep ................................................................................................................................... 73 Les 49: Lees, interpreteer en opvoer ...................................................................................................................74
Les 50: Waardeer en nadenke ................................................................................................................................74
Eenheid 15: Visuele kunste...................................................................................................................76
Les 51: Visuele geletterdheid ................................................................................................................................. 77 Les 52: Skep in 2D ....................................................................................................................................................... 77 Les 53: Ontwerp in 3D ...............................................................................................................................................78
Eenheid 16: Liggaamlike opvoeding..................................................................................................79
Les 54: Veiligheidsmaatreëls tydens gimnastiek- of swemaktiwiteite..................................................80
Les 55: Uitvoer van gimnastiek- of swemaktiwiteite....................................................................................80
Les 56: Deelname aan gimnastiek- of swemaktiwiteite............................................................................... 83
© Optimi
5
Fasiliteerdersgids
Leerdoelwitte Wat die leerder aan die einde van die les moet
weet. Geneem uit KABV.
Leselemente
Belangrike terminologie
Wenke
Nuwe terminologie om die
Enige inligting anders as
begrip van die vak as deel van die les uit te brei.
die inhoud, om die leerder deur die leerproses te begelei.
Aktiwiteit Definieer Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan.
Vrae wat voltooi moet word
ten einde die kennis van die voltooide les te toets.
Vir die nuuskieriges Aansporing om die inhoud in diepte na te vors. Brei
die aktiwiteit en oefening tot só ’n mate uit dat die leerder aangemoedig
word om te verken. Vir die begaafde leerder:
Kerninhoud
Studeer/Hersiening
Beklemtoon die kern
Tyd wat spandeer
van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n
spesifieke afdeling van die les; moet verstaan word.
word om die inhoud te
bestudeer in die afsluiting van die eenheid en ter
voorbereiding vir die toets of eksamen.
uitgebreide oefeninge.
Vir Leerders met Spesiale Onderwysbehoeftes*
(LSOB): Verduidelik die
noodsaaklikheid om die
basiese vrae te voltooi om ’n slaagpunt te behaal.
*LSEN in algemene taalgebruik.
*Alle leselemente word nie noodwendig in hierdie gids gebruik nie. 6
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede
Voorwoord
Welkom by graad 6!
Die vak Lewensvaardighede dra daartoe by om elke leerder as geheel te ontwikkel. Dit vorm die middelpunt van die holistiese ontwikkeling van die leerder. Leerders word toegerus om
hulle volle potensiaal te bereik op ’n fisiese, intellektuele, persoonlike, emosionele en sosiale
vlak. Die leerders word toegerus met kennis en vaardighede om hulle te help om as volronde
mens in die samelewing te funksioneer. Die vak moedig leerders aan om lewensvaardighede
te ontwikkel wat hulle sal toerus om op ’n doeltreffende wyse die aanslae van die samelewing te hanteer. Die leerders word ook aangemoedig om ’n aktiewe en verantwoordelike rol in die samelewing te kan speel.
Lewensvaardighede as vak bestaan uit drie afdelings:
● ● ●
Persoonlike en Sosiale Welsyn (PSW) Liggaamlike Opvoeding (LO)
Skeppende Kunste (SK) – Uitvoerende Kunste en Visuele Kunste
Die handleiding is só saamgestel dat die drie afdelings inmekaar vloei. Die LO-aktiwiteite is nie agter in die handleiding geplaas nie, maar ingesluit in elke kwartaal se werk. Jy kan die
lesinhoud aanpas volgens jou goeddunke, maar jy moet seker maak dat al die werk tydens die kwartaal gedek word.
Die handleiding is in oorleg met die KABV-vereistes opgestel. Persoonlike en Sosiale Welsyn
leer leerders hoe om op te tree in die verhouding tot hulself en die omgewing en gemeenskap.
Dit gee aan leerders die lewensvaardighede om ingeligte besluite te neem, ten opsigte van die
alledaagse lewe. Dit sluit ook besluite oor persoonlike leefstyl, gesondheid en sosiale welsyn in.
Dit sal leerders help om moeilike situasies te hanteer en fokus veral op drie onderwerpe:
● ● ●
Ontwikkeling van die self
Gesondheids- en omgewingsverantwoordelikheid Sosiale verantwoordelikheid
Liggaamlike Opvoeding fokus op die fisiese ontwikkeling van die leerders. Die leerders
leer van gesonde eet- en oefengewoontes, sodat hulle ingeligte besluite oor hul fiksheid en gesondheid kan neem.
