Issuu

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג‬ ‫פון יאא שקע המשיח‬ ‫דעמאלט האט משה גערופן אלע עלטסטע פון ישראל‪ ,‬און האט צו זיי געזאגט‪ ,‬נעמט ארויס און נעמט אייך א לאם לויט‬ ‫אייערע משפחות‪ ,‬און שעכט דעם פסח‪ .‬און איר זאלט נעמען א בינטל איזאפ‪ ,‬און עס טונקען אין דעם בלוט וואס איז אין‬ ‫בעקן‪ ,‬און שלאגן דעם אויבערשטן טייל און די צוויי זייט‪-‬זייטלעך מיט דעם בלוט וואס איז אין בעקן; און קיינער פון אייך‬ ‫זאל נישט ארויסגיין פון דער טיר פון זיין הויז ביזן מארגן‪ .‬ווייל גאט וועט דורכגיין צו שלאגן די מצרים; און ווען ער וועט‬ ‫זען דאס בלוט אויף דעם אויבערשטן טייל און אויף די צוויי זייט‪-‬זייטלעך‪ ,‬וועט גאט איבערגיין די טיר‪ ,‬און וועט נישט‬ ‫דערלאזן דעם פארניכטער אריינצוקומען אין אייערע הייזער צו שלאגן אייך‪ .‬שמות יב‪:‬כא‪-‬כג‬ ‫זַן‬ ‫און אויב אײ מענטש האא ט באײ גאײ נגען אײ זינד וואא ס ווערט טויט‪ ,‬און ער זאא ל געטייט ווערן‪ ,‬און דו הענגסט אים אויף אײ בוים‪ :‬ײ‬ ‫)ווַל דער וואא ס איז‬ ‫קערפער זאא ל נישט בלייבן איבערנאײ כט אויף דעם בוים‪ ,‬נאא ר דו זאא לסט אים באײ גראא בן אין יענעם טאא ג; ײ‬ ‫דַן גאא ט גיט דיר פאײ ר אײ ירושה‬ ‫דַן לאײ נד זאא ל נישט פאײ רשוועכט ווערן‪ ,‬וואא ס גאא ט ײ‬ ‫‪.‬געהאײ נגען איז פאײ רשאא לטן פון גאא ט(; כדי ײ‬ ‫דברים כא‪:‬כב‪-‬כג‬ ‫מַנע הענט און‬ ‫ווייל הינט האא בן מיך אײ רומגערינגלט‪ ,‬די גרופע רשעים האא ט מיך אײ רומגענומען‪ ,‬זיי האא בן דורכגעשטאא כן ײ‬ ‫מַנע קליידער צווישן זיך‪ ,‬און וואײ רפן‬ ‫מַנע ביינער‪ ,‬זיי קוקן און קוקן אויף מיר‪ .‬זיי טיילן ײ‬ ‫מַנע פיס‪ .‬איך קען ציילן אײ לע ײ‬ ‫ײ‬ ‫מַן מאײ נטל‪ .‬תהילים כב‪:‬טז‪-‬יח‬ ‫גורל אויף ײ‬ ‫און נאך צוויי און זעכציק וואכן וועט משיח אפגעשניטן ווערן‪ ,‬אבער נישט פאר זיך אליין; און דאס פאלק פון דעם פרינץ‬ ‫וואס וועט קומען וועט צעשטערן די שטאט און דאס הייליגע הויז; און דער סוף דערפון וועט זיין מיט א מבול‪ ,‬און ביזן סוף‬ ‫פון דער מלחמה זענען באשטימטע פארניכטונגען‪ .‬דניאל ‪9:26‬‬ ‫און איך וועל אויסגיסן אויף דעם הויז פון דוד‪ ,‬און אויף די איינוואוינער פון ירושלים‪ ,‬דעם גייסט פון חן און פון בקשות; און‬ ‫זיי וועלן קוקן אויף מיר וועמען זיי האבן דורכגעשטאכן‪ ,‬און זיי וועלן טרויערן פאר אים‪ ,‬ווי מען טרויערט פאר זיין‬ ‫איינציקן זון‪ ,‬און וועלן זיין ביטער פאר אים‪ ,‬ווי איינער וואס איז ביטער פאר זיין ערשטגעבוירענעם‪ .‬זכריה יב‪:‬י‬ ‫ווייל איך האא ב אייך איבערגעגעבן ערשטנס דאא ס וואא ס איך האא ב אויך באײ קומען‪ ,‬אײ ז משיח איז געשטאא רבן פאײ ר אונדזערע זינד‬ ‫לויט די שריפטן; און אײ ז ער איז באײ גראא בן געוואא רן‪ ,‬און אײ ז ער איז אויפגעשטאײ נען דעם דריטן טאא ג לויט די שריפטן‪1 :‬‬ ‫קאא רינטער ‪15:3-4‬‬

‫נביא ישעיה‬ ‫ישעיה ‪53‬‬ ‫?ווער האא ט געגלייבט אונדזער באײ ריכט? און צו וועמען איז דער אא רעם פון גאא ט אײ נטפלעקט געוואא רן ‪1‬‬ ‫ווייל ער וועט אויפוואײ קסן פאײ ר אים ווי אײ ווייכע פלאײ נצ‪ ,‬און ווי אײ וואא רצל פון אײ טרוקענער ערד; ער האא ט נישט קיין ‪2‬‬ ‫‪.‬געשטאײ לט און קיין שיינקייט; און ווען מיר וועלן אים זען‪ ,‬איז נישטאא קיין שיינקייט‪ ,‬אײ ז מיר זאא לן אים באײ גערן‬ ‫ער איז פאײ ראײ כט און אא פגעוואא רפן פון מענטשן; אײ מענטש פון יסורים‪ ,‬און באײ קאײ נט מיט יסורים; און מיר האא בן באײ האײ לטן ‪3‬‬ ‫‪.‬ווי אונדזערע פנימער פון אים; ער איז געווען פאײ ראײ כט‪ ,‬און מיר האא בן אים נישט געאײ כט‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫ער האא ט טאײ קע געטראא גן אונדזערע צרות‪ ,‬און אונדזערע יסורים האא ט ער געטראא גן; אא בער מיר האא בן אים געהאײ לטן פאײ ר אײ ‪4‬‬ ‫געפַניקטן‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬געשלאא גענעם‪ ,‬געשלאא גענעם פון גאא ט און‬ ‫אבער ער איז געווען פארוואונדעט פאר אונדזערע עבירות‪ ,‬ער איז געווען צעקוועטשט פאר אונדזערע עוונות; די שטראא ף ‪5‬‬ ‫‪.‬פון אונדזער שלום איז געווען אויף אים; און מיט זיינע פאײ טשן זענען מיר געהיילט געוואא רן‬ ‫זַן אייגענעם וועג; און גאא ט האא ט ‪6‬‬ ‫מיר אײ לע ווי כבשים זענען אײ וועקגעגאײ נגען פון אײ וועג; מיר האא בן זיך געקערט יעדער צו ײ‬ ‫‪.‬אויף אים געגעבן די עוון פון אונדז אײ לעמען‬ ‫ער איז געווען געדריקט‪ ,‬און ער איז געווען ענה‪ ,‬אא בער ער האא ט נישט געעפנט זיין מויל; ער ווערט געבראײ כט ווי אײ לאײ ם ‪7‬‬ ‫‪.‬צום שחיטה‪ ,‬און ווי אײ שעפס פאײ ר אירע שערערס איז שטום‪ ,‬אײ זוי עפנט ער נישט זיין מויל‬ ‫ווַל ער איז אא פגעשניטן ‪8‬‬ ‫זַן דור? ײ‬ ‫ער איז אײ רויסגענומען געוואא רן פון תפיסה און פון משפט‪ ,‬און ווער וועט דערציילן ײ‬ ‫מַן פאא לק איז ער געשלאא גן געוואא רן‬ ‫‪.‬געוואא רן פון לאײ נד פון די לעבעדיקע‪ ,‬פאײ ר דער עבירה פון ײ‬ ‫ווַל ער האא ט נישט געטאא ן קיין חמלה‪ ,‬און ‪9‬‬ ‫זַן טויט; ײ‬ ‫זַן קבר מיט די רשעים‪ ,‬און מיט די רייכע אין ײ‬ ‫און ער האא ט געמאײ כט ײ‬ ‫זַן מויל‬ ‫‪.‬קיין שקר איז נישט געווען אין ײ‬ ‫אבער עס האט געוואונטשן דעם האר אים צו צעקוועטשן; ער האט אים געמאכט צו יסורים; ווען דו וועסט ברענגען זיין ‪10‬‬ ‫נשמה א קרבן פאר זינד‪ ,‬וועט ער זען זיין זאא מען‪ ,‬ער וועט פארלענגערן זיינע טעג‪ ,‬און דער חשק פון דעם האר וועט מצליח‬ ‫‪.‬זיין אין זיין האנט‬ ‫ער וועט זען די מי פון זיין נשמה‪ ,‬און וועט זיין צופרידן; דורך זיין דייײנע וועט מיין גערעכטער קנעכט רעכטפארטיקן ‪11‬‬ ‫‪.‬פילע; ווייל ער וועט טראא גן זייערע עוונות‬ ‫דעריבער וועל איך אים טיילן אײ חלק מיט די גרויסע‪ ,‬און ער וועט טיילן דעם שלל מיט די שטאײ רקע; ווייל ער האא ט ‪12‬‬ ‫אויסגעגאא סן זיין נשמה צום טויט; און ער איז געציילט געוואא רן מיט די פשעים; און ער האא ט געטראא גן די חטא פון פילע‪ ,‬און‬ ‫‪.‬האא ט זיך געבעטן פאײ ר די פשעים‬

‫בשורה פון מתיא‬ ‫מתיא ‪26‬‬ ‫‪:‬און עס איז געווען‪ ,‬ווען יאא שקע האא ט געענדיקט אײ לע די ווערטער‪ ,‬האא ט ער געזאא גט צו זיינע תלמידים ‪1‬‬ ‫‪.‬איר ווייסט אז נאך צוויי טעג איז דער יום טוב פסח‪ ,‬און דער זון פון מענטש ווערט פארראטן צו ווערן געקרייציקט ‪2‬‬ ‫‪,‬דעמאא לט האא בן זיך פאײ רזאײ מלט די הויפט־כהנים‪ ,‬די סופרים‪ ,‬און די עלטסטע פונעם פאא לק‪ ,‬אין הויף פונעם הויפט־כהן ‪3‬‬ ‫‪,‬וואא ס האא ט געהייסן קיפאײ ס‬ ‫‪.‬און זיי האא בן זיך באײ ראײ טן ווי אײ זוי זיי זאא לן כאײ פן יאא שקען מיט שלאײ וקייט און אים הרגענען ‪4‬‬ ‫‪.‬אבער זיי האבן געזאגט‪ :‬נישט אום יום טוב‪ ,‬כדי עס זאל נישט ווערן א גערויש צווישן דעם פאלק ‪5‬‬ ‫‪,‬ווען יאא שקע איז געווען אין ביתאײ ניע‪ ,‬אין דעם הויז פון שמעון דעם מצורע ‪6‬‬ ‫איז צו אים געקומען אײ פרוי וואא ס האא ט געהאײ ט אײ ן אײ לאײ באײ סטער קעסטל מיט זייער טייערן זאײ לב‪ ,‬און זי האא ט עס ‪7‬‬ ‫‪.‬אויסגעגאא סן אויף זיין קאא פ‪ ,‬ווען ער איז געזעסן ביים עסן‬ ‫אבער ווען זיינע תלמידים האבן דאס געזען‪ ,‬זענען זיי געווארן פארדראסן‪ ,‬און געזאגט‪ :‬צו וואס איז די דאזיגע ‪8‬‬ ‫?פארשווענדונג‬ ‫‪.‬ווייל די זאלב וואלט געקענט פארקויפט ווערן פאר א סך געלט‪ ,‬און געגעבן ווערן צו די אא רעמע ‪9‬‬ ‫ווען יאא שקע האא ט דאא ס פאײ רשטאײ נען‪ ,‬האא ט ער צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס מאײ כט איר די פרוי שווער? זי האא ט אויף מיר ‪10‬‬ ‫‪.‬געטאא ן אײ גוטע מעשה‬ ‫‪.‬ווייל די אא רעמע האא ט איר שטענדיק מיט זיך‪ ,‬אא בער מיך האא ט איר נישט שטענדיק ‪11‬‬ ‫‪.‬ווייל מיט דעם וואא ס זי האא ט אויסגעגאא סן דעם זאײ לב אויף מיין גוף‪ ,‬האא ט זי עס געטאא ן פאײ ר מיין קבורה ‪12‬‬ ‫באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬וואו נאא ר די בשורה וועט געפריידיקט ווערן אין דער גאײ נצער וועלט‪ ,‬דאא רט וועט אויך דערציילט ‪13‬‬ ‫‪.‬ווערן דאא ס‪ ,‬וואא ס די פרוי האא ט געטאא ן‪ ,‬צו איר אא נדענק‬ ‫‪,‬דעמאא לט איז איינער פון די צוועלף‪ ,‬מיטן נאא מען יהודה איש קריות‪ ,‬געגאײ נגען צו די הויפט־כהנים ‪14‬‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬וואא ס וועט איר מיר געבן‪ ,‬און איך וועל אים איבערגעבן צו אייך? און זיי האא בן זיך מיט אים ‪15‬‬ ‫‪.‬פאײ ראייניקט פאײ ר דרייסיק זילבערנע שטיקלעך‬ ‫צַט אא ן האא ט ער געזוכט אײ געלעגנהייט אים צו פאײ רראײ טן ‪16‬‬ ‫‪.‬און פון יענער ײ‬ ‫‪,‬איצט דעם ערשטן טאא ג פון יום־טוב פון מצות זענען די תלמידים געקומען צו יאא שקען און געזאא גט צו אים‪ :‬וואו ווילסטו ‪17‬‬ ‫?אײ ז מיר זאא לן דיר צוגרייטן צו עסן דעם פסח‬ ‫און ער האט געזאגט‪ :‬גייט אריין אין שטאא ט צו אײ זאײ מענטש‪ ,‬און זאא גט צו אים‪ :‬דער רבי זאא גט‪ :‬מיין צייט איז נאא ענט; איך ‪18‬‬ ‫‪.‬וועל האײ לטן דעם פסח ביי דיר אין שטוב מיט מיינע תלמידים‬ ‫‪2‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪.‬און די תלמידים האבן געטאן ווי יאא שקע האט זיי באײ פױלן; און זיי האבן צוגעגרייט דעם פסח ‪19‬‬ ‫‪.‬און ווען עס איז געוואא רן אא וונט‪ ,‬האא ט ער זיך אײ וועקגעזעצט מיט די צוועלף ‪20‬‬ ‫‪.‬און ווען זיי האבן געגעסן‪ ,‬האט ער געזאגט‪ :‬אמת זאג איך אייך‪ ,‬אז איינער פון אייך וועט מיך פארראטן ‪21‬‬ ‫?און זיי זענען געווען זייער טרויעריק‪ ,‬און יעדער איינער פון זיי האט אנגעהויבן צו זאגן צו אים‪ ,‬האר‪ ,‬בין איך דאס ‪22‬‬ ‫און ער האט געענטפערט און געזאגט‪ :‬ווער עס וועט איינטונקען זיין האנט מיט מיר אין דער שיסל‪ ,‬יענער וועט מיך ‪23‬‬ ‫‪.‬פארראטן‬ ‫דער זון פון מענטשן גייט אוועק ווי עס שטייט געשריבן וועגן אים; אבער וויי דעם מענטש דורך וועמען דער זון פון ‪24‬‬ ‫‪.‬מענטשן ווערט פארראטן! עס וואלט געווען בעסער פאר יענעם מענטש ווען ער וואלט נישט געבוירן געווארן‬ ‫‪:‬דעמאא לט האא ט יהודה‪ ,‬וואא ס האא ט אים פאײ רראײ טן‪ ,‬געענטפערט און געזאא גט‪" :‬רבי‪ ,‬בין איך דאא ס?" האא ט ער צו אים געזאא גט ‪25‬‬ ‫"‪.‬דו האא סט עס געזאא גט "‬ ‫און בשעת זיי האא בן געגעסן‪ ,‬האא ט יאא שקע גענומען ברויט‪ ,‬און האא ט עס געבענטשט‪ ,‬און עס צעבראא כן‪ ,‬און עס געגעבן די ‪26‬‬ ‫‪.‬תלמידים‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬נעמט‪ ,‬עסט; דאא ס איז מיין גוף‬ ‫;און ער האא ט גענומען דעם בעכער‪ ,‬און האא ט געבענטשט‪ ,‬און עס זיי געגעבן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬טרינקט אײ לע דערפון ‪27‬‬ ‫נַעם ברית‪ ,‬וואא ס ווערט פאײ רגאא סן פאײ ר פילע פאײ ר דער פאײ רגעבונג פון זינד ‪28‬‬ ‫מַן בלוט פון דעם ײ‬ ‫‪.‬ווייל דאא ס איז ײ‬ ‫אבער איך זאג אייך‪ ,‬איך וועל פון יעצט אן מער נישט טרינקען פון דעם פרוכט פון דעם וויינשטאק‪ ,‬ביז יענעם טאג ווען ‪29‬‬ ‫‪.‬איך וועל עס טרינקען ניי מיט אייך אין מיין פאטער'ס מלכות‬ ‫‪.‬און ווען זיי האא בן געזונגען אײ הימען‪ ,‬זענען זיי אײ רויסגעגאײ נגען צום הר הזיתים ‪30‬‬ ‫האא ט יאא שקע צו זיי געזאא גט‪ :‬איר וועט אײ לע ווערן געשטרויכלט צוליב מיר די נאײ כט‪ ,‬ווייל עס שטייט געשריבן‪ :‬איך וועל ‪31‬‬ ‫‪.‬שלאא גן דעם פאײ סטוך‪ ,‬און די שעפס פון דער עדר וועלן ווערן צעשפרייט‬ ‫‪.‬אבער נאכדעם וואס איך בין אויפגעשטאנען‪ ,‬וועל איך פאר אייך גיין קיין גליל ‪32‬‬ ‫פעטער האא ט געענטפערט און צו אים געזאא גט‪ :‬כאא טש אײ לע מענטשן וועלן זיך באײ ווונדערן צוליב דיר‪ ,‬וועל איך דאא ך ‪33‬‬ ‫‪.‬קיינמאא ל נישט באײ ווונדערן‬ ‫דרַ מאא ל ‪34‬‬ ‫קרַען‪ ,‬וועסטו מיך ײ‬ ‫ײ‬ ‫הַנט נאײ כט‪ ,‬איידער דער האײ ן וועט‬ ‫יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬אמת זאא ג איך דיר‪ ,‬אײ ז ײ‬ ‫‪.‬פאײ רלייקענען‬ ‫פעטער האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬כאא טש איך זאא ל מיט דיר שטאײ רבן‪ ,‬וועל איך דיך נישט לייקענען‪ .‬און אײ זוי האא בן אויך אײ לע ‪35‬‬ ‫‪.‬תלמידים געזאא גט‬ ‫דעמאא לט איז יאא שקע מיט זיי געקומען צו אײ ן אא רט וואא ס הייסט געטשעמאײ נע‪ ,‬און ער האא ט געזאא גט צו די תלמידים‪ :‬זעצט ‪36‬‬ ‫‪.‬זיך דאא ‪ ,‬בשעת איך גיי דאא רטן דאײ וונען‬ ‫זַן טרויעריק און זייער ‪37‬‬ ‫און ער האא ט מיטגענומען פעטרוס און די צוויי זין פון זבעדי‪ ,‬און האא ט אא נגעהויבן צו ײ‬ ‫‪.‬באײ אומרואיקט‬ ‫‪.‬דעמאא לט זאא גט ער צו זיי‪ :‬מיין נשמה איז זייער טרויעריק ביזן טויט; בלייבט דאא און וואײ כט מיט מיר ‪38‬‬ ‫‪,‬און ער איז געגאנגען אײ ביסל ווייטער‪ ,‬און איז געפאײ לן אויף זיין פנים‪ ,‬און האא ט מתפלל געווען‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מיין פאא טער ‪39‬‬ ‫‪.‬אויב עס איז מעגלעך‪ ,‬לאא ז דעם בעכער פאײ רבייגיין פון מיר; אא בער נישט ווי איך וויל‪ ,‬נאא ר ווי דו ווילסט‬ ‫און ער קומט צו די תלמידים‪ ,‬און געפינט זיי שלאא פנדיק‪ ,‬און זאגט צו פעטער‪ ,‬וואא ס‪ ,‬האא ט איר נישט געקענט וואײ כן מיט ‪40‬‬ ‫?מיר איין שעה‬ ‫רַנפאײ לן אין נסיון; דער גייסט איז טאײ קע גרייט‪ ,‬אא בער דאא ס פלייש איז שוואײ ך ‪41‬‬ ‫‪.‬וואײ כט און דאײ וונט‪ ,‬כדי איר זאא לט נישט אײ ײ‬ ‫ער איז ווידער אײ וועקגעגאײ נגען אײ צווייט מאא ל‪ ,‬און האא ט געבעטן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מיין פאא טער‪ ,‬אויב דאא ס כוס קען נישט ‪42‬‬ ‫‪.‬פאײ רבייגיין פון מיר‪ ,‬אײ חוץ אויב איך טרינק עס‪ ,‬זאא ל דיין רצון געשען‬ ‫‪.‬און ער איז געקומען און האט זיי ווידער געפונען שלאא פנדיק‪ ,‬ווייל זייערע אויגן זענען געווען שווער ‪43‬‬ ‫און ער האא ט זיי פאײ רלאא זט‪ ,‬און איז ווידער אײ וועקגעגאײ נגען‪ ,‬און האא ט געבעטן דאא ס דריטע מאא ל‪ ,‬זאא גנדיק די זעלבע ‪44‬‬ ‫‪.‬ווערטער‬ ‫דעמאא לט קומט ער צו זיינע תלמידים‪ ,‬און זאא גט צו זיי‪ :‬שלאא פט ווייטער און רוט זיך אויס; זעט‪ ,‬די שעה איז נאא ענט‪ ,‬און ‪45‬‬ ‫‪.‬דער זון פון מענטש ווערט איבערגעגעבן אין די הענט פון זינדיקע‬ ‫‪.‬שטיי אויף‪ ,‬לאא מיר גיין; זעט‪ ,‬דער וואא ס פאײ ררעט מיך איז נאא ענט ‪46‬‬ ‫און בשעת ער האט נאך גערעדט‪ ,‬זעה‪ ,‬יהודה‪ ,‬איינער פון די צוועלף‪ ,‬איז געקומען‪ ,‬און מיט אים א גרויסע המון מיט ‪47‬‬ ‫‪.‬שווערדן און שטעקנס‪ ,‬פון די ראשי כהנים און עלטסטע פון פאלק‬ ‫איצט דער וואא ס האא ט אים פאײ רראײ טן האא ט זיי געגעבן אײ סימן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬וועמען איך וועל קושן‪ ,‬דער איז עס; האײ לט אים ‪48‬‬ ‫‪.‬פעסט‬ ‫‪.‬און גלייך איז ער געקומען צו יאא שקען און געזאא גט‪" :‬שלום‪ ,‬רבי!" און ער האא ט אים געקושט ‪49‬‬

