Issuu

Í5*È-E-EAT-SG01]Î 2

1 1

A T -

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL HANDLEIDING: TAALKUNDE Graad 10

Afrikaans Eerste Addisionele Taal Handleiding: Taalkunde

2 11 0 - E - E AT- S G 0 1

Í5*È-E-EAT-SG01]Î

Graad 10

Aangepas vir KABV

M Keyter

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

INHOUDSOPGAWE LESELEMENTE........................................................................................................................... 6 VOORWOORD ............................................................................................................................ 8 JAARPLAN................................................................................................................................ 10 EENHEID 1 In die sportwêreld ................................................................................................. 15 Les 1: Praat oor sportfoto’s ..................................................................................................... 16 AKTIWITEIT 1 ........................................................................................................... 18 Les 2: Taal: Hoofletters en spelling......................................................................................... 20 AKTIWITEIT 2 ........................................................................................................... 21 Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel ........................................................................................... 21 AKTIWITEIT 3 ........................................................................................................... 23 Les 4: Skryf ............................................................................................................................. 24 AKTIWITEIT 4 ........................................................................................................... 24 Les 5: Luisterbegrip ................................................................................................................ 25 AKTIWITEIT 5 ........................................................................................................... 25 Les 6: Taal in konteks: Samestellings..................................................................................... 27 AKTIWITEIT 6 ........................................................................................................... 27 Les 7: Woordeskat .................................................................................................................. 28 AKTIWITEIT 7 ........................................................................................................... 29 Les 8: Taal in konteks: Voorsetsels ........................................................................................ 29 AKTIWITEIT 8 ........................................................................................................... 30 Les 9: Lees en kyk: Pas tekens en beskrywings by mekaar ................................................... 30 AKTIWITEIT 9 ........................................................................................................... 30 Les 10: Skryf ’n vriendskaplike brief ....................................................................................... 31 AKTIWITEIT 10 ......................................................................................................... 31 Les 11: Lees: Die opsomming / précis .................................................................................... 34 AKTIWITEIT 11 ......................................................................................................... 34 Les 12: Taal: Voegwoorde ...................................................................................................... 35 AKTIWITEIT 12 ......................................................................................................... 37 Les 13: Taal: Woordvorming ................................................................................................... 38 AKTIWITEIT 13 ......................................................................................................... 38 Les 14: Taal in konteks: Stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd ........................ 41 AKTIWITEIT 14 ......................................................................................................... 41 Les 15: Taal: Selfstandige naamwoorde (meervoud, verkleining, geslag) .............................. 44 AKTIWITEIT 15.1 ...................................................................................................... 46 AKTIWITEIT 15.2 ...................................................................................................... 49 Les 16: Taal in konteks: Byvoeglike naamwoorde (intensiewe vorme, attributief en predikatief, letterlike en figuurlike betekenis, idiomatiese taalgebruik, vergelykings)................... 49 AKTIWITEIT 16 ......................................................................................................... 52 Les 17: Skryf ’n verbeeldingsteks: ’n Gedig ............................................................................ 53 AKTIWITEIT 17 ......................................................................................................... 54 Les 18: Luister en praat: Groepbespreking............................................................................. 56 AKTIWITEIT 18 ......................................................................................................... 57 © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

Les 19: Skryf ........................................................................................................................... 58 Les 20: Taal in konteks: Gevoelstaal, stereotipering en veralgemening ................................. 64 AKTIWITEIT 20 ......................................................................................................... 64 Les 21: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede (korrekte leestekens)................................ 65 AKTIWITEIT 21 ......................................................................................................... 66 Les 22: Taal: Soorte werkwoorde ........................................................................................... 66 AKTIWITEIT 22.1 (a)................................................................................................. 67 AKTIWITEIT 22.1 (b)................................................................................................. 68 AKTIWITEIT 22.2 ...................................................................................................... 69 AKTIWITEIT 22.3 ...................................................................................................... 70 AKTIWITEIT 22.4 ...................................................................................................... 70 Les 23: Skryf ’n verhalende opstel .......................................................................................... 72 AKTIWITEIT 23 ......................................................................................................... 72 Les 24: Luister en praat .......................................................................................................... 75 Aktiwiteit 24 ............................................................................................................... 75 Les 25: Lees ’n advertensie .................................................................................................... 77 AKTIWITEIT 25 ......................................................................................................... 77 Les 26: Skryf ’n resensie ........................................................................................................ 79 AKTIWITEIT 26 ......................................................................................................... 79 Les 27: Taal in konteks: Deelwoorde, homofone en homonieme ........................................... 82 AKTIWITEIT 27.1 ...................................................................................................... 83 AKTIWITEIT 27.2 ...................................................................................................... 84 AKTIWITEIT 27.3 ...................................................................................................... 85 Les 28: Skryf: Ontwerp ’n plakkaat ........................................................................................ 86 AKTIWITEIT 28 ......................................................................................................... 86 EENHEID 2 Suid-Afrikaanse musiek rock! ............................................................................... 88 Les 29: Praat: Pas en bespreek foto’s en beskrywings ......................................................... 89 Les 30: Luister en praat: ’n Liedjie: Beloofde land (Die Heuwels Fantasies) ......................... 91 AKTIWITEIT 30: ........................................................................................................ 92 Les 31: Skryf ’n paragraaf oor ’n literêre teks ........................................................................ 92 AKTIWITEIT 31: ........................................................................................................ 92 Les 32: Taal in konteks: Stam, afleiding, samestelling, samestellende afleiding en soorte sinne ......................................................................................................................... 97 AKTIWITEIT 32 ......................................................................................................... 97 Les 33: Skryf ’n voorbereide toespraak ................................................................................. 99 AKTIWITEIT 33 ....................................................................................................... 100 Les 34: Taal in konteks: Enkelvoudige sinne: bywoordelike bepalings van tyd, wyse en plek ........................................................................................................... 100 AKTIWITEIT 34 ....................................................................................................... 101 Les 35: Skryf: Skep ’n advertensie ...................................................................................... 102 AKTIWITEIT 35 ....................................................................................................... 102 Les 36: Luister en praat: Hardoplees ................................................................................... 103 Les 37: Lees ’n visuele teks: Spotprent ............................................................................... 104 AKTIWITEIT 37 ....................................................................................................... 105 Les 38: Skryf ’n aanbeveling of ’n verslag............................................................................ 106 © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