© Optimi
7
Fasiliteerdersgids
Die laaste deel is Skeppende Kunste. Dit word verdeel in Uitvoerende Kunste en Visuele Kunste. Uitvoerende Kunste stel leerders bloot aan dans, drama en musiek. Dit help die leerders om hul kreatiwiteit te ontwikkel en uit te brei. Die vier onderwerpe van Uitvoerende Kunste is:
●
Opwarming en spel – voorbereiding van die liggaam en stem, en die gebruik van speletjies om die vaardighede aan te leer.
●
Improviseer en skep – gebruik spontane kunsvaardighede om leer te demonstreer.
●
Waardering en nadenke – demonstreer begrip en waardering van eie en ander se
●
Lees, interpretasie en opvoering – leer die taal van die kunsvorm, interpretasie en opvoering van die kunsproduksies.
kunsproduksies.
Visuele Kunste fokus op die volgende drie aspekte:
● ● ●
Visuele geletterdheid Skep in 2D
Ontwerp in 3D
Die vak Lewensvaardighede het die volgende spesifieke doelstellings:
● ●
● ● ● ● ●
Leerders te lei om hulle volle fisiese, intellektuele, persoonlike, emosionele en sosiale potensiaal te bereik.
Leerders te onderrig om hul grondwetlike regte en verantwoordelikhede te beoefen en om die regte van ander te respekteer.
Leerders te lei om ingeligte en verantwoordelike besluite te neem oor hul gesondheid en omgewing.
Kreatiewe, ekspressiewe en innoverende individue te ontwikkel.
Vaardighede soos bewustheid van self, probleemoplossing, interpersoonlike verhoudinge, leierskap, besluitneming en effektiewe kommunikasie te ontwikkel.
Leerders aan ervarings en die basiese vaardighede van dans, drama, musiek en visuele kunste, asook kunsgeletterdheid en -waardering, bloot te stel.
Leerders toe te laat om die gesondheidsvoordele van oefening te geniet en om sosiale
vaardighede wat met deelname aan liggaamlike opvoeding gepaard gaan, te ontwikkel.
Alle formele assessering kan in die portefeuljeboek gevind word.
8
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede
Rooster en tydsbestuur
Daar is vier uur per week aan Lewensvaardighede toegeken. Die inhoud word oor
40 weke versprei om te verseker dat die kurrikulum gedek word. Gewig per studieveld
Studieveld Persoonlike en Sosiale Welsyn Liggaamlike Opvoeding Skeppende Kunste Totaal Weke
Tydstoekenning per week 1½ uur 1 uur 1½ uur 4 uur
Assesseringsvereistes
Totale uur per jaar 60 uur 40 uur 60 uur 160 uur 40
Assessering behoort sowel informeel en formeel te wees. Leerders moet gereelde terugvoering ontvang om die leerervaring te verbeter.
1.
Informele of daaglikse assessering
Die doel van die assessering vir leer is om deurlopend inligting oor die leerder se prestasie
in te samel wat gebruik word om leer te bevorder. Dit behels die daaglikse monitering
van leerders se vordering. Dit word gedoen deur waarneming, bespreking, praktiese demonstrasies en informele klaskamer interaksies.
Die aktiwiteite in die lesse is ’n wyse van informele assessering. Dit hoef nie nagesien te
word nie, en tel nie enige punte nie. Dit is net belangrik om die leerder se antwoorde te 2.
bespreek met die leerder. Dit help die leerder ’n beter begrip en insig kweek in die lestema. Formele assessering
Formele assesseringstake word nagesien en formeel opgeteken op die puntestate. Dit sluit in: toetse, take, projekte, eksamen en praktiese demonstrasies of opvoerings.
Verwys na die portefeuljeboek vir formele assesseringstake en inligting oor die eksamen.
