Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema 2 AmaKhosi 18-19 2 AmaKhosi 18 1 Kwathi ngomnyaka wesithathu kaHosheya indodana ka-Ela, inkosi yakwa-Israyeli, uHezekiya indodana ka-Ahazi, inkosi yakwaJuda, waba yinkosi. 2 Wayeneminyaka engamashumi amabili nanhlanu lapho eqala ukubusa, wabusa iminyaka engamashumi amabili nesishiyagalolunye eJerusalema; igama likanina lalingu-Abi indodakazi kaZakariya. 3 Wenza okulungile emehlweni kaJehova njengakho konke akwenzileyo uDavide uyise. 4 Wasusa izindawo eziphakemeyo, waphula izithombe, wanquma o-Ashera, waphula inyoka yethusi ayeyenzile uMose, ngokuba kwaze kwaba yilezo zinsuku abantwana bakwa-Israyeli babeyishisela impepho; wayibiza ngokuthi uNehushitani. 5 Wathembela kuJehova uNkulunkulu ka-Israyeli; kwaze kwaba khona onjengaye phakathi kwawo onke amakhosi akwaJuda, nakuwo ayengaphambi kwakhe. 6 Ngokuba wanamathela kuJehova, akaphambukanga ekumlandeleni, kepha wagcina imiyalo yakhe uJehova ayala ngayo uMose. 7 UJehova wayenaye, waphumelela nomaphi lapho eya khona; wahlubuka enkosini yase-Asiriya, akayikhonzanga. 8 Wawabulala amaFilisti kwaze kwaba seGaza nemingcele yalo, kusukela embhoshongweni wabalindi kuze kube semzini obiyelweyo. 9 Kwathi ngomnyaka wesine wenkosi uHezekiya, owawungumnyaka wesikhombisa kaHosheya indodana ka-Ela, inkosi yakwa-Israyeli, uShalimaneseri inkosi yase-Asiriya wenyuka wahlasela iSamariya, walivimbezela. 10 Ekupheleni kweminyaka emithathu balithatha; ngomnyaka wesithupha kaHezekiya, okungumnyaka wesishiyagalolunye kaHosheya inkosi yakwa-Israyeli, iSamariya lathathwa. 11 Inkosi yase-Asiriya yathumbela u-Israyeli e-Asiriya, yababeka eHala naseHabori ngasemfuleni iGozani, nasemizini yamaMede. 12 ngokuba abalalelanga izwi likaJehova uNkulunkulu wabo, kepha beqa isivumelwano sakhe, nakho konke uMose inceku kaJehova ayala ngakho, abalalelanga, abakwenzanga.
1
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
13 Ngomnyaka weshumi nane wenkosi uHezekiya, uSaneheribi inkosi yase-Asiriya wenyuka wahlasela yonke imizi yakwaJuda ebiyelweyo, wayithatha. 14 UHezekiya inkosi yakwaJuda wathumela enkosini yase-Asiriya eLakishi, wathi: “Ngonile; buya kimi; lokho okubeka phezu kwami ngiyakukuthwala.” Inkosi yase-Asiriya yamnqumela uHezekiya inkosi yakwaJuda amatalenta angamakhulu amathathu esiliva namatalenta angamashumi amathathu egolide. 15 UHezekiya wamnika lonke isiliva elalitholakala endlini kaJehova nasengcebweni yendlu yenkosi. 16 Ngaleso sikhathi uHezekiya wanquma igolide ezivalweni zethempeli likaJehova nasezinsikeni uHezekiya inkosi yakwaJuda ayezinamekile, walinika inkosi yase-Asiriya. 17 Inkosi yase-Asiriya yathuma uTharithani, noRabisarisi, noRabishake, besuka eLakishi, enkosini uHezekiya, nempi enkulu, ukuba balwe neJerusalema; benyuka, bafika eJerusalema. Sebekhuphukele khona, bafika bema ngasemseleni wechibi eliphezulu, elisemendweni wensimu yomhlanzi. 18 Sebebize inkosi, kwaphuma u-Eliyakimi indodana kaHilikiya owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, noJowa indodana ka-Asafa umgcini-mibhalo, beza kubo. 19 URabi-Shake wathi kubo: “Ake nisho kuHezekiya, nithi: ‘Isho kanje inkosi enkulu, inkosi yaseAsiriya, ithi: Yithemba lini leli olithembayo na?’ 20 Uthi, (kodwa kungamazwi angasho lutho), ‘Nginamasu namandla okulwa.’ Manje, ubani othembele kuye, uze ungihlubuke? 21 Bheka, wethemba udondolo lwalo mhlanga ophukileyo, iGibithe, okuthi uma umuntu ezimelela kulo, lungene esandleni sakhe, lusihlabe; unjalo uFaro inkosi yaseGibithe kubo bonke abamethembayo. 22 Kepha uma nithi kimi: “Siyamethemba uJehova uNkulunkulu wethu,” akusiye yini ozindawo zakhe eziphakemeyo nama-altare akhe uHezekiya akususile, wathi kuJuda naseJerusalema: “Niyakukhuleka phambi kwaleli altare eJerusalema,” na? 23 Ngakho-ke, ake unike izibambiso enkosini yami, inkosi yase-Asiriya, ngiyakukunika amahhashi ayizinkulungwane ezimbili, uma wena ungabeka abagibeli phezu kwawo. 24 Pho, ungabuyisela kanjani emuva ubuso benduna eyodwa yezinceku ezincane zenkosi yami, wethembe iGibithe ngezinqola nabamahhashi? 25 Manje ngenyukele yini ukulwa nale ndawo ngaphandle kukaJehova ukuyichitha na? UJehova wathi kimi: ‘Khuphuka ulwe naleli zwe, ulichithe.’ 26 Base bethi u-Eliyakimi indodana kaHilikiya, noShebina, noJowa kuRabi Shake: “Ake ukhulume nezinceku zakho ngesi-Aramu, ngokuba siyasiqonda; ungakhulumi nathi ngesiJuda ezindlebeni zabantu abasodongeni.” 27 Kodwa uRabi-Shake wathi kubo: “Inkosi yami ingithumile yini enkosini yakho nakuwe ukuba ngikhulume lawa mazwi? Ayingithumanga yini kubantu abahlezi odongeni ukuba badle ubulongwe babo, baphuze umchamo wabo kanye nani?” 28 URabi-Shake wema, wamemeza ngezwi elikhulu ngolimi lwabaJuda, wakhuluma wathi: “Zwanini izwi lenkosi enkulu, inkosi yase-Asiriya. 29 Itsho njalo inkosi: UHezekhiya kangalikhohlisi, ngoba kayikuba lamandla okulikhulula esandleni sakhe. 30 Futhi uHezekiya makanganikhuthazi ukuba nethembe uJehova, ethi: ‘UJehova uyakusikhulula nokusikhulula, nalo muzi awuyikunikelwa esandleni senkosi yase-Asiriya.’ 31 Ningamlaleli uHezekiya, ngokuba inkosi yase-Asiriya isho kanje, ithi: “Yenzani isivumelwano nami ngesipho, niphume nize kimi, nidle, kube yilowo nalowo emvinini wakhe, kube yilowo nalowo emkhiwaneni wakhe, niphuze, kube yilowo nalowo amanzi omthombo wakhe, 32 ngize ngifike, nginiyise ezweni elinjengezwe lakini, izwe lamabele newayini, izwe lesinkwa nezivini, izwe leminqumo yamafutha nezinyosi, ukuze niphile, ningafi; ningalaleli uHezekiya, lapho eniyenga, ethi: ‘UJehova uyakusikhulula.’