AKTIWITEIT 38 ....................................................................................................... 106 Les 39: Taal in konteks: Spelling: Los of vas ....................................................................... 107 AKTIWITEIT 39 ....................................................................................................... 107 Les 40: Taal in konteks: Woordorde en woordkeuse ........................................................... 108 AKTIWITEIT 40 ....................................................................................................... 108 Les 41: Taal in konteks: Ontkenning .................................................................................... 109 AKTIWITEIT 41 ....................................................................................................... 109 Les 42: Taal in konteks: Hersiening ..................................................................................... 110 AKTIWITEIT 42 ....................................................................................................... 110 Les 43: Luister en praat: Onderhoud ................................................................................... 111 AKTIWITEIT 43 ....................................................................................................... 111 Les 44: Aandagtige lees ...................................................................................................... 112 AKTIWITEIT 44 ....................................................................................................... 113 Les 45: Skryf: ’n Persoonlike ervaring ................................................................................. 113 AKTIWITEIT 45 ....................................................................................................... 113 Les 46.1: Lees ’n inligtingteks .............................................................................................. 113 Les 46.2: Taal in konteks: Sinonieme, antonieme, paronieme en woorde wat verwar......... 116 AKTIWITEIT 46.2 .................................................................................................... 117 Les 47: Skryf ’n formele brief (vra verskoning)..................................................................... 120 AKTIWITEIT 47 ....................................................................................................... 122 EENHEID 3 Slaan misdaad hok!.............................................................................................. 124 Les 48: Praat: Bespreek prente ........................................................................................... 125 Les 49: Praat: Gesels oor eie ervaringe............................................................................... 127 Les 50: Praat: Lees hardop.................................................................................................. 128 Les 51: Skryf ’n beskrywende opstel ................................................................................... 129 AKTIWITEIT 51 ....................................................................................................... 131 Les 52: Taal: Voornaamwoorde (persoonlik, besitlik en betreklik) ....................................... 133 AKTIWITEIT 52.1 .................................................................................................... 133 AKTIWITEIT 52.2 .................................................................................................... 134 Les 53: Luister na ’n toespraak ............................................................................................ 135 AKTIWITEIT 53 ....................................................................................................... 136 Les 54: Taal: Byvoeglike naamwoorde ................................................................................ 136 AKTIWITEIT 54.1 .................................................................................................... 137 AKTIWITEIT 54.2 .................................................................................................... 138 AKTIWITEIT 54.3 .................................................................................................... 139 Les 55: Luister en praat: ’n Debat (debatprosedures).......................................................... 140 Les 56: Skryf ’n uitnodiging .................................................................................................. 142 Les 57: Taal in konteks: Hersiening (direkte en indirekte rede, lydende en bedrywende vorm, veralgemening en stereotipering, woordsoorte en ontkenning) ..................... 144 AKTIWITEIT 57 ....................................................................................................... 144 Les 58: Luister en praat: Hou ’n vergadering ....................................................................... 145 Les 59: Skryf ’n kennisgewing, agenda en notule ................................................................ 146 AKTIWITEIT 59 ....................................................................................................... 150 Les 60: Taal: Die infinitief..................................................................................................... 152 © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

AKTIWITEIT 60 ....................................................................................................... 152 Les 61: Taal in konteks: Woordeboekgebruik ...................................................................... 153 Les 62: Taal in konteks: Afkortings en akronieme .............................................................. 154 AKTIWITEIT 62 ....................................................................................................... 154 EENHEID 4 Die lewe is ’n strokie .......................................................................................... 155 Les 63: Praat: Bespreek strokies ......................................................................................... 155 AKTIWITEIT 63 ....................................................................................................... 155 Les 64: Aandagtige lees: ’n Koerantberig ............................................................................ 156 AKTIWITEIT 64 ....................................................................................................... 158 Les 65: Skryf ’n brief aan die pers ....................................................................................... 159 AKTIWITEIT 65 ....................................................................................................... 161 Les 66: Taal in konteks: Woordeskat en lettergrepe ............................................................ 163 AKTIWITEIT 66.1 .................................................................................................... 163 AKTIWITEIT 66.2 .................................................................................................... 163 Les 67: Luister vir waardering na ’n liedjie ........................................................................... 164 AKTIWITEIT 67 ....................................................................................................... 165 Les 68: Lees en kyk: Lees strokiesprente aandagtig ........................................................... 165 Les 69: Skryf ’n brief van waardering of bedanking ............................................................. 167 AKTIWITEIT 69 ....................................................................................................... 168 Les 70: Taalhersiening ........................................................................................................ 170 AKTIWITEIT 70 ....................................................................................................... 170 EENHEID 5 Hersieningsvraestelle ........................................................................................ 172 HERSIENINGSVRAESTEL 1 (Lees- en taalbegrip) ............................................................ 173 HERSIENINGSVRAESTEL 3 (Skryf) ................................................................................... 183 BIBLIOGRAFIE EN VERWYSINGS ........................................................................................ 188

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

LESELEMENTE LEERDOELWITTE Wat die leerder aan die einde van die les moet weet. Geneem uit die KABV. BELANGRIKE TERMINOLOGIE Nuwe terminologie om die begrip van die vak as deel van hierdie les uit te brei.