‫‪3‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫פרַנד‪ ,‬פאײ רוואא ס ביסטו געקומען?" דעמאא לט זענען זיי געקומען און האא בן זיך ‪50‬‬ ‫און יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ " :‬ײ‬ ‫‪.‬אא נגעלייגט אויף יאא שקען און אים געכאפט‬ ‫‪,‬און זע‪ ,‬איינער פון די וואא ס זענען געווען מיט יאא שקע האא ט אויסגעשטרעקט זיין האײ נט‪ ,‬אײ רויסגעצויגן זיין שווערד ‪51‬‬ ‫‪.‬געשלאא גן אײ קנעכט פון כהן גדול און אים אא פגעשניטן דעם אויער‬ ‫האא ט יאא שקע צו אים געזאא גט‪ :‬שטעל צוריק דיין שווערד אין זיין אא רט; ווייל אײ לע וואא ס נעמען דאא ס שווערד וועלן ‪52‬‬ ‫‪.‬אונטערגיין מיטן שווערד‬ ‫מיינסטו אז איך קען נישט יעצט דאווענען צו מיין פאטער‪ ,‬און ער וועט מיר באײ לד געבן מער ווי צוועלף לעגיאא נען ‪53‬‬ ‫?מלאכים‬ ‫?אבער ווי אזוי וועלן דען די שריפטן מקוים ווערן‪ ,‬אז אזוי מוז עס זיין ‪54‬‬ ‫אין יענער שעה האט יאא שקע געזאא גט צו די המון מענטשן‪ :‬זענט איר אײ רויסגעקומען ווי קעגן אײ גנב מיט שווערדן און ‪55‬‬ ‫‪.‬שטעקנס מיך צו כאײ פן? איך בין געזעסן מיט אייך יעדן טאא ג און געלערנט אין בית המקדש‪ ,‬און איר האא ט מיך נישט געכאפט‬ ‫אבער דאס אלץ איז געשען‪ ,‬כדי די שריפטן פון די נביאים זאלן מקוים ווערן‪ .‬דעמאלט האבן אים אלע תלמידים ‪56‬‬ ‫‪.‬פארלאזט און זענען אנטלאפן‬ ‫און די וואא ס האא בן געכאפט יאא שקען האא בן אים אײ וועקגעפירט צו קײ ײיפאא דעם כהן גדול‪ ,‬וואו די סופרים און די עלטסטע ‪57‬‬ ‫‪.‬זענען געווען פאײ רזאײ מלט‬ ‫רַן און זיך אײ וועקגעזעצט מיט די ‪58‬‬ ‫ווַטן ביזן כהן־גדול'ס פאײ לאײ ץ‪ ,‬און איז אײ ײ‬ ‫אבער פעטרוס איז אים נאא כגעגאײ נגען פון ײ‬ ‫‪.‬קנעכט‪ ,‬צו זען דאא ס סוף‬ ‫;איצט די ראשי כהנים‪ ,‬און עלטסטע‪ ,‬און דער גאנצער ראט‪ ,‬האבן געזוכט פאלשע עדות קעגן יאא שקע‪ ,‬אים צו הרגענען ‪59‬‬ ‫אבער זיי האבן נישט געפונען קיין איינס‪ :‬יא‪ ,‬כאטש אסאך פאלשע עדות זענען געקומען‪ ,‬האבן זיי דאך נישט געפונען ‪60‬‬ ‫‪,‬קיין איינס‪ .‬צום סוף זענען געקומען צוויי פאלשע עדות‬ ‫און געזאא גט‪ ,‬דער דאא זיקער האא ט געזאא גט‪ ,‬איך בין אין דער לאײ גע צו צעשטערן דעם טעמפל פון גאא ט‪ ,‬און אים אויפצובויען ‪61‬‬ ‫‪.‬אין דריי טעג‬ ‫און דער כהן גדול איז אויפגעשטאנען און האט צו אים געזאגט‪ :‬ענטפערסטו גארנישט? וואס איז עס וואס די עדות זאגן ‪62‬‬ ‫?קעגן דיר‬ ‫בַם לעבעדיקן ‪63‬‬ ‫אבער יאא שקע האא ט געשוויגן‪ .‬און דער כהן־גדול האא ט געענטפערט און צו אים געזאא גט‪ :‬איך באײ שווער דיך ײ‬ ‫‪.‬גאא ט‪ ,‬אײ ז דו זאא לסט אונדז זאא גן צי דו ביסט דער משיח‪ ,‬דער זון פון גאא ט‬ ‫יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬דו האא סט שוין געזאא גט; אא בער איך זאא ג אייך‪ ,‬פון איצט אא ן וועט איר זען דעם זון פון ‪64‬‬ ‫‪.‬מענטשן זיצן אויף דער רעכטער האײ נט פון דער מאײ כט‪ ,‬און קומען אין די וואא לקנס פון הימל‬ ‫דעמאא לט האא ט דער כהן־גדול צעריסן זיינע קליידער‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬ער האא ט גערעדט אײ חילול־הקודש; וואא ס דאײ רפן מיר נאא ך ‪65‬‬ ‫‪.‬עדות? זעט‪ ,‬איצט האא ט איר געהערט זיין חילול־הקודש‬ ‫‪.‬וואא ס מיינט איר? זיי האא בן געענטפערט און געזאא גט‪ :‬ער איז שולדיק אין טויט ‪66‬‬ ‫‪,‬דעמאא לט האא בן זיי אים געשפיגן אין פנים און אים געשלאא גן; און אײ נדערע האא בן אים געשלאא גן מיט די האײ נטפלאײ כן ‪67‬‬ ‫?זאא גנדיק‪ :‬זאא ג אונדז נביאות‪ ,‬דו משיח‪ ,‬ווער איז עס וואא ס האא ט דיך געשלאא גן ‪68‬‬ ‫איצט איז פעטער געזעסן אינדרויסן אין הויף; און אײ דינסטמיידל איז צו אים געקומען און געזאא גט‪ :‬דו ביסט אויך געווען ‪69‬‬ ‫‪.‬מיט יאא שקע פון גליל‬ ‫‪.‬אבער ער האט געלייקנט פאר זיי אלעמען‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬איך ווייס נישט וואס דו זאגסט ‪70‬‬ ‫און ווען ער איז ארויסגעגאנגען אין פארשטאט‪ ,‬האט אים אן אנדער דינסטמַדל געזען‪ ,‬און געזאגט צו די וואס זענען ‪71‬‬ ‫‪.‬דארט געווען‪ :‬דער איז אויך געווען מיט ישּו ײַ פון נאצצ ײרת‬ ‫‪.‬און ער האא ט ווידער געלייקנט מיט אײ שבועה‪ ,‬איך קען נישט דעם מענטשן ‪72‬‬ ‫און נאך א וויילע זענען צו אים געקומען די וואס זענען געשטאנען דערביי‪ ,‬און האבן געזאגט צו פעטרוס‪ :‬זיכער ביסטו ‪73‬‬ ‫‪.‬אויך איינער פון זיי; ווייל דיין רעדע פארדרייט דיך‬ ‫דעמאא לט האא ט ער אא נגעהויבן צו שעלטן און צו שווערן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬איך קען נישט דעם מענטשן‪ .‬און גלייך האא ט דער האא ן ‪74‬‬ ‫‪.‬געקראא ט‬ ‫קרַען ‪75‬‬ ‫‪,‬און פעטער האא ט זיך דערמאא נט דאא ס וואא רט פון יאא שקע‪ ,‬וואא ס ער האא ט צו אים געזאא גט‪" :‬איידער דער האא ן וועט ײ‬ ‫דרַ מאא ל פאײ רלייקענען‪ ".‬און ער איז אײ רויסגעגאײ נגען און האא ט ביטער געוויינט‬ ‫‪.‬וועסטו מיך ײ‬ ‫מתיא ‪27‬‬ ‫ווען דער מאא רגן איז געוואא רן‪ ,‬האא בן אײ לע הויפט־כהנים און עלטסטע פון פאא לק זיך באײ ראײ טן קעגן יאא שקען‪ ,‬כדי אים צו ‪1‬‬ ‫‪.‬הרגענען‬ ‫‪.‬און ווען זיי האבן אים געבונדן‪ ,‬האבן זיי אים אוועקגעפירט און אים איבערגעגעבן צו פאנטיוס פילאטוס דעם פראקוראר ‪2‬‬

‫‪4‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫דעמאא לט האא ט יהודה‪ ,‬וואא ס האא ט אים פאײ רראײ טן‪ ,‬געזען אײ ז ער איז פאײ ראורטיילט געוואא רן‪ ,‬תשובה געטאא ן און ‪3‬‬ ‫‪.‬צוריקגעבראײ כט די דרייסיק זילבערנע שטיקלעך צו די הויפט־כהנים און עלטסטע‬ ‫זאא גנדיק‪ ,‬איך האא ב געזינדיקט מיט דעם וואא ס איך האא ב פאײ רראײ טן אומשולדיק בלוט‪ .‬און זיי האא בן געזאא גט‪ ,‬וואא ס גייט אונדז ‪4‬‬ ‫‪.‬דאא ס אא ן? זע דו דערפאײ ר‬ ‫און ער האא ט אײ ראא פגעוואא רפן די זילבערנע שטיקלעך אין דעם בית־המקדש‪ ,‬און איז אײ וועקגעגאײ נגען‪ ,‬און איז געגאײ נגען און ‪5‬‬ ‫‪.‬זיך אויפגעהאײ נגען‬ ‫און די ראשי כהנים האבן גענומען די זילבערנע שטיקלעך‪ ,‬און געזאגט‪ :‬עס איז נישט ערלויבט זיי אריינצולייגן אין די ‪6‬‬ ‫‪.‬אוצר‪ ,‬ווייל דאס איז דער פרייז פון בלוט‬ ‫‪.‬און זיי האא בן זיך באײ ראײ טן‪ ,‬און האא בן דערמיט געקויפט דאא ס פעלד פון דעם טאא פער‪ ,‬כדי צו באײ גראא בן פרעמדע ‪7‬‬ ‫‪.‬דעריבער האא ט מען יענעם פעלד גערופן "דאא ס פעלד פון בלוט"‪ ,‬ביזן היינטיקן טאא ג ‪8‬‬ ‫דעמאא לט איז מקוים געוואא רן וואא ס איז געזאא גט געוואא רן דורך ירמיהו דער נביא‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬און זיי האא בן גענומען די דרייסיק ‪9‬‬ ‫;זילבערנע שטיקלעך‪ ,‬דעם פרייז פון דעם וואא ס איז געשאצט געוואא רן‪ ,‬וועמען די פון די קינדער פון ישראל האא בן געשאצט‬ ‫‪.‬און איך האא ב זיי געגעבן פאײ ר דעם טאא פערס פעלד‪ ,‬ווי גאא ט האא ט מיר באײ פױלן ‪10‬‬ ‫און יאא שקע איז געשטאײ נען פאײ ר דעם פראא קוראא ר; און דער פראא קוראא ר האא ט אים געפרעגט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬ביסטו דער מלך פון ‪11‬‬ ‫‪.‬די ייי דן? און יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬דו זאא גסט עס‬ ‫‪.‬און ווען ער איז באײ שולדיקט געוואא רן דורך די ראשי כהנים און עלטסטע‪ ,‬האא ט ער גאא רנישט געענטפערט ‪12‬‬ ‫?האא ט פילאײ טוס צו אים געזאא גט‪ :‬הערסטו נישט וויפל זיי עדות זאא גן קעגן דיר ‪13‬‬ ‫‪.‬און ער האט אים נישט געענטפערט אויף קיין וואא רט; אײ זוי אײ ז דער פראא קוראא ר האא ט זיך שטאײ רק געוואונדערט ‪14‬‬ ‫פרַען פאײ רן פאא לק אײ געפאײ נגענעם‪ ,‬וועמען זיי האא בן געוואא לט ‪15‬‬ ‫‪.‬איצט ביי יענעם יום‪-‬טוב פלעגט דער פראא קוראא ר באײ ײ‬ ‫‪.‬און זיי האבן דעמאלט געהאט א בארימטן געפאנגענעם‪ ,‬מיטן נאמען בר‪-‬אבא ‪16‬‬ ‫?דעריפאר‪ ,‬ווען זיי זענען געווען פארזאמלט‪ ,‬האט פילאטוס צו זיי געזאגט‪ :‬וועמען ווילט איר‪ ,‬אז איך זאל אייך באפרייען ‪17‬‬ ‫?בר‪-‬אבאן‪ ,‬אדער ישּוַײ‪ ,‬וואא ס ווערט גערופן משיח‬ ‫‪.‬ווייל ער האא ט געוואוסט אײ ז צוליב קנאה האא בן זיי אים איבערגעגעבן ‪18‬‬ ‫ווען ער איז געזעסן אויפן משפט‪-‬שטול‪ ,‬האט זיין ווייב געשיקט צו אים‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬האב גארנישט צו טון מיט יענעם ‪19‬‬ ‫‪.‬גערעכטן מאן‪ ,‬ווייל איך האב היינט אסאך געליטן אין א חלום צוליב אים‬ ‫‪.‬אבער די ראשי כהנים און עלטסטע האבן איבערצייגט די המון אז זיי זאלן בעטן בר‪-‬אבאן‪ ,‬און פארברענגען יאא שקען ‪20‬‬ ‫פרַען? זיי ‪21‬‬ ‫דער פראא קוראא ר האא ט געענטפערט און צו זיי געזאא גט‪ :‬וועמען פון די צוויי ווילט איר‪ ,‬אײ ז איך זאא ל אייך באײ ײ‬ ‫‪.‬האא בן געזאא גט‪ :‬בר‪-‬אײ באײ ן‬ ‫פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬וואס זאל איך דען טון מיט יאא שקע‪ ,‬וואא ס ווערט גערופן משיח? זיי זאא גן אײ לע צו אים‪ :‬לאא ז אים ‪22‬‬ ‫‪.‬ווערן געקרייציקט‬ ‫און דער פראא קוראא ר האא ט געזאא גט‪" :‬וואא ס פאײ ר אײ שלעכטס האא ט ער געטאא ן?" אא בער זיי האא בן נאא ך מער געשריגן‪" :‬לאא ז ‪23‬‬ ‫"‪.‬אים ווערן געקרייציקט‬ ‫ווען פילאטוס האט געזען אז ער קען גארנישט אויפטון‪ ,‬נאר עס איז געמאכט געווארן א גערודער‪ ,‬האט ער גענומען ‪24‬‬ ‫וואסער‪ ,‬און געוואשן זיינע הענט פארן פאלק‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬איך בין אומשולדיק אין דעם בלוט פון דעם גערעכטן מענטש; זעט‬ ‫‪.‬דערפאר‬ ‫זַן אויף אונדז און אויף אונדזערע קינדער ‪25‬‬ ‫זַן בלוט זאא ל ײ‬ ‫!האא ט געענטפערט דאא ס גאײ נצע פאא לק און געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫געפַשט יאא שקען‪ ,‬האא ט ער אים איבערגעגעבן צו ‪26‬‬ ‫ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט ער זיי באײ פרייט בר‪-‬אבאן; און נאא כדעם ווי ער האא ט‬ ‫‪.‬ווערן געקרייציקט‬ ‫דעמאא לט האא בן די זעלנער פון דעם פראא קוראא ר גענומען יאא שקען אין דער געמיינזאײ מער זאײ ל‪ ,‬און האא בן צו אים פאײ רזאײ מלט ‪27‬‬ ‫‪.‬די גאײ נצע באײ נדע זעלנער‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים אויסגעטאא ן און אים אא נגעטאא ן אײ שאײ רלאײ ך קלייד ‪28‬‬ ‫און זיי האבן צוזאמענגעפלאכטן א קרוין פון דאא רנען‪ ,‬און האבן זי געלייגט אויף זיין קאפ‪ ,‬און א שטעקן אין זיין רעכטער ‪29‬‬ ‫!האנט; און זיי האבן זיך געבויגן פאר אים‪ ,‬און אים אויסגעלאכט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬שלום דיר‪ ,‬מלך פון די יידן‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אויף אים געשפיגן‪ ,‬און גענומען דאא ס רוט און אים געשלאא גן אויפן קאא פ ‪30‬‬ ‫און נאא כדעם וואא ס זיי האא בן אים אויסגעלאײ כט‪ ,‬האא בן זיי אים אײ ראא פגענומען דאא ס כאײ לאײ ט‪ ,‬און אים אא נגעטאא ן זיינע אייגענע ‪31‬‬ ‫‪.‬קליידער‪ ,‬און אים אײ וועקגעפירט אים צו צוקרייײצן‬ ‫און ווי זיי זענען ארויסגעקומען‪ ,‬האבן זיי געטראפן א מאן פון קירענע‪ ,‬מיטן נאמען שמעון; אים האבן זיי געצוואונגען צו ‪32‬‬ ‫‪.‬טראגן זיין קרייץ‬ ‫‪,‬און ווען זיי זענען אנגעקומען צו אן ארט וואס הייסט גאלגאתא‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אן ארט פון א שאד ‪33‬‬

