Í5!È-A-LFS-FG01_Î 2
1
0
1
-
A
-
L
F
S
-
F
G
0
1
LEWENSVAARDIGHEDE FASILITEERDERSGIDS
Graad 1
Lewensvaardighede Fasiliteerdersgids
2101-A-LFS-FG01
Í5!È-A-LFS-FG01_Î
Graad 1
Aangepas vir KABV
H Erasmus
Inhoudsopgawe Inleiding vir die fasiliteerder................................................................................................................9 Impaq se benadering tot Lewensvaardighede in graad 1..................................................................9 Aanvangskennis.................................................................................................................................9 Persoonlike en sosiale welsyn...........................................................................................................9 Skeppende kunste..............................................................................................................................9 Liggaamsopvoeding.........................................................................................................................10 Materiale en hulpbronne...................................................................................................................10 Hoe om die materiale en hulpbronne te gebruik..............................................................................10 Voorgestelde rooster vir graad 1......................................................................................................12
Kwartaal 1 Leereenheid 1..................................................................................................................................13 Week 1: Ek.......................................................................................................................................13 Dag 1............................................................................................................................................13 Dag 2............................................................................................................................................15 Dag 3............................................................................................................................................16 Dag 4............................................................................................................................................17 Dag 5............................................................................................................................................17 Week 2: Ek – emosies......................................................................................................................18 Dag 6............................................................................................................................................18 Dag 7............................................................................................................................................20 Dag 8............................................................................................................................................22 Dag 9............................................................................................................................................23 Dag 10..........................................................................................................................................24 Leereenheid 2..................................................................................................................................25 Week 3: Ek – verskille en ooreenkomste.........................................................................................25 Dag 1............................................................................................................................................25 Dag 2............................................................................................................................................26 Dag 3............................................................................................................................................27 Dag 4............................................................................................................................................28 Dag 5............................................................................................................................................29 Week 4: My skool.............................................................................................................................30 Dag 6............................................................................................................................................30 Dag 7............................................................................................................................................31 Dag 8............................................................................................................................................32 Dag 9............................................................................................................................................33 Dag 10..........................................................................................................................................34 Leereenheid 3..................................................................................................................................35 Week 5: My skool.............................................................................................................................35 Dag 1............................................................................................................................................35 Dag 2............................................................................................................................................36 Dag 3............................................................................................................................................37 Dag 4............................................................................................................................................38 Dag 5............................................................................................................................................39
3
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Week 6: Gesonde gewoontes..........................................................................................................40 Dag 6............................................................................................................................................40 Dag 7............................................................................................................................................41 Dag 8............................................................................................................................................42 Dag 9............................................................................................................................................43 Dag 10..........................................................................................................................................44 Leereenheid 4..................................................................................................................................45 Week 7: Gesonde gewoontes..........................................................................................................45 Dag 1............................................................................................................................................45 Dag 2............................................................................................................................................47 Dag 3............................................................................................................................................48 Dag 4............................................................................................................................................50 Dag 5............................................................................................................................................51 Week 8: Die weer.............................................................................................................................53 Dag 6............................................................................................................................................53 Dag 7............................................................................................................................................54 Dag 8............................................................................................................................................55 Dag 9............................................................................................................................................57 Dag 10..........................................................................................................................................58 Leereenheid 5..................................................................................................................................59 Week 9: Die weer.............................................................................................................................59 Dag 1............................................................................................................................................59 Dag 2............................................................................................................................................60 Dag 3............................................................................................................................................61 Dag 4............................................................................................................................................62 Dag 5............................................................................................................................................63 Week 10: Godsdienstige en ander spesiale dae..............................................................................65 Dag 6............................................................................................................................................65 Dag 7............................................................................................................................................66 Dag 8............................................................................................................................................66 Dag 9............................................................................................................................................67 Dag 10..........................................................................................................................................68
Kwartaal 2 Leereenheid 6..................................................................................................................................69 Week 11: My gesin...........................................................................................................................69 Dag 1............................................................................................................................................69 Dag 2............................................................................................................................................70 Dag 3............................................................................................................................................71 Dag 4............................................................................................................................................72 Dag 5............................................................................................................................................73 Week 12: My gesin...........................................................................................................................74 Dag 6............................................................................................................................................74 Dag 7............................................................................................................................................75 Dag 8............................................................................................................................................76 Dag 9............................................................................................................................................76 Dag 10..........................................................................................................................................77
© Optimi
4