© Optimi
9
Fasiliteerdersgids
Kwartaal
Jaarplan Eenheid en les
Datum begin
Datum voltooi
Eenheid 1: Persoonlike en sosiale welsyn Les 1: Positiewe selfbeeld – liggaamsbeeld
Les 2: Vermoëns, belangstellings en potensiaal Les 3: Groepsdruk Les 4: Probleemoplossingsvaardighede in konfliksituasies Eenheid 2: Uitvoerende kunste
Les 5: Opwarming en spel 1
Les 6: Improviseer en skep
Les 7: Lees, interpreteer en opvoer Les 8: Waardeer en nadenke Eenheid 3: Visuele kunste
Les 9: Visuele geletterdheid Les 10: Skep in 2D
Les 11: Ontwerp in 3D
Eenheid 4: Liggaamlike opvoeding
Les 12: Veiligheidsmaatreëls tydens slaan- en veldwerkspeletjies Les 13: Uitvoer van bewegings in slaan- en veldwerkspeletjies
Les 14: Deelname aan slaan- en veldwerkspeletjies Eenheid 5: Persoonlike en sosiale welsyn
Les 15: Selfbestuursvaardighede Les 16: Afknouery 2
Les 17: Kulturele deurgangsrites
Les 18: Menswaardigheid in religie Eenheid 6: Uitvoerende kunste
Les 19: Opwarming en spel
Les 20: Improviseer en skep
Les 21: Lees, interpreteer en opvoer Les 22: Waardeer en nadenke
10
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede Eenheid 7: Visuele kunste Les 23: Visuele geletterdheid Les 24: Skep in 2D 2
Les 25: Ontwerp in 3D
Eenheid 8: Liggaamlike opvoeding
Les 26: Veiligheidsmaatreëls tydens fisiese fiksheidsaktiwiteite Les 27: Uitvoer van bewegings in ’n fisiese fiksheidsprogram Les 28: Deelname aan ’n fiksheidsprogram
Eenheid 9: Persoonlike en sosiale welsyn
Les 29: Versorging van diere
Les 30: Versorging van mense
Les 31: Nasiebou en kulturele erfenis Les 32: Geslagstereotipering, seksisme en mishandeling Eenheid 10: Uitvoerende kunste Les 33: Opwarming en spel
Les 34: Improviseer en skep 3
Les 35: Lees, interpreteer en opvoer Les 36: Waardeer en nadenke Eenheid 11: Visuele kunste
Les 37: Visuele geletterdheid Les 38: Skep in 2D
Les 39: Ontwerp in 3D
Eenheid 12: Liggaamlike opvoeding Les 40: Veiligheidsmaatreëls tydens ritmiese bewegings Les 41: Uitvoer van ritmiese patrone/bewegings met koördinasie en beheer Les 42: Deelname aan ritmiese patrone/bewegings met koördinasie en beheer Eenheid 13: Persoonlike en sosiale welsyn 4
© Optimi
Les 43: Basiese noodhulp Les 44: Voedselhigiëne
Les 45: Oordraagbare siektes Les 46: MIV/vigsopvoeding
11
Fasiliteerdersgids Eenheid 14: Uitvoerende kunste Les 47: Opwarming en spel
Les 48: Improviseer en skep
Les 49: Lees, interpreteer en opvoer Les 50: Waardeer en nadenke Eenheid 15: Visuele kunste
4
12
Les 51: Visuele geletterdheid Les 52: Skep in 2D
Les 53: Ontwerp in 3D
Eenheid 16: Liggaamlike opvoeding Les 54: Veiligheidsmaatreëls tydens gimnastiek- of swemaktiwiteite Les 55: Uitvoer van gimnastiek- of swemaktiwiteite Les 56: Deelname aan gimnastiek- of swemaktiwiteite
© Optimi
Eenheid 1 Persoonlike en sosiale welsyn
Leerdoelwitte Ná jy hierdie eenheid voltooi het, moet jy die volgende kan doen: ●
Begrip en respek te hê vir liggaamsveranderinge.
●
Geleenthede skep om die te meeste van maak eie vermoë, belangstelling en
● ● ● ●
Die invloede van die media en gemeenskap op liggaamsbeeld te identifiseer.
Eie vermoëns, belangstellings en potensiaal kan identifiseer. potensiaal.
Groepsdruk kan identifiseer en hanteer.
Probleemoplossingsvaardighede kan toepas in konfliksituasies.
Inleiding Ons gaan in die eenheid na ’n aantal temas kyk en meer daarvan leer. Die volgende is net ’n kortlikse inleiding tot die temas. Selfbeeld bepaal wat ’n persoon van hom/haarself dink en
dit het ook ’n invloed op die suksesvolle bereiking van ideale. Selfbeeld het ook ’n ander aspek:
liggaamsbeeld. Dit is wat ’n persoon van sy/haar liggaam dink. ’n Persoon moet respek hê vir sy/haar eie liggaam en dié van ander persone.
Elke mens het sekere belangstellings,vermoëns en potensiaal. Dit hang af hoe dit gebruik word
om ’n persoon se volle potensiaal te bereik. Dit is belangrik dat die leerder dus weet wat sy/
haar belangstellings is, wat hul vermoëns en potensiaal is. Die leerder moet geleenthede skep om hierdie eienskappe tot sy/haar voordeel aan te wend.