‫‪5‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫זיי האא בן אים געגעבן עסיק צו טרינקען געמישט מיט גאײ ל; און ווען ער האא ט עס געפרוווט‪ ,‬האא ט ער נישט געוואא לט ‪34‬‬ ‫‪.‬טרינקען‬ ‫און זיי האא בן אים געקרייציקט‪ ,‬און צעטיילט זיינע קליידער‪ ,‬וואײ רפנדיק גורל; כדי עס זאא ל מקוים ווערן וואא ס איז געזאא גט ‪35‬‬ ‫‪.‬געוואא רן דורך דעם נביא‪ :‬זיי האא בן צעטיילט מיינע קליידער צווישן זיך‪ ,‬און אויף מיין קלייד האא בן זיי געוואא רפן גורל‬ ‫;און זיך אײ וועקזעצן האא בן זיי אים דאא רטן געקוקט ‪36‬‬ ‫‪.‬און איבער זיין קאפ האט ער אויפגעשטעלט זיין באשולדיגונג געשריבן‪ :‬דאס איז ישּוַײ‪ ,‬דער מלך פון די יידן ‪37‬‬ ‫דעמאא לט זענען מיט אים געקרייציקט געוואא רן צוויי גנבים‪ ,‬איינער אויף דער רעכטער האײ נט און אײ צווייטער אויף דער ‪38‬‬ ‫‪.‬לינקער‬ ‫‪,‬און די וואא ס זענען דורכגעגאײ נגען האא בן אים געשפאא טט‪ ,‬שאא קלנדיק זייערע קעפ ‪39‬‬ ‫און זאגנדיק‪ :‬דו‪ ,‬וואא ס צעשטערסט דעם בית המקדש און בויט אים אויף אין דריי טעג‪ ,‬ראײ טעווע זיך אײ ליין‪ .‬אויב דו ביסט ‪40‬‬ ‫‪.‬דער זון פון גאא ט‪ ,‬קום אײ ראא פ פון דעם קרייץ‬ ‫‪:‬אזוי אויך די ראשי כהנים האבן אים פארשעמט‪ ,‬מיט די סופרים און עלטסטע‪ ,‬און געזאגט ‪41‬‬ ‫אײ נדערע האא ט ער געראײ טעוועט; זיך אײ ליין קען ער נישט ראײ טעווען‪ .‬אויב ער איז דער מלך פון ישראל‪ ,‬זאא ל ער איצט ‪42‬‬ ‫‪.‬אײ ראא פקומען פון דעם קרייץ‪ ,‬און מיר וועלן אים גלויבן‬ ‫ווַל ער האא ט געזאא גט‪ :‬איך בין ‪43‬‬ ‫ער האא ט זיך פאײ רלאא זט אויף גאא ט; זאא ל ער אים איצט ראײ טעווען‪ ,‬אויב ער וויל אים האא בן‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬דער זון פון גאא ט‬ ‫‪.‬אויך די גנבים‪ ,‬וואא ס זענען מיט אים געקרייציקט געוואא רן‪ ,‬האא בן אים דאא ס זעלבע אין די ציין געוואא רפן ‪44‬‬ ‫‪.‬איצט פון דער זעקסטער שעה איז געווען פינצטערניש איבער דער גאײ נצער ערד ביז דער ניינטער שעה ‪45‬‬ ‫און אײ רום דער ניינטער שעה האא ט יאא שקע געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אלי‪ ,‬אלי‪ ,‬לאײ מאײ סאײ באײ כטאײ ני? דאא ס ‪46‬‬ ‫?הייסט‪ :‬מיין גאא ט‪ ,‬מיין גאא ט‪ ,‬פאײ רוואא ס האא סטו מיך פאײ רלאא זט‬ ‫‪.‬עטלעכע פון די וואא ס זענען דאא רט געשטאײ נען‪ ,‬ווען זיי האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬האא בן געזאא גט‪ :‬דער מאײ ן רופט נאא ך אליהו ‪47‬‬ ‫און גלייך איז איינער פון זיי געלאא פן‪ ,‬און האא ט גענומען אײ שוואא ם‪ ,‬און זי אא נגעפילט מיט עסיק‪ ,‬און זי געלייגט אויף אײ ‪48‬‬ ‫‪.‬שטעקן‪ ,‬און אים געגעבן צו טרינקען‬ ‫זַן‪ ,‬לאא מיר זען צי אליהו וועט קומען אים ראײ טעווען ‪49‬‬ ‫‪.‬די איבעריגע האבן געזאגט‪ :‬לאא זט עס ײ‬ ‫‪.‬יאא שקע‪ ,‬ווען ער האא ט ווידער געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬איז אויפגעגעבן דעם גייסט ‪50‬‬ ‫און זע‪ ,‬דער פאא רהאײ נג פון דעם בית־המקדש איז צעריסן געוואא רן אין צוויי פון אויבן ביז אונטן; און די ערד האא ט זיך ‪51‬‬ ‫;געציטערט‪ ,‬און די פעלזן האא בן זיך צעריסן‬ ‫‪,‬און די קברים זענען געעפנט געוואא רן; און פילע קערפערס פון די הייליקע וואא ס זענען געשלאא פן זענען אויפגעשטאײ נען ‪52‬‬ ‫און איז ארויסגעקומען פון די קברים נאך זיין תחיית המתים‪ ,‬און איז אריין אין דער הייליגער שטאט‪ ,‬און איז דערשינען ‪53‬‬ ‫‪.‬צו פילע‬ ‫‪,‬ווען דער צענטוריאן‪ ,‬און די וואא ס זענען געווען מיט אים‪ ,‬וואא ס האא בן געוואײ כט יאא שקען‪ ,‬האא בן געזען דאא ס ערדציטערניש ‪54‬‬ ‫‪.‬און די זאײ כן וואא ס זענען געשען‪ ,‬האא בן זיי שטאײ רק מורא געהאײ ט‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬באמת‪ ,‬דאא ס איז געווען דער זון פון גאא ט‬ ‫און דאא רט זענען געווען פילע פרויען און האא בן צוגעקוקט פון ווייטן‪ ,‬וואא ס זענען נאא כגעגאײ נגען יאא שקען פון גליל און אים ‪55‬‬ ‫‪.‬געדינט‬ ‫‪.‬צווישן וועלכע איז געווען מרים פון מגדלה‪ ,‬און מרים די מוטער פון יעקב און יוסף‪ ,‬און די מוטער פון זבעדי'ס קינדער ‪56‬‬ ‫ווען עס איז געוואא רן אא וונט‪ ,‬איז געקומען אײ ן רייכער מאײ ן פון אײ רימאײ טעאײ ‪ ,‬מיטן נאא מען יוסף‪ ,‬וואא ס איז אויך געווען אײ ‪57‬‬ ‫‪.‬תלמיד פון יאא שקע‬ ‫‪.‬ער איז געגאנגען צו פילאטוס און געבעטן דעם גוף פון יאא שקע‪ .‬דערנאא ך האא ט פילאטוס באײ פוילן צו איבערגעבן דעם גוף ‪58‬‬ ‫‪,‬און ווען יוסף האט גענומען דעם קערפער‪ ,‬האט ער אים איינגעוויקלט אין א ריינעם לייײוונטן טוך ‪59‬‬ ‫און ער האא ט עס געלייגט אין זיין אייגענעם נייעם קבר‪ ,‬וואא ס ער האא ט אויסגעהאײ קט אין דעם שטיין; און ער האא ט ‪60‬‬ ‫‪.‬אײ רויפגעראא לט אײ גרויסן שטיין צו דער טיר פון דעם קבר‪ ,‬און איז אײ וועקגעגאײ נגען‬ ‫‪.‬און דאא רט איז געווען מרים מגדלנה‪ ,‬און די אײ נדערע מרים‪ ,‬זיצן קעגן איבער דעם קבר ‪61‬‬ ‫איצט דעם נעקסטן טאג‪ ,‬נאך דעם טאג פון דער צוגרייטונג‪ ,‬זענען די ראשי כהנים און פרושים צוזאמענגעקומען צו ‪62‬‬ ‫‪,‬פילאטוס‬ ‫זאא גנדיק‪ :‬האײ ר‪ ,‬מיר געדענקען אײ ז יענער נאײ ר האא ט געזאא גט‪ ,‬ווען ער איז נאא ך געווען לעבעדיק‪ :‬נאא ך דריי טעג וועל איך ‪63‬‬ ‫‪.‬אויפשטיין‬ ‫באײ פעלט דעריבער אײ ז דער קבר זאא ל זיין זיכער ביזן דריטן טאא ג‪ ,‬כדי זיינע תלמידים זאא לן נישט קומען ביינאכט‪ ,‬און אים ‪64‬‬ ‫גנבענען‪ ,‬און זאא גן צום פאא לק‪ :‬ער איז אויפגעשטאײ נען פון די טויטע; אײ זוי וועט דער לעצטער טעות זיין ערגער ווי דער‬ ‫‪.‬ערשטער‬ ‫‪.‬פילאטוס האט צו זיי געזאגט‪ :‬איר האט א וואך; גייט אוועק‪ ,‬מאכט זיכער ווי איר קענט ‪65‬‬

‫‪6‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪.‬אײ זוי זענען זיי געגאײ נגען און האא בן זיכער געמאײ כט דאא ס קבר‪ ,‬פאײ רזיגלט דעם שטיין און געשטעלט אײ וואײ ך ‪66‬‬ ‫מתי ‪28‬‬ ‫אין סוף שבת‪ ,‬ווען עס האט אנגעהויבן אויפצוגיין קעגן דעם ערשטן טאג פון דער וואך‪ ,‬איז געקומען מרים פון מגדלה און ‪1‬‬ ‫‪.‬די אנדערע מרים צו זען דאס קבר‬ ‫און זע‪ ,‬עס איז געווען אײ גרויס ערדציטערניש; ווייל דער מלאך פון גאא ט איז אײ ראא פגעקומען פון הימל‪ ,‬און איז געקומען און ‪2‬‬ ‫‪.‬האא ט אײ וועקגעריקט דעם שטיין פון דער טיר‪ ,‬און זיך אויף אים אײ וועקגעזעצט‬ ‫ווַס ווי שניי ‪3‬‬ ‫זַנע קליידער ײ‬ ‫‪.‬זַן פנים איז געווען ווי בליץ‪ ,‬און ײ‬ ‫ײ‬ ‫זַנען געוואא רן ווי טויטע מענטשן ‪4‬‬ ‫‪.‬און פון מורא פאײ ר אים האא בן די היטער געציטערט‪ ,‬און ײ‬ ‫און דער מלאך האט געענטפערט און געזאגט צו די פרויען‪ :‬איר זאא לט נישט מורא האא בן‪ ,‬ווייל איך ווייס אײ ז איר זוכט ‪5‬‬ ‫‪.‬יאא שקען‪ ,‬וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן‬ ‫‪.‬ער איז נישט דאא ‪ ,‬ווייל ער איז אויפגעשטאנען‪ ,‬ווי ער האא ט געזאא גט‪ .‬קומט‪ ,‬זעט דעם אא רט וואו גאא ט האא ט געלעגן ‪6‬‬ ‫;און גייט שנעל‪ ,‬און זאגט זיינע תלמידים אז ער איז אויפגעשטאנען פון די טויטע; און זעט‪ ,‬ער גייט פאר אייך קיין גליל ‪7‬‬ ‫‪.‬דארט וועט איר אים זען; זעט‪ ,‬איך האב אייך געזאגט‬ ‫און זיי זענען שנעל אײ וועקגעגאײ נגען פון דעם קבר מיט מורא און גרויס פרייד; און זענען געלאא פן צו דערציילן זיינע ‪8‬‬ ‫‪.‬תלמידים דאא ס וואא רט‬ ‫און ווען זיי זענען געגאנגען דערציילן זיינע תלמידים‪ ,‬זעט‪ ,‬יאא שקע האא ט זיי באײ געגנט און געזאא גט‪ " :‬שלום עליכם!" און זיי ‪9‬‬ ‫‪.‬זענען געקומען און האא בן אים געהאײ לטן ביי די פיס און זיך פאײ רבעטן פאײ ר אים‬ ‫מַנע ברידער‪ ,‬אײ ז זיי זאא לן גיין קיין גליל‪ ,‬און דאא רט ‪10‬‬ ‫האא ט יאא שקע צו זיי געזאא גט‪ :‬האא ט נישט קיין מורא; גייט און זאא גט ײ‬ ‫‪.‬וועלן זיי מיך זען‬ ‫רַנגעקומען אין שטאא ט‪ ,‬און האא בן דערציילט די ‪11‬‬ ‫און ווען זיי זענען געגאײ נגען‪ ,‬זעט‪ ,‬זענען עטלעכע פון דער וואײ ך אײ ײ‬ ‫‪.‬הויפט־כהנים אײ לץ וואא ס איז געטאא ן געוואא רן‬ ‫און ווען זיי זענען זיך פארזאמלט מיט די עלטסטע‪ ,‬און האבן זיך אנגעראטן‪ ,‬האבן זיי געגעבן גרויס געלט פאר די ‪12‬‬ ‫‪,‬זעלנער‬ ‫בַ נאײ כט און האא בן אים געגנבעט בשעת מיר האא בן געשלאא פן ‪13‬‬ ‫‪.‬זאא גנדיק‪ :‬זאא גט‪ ,‬זיינע תלמידים זענען געקומען ײ‬ ‫‪.‬און אויב דאא ס וועט קומען צו די אויערן פונעם גובערנאײ טאא ר‪ ,‬וועלן מיר אים איבעררעדן און אייך זיכער מאײ כן ‪14‬‬ ‫האבן זיי גענומען דאס געלט‪ ,‬און געטאן ווי מען האט זיי געלערנט; און דאס ווערט דערציילט צווישן די יידן ביזן ‪15‬‬ ‫‪.‬היינטיגן טאג‬ ‫‪.‬דעמאא לט זענען די עלף תלמידים אײ וועקגעגאײ נגען קיין גליל‪ ,‬אויף דעם באײ רג‪ ,‬וואו יאא שקע האא ט זיי באײ שטימט ‪16‬‬ ‫‪.‬און ווען זיי האא בן אים געזען‪ ,‬האא בן זיי אים אא נגעבעטן; אא בער עטלעכע האא בן געצווייפלט ‪17‬‬ ‫און יאא שקע איז געקומען און האא ט צו זיי גערעדט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אײ לע מאײ כט איז מיר געגעבן געוואא רן אין הימל און אויף דער ‪18‬‬ ‫‪.‬ערד‬ ‫גייט דעריבער‪ ,‬און לערנט אײ לע פעלקער‪ ,‬טויפט זיי אין נאא מען פון דעם פאא טער‪ ,‬און פון דעם זון‪ ,‬און פון דעם רוח ‪19‬‬ ‫;הקודש‬ ‫‪.‬לערנט זיי צו היטן אײ לץ וואא ס איך האא ב אייך באײ פױלן; און זעט‪ ,‬איך בין מיט אייך שטענדיק‪ ,‬ביזן סוף פון דער וועלט ‪20‬‬ ‫‪.‬אמן‬

‫בשורה פון מארקוס‬ ‫מארקוס ‪14‬‬ ‫נאך צוויי טעג איז געווען דער יום טוב פון פסח און פון מצות; און די ראשי כהנים און די סופרים האבן געזוכט ווי אזוי ‪1‬‬ ‫‪.‬אים צו כאפן מיט ליסטיגקייט און אים הרגענען‬ ‫‪.‬אבער זיי האבן געזאגט‪ :‬נישט אום יום טוב‪ ,‬כדי עס זאל נישט ווערן א גערויש צווישן די מענטשן ‪2‬‬ ‫און ווען ער איז געווען אין ביתאניע‪ ,‬אין שמעון דעם מצורע'ס הויז‪ ,‬ווען ער איז געזעסן ביים עסן‪ ,‬איז געקומען א פרוי ‪3‬‬ ‫וואס האט געהאט אן אלאבאסטער קאסטן מיט זייער טייערן נארד זאלב; און זי האט צעבראכן דאס קאסטן און אויסגעגאסן‬ ‫‪.‬אויף זיין קאפ‬ ‫און עס זענען געווען עטלעכע וואא ס האא בן געהאײ ט אײ כעס אין זיך‪ ,‬און האא בן געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס איז די דאא זיקע פאײ רשווענדונג ‪4‬‬ ‫?פון דעם זאײ לב געוואא רן‬ ‫ווייל מען וואא לט עס געקענט פאײ רקויפן פאײ ר מער ווי דריי הונדערט פענס און געבן די אא רעמע‪ .‬און זיי האא בן געמורמלט ‪5‬‬ ‫‪.‬קעגן איר‬ ‫‪7‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪.‬און יאא שקע האא ט געזאא גט‪ :‬לאא זט זי אײ ליין; פאײ רוואא ס שטערט איר איר? זי האא ט אויף מיר געטאא ן אײ גוטע מעשה ‪6‬‬ ‫ווייל די אא רעמע האא ט איר שטענדיק מיט זיך‪ ,‬און ווען איר ווילט קענט איר זיי טאא ן גוטס; אא בער מיך האא ט איר נישט ‪7‬‬ ‫‪.‬שטענדיק‬ ‫‪.‬זי האא ט געטאא ן וואא ס זי האא ט געקענט; זי איז געקומען פריער צו זאײ לבן מיין גוף פאײ ר דער קבורה ‪8‬‬ ‫באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬וואו נאא ר די בשורה וועט געפריידיקט ווערן איבער דער גאײ נצער וועלט‪ ,‬וועט אויך דאא ס וואא ס זי האא ט ‪9‬‬ ‫‪.‬געטאא ן דערציילט ווערן צו איר אא נדענק‬ ‫‪.‬און יהודה איש קריות‪ ,‬איינער פון די צוועלף‪ ,‬איז געגאײ נגען צו די הויפט־כהנים‪ ,‬אים צו פאײ רראײ טן צו זיי ‪10‬‬ ‫און ווען זיי האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬זענען זיי געוואא רן פרייליך‪ ,‬און האא בן אים צוגעזאא גט צו געבן געלט‪ ,‬און ער האא ט געזוכט ‪11‬‬ ‫‪.‬ווי אײ זוי ער זאא ל אים באײ קוועם קענען פאײ רראײ טן‬ ‫און דעם ערשטן טאא ג פון די מצות‪ ,‬ווען מען האא ט געשחטן דעם פסח‪ ,‬האא בן זיינע תלמידים צו אים געזאא גט‪ :‬וואוהין ‪12‬‬ ‫?ווילסטו‪ ,‬אײ ז מיר זאא לן גיין און צוגרייטן‪ ,‬כדי דו זאא לסט קענען עסן דעם פסח‬ ‫און ער שיקט ארויס צוויי פון זיינע תלמידים‪ ,‬און זאגט צו זיי‪ :‬גייט אריין אין שטאא ט‪ ,‬און דאא רט וועט אייך טרעפן אײ מאײ ן ‪13‬‬ ‫‪.‬וואא ס טראא גט אײ קרוג וואײ סער; גייט אים נאא ך‬ ‫רַנגיין‪ ,‬זאא גט צום באײ וואוינער‪ :‬דער רבי זאא גט‪ :‬וואו איז די גאײ סט־צימער‪ ,‬וואו איך וועל עסן דעם ‪14‬‬ ‫און וואוהין ער וועט אײ ײ‬ ‫מַנע תלמידים‬ ‫?פסח מיט ײ‬ ‫‪.‬און ער וועט אייך ווייזן א גרויסן אויבערשטן צימער‪ ,‬אויסגעשטאט און צוגעגרייט; דארט מאכט גרייט פאר אונדז ‪15‬‬ ‫און זיינע תלמידים זענען ארויסגעגאנגען און זענען אנגעקומען אין שטאא ט און געפונען ווי ער האט זיי געזאגט; און זיי ‪16‬‬ ‫‪.‬האבן צוגעגרייט דעם פסח‬ ‫‪.‬און ביינאכט קומט ער מיט די צוועלף ‪17‬‬ ‫און ווען זיי האא בן זיך געזעצט און געגעסן‪ ,‬האא ט יאא שקע געזאא גט‪ :‬באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬איינער פון אייך‪ ,‬וואא ס עסט מיט ‪18‬‬ ‫‪.‬מיר‪ ,‬וועט מיך פאײ רראײ טן‬ ‫און זיי האא בן אא נגעהויבן צו זיין טרויעריק‪ ,‬און צו אים זאא גן איינער נאא כן אײ נדערן‪" :‬בין איך דאא ס?" און אײ ן אײ נדערער האא ט ‪19‬‬ ‫"?געזאא גט‪" :‬בין איך דאא ס‬ ‫‪.‬און ער האט געענטפערט און צו זיי געזאגט‪ :‬עס איז איינער פון די צוועלף‪ ,‬וואא ס טונקט מיט מיר אין דער שיסל ‪20‬‬ ‫דער זון פון מענטשן גייט טאײ קע אײ וועק‪ ,‬ווי עס שטייט וועגן אים געשריבן; אא בער וויי דעם מענטש דורך וועמען דער זון ‪21‬‬ ‫‪.‬פון מענטשן ווערט פארראטן! גוט וואא לט געווען פאײ ר יענעם מענטש אויב ער וואא לט קיינמאא ל נישט געבוירן געוואא רן‬ ‫‪:‬און ווען זיי האבן געגעסן‪ ,‬האט יאא שקע גענומען ברויט‪ ,‬און געבענטשט‪ ,‬און עס צעבראא כן‪ ,‬און זיי געגעבן‪ ,‬און געזאא גט ‪22‬‬ ‫‪.‬נעמט‪ ,‬עסט; דאא ס איז מיין גוף‬ ‫און ער האא ט גענומען דעם בעכער‪ ,‬און נאא כדעם ווי ער האא ט באײ דאײ נקט‪ ,‬האא ט ער עס זיי געגעבן; און זיי האא בן אײ לע דערפון ‪23‬‬ ‫‪.‬געטרונקען‬ ‫נַעם ברית‪ ,‬וואא ס ווערט פאײ רגאא סן פאײ ר פילע ‪24‬‬ ‫מַן בלוט פון דעם ײ‬ ‫‪.‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬דאא ס איז ײ‬ ‫באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬איך וועל מער נישט טרינקען פון דער פרוכט פון ווייײנשטאא ק‪ ,‬ביז יענעם טאא ג וואא ס איך וועל עס ‪25‬‬ ‫נַ אין מלכות גאא ט‬ ‫‪.‬טרינקען ײ‬ ‫‪.‬און ווען זיי האא בן געזונגען אײ הימען‪ ,‬זענען זיי אײ רויסגעגאײ נגען צום הר הזיתים ‪26‬‬ ‫און יאא שקע האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬איר וועט אײ לע ווערן געשטרויכלט צוליב מיר די נאײ כט‪ ,‬ווייל עס שטייט געשריבן‪ :‬איך ‪27‬‬ ‫‪.‬וועל שלאא גן דעם פאײ סטוך‪ ,‬און די שעפס וועלן ווערן צעשפרייט‬ ‫‪.‬אבער נאכדעם וואס איך בין אויפגעשטאנען‪ ,‬וועל איך פאר אייך גיין קיין גליל ‪28‬‬ ‫‪.‬אבער פעטרוס האט צו אים געזאגט‪ :‬כאטש אלע וועלן ווערן געשטרויכלט‪ ,‬וועל איך דאך נישט ‪29‬‬ ‫קרַען צוויי ‪30‬‬ ‫ײ‬ ‫הַנט‪ ,‬נאא ך אין דער נאײ כט‪ ,‬איידער דער האא ן וועט‬ ‫און יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬באמת זאא ג איך דיר‪ ,‬אײ ז ײ‬ ‫דרַ מאא ל פאײ רלייקענען‬ ‫‪.‬מאא ל‪ ,‬וועסטו מיך ײ‬ ‫אבער ער האט נאך שטארקער געזאגט‪" :‬אויב איך זאל שטארבן מיט דיר‪ ,‬וועל איך דיך בכלל נישט פארלייקענען‪ ".‬אזוי ‪31‬‬ ‫‪.‬האבן זיי אלע אויך געזאגט‬ ‫‪,‬און זיי זענען געקומען צו אײ ן אא רט וואא ס האא ט געהייסן געטשעמאײ נע; און ער האא ט געזאא גט צו זיינע תלמידים‪ :‬זעצט זיך דאא ‪32‬‬ ‫‪.‬בשעת איך וועל דאײ וונען‬ ‫און ער האט גענומען מיט זיך פעטרוס‪ ,‬יעקב און יוחנן‪ ,‬און האא ט אא נגעהויבן שטאײ רק צו דערשטוינט ווערן און זייער ‪33‬‬ ‫;שווער צו זיין‬ ‫בלַבט דאא און וואײ כט ‪34‬‬ ‫מַן נשמה איז זייער טרויעריק ביזן טויט; ײ‬ ‫‪.‬און ער זאא גט צו זיי‪ :‬ײ‬ ‫און ער איז אײ ביסל ווייטער געגאײ נגען‪ ,‬און איז געפאײ לן אויף דער ערד‪ ,‬און האא ט געבעטן‪ ,‬אײ ז אויב מעגלעך‪ ,‬זאא ל די שעה ‪35‬‬ ‫‪.‬פון אים פאײ רבייגיין‬