Leereenheid 7..................................................................................................................................79 Week 13: Veiligheid by die huis........................................................................................................79 Dag 1............................................................................................................................................79 Dag 2............................................................................................................................................80 Dag 3............................................................................................................................................81 Dag 4............................................................................................................................................83 Dag 5............................................................................................................................................84 Week 14: Veiligheid by die huis........................................................................................................85 Dag 6............................................................................................................................................85 Dag 7............................................................................................................................................86 Dag 8............................................................................................................................................87 Dag 9............................................................................................................................................89 Dag 10..........................................................................................................................................90 Leereenheid 8..................................................................................................................................91 Week 15: My liggaam.......................................................................................................................91 Dag 1............................................................................................................................................91 Dag 2............................................................................................................................................92 Dag 3............................................................................................................................................95 Dag 4............................................................................................................................................96 Dag 5............................................................................................................................................97 Week 16: My liggaam.......................................................................................................................98 Dag 6............................................................................................................................................98 Dag 7............................................................................................................................................99 Dag 8..........................................................................................................................................100 Dag 9..........................................................................................................................................101 Dag 10........................................................................................................................................102 Leereenheid 9................................................................................................................................104 Week 17: My liggaam.....................................................................................................................104 Dag 1..........................................................................................................................................104 Dag 2..........................................................................................................................................106 Dag 3..........................................................................................................................................107 Dag 4..........................................................................................................................................109 Dag 5.......................................................................................................................................... 110 Week 18: Hou my liggaam veilig.................................................................................................... 110 Dag 6.......................................................................................................................................... 110 Dag 7.......................................................................................................................................... 112 Dag 8.......................................................................................................................................... 112 Dag 9.......................................................................................................................................... 113 Dag 10........................................................................................................................................ 114 Leereenheid 10.............................................................................................................................. 115 Week 19: Hou my liggaam veilig.................................................................................................... 115 Dag 1.......................................................................................................................................... 115 Dag 2.......................................................................................................................................... 116 Dag 3.......................................................................................................................................... 118 Dag 4.......................................................................................................................................... 119 Dag 5..........................................................................................................................................120 Week 20: Godsdienstige en ander spesiale dae............................................................................120 Dag 6..........................................................................................................................................120
5
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Dag 7..........................................................................................................................................121 Dag 8..........................................................................................................................................122 Dag 9..........................................................................................................................................123 Dag 10........................................................................................................................................123
Kwartaal 3 Leereenheid 11...............................................................................................................................124 Week 21: My gemeenskap.............................................................................................................124 Dag 1..........................................................................................................................................124 Dag 2..........................................................................................................................................125 Dag 3..........................................................................................................................................126 Dag 4..........................................................................................................................................127 Dag 5..........................................................................................................................................128 Week 22: My gemeenskap.............................................................................................................129 Dag 6..........................................................................................................................................129 Dag 7..........................................................................................................................................130 Dag 8..........................................................................................................................................131 Dag 9..........................................................................................................................................132 Dag 10........................................................................................................................................134 Leereenheid 12..............................................................................................................................135 Week 23: Troeteldiere....................................................................................................................135 Dag 1..........................................................................................................................................135 Dag 2..........................................................................................................................................136 Dag 3..........................................................................................................................................137 Dag 4..........................................................................................................................................138 Dag 5..........................................................................................................................................140 Week 24: Maniere en verantwoordelikhede...................................................................................141 Dag 6..........................................................................................................................................141 Dag 7..........................................................................................................................................142 Dag 8..........................................................................................................................................143 Dag 9..........................................................................................................................................144 Dag 10........................................................................................................................................145 Leereenheid 13..............................................................................................................................147 Week 25: Plante en sade...............................................................................................................147 Dag 1..........................................................................................................................................147 Dag 2..........................................................................................................................................149 Dag 3..........................................................................................................................................150 Dag 4..........................................................................................................................................151 Dag 5..........................................................................................................................................152 Week 26: Plante en sade...............................................................................................................154 Dag 6..........................................................................................................................................154 Dag 7..........................................................................................................................................155 Dag 8..........................................................................................................................................156 Dag 9..........................................................................................................................................157 Dag 10........................................................................................................................................158 Leereenheid 14..............................................................................................................................159 Week 27: Kos.................................................................................................................................159 Dag 1..........................................................................................................................................159 © Optimi
6