2
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
33 Ingabe kukhona onkulunkulu bezizwe abake bakhulula izwe labo esandleni senkosi yase-Asiriya na? 34 Baphi onkulunkulu baseHamati, nabase-Aripadi, na? Baphi onkulunkulu baseSefavayimi, nabaseHena, nabase-Iva? Balikhulule iSamariya esandleni sami na? 35 Ngobani phakathi kwabo bonke onkulunkulu bamazwe abakhulule izwe labo esandleni sami, ukuba uJehova akhulule iJerusalema esandleni sami na? 36 Kodwa abantu bathula, abamphendulanga ngazwi, ngokuba umyalo wenkosi wawuthi: “Ningamphenduli.” 37 Base befika u-Eliyakimi indodana kaHilikiya owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, noJowa indodana ka-Asafa, umabhalane, kuHezekiya izingubo zabo ziklebhukile, bamtshela amazwi kaRabi Shake. 2 AmaKhosi 19 1 Kwathi inkosi uHezekiya isikuzwile lokho, yaklebhula izingubo zayo, yazembesa indwangu yamasaka, yangena endlini kaJehova. 2 Yathuma u-Eliyakimi owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, namalunga abapristi, bembethe indwangu yamasaka, ku-Isaya umprofethi indodana ka-Amose. 3 Bathi kuye: “Usho kanje uHezekiya, uthi: ‘Lolu suku luwusuku lokuhlupheka nolokusolwa nolokuhlambalaza, ngokuba abantwana sebefikile ekuzalweni, kepha amandla okubeletha awakho.’ 4 Mhlawumbe uJehova uNkulunkulu wakho uyakuzwa onke amazwi kaRabi-Shake, inkosi yaseAsiriya eyithumile inkosi yakhe ukuba ihlaze uNkulunkulu ophilayo, isole amazwi uJehova uNkulunkulu wakho awezwileyo; ngalokho phakamisa umkhuleko wakho ngenxa yensali eseleyo. 5 Ngakho izinceku zenkosi uHezekiya zafika ku-Isaya. 6 U-Isaya wathi kubo: “Niyakusho kanje enkosini yenu, nithi: ‘Usho kanje uJehova, uthi: Ungesabi amazwi owezwileyo, izinceku zenkosi yase-Asiriya ezingithuke ngawo.’ 7 Bheka, ngiyakuthuma umoya kuye, ezwe amahemuhemu, abuyele ezweni lakubo, ngimenze awe ngenkemba ezweni lakubo. 8 URabi-Shake wabuya, wafumana inkosi yase-Asiriya ilwa neLibina, ngokuba wayezwile ukuthi isukile eLakishi. 9 Kwathi isizwile ngoTirhaka inkosi yaseKushe kuthiwa: “Bheka, uphumile ukuzokulwa nawe,” yabuye yathuma izithunywa kuHezekiya, yathi: 10 Niyakusho kanje kuHezekiya inkosi yakwaJuda, nithi: ‘UNkulunkulu wakho omethembayo makangakukhohlisi ngokuthi: IJerusalema aliyikunikelwa esandleni senkosi yase-Asiriya.’ 11 Bheka, uzwile okwenziwa ngamakhosi ase-Asiriya kuwo onke amazwe ngokuwachitha; wena-ke uyakusindiswa na? 12 Onkulunkulu bezizwe abazichitha obaba, iGozani, neHarana, neRezefi, nabantwana base-Edene ababeseThelasari, bazisindisile yini? 13 Iphi inkosi yaseHamati, nenkosi yase-Aripadi, nenkosi yomuzi waseSefavayimi, neyaseHena, neyase-Iva? 14 UHezekiya wamukela incwadi esandleni sezithunywa, wayifunda; uHezekiya wakhuphukela endlini kaJehova, wayeneka phambi kukaJehova. 15 UHezekiya wakhuleka phambi kukaJehova, wathi: “Jehova Nkulunkulu ka-Israyeli, ohlala phakathi kwamakherubi, wena unguNkulunkulu, wena wedwa, wemibuso yonke yomhlaba; wena wenzile izulu nomhlaba.” 16 Jehova, beka indlebe yakho, uzwe; vula amehlo akho, Jehova, ubone; uzwe amazwi kaSaneheribi amthume ukuba ahlaze uNkulunkulu ophilayo. 17 Impela, Jehova, amakhosi ase-Asiriya abhubhisile izizwe namazwe azo, 18 baphonsile onkulunkulu babo emlilweni, ngokuba babengesibo onkulunkulu, babe ngumsebenzi wezandla zomuntu kuphela, umuthi namatshe; ngalokho bababhubhisile.