‫‪8‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און ער האא ט געזאא גט‪ :‬אבא‪ ,‬טאטע‪ ,‬אײ לץ איז מעגלעך פאײ ר דיר; נעעם אײ וועק דעם בעכער פון מיר; אא בער נישט וואא ס איך ‪36‬‬ ‫‪.‬וויל‪ ,‬נאא ר וואא ס דו ווילסט‬ ‫?און ער איז געקומען און געפינט זיי שלאא פנדיק‪ ,‬און זאא גט צו פעטער‪ :‬שמעון‪ ,‬שלאא פסטו? קענסטו נישט וואײ כן איין שעה ‪37‬‬ ‫‪.‬וואײ כט און דאײ וונט‪ ,‬כדי איר זאא לט נישט אײ ריינפאײ לן אין נסיון‪ .‬דער גייסט איז טאײ קע גרייט‪ ,‬אא בער דאא ס פלייש איז שוואײ ך ‪38‬‬ ‫‪.‬און ווידער איז ער אײ וועקגעגאײ נגען‪ ,‬און האא ט מתפלל געווען‪ ,‬און גערעדט די זעלבע ווערטער ‪39‬‬ ‫און ווען ער איז צוריקגעקומען‪ ,‬האט ער זיי געפונען שלאא פנדיק ווידער‪) ,‬ווייל זייערע אויגן זענען געווען שווער‪ (,‬און זיי ‪40‬‬ ‫‪.‬האבן נישט געוואוסט וואס אים צו ענטפערן‬ ‫‪,‬און ער קומט דאס דריטע מאל‪ ,‬און זאגט צו זיי‪ :‬שלאפט ווייטער און רוט זיך אויס; גענוג איז‪ ,‬די שעה איז געקומען; זעט ‪41‬‬ ‫‪.‬דער זון פון מענטש ווערט פארראטן אין די הענט פון זינדיקע‬ ‫‪.‬שטיי אויף‪ ,‬לאא מיר גיין; זעט‪ ,‬דער וואא ס פאײ ררעט מיך איז נאא ענט ‪42‬‬ ‫און גלייך‪ ,‬בשעת ער האט נאך גערעדט‪ ,‬איז געקומען יהודה‪ ,‬איינער פון די צוועלף‪ ,‬און מיט אים א גרויסע המון מיט ‪43‬‬ ‫‪.‬שווערדן און שטעקנס‪ ,‬פון די ראשי כהנים און די סופרים און די עלטסטע‬ ‫און דער וואא ס האא ט אים פאײ רראײ טן האא ט זיי געגעבן אײ סימן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬וועמען איך וועל קושן‪ ,‬דער איז עס; נעמט אים און ‪44‬‬ ‫‪.‬פירט אים זיכער אײ וועק‬ ‫‪.‬און אזוי שנעל ווי ער איז אנגעקומען‪ ,‬איז ער גלייך צו אים געגאנגען און געזאגט‪" :‬רבי‪ ,‬רבי!" און האט אים געקושט ‪45‬‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים געלייגט זייערע הענט און אים געכאפט ‪46‬‬ ‫‪,‬און איינער פון די וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רטן האא ט אײ רויסגעצויגן אײ שווערד‪ ,‬און האא ט געשלאא גן אײ קנעכט פון כהן גדול ‪47‬‬ ‫‪.‬און אים אא פגעשניטן דעם אויער‬ ‫און יאא שקע האא ט געענטפערט און צו זיי געזאא גט‪ :‬זענט איר אײ רויסגעקומען ווי קעגן אײ גנב‪ ,‬מיט שווערדן און מיט שטעקנס ‪48‬‬ ‫?מיך צו כאײ פן‬ ‫איך בין געווען מיט אייך יעדן טאג אין בית המקדש און געלערנט‪ ,‬און איר האט מיך נישט געכאפט; אבער די שריפטן ‪49‬‬ ‫‪.‬מוזן מקוים ווערן‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים אײ לע פאײ רלאא זט און זענען אײ נטלאא פן ‪50‬‬ ‫זַן נאײ קעטן קערפער; און ‪51‬‬ ‫לַנענעם טוך איבערגעווארפן אויף ײ‬ ‫און אים איז נאכגעגאנגען א געוויסער יונגערמאן‪ ,‬מיט א ײ‬ ‫לַט האא בן אים געכאפט‬ ‫‪.‬די יונגע ײ‬ ‫לַנענע טוך‪ ,‬און איז אײ נטלאא פן פון זיי נאײ קעט ‪52‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט איבערגעלאא זט דאא ס ײ‬ ‫און זיי האא בן אײ וועקגעפירט יאא שקען צום כהן גדול; און מיט אים זענען זיך פאײ רזאײ מלט אײ לע די הויפט כהנים און די ‪53‬‬ ‫‪.‬עלטסטע און די סופרים‬ ‫ווַטן‪ ,‬ביז אין הויף פון כהן־גדול; און ער איז געזעסן מיט די קנעכט און זיך ‪54‬‬ ‫און פעטרוס איז אים נאא כגעגאײ נגען פון ײ‬ ‫פַער‬ ‫בַם ײ‬ ‫‪.‬געוואײ רעמט ײ‬ ‫און די ראשי כהנים און דער גאנצער ראט האבן געזוכט עדות קעגן יאא שקען צו אים אומברענגען; און האבן נישט ‪55‬‬ ‫‪.‬געפונען גאא רנישט‬ ‫‪.‬ווייל פילע האבן געזאגט פאײ לשע עדות קעגן אים‪ ,‬אבער זייערע עדות האבן נישט איינגעשטימט ‪56‬‬ ‫‪,‬און עס זענען אויפגעשטאנען עטלעכע‪ ,‬און האבן געזאגט פאײ לשע עדות קעגן אים‪ ,‬זאגנדיק ‪57‬‬ ‫מיר האא בן אים געהערט זאא גן‪ :‬איך וועל צעשטערן דעם בית־המקדש וואא ס איז געמאײ כט מיט הענט‪ ,‬און אין דריי טעג וועל ‪58‬‬ ‫‪.‬איך בויען אײ ן אײ נדערן געמאײ כט אא ן הענט‬ ‫‪.‬אבער אויך אזוי האט זייער עדות נישט איינגעשטימט ‪59‬‬ ‫און דער כהן גדול איז אויפגעשטאנען אין מיטן‪ ,‬און האט געפרעגט יאא שקען‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬ענטפערסטו גאא רנישט? וואא ס איז ‪60‬‬ ‫?עס‪ ,‬וואא ס די עדות זאא גן קעגן דיר‬ ‫‪:‬אבער ער האט געשוויגן און גארנישט געענטפערט‪ .‬נאכאמאל האט אים דער כהן גדול געפרעגט און צו אים געזאגט ‪61‬‬ ‫?ביסטו דער משיח‪ ,‬דער זון פון דעם געבענטשטן‬ ‫און יאא שקע האא ט געזאא גט‪ :‬איך בין עס; און איר וועט זען דעם זון פון מענטשן זיצן אויף דער רעכטער האײ נט פון דער ‪62‬‬ ‫‪.‬מאײ כט‪ ,‬און קומען אין די וואא לקנס פון הימל‬ ‫?דעמאא לט האא ט דער כהן־גדול צעריסן זיינע קליידער און געזאא גט‪ :‬וואא ס דאײ רפן מיר נאא ך עדות ‪63‬‬ ‫‪.‬איר האא ט געהערט די גידוף־לשון; וואא ס מיינט איר? און זיי אײ לע האא בן אים פאײ רדאײ מט צו זיין שולדיק אין טויט ‪64‬‬ ‫און עטלעכע האבן אנגעהויבן צו שפייען אויף אים‪ ,‬און צו באײ דעקן זיין פנים‪ ,‬און אים צו קלאײ פן‪ ,‬און צו אים זאא גן‪ :‬זאא ג ‪65‬‬ ‫‪.‬נביאות; און די קנעכט האבן אים געשלאא גן מיט די האײ נטפלאײ כן‬ ‫‪.‬און ווען פעטער איז געווען אונטן אין פאײ לאײ ץ‪ ,‬איז אא נגעקומען איינע פון די דינסטן פון כהן גדול ‪66‬‬ ‫און ווען זי האט געזען פעטרוס זיך וואײ רעמען‪ ,‬האט זי אים אא נגעקוקט און געזאא גט‪ :‬און דו ביסט אויך געווען מיט יאא שקע ‪67‬‬ ‫‪.‬פון נצרת‬

‫‪9‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫אבער ער האט געלייקנט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬איך ווייס נישט‪ ,‬און איך פארשטיי נישט וואס דו זאגסט‪ .‬און ער איז ארויסגעגאנגען ‪68‬‬ ‫‪.‬אין פארשטעל; און דער האן האט געקראלט‬ ‫און אײ דינסטמַדל האא ט אים ווידער געזען‪ ,‬און האא ט אא נגעהויבן זאא גן צו די וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רט‪ :‬דאא ס איז איינער ‪69‬‬ ‫‪.‬פון זיי‬ ‫און ער האט עס ווידער געלייקנט‪ .‬און א קורצע צייט דערנאך האבן די וואס זענען געשטאנען דערביי ווידער געזאגט צו ‪70‬‬ ‫‪.‬פעטרוס‪ :‬זיכער ביסטו איינער פון זיי‪ ,‬ווייל דו ביסט א גליליער‪ ,‬און דיין רעד איז דערמיט איינשטימיג‬ ‫‪.‬אבער ער האט אנגעהויבן צו שעלטן און שווערן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬איך קען נישט דעם מענטש פון וועמען איר רעדט ‪71‬‬ ‫און דאא ס צווייטע מאא ל האא ט דער האײ ן געקראא ט‪ .‬און פעטער האא ט זיך דערמאא נט דאא ס וואא רט וואא ס יאא שקע האא ט צו אים ‪72‬‬ ‫געזאא גט‪ " :‬איידער דער האײ ן וועט צוויי מאא ל קראא ן‪ ,‬וועסטו מיך דריי מאא ל לייקענען‪ ".‬און ווען ער האא ט דאא ס געטראײ כט‪ ,‬האא ט‬ ‫‪.‬ער געוויינט‬ ‫מארקוס ‪15‬‬ ‫און גלייך אין דער פרי האבן די הויפט‪-‬כהנים זיך באראטן מיט די עלטסטע און סופרים און דעם גאנצן ראט‪ ,‬און האבן ‪1‬‬ ‫‪.‬געבונדן יאא שקען‪ ,‬אים אוועקגעפירט און אים איבערגעגעבן צו פילאטוס‬ ‫"‪.‬און פילאטוס האט אים געפרעגט‪" :‬ביסטו דער מלך פון די יידן?" און ער האט אים געענטפערט‪ " :‬דו זאגסט עס ‪2‬‬ ‫‪.‬און די ראשי כהנים האבן אים באשולדיגט אין אסאך זאכן; אבער ער האט גארנישט געענטפערט ‪3‬‬ ‫‪.‬און פילאטוס האט אים נאכאמאל געפרעגט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬ענטפערסטו גארנישט? זע וויפיל זיי עדות זאגן קעגן דיר ‪4‬‬ ‫‪.‬אבער יאא שקע האא ט נאא ך אײ לץ גאא רנישט געענטפערט‪ ,‬אײ זוי אײ ז פילאײ טוס האא ט זיך געוואונדערט ‪5‬‬ ‫פרַט איין געפאײ נגענעם‪ ,‬וועמען זיי האא בן געוואא לט ‪6‬‬ ‫‪.‬איצט ביי יענעם יום־טוב האא ט ער זיי באײ ײ‬ ‫‪,‬און עס איז געווען איינער מיטן נאמען בר‪-‬אבא‪ ,‬וואא ס איז געווען געפאנגען מיט די וואא ס האא בן מיט אים געמאײ כט אײ מורד ‪7‬‬ ‫בַם מורד‬ ‫‪.‬וועלכע האא בן באײ גאײ נגען אײ מאא רד ײ‬ ‫‪.‬און די ציבור‪ ,‬וואא ס האא ט געשריגן הויך‪ ,‬האא ט אא נגעהויבן בעטן אים צו טאא ן ווי ער פלעגט זיי שטענדיק טאא ן ‪8‬‬ ‫?אבער פילאטוס האט זיי געענטפערט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬ווילט איר אז איך זאל אייך באפרייען דעם מלך פון די יידן ‪9‬‬ ‫‪.‬ווייל ער האא ט געוואוסט‪ ,‬אײ ז די ראשי־כהנים האא בן אים איבערגעגעבן צוליב קנאה ‪10‬‬ ‫‪.‬אבער די ראשי‪-‬כהנים האבן אויפגערעגט דאס פאלק‪ ,‬אז ער זאל זיי גיכער באפרייען בר‪-‬אבאן ‪11‬‬ ‫און פילאטוס האט געענטפערט און נאכאמאל צו זיי געזאגט‪ :‬וואס ווילט איר דען אז איך זאל טון צו אים וועמען איר ‪12‬‬ ‫?רופט דעם מלך פון די יידן‬ ‫"!און זיי האא בן ווידער געשריגן‪" :‬קרייציק אים אויף ‪13‬‬ ‫‪:‬האט פילאטוס צו זיי געזאגט‪" :‬וואא ס פאײ ר אײ שלעכטס האא ט ער געטאא ן?" און זיי האא בן נאא ך שטאײ רקער געשריגן ‪14‬‬ ‫"!קרייציגט אים"‬ ‫‪,‬און אײ זוי פילאײ טוס‪ ,‬געוואא לט צופרידנשטעלן דאא ס פאא לק‪ ,‬האא ט זיי באײ פרייט בר‪-‬אײ באײ ן‪ ,‬און האא ט יאא שקען איבערגעגעבן ‪15‬‬ ‫געפַשט‪ ,‬צו ווערן געקרייציקט‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬נאא כדעם ווי ער האא ט אים‬ ‫און די זעלנער האבן אים אוועקגעפירט אין דעם זאל‪ ,‬וואס הייסט פרעטאריום; און זיי האבן צוזאמענגערופן די גאנצע ‪16‬‬ ‫‪.‬גרופע‬ ‫‪,‬און זיי האא בן אים אא נגעטאא ן אין פורפור‪ ,‬און האא בן געפלאא כטן אײ קרוין פון דאא רנען‪ ,‬און זי אים געלייגט אויף דעם קאא פ ‪17‬‬ ‫"!און האא בן אא נגעהויבן אים צו באײ גריסן‪" ,‬גרוס דיר‪ ,‬מלך פון די ייי דן ‪18‬‬ ‫און זיי האא בן אים געשלאא גן אויפן קאא פ מיט אײ שטעקן‪ ,‬און האא בן אויף אים געשפיגן‪ ,‬און זיך געבויגן אויף די קני און אים ‪19‬‬ ‫‪.‬אא נגעבעטן‬ ‫‪,‬און ווען זיי האבן אים אויסגעלאכט‪ ,‬האבן זיי אים אויסגעטאא ן דאא ס פורפור‪ ,‬און אים אא נגעטאא ן זיינע אייגענע קליידער ‪20‬‬ ‫‪.‬און אים אײ רויסגעפירט אים צו צוקרייײצן‬ ‫און זיי האא בן געצוואונגען איינעם שמעון פון קירעניער‪ ,‬וואא ס איז פאײ רבייגעגאײ נגען‪ ,‬קומענדיק פון לאײ נד‪ ,‬דער פאא טער פון ‪21‬‬ ‫זַן צלב‬ ‫‪.‬אײ לעקסאײ נדער און רופוס‪ ,‬צו טראא גן ײ‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים געבראײ כט צו דעם אא רט גאא לגאא ט‪ ,‬וואא ס מיינט‪ ,‬איבערגעזעצט‪ ,‬דער אא רט פון אײ שאײ רבן ‪22‬‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים געגעבן צו טרינקען וויין געמישט מיט מירע; אא בער ער האא ט עס נישט אא נגענומען ‪23‬‬ ‫און ווען זיי האבן אים געקרייציקט‪ ,‬האבן זיי צעטיילט זיינע קליידער‪ ,‬ווארפנדיג גורל אויף זיי‪ ,‬וואס יעדער מענטש זאל ‪24‬‬ ‫‪.‬נעמען‬ ‫‪.‬און עס איז געווען די דריטע שעה‪ ,‬און זיי האבן אים געקרייציקט ‪25‬‬ ‫‪.‬און די אויפשריפט פון זיין באײ שולדיקונג איז געווען געשריבן אויף אים‪ :‬דער מלך פון די יידן ‪26‬‬ ‫‪.‬און מיט אים האבן זיי געקרייציקט צוויי גנבים; איינעם אויף זיין רעכטער האנט‪ ,‬און דעם צווייטן אויף זיין לינקער ‪27‬‬ ‫‪.‬און די שריפט איז מקוים געוואא רן‪ ,‬וואא ס זאא גט‪ :‬און ער איז געציילט געוואא רן צווישן די עבירות ‪28‬‬

