Issuu

Í5*È-E-EAT-FG015Î 2

1 1

A T -

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL FASILITEERDERSGIDS: TAALKUNDE Graad 10

Afrikaans Eerste Addisionele Taal Fasiliteerdersgids: Taalkunde

2 11 0 - E - E AT- F G 0 1

Í5*È-E-EAT-FG015Î

Graad 10

Aangepas vir KABV

M Keyter

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

INHOUDSOPGAWE LESELEMENTE .......................................................................................................................... 6 VOORWOORD ............................................................................................................................ 8 JAARPLAN ............................................................................................................................... 13 EENHEID 1 In die sportwêreld ................................................................................................ 18 Les 1: Praat oor sportfoto’s .................................................................................................... 19 AKTIWITEIT 1: MEMORANDUM (Voorgestelde antwoorde) ........................................ 22 Les 2: Taal: Hoofletters en spelling........................................................................................ 24 AKTIWITEIT 2: MEMORANDUM .................................................................................. 24 Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel .......................................................................................... 25 AKTIWITEIT 3: MEMORANDUM .................................................................................. 25 Les 4: Skryf ’n paragraaf ........................................................................................................ 26 AKTIWITEIT 4 ............................................................................................................... 26 Les 5: Luisterbegrip ............................................................................................................... 29 AKTIWITEIT 5: MEMORANDUM .................................................................................. 30 Les 6: Taal in konteks: Woordeskat en samestellings ........................................................... 30 AKTIWITEIT 6: MEMORANDUM .................................................................................. 31 Les 7: Woordeskat ................................................................................................................. 32 AKTIWITEIT 7: MEMORANDUM .................................................................................. 33 Les 8: Taal in konteks: Voorsetsels ....................................................................................... 33 AKTIWITEIT 8: MEORANDUM ..................................................................................... 34 Les 9: Lees en kyk: Pas tekens en beskrywings by mekaar .................................................. 34 AKTIWITEIT 9: MEMORANDUM .................................................................................. 34 Les 10: Skryf ’n vriendskaplike brief ...................................................................................... 35 AKTIWITEIT 10 ............................................................................................................. 35 Les 11: Lees: Die opsomming/précis ..................................................................................... 36 AKTIWITEIT 11: MEMORANDUM ................................................................................ 36 Les 12: Taal: Voegwoorde ..................................................................................................... 37 AKTIWITEIT 12: MEMORANDUM ................................................................................ 37 Les 13: Taal: Woordvorming .................................................................................................. 38 AKTIWITEIT 13: MEMORANDUM ................................................................................ 38 Les 14: Taal in konteks: Stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd ....................... 40 AKTIWITEIT 14: MEMORANDUM ................................................................................ 41 Les 15: Taal: Selfstandige naamwoorde (meervoud, verkleining, geslag) ............................. 42 AKTIWITEIT 15.1: MEMORANDUM ............................................................................. 43 AKTIWITEIT 15.2: MEMORANDUM ............................................................................. 43 Les 16: Taal in konteks: Byvoeglike naamwoorde (intensiewe vorme, attributief en predikatief, letterlike en figuurlike betekenis, idiomatiese taalgebruik, vergelykings) .... 44 AKTIWITEIT 16: MEMORANDUM ................................................................................ 44 Les 17: Skryf ’n verbeeldingsteks: ’n Gedig ........................................................................... 45 AKTIWITEIT 17: MEMORANDUM ................................................................................ 46

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 18: Luister en praat: Groepbespreking ............................................................................ 48 AKTIWITEIT 18 ............................................................................................................. 48 Les 19: Skryf .......................................................................................................................... 51 Les 20: Taal in konteks: Gevoelstaal, stereotipering en veralgemening ................................ 55 AKTIWITEIT 20: MEMORANDUM ................................................................................ 56 Les 21: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede (korrekte leestekens) ............................... 56 AKTIWITEIT 21: MEMORANDUM ................................................................................ 57 Les 22: Taal: Soorte werkwoorde .......................................................................................... 57 AKTIWITEIT 22.1 (a): MEMORANDUM ........................................................................ 58 AKTIWITEIT 22.1 (b): MEMORANDUM ........................................................................ 58 AKTIWITEIT 22.2: MEMORANDUM ............................................................................. 59 AKTIWITEIT 22.3: MEMORANDUM ............................................................................. 60 AKTIWITEIT 22.4: MEMORANDUM ............................................................................. 60 Les 23: Skryf ’n verhalende opstel ......................................................................................... 62 AKTIWITEIT 23 ............................................................................................................. 62 Les 24: Luister en praat ......................................................................................................... 64 Les 25: Lees ’n advertensie ................................................................................................... 65 AKTIWITEIT 25: MEMORANDUM…………………………………………………………….65 Les 26: Skryf ’n resensie........................................................................................................ 66 AKTIWITEIT 26: MEMORANDUM ................................................................................ 66 Les 27: Taal in konteks: Deelwoorde, homofone en homonieme .......................................... 68 AKTIWITEIT 27.1: MEMORANDUM ............................................................................. 68 AKTIWITEIT 27.2: MEMORANDUM ............................................................................. 69 AKTIWITEIT 27.3: MEMORANDUM ............................................................................. 70 Les 28: Skryf: Ontwerp ’n plakkaat ....................................................................................... 71 AKTIWITEIT 28 ............................................................................................................. 72 EENHEID 2 Suid-Afrikaanse musiek rock! ............................................................................. 73 Les 29: Praat: Pas en bespreek foto’s en beskrywings ......................................................... 74 Les 30: Luister en praat: ’n Liedjie: Beloofde land (Die Heuwels Fantasies) ......................... 75 AKTIWITEIT 30: MEMORANDUM ................................................................................ 76 Les 31: Skryf ‘n paragraaf oor ’n literêre teks ........................................................................ 76 AKTIWITEIT 31: MEMORANDUM ................................................................................ 76 Les 32: Taal in konteks: Stam, afleiding, samestelling, samestellende afleiding en soorte sinne.............................................................................................................................. 79 AKTIWITEIT 32: MEMORANDUM ................................................................................ 79 Les 33: Skryf van ’n voorbereide toespraak ........................................................................... 80 AKTIWITEIT 33 ............................................................................................................. 80 Les 34: Taal in konteks: Enkelvoudige sinne: bywoordelike bepalings van tyd, wyse en plek.................................................................................................................. 81 AKTIWITEIT 34: MEMORANDUM ................................................................................ 81 Les 35: Skryf: Skep ’n advertensie ........................................................................................ 82 Les 36: Luister en praat: Hardoplees ..................................................................................... 84 Les 37: Lees ’n visuele teks: Spotprent ................................................................................. 85