DEFINIEER Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan. BELANGRIK Verduidelik misverstande; moontlike verwarring met betrekking tot bestaande kennis. WENKE Enige inligting anders as die inhoud, om die leerder deur die leerproses te begelei.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

VIR DIE NUUSKIERIGES Aansporing om die inhoud in diepte na te vors. Brei die aktiwiteit en oefening tot só ’n mate uit dat die leerder aangemoedig word om te verken. Vir die begaafde leerder: uitgebreide oefeninge. Vir Leerders met Spesiale Onderwysbehoeftes* (LSOB): verduidelik die noodsaaklikheid om die basiese vrae te voltooi om ’n slaagpunt te behaal. *LSEN in algemene taalgebruik

AKTIWITEIT Vrae oor die les wat voltooi moet word ten einde die kennis van die voltooide les te toets. OEFENING Ter afsluiting van die spesifieke eenheid. Formatiewe assessering. KERNINHOUD Beklemtoon die kern van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n spesifieke afdeling van die les wat verstaan moet word. STUDEER / HERSIENING Tyd wat spandeer word om die inhoud te bestudeer in die afsluiting van die Eenheid en ter voorbereiding vir die toets of eksamen.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

VOORWOORD AANVULLENDE BRONNE Dit is raadsaam om ’n goeie tweetalige en Afrikaanse verklarende woordeboek aan te skaf. Geen ander voorgeskrewe boeke hoef aangekoop te word nie, aangesien ALLE werk in hierdie handleiding ingeskryf is. Welkom by Afrikaans Eerste Addisionele Taal graad 10. Ons wens jou sukses toe en hoop dat jy die handleiding sal geniet. Hierdie handleiding is ontwikkel om aan al die vereistes van die Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (NKABV) of (CAPS), te voldoen. Die kursus betaan uit: Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 10 – Handleiding: Taalkunde Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 10 – Fasiliteerdersgids: Taalkunde Daar is vier temas in die boek: • Kwartaal 1: In die sportwêreld • Kwartaal 2: Afrikaanse musiek rock • Kwartaal 3: Slaan misdaad hok • Kwartaal 4: Die lewe is ’n strokie Die doel van die lesreekse is om die leerders se taalvaardighede soos Luister en Praat, Lees en Kyk: Begrip en Letterkunde, Skryf en Aanbied, asook geïntegreerde Taalstrukture en konvensies te ontwikkel sodat die leerders in enige opset, soos die behoefte ontstaan, ook in Afrikaans kan kommunikeer. Die lesreekse is rondom ’n verskeidenheid interessante leestekste soos koerantberigte, advertensies, strokiesverhale, liedjies, dialoë, prente en foto’s opgebou sodat leerders se verbeelding voortdurend geprikkel word. Aangesien Lees en Kyk: Begrip en Letterkunde die meeste aandag moet geniet, word sterk klem op begrips- en leesvaardighede gelê. In die handleiding sal voor elke taalopdrag ’n breedvoerige verduideliking wees. Die taalstrukture word dan met ’n geïntegreerde aktiwiteit ingeskerp sodat taalstrukture in konteks toegepas kan word.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

In graad 10 is dit noodsaaklik dat die taalvaardigheid volgens die tydstoekenning per tweeweeksiklus in die NKABV onderrig word. Daarom is die benadering van hierdie handleiding soos volg: Luister en praat Lees en pyk: Begrip en letterkunde Skryf en aanbied Taalstrukture en -konvensies

1 uur 4 uur 3 uur 1 uur

10% 45% 35% 10%

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

JAARPLAN WEEK

DATUM BEGIN

LES KWARTAAL 1 Taalstrukture en -konvensies Les 1: Praat oor sportfoto’s Les 2: Taal: Hoofletters en spelling Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel

1–2

Les 4: Skryf ’n paragraaf Les 5: Luisterbegrip Les 6: Taal in konteks: Woordeskat en samestellings Letterkunde Poësie – Les 1: Literêre begrippe Prosa (Paljas) – Les 8: Literêre begrippe Taalstrukture en -konvensies Les 7: Woordeskat Les 8: Taal in konteks: Voorsetsels Les 9: Lees en kyk: Visuele lees

3–4

Les 10: Skryf ’n vriendskaplike brief Les 11: Lees: Die opsomming/précis Les 12: Taal: Voegwoorde Letterkunde Poësie – Les 2: “Die tweegeveg” (Breyten Breytenbach) Prosa (Paljas) – Les 9: Bedryf 1 – 11 Taalstrukture en -konvensies

5–6

Les 13: Taal: Woordvorming Les 14: Taal in konteks: Stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd Les 15: Taal: Selfstandige naamwoorde Les 16: Taal in konteks: Byvoeglike naamwoorde Les 17: Skryf ’n verbeeldingsteks: ’n Gedig Letterkunde Poësie – Les 3: “Dis al” (Jan F.E. Cilliers) Prosa (Paljas) – Les 10: Bedryf 12 – 14 Taalstrukture en -konvensies Les 18: Luister en praat: Groepbesprekings

7–8

Les 19: Skryf: Vul ’n vorm in Les 20: Taal in konteks: Gevoelstaal, stereotipering en veralgemening Les 21: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede Les 22: Taal: Soorte werkwoorde

DATUM VOLTOOI

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

Les 23: Skryf ’n verhalende opstel Letterkunde Poësie – Les 4: “Palimpses” (Johann de Lange) Prosa (Paljas) – Les 11: 15 – 24 Taalstrukture en -konvensies Les 24: Luister en praat: Liriek Les 25: Lees ’n advertensie Les 26: Skryf ’n resensie Les 27: Taal in konteks: Deelwoorde, homofone en homonieme Les 28: Skryf: Ontwerp ’n plakkaat Letterkunde 9 – 10

Prosa (Paljas) – Les 12: Bedryf 25 – 33 KWARTAAL 2 Taalstrukture en -konvensies Les 29: Praat: Pas en bespreek foto’s Les 30: Luister en praat: ’n Liedjie

11 – 12

Les 31: Skryf ’n paragraaf oor ’n literêre teks Les 32: Taal in konteks: Stam, afleiding, samestellende afleiding (woordbou) en sinsoorte Les 33: Skryf ’n voorbereide toespraak Letterkunde Poësie – Les 5: “boekmerk” (Marlise Joubert) Prosa (Paljas) – Les 13: Bedryf 34 – 42 Taalstrukture en -konvensies Les 34: Enkelvoudige sinne: Bywoordelike bepalings van tyd, wyse en plek Les 35: Skryf: Maak ’n advertensie