‫‪10‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און די וואא ס זענען דורכגעגאײ נגען האא בן אים געשפאא טט‪ ,‬שאא קלנדיק מיט די קעפ און זאא גנדיק‪" :‬אײ י‪ ,‬דו וואא ס צעשטערט ‪29‬‬ ‫!דעם בית המקדש און בויט אים אויף אין דריי טעג‬ ‫‪.‬ראײ טעווע זיך‪ ,‬און קום אײ ראא פ פון דעם קרייץ ‪30‬‬ ‫און אויך די ראשי‪-‬כהנים האבן זיך געלאײ כט מיט די סופרים און געזאא גט צווישן זיך‪ :‬אײ נדערע האט ער געהאלפן; זיך ‪31‬‬ ‫‪.‬אײ ליין קען ער נישט געהאלפן‬ ‫לאא מיר איצט אײ ראא פגיין פון משיחן‪ ,‬דער מלך פון ישראל‪ ,‬פונעם קרייץ‪ ,‬כדי מיר זאא לן זען און גלויבן‪ .‬און די וואא ס זענען ‪32‬‬ ‫‪.‬מיט אים געקרייציקט געוואא רן‪ ,‬האא בן אים פאײ רשעמט‬ ‫‪.‬און ווען די זעקסטע שעה איז געקומען‪ ,‬איז געווען פינצטערניש איבערן גאנצן לאנד ביז דער ניינטער שעה ‪33‬‬ ‫און אין דער ניינטער שעה האט יאא שקע געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬זאא גנדיק‪ " :‬אלוי‪ ,‬אלוי‪ ,‬לאײ מאײ שבײ כצ ָא ני?" וואא ס ‪34‬‬ ‫?מיינט‪ ,‬איבערגעזעצט‪ :‬מיין גאא ט‪ ,‬מיין גאא ט‪ ,‬פאײ רוואא ס האא סטו מיך פאײ רלאא זט‬ ‫‪.‬און עטלעכע פון די וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רט‪ ,‬ווען זיי האא בן עס געהערט‪ ,‬האא בן געזאא גט‪ :‬זעט‪ ,‬ער רופט אליהו ‪35‬‬ ‫און איינער איז געלאא פן און האא ט אא נגעפילט אײ שוואא ם מיט עסיק‪ ,‬און האא ט עס געלייגט אויף אײ שטעקן‪ ,‬און אים געגעבן צו ‪36‬‬ ‫‪.‬טרינקען‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬לאא זט זיך אא פ; לאא מיר זען צי אליהו וועט קומען אים אײ ראא פנעמען‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬און איז אויפגעגעבן דעם גייסט ‪37‬‬ ‫‪.‬און דער פאא רהאײ נג פון דעם בית־המקדש איז צעריסן געוואא רן אין צוויי פון אויבן ביז אונטן ‪38‬‬ ‫און ווען דער צענטוריאן‪ ,‬וואא ס איז געשטאײ נען קעגן אים‪ ,‬האא ט געזען אײ ז ער האא ט אײ זוי געשריגן און אויסגעגעבן דעם ‪39‬‬ ‫‪.‬גייסט‪ ,‬האא ט ער געזאא גט‪ :‬באמת‪ ,‬דער מענטש איז געווען דער זון פון גאא ט‬ ‫עס זענען אויך געווען פרויען וואא ס האא בן געקוקט פון ווייטן‪ :‬צווישן זיי איז געווען מרים פון מגדלה‪ ,‬און מרים די מוטער ‪40‬‬ ‫;פון יעקב דעם קלענערן און פון יוסף‪ ,‬און שלומה‬ ‫)וואא ס אויך‪ ,‬ווען ער איז געווען אין גליל‪ ,‬האא בן אים נאא כגעגאײ נגען און אים באײ דינט;( און פילע אײ נדערע פרויען וואא ס ‪41‬‬ ‫‪.‬זענען מיט אים אײ רויפגעגאײ נגען קיין ירושלים‬ ‫ווַל עס איז געווען די צוגרייטונג־טאא ג‪ ,‬דאא ס הייסט‪ ,‬דער טאא ג פאײ ר שבת ‪42‬‬ ‫‪,‬און איצט‪ ,‬ווען עס איז געוואא רן אא וונט‪ ,‬ײ‬ ‫יוסף פון ארימתייע‪ ,‬אן חשובער ראטגעבער‪ ,‬וואס האט אויך געווארט אויף דעם מלכות פון גאט‪ ,‬איז געקומען און איז ‪43‬‬ ‫‪.‬אריין מיט פרייהייט צו פילאטוס‪ ,‬און האט געבעטן דעם גוף פון יאא שקע‬ ‫און פילאטוס האט זיך געוואונדערט אויב ער איז שוין טויט; און ער האט צוגערופן דעם הונדערט־פירמאן און אים ‪44‬‬ ‫‪.‬געפרעגט צי ער איז שוין א שטיק צייט טויט‬ ‫‪.‬און ווען ער האא ט דאא ס געוואוסט פונעם צענטוריון‪ ,‬האא ט ער דעם גוף געגעבן צו יוסף ‪45‬‬ ‫לַנענע טיכלעך‪ ,‬און ‪46‬‬ ‫אַנגעוויקלט אין די ײ‬ ‫לַנענע טיכלעך‪ ,‬און אים אײ ראא פגענומען‪ ,‬און אים ײ‬ ‫פַנע ײ‬ ‫און ער האא ט געקויפט ײ‬ ‫רַנגעוואײ לגערט אײ שטיין צו דער טיר פון‬ ‫אים געלייגט אין אײ קבר וואא ס איז געווען אויסגעהאײ קט אין אײ פעלזן‪ ,‬און האא ט אײ ײ‬ ‫‪.‬קבר‬ ‫‪.‬און מרים פון מגדלה און מרים‪ ,‬די מוטער פון יוסף‪ ,‬האבן געקוקט וואו ער איז געלייגט געווארן ‪47‬‬ ‫מארקוס ‪16‬‬ ‫און ווען דער שבת איז געווען פארביי‪ ,‬האבן מרים פון מגדלה‪ ,‬און מרים די מוטער פון יעקב‪ ,‬און שלמה‪ ,‬געקויפט זיסע ‪1‬‬ ‫‪.‬געווירצן‪ ,‬כדי זיי זאלן קומען און אים זאײ לבן‬ ‫‪.‬און זייער פרי אין דער פרי דעם ערשטן טאא ג פון דער וואא ך‪ ,‬זענען זיי געקומען צום קבר ביי דער זונ‪-‬אויפגאײ נג ‪2‬‬ ‫?און זיי האא בן צווישן זיך געזאא גט‪ :‬ווער וועט אונדז אײ וועקוואײ לגערן דעם שטיין פון דער טיר פון קבר ‪3‬‬ ‫ווַל ער איז געווען זייער גרויס ‪4‬‬ ‫‪.‬און ווען זיי האא בן געקוקט‪ ,‬האא בן זיי געזען אײ ז דער שטיין איז אײ וועקגעקערט געוואא רן‪ ,‬ײ‬ ‫און אריינגייענדיק אין דעם קבר‪ ,‬האבן זיי געזען א יונגן מאן זיצן אויף דער רעכטער זייט‪ ,‬אנגעטון אין א לאנגן ווייסן ‪5‬‬ ‫‪.‬קלייד; און זיי זענען דערשראקן געווארן‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬זייט נישט דערשראא קן; איר זוכט יאא שקע פון נצרת‪ ,‬וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן; ער איז ‪6‬‬ ‫‪.‬אויפגעשטאײ נען; ער איז נישט דאא ; זעט דעם אא רט ווו זיי האא בן אים געלייגט‬ ‫גייט אבער אוועק‪ ,‬זאגט זיינע תלמידים און פעטרוס אז ער גייט פאר אייך קיין גליל; דארט וועט איר אים זען‪ ,‬ווי ער האט ‪7‬‬ ‫‪.‬אייך געזאגט‬ ‫און זיי זענען שנעל ארויסגעגאנגען און זענען אנטלאפן פון דעם קבר; ווייל זיי האבן געציטערט און זענען געווען ‪8‬‬ ‫‪.‬ערשטוינט; זיי האבן נישט געזאגט גארנישט צו קיינעם; ווייל זיי האבן מורא געהאט‬ ‫‪,‬איצט ווען יאא שקע איז אויפגעשטאײ נען פרי דעם ערשטן טאא ג פון דער וואא ך‪ ,‬איז ער ערשט דערשינען צו מרים פון מגדלה ‪9‬‬ ‫‪.‬פון וועמען ער האא ט אײ רויסגעוואא רפן זיבן שדים‬ ‫‪.‬און זי איז געגאײ נגען און האא ט דערציילט די וואא ס זענען געווען מיט אים‪ ,‬בשעת זיי האא בן געטרויערט און געוויינט ‪10‬‬ ‫‪.‬און זיי‪ ,‬ווען זיי האבן געהערט אז ער לעבט‪ ,‬און איז געזען געווארן דורך איר‪ ,‬האבן זיי נישט געגלייבט ‪11‬‬

‫‪11‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫דערנאא ך איז ער דערשינען אין אײ ן אײ נדערער געשטאײ לט צו צוויי פון זיי‪ ,‬ווען זיי זענען געגאײ נגען און אײ רויסגעגאײ נגען אין ‪12‬‬ ‫‪.‬דאא רף‬ ‫‪.‬און זיי זענען געגאנגען און האא בן עס דערציילט די איבעריקע; זיי האא בן זיי אויך נישט געגלויבט ‪13‬‬ ‫דערנאך איז ער דערשינען צו די עלף ווען זיי זענען געזעסן ביים עסן‪ ,‬און ער האט זיי פארקריפט מיט זייער אומגלויבן ‪14‬‬ ‫‪.‬און הארטע הארץ‪ ,‬ווייל זיי האבן נישט געגלויבט די וואס האבן אים געזען נאכדעם וואס ער איז אויפגעשטאנען‬ ‫‪.‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬גייט אין דער גאײ נצער וועלט‪ ,‬און פרעדיגט די בשורה צו יעדער באײ שעפעניש ‪15‬‬ ‫‪.‬ווער עס גלויבט און ווערט געטויפט וועט ווערן געהאלפן; אבער ווער עס גלויבט נישט וועט ווערן פארדאמט ‪16‬‬ ‫און די וואונדער וועלן נאכפאלגן די וואא ס גלויבן; אין מיין נאא מען וועלן זיי אײ רויסטרייבן די שדים; זיי וועלן רעדן מיט ‪17‬‬ ‫;נייע לשונות‬ ‫זיי וועלן אויפנעמען שלאײ נגען; און אויב זיי טרינקען עפעס טויטלעך‪ ,‬וועט עס זיי נישט שאײ טן; זיי וועלן לייגן די הענט ‪18‬‬ ‫‪.‬אויף די קראײ נקע‪ ,‬און זיי וועלן געזונט ווערן‬ ‫אײ לזאא נאא כדעם ווי גאא ט האא ט צו זיי גערעדט‪ ,‬איז ער אויפגענומען געוואא רן אין הימל‪ ,‬און איז געזעסן אויף דער רעכטער ‪19‬‬ ‫‪.‬האײ נט פון גאא ט‬ ‫און זיי זענען ארויסגעגאנגען און האבן גערעדט אומעטום‪ ,‬דער האר האט מיט זיי געארבעט און באשטעטיקט דאס ווארט ‪20‬‬ ‫‪.‬מיט די וואונדער וואס זענען נאכגעגאנגען‪ .‬אמן‬

‫בשורה פון לוקאס‬ ‫לוקאס ‪22‬‬ ‫‪.‬איצט האא ט זיך דערנענטערט דער יום־טוב פון מצות‪ ,‬וואא ס ווערט גערופן פסח ‪1‬‬ ‫‪.‬און די ראשי כהנים און סופרים האבן געזוכט ווי אזוי אים צו הרגענען; ווייל זיי האבן מורא געהאט פארן פאלק ‪2‬‬ ‫רַן אין יהודה‪ ,‬מיטן נאא מען איש קריות‪ ,‬וואא ס איז געווען פון די צוועלף ‪3‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז דער שטן אײ ײ‬ ‫און ער איז אײ וועקגעגאײ נגען‪ ,‬און האא ט זיך גערעדט מיט די הויפט־כהנים און קאײ פיטאײ נען‪ ,‬ווי ער וועט אים זיי קענען ‪4‬‬ ‫‪.‬איבערגעבן‬ ‫‪.‬און זיי זענען געווען צופרידן‪ ,‬און האא בן זיך איינגעשלאא סן אים צו געבן געלט ‪5‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט צוגעזאא גט‪ ,‬און געזוכט אײ געלעגנהייט אים צו פאײ רראײ טן צו זיי אא ן דער מאײ סע מענטשן ‪6‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז געקומען דער טאא ג פון די מצות‪ ,‬ווען מען מוז שחט'ן דעם פסח ‪7‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט געשיקט פעטרוס און יוחנן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬גייט און מאײ כט צו פאײ ר אונדז דעם פסח‪ ,‬כדי מיר זאא לן עסן ‪8‬‬ ‫?און זיי האא בן צו אים געזאא גט‪ :‬וואו ווילסטו אײ ז מיר זאא לן זיך צוגרייטן ‪9‬‬ ‫אַך באײ געגענען אײ מאײ ן‪ ,‬וואא ס טראא גט אײ ‪10‬‬ ‫רַנקומען אין שטאא ט‪ ,‬וועט ײ‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬זעט‪ ,‬ווען איר וועט אײ ײ‬ ‫רַן‬ ‫‪.‬קרוג וואײ סער; גייט אים נאא ך אין הויז‪ ,‬וואו ער גייט אײ ײ‬ ‫און איר זאא לט זאא גן צום בעל־הבית‪ :‬דער רבי זאא גט צו דיר‪ :‬וואו איז די גאײ סט־צימער‪ ,‬וואו איך וועל עסן דעם פסח מיט ‪11‬‬ ‫?מיינע תלמידים‬ ‫‪.‬און ער וועט אייך ווייזן א גרויסן אויבערשטן צימער אויסגעשטאט; דארט מאכט אייך גרייט ‪12‬‬ ‫‪.‬און זיי זענען געגאײ נגען און געפונען ווי ער האא ט זיי געזאא גט; און זיי האא בן צוגעגרייט דעם פסח ‪13‬‬ ‫‪.‬און ווען די שעה איז געקומען‪ ,‬האא ט ער זיך אײ וועקגעזעצט‪ ,‬און די צוועלף שליחים מיט אים ‪14‬‬ ‫;און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬מיט גרויס באײ גער האא ב איך באײ גערט צו עסן דעם פסח מיט אייך איידער איך ליידן ‪15‬‬ ‫‪'.‬ווייל איך זאא ג אייך‪ ,‬איך וועל מער נישט עסן דערפון‪ ,‬ביז עס וועט מקוים ווערן אין מלכות ה ‪16‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט גענומען דעם בעכער‪ ,‬און האא ט געבענטשט‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬נעמט דאא ס‪ ,‬און טיילט עס צווישן זיך ‪17‬‬ ‫‪.‬ווייל איך זאא ג אייך‪ ,‬איך וועל נישט טרינקען פון דער פרוכט פון ווייײנשטאא ק‪ ,‬ביז דאא ס מלכות פון גאא ט וועט קומען ‪18‬‬ ‫און ער האא ט גענומען ברויט‪ ,‬און האא ט באײ דאײ נקט‪ ,‬און עס צעבראא כן‪ ,‬און זיי געגעבן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬דאא ס איז מיין גוף וואא ס ‪19‬‬ ‫‪.‬ווערט געגעבן פאײ ר אייך; טוט דאא ס אין מיין זכרון‬ ‫אזוי אויך דעם בעכער נאך דער סעודה‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬דער בעכער איז דער נייער ברית אין מיין בלוט‪ ,‬וואס ווערט פארגאסן ‪20‬‬ ‫‪.‬פאר אייך‬ ‫‪.‬אבער זע‪ ,‬די האײ נט פון דעם וואא ס פאײ ררעטער מיך איז מיט מיר אויף דעם טיש ‪21‬‬ ‫און באמת גייט דער זון פון מענטש‪ ,‬ווי עס איז באײ שטימט געוואא רן; אא בער וויי דעם מענטש דורך וועמען ער ווערט ‪22‬‬ ‫!פאײ רראײ טן‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אא נגעהויבן צו פרעגן צווישן זיך‪ ,‬ווער פון זיי עס איז וואא ס זאא ל דאא ס טאא ן ‪23‬‬ ‫‪.‬און עס איז אויך געווען א קריגעריי צווישן זיי‪ ,‬ווער פון זיי זאא ל גערעכנט ווערן פארן גרעסטן ‪24‬‬

‫‪12‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬די מלכים פון די גויים הערשן איבער זיי; און די וואא ס האא בן אויטאא ריטעט איבער זיי ווערן ‪25‬‬ ‫‪.‬גערופן גוטהאײ רציקע‬ ‫זַן ווי דער ייי נגערער; און דער וואא ס איז ‪26‬‬ ‫אַך‪ ,‬זאא ל ײ‬ ‫זַן אײ זוי; נאא ר דער וואא ס איז גרעסטער צווישן ײ‬ ‫אבער איר זאא לט נישט ײ‬ ‫‪.‬דער הויפט‪ ,‬ווי דער וואא ס דינט‬ ‫ווייל ווער איז גרעסער‪ ,‬דער וואא ס זיצט ביים עסן‪ ,‬צי דער וואא ס באײ דינט? איז נישט דער וואא ס זיצט ביים עסן? נאא ר איך ‪27‬‬ ‫‪.‬בין צווישן אייך ווי דער וואא ס באײ דינט‬ ‫מַנע נסיונות ‪28‬‬ ‫‪.‬איר זענט די וואא ס זענען געבליבן מיט מיר אין ײ‬ ‫;און איך באײ שטים אייך אײ מלכות‪ ,‬ווי מיין פאא טער האא ט מיר באײ שטימט ‪29‬‬ ‫מַן מלכות‪ ,‬און זיצן אויף טראא נען און משפטן די צוועלף שבטים פון ‪30‬‬ ‫מַן טיש אין ײ‬ ‫בַ ײ‬ ‫כדי איר זאא לט עסן און טרינקען ײ‬ ‫‪.‬ישראל‬ ‫‪.‬און גאא ט האא ט געזאא גט‪ :‬שמעון‪ ,‬שמעון‪ ,‬זע‪ ,‬דער שטן האא ט אייך באײ גערט‪ ,‬כדי ער זאא ל אייך זיפן ווי ווייץ ‪31‬‬ ‫אבער איך האב דאווענען פאר דיר‪ ,‬אז דיין אמונה זאל נישט אויסגיין; און ווען דו וועסט זיך תשובה טאן‪ ,‬שטארק דיינע ‪32‬‬ ‫‪.‬ברידער‬ ‫‪.‬און ער האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬האײ ר‪ ,‬איך בין גרייט צו גיין מיט דיר סיי אין תפיסה און סיי אין טויט ‪33‬‬ ‫און ער האא ט געזאא גט‪ :‬איך זאא ג דיר‪ ,‬פעטער‪ ,‬דער האײ ן וועט נישט קראא ען היינט‪ ,‬איידער דו וועסט דריי מאא ל לייקענען אײ ז ‪34‬‬ ‫‪.‬דו קענסט מיך‬ ‫?און ער האט צו זיי געזאגט‪ :‬ווען איך האב אייך געשיקט אן קיין טאשקע‪ ,‬און טאשקע‪ ,‬און שיך‪ ,‬האט אייך עפעס געפעלט ‪35‬‬ ‫‪.‬און זיי האבן געזאגט‪ :‬גארנישט‬ ‫זַן טאײ ש; און ווער עס האא ט ‪36‬‬ ‫האא ט ער צו זיי געזאא גט‪ :‬אא בער איצט‪ ,‬ווער עס האא ט אײ געלט־טאײ ש‪ ,‬זאא ל עס נעמען‪ ,‬און אויך ײ‬ ‫זַן קלייד און קויפן איינס‬ ‫‪.‬נישט קיין שווערד‪ ,‬זאא ל פאײ רקויפן ײ‬ ‫ווייל איך זאא ג אייך‪ ,‬אײ ז דאא ס וואא ס שטייט געשריבן מוז נאא ך מקוים ווערן אין מיר‪" :‬און ער איז גערעכנט געוואא רן צווישן ‪37‬‬ ‫‪.‬די עבריינים‪ ",‬ווייל די זאײ כן וועגן מיר האא בן אײ סוף‬ ‫‪.‬און זיי האבן געזאגט‪ ,‬האר‪ ,‬זעה‪ ,‬דא זענען צוויי שווערדן‪ .‬און ער האט צו זיי געזאגט‪ ,‬עס איז גענוג ‪38‬‬ ‫און ער איז ארויסגעקומען און איז געגאנגען‪ ,‬ווי ער איז געווען געוואוינט‪ ,‬צום הר הזיתים; און זיינע תלמידים זענען אים ‪39‬‬ ‫‪.‬אויך נאכגעגאנגען‬ ‫‪.‬און ווען ער איז געווען אויפן אא רט‪ ,‬האא ט ער צו זיי געזאא גט‪ :‬דאײ וונט‪ ,‬אײ ז איר זאא לט נישט אײ ריינפאײ לן אין נסיון ‪40‬‬ ‫‪,‬און ער איז צוריקגעצויגן געוואא רן פון זיי אײ שטיין־וואײ רף‪ ,‬און ער איז אײ ראא פגעפאײ לן אויף די קני און האא ט מתפלל געווען ‪41‬‬ ‫"‪.‬זאא גנדיק‪ " :‬פאטער‪ ,‬אויב דו ווילסט‪ ,‬נעעם דעם בעכער פון מיר; אא בער נישט מיין רצון‪ ,‬נאא ר דיינער‪ ,‬זאא ל געשען ‪42‬‬ ‫‪.‬און עס איז אים דערשינען א מלאך פון הימל‪ ,‬אים שטארקנדיק ‪43‬‬ ‫און זייענדיק אין א יסורים האט ער נאך שטארקער דאווענען; און זיין שווייס איז געווען ווי גרויסע טראא פנס בלוט וואא ס ‪44‬‬ ‫‪.‬פאײ לן אײ ראא פ אויף דער ערד‬ ‫‪,‬און ווען ער איז אויפגעשטאנען פון תפילה‪ ,‬און איז געקומען צו זיינע תלמידים‪ ,‬האט ער זיי געפונען שלאפן פון טרויער ‪45‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס שלאא פט איר? שטייט אויף און דאײ וונט‪ ,‬כדי איר זאא לט נישט פאײ לן אין נסיון ‪46‬‬ ‫און בשעת ער האט נאך גערעדט‪ ,‬זעהט א גרויסע מאסע מענטשן‪ ,‬און דער וואס האט געהייסן יהודה‪ ,‬איינער פון די ‪47‬‬ ‫‪.‬צוועלף‪ ,‬איז געגאנגען פאר זיי‪ ,‬און האט זיך דערנענטערט צו יאא שקען אים צו קושן‬ ‫?אבער יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬יהודה‪ ,‬פאײ רראײ טסטו דעם מענטשנס זון מיט אײ קוש ‪48‬‬ ‫ווען די וואא ס זענען געווען אײ רום אים האא בן געזען וואא ס וועט פאײ סירן‪ ,‬האא בן זיי צו אים געזאא גט‪ :‬האײ ר‪ ,‬זאא לן מיר שלאא גן ‪49‬‬ ‫?מיטן שווערד‬ ‫‪.‬און איינער פון זיי האט געשלאגן דעם קנעכט פון כהן גדול‪ ,‬און אים אפגעשניטן דאס רעכטע אויער ‪50‬‬ ‫זַן אויער און אים געהיילט ‪51‬‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט געענטפערט און געזאא גט‪ " :‬ליידט זיך ביז איצט‪ ".‬און ער האא ט אא נגערירט ײ‬ ‫האא ט יאא שקע געזאא גט צו די הויפט־כהנים און די קאײ פיטאײ נען פון בית־המקדש און די עלטסטע‪ ,‬וואא ס זענען צו אים ‪52‬‬ ‫?געקומען‪ :‬זענט איר אײ רויסגעקומען ווי קעגן אײ גנב מיט שווערדן און שטעקנס‬ ‫ווען איך בין געווען מיט אייך יעדן טאג אין בית המקדש‪ ,‬האט איר נישט אויסגעשטרעקט קיין הענט קעגן מיר; אבער ‪53‬‬ ‫‪.‬דאס איז אייער שעה‪ ,‬און די מאכט פון דער פינצטערניש‬ ‫רַנגעבראײ כט אין כהן־גדולס הויז‪ .‬און פעטער איז אים ‪54‬‬ ‫דעמאא לט האא בן זיי אים גענומען און געפירט און אים אײ ײ‬ ‫ווַטן‬ ‫‪.‬נאא כגעגאײ נגען פון ײ‬ ‫און ווען זיי האא בן אא נגעצונדן אײ פייער אין מיטן זאײ ל‪ ,‬און זיך אײ וועקגעזעצט צוזאײ מען‪ ,‬האא ט זיך פעטער אײ וועקגעזעצט ‪55‬‬ ‫‪.‬צווישן זיי‬ ‫אבער א געוויסע דינסטמיידל האט אים געזען ווי ער זיצט ביים פייער‪ ,‬און האט אים שטארק אנגעקוקט און געזאגט‪ :‬דער ‪56‬‬ ‫‪.‬מאן איז אויך געווען מיט אים‬