Groepsdruk is nie ’n vreemde konsep nie. Kinders kry elke dag daarmee te doen. Die leerder moet groepsdruk reg hanteer. Negatiewe groepsdruk kan negatiewe gevolge hê vir ’n persoon. Ons gaan laastens kyk na probleemoplossingsvaardighede en hoe dit toegepas kan word in konfliksituasies.
© Optimi
13
Fasiliteerdersgids Belangrike terminologie Belangstellings: Dinge waarin jy belangstel en waarvan jy hou om aan deel te neem of te doen.
Groepsdruk: Wanneer ’n groep druk plaas op ’n individu/groep om aan ’n sekere aksie deel te neem, ongeag of dit reg of verkeerd is.
Liggaamsbeeld: Hoe jy jou liggaam sien.
Potensiaal: Die eienskap waaroor jy beskik om ’n sekere doelwit te bereik; om die beste te doen in die dinge waarin jy goed is.
Probleemoplossing: Sekere aksies wat gevolg word om probleme op te los. Selfbeeld: Dit wat jy van jouself as ’n persoon dink.
Vermoëns: Eienskappe waaroor jy beskik om sekere take te verrig – iets wat jy goed kan doen, bv. ’n vaardigheid of talent.
Les 1 Positiewe selfbeeld – liggaamsbeeld Aanbevole hulpmiddels: handleiding, tydskrifte en plakkate oor liggaamsbeeld
Aktiwiteit 1 Leerders se eie gepaste antwoorde. Aktiwiteit 2 Leerders se eie gepaste antwoorde. Aktiwiteit 3 Leerders se eie gepaste antwoorde. 14
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede Aktiwiteit 4 1.
1
Die vrou vertoon “mooier” en “jonger” op die tweede foto.
2.
Photoshop – hierdie tegniek word gebruik om digitale veranderinge aan foto’s te maak.
5.
Dit skep ’n wanindruk van hoe iemand werklik lyk en skep ’n illusie van volmaaktheid.
3.
4.
Nee Ja
Aktiwiteit 5 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 6 Leerders se eie antwoorde.
Les 2 Vermoëns, belangstellings en potensiaal
Aanbevole hulpmiddels: handleiding, artikels en berigte oor tema
Aktiwiteit 7 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 8 Leerders se eie antwoorde.
© Optimi
15
Fasiliteerdersgids Aktiwiteit 9 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 10 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 11 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 12 Leerders se eie antwoorde.
Les 3 Groepsdruk
Aktiwiteit 13 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 14 1.
2. 3.
16
Leerder maak ’n lys van slegte en goeie invloede wat hul vriende al op hulle lewe/besluite gehad het.
Help leerder om ’n lys te maak van positiewe groepsdruk. Probeer soveel as moontlik noem. Dit kan wees soos dat maats mekaar beïnvloed om goeie dinge te doen soos om akademies beter te presteer.
Help leerder om lys te maak van negatiewe groepsdruk. Probeer soveel as moontlik noem.
Dit kan wees soos dat maats mekaar beïnvloed om verkeerde dinge te doen soos om te rook. © Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede Aktiwiteit 15
1
Leerders se eie antwoorde.
Les 4 Probleemoplossingsvaardighede in konfliksituasies
Aanbevole hulpmiddels: handleiding, artikels en berigte oor probleemoplossing Aktiwiteit 16 Leerders se eie antwoorde. Aktiwiteit 17 1.
Hersien saam met die leerder die stappe van bemiddeling:
●
Voer die gesprek in privaatheid.
●
Laat die tweede persoon nou sy/haar kant van die storie stel.
● ● ● ●
2. 3.
● ●
Die persone moet ooreenkom om na mekaar te luister en nie op mekaar te skree nie.
Laat die eerste persoon sy/haar kant van die storie stel.
Hou ’n dinkskrum saam met die persone en dink aan soveel moontlike oplossings. Bespreek elke voorgestelde oplossing.
Besluit op ’n regverdige oplossing. Almal moet saamstem.
Die partye moet ooreenkom om te hou by die oplossing en dit toepas.
Help die leerder om die stappe te volg en ’n plan op te stel om as bemiddelaar tussen Sara
en Shaun op te tree. Laat die leerder die stappe neerskryf. Gee die leerder die geleentheid
om sy/haar eie idees en opinies weer te gee. Die fasiliteerder gee slegs raad en leiding.