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

AKTIWITEIT 37: MEMORANDUM ................................................................................ 85 Les 38: Skryf ’n aanbeveling of ’n verslag.............................................................................. 86 AKTIWITEIT 38: MEMORANDUM ................................................................................ 86 Les 39: Taal in konteks: Spelling: los of vas .......................................................................... 88 AKTIWITEIT 39: MEMORANDUM ............................................................................... 88 Les 40: Taal in konteks: Woordorde en woordkeuse ............................................................. 89 AKTIWITEIT 40: MEMORANDUM ............................................................................... 89 Les 41: Taal in konteks: Ontkenning ...................................................................................... 90 AKTIWITEIT 41: MEMORANDUM ................................................................................ 90 Les 42: Taal in konteks: Hersiening ....................................................................................... 91 AKTIWITEIT 42: MEMORANDUM ................................................................................ 91 Les 43: Luister en praat: Onderhoud ..................................................................................... 93 AKTIWITEIT 43: MEMORANDUM ............................................................................... 94 Les 44: Aandagtige lees ........................................................................................................ 95 AKTIWITEIT 44: MEMORANDUM ................................................................................ 96 Les 45: Skryf: ’n Persoonlike ervaring ................................................................................... 97 AKTIWITEIT 45: MEMORANDUM ................................................................................ 97 Les 46.1: Lees ’n inligtingteks .............................................................................................. 100 Les 46.2: Taal in konteks: Sinonieme, antonieme, paronieme en woorde wat verwar......... 100 AKTIWITEIT 46: MEMORANDUM .............................................................................. 100 Les 47: Skryf ’n formele brief (vra verskoning)..................................................................... 103 EENHEID 3 Slaan misdaad hok! ......................................................................................... 105 Les 48: Praat: Bespreek prente ........................................................................................... 106 AKTIWITEIT 48: MEMORANDUM .............................................................................. 106 Les 49: Praat: Gesels oor eie ervaringe............................................................................... 106 Les 50: Praat: Lees hardop.................................................................................................. 107 Les 51: Skryf ’n beskrywende opstel ................................................................................... 108 AKTIWITEIT 51: MEMORANDUM .............................................................................. 108 Les 52: Taal: Voornaamwoorde (persoonlik, besitlik en betreklik) ....................................... 110 AKTIWITEIT 52.1: MEMORANDUM ........................................................................... 110 AKTIWITEIT 52.2: MEMORANDUM ........................................................................... 111 Les 53: Luister na ’n toespraak ............................................................................................ 111 AKTIWITEIT 53: MEMORANDUM .............................................................................. 112 Les 54: Taal: Byvoeglike naamwoorde ................................................................................ 113 AKTIWITEIT 54.1: MEMORANDUM ........................................................................... 113 AKTIWITEIT 54.2: MEMORANDUM ........................................................................... 113 AKTIWITEIT 54.3: MEMORANDUM ........................................................................... 114 Les 55: Luister en praat: ’n Debat (debatprosedures).......................................................... 114 Les 56: Skryf ’n uitnodiging .................................................................................................. 114 Les 57: Taal in konteks: Hersiening (direkte en indirekte rede, bedrywende en lydende vorm, veralgemening en stereotipering, woordsoorte en ontkenning) ................................... 116 AKTIWITEIT 57: MEMORANDUM .............................................................................. 116 Les 58: Luister en praat: Hou ’n vergadering ....................................................................... 118

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 59: Skryf ’n kennisgewing, agenda en notule ................................................................ 118 AKTIWITEIT 59 ........................................................................................................... 118 Les 60: Taal: Die infinitief..................................................................................................... 120 AKTIWITEIT 60: MEMORANDUM .............................................................................. 120 Les 61: Taal in konteks: Woordeboekgebruik ...................................................................... 120 AKTIWITEIT 61: MEMORANDUM .............................................................................. 121 Les 62: Taal in konteks: Afkortings en akronieme ............................................................... 122 AKTIWITEIT 62: MEMORANDUM .............................................................................. 122 EENHEID 4 Die lewe is ’n strokie .......................................................................................... 124 Les 63: Praat: Bespreek strokies ......................................................................................... 124 AKTIWITEIT 63: MEMORANDUM .............................................................................. 125 Les 64: Aandagtige lees: ’n Koerantberig ............................................................................ 125 AKTIWITEIT 64: MEMORANDUM .............................................................................. 126 Les 65: Skryf ’n brief aan die pers ....................................................................................... 127 AKTIWITEIT 65: MEMORANDUM .............................................................................. 127 Les 66: Taal in konteks: Woordeskat en lettergrepe ............................................................ 129 AKTIWITEIT 66.1: MEMORANDUM ........................................................................... 129 AKTIWITEIT 66.2: MEMORANDUM ........................................................................... 130 Les 67: Luister vir waardering na ’n liedjie ........................................................................... 132 AKTIWITEIT 67 ........................................................................................................... 132 Les 68: Lees en kyk: Lees strokiesprente aandagtig ........................................................... 133 AKTIWITEIT 68: MEMORANDUM .............................................................................. 133 Les 69: Skryf ’n brief van waardering of bedanking ............................................................. 134 AKTIWITEIT 69: .......................................................................................................... 134 Les 70: Taalhersiening ........................................................................................................ 136 AKTIWITEIT 70: MEMORANDUM .............................................................................. 136 EENHEID 5 Hersieningsvraestelle ..................................................................................... 138 HERSIENINGSVRAESTEL 1 (Lees- en taalbegrip): MEMORANDUM .................................... 139 HERSIENINGSVRAESTEL 3 (Skryf): MEMORANDUM .......................................................... 142 BIBLIOGRAFIE EN VERWYSINGS ........................................................................................ 147

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

LESELEMENTE LEERDOELWITTE Wat die leerder aan die einde van die les moet weet. Geneem uit die KABV.