13 – 14

Les 36: Luister en praat: Hardoplees Les 37: Lees ’n visuele teks: Spotprent Les 38: Skryf ’n aanbeveling of ’n verslag Letterkunde Poësie – Les 6: “’n Mite” (Kobie Korf) Prosa (Paljas) – Les 14: 43 – 46 Taalstrukture en -konvensies Les 39: Taal in konteks: Spelling: Los of vas

15 – 16

Les 40: Taal in konteks: Woordorde en woordkeuse Les 41: Taal in konteks: Ontkenning Les 42: Taal in konteks: Hersiening Letterkunde

15 – 16

Poësie – Les 7: “hartbreek” (Susan Smith) Prosa (Paljas) – Les 15: Bedryf 47 – 53

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

Taalstrukture en -konvensies Les 43: Luister en praat: Onderhoud Les 44: Aandagtige lees

17 – 18

Les 45: Skryf oor ’n persoonlike ervaring Les 46: Taal in konteks: Sinonieme, antonieme, paronieme en woorde wat verwar Les 47: Skryf ’n formele brief Letterkunde Voorbereiding vir die eksamen: • Hersien poësie (les 1 – 7) • Hersien prosa (les 8 – 15)

19 – 20

Junie-eksamen KWARTAAL 3 Taalstrukture en -konvensies Les 48: Praat: Bespreek prente

21 – 22

Les 49: Praat: Gesels oor eie ervarings Les 50: Praat: Lees hardop Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 16: Bedryf 54 – 63 Taalstrukture en -konvensies Les 51: Skryf ’n beskrywende opstel

23 – 24

Les 52: Taal: Voornaamwoorde Les 53: Luister na ’n toespraak Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 17: Bedryf 64 – 72 Taalstrukture en -konvensies Les 54: Taal: Byvoeglike naamwoorde

25 – 26

Les 55: Luister na debatprosedures Les 56: Skryf ’n uitnodiging Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 18: Bedryf 73 – 81 Prosa (Paljas) – Les 19: Bedryf 82 – 94 Taalstrukture en -konvensies Les 57: Taal in konteks: Hersiening

27 – 28

Les 58: Luister en praat: Hou ’n vergadering Les 59: Skryf ’n kennisgewing, agenda en notule Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 20: Bedryf 95 – 108 Prosa (Paljas) – Les 21: Bedryf 109 – 131 Taalstrukture en -konvensies

29 – 30

Les 60: Taal: Die infinitief Les 61: Taal in konteks: Woordeboekgebruik

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal:Taalkunde

Les 62: Taal in konteks: Afkortings en akronieme Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 22: Bedryf 132 – 135 Prosa (Paljas) – Les 23: Bedryf 136 – 138 KWARTAAL 4 Taalstrukture en -konvensies Les 63: Praat: Bespreek strokies 31 – 32

Les 64: Aandagtige lees: ’n Koerantberig Les 65: Skryf ’n brief aan die pers Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 24: Bedryf 139 – 147 Taalstrukture en -konvensies Les 66: Taal in konteks: Woordeskat en lettergrepe

33 – 34

Les 67: Luister na ’n liedjie Les 68: Lees strokiesprente Letterkunde Voorbereiding vir die eksamen: Hersien poësie (les 1 – 7) Taalstrukture en -konvensies Les 69: Skryf ’n brief van waardering/bedanking

35 – 36

37 – 38 39 – 40

Les 70: Taalhersiening Letterkunde Voorbereiding vir die eksamen: Hersien prosa (les 8 – 24) Taalstrukture en -konvensies Voorbereiding vir die eksamen: Hersien vraestel 1 en 3 Novembereksamen

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

EENHEID 1 In die sportwêreld LEERDOELWITTE Nadat jy hierdie eenheid voltooi het, moet jy die volgende kan doen: 

Luister en praat

     

Lees en kyk: Begrip en letterkunde

    

Skryf en aanbied



   

Taalstrukture en -konvensies

 

   

oor sport en die rol van sport in die samelewing praat; na ’n teks luister en ontbrekende woorde invul; ’n visuele teks in kan verduidelik; na ’n liedjie luister om betekenis te verstaan; deelneem aan ’n groepbespreking om eie mening en standpunt in te neem; na ’n literêre teks te luister en karakters te identifiseer; na ’n liriek te luister vir waardering; tekens en beskrywings by mekaar pas; ’n artikel vir inligting en begrip lees en vrae daaroor beantwoord; inligting op te som; advertensies te lees en te geniet; in ’n paragraaf kan verduidelik hoe ’n stophorlosie werk; skryf van ’n vriendskaplike brief, ’n verbeeldingteks (gedig); invul van ’n vorm; ’n verhalende opstel; ’n resensie; en die ontwerp van ’n plakkaat; spelling en hoofletters inoefen; voegwoorde reg gebruik en woordeskat uitbrei; met voorsetsels werk; met woordvorming deur afleiding, samestelling en samestellende afleiding werk; samestellings vorm; stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd, selfstandige naamwoord (meervoud, verkleining en geslag), byvoeglike naamwoorde; gevoelstaal, stereotipering en veralgemening; direk en indirekte rede en korrekte leestekens; soorte werkwoorde (tye, verwarrende werkwoord, hulpwerkwoord, deeltjiewerkwoord); homofone en homonieme.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

INLEIDING In graad 10 – 12 gaan jy voortbou op die mondelinge vaardighede wat in vroeër grade ontwikkel is. Die doel is om meer selfvertroue te kry en makliker op vrae te reageer. Jy sal ook beter verstaan wat gepas is en wat nie. Hierdie aktiwiteit is ontwikkel om informele en formele praataktwiteite te oefen. Die nodige woordeskat en taalstrukture word ontwikkel sodat alle leerders aan hierdie praatvorme kan deelneem. Die leeromgewing of klas moet ondersteunend en ontspanne wees. Les 1: Praat oor sportfoto’s KERNINHOUD Hierdie aktiwiteit is ’n informele bespreking/gesprek. Die doel hiervan is om idees, opinies en standpunte te deel. Die fasiliteerder sal sekere vrae stel om jou te help om kommunikasie vol te hou. Let op na taal, gebare en oogkontak. Toon belangstelling deur om op ’n gepaste wyse te reageer. Let op na die daaglikse taalhandelinge in sekere situasies. Sien die volgende ikoon: VIR DIE NUUSKIERIGES. Voorbeelde van taalhandelinge VIR DIE NUUSKIERIGES Lees die onderstaande voorbeelde van taalhandelinge. Dit kan jou help om daaglikse mondelinge kommunikasie in Afrikaans te verbeter. VRA TOESTEMMING/VERSOEK • Kan ek ...? • Mag ek ...? • Is dit moontlik om ...? • Is dit reg as ...? • Is dit goed as ek ...? • Gee jy om as ...? • Ek vra toestemming om ... • Laat my asseblief toe ... • Vergun my om ... • Veroorloof my ... • Sal jy my toelaat om ...?

