(b) Ayẹyẹ náà. (c) Ààfin náà. (d) Ìlú náà. (e) Ìgbèríko. 5. Ìdágbére Eleasari. 6. Àlàyé Eleasari nípa òfin (èyí jẹ́ ọgbọ́n jíjinlẹ̀). 7. Ìgbàlejò. 8. Àsè náà (ìbéèrè àti ìdáhùn 72). 9.Ìtumọ̀ Ìwé náà. ORÍ KÍNÍ
Lẹ́tà Aristeas ÌFÍHÀN Nínú lẹ́tà Aristeas, ọ̀kan lára àwọn ìtàn àtijọ́ tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú àkójọ yìí, a ti rìn jìnnà sí Ádámù àti Éfà, ọ̀nà jíjìn sí Ìkún Omi. Ìkọ̀wé yìí fi hàn bí ìran ènìyàn ṣe lè fara dà á, tó ti gbé ayé ró, pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè alágbára tó ń gbé ní ògo àti ògo. Ìwọ yóò ka nípa ìwé àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ìwé ńlá—Ptolemy Philadelphus—níbí. Ó fẹ́ kó gbogbo ìwé tó wà ní àgbáyé jọ sínú ilé ìkàwé rẹ̀ ní Alexandria. Níkẹyìn, nínú ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ láti rí iṣẹ́ ńlá kan—Òfin Júù—ó pààrọ̀ ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún (100,000) àwọn ẹlẹ́wọ̀n fún ìwé náà. Ó ṣeé ṣe kí èyí ni owó tó ga jùlọ tí a tíì san fún iṣẹ́ kan ṣoṣo. Ó gbé ìdí àrà ọ̀tọ̀ kalẹ̀ fún òpin ìgbékùn ńlá náà. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn yìí wáyé nígbà ayé Ayaba Arsinoe olókìkí, ẹni tí ó kú ní ọdún 270 ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Ọjọ́ pàtó tí wọ́n kọ ọ́ kò dájú. Àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ìgbésí ayé ààfin, ìjíròrò nípa àwọn ìṣòro àwùjọ ọjọ́ náà jẹ́ ohun tó wúni lórí jùlọ, ó sì ṣe kedere. Ó jẹ́ ohun ìyanu láti rí ọba àti àwọn àlejò rẹ̀ tí wọ́n ń ṣeré ìbéèrè àti ìdáhùn nígbà tí wọ́n ń ṣe àsè. Bí a ṣe ṣètò iṣẹ́ gbígbà yìí nìyí: 1. Ìyàsímímọ́ ìwé náà fún àwọn Philocrates. 2. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́: (a) Ìdámọ̀ràn Oníṣẹ́ Ilé-ìkàwé láti dá àwọn Júù tí wọ́n kó lẹ́rú sílẹ̀ ní pàṣípààrọ̀ fún ìwé kan. (b) Ìdásílẹ̀. (c) Lẹ́tà Philadelphus sí Eleasari. (d) Ìdáhùn náà. (e) Orúkọ ìgbìmọ̀ tí a yàn láti túmọ̀ ìwé náà. 3. Àpèjúwe àwọn ẹ̀bùn ọba: (a) Tábìlì náà (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ohun èlò àga tó lẹ́wà jùlọ tí a tíì ṣe rí). (b) Èkejì gbékalẹ̀. 4. Àpèjúwe Jerúsálẹ́mù. (a) Tẹ́ḿpìlì náà (àti ètò iṣẹ́ omi).