‫‪13‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪.‬און ער האט אים געלייקנט‪ ,‬זאגנדיק‪ :‬פרוי‪ ,‬איך קען אים נישט ‪57‬‬ ‫‪:‬און נאך א קורצע צייט האט אים אן אנדערער געזען און געזאגט‪ :‬דו ביסט אויך פון זיי‪ .‬און פעטרוס האט געזאגט ‪58‬‬ ‫‪.‬מענטש‪ ,‬איך בין נישט‬ ‫"‪.‬און נאך א שעה האט אן אנדערער געזאגט‪" :‬אמת‪ ,‬דער איז אויך געווען מיט אים‪ ,‬ווייל ער איז א גלילער ‪59‬‬ ‫און פעטער האא ט געזאא גט‪" :‬מענטש‪ ,‬איך ווייס נישט וואא ס דו זאא גסט‪ ".‬און גלייך‪ ,‬בשעת ער האא ט נאא ך גערעדט‪ ,‬האא ט דער ‪60‬‬ ‫‪.‬האא ן געקראא ט‬ ‫און גאא ט האא ט זיך אומגעקערט און געקוקט אויף פעטער‪ .‬און פעטער האא ט זיך דערמאא נט דאא ס וואא רט פון גאא ט‪ ,‬ווי ער האא ט ‪61‬‬ ‫דרַ מאא ל פאײ רלייקענען‬ ‫קרַען‪ ,‬וועסטו מיך ײ‬ ‫‪.‬צו אים געזאא גט‪ :‬איידער דער האא ן וועט ײ‬ ‫‪.‬און פעטער איז אײ רויסגעגאײ נגען און האא ט ביטער געוויינט ‪62‬‬ ‫‪.‬און די מענטשן וואא ס האא בן געהאײ לטן יאא שקען האא בן אים אויסגעלאײ כט און אים געשלאא גן ‪63‬‬ ‫‪,‬און ווען זיי האא בן אים פאײ רבונדן די אויגן‪ ,‬האא בן זיי אים געשלאא גן אין פנים‪ ,‬און אים געפרעגט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬זאא ג נביאות ‪64‬‬ ‫?ווער איז עס וואא ס האא ט דיך געשלאא גן‬ ‫‪.‬און נאך אסאך אנדערע זאכן האבן זיי גערעדט מיט גאטלעסטערונג קעגן אים ‪65‬‬ ‫און אזוי שנעל ווי עס איז געווארן טאג‪ ,‬זענען זיך צוזאמענגעקומען די עלטסטע פון פאלק און די הויפט כהנים און די ‪66‬‬ ‫‪:‬סופרים‪ ,‬און האבן אים געפירט אין זייער ראט‪ ,‬זאגנדיג‬ ‫‪.‬ביסטו דער משיח? זאא ג אונדז‪ .‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬אויב איך זאא ג אייך‪ ,‬וועט איר נישט גלויבן ‪67‬‬ ‫‪.‬און אויב איך אויך פרעג אייך‪ ,‬וועט איר מיר נישט ענטפערן‪ ,‬און איר וועט מיך נישט לאא זן גיין ‪68‬‬ ‫‪.‬פון איצט אן וועט דער זון פון מענטשן זיצן אויף דער רעכטער האנט פון דער מאכט פון גאט ‪69‬‬ ‫"‪.‬האבן זיי אלע געזאגט‪" :‬ביסטו דען דער זון פון גאט?" און ער האט צו זיי געזאגט‪ " :‬איר זאגט אז איך בין ‪70‬‬ ‫זַן אייגענעם מויל ‪71‬‬ ‫‪.‬און זיי האא בן געזאא גט‪ :‬וואא ס דאײ רפן מיר נאא ך קיין עדות? מיר אײ ליין האא בן געהערט פון ײ‬ ‫לוקאס ‪23‬‬ ‫‪.‬און די גאנצע ציבור פון זיי איז אויפגעשטאנען און האט אים געפירט צו פילאטוס ‪1‬‬ ‫און זיי האא בן אא נגעהויבן אים צו באײ שולדיקן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מיר האא בן געפונען דעם דאא זיקן פאײ רדרייען דאא ס פאא לק‪ ,‬און ‪2‬‬ ‫‪.‬פאײ רווערן צו געבן שטייער דעם קיסר‪ ,‬זאא גנדיק אײ ז ער אײ ליין איז דער משיח‪ ,‬אײ מלך‬ ‫און פילאטוס האט אים געפרעגט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬ביסטו דער מלך פון די יידן? און ער האט אים געענטפערט און געזאגט‪ :‬דו ‪3‬‬ ‫‪.‬זאגסט עס‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט פילאײ טוס געזאא גט צו די הויפט־כהנים און צום פאא לק‪ :‬איך געפין נישט קיין שולד אין דעם מאײ ן ‪4‬‬ ‫‪,‬און זיי זענען געוואא רן נאא ך מער כעסיק‪ ,‬און האא בן געזאא גט‪ :‬ער הייצט אויף דאא ס פאא לק‪ ,‬לערנענדיק אין גאײ נץ יידנטום ‪5‬‬ ‫‪.‬אא נהייבנדיק פון גליל ביז דאא‬ ‫‪.‬ווען פילאטוס האט געהערט פון גליל‪ ,‬האט ער געפרעגט צי דער מאן איז א גליליער ‪6‬‬ ‫און אזוי שנעל ווי ער האט געוואוסט אז ער געהערט צו הורדוס'ס יוריסדיקציע‪ ,‬האט ער אים געשיקט צו הורדוס‪ ,‬וואס ‪7‬‬ ‫‪.‬אליין איז אויך געווען אין ירושלים אין יענער צייט‬ ‫‪,‬און ווען הורדוס האט געזען יאא שקען‪ ,‬איז ער געווען זייער צופרידן; ווייל ער איז שוין לאײ נג געווען באײ גערט אים צו זען ‪8‬‬ ‫‪.‬ווייל ער האט געהערט אײ סך וועגן אים; און ער האט געהאא פט צו זען עפעס אײ נס וואא ס ווערט געטאא ן דורך אים‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט ער אים געפרעגט מיט אײ סך ווערטער; אא בער ער האא ט אים גאא רנישט געענטפערט ‪9‬‬ ‫‪.‬און די ראשי כהנים און סופרים זענען געשטאנען און אים שטארק באשולדיגט ‪10‬‬ ‫‪,‬און הורדוס מיט זיינע קריגס‪-‬לייט האבן אים פארשעמט און אים אויסגעלאכט‪ ,‬און אים אנגעטון אין א שיינעם קלייד ‪11‬‬ ‫‪.‬און אים צוריקגעשיקט צו פילאטוס‬ ‫און אין דעם זעלבן טאא ג זענען פילאטוס און הורדוס געוואא רן פריינט צוזאײ מען‪ ,‬ווייל פריער זענען זיי געווען אין ‪12‬‬ ‫‪.‬פיינטשאײ פט צווישן זיך‬ ‫‪,‬און פילאטוס‪ ,‬ווען ער האט צוזאמענגערופן די הויפט כהנים און די פירער און דאס פאלק ‪13‬‬ ‫האא ט ער צו זיי געזאא גט‪ :‬איר האא ט געבראײ כט דעם מאײ ן צו מיר‪ ,‬ווי איינער וואא ס פאײ רדרייט דאא ס פאא לק; און זעט‪ ,‬איך האא ב ‪14‬‬ ‫אים אויסגעפרעגט אין אייערע אויגן‪ ,‬און איך האא ב נישט געפונען קיין שולד אין דעם מאײ ן וועגן די זאײ כן וועגן וועלכע איר‬ ‫‪.‬באײ שולדיגט אים‬ ‫ניין‪ ,‬און אויך נישט הורדוס; ווייל איך האא ב אייך צו אים געשיקט; און זעט‪ ,‬גאא רנישט וואא ס איז ווערט טויט איז אים ‪15‬‬ ‫‪.‬געטאא ן געוואא רן‬ ‫‪.‬איך וועל אים דעריבער באײ שטראא פן און אים לאא זן פריי ‪16‬‬ ‫)‪.‬ווייל ער מוז זיי זיכער איינעם לאא זן פריי אויף יום‪-‬טוב( ‪17‬‬ ‫!און זיי האא בן אײ לע אויף איין מאא ל געשריגן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אײ וועק מיט דעם מאײ ן‪ ,‬און לאא ז אונדז לאא ז ַײ ר‪-‬אײ באײ ן ‪18‬‬

‫‪14‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫רַנגעוואא רפן געוואא רן אין תפיסה( ‪19‬‬ ‫)‪.‬ווער צוליב א געוויסער אויפשטאנד אין שטאא ט‪ ,‬און פאר מאא רד‪ ,‬איז ער אײ ײ‬ ‫‪.‬פילאטוס‪ ,‬ווייל ער האט געוואא לט באײ פרייען יאא שקען‪ ,‬האא ט ווידער צו זיי גערעדט ‪20‬‬ ‫!אבער זיי האבן געשריגן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬קרייציק אים‪ ,‬קרייציק אים ‪21‬‬ ‫און ער האט צו זיי געזאגט דאס דריטע מאל‪ :‬פארוואס‪ ,‬וואספארא שלעכטס האט ער געטאן? איך האב נישט געפונען ‪22‬‬ ‫‪.‬קיין אורזאך פון טויט אין אים; איך וועל אים דעריבער באשטראפן און אים לאזן גיין‬ ‫און זיי האא בן זיך אא נגעשטויסן מיט הויכע קולות‪ ,‬און געפאא דערט אײ ז מען זאא ל אים צוקרייציקטן‪ .‬און די קולות פון זיי און ‪23‬‬ ‫‪.‬פון די הויפט־כהנים האא בן זיך שטאײ רקער געהאײ לטן‬ ‫‪.‬און פילאטוס האט געגעבן א אורטייל אז עס זאל זיין ווי זיי האבן געבעטן ‪24‬‬ ‫רַנגעוואא רפן געוואא רן אין תפיסה פאײ ר אויפרודער און מאא רד‪ ,‬וועמען זיי האא בן ‪25‬‬ ‫פרַט דעם‪ ,‬וואא ס איז אײ ײ‬ ‫און ער האא ט זיי באײ ײ‬ ‫‪.‬געבעטן; אא בער ער האא ט איבערגעגעבן יאא שקען צו זייער ווילן‬ ‫און ווי זיי האבן אים אוועקגעפירט‪ ,‬האבן זיי געכאפט א געוויסן שמעון‪ ,‬א קירעניער‪ ,‬וואס איז געקומען פון לאנד‪ ,‬און ‪26‬‬ ‫‪.‬אויף אים האבן זיי געלייגט דאס קרייץ‪ ,‬כדי ער זאל עס טראגן נאך יששוען‬ ‫און עס איז אים נאכגעגאנגען א גרויסע קהילה פון מענטשן‪ ,‬און פון פרויען‪ ,‬וועלכע האבן אויך געוויינט און אים ‪27‬‬ ‫‪.‬באוויינט‬ ‫אבער יאא שקע האא ט זיך צו זיי געווענדט און געזאא גט‪ :‬טעכטער פון ירושלים‪ ,‬וויינט נישט פאײ ר מיר‪ ,‬נאא ר וויינט פאײ ר זיך ‪28‬‬ ‫‪.‬אײ ליין און פאײ ר אייערע קינדער‬ ‫ווייל זע‪ ,‬די טעג קומען‪ ,‬אין וועלכע מען וועט זאא גן‪ :‬געבענטשט זענען די עקרה‪ ,‬און די מוטערס וואא ס האא בן קיינמאא ל ‪29‬‬ ‫‪.‬נישט געבוירן‪ ,‬און די ברוסטן וואא ס האא בן קיינמאא ל נישט געגעבן זויג‬ ‫‪.‬דעמאא לט וועלן זיי אא נהייבן זאא גן צו די בערג‪ :‬פאײ לט אויף אונדז; און צו די בערג‪ :‬דעקט אונדז צו ‪30‬‬ ‫?אויב מען טוט דאא ס אין אײ גרינעם בוים‪ ,‬וואא ס וועט מען טאא ן אין דעם טרוקענעם ‪31‬‬ ‫‪.‬און עס זענען אויך געווען צוויי אנדערע‪ ,‬שלעכטע מענטשן‪ ,‬וואא ס מען האט מיט אים געפירט צום טויט ‪32‬‬ ‫און ווען זיי זענען אנגעקומען צו דעם אא רט‪ ,‬וואא ס הייסט גאא לגאא טאײ ‪ ,‬האא בן זיי אים דאא רטן געקרייציקט‪ ,‬און די שלעכטע ‪33‬‬ ‫‪.‬מענטשן‪ ,‬איינער אויף דער רעכטער האײ נט‪ ,‬און דער אײ נדערער אויף דער לינקער‬ ‫ווַל זיי ווייסן נישט וואא ס זיי טוען‪ ".‬און זיי האא בן צעטיילט זיינע קליידער ‪34‬‬ ‫האא ט יאא שקע געזאא גט‪ " :‬פאא טער‪ ,‬פאײ רגעב זיי‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬און געוואא רפן גורל‬ ‫און די מענטשן זענען געשטאנען און געקוקט‪ .‬און די הערשער האבן אויך מיט זיי אים פארשעמט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬ער האט ‪35‬‬ ‫‪.‬אנדערע געראטעוועט; זאל ער זיך אליין ראטעווען‪ ,‬אויב ער איז דער משיח‪ ,‬דער אויסדערוויילטער פון גאט‬ ‫‪,‬און די זעלנער האבן אים אויך אויסגעלאכט‪ ,‬געקומען צו אים און אים געגעבן עסיק ‪36‬‬ ‫‪.‬און זאגנדיק‪ :‬אויב דו ביסט דער מלך פון די יידן‪ ,‬ראטעווע זיך אליין ‪37‬‬ ‫און איבער אים איז אויך געווען געשריבן אן אויפשריפט אין גריכישע‪ ,‬לאטייניש און העברעאישע אותיות‪ ,‬דאס איז דער ‪38‬‬ ‫‪.‬מלך פון די יידן‬ ‫און איינער פון די שלעכטע מענטשן וואא ס זענען געהאײ נגען געוואא רן האא ט אים געלעסטערט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אויב דו ביסט דער ‪39‬‬ ‫‪.‬משיח‪ ,‬ראײ טעווע זיך און אונדז‬ ‫אבער דער צווייטער האט אים געענטפערט און אים אנגעשריגן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬האסטו נישט מורא פאר גאט‪ ,‬ווייל דו ביסט ‪40‬‬ ‫?אין דער זעלבער פארדאמטונג‬ ‫ווַל מיר באײ קומען די גערעכטע באײ לוינונג פאײ ר אונדזערע מעשים; אא בער דער מענטש האא ט ‪41‬‬ ‫און מיר טאײ קע גערעכט; ײ‬ ‫‪.‬גאא רנישט שלעכטס געטאא ן‬ ‫"‪.‬און ער האא ט געזאא גט צו יאא שקע‪" :‬האר‪ ,‬געדענק מיך ווען דו קומסט אין דיין מלכות ‪42‬‬ ‫זַן מיט מיר אין גן־עדן ‪43‬‬ ‫הַנט וועסטו ײ‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬אמת זאא ג איך דיר‪ ,‬ײ‬ ‫און עס איז געווען אײ רום דער זעקסטער שעה‪ ,‬און עס איז געווען אײ פינצטערניש איבער דער גאײ נצער ערד ביז דער ‪44‬‬ ‫‪.‬ניינטער שעה‬ ‫‪.‬און די זון איז פארפינצטערט געוואא רן‪ ,‬און דער פאא רהאײ נג פון דעם בית־המקדש איז צעריסן געוואא רן אין מיטן ‪45‬‬ ‫און ווען יאא שקע האא ט געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬האא ט ער געזאא גט‪ " :‬פאא טער‪ ,‬אין דיינע הענט גיב איך איבער מיין ‪46‬‬ ‫‪.‬גייסט‪ ".‬און נאא כדעם ווי ער האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬האא ט ער אויסגעגעבן דעם גייסט‬ ‫‪.‬ווען דער צענטוריאן האט געזען וואא ס איז געשען‪ ,‬האט ער געלויבט גאא ט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬דאא ס איז טאײ קע געווען אײ צדיק ‪47‬‬ ‫און אײ לע מענטשן וואא ס זענען צוזאײ מענגעקומען צו יענעם זעאונג‪ ,‬זעענדיק וואא ס איז געשען‪ ,‬האא בן זיך געשלאא גן אויף די ‪48‬‬ ‫‪.‬ברוסט און זיך אומגעקערט‬ ‫און אײ לע זיינע באײ קאײ נטע‪ ,‬און די פרויען וואא ס זענען אים נאא כגעגאײ נגען פון גליל‪ ,‬זענען געשטאײ נען פון ווייטן און האא בן ‪49‬‬ ‫‪.‬דאא ס אא נגעקוקט‬ ‫‪.‬און זע‪ ,‬עס איז געווען אײ מאײ ן מיטן נאא מען יוסף‪ ,‬אײ ראײ טגעבער; און ער איז געווען אײ גוטער מענטש און אײ גערעכטער ‪50‬‬