3
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
19 Ngakho-ke, Jehova Nkulunkulu wethu, ake usisindise esandleni sakhe, ukuze yonke imibuso yomhlaba yazi ukuthi wena unguJehova uNkulunkulu, wena wedwa. 20 U-Isaya indodana ka-Amose wathumela kuHezekiya, wathi: “Usho kanje uJehova uNkulunkulu ka-Israyeli, uthi: ‘Ngikuzwile lokho okukhuleke kimi ngoSaneheribi inkosi yase-Asiriya.’ 21 Nanti izwi uJehova alikhulumile ngaye: “Intombi, indodakazi yaseSiyoni, iyakudelela, iyakuhleka usulu; indodakazi yaseJerusalema inikina ikhanda layo ngawe.” 22 Uthuke bani, wamthuka bani, waphakamisa izwi lakho, waphakamisa amehlo akho phezulu, yebo, ngoNgcwele ka-Israyeli? 23 Ngezithunywa zakho uthukile iNkosi, wathi: “Ngezinqola zami eziningi ngikhuphukele phezulu ezintabeni, emaphethelweni aseLebanoni; ngiyakugawula imisedari yalo emide, nemithi yalo emihle yemisayipuresi; ngiyakungena ezindaweni zokuhlala zemingcele yalo, nasehlathini laseKarmeli yalo.” 24 Ngimbe, ngaphuza amanzi angaziwayo, ngomisa ngamathe ezinyawo zami yonke imifula yasezindaweni ezivinjezelweyo. 25 Awuzwanga yini ukuthi ngikwenzile kade, nokuthi ngikumisile ezikhathini zasendulo na? Sengikufezile manje, ukuze uchithe imizi ebiyelweyo ibe yizinqwaba ezichithekileyo. 26 Ngakho-ke izakhamuzi zayo zazinamandla amancane, zashaywa luvalo, zadumala; zazinjengotshani basendle, nohlaza oluluhlaza, notshani obuphezu kwezindlu, nanjengommbila oshisiwe ungakakhuli. 27 Kodwa ngiyazi ukuhlala kwakho, ukuphuma kwakho, nokungena kwakho, kanye nokungithukuthelela kwakho. 28 Ngenxa yokungithukuthelela kwakho nokubhonga kwakho kukhuphukele ezindlebeni zami, ngiyakufaka ingwegwe yami ekhaleni lakho, netomu lami ezindebeni zakho, ngikubuyisele emuva ngendlela oze ngayo. 29 Lokhu kuyakuba yisibonakaliso kuwe: Niyakudla kulo nyaka okukhulelayo, nangomnyaka wesibili okuhlumayo kwakho, nangomnyaka wesithathu nihlwanyele, nivune, nitshale izivini, nidle izithelo zazo. 30 Insali eseleyo yendlu yakwaJuda iyakubuye igxile phansi, ithele izithelo phezulu. 31 Ngokuba kuyakuphuma eJerusalema insali, nabasindileyo entabeni yaseSiyoni; intshiseko kaJehova Sebawoti iyakwenza lokhu. 32 Ngalokho usho kanje uJehova ngenkosi yase-Asiriya, uthi: “Ayiyikungena kulo muzi, ayiyikucibishela umcibisholo khona, ayiyikufika phambi kwawo inesihlangu, ayiyikunqwabela iduli ngakuwo.” 33 Indlela eyafika ngayo, iyakubuya ngayo, ayiyikungena kulo muzi, usho uJehova. 34 Ngoba ngizowuvikela lo muzi, ngiwusindise, ngenxa yami nangenxa yenceku yami uDavide. 35 Kwathi ngalobo busuku ingelosi kaJehova yaphuma, yabulala ekamu lama-Asiriya abantu abayizinkulungwane eziyikhulu namashumi ayisishiyagalombili nanhlanu; sebevuka ekuseni, bheka, bonke babe yizidumbu ezifileyo. 36 USaneheribi inkosi yase-Asiriya wasuka, wahamba, wabuya, wahlala eNineve. 37 Kwathi ekhuleka endlini kaNisiroki unkulunkulu wakhe, u-Adrameleki noSharezeri amadodana akhe bambulala ngenkemba, babalekela ezweni lase-Aramu; u-Esarhadoni indodana yakhe waba yinkosi esikhundleni sakhe.
2 IziKronike 32:1-23 1 Emva kwalezi zinto nokuqina kwazo, uSaneheribi inkosi yase-Asiriya wafika, wangena kwaJuda, wamisa ngasemizini ebiyelweyo, wacabanga ukuyithumba ibe yiyo. 2 Lapho uHezekiya ebona ukuthi uSaneheribi usefikile nokuthi uhlose ukulwa neJerusalema, 3 Wacebisana nezikhulu zakhe namadoda akhe anamandla ukuvimba amanzi emithonjeni eyayingaphandle komuzi; bamsiza.