GESPREK ONDERBREEK • Verskoon my, mag ek ...? • Jammer, dink jy ek kan ...? • Verskoon my, weet jy dalk ...? • Ekskuus, maar kan jy my help ...?

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

HULP AANBIED • Mag ek jou help? • Kan ek jou help? • Soek jy iets? • Het jy hulp nodig? • Wat kan ek vir jou doen?

HULP VRA • Kan jy my asseblief help met ...? • Sal jy my asseblief help om ...? • Ek het hulp nodig met ... • Ek benodig hulp ... • Help my asseblief ... • Verleen hulp aan ... • Help my om asseblief ... KLA OOR IETS • Ek is jammer, maar ... • Jammer om jou te pla, maar ... • Dalk het jy vergeet om ... • Ek dink jy het vergeet om ... • Verskoon my, maar ... • Moontlik bestaan daar ’n misverstand oor ... • Moenie my verkeerd verstaan nie, maar ek dink ons behoort ...

APOLOGIE / VERSKONING AANBIED • Jammer. • Ek is jammer omdat ... • Ek is spyt omdat ... • Vergewe my, asseblief. • Ek bied verskoning aan vir ... • Ek vra om verskoning vir ... • Vergewe my. • Verskoon my. • Ekskuus. • Verskoon my, asseblief. ADVIES/RAAD GEE • Ek dink nie jy moet ... • Jy behoort dit ... • Jy behoort dit nie ... • As ek jy was, sou ek ... • As ek in jou posisie was, sou ek ... • As ek in jou skoene was, sou ek ... • Jy moet dit maar liewer doen ... • Jy moenie ... • Wat jy ook al doen, moet net nie ... VERMOEDE UITSPREEK • Dit mag .... nodig hê. • Hy mag daar wees. • Dit lyk soos ’n .... • Miskien het hy ... • Miskien sal hulle ... • Dit is moeilik om te sê, maar ek dink hulle ... • Ek is nie baie seker nie, maar ...

VOORKEUR UITSPREEK • Sal jy daarvan hou ... • Ek wil liewer / liefs ... • Hoekom het ons nie ...? • Wel, ek verkies ... Wat dink jy? • Wat dink jy moet ons doen? • As dit van my afhang, moet ons ... • Ek dink ons moet na .... gaan.

NIE PRESIESE INLIGTING GEE NIE • Daar is omtrent ... • Daar is ongeveer ... • Daar is ’n groot aantal ... • Voorspel dat ... • Dit is ’n voorbeeld van ... • Hulle is soort van ... • Dit is moeilik om te bepaal, maar ... • Ek is nie seker nie, maar ek dink ...

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

IEMAND GROET • Voor ’n lang reis, vakansie of uitstappie • Geniet die reis / vakansie. • Veilig reis. • Geniet jou vakansie. • Geniet dit in / by (plek se naam). •

EVALUEER/BEOORDEEL JOUSELF • Dit het goed gewerk / was effektief omdat ... • Ek het dit goed gedoen omdat ... • Dit sou beter gewees het indien ek ... • Dit kan verbeter word deur ... • Vooruitgang is / is nie sigbaar / voor die hand liggend omdat ... • Dit slaag omrede ...

Wanneer vriende of familie van ’n reis terugkom

• Hoe was julle vakansie? • Het julle dit in ... geniet? • Hoe was die reis / uitstappie / toer?

AKTIWITEIT 1 Kyk vlugtig na die foto’s op die volgende bladsy en beantwoord die onderstaande vrae in jou werkboek. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

Watter sportsoort verteenwoordig elke spreker? Noem soveel ander sportsoorte as waaraan jy kan dink. Aan watter bekende Suid-Afrikaanse sportsterre kan jy dink? Noem uitmuntende sportpersone van ander lande van wie jy weet. Het jy ’n spesifieke sportheld of rolmodel? Indien wel, hoekom bewonder jy hierdie persoon? Uitmuntende beroepsportpersone verdien besonder baie geld. Dink jy hulle behoort soveel betaal te word. Hoekom sê jy so? Wat is die vernaamste redes waarom daar geld is om beroepspelers soveel te betaal? Sê ook of jy met die sprekers saamstem of nie. ONTHOU: Menings moet goed gemotiveer word. Alle leerders moet regdeur die skooljaar verplig word om aan een skoolsport deel te neem.

Sport gee jou geleentheid om jou talente te ontwikkel. Dit leer spanwerk, dissipline, verdraagsaamheid en vertroue.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Sportsterre word rolmodelle en inspireer mens om hoog te mik en nie tou op te gooi nie.

Ek dink nie boks moet as sport beskou word nie.

Sport op TV motiveer jong mense om deel te neem en om hulle gesondheid en fiksheid te verbeter. Sport verenig mense en bou nasietrots. Dit gee mense hoop.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 2: Taal: Hoofletters en spelling Bestudeer die onderstaande reëls KERNINHOUD 1.