‫‪15‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫)דער זעלביקער האט נישט מסכים געווען צו זייער עצה און מעשים;( ער איז געווען פון ארימאײ טעאײ ‪ ,‬אײ שטאא ט פון די ‪51‬‬ ‫‪.‬ייי דן; וואא ס אײ ליין האט אויך געוואײ רט אויף דעם מלכות פון גאא ט‬ ‫‪.‬דער מאײ ן איז געגאײ נגען צו פילאײ טוס און האא ט געבעטן דעם גוף פון יאא שקע ‪52‬‬ ‫לַנענע פלעצער‪ ,‬און עס געלייגט אין אײ קבר וואא ס איז געווען ‪53‬‬ ‫אַנגעוויקלט אין ײ‬ ‫און ער האא ט עס אײ ראא פגענומען‪ ,‬און עס ײ‬ ‫‪.‬אויסגעהאײ קט אין שטיין‪ ,‬וואו קיינמאא ל פריער איז קיינער נישט געלייגט געוואא רן‬ ‫‪.‬און יענער טאא ג איז געווען די צוגרייטונג‪ ,‬און דער שבת האא ט זיך אא נגעהויבן ‪54‬‬ ‫און די פרויען‪ ,‬וואא ס זענען געקומען מיט אים פון גליל‪ ,‬זענען אויך נאא כגעגאײ נגען און האא בן געזען דאא ס קבר און ווי זיין ‪55‬‬ ‫‪.‬גוף איז געלייגט געוואא רן‬ ‫‪.‬און זיי זענען צוריקגעקומען‪ ,‬און האבן צוגעגרייט בשמים און זאלבן; און האבן זיך אויסגערוט דעם שבת לויטן געבאא ט ‪56‬‬ ‫לוקאס ‪24‬‬ ‫איצט אויף דעם ערשטן טאא ג פון דער וואא ך‪ ,‬זייער פרי אין דער מאא רגן‪ ,‬זענען זיי געקומען צום קבר‪ ,‬ברענגענדיק די ‪1‬‬ ‫‪.‬בשמים וואא ס זיי האא בן צוגעגרייט‪ ,‬און עטלעכע אײ נדערע מיט זיך‬ ‫‪.‬און זיי האא בן געפונען דעם שטיין אײ וועקגעריקלט פון קבר ‪2‬‬ ‫‪.‬און זיי זענען אריין‪ ,‬און האבן נישט געפונען דעם גוף פון האר יאא שקע ‪3‬‬ ‫און עס איז געשען‪ ,‬ווי זיי זענען געווען זייער פארלוירן וועגן דעם‪ ,‬זע‪ ,‬צוויי מענטשן זענען געשטאנען ביי זיי אין ‪4‬‬ ‫;גלאנציקע קליידער‬ ‫און ווי זיי האא בן מורא געהאײ ט‪ ,‬און זיך געבוקט מיט זייערע פנימער צו דער ערד‪ ,‬האא בן זיי צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס זוכט ‪5‬‬ ‫?איר דעם לעבעדיקן צווישן די טויטע‬ ‫‪,‬ער איז נישט דאא ‪ ,‬נאא ר ער איז אויפגעשטאײ נען; געדענקט ווי ער האא ט צו אייך גערעדט ווען ער איז נאא ך געווען אין גליל ‪6‬‬ ‫זאא גנדיק‪ :‬דער זון פון מענטשן מוז איבערגעגעבן ווערן אין די הענט פון זינדיקע מענטשן‪ ,‬און געקרייציקט ווערן‪ ,‬און דעם ‪7‬‬ ‫‪.‬דריטן טאא ג אויפשטיין‬ ‫‪,‬און זיי האא בן זיך דערמאא נט זיינע ווערטער ‪8‬‬ ‫‪.‬און איז צוריקגעקומען פון דעם קבר‪ ,‬און האט דערציילט אלץ דאס צו די עלף‪ ,‬און צו אלע איבעריגע ‪9‬‬ ‫עס זענען געווען מרים פון מגדלה‪ ,‬און יוחנן‪ ,‬און מרים די מוטער פון יעקב‪ ,‬און אנדערע פרויען וואא ס זענען געווען מיט ‪10‬‬ ‫‪.‬זיי‪ ,‬וואא ס האא בן דאא ס דערציילט די שליחים‬ ‫‪.‬און זייערע ווערטער האא בן זיך זיי אויסגעזען ווי נאײ רישע מעשיות‪ ,‬און זיי האא בן זיי נישט געגלויבט ‪11‬‬ ‫לַנענע ‪12‬‬ ‫דעמאא לט איז פעטער אויפגעשטאײ נען און איז געלאא פן צום קבר; און זיך בייגנדיק אײ ראא פ‪ ,‬האא ט ער געזען די ײ‬ ‫‪.‬קליידער ליגן אײ ליין‪ ,‬און איז אײ וועקגעגאײ נגען‪ ,‬וואונדערנדיק זיך אין זיך וואא ס איז געשען‬ ‫און זע‪ ,‬צוויי פון זיי זענען געגאײ נגען אין יענעם זעלבן טאא ג קיין אײ דאא רף מיטן נאא מען עמאוס‪ ,‬וואא ס איז געווען פון ‪13‬‬ ‫‪.‬ירושלים אײ רום זעכציק פוס‬ ‫‪.‬און זיי האא בן זיך צוזאײ מענגערעדט וועגן אײ לע די זאײ כן וואא ס זענען געשען ‪14‬‬ ‫און עס איז געשען‪ ,‬בשעת זיי האא בן זיך גערעדט און זיך געפלאא גט‪ ,‬איז יאא שקע אײ ליין צוגעקומען און איז מיט זיי ‪15‬‬ ‫‪.‬געגאײ נגען‬ ‫‪.‬אבער זייערע אויגן זענען געווען פארשטאפט אז זיי זאלן אים נישט דערקענען ‪16‬‬ ‫?און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬וואא סערע שמועסן האא ט איר איינער צום אײ נדערן‪ ,‬ווען איר גייט‪ ,‬און זענט טרויעריק ‪17‬‬ ‫און איינער פון זיי‪ ,‬וועמענס נאא מען איז געווען קליאא פאײ ס‪ ,‬האא ט געענטפערט און צו אים געזאא גט‪ :‬ביסטו נאא ר אײ פרעמדער ‪18‬‬ ‫?אין ירושלים‪ ,‬און ווייסט נישט וואא ס איז דאא רט געשען אין די טעג‬ ‫און ער האט צו זיי געזאגט‪ ,‬וואא סערע זאכן? און זיי האבן צו אים געזאגט‪ ,‬וועגן יאא שקע פון נצרת‪ ,‬וואא ס איז געווען אײ ‪19‬‬ ‫‪.‬נביא שטאײ רק אין מעשים און וואא רט פאײ ר גאא ט און דעם גאײ נצן פאא לק‬ ‫‪.‬און ווי די ראשי כהנים און אונדזערע פירער האבן אים איבערגעגעבן צום טויט‪ ,‬און האבן אים געקרייציקט ‪20‬‬ ‫אבער מיר האבן געהאפט אז ער איז געווען דער וואס האט געדארפט אויסלייזן ישראל; און חוץ דעם אלעם‪ ,‬איז היינט ‪21‬‬ ‫‪.‬דער דריטער טאג זינט די זאכן זענען געשען‬ ‫יא‪ ,‬און געוויסע פרויען פון אונדזער געזעלשאפט האבן אונדז אויך געמאכט ערשטוינט‪ ,‬וועלכע זענען געווען פרי ביים ‪22‬‬ ‫;קבר‬ ‫‪,‬און ווען זיי האבן נישט געפונען זיין גוף‪ ,‬זענען זיי געקומען און געזאגט אז זיי האבן אויך געזען א חזון פון מלאכים ‪23‬‬ ‫‪.‬וועלכע האבן געזאגט אז ער לעבט‬ ‫און עטלעכע פון די וואא ס זענען געווען מיט אונדז זענען געגאײ נגען צום קבר‪ ,‬און האא בן עס געפונען אײ זוי ווי די פרויען ‪24‬‬ ‫‪.‬האא בן געזאא גט; אא בער אים האא בן זיי נישט געזען‬ ‫!האט ער צו זיי געזאגט‪ :‬איר נארישע‪ ,‬און לאנגזאמע אין הארץ צו גלייבן אלץ וואס די נביאים האבן גערעדט ‪25‬‬

‫‪16‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫?האט נישט געדארפט משיח ליידן די זאכן‪ ,‬און אריינגיין אין זיין כבוד ‪26‬‬ ‫‪.‬און אא נהייבנדיק פון משהן און אײ לע נביאים‪ ,‬האא ט ער זיי דערקלערט אין אײ לע שריפטן די זאײ כן וועגן אים ‪27‬‬ ‫און זיי האא בן זיך דערנענטערט צום דאא רף‪ ,‬וואוהין זיי זענען געגאײ נגען; און ער האא ט זיך געמאײ כט ווי ער וואא לט ווייטער ‪28‬‬ ‫‪.‬געגאײ נגען‬ ‫אבער זיי האבן אים געצוואונגען‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬בלייב מיט אונז‪ ,‬ווייל עס איז שוין ביינאכט‪ ,‬און דער טאג איז שוין ווייט ‪29‬‬ ‫‪.‬פארביי‪ .‬און ער איז אריין צו בלייבן מיט זיי‬ ‫און עס איז געשען‪ ,‬ווען ער איז געזעסן מיט זיי ביים טיש‪ ,‬האט ער גענומען ברויט‪ ,‬און געבענטשט‪ ,‬און צעבראכן און זיי ‪30‬‬ ‫‪.‬געגעבן‬ ‫‪.‬און זייערע אויגן זענען געעפנט געוואא רן‪ ,‬און זיי האא בן אים דערקענט; און ער איז פאײ רשוואונדן פון זייערע אויגן ‪31‬‬ ‫און זיי האא בן געזאא גט איינער צום אײ נדערן‪ :‬האא ט נישט אונדזער האײ רץ געברענט אין אונדז‪ ,‬ווען ער האא ט מיט אונדז ‪32‬‬ ‫?גערעדט אויפן וועג‪ ,‬און ווען ער האא ט אונדז געעפנט די שריפטן‬ ‫און זיי זענען אויפגעשטאנען אין דער זעלבער שעה‪ ,‬און זענען צוריקגעקומען קיין ירושלים‪ ,‬און האבן געפונען די עלף ‪33‬‬ ‫‪,‬פארזאמלט‪ ,‬און די וואס זענען געווען מיט זיי‬ ‫‪.‬זאא גנדיק‪ :‬דער האר איז טאײ קע אויפגעשטאײ נען און איז דערשינען צו שמעון ‪34‬‬ ‫‪.‬און זיי האא בן דערציילט וואא ס איז געשען אויפן וועג‪ ,‬און ווי ער איז דערקענט געוואא רן דורך זיי ביים ברעכן דעם ברויט ‪35‬‬ ‫!און ווי זיי האבן דאס גערעדט‪ ,‬איז יאא שקע אײ ליין געשטאײ נען צווישן זיי‪ ,‬און האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬שלום זאא ל זיין צו אייך ‪36‬‬ ‫‪.‬אבער זיי זענען געווען דערשראא קן און דערשראא קן‪ ,‬און האא בן געמיינט אײ ז זיי האא בן געזען אײ גייסט ‪37‬‬ ‫?און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס זאא רגט איר זיך‪ ,‬און פאײ רוואא ס קומען אויף געדאײ נקען אין אייערע הערצער ‪38‬‬ ‫ווַל אײ נשמה האא ט נישט קיין פלייש און ‪39‬‬ ‫מַנע פיס‪ ,‬אײ ז דאא ס בין איך אײ ליין; רירט מיך אא ן און זעט; ײ‬ ‫מַנע הענט און ײ‬ ‫זעט ײ‬ ‫‪.‬ביינער‪ ,‬ווי איר זעט אײ ז איך האא ב‬ ‫‪.‬און ווען ער האא ט דאא ס גערעדט‪ ,‬האא ט ער זיי געוויזן זיינע הענט און זיינע פיס ‪40‬‬ ‫?און ווען זיי האבן נאך נישט געגלייבט פון פרייד‪ ,‬און זיך געוואונדערט‪ ,‬האט ער צו זיי געזאגט‪ :‬האט איר דא עפעס עסן ‪41‬‬ ‫‪.‬און זיי האא בן אים געגעבן אײ שטיקל פון אײ געבראא טענעם פיש און פון אײ האא ניק־וואא ג ‪42‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט עס גענומען‪ ,‬און האא ט געגעסן פאײ ר זייערע אויגן ‪43‬‬ ‫‪,‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬דאא ס זענען די ווערטער וואא ס איך האא ב צו אייך גערעדט‪ ,‬ווען איך בין נאא ך געווען מיט אייך ‪44‬‬ ‫‪.‬אײ ז אײ לץ וואא ס איז געשריבן וועגן מיר אין דער ָורה פון משהן‪ ,‬אין די נביאים און אין די תהילים‪ ,‬מוז מקוים ווערן‬ ‫‪,‬דעמאא לט האא ט ער געעפנט זייער פאײ רשטאײ נד‪ ,‬כדי זיי זאא לן פאײ רשטיין די שריפטן ‪45‬‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬אײ זוי שטייט געשריבן‪ ,‬און אײ זוי האא ט משיח געדאײ רפט ליידן און אויפשטיין פון די טויטע דעם ‪46‬‬ ‫‪.‬דריטן טאא ג‬ ‫און אז תשובה און פארגעבונג פון זינד זאא ל געפריידיקט ווערן אין זיין נאא מען צווישן אײ לע פעלקער‪ ,‬אא נהייבנדיק אין ‪47‬‬ ‫‪.‬ירושלים‬ ‫‪.‬און איר זענט עדות פון די זאכן ‪48‬‬ ‫און זע‪ ,‬איך שיק אויף אייך די צוזאג פון מיין פאטער; אבער בלייבט אין דער שטאא ט ירושלים‪ ,‬ביז איר וועט ווערן ‪49‬‬ ‫‪.‬באײ דעקט מיט מאײ כט פון אויבן‬ ‫‪.‬און ער האא ט זיי אײ רויסגעפירט ביז קיין בית‪-‬אײ ניע‪ ,‬און ער האא ט אויפגעהויבן זיינע הענט און זיי געבענטשט ‪50‬‬ ‫און עס איז געשען‪ ,‬בשעת ער האט זיי געבענטשט‪ ,‬איז ער פון זיי אפגעשיידט געווארן‪ ,‬און איז ארויפגענומען געווארן ‪51‬‬ ‫‪.‬אין הימל‬ ‫‪:‬און זיי האא בן אים אא נגעבעטן‪ ,‬און זענען צוריקגעקומען קיין ירושלים מיט גרויס פרייד ‪52‬‬ ‫‪.‬און זיי זענען שטענדיק געווען אין בית המקדש‪ ,‬געלויבט און געבענטשט גאא ט‪ .‬אמן ‪53‬‬

‫בשורה פון יוחנן‬ ‫יוחנן ‪18‬‬ ‫ווען יאא שקע האא ט גערעדט די ווערטער‪ ,‬איז ער אײ רויסגעגאײ נגען מיט זיינע תלמידים איבערן טייך קדרון‪ ,‬וואו עס איז ‪1‬‬ ‫רַן און זיינע תלמידים‬ ‫‪.‬געווען אײ גאא רטן‪ ,‬אין וועלכן ער איז אײ ײ‬ ‫ווַל יאא שקע פלעגט זיך דאא רטן אא פט צוזאײ מענקומען ‪2‬‬ ‫און אויך יהודה‪ ,‬וואא ס האא ט אים פאײ רראײ טן‪ ,‬האא ט געקענט דעם אא רט‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬מיט זיינע תלמידים‬ ‫יהודה‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט באקומען א גרופע מענטשן און באאמטע פון די ראשי כהנים און פרושים‪ ,‬איז אהין געקומען ‪3‬‬ ‫‪.‬מיט לאמפן און פאקלען און וואפן‬ ‫?יאא שקע‪ ,‬וויסנדיק אײ לץ וואא ס וועט אים קומען‪ ,‬איז אײ רויסגעגאײ נגען און האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬וועמען זוכט איר ‪4‬‬ ‫‪17‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫האא בן זיי אים געענטפערט‪" :‬יאא שקע פון נצרת‪ ".‬יאא שקע זאא גט צו זיי‪ " :‬איך בין עס‪ ".‬און אויך יהודה‪ ,‬וואא ס האא ט אים ‪5‬‬ ‫‪.‬פאײ רראײ טן‪ ,‬איז מיט זיי געשטאײ נען‬ ‫‪.‬אזוי שנעל ווי ער האט צו זיי געזאגט‪ ,‬איך בין עס‪ ,‬זענען זיי צוריקגעגאנגען און געפאלן צו דער ערד ‪6‬‬ ‫‪.‬האא ט ער זיי ווידער געפרעגט‪ :‬וועמען זוכט איר? און זיי האא בן געזאא גט‪ :‬יאא שקע פון נצרת ‪7‬‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט געענטפערט‪ :‬איך האא ב אייך געזאא גט‪ ,‬אײ ז איך בין עס; אויב איר זוכט מיך‪ ,‬לאא זט די דאא זיקע גיין ‪8‬‬ ‫כדי דאא ס וואא רט זאא ל מקוים ווערן‪ ,‬וואא ס ער האא ט געזאא גט‪ :‬פון די‪ ,‬וואא ס דו האא סט מיר געגעבן‪ ,‬האא ב איך קיינעם נישט ‪9‬‬ ‫‪.‬פאײ רלוירן‬ ‫דעמאא לט האא ט שמעון פעטער‪ ,‬וואא ס האא ט געהאײ ט אײ שווערד‪ ,‬עס אײ רויסגעצויגן און געשלאא גן דעם כהן־גדולס קנעכט און ‪10‬‬ ‫‪.‬אים אא פגעשניטן דאא ס רעכטע אויער‪ .‬דער קנעכטס נאא מען איז געווען מײ לצ כוס‬ ‫מַן פאא טער האא ט מיר ‪11‬‬ ‫דַן שווערד אין דער שייד; דעם בעכער‪ ,‬וואא ס ײ‬ ‫רַן ײ‬ ‫האא ט יאא שקע געזאא גט צו פעטער‪ :‬שטעק אײ ײ‬ ‫?געגעבן‪ ,‬זאא ל איך אים נישט טרינקען‬ ‫‪,‬דעמאא לט האא בן די באײ נדע‪ ,‬דער קאײ פיטאײ ן און די באײ אײ מטע פון די ייי דן געכאפט יאא שקען און אים געבונדן ‪12‬‬ ‫און מען האט אים ערשט אוועקגעפירט קיין חנן; ווייל ער איז געווען דער שווער פון קייפא‪ ,‬וואא ס איז געווען דער כהן ‪13‬‬ ‫‪.‬גדול אין יענעם יאא ר‬ ‫‪.‬איצט איז געווען קייפא‪ ,‬וואא ס האא ט געגעבן עצה צו די ייי דן‪ ,‬אײ ז עס איז גוט‪ ,‬אײ ז איין מענטש זאא ל שטאײ רבן פאײ ר דעם פאא לק ‪14‬‬ ‫און שמעון פעטער איז נאא כגעגאײ נגען יאא שקען‪ ,‬און אײ זוי אויך אײ ן אײ נדערער תלמיד; יענער תלמיד איז געווען באײ קאײ נט צום ‪15‬‬ ‫רַן מיט יאא שקען אין דעם הויף פונעם כהן גדול‬ ‫‪.‬כהן גדול‪ ,‬און איז אײ ײ‬ ‫בַ דער טיר‪ .‬דעמאא לט איז אײ רויסגעגאײ נגען דער אײ נדערער תלמיד‪ ,‬וואא ס איז ‪16‬‬ ‫אבער פעטרוס איז געשטאײ נען אינדרויסן ײ‬ ‫רַנגעבראײ כט פעטרוס‬ ‫‪.‬געווען באײ קאײ נט צום כהן גדול‪ ,‬און האא ט גערעדט צו דער וואא ס האא ט געהיטן די טיר‪ ,‬און האא ט אײ ײ‬ ‫זאא גט דעמאא לט די דינסט וואא ס האא ט געהיטן די טיר צו פעטער‪" :‬ביסטו נישט אויך איינער פון די תלמידים פון דעם ‪17‬‬ ‫"‪.‬מאײ נס?" ער זאא גט‪" :‬איך בין נישט‬ ‫;און די קנעכט און באאמטע האבן דארט געשטאנען‪ ,‬וועלכע האבן געמאכט א פייער פון קוילן; ווייל עס איז געווען קאלט ‪18‬‬ ‫‪.‬און זיי האבן זיך געווארעמט; און פטרוס איז געשטאנען מיט זיי‪ ,‬און האט זיך געווארעמט‬ ‫‪.‬דער כהן גדול האא ט דעמאא לט געפרעגט יאא שקע וועגן זיינע תלמידים און וועגן זיין לערע ‪19‬‬ ‫יאא שקע האא ט אים געענטפערט‪ :‬איך האא ב גערעדט אא פן צו דער וועלט; איך האא ב שטענדיק געלערנט אין דער שול און אין ‪20‬‬ ‫‪.‬דעם בית המקדש‪ ,‬וואו די ייי דן קומען זיך שטענדיק צונויף; און אין געהיים האא ב איך גאא רנישט גערעדט‬ ‫פארוואס פרעגסטו מיך? פרעג די וואא ס האא בן מיך געהערט‪ ,‬וואא ס איך האא ב זיי געזאא גט; זע‪ ,‬זיי ווייסן וואא ס איך האא ב ‪21‬‬ ‫‪.‬געזאא גט‬ ‫און ווען ער האא ט דאא ס גערעדט‪ ,‬האא ט איינער פון די באײ אײ מטע‪ ,‬וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רטן‪ ,‬געשלאא גן יאא שקען מיט דער ‪22‬‬ ‫?האײ נטפלאײ ך‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אײ זוי ענטפערסטו דעם כהן־גדול‬ ‫‪,‬יאא שקע האא ט אים געענטפערט‪ :‬אויב איך האא ב גערעדט שלעכטס‪ ,‬זאא ג עדות וועגן דעם שלעכטס; אא בער אויב גוט ‪23‬‬ ‫?פאײ רוואא ס שלאא גסטו מיך‬ ‫‪.‬איצט האא ט אים חנן געשיקט געבונדן צו קײ ײיפאא דעם כהן גדול ‪24‬‬ ‫און שמעון פעטרוס איז געשטאנען און זיך ווארעמט‪ .‬זיי האבן דעריבער צו אים געזאגט‪ :‬ביסטו נישט אויך איינער פון ‪25‬‬ ‫‪.‬זיינע תלמידים? ער האט עס געלייקנט און געזאגט‪ :‬איך בין נישט‬ ‫זַן קרוב וועמענס אויער פעטער האא ט אא פגעשניטן‪ ,‬זאא גט‪ :‬האא ב איך דיך נישט ‪26‬‬ ‫איינער פון די קנעכט פונעם כהן־גדול‪ ,‬ײ‬ ‫?געזען אין גאא רטן מיט אים‬ ‫‪.‬פעטער האא ט דעמאא לט ווידער געלייקנט; און גלייך האא ט דער האײ ן געקראא ט ‪27‬‬ ‫דעמאא לט האא בן זיי געפירט יאא שקען פון קיפא צום משפט־זאײ ל; און עס איז שוין געווען פרי; און זיי אײ ליין זענען נישט ‪28‬‬ ‫רַן אין משפט־זאײ ל‪ ,‬כדי זיי זאא לן נישט ווערן פאײ רפעסטעט‪ ,‬נאא ר כדי זיי זאא לן קענען עסן דעם פסח‬ ‫‪.‬אײ ײ‬ ‫?פילאטוס איז דעמאא לט אײ רויסגעגאײ נגען צו זיי‪ ,‬און האא ט געזאא גט‪ :‬וואא סערע באײ שולדיקונג ברענגט איר קעגן דעם מאײ ן ‪29‬‬ ‫זיי האא בן געענטפערט און צו אים געזאא גט‪ :‬ווען ער וואא לט נישט געווען קיין שלעכטער‪ ,‬וואא לטן מיר אים נישט ‪30‬‬ ‫‪.‬איבערגעגעבן צו דיר‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס צו זיי געזאא גט‪ :‬נעמט אים און משפט אים לויט אייער געזעץ‪ .‬די ייי דן האא בן דעריבער צו אים ‪31‬‬ ‫‪.‬געזאא גט‪ :‬מיר האא בן נישט קיין רעכט צו טייטן קיין מענטש‬ ‫דַטנדיק מיט וועלכן טויט ער וועט שטאײ רבן ‪32‬‬ ‫‪.‬כדי דאא ס וואא רט פון יאא שקע זאא ל מקוים ווערן‪ ,‬וואא ס ער האא ט גערעדט‪ ,‬באײ ײ‬ ‫רַן אין משפט־זאײ ל‪ ,‬און האא ט גערופן יאא שקען‪ ,‬און צו אים געזאא גט‪ :‬ביסטו דער מלך פון ‪33‬‬ ‫דעמאא לט איז פילאײ טוס ווידער אײ ײ‬ ‫?די ייי דן‬ ‫?יאא שקע האא ט אים געענטפערט‪ :‬זאא גסטו דאא ס פון זיך אײ ליין‪ ,‬צי האא בן אײ נדערע עס דיר געזאא גט פון מיר ‪34‬‬

