Yiddish - The Epistles of Paul the Apostle to Seneca, with Seneca's to Paul

‫די עפיסטלעס פון פַולוס דער ַא פַא סטלע צו סענעקַא ‪,‬‬ ‫מיט סענעקַא ס צו פַולוס‬ ‫קַפיטל‪1‬‬ ‫אא ניי סענעקאא צו פאולוס גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬איך רעכן ‪,‬פאולוס ‪,‬איר זענט ינפאא רמד וועגן דעם שמועס ‪,‬וואא ס איז דורכגעגאנגען נעכטן צווישן מיר און מיין לוסיליוס ‪,‬וועגן צביעות און אנדערע סאא בדזשעקץ ;ווארים עס זענען געווען‬ ‫עטלעכע פון דיין תלמידים מיט אונדז;‬ ‫‪2‬ווארים ווען מיר זענען געווען צוריקציענ זיך אין די סאלוסטיאא ן גאא רדענס ‪,‬דורך וואא ס זיי זענען אויך דורכגעגאנגען ‪,‬און וואא לט האא בן געגאנגען אן אנדער וועג ‪,‬דורך אונדזער‬ ‫איבערצייגונג ‪,‬זיי האא בן זיך איינגעשריבן מיט אונדז‪.‬‬ ‫‪3‬איך וויל דיך גלויבן ‪,‬אא ז מיר ווינטשן צו דיין שמועס‪.‬‬ ‫‪4‬מיר זענען געווען זייער צופרידן מיט דיין בוך פון פילע אגרות ‪,‬וואא ס איר האא ט געשריבן צו עטלעכע שטעט און הויפט שטעט פון פראא ווינץ ‪,‬און אא נטהאא לטן ווונדערלעך ינסטראא קשאא נז פאא ר‬ ‫מאא ראא ליש פירונג‪:‬‬ ‫‪5‬אזעלכע געפילן ‪,‬ווי איך מיין אז דו ביסט נישט געווען דער מחבר פון ‪,‬נאר בלויז דער אינסטרומענט פון איבערגעבן ‪,‬כאא טש אמאל סיי דער מחבר און סיי דער אינסטרומענט‪.‬‬ ‫‪6‬ווארים אזוי איז די העכערקייט פון די דאקטרינעס ‪,‬און זייער גרויסקייט ‪,‬אז איך מיין אז דער עלטער פון א מענטש איז קנאפ גענוג צו ווערן געלערנט און פארענדיקט אין דעם וויסן פון‬ ‫זיי ‪.‬איך ווינטשן דיין געזונט ‪,‬מיין ברודער ‪.‬געזעגענונג‪.‬‬ ‫קַפיטל‪2‬‬ ‫פאולוס צו סענעקאא גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬אי ך הא ב נעכט ן באקומע ן אײע ר ברױ ו מי ט פארגעניג ן ‪ :‬אוי ף װעלכ ן אי ך הא ב גלײ ך געקענ ט שרײב ן א ן ענטפער ‪ ,‬װאל ט דע ר ױנגע ר געװע ן אי ן שטוב ‪ ,‬װעמע ן אי ך הא‬ ‫ב געװאל ט שיק ן צ ו דיר‪:‬‬ ‫‪2‬ווארים איר ווייסט ווען און דורך וועמען ‪,‬אין וועלכע צייטן ‪,‬און צו וועמען איך מוז מציל זיין אלץ ‪,‬וואס איך שיק‪.‬‬ ‫‪3‬איך וויל דעריבער ‪,‬אא ז איר זאא לט מיר נישט באא שולדיקן מיט רשעות ‪,‬אויב איך וואא רטן אויף אא רעכט מענטש‪.‬‬ ‫‪4‬איך מיין ‪,‬אא ז איך בין זייער צופרידן מיט דעם משפט פון אא זאא ווערטפול מענטש ‪,‬אא ז איר זענט דערפרייען מיט מיין עפיסטאא לז‪:‬‬ ‫‪5‬ווארים איר וואא לט ניט זיין גערעכנט פאא ר אא צענזאא ר ‪,‬אא פילאא סאא ף ‪,‬אא דער זיין דער לערער פון אא זאא גרויס פרינץ ‪,‬און אא בעל פון אא לץ ‪,‬אויב איר געווען ניט אא פנהאא רציק ‪.‬איך ווינטשן איר אא‬ ‫שטענדיק וווילטאא ג‪.