Dag 2..........................................................................................................................................161 Dag 3..........................................................................................................................................162 Dag 4..........................................................................................................................................163 Dag 5..........................................................................................................................................164 Week 28: Kos.................................................................................................................................165 Dag 6..........................................................................................................................................165 Dag 7..........................................................................................................................................167 Dag 8..........................................................................................................................................168 Dag 9..........................................................................................................................................169 Dag 10........................................................................................................................................170 Leereenheid 15..............................................................................................................................171 Week 29: Kos.................................................................................................................................171 Dag 1..........................................................................................................................................171 Dag 2..........................................................................................................................................172 Dag 3..........................................................................................................................................173 Dag 4..........................................................................................................................................174 Dag 5..........................................................................................................................................176 Week 30: Godsdienstige en ander spesiale dae............................................................................177 Dag 6..........................................................................................................................................177 Dag 7..........................................................................................................................................178 Dag 8..........................................................................................................................................178 Dag 9..........................................................................................................................................179 Dag 10........................................................................................................................................180
Kwartaal 4 Leereenheid 16..............................................................................................................................181 Week 31: Huise..............................................................................................................................181 Dag 1..........................................................................................................................................181 Dag 2..........................................................................................................................................182 Dag 3..........................................................................................................................................183 Dag 4..........................................................................................................................................184 Dag 5..........................................................................................................................................185 Week 32: Huise..............................................................................................................................186 Dag 6..........................................................................................................................................186 Dag 7..........................................................................................................................................187 Dag 8..........................................................................................................................................188 Dag 9..........................................................................................................................................189 Dag 10........................................................................................................................................190 Leereenheid 17..............................................................................................................................191 Week 33: Prentkaarte.....................................................................................................................191 Dag 1..........................................................................................................................................191 Dag 2..........................................................................................................................................192 Dag 3..........................................................................................................................................193 Dag 4..........................................................................................................................................194 Dag 5..........................................................................................................................................195 Week 34: Prentkaarte.....................................................................................................................196 Dag 6..........................................................................................................................................196 Dag 7..........................................................................................................................................197
7
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Dag 8..........................................................................................................................................198 Dag 9..........................................................................................................................................199 Dag 10........................................................................................................................................200 Leereenheid 18..............................................................................................................................201 Week 35: Water..............................................................................................................................201 Dag 1..........................................................................................................................................201 Dag 2..........................................................................................................................................202 Dag 3..........................................................................................................................................204 Dag 4..........................................................................................................................................205 Dag 5..........................................................................................................................................207 Week 36: Water..............................................................................................................................208 Dag 6..........................................................................................................................................208 Dag 7..........................................................................................................................................209 Dag 8..........................................................................................................................................210 Dag 9.......................................................................................................................................... 211 Dag 10........................................................................................................................................212 Leereenheid 19..............................................................................................................................214 Week 37: Die hemelruim in die nag................................................................................................214 Dag 1..........................................................................................................................................214 Dag 2..........................................................................................................................................215 Dag 3..........................................................................................................................................215 Dag 4..........................................................................................................................................217 Dag 5..........................................................................................................................................218 Week 38: Die hemelruim in die nag................................................................................................219 Dag 6..........................................................................................................................................219 Dag 7..........................................................................................................................................220 Dag 8..........................................................................................................................................221 Dag 9..........................................................................................................................................221 Dag 10........................................................................................................................................223 Leereenheid 20..............................................................................................................................225 Week 39: Godsdienstige en ander spesiale dae............................................................................225 Dag 1..........................................................................................................................................225 Dag 2..........................................................................................................................................226 Dag 3..........................................................................................................................................226 Dag 4..........................................................................................................................................227 Dag 5..........................................................................................................................................227 Week 40: Godsdienstige en ander spesiale dae............................................................................228 Dag 6..........................................................................................................................................228 Dag 7..........................................................................................................................................229 Dag 8..........................................................................................................................................229 Dag 9..........................................................................................................................................230 Dag 10........................................................................................................................................230
© Optimi
8
Inleiding vir die fasiliteerder Impaq se benadering tot Lewensvaardighede in graad 1 Lewensvaardighede is die middelpunt vir die ontwikkeling van leerders. Leerders leer hoe om sosiaal te wees, en hulle ontdek hul eie voorkeure en afkeure waardeur hul persoonlikheid vorm. Hulle groei fisies en emosioneel en leer die wêreld om hulle beter verken. Die aktiwiteite in die boek skep geleentheid vir die leerders om die bostaande te help ontwikkel. Die onderrig van Lewensvaardighede in graad 1 vereis leergeleenthede, interaksie, kreatiwiteit en toepassing van aangeleerde kennis, wat die leerders help om mense en hul omgewing beter te verstaan. Die vak word in vier fokusareas verdeel, naamlik: • Aanvangskennis • Persoonlike en sosiale welsyn • Skeppende kunste • Liggaamsopvoeding
Aanvangskennis Die inhoud en begrippe van aanvangskennis word uit sosiale wetenskappe, natuurwetenskappe en tegnologie saamgestel. In hierdie fokusarea leer die leerders meer oor hulle omgewing, hulle individualiteit, en diversiteit. Hulle ondersoek ook verskillende aspekte oor die wêreld rondom hulle en ontdek ’n wêreld vol wonderlike dinge. Hulle leer hoe verhoudings met ander werk, hoe om interaktief te wees en hoe om doeltreffend te kommunikeer.
Persoonlike en sosiale welsyn Hierdie fokusarea is baie belangrik vir jong leerders. Hier leer hulle om hul liggaam op te pas en gesond te hou. Dit sluit ook gesonde verhoudings met ander en goeie waardes in. Leerders leer hoe om verantwoordelike besluite te neem om hulself, die mense om hulle en die natuur in ag te neem. Dit raak ook aan meer sensitiewe onderwerpe soos mishandeling en geweld. Die verdraagsaamheid van ander kulture, geloofsdiversiteit en verskille tussen mense word ook aangeraak.