BELANGRIKE TERMINOLOGIE Nuwe terminologie om die begrip van die vak as deel van hierdie les uit te brei.

DEFINIEER Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan.

BELANGRIK Verduidelik misverstande; moontlike verwarring met betrekking tot bestaande kennis.

WENKE Enige inligting anders as die inhoud, om die leerder deur die leerproses te begelei.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

VIR DIE NUUSKIERIGES Aansporing om die inhoud in diepte na te vors. Brei die aktiwiteit en oefening tot só ’n mate uit dat die leerder aangemoedig word om te verken. Vir die begaafde leerder: uitgebreide oefeninge. Vir Leerders met Spesiale Onderwysbehoeftes* (LSOB): verduidelik die noodsaaklikheid om die basiese vrae te voltooi om ’n slaagpunt te behaal. *LSEN in algemene taalgebruik

AKTIWITEIT Vrae oor die les wat voltooi moet word ten einde die kennis van die voltooide les te toets.

OEFENING Ter afsluiting van die spesifieke eenheid. Formatiewe assessering.

KERNINHOUD Beklemtoon die kern van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n spesifieke afdeling van die les wat verstaan moet word.

STUDEER / HERSIENING Tyd wat spandeer word om die inhoud te bestudeer in die afsluiting van die Eenheid en ter voorbereiding vir die toets of eksamen.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

VOORWOORD AANVULLENDE BRONNE Dit is raadsaam om ’n goeie tweetalige en Afrikaans verklarende woordeboek aan te skaf. Geen ander voorgeskrewe boeke hoef aangekoop te word nie, aangesien ALLE werk in hierdie handleiding ingeskryf is. Welkom by Afrikaans Eerste Addisionele Taal graad 10. Ons wens jou sukses toe en hoop dat jy die fasiliteerdersgids sal geniet. Hierdie fasiliteerdersgids is ontwikkel om aan al die vereistes van die Nasionale Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (NKABV) of (CAPS), te voldoen. Die kursus betaan uit: Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 10 – Handleiding: Taalkunde Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 10 – Fasiliteerdersgids: Taalkunde Daar is vier temas in die boek: • Kwartaal 1: In die sportwêreld • Kwartaal 2: Afrikaanse musiek rock • Kwartaal 3: Slaan misdaad hok • Kwartaal 4: Die lewe is ’n strokie ’n Kort uiteensetting van hoe hierdie gidse werk: • •

•

Die leerders se handleiding beskik ook oor ’n voorwoord wat hulle welkom heet en wat ’n kort oorsig gee van wat in elke eenheid behandel gaan word. Om die studiewerk en daaglikse oefeninge te onderskei, is daar verskillende LESELEMENTE wat die leerders in staat te stel om die handleiding gemaklik te kan hanteer. Vir die fasiliteerder is die volgende ikoon in hierdie gids aangebring, waar die betrokke opdrag of metodiek van ’n nuwe leerproses verduidelik word. FASILITEERDER: Instruksies sal dan hier volg.

•

Voor die afskop van elke taaleenheid, word die die lesdoelwitte aan die leerders verduidelik.

•

Die leerders moet oor die volgende werkboeke (skrifte) beskik: • dun hardebandboek vir stelwerk • 91-bladsye hardebandboek vir taalleer

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL: INHOUD Afrikaans Eerste Addisionele Taal Gr 10 bestaan uit die volgende komponente: • Luister • Praat • Lees en kyk • Skryf en aanbied • Taalstrukture en -konvensies.

2.1

’n Oorsig van die LUISTER- EN PRAATVAARDIGHEDE, kan soos volg saamgevat word:

2.1.1 Luister Die luisterproses • Pre-luister: strategieë om leerders voor te berei vir luister, bv. aktiveer agtergrondkennis, voorspelling, fisiek gereed te wees • Tydens luister: • Luister vir spesifieke inligting en begrip • Luister vir kritiese ontleding en evaluering • Luister vir interaksie • Luister vir waardering • Post-luister: beantwoord vrae, hersien aantekeninge, gebruik inligting (bv. om ’n diagram van byskrifte te voorsien), maak opsommings, maak afleidings en gevolgtrekkings, evalueer, reageer krities. 2.1.2 Praat Die praatproses • Beplanning, navorsing en organisering van idees en inligting. • Voorbereiding en aanbieding: toon bewustheid van doel, teikengroep en konteks; gebruik korrekte taalstrukture en -konvensies; duidelike aanbieding, gebruik van gepaste verbale en nie-verbale tegnieke. • Kenmerke en konvensies van mondelinge kommunikasietekste: • Informele praat en groepwerk: bespreking, gesprek, dialoog, debat, groepwerk, onvoorbereide hardoplees. • Formele praat en aanbied: voorbereide en onvoorbereide toespraak, hardoplees en onderhoud. • Argument en standpunt/perspektief: paneelbespreking en debat. • Praat vir spesifieke doeleindes/kontekste: aanwysings en instruksies, bekendstelling van ’n spreker, bedanking. Voorbeelde van taalhandelinge (daaglikse mondelinge kommunikasie)

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

2.2

Lees en kyk Die leesproses • Pre-lees: strategieë wat die leerders voorberei vir lees, bv. aktiveer agtergrondkennis, voorspelling, vluglees opskrifte. • Lees: noukeurige lees van die teks ondersteun deur die fasiliteerder se vrae; ontwikkeling van strategieë soos die maak van afleidings; fokus op woordkeuse, taalgebruik, beelde, ens. • Post-lees: interpreteer die teks as geheel deur die gebruik van strategieë soos die skep van sinteses, opsomming, vergelyk en kontrasteer, maak afleidings en gevolgtrekkings, evalueer, gee opinies. Aandagtige lees van literêre en nie-literêre tekste. Uitgebreide selfstandige lees en kyk.