4
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
4 Kwabuthana abantu abaningi, bavimba yonke imithombo, nomfudlana owawugeleza phakathi kwezwe, bathi: “Kungani amakhosi ase-Asiriya eza, afumane amanzi amaningi?” 5 Waziqinisa, wakha lonke udonga olwaludilikile, waluphakamisa kwaze kwaba yimibhoshongo, nolunye udonga ngaphandle, walungisa iMilo emzini kaDavide, wenza imicibisholo nezihlangu eziningi. 6 Wabeka izinduna zempi phezu kwabantu, wababuthela kuye esitaladini sesango lomuzi, wakhuluma nabo kahle, wathi: 7 Qinani, nime isibindi, ningesabi, ningapheli amandla ngenkosi yase-Asiriya nangesixuku sonke esinaye, ngokuba mkhulu onathi kunonaye. 8 Okunaye yingalo yenyama, kodwa kithi kukhona uJehova uNkulunkulu wethu ukuba asisize futhi alwe izimpi zethu.” Abantu base bencika emazwini kaHezekiya inkosi yakwaJuda. 9 Emva kwalokho uSaneheribi inkosi yase-Asiriya wathuma izinceku zakhe eJerusalema (kodwa yena wayevimbezele iLakishi nawo onke amandla akhe enaye), kuHezekiya inkosi yakwaJuda nakubo bonke abakwaJuda ababeseJerusalema, wathi: 10 Usho kanje uSaneheribi inkosi yase-Asiriya, uthi: “Nithembele ngani, njengokuba nihlala ekuvinjezelweni eJerusalema na?” 11 UHezekiya akaniyengi yini ukuba nizinikele ekufeni yindlala nokoma, ethi: ‘UJehova uNkulunkulu wethu uyakusophula esandleni senkosi yase-Asiriya,’ na? 12 Yena lowo Hezekiya akasusanga yini izindawo zakhe eziphakemeyo nama-altare akhe, wayala uJuda neJerusalema, wathi: ‘Niyakukhuleka phambi kwe-altare elilodwa, nishise impepho kulo,’ na? 13 Anazi yini ukuthi mina nawobaba senzeni kubo bonke abantu bezinye izizwe na? Onkulunkulu bezizwe zalawo mazwe babenamandla yini okusindisa amazwe abo esandleni sami na? 14 Ngubani phakathi kwabo bonke onkulunkulu balezo zizwe ezachithwa ngobaba owayenamandla okophula abantu bakhe esandleni sami, ukuze uNkulunkulu wenu akwazi ukunikhulula esandleni sami, na? 15 Ngakho-ke uHezekiya makanganikhohlisi, anganiyengi ngale ndlela, futhi ningakholwa nguye, ngokuba akukho nkulunkulu wanoma yisiphi isizwe noma umbuso owayenamandla okophula abantu bakhe esandleni sami nasesandleni sawobaba; kakhulu kangakanani uNkulunkulu wenu anganikhulula esandleni sami na? 16 Izinceku zakhe zakhuluma kakhulu ngokumelene noJehova uNkulunkulu nenceku yakhe uHezekiya. 17 Waloba nezincwadi zokuhlambalaza uJehova uNkulunkulu ka-Israyeli, nokukhuluma okubi ngaye, wathi: “Njengalokho onkulunkulu bezizwe zakwamanye amazwe bengabophulanga abantu babo esandleni sami, kanjalo uNkulunkulu kaHezekiya akayikubabophula abantu bakhe esandleni sami.” 18 Base bememeza ngezwi elikhulu ngesiJuda kubantu baseJerusalema ababesodongeni ukuba babethuse, babaphazamise, ukuze bawuthathe umuzi. 19 Bakhuluma ngoNkulunkulu waseJerusalema, njengangonkulunkulu babantu bomhlaba, abangumsebenzi wezandla zabantu. 20 Ngenxa yalokhu uHezekiya inkosi nomprofethi u-Isaya indodana ka-Amose bakhuleka, bakhala ezulwini. 21 UJehova wathuma ingelosi, yanquma onke amaqhawe anamandla, nabaholi nezinduna ekamu lenkosi yase-Asiriya. Wabuyela ezweni lakhe enamahloni, wangena endlini kankulunkulu wakhe, abaphuma ezibilinini zakhe bambulala khona ngenkemba. 22 Kanjalo uJehova wasindisa uHezekiya nabakhileyo eJerusalema esandleni sikaSaneheribi inkosi yase-Asiriya nasesandleni sabo bonke abanye, wabahola nxazonke. 23 Abaningi baletha izipho kuJehova eJerusalema nezipho kuHezekiya inkosi yakwaJuda, waze waphakanyiswa emehlweni abo bonke abezizwe kusukela ngaleso sikhathi.
5
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
Isaya 36-37 U-Isaya 36 1 Kwathi ngomnyaka weshumi nane wenkosi uHezekiya, uSaneheribi inkosi yase-Asiriya wenyuka wahlasela yonke imizi yakwaJuda ebiyelweyo, wayithatha. 2 Inkosi yase-Asiriya yathuma uRabi-Shake esuka eLakishi, waya eJerusalema enkosini uHezekiya, enempi enkulu; wema ngasemseleni wechibi eliphezulu emgwaqweni omkhulu wensimu yomhlanzi. 3 Kwase kuphumela kuye u-Eliyakimi indodana kaHilikiya owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, noJowa indodana ka-Asafa, umabhalane. 4 URabi-Shake wathi kubo: “Ake nisho kuHezekiya, nithi: ‘Isho kanje inkosi enkulu, inkosi yaseAsiriya, ithi: Yithemba lini leli olithembayo na?’ 5 Ngithi, uthi, (kodwa kungamazwi angasho lutho) Nginamasu namandla okulwa; manje uthembele kubani, uze ungihlubuke? 6 Bheka, wethemba udondolo lwalo mhlanga ophukileyo, iGibithe; uma umuntu ezimelela kulo, luzongena esandleni sakhe, lusihlabe; unjalo uFaro inkosi yaseGibithe kubo bonke abamethembayo. 7 Kepha uma uthi kimi: “Siyamethemba uJehova uNkulunkulu wethu,” akusiye yini ozindawo zakhe eziphakemeyo nama-altare akhe uHezekiya akususile, wathi kuJuda naseJerusalema: “Niyakukhuleka phambi kwaleli altare,” na? 8 Ngakho-ke ake ufunge enkosini yami, inkosi yase-Asiriya, ngiyakukunika amahhashi ayizinkulungwane ezimbili, uma wena ungabeka abagibeli phezu kwawo. 9 Pho, ungabuyisela kanjani emuva ubuso benduna eyodwa yezinceku ezincane zenkosi yami, wethembe iGibithe ngezinqola nabamahhashi? 10 Manje ngenyukele yini kuleli zwe ngaphandle kukaJehova ukuba ngilichithe na? UJehova wathi kimi: ‘Khuphuka ulwe naleli zwe, ulichithe.’ 11 Base bethi o-Eliyakimi noShebina noJowa kuRabi Shake: “Ake ukhulume nezinceku zakho ngesiAramu, ngokuba siyasiqonda; ungakhulumi nathi ngesiJuda ezindlebeni zabantu abasodongeni.” 