Skeppende kunste In hierdie fokusarea word daar op vier verskillende soorte kunsvorme gefokus, naamlik dans, drama musiek en visuele kuns. Die doel hiervan is sodat leerders hul verbeelding kan gebruik om die wêreld om hulle te ontdek. In hierdie sessies moet leerders baie ruimte gegee word om hul eie kreatiwiteit aan te wend. Gee vir hulle materiale waarmee hulle iets moet maak sonder om ’n voorbeeld te wys. Laat hulle toe om te eksperimenteer – die proses is soms meer waardevol as die eindproduk. Byvoorbeeld as die leerders al die kleure verf op die tafel meng om te sien watter kleure hulle kan maak, maar hulle meng die verf só dat hulle met donker of bruin verf sit, aanvaar dit as deel van die proses. Dit gaan daaroor dat die leerders geleer het watter kleure om te vermeng om ’n ander kleur te kry, eerder as oor die feit dat hulle op die einde bruin verf gemaak het. Kuns gaan daaroor om te eksperimenteer. Laat leerders al hulle sintuie gebruik om hulle kreatiewe denke aan die gang te sit en te ontwikkel. Hou kritiek tot die minimum en maak seker dit is altyd konstruktiewe kritiek.
9
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Liggaamsopvoeding In die Grondslagfase is die ontwikkeling van die leerders se fyn- en grootmotoriese vaardighede en die ontwikkeling van hul waarnemingsvermoë baie belangrik. Leerders ontwikkel hierdie vaardighede deur spel, bewegings, speletjies en sport. Leerders moet ’n goeie postuur handhaaf, wat hulle sal help met ritme, balans en lateraliteit. Ons fokus hier op die holistiese oefening van die leerder.
Materiale en hulpbronne In graad 1 skryf die leerders met ’n grys potlood sodat hulle maklik kan uitvee as hulle ’n fout gemaak het. Prente kan met verskillende mediums geteken en ingekleur word. Die onderstaande is nie ’n volledige lys vir al die aktiwiteite nie, maar dit sal die meeste van die aktiwiteite dek. Materiale vir skeppende kunste • • • • • • • • • • • • • • •
A4-papier (wit en verskillende kleure) A4-karton (wit) A3-karton (wit) Inkleurpotlode/Uitdraaikryte Houtlym, gom (soos Pritt) en Bostik Cleargom. Speelklei Gewone verf (soos poeierverf) Waterverf Verfkwaste Ou tydskrifte Koerante Stoepkryt Kartonbokse (bv. ontbytpap) Oliepastelle Plastiek-/polistireenkoppies
Materiale vir liggaamlike oefening • Tennisballe • Groot balle (soos netbalballe, groot plastiekballe) • Sokkerbal • Hoepels • Springtoue • Lang toue • Kegels • Balanseerbalk
• • • • • • • • • • • • • • •
Voedselkleursel (verskillende kleure) Strooitjies Watte Ou tandeborsels Vetkryte Splitpenne Tou of wol Kokipenne Dik swart kokipen (marker) Papierborde Toiletrolletjies Tandestokkies Kreukelpapier Wondergom (Prestik) Leë bottels, blikkies, proppies, doppies, polistireenhouers, ens.
• • • • • • • • •
Boontjiesakkies Groot houers Raket met bal (of tennisbal) Krieketkolf Ballonne Klimraam Bande Lang rek Fluitjie
Hoe om die materiale en hulpbronne te gebruik Die graad 1-pakket bestaan uit die volgende produkte: 1. Fasiliteerdersgids 2. Werkboek 1: Kwartaal 1 en 2, week 1 – 20 3. Werkboek 2: Kwartaal 3 en 4, week 21 – 40 4. Leerderhulpmiddel (snipperblaaie) 5. Fasiliteerderhulpmiddel (plakkate) © Optimi
10
6. 7.
Assessering (portefeuljeboek) Assesseringsriglyne en memorandum
Fasiliteerders word aangemoedig om assessering regdeur die jaar te doen en nie net in die aangeduide formele assesseringssessies aan die einde van elke kwartaal nie. Deurlopende assessering sal verseker dat die leerders ’n regverdige punt vir hul vermoëns kry. Die fasiliteerdersgids Die fasiliteerdersgids bestaan uit 20 leereenhede. Elke leereenheid strek oor twee weke en bestaan uit 10 dae. Elke dag is ingedeel in een of twee sessies wat al die fokusareas integraal dek. Verwys na die voorgestelde rooster vir die tydsindeling van die sessies. Elke sessie word afgesluit met twee inligtingsblokkies – “Konseptualisering” en “Hulpbronne”. Die “konseptualisering”-blokkie bevat ’n kort opsomming oor die konsepte wat vasgelê word, en die “hulpbronne”-blokkie bevat ’n lysie van artikels wat vir die sessie verskaf word en/of benodig word. і Æ
Dui ’n hulpbron aan wat verskaf word. Dit sluit die twee werkboeke, die leerderhulpmiddel en die plakkate (fasiliteerderhulpmiddel) in. Dui ’n hulpbron aan wat die fasiliteerder self moet verskaf.
By elke sessie word daar twee simbole gebruik: Die uiltjie dui aan wat die fasiliteerder moet doen.