HOOFLETTERS Hoofletters word aan die begin van sinne gebruik: indien ’n die eerste woord van ’n sin is, begin die volgende woord met ’n hoofletter, byvoorbeeld: ’n Atleet was in ’n motorongeluk. Kyk ook na die aanhef van die volgende: Geagte Mevrou; Liewe Pa Geagte mnr. Botha; Beste tannie Sarah Geagte prof. Van der Bank; Beste mev. Du Plessis Geagte mnr. Petrus van der Merwe Geagte dr. Van der Westhuizen Geagte dr. Janse van Rensburg

WOORDE WAT VAS AANMEKAAR GESKRYF WORD (SAMESTELLINGS) • Twee of meer selfstandige naamwoorde wat met mekaar verbind word om ’n ander selfstandige naamwoord te vorm. Die samestelling dui op EEN begrip (mens, dier of voorwerp), byvoorbeeld: skool + hoof = skoolhoof klas + kamer + sleutel = klaskamersleutel televisie + stel = televisiestel sport + motor = sportmotor • Intensiewe vorme, byvoorbeeld: vuurwarm spierwit hondmak skatryk dolgelukkig stroopsoet • Woorde wat spesifieke soort aandui: rooibok blouaap groenboontjies geelperske suurlemoen (lemon) MAAR suur lemoen (sour orange) • Werkwoorde wat uit twee dele bestaan uithaal wegloop agtervolg aangee • Werkwoorde met ge- in die middel ingekom opgespring agtergebly binnegekom gelukgewens weggehardloop uitgeskop • Die volgende woorde word altyd vas geskryf: vorentoe agtertoe vyfuur buitentoe binnetoe tienrandnoot vyfrandstuk goeiemôre goeienaand dieselfde 20

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

•

Eenheid

Hierdie soort plekname word altyd vas geskryf: Tafelberg Kaapstad Robbeneiland Plettenbergbaai Citrusdal Pelgrimsrus Mooirivier Dullstroom Vishoek AKTIWITEIT 2 Skryf die volgende sinne oor met die nodige hoofletters. Raadpleeg die bogenoemde reëls indien nodig.

2.1

2.2

2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

2.10

die suid-afrikaanse rugbyspan word die springbokke genoem. hulle het die wêreldbeker meer as een keer gewen – een keer in johannesburg en een keer in parys, frankryk. my neef, johny van der walt, is ’n provinsiale rugbyspeler. hy woon in die weskaap, maar hy is in pretoria gebore. in 2010 het hy aan die statebondspele deelgeneem. die hoërskool waterkloof en die afrikaanse hoër meisieskool in pretoria het albei baie goeie netbalspelers wat jaarliks provinsiale speelsters oplewer. nadat professor tim noakes die spanne oor oefenmetodes toegespreek het, het natalie du toit, ons beroemde swemmer, gepraat. Op menseregtedag is ’n groot sportbyeenkoms in port elisabeth by die nelson mandela stadion gehou. Bergklimmers en stappers hou graag in die drakensberge vakansie. Volgende jaar wil dr. shafiek moosa aan die bergrivier-kanowedvaart deelneem. ’n groot skare het die rugbywedstyd tussen die stormers en die blou bulle bygewoon. ons gaan saam pa, oupa en oom abel visvang. my broer is nie by die huis nie. hy moes saam met mnr. de wet van die skool na ’n vergadering van die nasionale sokkerliga gaan. daar was vrydag ’n groot rugby wedstryd te loftus versfeld in pretoria.

Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel Dis belangrik om in die leesproses gelei te word. Let op na die stappe 1 – 3 (pre-lees, tydens lees en post-lees). STAP 1: PRE-LEES • Is sport vir almal goed? • Hoe dink jy voel ’n mens wanneer die media met jou ’n onderhoud voer? STAP 2: TYDENS LEES • Jy gaan nou ’n koerantartikel lees van ’n onderhoud wat met ’n kranige atleet gevoer is. © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

SPORT IS GOED VIR MY – Thugwane HEIN WILLEMSE het met die marathonatleet aan huis in Middelburg, Mpumalanga gaan gesels. 1. Hy is ses en twintig jaar gelede op Bethal, Mpumalanga gebore. As ’n kind was hy ’n beeswagter en later het hy ’n werkie as ’n skoonmaker op ’n myn gekry en in ’n groen sinkhut gaan woon. Vir ’n jong man wat nie die binnekant van ’n klaskamer geken het nie óf nie kon lees of sy naam skryf nie, was daar min vooruitsigte op ’n beter lewe. Maar hy het talent gehad. Hy het ’n lang asem en daarom het hy die eerste Olimpiese span onder die nuwe Suid-Afrikaanse vlag gehaal. WENNER 2. Op die laaste dag van die Atlanta Spele het die jong man hom in die harte van SuidAfrikaners ingehardloop. Net dié wat atletiek nougeset gevolg het, het daardie dag in Augustus 1996 sy naam geken. 3. Na sy oorwinning het selfs die ingeligte sportskrywers gestry oor hoe sy naam nou eintlik gespel moet word. Is dit Josiah, Josias of Josia? 4. Skaars twee jaar sedert daardie dag op die bopunt van die wennerspodium het hierdie onbekende atleet 'n ver pad gekom. 5. Josia Thugwane lê-sit in sy leunstoel. Alhoewel hy gewoond is aan onderhoude, bly hy skamerig en teruggetrokke. Hy is veel skraler en korter as wat mens van sy foto’s sou verwag. 6. Die sitkamerstel van duursame groen leer, die stewige eetkamerstel, die twee Toyota’s in die garage, die keurig ingerigte huis met die goedversorgde grasperk in ’n Middelburgse voorstad, getuig daarvan dat die Thugwanes se lewe handomkeer verander het na Josia se oorwinning op die Olimpiese Spele. ATLETIEK 7. “Atletiek is goed vir ons. Voor my oorwinning was ek arm. Toe het ek in ’n pondok in Bethal gebly, nou bly ek in ’n steenhuis. Toe kon ek nie Engels praat nie, nou het my bestuurder en Zodwa, my vrou, nie meer nodig om vir my te praat nie. Toe kon ek nie lees of skryf nie, nou kan ek al in Zulu skryf.” 8. Inderdaad, atletiek was goed vir Thugwane. In sy kort loopbaan was hy dikwels ’n wenner. Dit sien jy aan die trofeë wat in die uitstalkas in die sitkamer staan of die toekennings wat oral teen die mure hang. 9. Sy wêreld het groter geword as die atletiekbaan van die Kroonfontein-myn. Die name van wêreldstede soos New York, Londen en Tokio rol maklik van sy tong. Hy was al daar. Deesdae oefen hy nie net in die stof van Bethal of Mpumalanga nie, maar ook in die koue van Albuquerque in die VSA. © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