12 Kodwa uRabi-Shake wathi: “Inkosi yami ingithumile enkosini yakho nakuwe ukukhuluma lawa mazwi na? Ayingithumanga yini kubantu abahlezi odongeni ukuba badle ubulongwe babo, baphuze umchamo wabo kanye nani?” 13 URabi-Shake wema, wamemeza ngezwi elikhulu ngesiJuda, wathi: “Yizwani amazwi enkosi enkulu, inkosi yase-Asiriya.” 14 Itsho njalo inkosi: UHezekhiya kangalikhohlisi, ngoba kayikuba lamandla okulikhulula. 15 Futhi uHezekiya makanganikhuthazi ukuba nethembe uJehova, ethi: ‘UJehova uyakusikhulula nokusikhulula; lo muzi awuyikunikelwa esandleni senkosi yase-Asiriya.’ 16 Ningamlaleli uHezekiya, ngokuba inkosi yase-Asiriya isho kanje, ithi: “Yenzani isivumelwano nami ngesipho, niphume nize kimi, nidle, kube yilowo nalowo emvinini wakhe, kube yilowo nalowo emkhiwaneni wakhe, niphuze, kube yilowo nalowo amanzi omthombo wakhe; 17 ngize ngifike nginiyise ezweni elinjengezwe lakini, izwe lamabele newayini, izwe lesinkwa nezivini. 18 Xwayani ukuba uHezekiya anganiyengi ngokuthi: ‘UJehova uyakusophula.’ Ingabe kukhona onkulunkulu bezizwe oke wakhulula izwe lakhe esandleni senkosi yase-Asiriya na?’ 19 Baphi onkulunkulu baseHamati nase-Aripadi, baphi onkulunkulu baseSefavayimi, balophulile iSamariya esandleni sami na? 20 Ngobani phakathi kwabo bonke onkulunkulu balezi zizwe abakhulule izwe labo esandleni sami, ukuba uJehova akhulule iJerusalema esandleni sami na? 21 Kodwa bathula, abamphendulanga ngazwi, ngokuba umyalo wenkosi wawuthi: “Ningamphenduli.” 22 Base befika u-Eliyakimi indodana kaHilikiya, owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, noJowa indodana ka-Asafa, umbhali wezincwadi, kuHezekiya izingubo zabo ziklebhukile, bamtshela amazwi kaRabishake. 6
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
U-Isaya 37 1 Kwathi inkosi uHezekiya isikuzwile lokho, yaklebhula izingubo zayo, yazembesa indwangu yamasaka, yangena endlini kaJehova. 2 Yathuma u-Eliyakimi owayephezu kwendlu, noShebina umbhali, namalunga abapristi bembethe indwangu yamasaka, ku-Isaya umprofethi indodana ka-Amose. 3 Bathi kuye: “Usho kanje uHezekiya, uthi: ‘Lolu suku luwusuku lokuhlupheka nolokusolwa nolokuhlambalaza, ngokuba abantwana sebefikile ekuzalweni, kepha amandla okubeletha awakho.’ 4 Mhlawumbe uJehova uNkulunkulu wakho uyakuzwa amazwi kaRabi-Shake, inkosi yase-Asiriya inkosi yakhe emthumileyo ukuhlambalaza uNkulunkulu ophilayo, asole amazwi uJehova uNkulunkulu wakho awezwileyo; ngalokho phakamisa umkhuleko wakho ngenxa yensali esasele. 5 Ngakho izinceku zenkosi uHezekiya zafika ku-Isaya. 6 U-Isaya wathi kubo: “Niyakusho kanje enkosini yenu, nithi: ‘Usho kanje uJehova, uthi: Ungesabi amazwi owezwileyo, izinceku zenkosi yase-Asiriya ezingithuke ngawo.’ 7 Bheka, ngiyakuthuma umoya kuye, ezwe amahemuhemu, abuyele ezweni lakubo, ngimenze awe ngenkemba ezweni lakubo. 8 URabi-Shake wabuya, wafumana inkosi yase-Asiriya ilwa neLibina, ngokuba wayezwile ukuthi isukile eLakishi. 9 Wezwa ngoTirhaka inkosi yaseKushe kuthiwa: “Uphumile ukuzokulwa nawe.” Esezwile lokho, wathuma izithunywa kuHezekiya, wathi: 10 Niyakusho kanje kuHezekiya inkosi yakwaJuda, nithi: ‘UNkulunkulu wakho omethembayo makangakukhohlisi ngokuthi: IJerusalema aliyikunikelwa esandleni senkosi yase-Asiriya.’ 11 Bheka, uzwile lokho amakhosi ase-Asiriya akwenzile kuwo wonke amazwe ngokuwachitha; wena-ke uyakusindiswa na? 12 Onkulunkulu bezizwe abazichitha obaba, iGozani, neHarana, neRezefi, nabantwana base-Edene abaseThelasari, bazisindisile yini? 13 Iphi inkosi yaseHamati, nenkosi yase-Aripadi, nenkosi yomuzi waseSefarivayimi, naseHena, nase-Iva? 14 UHezekiya wamukela incwadi esandleni sezithunywa, wayifunda; uHezekiya wakhuphukela endlini kaJehova, wayeneka phambi kukaJehova. 15 UHezekiya wakhuleka kuJehova, wathi: 16 Jehova Sebawoti, Nkulunkulu ka-Israyeli, ohlala phakathi kwamakherubi, wena unguNkulunkulu, wena wedwa, wemibuso yonke yomhlaba; wena wenzile izulu nomhlaba. 17 Beka indlebe yakho, Jehova, uzwe; vula amehlo akho, Jehova, ubone, uzwe onke amazwi kaSaneheribi athume ukuhlambalaza uNkulunkulu ophilayo. 18 Impela, Jehova, amakhosi ase-Asiriya achithile zonke izizwe namazwe azo, 19 baphonsile onkulunkulu babo emlilweni, ngokuba babengesibo onkulunkulu, babe ngumsebenzi wezandla zomuntu kuphela, umuthi namatshe; ngalokho bababhubhisile. 20 Ngakho-ke, Jehova Nkulunkulu wethu, sisindise esandleni sakhe, ukuze yonke imibuso yomhlaba yazi ukuthi wena unguJehova, wena wedwa. 21 U-Isaya indodana ka-Amose wathumela kuHezekiya, wathi: “Usho kanje uJehova uNkulunkulu ka-Israyeli, uthi: ‘Njengokuba ungikhulekele ngoSaneheribi inkosi yase-Asiriya,’ 22 Nanti izwi uJehova alikhulumile ngaye: “Intombi, indodakazi yaseSiyoni, iyakudelela, iyakuhleka usulu; indodakazi yaseJerusalema inikina ikhanda layo ngawe.” 23 Uthuke bani, wamthuka bani, waphakamisa izwi lakho phezu kwabani, waphakamisa amehlo akho phezulu, yebo, ngoNgcwele ka-Israyeli? 24 Ngezinceku zakho uthukile iNkosi, wathi: ‘Ngezinqola zami eziningi ngikhuphukele phezulu ezintabeni, emaphethelweni aseLebanoni; ngiyakugawula imisedari yayo emide, nemisayipuresi yayo ekhethekileyo, ngingene ekuphakameni komngcele wayo, nasehlathini laseKarmeli layo.’ 25 Ngimbe, ngaphuza amanzi, ngomisa ngamathe ezinyawo zami yonke imifula yasezindaweni ezivinjezelweyo.