‬‬ ‫קַפיטל‪3‬‬ ‫אא ניי סענעקאא צו פאולוס גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬איך האא ב פאא רענדיקט עטלעכע בענד ‪,‬און זיי צעטיילט אין זייער געהעריק טיילן‪.‬‬ ‫‪2‬איך בין באשלאסן זיי צו לייענען צו דעם קיסר ‪,‬און אויב עס וועט פאא סירן אא גינציק געלעגנהייט ‪,‬איר אויך וועט זיין פאא רשטעלן ווען זיי זענען לייענען;‬ ‫‪3‬אא בער אויב דאא ס קען נישט זיין ‪,‬וועל איך אייך באא שטימן און אייך געבן אא אא נזאא ג אויף אא טאא ג ‪,‬ווען מיר וועלן צוזאא מען לייענען איבער די פאא רשטעלונג‪.‬‬ ‫‪4‬איך האב באשלאסן ‪,‬אויב איך וואלט געקענט מיט זיכערקייט ‪,‬ערשט צו האבן אייער מיינונג דערויף ‪,‬איידער איך האב עס פארעפנטלעכט פארן קיסר ‪,‬כדי איר זאלט איבערצייגט ווערן‬ ‫פון מיין ליבשאפט צו דיר ‪.‬געזעגענונג ‪,‬טייעראא סט פאולוס‪.‬‬ ‫קַפיטל‪4‬‬ ‫פאולוס צו סענעקאא גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬אזוי אפט ווי איך לייען דיינע בריוו ‪,‬שטעל איך זיך פאר ‪,‬אז דו שטעלסט פאר מיט מיר ;און טאא קע ניט איך טראא כטן אא נדערש ‪,‬ווי אא ז איר זענט שטענדיק מיט אונדז‪.‬‬ ‫‪2‬אזוי באלד ווי איר אא נהייבן צו קומען ‪,‬מיר וועלן איצט זען זיך ‪.‬איך ווינטשן איר אא לע וווילטאא ג‪.‬‬ ‫קאפיטל‪5‬‬ ‫אא ניי סענעקאא צו פאולוס גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬מיר זענען זייער זארגן וועגן דיין צו לאא נג אא וועק פון אונדז‪.‬‬ ‫‪2‬וואא ס איז דאא ס ‪,‬אא דער וואא ס זאא כן זייאנען דאא ס ‪,‬וואא ס פאא רשפאא רן דיין בוא?‬ ‫‪3‬אויב איר האא ט מורא פאא ר דעם כעס פון קיסר ‪,‬מחמת דו האא סט פאא רלאא זט אייער פריערדיגע רעליגיע ‪,‬און האא ט אויך געמאא כט פרוזליטעס פון אא נדערע ‪,‬האא ט איר דאא ס צו טענהן ‪,‬אא ז אייער‬ ‫אא קט איז אא זוי ניט געווען פון סתירה ‪,‬נייערט פון משפט ‪.‬געזעגענונג‪.‬‬ ‫קַפיטל‪6‬‬ ‫פאולוס צו סענעקאא און לוסיליוס גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬וועגן די זאכן ‪,‬וועגן וואא ס איר האא ט צו מיר געשריבן ‪,‬עס איז ניט רעכט פאא ר מיר צו דערמאא נען עפעס אין שרייבן מיט פעדער און טינט ‪:‬דער איינער פון וואא ס לאא זן סימנים ‪,‬און דער‬ ‫אנדערער דערקלערט זאכן‪.‬‬ ‫‪2‬ספעציעל ווייל איך ווייס ‪,‬אז עס זענען פאראן נאענט צו דיר ‪,‬אזוי ווי מיר ‪,‬די ‪,‬וואס וועלן פארשטיין מיין זינען‪.‬‬ ‫‪3‬אכטונג איז צו באא צאא לן צו אא לע מענטשן ‪,‬און אא זוי פיל די מער ‪,‬ווי זיי זענען מער מסתמא צו נעמען מאל פון קריגערייא‪.