10. “Sport is goed vir my,” herhaal hy voor ons die onderhoud beëindig, “geleerdheid is ook goed. Met sport het ek al die wêreld gesien en met sport kan ons keer dat die kinders ’n spul misdadigers word. Bron: Media 24 Woordeskat BELANGRIK Die lys woorde hieronder kom in die leesstuk voor. Bestudeer die woorde om die inhoud van die leesstuk makliker te verstaan. vooruitsigte: (prospects) – hoop, verwagtinge, moontlikheid nougeset: (conscientious) – stip, noukeurig wennerspodium: (podium; platform) – verhogie waarop wenners staan skamerig: (shy) – geneig om skaam te wees teruggetrokke: (self-contained) – in homself gekeer keurig: (exquisite) – netjies, smaakvol pondok: (shack) – hut, krot, klein woninkie STAP 3: POST-LEES • Jy behoort nou ’n goeie insig oor die teks te hê. • Beantwoord nou die kontekstuele vrae in jou werkboek. AKTIWITEIT 3

3.1 Watter WOORD sê vir ons aan watter soort wedlope Thugwane deelneem?

(1)

3.2 Noem twee soorte werke wat hy eers gedoen het. Skryf TWEE APARTE WOORDE neer.

(2)

3.3 Is die onderstaande stelling WAAR of ONWAAR? Haal ’n bewys vanuit die teks aan om jou antwoord te staaf. (2)

Thugwane het skoolopleiding gehad. 3.4 Watter antwoord PAS NIE? Skryf net die NOMMER en die LETTER neer. Thugwane het min hoop op ’n beter lewe gehad, want hy ... A B C D

kon nie lees en skryf nie. kon nie Engels praat nie. het in ’n pondok gebly. was nie ’n wenner nie.

(1)

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

3.5 Watter DRIE OPEENVOLGENDE WOORDE sê vir ons watter eienskap vir hom ’n plek in die Olimpiese span verseker het?

(1)

3.6 Hoe het die skrywer van die artikel geweet dat Thugwane heeltemal ontspanne is? Skryf ’n VOLSIN as antwoord.

(1)

3.7 Is die volgende stelling WAAR of ONWAAR? Haal EEN WOORD aan om jou antwoord te bewys. (2)

Thugwane was ontspanne gedurende die onderhoud. 3.8 Watter TWEE OPEENVOLGENDE woorde sê vir ons dat Thugwane se lewe heeltemal anders is as voor die Atlanta Spele?

(1)

3.9 Hoe het sy huisvesting verander? Skryf EEN VOLSIN.

(2)

3.10 Op watter manier het sy vrou hom gehelp?

(1)

3.11 Wanneer ’n mens in Thugwane se huis kom is daar duidelike bewyse van sy atletieksuksesse. Wat sien ’n mens? Noem TWEE dinge.

(2)

3.12 Voltooi die volgende stelling: Thugwane oefen in ___________ en nie meer in Mpumalanga nie.

(1)

3.13 Wat is vir Thugwane net so belangrik soos sport? Gee EEN WOORD.

(1)

3.14 Watter rol kan sport in Suid-Afrika speel, volgens Thugwane?

(2) Totaal: [20]

Les 4: Skryf ’n paragraaf AKTIWITEIT 4 Jy gaan nou in ’n paragraaf van 60 tot 80 woorde verduidelik hoe ’n stophorlosie werk. Afrigters gebruik altyd ’n stophorlosie tydens oefeninge of wedstryde.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Let op na die volgende Voordat jy skryf • Maak seker jy weet hoe ’n stophorlosie werk. • Beplan die volgorde van jou verduideling. Terwyl jy skryf • Skryf in die teenwoordige tyd. • Maak seker dat jou sinne logies op mekaar volg. • Let op na die begin van elke sin – begin met ’n werkwoord want dis ’n instruksie wat die leser moet uitvoer en verduidelik dan wat gebeur na elke instruksie, bv. • Druk die linkerkantste knoppie en dan weer die regterkantste een.Die skerm sal dan skoongevee wees en die stophorlosie sal op 00:00 staan. Nadat jy geskryf het • Redigeer jou paragraaf en verbeter alle taal-, leesteken- en spelfoute. • Skryf dit netjies oor voordat jy dit vir die fasiliteerder gee om na te sien. Les 5: Luisterbegrip Sewe goed wat jy dalk nie van die Olimpiese Spele geweet het nie Op die volgende bladsy is ’n teks met woorde wat uitgelaat is. Jy gaan luister terwyl die volle teks deur die fasiliteerder vir jou voorgelees word en dan die ontbrekende (missing) woorde invul. Voordat jy luister • Skryf die vraagnommers van 5.1 tot 5.15 onder mekaar neer in jou werkboek. Terwyl jy skryf • Volg die teks in jou boek, luister hoe dit voorgelees word en skryf die ontbrekende woorde neer. Nadat jy geluister het • Voltooi die antwoorde wat jy nog nie ingevul het nie. AKTIWITEIT 5 Die fasiliteerder gaan die teks TWEE keer aan jou voorlees. Lees eers die vrae deur voordat die artikel gelees word.

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

SEWE GOED WAT JY DALK NIE VAN DIE OLIMPIESE SPELE GEWEET HET NIE 1.

Die vyf Olimpiese sirkels verteenwoordig die vyf 5.1 __________: Afrika, Noord- en Suid-Amerika, Asië en Australië. Die sirkels is aan mekaar verbind en simboliseer die 5.2 ____________ onder al die mense van die wêreld.

Die Olimpiese leuse: 'citius, altius, fortius', beteken 'vinniger, hoër en 5.3 ________. Die Olimpiese 5.4 ____ het tydens die antieke Olimpiese Spele op die graf van Zeus gebrand. Vandag word ’n fakkel in daglig aangesteek en na die plek waar die Spele gehou word, geneem.