2.3

Skryf en aanbied Prosesskryf • Beplanning/Pre-skryf – ontleed die struktuur en taalkenmerke van die tekssoort. • Konsep, hersien, redigeer, proeflees, aanbied. Taalstrukture en -konvensies tydens prosesskryf Tekssoorte – strukture en taalkenmerke • Kognitief-akademies: inligtingsverslag, prosedures, verduideliking, beredenering, argumentering, bespiegeling, resensie. • Kreatief: verhalend, beskrywend. • Persoonlik/interpersoonlik: dagboekinskrywing, vriendskaplike brief, persoonlike mededeling/vertelling, uitnodiging en antwoord, huldeblyk. • Sake: sakebrief, CV, invul van ’n vorm, agenda, notule, strooibiljet/pamflet, advertensie.

2.4

Taalstrukture en -konvensies Taalstrukture en -konvensies word in die konteks van bostaande vaardighede onderrig en ook as deel van ’n sistematiese taalontwikkelingsprogram. Dit sluit in woordkeuse, spelling, sinsbou, punktuasie, die skryf van paragrawe, die hersiening van taalstrukture wat in vroeër grade onderrig is en die inleiding van nuwe taalstrukture.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

PORTEFEULJEWERK ’n Portefeuljeboek sal apart van die lesmateriaal hanteer word. Elke opdrag sal volledig bespreek word sodat die leerders weet wat hulle opsies is en hoe die taak aangepak moet word. Die take (assesseringsplan) wat vir Graad 10 Eerste Addisionele Taal geassesseer word, word volledig in die portefeuljeboek bespreek. Die portefeuleboek is op my.Impaq beskikbaar.

TOETSE EN EKSAMEN Verwys na my.Impaq vir inligting rakende toetse en eksamens.

ONDERRIGPLAN VIR TAALKUNDE In graad 10 is die onderrigtyd vir EAT 4,5 uur per week tydens ’n akademiese jaar van 40 weke. Die rooster moet voorsiening maak vir ten minste een dubbelperiode per week. In ’n tweeweeklikse siklus word die volgende tydsindeling vir die verskillende vaardighede voorgestel: Vaardighede * Luister en praat * Lees en kyk: Begrip en letterkunde * Skryf en aanbied * Taalstrukture en -konvensies (geïntegreerde aanbieding by ander vaardighede)

Tydstoekenning per tweeweeklikse siklus (uur) 1 4 3

10 45 35

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

’n Rooster met halfuurperiodes (30 minute) word hieronder gegee. Help die leerders om hul eie rooster volgens die lesbeplanning en hul ander vakke op te stel. Onthou: Bogenoemde tydstoekenning is slegs ’n voorstelling vir die onderrig van ’n nuwe vaardigheid. Dit sluit glad nie huiswerk of voltooing van enige werksopdrag in nie. Periode

Dag 1

Dag 2

Dag 3

Dag 4

Dag 5

Dag 6

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Die onderstaande jaarplan is slegs in kwartale en die lesse per kwartaal ingedeel.

Dag 7

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

JAARPLAN WEEK

DATUM BEGIN

LES KWARTAAL 1 Taalstrukture en -konvensies Les 1: Praat oor sportfoto’s Les 2: Taal: Hoofletters en spelling Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel

1–2

Les 4: Skryf ’n paragraaf Les 5: Luisterbegrip Les 6: Taal in konteks: Woordeskat en samestellings Letterkunde Poësie – Les 1: Literêre begrippe Prosa (Paljas) – Les 8: Literêre begrippe Taalstrukture en -konvensies Les 7: Woordeskat Les 8: Taal in konteks: Voorsetsels Les 9: Lees en kyk: Visuele lees

3–4

Les 10: Skryf ’n vriendskaplike brief Les 11: Lees: Die opsomming/précis Les 12: Taal: Voegwoorde Letterkunde Poësie – Les 2: “Die tweegeveg” (Breyten Breytenbach) Prosa (Paljas) – Les 9: Bedryf 1 – 11 Taalstrukture en -konvensies

5–6

Les 13: Taal: Woordvorming Les 14: Taal in konteks: Stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd Les 15: Taal: Selfstandige naamwoorde Les 16: Taal in konteks: Byvoeglike naamwoorde Les 17: Skryf ’n verbeeldingsteks: ’n Gedig Letterkunde Poësie – Les 3: “Dis al” (Jan F.E. Cilliers) Prosa (Paljas) – Les 10: Bedryf 12 – 14 Taalstrukture en -konvensies

7–8

Les 18: Luister en praat: Groepbesprekings Les 19: Skryf: Vul ’n vorm in Les 20: Taal in konteks: Gevoelstaal, stereotipering en veralgemening

DATUM VOLTOOI

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 21: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede Les 22: Taal: Soorte werkwoorde Les 23: Skryf ’n verhalende opstel Letterkunde Poësie – Les 4: “Palimpses” (Johann de Lange) Prosa (Paljas) – Les 11: 15 – 24 Taalstrukture en -konvensies Les 24: Luister en praat: Liriek Les 25: Lees ’n advertensie Les 26: Skryf ’n resensie Les 27: Taal in konteks: Deelwoorde, homofone en homonieme Les 28: Skryf: Ontwerp ’n plakkaat Letterkunde 9 – 10

Prosa (Paljas) – Les 12: Bedryf 25 – 33 KWARTAAL 2 Taalstrukture en -konvensies Les 29: Praat: Pas en bespreek foto’s Les 30: Luister en praat: ’n Liedjie

11 – 12

Les 31: Skryf ’n paragraaf oor ’n literêre teks Les 32: Taal in konteks: Stam, afleiding, samestellende afleiding (woordbou) en sinsoorte Les 33: Skryf ’n voorbereide toespraak Letterkunde Poësie – Les 5: “boekmerk” (Marlise Joubert) Prosa (Paljas) – Les 13: Bedryf 34 – 42 Taalstrukture en -konvensies Les 34: Enkelvoudige sinne: Bywoordelike bepalings van tyd, wyse en plek Les 35: Skryf: Maak ’n advertensie

13 – 14

Les 36: Luister en praat: Hardoplees Les 37: Lees ’n visuele teks: Spotprent Les 38: Skryf ’n aanbeveling of ’n verslag Letterkunde Poësie – Les 6: “’n Mite” (Kobie Korf) Prosa (Paljas) – Les 14: 43 – 46 Taalstrukture en -konvensies