7
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
26 Awuzwanga yini ukuthi ngikwenzile kade, nasendulo ukuthi ngikumisile na? Sengikulethile manje, ukuze uchithe imizi ebiyelweyo ibe yizinqwaba ezichithekileyo. 27 Ngakho-ke izakhamuzi zayo zazinamandla amancane, zashaywa luvalo, zadumala; zazinjengotshani basendle, notshani obuluhlaza, notshani obuphezu kwezindlu, nanjengommbila oshisiwe ungakakhuli. 28 Kodwa ngiyazi ukuhlala kwakho, ukuphuma kwakho, nokungena kwakho, kanye nokungithukuthelela kwakho. 29 Ngenxa yokungithukuthelela kwakho nokubhonga kwakho sekukhuphukele ezindlebeni zami, ngiyakufaka ingwegwe yami ekhaleni lakho, netomu lami ezindebeni zakho, ngikubuyisele emuva ngendlela oze ngayo. 30 Lokhu kuyakuba yisibonakaliso kuwe: Niyakudla kulo nyaka okumilayo, nangomnyaka wesibili okuhlumayo; nangomnyaka wesithathu hlwanyelani, nivune, nitshale izivini, nidle izithelo zazo. 31 Abasindileyo bendlu yakwaJuda abaseleyo bayakubuye bagxile phansi, bathele izithelo phezulu. 32 Ngokuba kuyakuphuma eJerusalema insali, nabasindileyo entabeni yaseSiyoni; intshiseko kaJehova Sebawoti iyakwenza lokhu. 33 Ngalokho usho kanje uJehova ngenkosi yase-Asiriya, uthi: “Ayiyikungena kulo muzi, ayiyikucibishela umcibisholo khona, ayiyikufika phambi kwawo inesihlangu, ayiyikunqwabela iduli ngakuwo.” 34 Indlela eyafika ngayo, iyakubuya ngayo, ayiyikungena kulo muzi, usho uJehova. 35 Ngoba ngizawuvikela lo muzi ukuze ngiwusindise ngenxa yami nangenxa yenceku yami uDavide. 36 Ingelosi kaJehova yaphuma, yabulala ekamu lama-Asiriya abantu abayizinkulungwane eziyikhulu namashumi ayisishiyagalombili nanhlanu; sebevuka ekuseni, bheka, bonke babe yizidumbu ezifileyo. 37 USaneheribi inkosi yase-Asiriya wasuka, wahamba, wabuya, wahlala eNineve. 38 Kwathi ekhuleka endlini kaNisiroki unkulunkulu wakhe, u-Adrameleki noShareseri amadodana akhe bambulala ngenkemba, babalekela ezweni lase-Aramu; u-Esarhadoni indodana yakhe waba yinkosi esikhundleni sakhe.
Ukuhlukaniswa Kwevesi Ngevesi Indaba yomlando kaHezekiya, u-Isaya, uSaneheribi, noRabishake ilotshwe ezindaweni ezintathu eziyinhloko eTestamenteni Elidala: 2 AmaKhosi 18-19 , u-Isaya 36-37 , kanye no -2 IziKronike 32 . Ngezansi kukhona ukuhlukaniswa kwevesi nevesi okuhambisana nezigaba ezifanayo ezivela kuKing James Version , kulandelwe yizifundo ezibalulekile. 1. Ukwethembeka kukaHezekiya kanye nezinguquko zakuqala 2 AmaKhosi 18:1-3 - UHezekiya uqala ukubusa kwakhe kwaJuda eneminyaka engu-25 futhi wenza "okulungile emehlweni kaJehova." 2 AmaKhosi 18:4 - Ususa izindawo eziphakemeyo, aphule izithombe, anqume izigxobo, futhi aphule inyoka yethusi (uNehushtan) uMose ayeyenzile, ngoba u-Israyeli wayeseqalile ukuyishisela impepho. 2 AmaKhosi 18:5–7a – “Wathembela kuJehova uNkulunkulu ka-Israyeli; kwaze kwaba khona onjengaye emva kwakhe phakathi kwawo onke amakhosi akwaJuda...” UJehova unaye, futhi uyachuma nomaphi lapho eya khona. 2 AmaKhosi 18:7b–8 – Uvukela inkosi yase-Asiriya (enqaba ukuyikhonza) futhi wabulala amaFilisti kwaze kwaba seGaza.