Die eerste Olimpiese Spele het in 776 v.C. plaasgevind, maar baie mense glo dat dit selfs vyf eeue vroeër begin het. Die Antieke Grieke het geglo dat die doodsgeeste hierdie 5.5 _________ geniet het en het internasionale feeste gereël wat 5.6 ____________ en godsdiensbeoefening ingesluit het.

Aan die begin was daar net ’n 5.7 _________, maar mettertyd is ander aktiwiteite of sporte ook bekendgestel.

Die belangstelling in hierdie antieke Olimpiese Spele het opgevlam met die argeologiese ontdekkings wat deur 5.8 _________ aan die einde van die 19de eeu naby die stad Olimpus opgegrawe is. Die Franse baron, Pierre de Coubertin het voorgestel dat die eerste moderne Olimpiese Spele in 1896 in Athene gehou word. Sedertdien word die Olimpiese Spele 5.9 _________ aangebied.

Hierdie 5.10 __________ word getrou voortgesit en is slegs onderbreek deur die twee 5.11 ____________.

Die Spele het dit ten doel om respek onder die 5.12 ___________ aan te moedig – ongeag hul ras, geloof of 5.13 _______. Tydens die Olimpiese Spele in 5.14 _______ in 2000, het 10 300 atlete in 5.15 _____ sportsoorte – 292 items en 635 wedstryde – deelgeneem. Totaal: [15] ('n Vertaalde uittreksel uit: 7 things you did not know about Olympic Games – Hellish Humor<funny bizarre.com>)

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 6: Taal in konteks: Samestellings Sport is goed vir my – Thugwane Die onderstaande oefeninge is gebaseer op bogenoemde artikel in les 3. AKTIWITEIT 6 In die artikel oor Thugwane lees ons van sportskrywers. (sport + skrywers). Sulke woorde noem ons samestellings. Voltooi die onderstaande oefening in jou werkboek. Die fasiliteerder sal saam met jou die korrekte antwoorde merk. 6.1

Vorm SAMESTELLINGS (EEN WOORD) van die woorde tussen hakies: Gebruik -e-/ -s- / -er- /-e- / -(e)ns-/ -te- indien nodig. Die eerste woord is altyd enkelvoudig: net een stam bv. seuns + skool = seunskool (’n skool vir seuns)

6.1.1 Die wenpaal is aan die (noord + kant). 6.1.2 Die Suid-Afrikaners het op die (hoof + pawiljoen) gesit. 6.1.3 Toe die atleet struikel en val, het hy sy (rib + been) gekraak. 6.1.4 By ’n (meisies+skool) sal net meisies aan atletiek deelneem. 6.1.5 Josia het nie die (stad + lewe) geken nie. 6.1.6 In sy (kind + tyd) was daar nog nie tartanbane nie. 6.1.7 Op die atletiekbaan op die myn was daar ook ’n (mol + hoop). 6.1.8 Soms het die atlete onder die (vy + boom) gaan rus. 6.1.9 Wanneer die (wes + wind) waai, leef die atlete maar swaar. 6.1.10 Josia sal sy oorwinning (lewe + lank) onthou. 6.2

Kies telkens die korrekte woord of gee die korrekte vorm van die woorde tussen hakies.

6.2.1 Die byeenkoms was veronderstel om (vriendelik/vriendskaplik) te wees, maar ons opponente was nie (vriendelik/vriendskaplik) nie. 6.2.2 Josia dink dat jongmense wat aan sport deelneem, nie (daad) sal pleeg nie. 6.2.3 Hy (begroot/vergroot) nooit as hy van sy oorwinnings vertel nie. 6.2.4 Die verloorspan was (moedig/moedeloos) toe hulle die veld verlaat. 6.2.5 In die VSA het Josia teen die (Amerika) gehardloop. 6.2.6 Moet 'n mens nooit die skeidsregter (kritiek) nie? © Optimi

Handleiding G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

6.2.7 Saterdag se byeenkoms was glad nie (vervelig/verveeld) nie. 6.2.8 Toe die toeskouers by die sokkerwedstyd op die veld storm, het daar (orde) losgebars. 6.2.9 Len Jenkins en Michael Mbjanwa was die (guns) om die Dusi-kanovaart te wen. 6.2.10 Ná die wedloop was daar groot (bly) oor die oorwinning. 6.3

In paragraaf 7 lees ons: Daai tyd het ek in ’n pondok in Bethal gebly (verlede tyd); nou bly ek in ’n steenhuis. (teenwoordige tyd) Voltooi nou die sinne na aanleiding van (n.a.v.) die voorbeeld:

6.3.1 Josias kon nie Engels praat nie; nou ________________________. 6.3.2 Hy kon nie lees of skryf nie; nou ___________________________. 6.3.3 Hy het in die stof van Bethal geoefen; nou _______________. 6.3.4 Hy was onbekend; nou ____________________________. 6.3.5 Hy het geen trofeë gehad nie; nou ____________________. Les 7: Woordeskat KERNINHOUD Bestudeer die onderstaande woorde. branderplank: (surfboard) plank waarop ’n mens oor branders in die see ry. gewild: (popular) populêr. hengelaar: (angler) persoon wat van die land af visvang, nie uit ’n boot nie. krag: (power) dit wat iets laat beweeg, soos elektrisiteit of wind. opwindend: (exciting) wat emosie veroorsaak. roeispane: (oars) lang stokke waarmee mense ’n boot laat vaar. seiljag: (sailing boat; yacht) boot met seile wat deur die wind aangedryf word. smul: (to eat with enjoyment, feast) lekker eet sweefseil: (parasail) sport waarin ’n mens met ’n tou aan ’n valskerm vas is. vaartuie: (vessels) voertuie wat op water of in die lug beweeg. valskerm: (parachute) sambreelagtige toestel waaraan ’n mens met toue vashou. veelkleurig: (multicoloured) met baie kleure. waterponie: (jet ski) ’n pretvaartuig wat deur ’n straal water aangedryf word. windop: (against the wind) met die wind van voor.