15 – 16

Les 39: Taal in konteks: Spelling: Los of vas Les 40: Taal in konteks: Woordorde en woordkeuse Les 41: Taal in konteks: Ontkenning

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 42: Taal in konteks: Hersiening Letterkunde 15 – 16

Poësie – Les 7: “hartbreek” (Susan Smith) Prosa (Paljas) – Les 15: Bedryf 47 – 53 Taalstrukture en -konvensies Les 43: Luister en praat: Onderhoud Les 44: Aandagtige lees

17 – 18

Les 45: Skryf oor ’n persoonlike ervaring Les 46: Taal in konteks: Sinonieme, antonieme, paronieme en woorde wat verwar Les 47: Skryf ’n formele brief Letterkunde

19 – 20

Voorbereiding vir die eksamen: • Hersien poësie (les 1 – 7) • Hersien prosa (les 8 – 15) Junie-eksamen KWARTAAL 3 Taalstrukture en -konvensies Les 48: Praat: Bespreek prente

21 – 22

Les 49: Praat: Gesels oor eie ervarings Les 50: Praat: Lees hardop Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 16: Bedryf 54 – 63 Taalstrukture en -konvensies Les 51: Skryf ’n beskrywende opstel

23 – 24

Les 52: Taal: Voornaamwoorde Les 53: Luister na ’n toespraak Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 17: Bedryf 64 – 72 Taalstrukture en -konvensies Les 54: Taal: Byvoeglike naamwoorde

25 – 26

Les 55: Luister na debatprosedures Les 56: Skryf ’n uitnodiging Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 18: Bedryf 73 – 81 Prosa (Paljas) – Les 19: Bedryf 82 – 94 Taalstrukture en -konvensies

27 – 28

Les 57: Taal in konteks: Hersiening Les 58: Luister en praat: Hou ’n vergadering Les 59: Skryf ’n kennisgewing, agenda en notule

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 20: Bedryf 95 – 108 Prosa (Paljas) – Les 21: Bedryf 109 – 131 Taalstrukture en -konvensies Les 60: Taal: Die infinitief 29 – 30

Les 61: Taal in konteks: Woordeboekgebruik Les 62: Taal in konteks: Afkortings en akronieme Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 22: Bedryf 132 – 135 Prosa (Paljas) – Les 23: Bedryf 136 – 138 KWARTAAL 4 Taalstrukture en -konvensies Les 63: Praat: Bespreek strokies

31 – 32

Les 64: Aandagtige lees: ’n Koerantberig Les 65: Skryf ’n brief aan die pers Letterkunde Prosa (Paljas) – Les 24: Bedryf 139 – 147 Taalstrukture en -konvensies Les 66: Taal in konteks: Woordeskat en lettergrepe

33 – 34

Les 67: Luister na ’n liedjie Les 68: Lees strokiesprente Letterkunde Voorbereiding vir die eksamen: Hersien poësie (les 1 – 7) Taalstrukture en -konvensies Les 69: Skryf ’n brief van waardering/bedanking

35 – 36

37 – 38 39 – 40

Les 70: Taalhersiening Letterkunde Voorbereiding vir die eksamen: Hersien prosa (les 8 – 24) Taalstrukture en -konvensies Voorbereiding vir die eksamen: Hersien vraestel 1 en 3 Novembereksamen

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

EENHEID 1 In die sportwêreld LEERDOELWITTE Nadat die leerders hierdie eenheid voltooi het, moet hulle die volgende kan doen: 

Luister en praat

     

Lees en kyk: Begrip en letterkunde

    

Skryf en aanbied



   

Taalstrukture en -konvensies

 

   

oor sport en die rol van sport in die samelewing praat; na ’n teks luister en ontbrekende woorde invul; ’n visuele teks in kan verduidelik; na ’n liedjie luister om betekenis te verstaan; deelneem aan ’n groepbespreking om eie mening en standpunt in te neem; na ’n literêre teks te luister en karakters te identifiseer; na ’n liriek te luister vir waardering;

tekens en beskrywings by mekaar pas; ’n artikel vir inligting en begrip lees en vrae daaroor beantwoord; inligting op te som; advertensies te lees en te geniet; in ’n paragraaf kan verduidelik hoe ’n stophorlosie werk; skryf van ’n vriendskaplike brief, ’n verbeeldingteks (gedig); invul van ’n vorm; ’n verhalende opstel; ’n resensie; en die ontwerp van ’n plakkaat; spelling en hoofletters inoefen; voegwoorde reg gebruik en woordeskat uitbrei; met voorsetsels werk; met woordvorming deur afleiding, samestelling en samestellende afleiding werk; samestellings vorm; stelsinne, feite en menings in die teenwoordige tyd, selfstandige naamwoord (meervoud, verkleining en geslag), byvoeglike naamwoorde; gevoelstaal, stereotipering en veralgemening; direk en indirekte rede en korrekte leestekens; soorte werkwoorde (tye, verwarrende werkwoord, hulpwerkwoord, deeltjiewerkwoord); homofone en homonieme.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

INLEIDING FASILITEERDER In graad 10 – 12 gaan die leerders voortbou op die mondelinge vaardighede wat in vroeër grade ontwikkel is. Die doel is om meer selfvertroue te kry en makliker op vrae te reageer. Hulle sal ook beter verstaan wat gepas is en wat nie. Hierdie aktiwiteit is ontwikkel om informele en formele praataktiwiteite te oefen. Die nodige woordeskat en taalstrukture word ontwikkel sodat alle leerders aan hierdie praatvorme kan deelneem. Die leeromgewing of klas moet ondersteunend en ontspanne wees. Bespreek die verskillende taalhandelinge met die leerders. Maak seker dat hulle die korrekte woordorde kan gebruik wanneer hulle hul kommunikasievaardighede oefen. Les 1: Praat oor sportfoto’s KERNINHOUD Hierdie aktiwiteit is ’n informele bespreking/gesprek. Die doel hiervan is om idees, opinies en standpunte te deel. Die fasiliteerder moet sekere vrae stel om die leerders te help om kommunikasie vol te hou. Let op na taal, gebare en oogkontak. Toon belangstelling deur om op ’n gepaste wyse te reageer. Let op na die daaglikse taalhandelinge in sekere situasies. Sien die volgende ikoon: VIR DIE NUUSKIERIGES.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Voorbeelde van taalhandelinge VIR DIE NUUSKIERIGES: Lees die onderstaande voorbeelde van taalhandelinge. Dit kan jou help om daaglikse mondelinge kommunikasie in Afrikaans te verbeter. VRA TOESTEMMING/VERSOEK • Kan ek ...? • Mag ek ...? • Is dit moontlik om ...? • Is dit reg as ...? • Is dit goed as ek ...? • Gee jy om as ...? • Ek vra toestemming om ... • Laat my asseblief toe ... • Vergun my om ... • Veroorloof my ... • Sal jy my toelaat om ...? HULP AANBIED • Mag ek jou help? • Kan ek jou help? • Soek jy iets? • Het jy hulp nodig? • Wat kan ek vir jou doen?