Nígbà tí àwọn Júù wà ní ìgbèkùn ní Íjíbítì, Ptolemy Philadelphus fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jẹ́ akọ́kọ́ nínú àwọn ìwé ńlá. Ó fẹ́ kí gbogbo ìwé tó wà ní àgbáyé wà ní ilé ìkàwé rẹ̀; kí ó lè rí Òfin Mósè gbà, ó ní kí wọ́n fi ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún (100,000) àwọn ẹlẹ́wọ̀n ṣe iṣẹ́ náà, kí wọ́n sì kígbe pé, “Ó jẹ́ àǹfààní kékeré!” 1 Níwọ́n ìgbà tí mo ti kó àwọn ohun èlò jọ fún ìtàn tí kò ṣeé gbàgbé nípa ìbẹ̀wò mi sí Eleasari Àlùfáà Àgbà ti àwọn Júù, àti nítorí pé ìwọ, Philocrates, bí o kò ṣe pàdánù àǹfààní láti rán mi létí, tí o ti ṣètò ìṣúra ńlá nígbà tí o gbọ́ ìròyìn nípa àwọn ète àti ète iṣẹ́ mi, mo ti gbìyànjú láti ṣe àlàyé kedere nípa ọ̀rọ̀ náà fún ọ, nítorí mo rí i pé o ní ìfẹ́ àdánidá fún ẹ̀kọ́, ànímọ́ kan tí ó jẹ́ ohun ìní ènìyàn gíga jùlọ—láti máa gbìyànjú nígbà gbogbo ‘láti fi kún iye ìmọ̀ àti ìmọ̀ tí ó ní’ yálà nípasẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ìtàn tàbí nípa kíkópa nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ fúnrarẹ̀. 2 Nípa èyí, nípa gbígbé àwọn ohun tí ó ní ọlá jùlọ sínú ara rẹ̀, ni a fi gbé ọkàn kalẹ̀ ní mímọ́, àti lẹ́yìn tí ó ti gbé àfojúsùn rẹ̀ ka orí ìfọkànsìn, góńgó tí ó ní ọlá jùlọ nínú gbogbo rẹ̀, ó ń lo èyí gẹ́gẹ́ bí ìtọ́sọ́nà rẹ̀ tí kò ní àṣìṣe, nítorí náà ó ní ète pàtó kan. 3 Ìfọkànsìn mi sí wíwá ìmọ̀ ẹ̀sìn ló mú kí n gba ilé iṣẹ́ aṣojú fún ọkùnrin tí mo ti mẹ́nu kàn, ẹni tí àwọn ará ìlú rẹ̀ àti àwọn ẹlòmíràn gbé ga jùlọ, fún ìwà rere àti ọlá ńlá rẹ̀, àti ẹni tí ó ní àwọn ìwé tí ó níye lórí jùlọ fún àwọn Júù ní orílẹ̀-èdè tirẹ̀ àti ní àwọn ilẹ̀ àjèjì fún ìtumọ̀ òfin àtọ̀runwá, nítorí pé a kọ àwọn òfin wọn sí orí àwọn ìwé aláwọ̀ tí a fi àwọn ìwà Júù kọ. 4 Lẹ́yìn náà ni mo fi ìtara ṣe iṣẹ́ aṣojú yìí, nígbà tí mo kọ́kọ́ rí àǹfààní láti bẹ ọba nítorí àwọn Júù tí baba ọba kó láti Jùdíà lọ sí Íjíbítì, nígbà tí ó kọ́kọ́ gba ìlú yìí tí ó sì ṣẹ́gun ilẹ̀ Íjíbítì. 5 Ó tọ́ kí n sọ ìtàn yìí fún ọ pẹ̀lú, nítorí mo gbàgbọ́ pé ìwọ, pẹ̀lú ìtẹ̀sí rẹ sí ìwà mímọ́ àti ìbánikẹ́dùn rẹ sí àwọn ènìyàn tí ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú òfin mímọ́, yóò túbọ̀ fetísílẹ̀ sí ìròyìn tí mo fẹ́ gbé kalẹ̀, níwọ̀n ìgbà tí ìwọ fúnra rẹ ti wá sí ọ̀dọ̀ wa láti erékùṣù náà láìpẹ́ yìí, o sì ń hára gàgà láti gbọ́ gbogbo ohun tí ó ń mú kí ọkàn gbéni ró. 6 Ní ìgbà kan rí, mo fi àkọsílẹ̀ òtítọ́ tí mo rò pé ó yẹ kí n sọ nípa ẹ̀yà àwọn Júù ránṣẹ́ sí ọ—ìwé ìrántí tí mo ti gbà láti ọ̀dọ̀ àwọn olórí àlùfáà tí wọ́n mọ̀ jùlọ ní ilẹ̀ Íjíbítì. 7 Bí o ṣe ń fẹ́ láti ní ìmọ̀ nípa àwọn nǹkan wọ̀nyẹn tí ó lè ṣe ọpọlọ lóore, mo gbà pé ó jẹ́ dandan fún mi láti fún ọ ní gbogbo ìwífún tí mo ní ní agbára mi. 8 Ó yẹ kí n ní irú ojúṣe kan náà sí gbogbo àwọn tí wọ́n ní irú ìwà kan náà, ṣùgbọ́n mo nímọ̀lára rẹ̀ sí ọ ní pàtàkì nítorí pé o ní àwọn àfojúsùn tí ó dára gan-an, àti níwọ̀n ìgbà tí o kò jẹ́ arákùnrin mi ní ìwà nìkan, tí o kò kéré sí nínú ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n o jẹ́ ọ̀kan pẹ̀lú mi pẹ̀lú nínú ìlépa ìwà rere.