Die potlood dui aan wat die leerders moet doen. Werkboek 1: Kwartaal 1 en 2 Die werkboek bevat 68 aktiwiteite wat die volgende temas dek: • Kwartaal 1: Ek, my skool, gesonde gewoontes, die weer, godsdienstige en ander spesiale dae • Kwartaal 2: My gesin, veiligheid by die huis, my liggaam, hou my liggaam veilig, godsdienstige en ander spesiale dae Werkboek 2: Kwartaal 3 en 4 Die werkboek bevat 68 aktiwiteite wat die volgende temas dek: • Kwartaal 3: My gemeenskap, troeteldiere, maniere en verantwoordelikhede, plante en sade, kos, godsdienstige en ander spesiale dae • Kwartaal 4: Huise, prentkaarte, water, die hemelruim in die nag, godsdienstige en ander spesiale dae Die fasiliteerderhulpmiddel is plakkate wat in die lesse gebruik word: • Plakkaat 1: Emosies • Plakkaat 2: Gesonde gewoontes • Plakkaat 3: Die weer • Plakkaat 4: My gemeenskap • Plakkaat 5: Troeteldiere • Plakkaat 6: Plante en sade • Plakkaat 7: Vrugte • Plakkaat 8: Groente • Plakkaat 9: Gesonde en ongesonde kos • Plakkaat 10: Verskillende soorte huise
11
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Die leerderhulpmiddel Die leerderhulpmiddel bevat snipperblaaie wat benodig word om die aktiwiteite in die werkboek of aktiwiteite vir skeppende kunste te voltooi. Die bladsye is in die volgorde waarin dit gebruik moet word.
Voorgestelde rooster vir graad 1 Per week: 23 uur 1. Huistaal: 8 uur 2. First Additional Language (FAL): 2 uur 3. Wiskunde: 7 uur 4. Lewensvaardighede (LV): 6 uur TYD 07:50 – 08:05
08:05 – 09:30
09:30 – 10:00
MAANDAG
DINSDAG
WOENSDAG
DONDERDAG
VRYDAG
HUISTAAL: Luister en praat 15 min.
HUISTAAL: Luister en praat 15 min.
HUISTAAL: Luister en praat 15 min.
HUISTAAL: Luister en praat 15 min.
HUISTAAL: Luister en praat 15 min.
WISKUNDE Klasaktiwiteit (mondelings) 25 min.
WISKUNDE Klasaktiwiteit (mondelings) 25 min.
WISKUNDE Klasaktiwiteit (mondelings) 25 min.
WISKUNDE Klasaktiwiteit (mondelings) 25 min.
WISKUNDE Klasaktiwiteit (mondelings) 25 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
Wiskunde 30 min.
HUISTAAL: Lees en klanke 30 min.
HUISTAAL: Lees en klanke 30 min.
HUISTAAL: Lees en klanke 30 min.
HUISTAAL: Lees en klanke 30 min.
HUISTAAL: Lees en klanke 30 min.
LV Persoonlike en sosiale welstand en aanvangskennis 30 min.
LV Persoonlike en sosiale welstand en aanvangskennis 30 min.
10:00 – 10:20
POUSE
10:20 – 10:50
LV Persoonlike en sosiale welstand en aanvangskennis 30 min.
LV Persoonlike en sosiale welstand en aanvangskennis 30 min.
LV Persoonlike en sosiale welstand en aanvangskennis 30 min.
10:50 – 11:20
HUISTAAL: Skryf 30 min.
HUISTAAL: Skryf 30 min.
HUISTAAL: Skryf HUISTAAL: Skryf HUISTAAL: Skryf 30 min. 30 min. 30 min.
11:20 – 11:45
HUISTAAL: Handskrif 25 min.
HUISTAAL: Handskrif 25 min.
HUISTAAL: Handskrif 25 min.
HUISTAAL: Handskrif 25 min.
HUISTAAL: Handskrif 25 min.
11:45 – 12:00
FAL 15 min.
FAL 15 min.
FAL 15 min.
FAL 15 min.
FAL 15 min.
LV Skeppende kunste 40 min.
LV Skeppende kunste 40 min.
FAL 20 min.
FAL 20 min.
12:00 – 12:15
12:15 – 13:15
© Optimi
POUSE LV Liggaamsopvoeding 60 min.
LV Skeppende kunste 40 min. FAL 20 min.
LV Liggaamsopvoeding 60 min.
12
Leereenheid 1 Week 1
Leereenheid Dag 1
1 Week 1
Sessie 1: Temabespreking – Ek Hou ’n informele bespreking om elke tema bekend te stel. Lei die gesprek deur vrae te vra, en die leerders praat oor ervarings wat hulle gehad het. Dit is belangrik om op bestaande kennis voort te bou sodat die leerders ’n geheelbeeld van elke onderwerp kry. In hierdie sessie word die tematafel ook gebruik. Die leerders neem deel deur voorwerpe vir die tematafel te versamel. Hou ’n informele bespreking met die leerders oor “ek”. Begin deur die gedig vir die leerders te leer en dit saam met hulle op te sê.