8
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
2 IziKronike 32:1–8 – Ebona ukusondela kukaSaneheribi, uHezekiya ucebisana nezikhulu zakhe ukuvimba imithombo yamanzi ngaphandle kweJerusalema, wakha izindonga nemibhoshongo, wenza izikhali, futhi ukhuthaza abantu: “Qinani nibe nesibindi... okunaye yingalo yenyama; kodwa okunathi kukhona uJehova uNkulunkulu wethu ukuba asisize, alwe izimpi zethu” (2 IziKr. 32:7–8). 2. Ukuwa kweSamariya kanye nokuhlasela kwe-Asiriya 2 AmaKhosi 18:9–12 – Ngonyaka wesine kaHezekiya, uShalimaneseri inkosi yase-Asiriya uvimbezela iSamariya (uMbuso waseNyakatho wakwa-Israyeli), walithatha ngonyaka wesithupha kaHezekiya ngoba u-Israyeli “akalalelanga izwi likaJehova uNkulunkulu wabo.” 2 AmaKhosi 18:13 / Isaya 36:1 – Ngonyaka we-14 kaHezekiya, uSaneheribi inkosi yase-Asiriya uhlasela yonke imizi yakwaJuda ebiyelwe ngezivikelo eziqinile futhi uyithatha. 2 AmaKhosi 18:14-16 – Ngesikhathi sokwesaba, uHezekiya uthumela intela kuSaneheribi eLakishi, ethi, “Ngonile; buya kimi; lokho okubeka phezu kwami ngizokuthwala.” Ukhokha amathalenta esiliva angu-300 namathalenta egolide angu-30, waze wathatha igolide ezicabheni nasezinsikeni zethempeli likaJehova. 3. Ukugcona kukaRabishake kanye Nempi Yengqondo 2 AmaKhosi 18:17–18 / Isaya 36:2–3 – USaneheribi uthumela uTharthani, uRabisarisi, noRabishake besuka eLakishi nebutho elikhulu eJerusalema. Bema ngasemseleni wechibi eliphezulu. U-Eliyakimi, uShebina, noJowa bayaphuma ukuyobahlangabeza. 2 AmaKhosi 18:19–21 / Isaya 36:4–6 – URabishake uletha umyalezo kaSaneheribi: “Yithemba lini leli olithembayo?” Uhleka usulu uJuda ngokuthembela eGibhithe, ebiza iGibhithe ngokuthi “umhlanga ophukile” ozohlaba isandla sanoma ubani oncika kulo. 2 AmaKhosi 18:22 / Isaya 36:7 – URabishake uzama ukuhlanekezela izinguquko zenkolo zikaHezekiya, ethi uHezekiya wathukuthelisa uNkulunkulu ngokususa izindawo eziphakeme namaaltare. 2 AmaKhosi 18:23–25 / Isaya 36:8–10 – URabishake ngokuhleka usulu unikeza amahhashi angu2,000 uma uJuda engakwazi ngisho nokubanika abagibeli. Ube esethi uJehova ngokwakhe umthumile ukuzobhubhisa uJuda: “UJehova uthe kimi, ‘Khuphuka ulwe naleli zwe, ulichithe.’ 2 AmaKhosi 18:26 / Isaya 36:11 – U-Eliyakimi, uShebina, noJowa bacela uRabishake ukuba akhulume ngesiSiriya (isi-Aramu) kunolimi lwesiJuda (isiHebheru) ukuze abantu abavamile abasodongeni bangethuki. 2 AmaKhosi 18:27–35 / Isaya 36:12–20 – URabishake uyenqaba, ememeza ngesiHebheru kumadoda asodongeni. Ubanxusa ukuba bangavumeli uHezekiya abakhohlise ngezithembiso zokuthi uNkulunkulu uzobakhulula. Uqhosha ngokuthi akukho onkulunkulu baseHamati, e-Arpadi, eSefarvayimi, noma eSamariya abasindise amazwe abo e-Asiriya—ngakho “ngobani phakathi kwabo bonke onkulunkulu bamazwe abakhulule izwe labo esandleni sami, ukuba uJehova akhulule iJerusalema esandleni sami?” (2 AmaKhosi 18:35). 2 AmaKhosi 18:36–37 / Isaya 36:21–22 – Abantu bathula futhi abamphendulanga ngazwi, njengoba uHezekiya eyalile (“Ningamphenduli”). Izikhulu zibuyela kuHezekiya izingubo zazo ziklebhukile. 4. UHezekiya Ufuna U-Isaya Nesithembiso Sokuqala SeNkosi 2 AmaKhosi 19:1–5 / Isaya 37:1–5 – INkosi uHezekiya iklebhula izingubo zayo, izembathise indwangu yesaka, ingena endlini kaJehova, ithumela u-Eliyakimi, uShebina, nabadala babapristi ku-
9
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
Isaya umprofethi . Bathi: “Lolu suku luwusuku lokuhlupheka, nolokusolwa, nolokuhlambalaza... ngalokho phakamisa umthandazo wakho ngenxa yensali eseleyo.” 2 AmaKhosi 19:6–7 / Isaya 37:6–7 – U-Isaya uphendula ngezwi likaNkulunkulu: “Ungesabi amazwi owezwile, izinceku zenkosi yase-Asiriya ezingihlambalaze ngawo. Bheka, ngiyakuthuma umoya phezu kwakhe, ezwe amahemuhemu, abuyele ezweni lakubo; ngiyakumenza awe ngenkemba ezweni lakubo.” 5. Incwadi KaRabishake Ehlambalazayo Nomthandazo KaHezekiya 2 AmaKhosi 19:8–13 / Isaya 37:8–13 – URabishake ubuya ukuthola uSaneheribi elwa neLibhina. Ezwa ukuthi uTirhaka inkosi yaseTopiya uphumile ukuzolwa naye, uSaneheribi uphinde wathumela izincwadi kuHezekiya, emxwayisa ngokuthi uNkulunkulu akanakulikhulula iJerusalema futhi ebala izizwe ezibhujisiwe (iGozani, iHarana, iRezefi, iTelasari). 2 AmaKhosi 19:14 / Isaya 37:14 - UHezekiya wamukela incwadi evela esithunywa, wayifunda, wakhuphukela endlini kaJehova, wayivula phambi kukaJehova . 