HULP VRA • Kan jy my asseblief help met ...? • Sal jy my asseblief help om ...? • Ek het hulp nodig met ... • Ek benodig hulp ... • Help my asseblief ... • Verleen hulp aan ... • Help my om asseblief ... KLA OOR IETS • Ek is jammer, maar ... • Jammer om jou te pla, maar ... • Dalk het jy vergeet om ... • Ek dink jy het vergeet om ... • Verskoon my, maar ... • Moontlik bestaan daar ’n misverstand oor ... • Moenie my verkeerd verstaan nie, maar ek dink ons behoort ...

APOLOGIE / VERSKONING AANBIED • Jammer. • Ek is jammer omdat ... • Ek is spyt omdat ... • Vergewe my, asseblief. • Ek bied verskoning aan vir ... • Ek vra om verskoning vir ... • Vergewe my. • Verskoon my. • Ekskuus. • Verskoon my, asseblief.

GESPREK ONDERBREEK • Verskoon my, mag ek ...? • Jammer, dink jy ek kan ...? • Verskoon my, weet jy dalk ...? • Ekskuus, maar kan jy my help ...?

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

ADVIES / RAAD GEE • Ek dink nie jy moet ... • Jy behoort dit ... • Jy behoort dit nie ... • As ek jy was, sou ek ... • As ek in jou posisie was, sou ek ... • As ek in jou skoene was, sou ek ... • Jy moet dit maar liewer doen ... • Jy moenie ... • Wat jy ook al doen, moet net nie ... VERMOEDE UITSPREEK • Dit mag .... nodig hê. • Hy mag daar wees. • Dit lyk soos ’n .... • Miskien het hy ... • Miskien sal hulle ... • Dit is moeilik om te sê, maar ek dink hulle ... • Ek is nie baie seker nie, maar ... IEMAND GROET • Voor ’n lang reis, vakansie of uitstappie • Geniet die reis/vakansie. • Veilig reis. • Geniet jou vakansie. • Geniet dit in/by (plek se naam). • Wanneer vriende of familie van ’n reis terugkom • Hoe was julle vakansie? • Het julle dit in ... geniet? • Hoe was die reis/uitstappie/toer?

VOORKEUR UITSPREEK • Sal jy daarvan hou ... • Ek wil liewer/liefs ... • Hoekom het ons nie ...? • Wel, ek verkies ... Wat dink jy? • Wat dink jy moet ons doen? • As dit van my afhang, moet ons ... • Ek dink ons moet na .... gaan.

NIE PRESIESE INLIGTING GEE NIE • Daar is omtrent ... • Daar is ongeveer ... • Daar is ’n groot aantal ... • Voorspel dat ... • Dit is ’n voorbeeld van ... • Hulle is soort van ... • Dit is moeilik om te bepaal, maar ... • Ek is nie seker nie, maar ek dink ... EVALUEER/BEOORDEEL JOUSELF • Dit het goed gewerk/was effektief omdat ... • Ek het dit goed gedoen omdat ... • Dit sou beter gewees het indien ek ... • Dit kan verbeter word deur ... • Vooruitgang is/is nie sigbaar/voor die hand liggend omdat ... • Dit slaag omrede ...

FASILITEERDER Die leerders bestudeer die onderstaande foto’s en beantwoord die vrae so volledig as moontlik in hulle taalskrifte. Merk die antwoorde saam met die leerders. Hieronder is SLEGS VOORGESTELDE antwoorde.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

AKTIWITEIT 1: MEMORANDUM (Voorgestelde antwoorde) 1.1

Watter sportsoort verteenwoordig elke spreker? krieket, fietsry, hekkies, branderplankry, muurklim en sokker

1.2 Noem soveel ander sportsoorte as waaraan jy kan dink. Laat leerder lei. (rugby, golf, netbal, tennis, perdry, ens.) 1.3 Aan watter bekende Suid-Afrikaanse sportsterre kan jy dink. Laat die leerders lei. (Sportster hang van hulle belangstelling af, bv. rugby = Siya Kolisi) 1.4 Noem uitmuntende sportpersone van ander lande van wie jy weet. Laat die leerders lei. Byvoorbeeld: Hussain Bolt = Atleet van Jamaica 1.5 Het jy ’n spesifieke sportheld of rolmodel? Indien wel, hoekom bewonder jy hierdie persoon? Eie antwoord met goeie motivering. Byvoorbeeld: Brian Habana, omdat hy so vinnig is en al baie drieë vir die Springbokke gedruk het. 1.6

Uitmuntende beroepsportpersone verdien besonder baie geld. Dink jy hulle behoort soveel betaal te word? Hoekom sê jy so? Eie antwoord. Byvoorbeeld: Ja, want dis hulle beroep en hul moet ’n lewe maak. OF Nee, want mense raak te materialisties en kompeterend dan speel hulle nie meer vir die trots van die saak nie.