My klere het gekrimp Jaco Jacobs
My klere het gekrimp! My trui sit vreeslik styf En my heel mooiste T-hemp klou vas aan my lyf. My skoene is te klein, en my broekspype te kort. Maar Mamma sê my klere krimp nie – dis net ek wat groter word. (Uit Rondomtalie: Rympies en liedjies)
Gebruik die vrae as riglyn: • Wat beteken dit om uniek te wees? • Wat maak jou uniek? • Hoe oud is jy? • Waar bly jy? • Wie is jou beste maatjie? • Wat is jou gunsteling- (kos, lekkers, kleur, speelding of speletjie, aartappelskyfies, sport, roomys, televisieprogram, ens.)? • Wat is jou naam? (Noemnaam, wat noem jou maatjies jou?) • Wat is jou regte naam (indien relevant)? • Wat is jou troetelnaam? (Wat noem jou ma en pa jou?) Kyk saam met die leerders na die tematafel. Tematafel (Die tematafel word deur die loop van die leereenheid gebruik.) •
“My liggaam”-plakkaat ◦ Gaan deur die liggaamsdele en kyk of die leerders die liggaamsdele ken. Hulle kan dit ’n paar keer herhaal. Jy kan ook elke dag hierdie week daardeur gaan.
13
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
◦ •
Sit die plakkaat dan voor in die klas/vertrek op. Die plakkaat moet die hele week opbly, totdat ’n volgende tema behandel word. Daarna kan jy die plakkaat skuif en die plakkaat van die tema wat behandel word, voor in die klas opsit. Leerders kan hulle gunstelingspeelding op die tafel neersit (indien hulle dit saam klas toe mag bring, anders kan hulle ’n prentjie daarvan teken).
Sessie 2: Liggaamlike oefening Aan die begin van elke liggaamlike opvoeding-sessie moet die leerders kreatiewe speletjies speel wat hul vaardighede oefen. Sorg dat die leerders se spiere los is voordat hulle aan ’n aktiwiteit deelneem. Kreatiewe speletjies en vaardighede: Skud water van jou lyf af, speel ’n klavier, was jou lyf, skryf jou naam met jou tone in die lug. Die leerders speel Bok in die hok. Reëls 1. Maak ’n groot “hok” (lyne op gras) waarin al die leerders (bokke) mag beweeg. 2. Die leerder wat “aan” is, staan buite die hok met ’n sagte bal. Hierdie leerder moet die bokke (die ander leerders) met die bal probeer raak gooi. 3. Sodra die leerder iemand raak gooi, staan daardie leerder ook buite die “hok” en probeer om die bokke raak te gooi. 4. Die spel gaan so aan totdat daar een bok in die hok oorbly. Indien daar baie leerders is, kan die speletjie so gespeel word dat twee leerders op ’n slag die bokke probeer raak gooi. Die leerders wat eerste die bal gegooi het, staan eenkant sodra hulle ’n bok raak gegooi het, en hierdie bok neem dan die leerder se plek in. Indien daar net een of twee leerders is, moet familielede instaan. Anders kan die speletjie verander word dat die leerder as die enigste bok in die hok rondhardloop en kyk hoe lank die leerder in die hok kan bly voordat die fasiliteerder die leerder met die bal raak gooi.
© Optimi
14
Leereenheid 1 Week 1
Dag 2
Sessie 1: Temabespreking – Ek Bespreek al die fasette van die liggaam (kop, skouers, arms, lyf, bene, voete en hande) met die leerders en gee ekstra aandag aan die gesig (oë, ore, neus, mond, hare, wenkbroue en oogwimpers). Leer die volgende liedjie vir die leerders, en doen die bewegings saam – raak aan jou liggaamsdele soos in die liedjie staan. Die wysie is dieselfde as die Engelse weergawe, Head, shoulders, knees and toes.
Kop skouers, knieë en tone Kop skouers, knieë en tone, knieë en tone (x2) Ogies, ore, mond en neus Kop skouers, knieë en tone, knieë en tone (Alles x2) Voltooi aktiwiteit 1 in werkboek 1. Die leerders voltooi die inligting oor hulself.
Sessie 2: Skeppende kunste Die leerders teken verskillende liggaamsdele met bordkryt op plaveisel (bakstene of sement). Indien plaveisel nie beskikbaar is nie, kan jy byvoorbeeld vier A3-papiere in die vorm van ’n groot vierkant op die grond met kleefband plak (een groot vierkant vir elke groep). Die leerders gebruik vetkryte in plaas van bordkryt. • • • • • •
Die leerders werk in groepe. Indien daar net een leerder is, werk hy/sy saam met die fasiliteerder, maar die leerder moet die meeste van die dink- en praatwerk doen. Die leerders kyk in detail na ’n ander leerder se oë, mond, vinger en neus. Hulle teken ’n vergroting van die liggaamsdele op plaveisel. Hulle teken ’n oog – hulle moet mooi na die vorm kyk (dit is nie rond nie, meer ovaal) en ook op die iris, die pupil, wimpers, wenkbroue, ens. let. Hulle teken ’n mond wat oop is – daar is twee lippe, tande, ’n tong, ens. Hulle teken ’n vinger – let op die fyn lyntjies waar die vinger buig. Hulle teken ’n neus – daar is twee neusgate.