2 AmaKhosi 19:15–19 / Isaya 37:15–20 – UHezekiya uyathandaza: “Jehova Nkulunkulu ka-Israyeli, ohlala phakathi kwamakherubi, wena unguNkulunkulu, wena wedwa, wemibuso yonke yomhlaba... Beka indlebe yakho, Jehova, uzwe; vula amehlo akho, Jehova, ubone; uzwe amazwi kaSaneheribi, amthume ukuba ahlaze uNkulunkulu ophilayo.” Uyavuma ukuthi i-Asiriya yabhubhisa ezinye izizwe ngoba onkulunkulu bazo babewukhuni namatshe nje, futhi uyathandaza: “Manje-ke, Jehova Nkulunkulu wethu, ngiyakuncenga, sisindise esandleni sakhe, ukuze yonke imibuso yomhlaba yazi ukuthi wena unguJehova uNkulunkulu, wena wedwa.” 6. Impendulo KaNkulunkulu Ngo-Isaya 2 AmaKhosi 19:20 / Isaya 37:21–22 – U-Isaya uthumela umyalezo kuHezekiya: “Lokho okuthandaze kimi ngoSaneheribi inkosi yase-Asiriya ngikuzwile.” 2 AmaKhosi 19:21–28 / Isaya 37:22–29 – INKOSI isola ukuqhosha kukaSenaribhe: “Umthukile futhi wamhlambalaza bani?... ngisho nangoNgcwele ka-Israyeli.” UNkulunkulu uqaphela ukuthi ukunqoba kwe-Asiriya kwakuvunyelwe kuphela ngokuqondiswa kwakhe kwaphezulu (“Awuzwanga kudala ukuthi ngikwenze kanjani?”). Ngenxa yentukuthelo kaSenaribhe, uNkulunkulu uthi: “Ngizofaka ingwegwe yami ekhaleni lakho, netomu lami ezindebeni zakho, futhi ngizokubuyisela emuva ngendlela oze ngayo.” 2 AmaKhosi 19:29–31 / Isaya 37:30–32 – UNkulunkulu unikeza uJuda isibonakaliso sokusinda nokukhula: insali yendlu kaJuda iyophinde imile izimpande phansi futhi ithele izithelo phezulu. 2 AmaKhosi 19:32–34 / Isaya 37:33–35 – UNkulunkulu uthembisa ngenkosi yase-Asiriya: “Ayiyikungena kulo muzi, ingacibisheli umcibisholo lapho, ingafiki phambi kwawo inesihlangu, ingabumbi iduli ngakuwo... Ngokuba ngiyakuwuvikela lo muzi, ngiwusindise ngenxa yami nangenxa yenceku yami uDavide.” 7. Ukungenelela KukaNkulunkulu Nokuwa KukaSaneheribi 2 AmaKhosi 19:35 / Isaya 37:36 / 2 IziKr. 32:21 – Ngalobo busuku, ingelosi kaJehova yaphuma yabulala amadoda ayi-185,000 ekamu lama-Asiriya . Lapho abantu bevuka ekuseni kakhulu, “bheka, bonke babeyizidumbu ezifile.” 2 AmaKhosi 19:36 / Isaya 37:37 – USaneheribi uyahamba, ubuyela eNineve, wahlala khona. 2 AmaKhosi 19:37 / Isaya 37:38 / 2 IziKr. 32:21 – Njengoba uSaneheribi ekhulekela endlini kaNisiroki unkulunkulu wakhe, amadodana akhe u-Adrameleki noShareseri bamshaya ngenkemba, babalekela ezweni lase-Armenia. U-Esarhadoni indodana yakhe ubusa esikhundleni sakhe.
10
Ingelosi Enamandla KaJehova Ivikela IJerusalema
Izifundo Ezibalulekile Ezivela Endabeni Umehluko Phakathi Kokuyekethisa Komuntu Nokukhululwa KukaNkulunkulu Ekuqaleni uHezekiya wazama ukuthenga uSaneheribi ngokuthatha igolide eThempelini (2 AmaKhosi 18:14-16), kodwa i-Asiriya yabuya ukuze inqobe ngokuphelele noma kunjalo. Ukuveza isitha sikaNkulunkulu akuvamile ukusebenza; ukuthula okuhlala njalo kwafika kuphela lapho uHezekiya eyeka ukuthembela esiliva futhi ephendukela ngokuphelele emthandazweni. Ukulungiselela Okusebenzayo Kuhlanganiswe Nokwethemba Okungokomoya Ngaphambi kokuba kuqale ukuvinjezelwa, uHezekiya wavala amanzi, waqinisa izindonga, futhi wahlela izivikelo (2 IziKr. 32:2-5). Ukukholwa kuNkulunkulu akusho ukunganaki umthwalo wemfanelo ongokoqobo, kodwa uHezekiya wasekela ukuthembela kwakhe okuphelele kuMninimandla onke kunezivikelo zakhe. Ukuqonda Okungokomoya Ngokumelene Nokuhlekwa Nokukhohlisa URabishake wasebenzisa amasu angokwengqondo—ukuhlanekezela imiBhalo, ukusakaza ukwesaba, ukungabaza amandla kaNkulunkulu, nokuzama ukuhlukanisa ubuholi kubantu (2 AmaKhosi 18:22, 28-35). Umyalo kaHezekiya wokuthi “ungamphenduli” ufundisa ukuhlakanipha kokwenqaba ukuphikisana nokugcona okuhlambalazayo, esikhundleni salokho ukhethe ukuyisa udaba ngqo kuNkulunkulu. Ukusakaza Izinkinga Zethu Phambi KweNkosi Lapho uHezekiya ethola incwadi kaSaneheribi eyethusayo, wayithatha wayiyisa ngqo ethempelini “wayindlala phambi kweNkosi” (2 AmaKhosi 19:14). Lokhu kunikeza isibonelo somthandazo: ukuthatha izinsongo ezibonakalayo, ukwesaba, kanye nokukhathazeka ngqo phambi kukaNkulunkulu bese uzibeka phambi kwaKhe. Inkazimulo KaNkulunkulu Njengento Ebaluleke Kakhulu Emthandazweni UHezekiya akathandazelanga nje kuphela ukusinda komuntu siqu; wathandazela ukuba uNkulunkulu athathe isinyathelo “ukuze yonke imibuso yomhlaba yazi ukuthi wena unguJehova uNkulunkulu, wena wedwa” (2 AmaKhosi 19:19). Imithandazo egxile ekudunyisweni kukaNkulunkulu ihambisana eduze nentando yaKhe. Ukuziqhenya Komuntu vs. Ubukhosi BukaNkulunkulu USaneheribi wayekholelwa ukuthi ukunqoba kwakhe kwezempi kwakuwumphumela wamandla akhe (2 AmaKhosi 19:23-24). UNkulunkulu wamkhumbuza ukuthi wayemane nje eyithuluzi ohlelweni lukaNkulunkulu olubusayo (2 AmaKhosi 19:25-28). UNkulunkulu umelana nabaqhoshayo, futhi akukho mandla omhlaba anganqoba izinjongo zaKhe zobukhosi.
11