Bespreek met die leerder die stappe wat hy/sy gaan volg. Laat die leerder vir jou ’n
volledige uiteensetting gee van die stappe wat hy/sy gaan volg en die oplossings waarop hy/sy besluit het. Aktiwiteit 18
Leerders se eie antwoorde.
© Optimi
17
Eenheid 2 1 Uitvoerende kunste
Leerdoelwitte Ná jy hierdie eenheid voltooi het, moet jy die volgende kan doen: ● ● ● ●
Speletjies kan speel wat liggaamsperkussie insluit.
Opwarming doen om koördinasie en beheer te bevorder. Sang- en stemopwarming doen.
Konsentrasie- en fokusspeletjies speel.
●
Afkoel met die korrekte oefeninge.
●
Mimiek gebruik om op liggaamsdele te fokus en aan emosies uitdrukking te gee.
● ● ● ●
Inleiding
Musiekfrases skep.
Klankprente weer te gee met bewegingskombinasies.
’n Volksverhaal lees, interpreteer en opvoer.
Twee soorte dramas in Suid-Afrika te waardeer en analiseer.
Die leerder moet altyd opwarm voordat die aktiwiteite begin. Dit maak die liggaam gereed vir die aktiwiteite en beskerm die leerder teen beserings. Die leerder se stem is ook belangrik en
kan ook beskadig word, dus moet die stem ook deeglik opgewarm word. Die leerder moet ook afkoel na die aktiwiteite.
Die leerder gaan in die eenheid musiekfrases gebruik om klankprente te skep en mimiek gebruik om emosies uit te druk.
Volksverhale vorm ’n integrale deel van ons land se geskiedenis. Die leerder gaan ’n volksverhaal lees en interpreteer en dit dan opvoer vir die fasiliteerder. Laastens gaan ons twee dramas evalueer en dit waardeer. Ek hoop jy geniet die eenheid!
18
© Optimi
2
G06 ~ Lewensvaardighede Belangrike terminologie Asemhalingsoefeninge: Oefeninge wat fokus op jou asemhaling.
Dramasoorte: Die verskillende soorte drama of genres, soos komedie, riller, romantiese drama ens.
Fokus: Om klem te plaas op iets of ’n sekere liggaamsdeel.
Hoofmomente: Die dele in die drama wat die hoogtepunt van die storielyn is.
Kanon: Een persoon/groep begin ’n lied en die ander persoon/groep begin die lied op ’n later stadium.
Mimiek: Aksies sonder enige woorde. Gebruik gesigsuitdrukkings en liggaamsbewegings om ’n storie te vertel.
Perkussie: Om op of teen iets te slaan soos handeklap, voete stamp of dromme slaan.
Tempo: Spoed waarteen jy beweeg/sing. Toonhoogte: Om hoog of laag te sing.
Volksverhaal: ’n Verhaal wat eie aan ’n volk is en wat van een geslag na die ander oorvertel word.
Aanbevole hulpmiddels ● ● ● ● ●
Oop ruimte
Musiekinstrumente CD en CD-speler
Boeke met volksverhale
Hulpbronne wat Suid-Afrikaanse drama bevat, soos boeke, TV-programme of DVD’s
Les 5 Opwarming en spel
Die fasiliteerder bestudeer aktiwiteit 19 tot 23 noukeurig en gee duidelike instruksies aan die leerders.
Aktiwiteit 19 1.
2.
Die aktiwiteit kan saam met ’n maat of die fasiliteerder gedoen word. Die leerder staan oorkant die maat/fasiliteerder.
© Optimi
19
Fasiliteerdersgids 3.
Leerder klap eie hande drie keer teenmekaar.
4.
Leerder klap hande twee keer teen dié van die maat/fasiliteerder.
7.
Doen die aktiwiteit vinniger en vinniger.
5.
6.
Leerder klap eie hande drie keer teen eie bene.
Leerder klap weer hande twee keer teen maat/fasiliteerder se hande.
Aktiwiteit 20 1.
Leerder doen ’n ruggraatrol.
4.
Leerder staan regop en lig die arms skouerhoogte.
7.
Leerder staan wydsbeen en plaas hande op die heupe.
2.
3.
5.
6.
8.
9.
Leerder rol die ruggraat stadig af totdat leerder se hande op sy/haar voete hang. Leerder rol dan stadig weer terug na bo.
Leerder beweeg die heupe na links en regs. Doen dit 10 keer.