Die leerders kan vertel oor die liggaamsdele wat hulle geteken het, byvoorbeeld na die oog wys en sê dat dit ’n oog is. Indien leerders dit weet, kan hulle ook sê wat ons met die liggaamsdeel doen (die werkwoord wat daarmee saam gaan), soos ons sien met ons oë, ruik met ons neus, proe met ons mond, hoor met ons ore, voel/vat met ons vingers/hande, loop met ons bene, ens.
15
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Dag 3 Sessie 1: Temabespreking – Ek Bespreek dinge waarvan die leerders hou en dinge waarvan hulle nie hou nie. Noem voorbeelde soos “ek hou van roomys” en “ek hou nie daarvan om siek te wees nie”. Die leerders kan hande opsteek of jy kan met die ry afgaan en elke leerder noem een of twee dinge waarvan hulle hou en een of twee dinge waarvan hulle nie hou nie. Hulle kan dinge noem soos kos, kleure, seisoene, TV-programme, eienskappe – enige iets waarvan hulle hou of nie hou nie. Voltooi aktiwiteit 2 in werkboek 1. Die leerders teken prentjies van dinge waarvan hulle hou en dinge waarvan hulle nie hou nie. Hulle moet minstens vier dinge in elke blok teken.
Sessie 2: Liggaamlike oefening Kreatiewe speletjies en vaardighede: Strek so groot soos ’n reus en maak jouself dan so klein soos ’n muis, spring 10 keer op en af, maak asof jy by ’n leer opklim, bekruip jou juffrou se voete. Bou ’n hindernisbaan vir die leerders. Die leerders moet onderdeur iets kruip en bo-oor iets klim. Gebruik ook ’n balanseerbalk waaroor die leerders moet loop. Die hindernisbaan moet veilig wees. Reëls 1. Leerders voltooi die hindernisbaan so vinnig as moontlik. 2. Indien ’n leerder afval of iets verkeerd doen, moet hulle van vooraf begin. 3. Die fasiliteerder kan met ’n stophorlosie of selfoon kyk hoe lank elke leerder neem om die hindernisbaan te voltooi. Die leerder wat dit die vinnigste sonder foute voltooi, wen.
© Optimi
16
Leereenheid 1 Week 1
Dag 4 Sessie 1: Temabespreking – Ek Bespreek dinge wat die leerders kan doen en dinge wat hulle nie kan doen nie. Byvoorbeeld: Ek kan ’n bal gooi en vang, maar ek kan nie kos kook nie. Bespreek ook watter van die dinge wat die leerders noem lank vat om te leer en watter dinge hulle dalk binne die volgende jaar gaan leer. Die leerders sê weer die gedig “My klere het gekrimp” van dag 1 op. Voltooi aktiwiteit 3 in werkboek 1. Die leerders omkring alles wat hulle al kan doen. Hulle teken dan ’n prentjie van iets anders wat hulle kan doen en iets anders wat hulle nog nie kan doen nie in die blokkies.
Sessie 2: Skeppende kunste (deel 1) Gebruik twee sessies vir hierdie aktiwiteit. (Die volgende sessie is op dag 5.) • • •
Die leerders verf hul eie gesig op ’n A3-karton. Hulle voeg alle gelaatstrekke by – oë, ore, neus, mond, dalk sproete, en gesels oor die kleure wat hul gelaatstrekke is. Die leerders gebruik die gesig in ’n volgende sessie, waar hulle hul liggaam uit kartonbokse bou.
Dag 5 Sessie 1: Temabespreking – Ek Bespreek dinge wat jy doen as jy verjaar (byvoorbeeld hou ’n partytjie met ’n koek, daar is gewoonlik kersies op die koek, geskenke, versierings, verjaarsdagkaartjies, ens.) Nie al die leerders hou dalk verjaarsdagpartytjies nie. Gesels oor wat hulle gewoonlik op hul verjaarsdag 17
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
doen. Sing al die verjaarsdagliedjies wat julle ken, soos “Veels geluk, liewe maatjie” en “Lekker verjaar, ou maat”, en maak of julle kersies uitblaas. Voltooi aktiwiteit 4 in werkboek 1. Die leerders teken hul eie gesig op die prentjie (die een wat die kersies uitblaas), en teken ook kersies op die koek – hoe oud word hulle hierdie jaar? Leerders kleur die prentjie in.
Sessie 2: Skeppende kunste (deel 2) Die leerders moet toegang tot kartonbokse hê, of ander voorwerpe waaruit hulle hul eie liggaam kan bou. Andersins kan hulle liggaamsdele uit karton knip en ’n liggaam daarmee bou. •
Die leerders bou hul liggaam uit kartonbokse – met ’n lyf, arms, bene en kop. Hulle kan die dele op verf. Die leerders plak die gesig wat hulle in sessie 2 van dag 4 geverf het op die kop.