‬‬ ‫‪4‬און אויב מיר ווייזן אן אונטערטעניקן געדולד ‪,‬וועלן מיר יפעקטיוולי איבערקומען אין אלע נקודות ‪,‬אויב אזוי זענען זיי ‪,‬וואס זענען ביכולת צו זען און זיך מודה זיין אז זיי זענען געווען אין‬ ‫דעם אומרעכט ‪.‬געזעגענונג‪.‬‬ ‫קַפיטל‪7‬‬ ‫אא ניי סענעקאא צו פאולוס גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬איך זאא ג מיך זייער צופרידן מיט דעם לייענען דיין בריוו צו די גאא לאא טיאא נס ‪,‬קאא רינטהיאא נס און מענטשן פון אא כאא יאא ‪.‬‬ ‫‪2‬ווארים דער רוח האט אין זיי דורך דיר איבערגעגעבן די געפילן ‪,‬וואס זענען זייער געהויבן ‪,‬געהויבן ‪,‬פארדינסט פון אלע רעספעקט ‪,‬און אויסער אייער אייגענער דערפינדונג‪.‬‬ ‫‪3‬איך קען דעריבער ווינטשן אא ז ווען איר שרייאבן אא זוי ויסערגעוויינלעך זאכן ‪,‬עס זאל ניט זיין פעלנדיק אא עלעגאא נסע פון רייד צונעמען צו זייער מאא דזשעסטי‪.‬‬ ‫‪4‬און איך מוז פאא רמאא גן מיין ברודער ‪,‬כדי איך זאא ל ניט תיכף עפעס אומערלעכן באא האא לטן פאא ר אייך ‪,‬און ניט געטריי זיין מיין אייגענער געוויסן ‪,‬אא ז דער קיסר איז זייער צופרידן מיט די‬ ‫געפילן פון אייערע אגרות;‬ ‫‪5‬ווארים ווען ער האט געהערט די אא נהייב פון זיי לייענען ‪,‬ער האט געזאגט ‪,‬אא ז ער איז געווען סאא פרייזד צו געפינען אא זאא געדאנקען אין אא מענטש ‪,‬וואא ס האט נישט געהאט אא רעגולער‬ ‫בילדונג‪.‬‬ ‫‪6‬צו וועלכן איך האב געענטפערט ‪,‬אז די געטער האבן אמאל גענוצט מיינע אומשולדיגע מענטשן צו רעדן ‪,‬און זיי האבן אים געגעבן א משל פון דעם אין א שלעכטן לאנד ‪,‬מיטן נאמען‬ ‫וואטינוס ‪,‬וואס ווען ער איז געווען אין לאנד רעאטן ‪,‬האט זיך באוויזן צוויי מענטשן ‪.‬צו אים ‪,‬גערופן קאא סטער און פאא לוקס ‪,‬און באקומען אא התגלות פון די געטער ‪.‬געזעגענונג‪.‬‬ ‫קַפיטל‪8‬‬ ‫פאולוס צו סענעקאא גרוס‪.‬‬ ‫‪1‬כאטש איך ווייס אז דער קייסער איז סיי א פארערער און א טייערער פון אונזער רעליגיע ‪,‬אבער לאז מיך געבן אייך צו עצהן קעגן אייער ליידן קיין שאא דן ‪,‬דורך געבן א טובה צו אונז‪.‬‬ ‫‪2‬איך מיין ‪,‬אא ז איר האא ט זיך טאא קע געמאא כט אויף אא זייער געפערלעכן פרווון ‪,‬ווען איר וואא לט דערקלערן דעם קייסער ‪,‬וואא ס איז אא זוי זייער פאא רקערט צו זיין רעליגיע און וועג פון עבודה ;‬ ‫זעענדי ק אי ז ע ר א מתפלל‪.‬‬ ‫‪3‬איך װײס ניט ‪,‬װאא ס דו האא סט געמײנט ‪,‬װען דו האא סט אים דערצײלט ;אא בער איך רעכן אא ז איר האא ט דאא ס געטאא ן פון צו גרויס רעספעקט פאא ר מיר‪.‬‬ ‫דײן ליבשאא פט‪.‬‬ ‫דײן האא ר ‪,‬דורך געבן צו מיר א‬ ‫‪4‬אא בער איך וויל אא ז איר זאא לט אא זוי נישט טאא ן פאא ר דער צוקונפט ;װאא רום דו האא סט געדאא רפט היטן ‪,‬כדי דו זאא לסט ניט באא לײדיקן א‬