1.7 Wat is die vernaamste redes waarom daar geld is om beroepspelers soveel te betaal? Die ondersteuners (publiek) ondersteun die spelers. Borge betaal spelers om hul naam te verkoop. Unies (byvoorbeeld die Springbokke), betaal die spelers om hul embleem te dra en om te presteer. Enige ander gepaste antwoord. 1.8 Sê ook of jy met die sprekers saamstem of nie. ONTHOU: Menings moet goed gemotiveer word. (i) “Alle leerders moet regdeur die skooljaar verplig word om aan een skoolsport deel te neem.” Nee, almal is nie sportief nie. OF Ja, dis goed vir jou liggaam om fiks en gesond te wees. (ii) “Sport gee jou geleentheid om jou talente te ontwikkel. Dit leer spanwerk, dissipline, verdraagsaamheid en vertroue.” Ja ek stem saam. Dit leer ons om in harmonie saam te werk, ongeag wie jy is. (iii) “Ek dink nie boks moet as sport beskou word nie.” Dis onregverdig om sport oor een kam te skeer. Almal het verskeie talente gekry. Ook die bokser.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

(iv)

(v)

(vi)

Eenheid

“Sportsterre word rolmodelle en inspireer mens om hoog te mik en nie tou op te gooi nie.” Ja ek stem saam, mits die sportster se hele lewe onberispelik is. “Sport op TV motiveer jong mense om deel te neem en om hulle gesondheid en fiksheid te verbeter.” Nee nie net TV sport nie, maar ook dit wat jong mense op skool ervaar. “Sport verenig mense en bou nasietrots. Dit gee mense hoop.” Ja, ek stem saam. Dit leer alle mense van verskeie rasse om saam te staan.

Alle leerders moet regdeur die skooljaar verplig word om aan een skoolsport deel te neem.

Sport gee jou geleentheid om jou talente te ontwikkel. Dit leer spanwerk, dissipline, verdraagsaamheid en vertroue. Ek dink nie boks moet as sport beskou word nie.

Sportsterre word rolmodelle en inspireer mens om hoog te mik en nie tou op te gooi nie.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Sport op TV motiveer jong mense om deel te neem en om hulle gesondheid en fiksheid te verbeter.

Sport verenig mense en bou nasietrots. Dit gee mense hoop.

Les 2: Taal: Hoofletters en spelling FASILITEERDER Bestudeer les 2 se spelreëls saam met die leerders. Die leerders voltooi aktiwiteit 2. Al die sinne moet volledig uitgeskryf word. Merk na aanleiding van die onderstaande memorandum. AKTIWITEIT 2: MEMORANDUM Die Suid-Afrikaanse rugbyspan word die Springbokke genoem. Hulle het die wêreldbeker meer as een keer gewen – een keer in Johannesburg en een keer in Parys, Frankryk. 2.2 My neef, Johny van der Walt, is ’n provinsiale rugbyspeler. Hy woon in die Wes-Kaap, maar hy is in Pretoria gebore. In 2010 het hy aan die Statebondspele deelgeneem. 2.3 Die Hoërskool Waterkloof en die Afrikaanse Hoër Meisieskool in Pretoria het albei baie goeie netbalspelers wat jaarliks provinsiale speelsters oplewer. 2.4 Nadat professor Tim Noakes die spanne oor oefenmetodes toegespreek het, het Natalie du Toit, ons beroemde swemmer, gepraat. 2.5 Op menseregtedag is ’n groot sportbyeenkoms in Port Elisabeth by die Nelson Mandela Stadion gehou. 2.6 Bergklimmers en stappers hou graag in die Drakensberge vakansie. 2.7 Volgende jaar wil dr. Shafiek Moosa aan die Bergrivier-kanowedvaart deelneem. 2.8 ’n Groot skare het die rugbywedstyd tussen die Stormers en die Blou Bulle bygewoon. 2.9 Ons gaan saam pa, oupa en oom Albert visvang. My broer is nie by die huis nie. Hy moes saam met Mnr. de Wet van die skool na ’n vergadering van die Nasionale Sokkerliga gaan. 2.10 Daar was Vrydag ’n groot rugby wedstryd te Loftus Versfeld in Pretoria. 2.1

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 3: Leesbegrip: Koerantartikel FASILITEERDER Lei die leerders in die leesproses. Volg stappe 1 – 3 hieronder. Die leerders voltooi aktiwiteit 3 in hulle taalskrifte. Merk die aktiwiteit na aanleiding van die voorgestelde memorandum. Dis belangrik om in die leesproses gelei te word. Let op na die stappe 1 – 3 (pre-lees, tydens lees en post-lees). STAP 1: PRE-LEES • Is sport vir almal goed? • Hoe dink jy voel mens wanneer die media met jou ’n onderhoud voer? STAP 2: TYDENS LEES • Jy gaan nou ’n koerantartikel lees van ’n onderhoud wat met ’n kranige atleet gevoer is. STAP 3: POST-LEES • Jy behoort nou ’n goeie insig oor die teks te hê. • Beantwoord nou die kontekstuele vrae in jou werkboek. AKTIWITEIT 3: MEMORANDUM 3.1

marathonatleet

3.2

beeswagter

(1)

skoonmaker 3.3

(2)

Onwaar “... wat nie die binnekant van ’n klaskamer geken het nie óf nie kon lees of sy naam skryf nie ...”

(2)

3.4

D was nie ’n wenner nie.

(1)

3.5

Josia se oorwinning

(1)

3.6

Hy bly skamerig en teruggetrokke.

(1)

3.7

Waar “Josia Thugwane lê-sit in sy leunstoel.”

(2)

3.8

“... lewe handomkeer ...”

(1)

3.9

Hy woon nou in ’n huis met ’n goedversorgde grasperk in ’n goeie buurt of voorstad in Middelburg. Sitkamerstel van duursame groen leer, ’n stewige eetkamerstel en twee Toyota-motors.