•
Dag 6
Week 2
Sessie 1: Temabespreking – Emosies Hou ’n informele bespreking met die leerders oor emosies. Hulle behoort basiese emosies soos gelukkig, ongelukkig, kwaad en hartseer te ken. Stel hulle bekend aan meer komplekse emosies soos skaam, bang, slaperig, tergend, moedeloos, jaloers, opgewonde, trots, terneergedruk, teleurgesteld, ens. Vra die volgende vrae: • Wat maak jou gelukkig of bly? • Wat maak jou ongelukkig of kwaad? • Wat maak jou hartseer? Gebruik voorbeelde van situasies en laat leerders ’n emosie daarby pas, byvoorbeeld: • Hoe voel jy as jy in die parkie speel? • Hoe voel jy as jy siek is? • Hoe voel jy as jou maatjie met jou lelik is? • Hoe voel jy as jy hoor jou ouma en oupa kom kuier?
© Optimi
18
Leereenheid 1 Week 2
Tematafel • • •
“Emosies”-plakkaat Bespreek elke emosie op die plakkaat. Het die leerders die emosies al ervaar? Hulle kan daaroor vertel. Skryf die woorde “gelukkig” en “ongelukkig” elk op ’n papier en sit dit op die tematafel neer. Die leerders knip prentjies uit tydskifte en sit dit op die regte papier op die tematafel neer. Hulle kan ook voorwerpe gebruik wat hulle aan die emosies laat dink, in plaas van prentjies.
Sessie 2: Liggaamlike oefening Kreatiewe speletjies en vaardighede: Rol ’n groot bal vir ’n maat, gooi en vang ’n bal saam met ’n maat, oefen om te huppel en te galop. Die leerders speel Oorlopertjie. Reëls 1. Lê twee toue (of iets wat as ’n lyn gebruik kan word) parallel met ’n spasie van 20 m tussen die toue. 2. Al die leerders behalwe een staan agter die een tou. Een leerder staan in die middel van die twee toue. 3. Al die leerders skree: Ons wil die ander kant haal, is dit verniet, of moet ons betaal? 4. Indien die leerder in die middel sê dit is verniet, mag die leerders oorhardloop. 5. Indien die leerder in die middel sê hulle moet betaal, moet hy/sy vir hulle ’n wyse van betaling gee om by die ander kant uit te kom, byvoorbeeld dat die leerders moet huppel, spring met twee voete langs mekaar, loop hak-toon, kruip, rol, spring op een been, galop, ens. totdat hulle agter die ander tou is. Die leerder in die middel voer dieselfde aksie (betaling) uit en probeer om die ander leerders te vang voordat hulle agter die ander tou is. Indien hierdie leerder aan iemand raak, is daardie leerder “aan” saam met die ander leerder. 6. Die speletjie gaan aan totdat daar een leerder oor is wat nie gevang is nie. Hierdie leerder wen.
19
© Optimi
Fasiliteerdersgids Graad 1 ~ Lewensvaardighede
Dag 7
Sessie 1: Temabespreking – Emosies Bespreek weer vlugtig die verskillende emosies deur na die “Emosies”-plakkaat te kyk, en ook na die emosiekaarte in aktiwiteit 5 te kyk. Die leerders trek hulle gesig soos die emosie wat gewys word. Leer die gedig vir die leerders. Hulle wys die emosies soos hulle die woorde sê, soos om te glimlag by “gelukkig”.
Emosies Soms is ek gelukkig Soms is ek ongelukkig Soms is ek vriendelik Soms is ek onvriendelik Soms is ek kwaad Soms is ek bly Soms is ek hartseer, dan moet ek ’n drukkie kry Soms is ek opgewonde Soms is ek verveeld Soms is ek tevrede en soms is ek ontevrede, maar gou is dit iets van die verlede. Voltooi aktiwiteit 5 in werkboek 1. Jy lees al die emosies voor en die leerders kies telkens die regte een. Memorandum
© Optimi
Gelukkig
Kwaad
Verward
Ongelukkig
Bang
Bly
20
Leereenheid 1 Week 2
Hartseer
Siek
Skaam
Trots
Jaloers
Verveeld
Moeg
Opgewonde
Verbaas/ Bang
Sessie 2: Skeppende kunste • • • •
Die leerders knip die emosie-gesiggies in die leerderhulpmiddel uit en kleur dit in. Hulle teken dan ’n mond op elke gesig om verskillende emosies uit te beeld. Hulle plak die gesiggies op stokkies. Indien stokkies en gom (houtlym) nie beskikbaar is nie, kan die leerders wondergom (Prestik) gebruik om die gesiggies op inkleurpotlode te plak. Lees weer die gedig “Emosies” van sessie 1 en die leerders steek die regte gesiggie in die lug soos wat die gedig gelees word. Die leerders gebruik die gesiggies weer in ’n latere sessie.
21
© Optimi