Leerder buig die knieë en sak stadig af na die grond. Doen die beweging 10 keer.
10. Leerder staan regop met die hande langs die sye.
11. Leerder sak af na die linkerkant sover as moontlik.
12. Leerder ruil kante om en doen dit na die regterkant.
13. Leerder sit plat op die grond met die bene voor hom/haar uitgestrek. 14. Leerder sak af totdat hy/sy hul tone raak. 15. Hou die strekking vir 15 sekondes. Aktiwiteit 21 1.
2.
3.
4.
5.
6.
20
Die diafragma sit net onder die ribbekas. Leerder plaas sy/haar hand onder die ribbekas en asem in en uit. Laat leerder voel hoe die diafragma beweeg.
Laat leerder sy/haar hand op die diafragma hou en diep asem intrek en hard uitblaas. Doen dit 10 keer.
Leerder sing enige liedjie wat hy/sy goed ken. Laat leerder lekker hard en uit volle bors sing. Laat leerder die wysie van die liedjie neurie.
Leerder oefen om die volgende klanke so duidelik en vinnig as moontlik te herhaal:
● ●
Ppppppp
Ddddddd
© Optimi
G06 ~ Lewensvaardighede ●
7.
● ●
Kkkkkkkkk Mmmmm
2
Aaaaaaa
Leerder skep self klanke om die stem op te warm. Aktiwiteit 22
1.
2.
Speel ’n liedjie vir die leerder/s.
Die leerder/s dans rond op die liedjie.
3.
Leerder doen verskillende bewegings soos hop, spring en dansbewegings.
6.
Begin weer die liedjie speel en die leerder moet dadelik weer begin dans.
4.
5.
7.
8.
Stop die musiek en die leerder moet dadelik vries.
Die leerder hou die vriesposisie.
Herhaal die oefening ’n paar keer
Leerder moet daarop konsentreer om vinnig te vries en dan weer te beweeg. Aktiwiteit 23
1.
Leerder staan regop.
4.
Hou die strekking vir 15 sekondes
7.
Hou die strekking vir 15 sekondes.
2.
3.
5.
6.
8.
9.
Leerder vat beide hande bo die kop saam.
Leerder strek beide arms reguit uit na bo. Hou die hande vas.
Leerder staan met die bene wyd uitmekaar.
Leerder strek die linkerarm uit bo die kop en sak na die regterkant af.
Herhaal met die ander kant.
Leerder gaan sit plat op die grond.
10. Leerder kruis sy/haar bene en tel die voete op mekaar. 11. Leerder probeer so sit vir soveel tellings as moontlik. 12. Laat leerder rustig op sy/haar rug lê op die gras.
13. Laat leerder egalig asemhaal en ten volle ontspan.
© Optimi
21
Fasiliteerdersgids
Les 6 Improviseer en skep
Aktiwiteit 24 1.
Leerder kies enige liedjie wat hy/sy goed ken en sing dit soos hy/sy dit ken.
4.
Leerder verander die tempo of spoed van die liedjie.
7.
Leerder sing die liedjie deur elke woord so duidelik moontlik uit te spreek.
2.
3.
5.
6.
8.
9.
Laat die leerder die toonhoogte van die liedjie verander.
Leerder sing die liedjie in ’n hoër stem en dan in ’n laer stem.
Leerder sing die liedjie vinniger en dan stadiger. Leerder verander die uitspraak van die woorde.
Leerder sing die liedjie vrolik en lewendig. Leerder sing die liedjie slaperig en stadig. Aktiwiteit 25
1.
Leerder gebruik die foto’s soos in die handleiding as inspirasie.
2.
’n Klankprent is wanneer die klanke nagemaak word en voorgestel word deur die leerder.
4.
Die klanke wat die leerder gaan naboots is dus: donderstorm, swerm voëls wat opvlieg,
3.
Die leerder kan musiekinstrumente en liggaamsperkussie, asook sy/haar stem, gebruik om die klanke in elke foto na te maak.
klanke in die verkeer en ’n trop bokke wat vlug. Aktiwiteit 26
1.
Leerder gebruik die klankprente van aktiwiteit 25 en doen bewegings daarmee saam. Die
3.
Leerder oefen die bewegings saam met die klankprent.
2.
4.
22
leerder skep bewegings om te pas by elke klankprent.
Die bewegings moet pas by die stemming van die klankprent.
Leerder voer die klankprent met die gepaste bewegings op vir die fasiliteerder.
© Optimi