ENIGE TWEE

(2)

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

3.10 Hy kon nie Engels praat nie en sy het namens hom as ’n tolk opgetree.

(1)

3.11 Duur sitkamerstel. Goeie eetkamerstel. Twee Toyota-motors.

ENIGE TWEE

(2)

3.12 wêreldstede

(1)

3.13 geleerdheid

(1)

3.14 Sport is goed vir ’n mens soos “atletiek goed is vir hom”.

(2) Totaal: [20]

Les 4: Skryf ’n paragraaf FASILITEERDER Die volgende aktiwiteit word in die leerders se stelwerkskrifte gedoen. Lei die leerders in die skryfproses. Volg stap 1 – 3. Die leerders mag enige bron gebruik om te gaan navors oor hoe ’n stophorlosie werk. Gebruik die onderstaande rubriek om die opdrag te merk. Hierdie skryfstuk kan as “Instruksies” gesien word en is ’n kort skryfstuk. Let op na die volgende Verduidelik vir die leerders om die volgende te doen: Voordat jy skryf • Maak seker jy weet hoe ’n stophorlosie werk. • Beplan die volgorde van jou verduidelik. Terwyl jy skryf • Skryf in die teenwoordige tyd. • Maak seker dat jou sinne logies op mekaar volg. • Let op na die begin van elke sin – begin met ’n werkwoord want dis ’n instruksie wat die leser moet uitvoer en verduidelik dan wat gebeur na elke instruksie, bv. • Druk die linkerkantste knoppie en dan weer die regterkantste een. Die skerm sal dan skoongevee wees en die stophorlosie sal op 00:00 staan. Nadat jy geskryf het • Redigeer jou paragraaf en verbeter alle taal-, leesteken- en spelfoute. • Skryf dit netjies oor voordat jy dit vir die fasiliteerder gee om te merk.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

AKTIWITEIT 4 Die leerders verduidelik in ’n paragraaf van 60 tot 80 woorde hoe ’n stophorlosie werk. Afrigters gebruik altyd ’n stophorlosie tydens oefeninge of wedstryde.

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

ASSESSERINGSRUBRIEK VIR PARAGRAAF Kriteria

Uitsonderlik

INHOUD, BEPLANNING EN FORMAAT Respons op en idees in teks. Organisering van idees. Bewus van doel, gehoor en konteks van teks. 12 PUNTE

Knap

9 – 12 -

Uitstaande en treffende respons; bo verwagting. Intelligente en volwasse idees. Grondige kennis van kenmerke van teks. Skryfstuk behou fokus. Inhoud en idees samehangend. Idees uitgebreid en behou fokus. Gepaste en akkurate formaat. -

Toon, register, styl en woordeskat is geskik vir doel/effek en konteks. Woordkeuse, taalgebruik en konvensies, punktuasie, grammatika en spelling. 8 PUNTE VERSPREIDING VAN PUNTE

7–8 -

Toon, register, styl, woordeskat, hoogs geskik vir doel, gehoor en konteks. Grammatika akkuraat; struktuur baie goed. Feitlik foutloos.

Baie goeie respons; toon ’n goeie kennis van kenmerke van teks. Behou fokus – geen afwyking nie. Inhoud en idees samehangend, uitgebreid en details ondersteun onderwerp. Gepaste formaat; geringe afwykings.

16 – 20

5–6 -

Elementêr

5–6

TAAL, STYL EN REDIGERING

[20]

Gemiddeld

7–8

Respons voldoende; toon kennis van kenmerke van teks. Toon tekens dat fokus behou word; enkele afwykings. Inhoud en idees redelik samehangend. Sommige details ondersteun die onderwerp. Formaat oorwegend gepas, maar afwykings kom voor.

13 – 15

Toon, register, styl, woordeskat, geskik vir doel, gehoor en konteks. Enkele grammatikafoute. Foute belemmer nie betekenis nie. 9 – 12

Onvoldoende

3–4 -

Toon, register, styl, woordeskat, baie geskik vir doel, gehoor en konteks. Grammatika in die algemeen korrek; struktuur goed. Feitlik foutloos.

Respons basies; toon geringe kennis van kenmerke van teks. Behou nie fokus nie; wyk af. Inhoud en idees nie altyd samehangend nie. Baie min details ondersteun die onderwerp. Onseker van formaat van teks; enkele, kritiese, nalatige foute.

0–2 -

3 -

Toon, register, styl, woordeskat, pas nie altyd by doel, gehoor en konteks nie. Grammatika onakkuraat met baie foute. Betekenis onduidelik. 6–7

Respons toon geen kennis van kenmerke van teks nie. Betekenis is onduidelik. Geen samehang in idees en inhoud nie. Geen details ondersteun die onderwerp nie. Formaat van teks nie toegepas nie.

0–2 -

Toon, register, styl, woordeskat, nie geskik vir doel, gehoor en konteks. Besaai met foute. Betekenis onduidelik.

0–5

Fasiliteerdersgids G10 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 5: Luisterbegrip FASILITEERDER In die volgende aktiwiteit word die leerders se luistervaardighede getoets. Volg stappe 1 – 3. U gaan die onderstaande leesstuk aan die leerders voorlees. Die leerders gaan die woorde wat uitgelaat is invul. Merk die aktiwiteit na aanleiding van die onderstaande memorandum. Sewe goed wat jy dalk nie van die Olimpiese Spele geweet het nie Op die volgende bladsy is ’n teks met woorde wat uitgelaat is. Die leerders gaan luister terwyl die volle teks deur die fasiliteerder voorgelees word en dan die ontbrekende (missing) woorde invul. Wat die leerders moet doen: Voordat jy luister • Skryf die vraagnommers van 1 tot 15 onder mekaar in jou werkboek neer. Terwyl jy skryf • Volg die teks in jou boek, luister hoe dit voorgelees word en skryf die ontbrekende woorde neer. Nadat jy geluister het • Voltooi die antwoorde wat jy nog nie ingevul het nie. SEWE GOED WAT JY DALK NIE VAN DIE OLIMPIESE SPELE GEWEET HET NIE! 1.

Die vyf Olimpiese sirkels verteenwoordig die vyf 5.1 kontinente: Afrika, Noord- en SuidAmerika, Asië en Australië. Die sirkels is aan mekaar verbind en simboliseer die 5.2 sportvriendskap onder al die mense van die wêreld.

Die Olimpiese leuse: ‘citius, altius, fortius’, beteken vinniger, hoër en 5.3 sterker. Die Olimpiese 5.4 vlam het tydens die antieke Olimpiese Spele op die graf van Zeus gebrand. Vandag word ’n fakkel in daglig aangesteek en na die plek waar die Spele gehou word, geneem.

Die eerste Olimpiese Spele het in 776 v.C. plaasgevind, maar baie mense glo dat dit selfs vyf eeue vroeër begin het. Die Antieke Grieke het geglo dat die doodsgeeste hierdie 5.5 kompetisies geniet het en het internasionale feeste gereël wat 5.6 sport en godsdiensbeoefening ingesluit het.