‫‪18‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫פילאטוס האט געענטפערט‪ :‬בין איך א ייד? דיין אייגענע פאלק און די הויפט‪-‬כהנים האבן דיך מיר איבערגעגעבן; וואס ‪35‬‬ ‫?האסטו געטאן‬ ‫מַן מלכות וואא לט געווען פון דער וועלט‪ ,‬וואא לטן ‪36‬‬ ‫מַן מלכות איז נישט פון דער וועלט; אויב ײ‬ ‫יאא שקע האא ט געענטפערט‪ :‬ײ‬ ‫מַן מלכות נישט פון דאא‬ ‫‪.‬מַנע קנעכט געקעמפט‪ ,‬כדי איך זאא ל נישט איבערגעגעבן ווערן צו די ייי דן; אא בער איצט איז ײ‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬פילאטוס האט דעריפאר צו אים געזאגט‪" :‬ביסטו דען א מלך?" יאא שקע האט געענטפערט‪ " :‬דו זאא גסט אז איך בין א מלך ‪37‬‬ ‫‪.‬צו דעם בין איך געבוירן געוואא רן‪ ,‬און צו דעם בין איך געקומען אין דער וועלט‪ ,‬אז איך זאא ל עדות זאא גן פאר דער אמת‬ ‫"‪.‬יעדער וואס איז פון דער אמת הערט מיין קול‬ ‫פילאטוס זאגט צו אים‪" :‬וואא ס איז אמת?" און נאא כדעם וואא ס ער האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬איז ער ווידער אײ רויסגעגאײ נגען צו די ‪38‬‬ ‫"‪.‬ייי דן און זאא גט צו זיי‪" :‬איך געפין אין אים קיין שולד נישט‬ ‫אבער איר האט א מנהג‪ ,‬אז איך זאל אייך באפרייען איינעם אויף פסח; ווילט איר דעריבער‪ ,‬אז איך זאל אייך באפרייען ‪39‬‬ ‫?דעם מלך פון די יידן‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא בן זיי אײ לע ווידער געשריגן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬נישט דעם מאײ ן‪ ,‬נאא ר בר‪-‬אבאן‪ .‬איצט איז בר‪-‬אבא געווען אײ גנב ‪40‬‬ ‫יוחנן ‪19‬‬ ‫געפַשט ‪1‬‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט פילאײ טוס גענומען יאא שקען און אים‬ ‫זַן קאא פ‪ ,‬און זיי האא בן אים אא נגעטאא ן אײ ‪2‬‬ ‫און די זעלנער האא בן געפלאא כטן אײ קרוין פון דאא רנען‪ ,‬און האא בן זי געלייגט אויף ײ‬ ‫‪,‬פורפורנע מאײ נטל‬ ‫‪.‬און זיי האא בן געזאא גט‪" :‬שלום דיר‪ ,‬מלך פון די ייי דן!" און זיי האא בן אים געשלאא גן מיט די הענט ‪3‬‬ ‫פילאטוס איז דעריפאר ארויסגעגאנגען און צו זיי געזאגט‪ :‬זעט‪ ,‬איך ברענג אים ארויס צו אייך‪ ,‬כדי איר זאלט וויסן אז ‪4‬‬ ‫‪.‬איך געפין נישט קיין שולד אין אים‬ ‫דעמאא לט איז יאא שקע אײ רויסגעקומען‪ ,‬טראא גנדיק די קרוין פון דאא רנען און דעם פורפורנעם מאײ נטל‪ .‬און פילאײ טוס האא ט צו זיי ‪5‬‬ ‫!געזאא גט‪ :‬זעט דעם מענטש‬ ‫ווען די ראשי כהנים און די באאמטע האבן אים געזען‪ ,‬האבן זיי געשריגן‪" :‬קרייציק אים‪ ,‬קרייציק אים!" פילאטוס זאגט ‪6‬‬ ‫"‪.‬צו זיי‪" :‬נעמט אים און קרייציק אים‪ ,‬ווייל איך געפין נישט קיין שולד אין אים‬ ‫ווַל ער האא ט זיך ‪7‬‬ ‫די ייי דן האא בן אים געענטפערט‪ :‬מיר האא בן אײ ָורה‪ ,‬און לויט אונדזער ָורה איז ער מחויב צו שטאײ רבן‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬געמאײ כט דעם זון פון גאא ט‬ ‫;ווען פילאטוס דערפאר האט געהערט דאס ווארט‪ ,‬האט ער זיך נאך מער דערשראקן ‪8‬‬ ‫און איז ווידער אריין אין בית־משפט‪ ,‬און האט געזאגט צו יאא שקע‪ :‬פון וואײ נען ביסטו? אא בער יאא שקע האט אים נישט ‪9‬‬ ‫‪.‬געענטפערט‬ ‫פילאטוס זאגט דעמאא לט צו אים‪ :‬רעדסטו נישט צו מיר? ווייסטו נישט אײ ז איך האא ב מאײ כט דיך צו קרייציקן און איך האא ב ‪10‬‬ ‫פרַען‬ ‫?מאײ כט דיך צו באײ ײ‬ ‫יאא שקע האא ט געענטפערט‪ :‬דו קענסט נישט האא בן קיין מאײ כט קעגן מיר‪ ,‬אויב עס וואא לט דיר נישט געגעבן געוואא רן פון ‪11‬‬ ‫‪.‬אויבן; דעריבער האא ט דער וואא ס האא ט מיך איבערגעגעבן צו דיר אײ גרעסערע זינד‬ ‫און פון דעמאא לט אא ן האא ט פילאײ טוס געזוכט אים צו באײ פרייען; אא בער די ייי דן האא בן געשריגן און געזאא גט‪ :‬אויב דו לאא זסט ‪12‬‬ ‫‪.‬דעם מאײ ן גיין‪ ,‬ביסטו נישט קיסר'ס פרייײנד; ווער עס מאײ כט זיך אײ מלך‪ ,‬רעדט קעגן קיסר‬ ‫ווען פילאטוס האא ט דעריַער געהערט דאא ס וואא רט‪ ,‬האא ט ער אײ רויסגעבראײ כט יאא שקען און זיך אײ וועקגעזעצט אויפן ‪13‬‬ ‫‪.‬משפט־שטעטל אין אײ פלאײ ץ וואא ס הייסט דער טראא טואײ ר‪ ,‬אא בער אויף לשון־קודש גײַא ָא א‬ ‫!און עס איז געווען די צוגרייטונג פון פסח‪ ,‬און ארום דער זעקסטער שעה; און ער זאגט צו די יידן‪ ,‬זעט אייער מלך ‪14‬‬ ‫אבער זיי האבן געשריגן‪ ,‬אוועק מיט אים‪ ,‬אוועק מיט אים‪ ,‬אים צוקרייציקן! פילאטוס זאגט צו זיי‪ ,‬זאל איך צוקרייציקן ‪15‬‬ ‫‪.‬אייער מלך? די הויפט כהנים האבן געענטפערט‪ ,‬מיר האבן נישט קיין מלך נאר קיסר‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט ער אים איבערגעגעבן צו זיי צו ווערן געקרייציקט; און זיי האא בן גענומען יאא שקען און אים אײ וועקגעפירט ‪16‬‬ ‫זַן קרייץ און איז אײ רויסגעגאײ נגען אין אײ ן אא רט וואא ס הייסט דער אא רט פון אײ שאײ רבן‪ ,‬וואא ס הייסט ‪17‬‬ ‫און ער האא ט געטראא גן ײ‬ ‫‪.‬אויף לשון קודש גאא לגאא טהאײ‬ ‫‪.‬וואו זיי האבן אים געקרייציקט‪ ,‬און צוויי אנדערע מיט אים‪ ,‬איינער אויף יעדער זייט‪ ,‬און יאא שקע אין מיטן ‪18‬‬ ‫און פילאטוס האט געשריבן אן אויפשריפט‪ ,‬און עס ארויפגעלייגט אויפן קרייץ; און די שריפט איז געווען‪ ,‬ישּו ײַ פון ‪19‬‬ ‫‪.‬נצרת‪ ,‬דער מלך פון די ייי דן‬ ‫די דאזיקע אויפשריפט האבן דעמאלט געלייענט אסאך פון די יידן‪ ,‬ווייל דער ארט וואו יאא שקע איז געקרייציקט געוואא רן ‪20‬‬ ‫‪.‬איז געווען נאא ענט צום שטאא ט; און עס איז געווען געשריבן אין לשון קודש‪ ,‬גריכיש און לאײ טייײן‬ ‫שרַב נישט‪ :‬דער מלך פון די ייי דן‪ ,‬נאא ר אײ ז ער האא ט געזאא גט‪ :‬איך ‪21‬‬ ‫ײ‬ ‫האא בן די הויפט־כהנים פון די ייי דן געזאא גט צו פילאײ טוס‪:‬‬ ‫‪.‬בין דער מלך פון די ייי דן‬

‫‪19‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪.‬פילאטוס האט געענטפערט‪ :‬וואא ס איך האא ב געשריבן‪ ,‬האא ב איך געשריבן ‪22‬‬ ‫דעמאא לט‪ ,‬ווען זיי האא בן געקרייציקט יאא שקען‪ ,‬האא בן די זעלנער גענומען זיינע קליידער און געמאײ כט פיר טיילן‪ ,‬פאײ ר יעדן ‪23‬‬ ‫‪.‬זעלנער אײ טייל; און אויך זיין מאײ נטל; איצט איז דער מאײ נטל געווען אא ן אײ נאא ט‪ ,‬געוועבט פון אויבן און דורך‬ ‫זיי האא בן דעריבער געזאא גט צווישן זיך‪ :‬לאא מיר עס נישט צורייסן‪ ,‬נאא ר וואײ רפן גורל דערפאײ ר‪ ,‬וועמענס עס זאא ל זיין; כדי ‪24‬‬ ‫די פסוק זאא ל מקוים ווערן‪ ,‬וואא ס זאא גט‪ :‬זיי האא בן צעטיילט מיין קליידער צווישן זיך‪ ,‬און פאײ ר מיין קלייד האא בן זיי געוואא רפן‬ ‫‪.‬גורל‪ .‬דאא ס האא בן די זעלנער דעריבער געטאא ן‬ ‫זַן מוטערס שוועסטער‪ ,‬מרים‪ ,‬די ווייב פון ‪25‬‬ ‫זַן מוטער‪ ,‬און ײ‬ ‫איצט זענען געשטאײ נען לעבן דעם קרייץ פון יאא שקע ײ‬ ‫‪.‬קליאא פאײ ס‪ ,‬און מרים פון מגדלה‬ ‫זַן מוטער און דעם תלמיד‪ ,‬וועמען ער האא ט ליב געהאײ ט‪ ,‬שטיין לעבן אים‪ ,‬האא ט ער געזאא גט צו ‪26‬‬ ‫ווען יאא שקע האא ט געזען ײ‬ ‫דַן זון‬ ‫"!זַן מוטער‪ " :‬פרוי‪ ,‬זע‪ ,‬ײ‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬דעמאא לט זאא גט ער צום תלמיד‪ " :‬זע‪ ,‬דיין מוטער!" און פון יענער שעה אא ן האא ט דער תלמיד זי גענומען אין זיין הויז ‪27‬‬ ‫‪.‬נאא כדעם‪ ,‬וויסנדיק אײ ז אײ לץ איז שוין געענדיקט‪ ,‬כדי די שריפט זאא ל מקוים ווערן‪ ,‬האא ט יאא שקע געזאא גט‪ :‬איך בין דאא רשטיק ‪28‬‬ ‫איצט איז דאא רט געשטאײ נען אײ געפעס פול מיט עסיק; און זיי האא בן אא נגעפילט אײ שוואא ם מיט עסיק‪ ,‬און עס געלייגט אויף אײ ‪29‬‬ ‫זַן מויל‬ ‫‪.‬היסאא פ‪ ,‬און עס צוגעלייגט צו ײ‬ ‫זַן קאא פ און ‪30‬‬ ‫ווען יאא שקע האא ט גענומען דעם עסיק‪ ,‬האא ט ער געזאא גט‪ :‬עס איז פאײ רענדיקט; און ער האא ט געבויגן ײ‬ ‫‪.‬אויסגעגעבן דעם גייסט‬ ‫ווַל עס איז געווען די צוגרייטונג־טאא ג‪ ,‬כדי די קערפערס זאא לן נישט בלייבן אויפן קרייץ אום ‪31‬‬ ‫די ייי דן האא בן דעריבער‪ ,‬ײ‬ ‫)ווַל יענער שבת איז געווען אײ גרויסער טאא ג(‪ ,‬געבעטן פילאײ טוס‪ ,‬אײ ז מע זאא ל זייערע פיס צעברעכן און זיי‬ ‫שבת‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬אײ וועקנעמען‬ ‫דעמאא לט זענען געקומען די זעלנער‪ ,‬און האא בן צעבראא כן די פיס פון דעם ערשטן‪ ,‬און פון דעם אײ נדערן וואא ס איז מיט אים ‪32‬‬ ‫‪.‬געקרייציקט געוואא רן‬ ‫‪.‬אבער ווען זיי זענען געקומען צו יאא שקען‪ ,‬און געזען אײ ז ער איז שוין טויט‪ ,‬האא בן זיי נישט צעבראא כן זיינע פיס ‪33‬‬ ‫‪.‬אבער איינער פון די זעלנער האט מיט א שפיז דורכגעשטאכן זיין זייט‪ ,‬און גלייך איז ארויסגעקומען בלוט און וואסער ‪34‬‬ ‫און דער וואא ס האא ט עס געזען האא ט געגעבן עדות‪ ,‬און זיין עדות איז אמת; און ער ווייסט אײ ז ער זאא גט אמת‪ ,‬כדי איר זאא לט ‪35‬‬ ‫‪.‬גלויבן‬ ‫‪.‬ווייל די זאכן זענען געשען‪ ,‬כדי די פסוק זאא ל מקוים ווערן‪ :‬קיין ביין פון אים וועט נישט צעבראא כן ווערן ‪36‬‬ ‫‪.‬און ווידער זאגט אן אנדער פסוק‪ :‬זיי וועלן קוקן אויף אים וועמען זיי האבן דורכגעשטאכן ‪37‬‬ ‫און נאכדעם יוסף פון ארימתייע‪ ,‬וואס איז געווען א תלמיד פון יאא שקע‪ ,‬אבער אין געהיים צוליב מורא פאר די יידן‪ ,‬האט ‪38‬‬ ‫געבעטן פילאטוס אז ער זאל אוועקנעמען דעם גוף פון יאא שקע; און פילאטוס האט אים געגעבן דערלויבעניש‪ .‬ער איז‬ ‫‪.‬דעריבער געקומען און האט גענומען דעם גוף פון יאא שקע‬ ‫און עס איז אויך געקומען ניקדימון‪ ,‬וואא ס איז ערשט געקומען צו יאא שקען ביינאכט‪ ,‬און ער האא ט געבראײ כט אײ געמיש פון ‪39‬‬ ‫‪.‬מירע און אײ לאא עס‪ ,‬אײ רום הונדערט פונט וואא ג‬ ‫לַנענע טיכלעך מיט די געווירצן‪ ,‬ווי דער ‪40‬‬ ‫אַנגעוויקלט אין ײ‬ ‫דעמאא לט האא בן זיי גענומען דעם גוף פון יאא שקען און אים ײ‬ ‫‪.‬מנהג פון די ייי דן איז צו באײ גראא בן‬ ‫נַער קבר‪ ,‬אין וועלכן נאא ך ‪41‬‬ ‫איצט אין דעם אא רט וואו ער איז געקרייציקט געוואא רן איז געווען אײ גאא רטן; און אין גאא רטן אײ ײ‬ ‫‪.‬קיינמאא ל נישט איז קיינער געלייגט געוואא רן‬ ‫ווַל דאא ס קבר איז געווען נאא ענט ‪42‬‬ ‫‪.‬דאא רטן האא בן זיי געלייגט יאא שקען צוליב דעם יידן'ס צוגרייטונג־טאא ג; ײ‬ ‫יוחנן ‪20‬‬ ‫דעם ערשטן טאא ג פון דער וואא ך איז מרים פון מגדלה געקומען פרי‪ ,‬ווען עס איז נאא ך געווען פינצטער‪ ,‬צום קבר‪ ,‬און זי ‪1‬‬ ‫‪.‬האא ט געזען אײ ז דער שטיין איז אײ וועקגענומען געוואא רן פון קבר‬ ‫‪:‬דעמאא לט לויפט זי און קומט צו שמעון פעטער און צום אײ נדערן תלמיד‪ ,‬וועמען יאא שקע האא ט ליב געהאײ ט‪ ,‬און זאא גט צו זיי ‪2‬‬ ‫‪.‬זיי האא בן אײ וועקגענומען דעם האײ ר פון קבר‪ ,‬און מיר ווייסן נישט ווו זיי האא בן אים געלייגט‬ ‫‪.‬פעטרוס איז דעריבער אײ רויסגעגאײ נגען‪ ,‬און יענער אײ נדערער תלמיד‪ ,‬און זענען געקומען צום קבר ‪3‬‬ ‫אײ זוי זענען זיי ביידע געלאא פן צוזאײ מען; און דער אײ נדערער תלמיד איז איבערגעלאא פן פעטער‪ ,‬און איז געקומען ערשטער ‪4‬‬ ‫‪.‬צום קבר‬ ‫רַן ‪5‬‬ ‫לַנענע קליידער ליגן; אא בער ער איז נישט אײ ײ‬ ‫רַנגעקוקט‪ ,‬און געזען די ײ‬ ‫‪.‬און ער האא ט זיך געבויגן און אײ ײ‬ ‫לַנענע טיכלעך ליגן ‪6‬‬ ‫רַן אין קבר‪ ,‬און זעט די ײ‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז שמעון פעטער געקומען נאא ך אים‪ ,‬און איז אײ ײ‬ ‫לַנענע קליידער‪ ,‬נאא ר איינגעוויקלט אין אײ ‪7‬‬ ‫און די טיכל‪ ,‬וואא ס איז געווען אײ רום זיין קאא פ‪ ,‬איז נישט געלעגן מיט די ײ‬ ‫‪.‬באײ זונדער אא רט‬

‫‪20‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫רַן דער אײ נדערער תלמיד‪ ,‬וואא ס איז געקומען ערשטער צום קבר‪ ,‬און ער האא ט געזען און געגלויבט ‪8‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז אויך אײ ײ‬ ‫‪.‬ווייל זיי האבן נאך נישט געוואוסט די שריפט‪ ,‬אז ער מוז אויפשטיין פון די טויטע ‪9‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט זענען די תלמידים ווידער אײ וועקגעגאײ נגען צו זייער אייגענעם הויז ‪10‬‬ ‫אבער מרים איז געשטאנען אינדרויסן ביים קבר און געוויינט; און ווי זי האט געוויינט‪ ,‬האט זי זיך געבויגן און ‪11‬‬ ‫‪,‬אריינגעקוקט אין קבר‬ ‫און זעט צוויי מלאכים אין ווייס זיצן‪ ,‬איינער ביים קאפ און דער צווייטער ביים פיס‪ ,‬וואו דער קערפער פון יאא שקע איז ‪12‬‬ ‫‪.‬געלעגן‬ ‫און זיי זאא גן צו איר‪" :‬פרוי‪ ,‬פאײ רוואא ס וויינסטו?" זי זאא גט צו זיי‪" :‬ווייל זיי האא בן אײ וועקגענומען מיין האײ ר‪ ,‬און איך ווייס ‪13‬‬ ‫"‪.‬נישט וואו זיי האא בן אים געלייגט‬ ‫און ווען זי האט דאא ס געזאא גט‪ ,‬האא ט זי זיך אומגעקערט און געזען יאא שקען שטיין‪ ,‬און זי האא ט נישט געוואוסט אײ ז דאא ס איז ‪14‬‬ ‫‪.‬יאא שקע‬ ‫‪:‬יאא שקע זאא גט צו איר‪ " :‬פרוי‪ ,‬פאײ רוואא ס וויינסטו? וועמען זוכסטו?" זי‪ ,‬מיינענדיק אײ ז ער איז דער גערטנער‪ ,‬זאא גט צו אים ‪15‬‬ ‫"‪.‬האר‪ ,‬אויב דו האא סט אים אײ וועקגעטראא גן‪ ,‬זאא ג מיר ווו דו האא סט אים געלייגט‪ ,‬און איך וועל אים אײ וועקנעמען"‬ ‫‪.‬יאא שקע זאא גט צו איר‪ :‬מרים‪ .‬זי האא ט זיך אומגעקערט און צו אים געזאא גט‪ :‬רבוני‪ ,‬דאא ס הייסט‪ ,‬רבי ‪16‬‬ ‫מַנע ‪17‬‬ ‫מַן פאא טער; נאא ר גיי צו ײ‬ ‫ווַל איך בין נאא ך נישט אײ רויפגעגאײ נגען צו ײ‬ ‫יאא שקע זאא גט צו איר‪ :‬ריר מיך נישט אא ן‪ ,‬ײ‬ ‫אַער גאא ט‬ ‫מַן גאא ט און ײ‬ ‫אַער פאא טער‪ ,‬און צו ײ‬ ‫מַן פאא טער און ײ‬ ‫‪.‬ברידער און זאא ג זיי‪ :‬איך שטיי אויף צו ײ‬ ‫מרים פון מגדלה איז געקומען און דערציילט די תלמידים אז זי האט געזען דעם האר‪ ,‬און אז ער האט דאס צו איר ‪18‬‬ ‫‪.‬געזאגט‬ ‫דעמאלט דעם זעלבן טאג ביינאכט‪ ,‬דעם ערשטן טאג פון דער וואך‪ ,‬ווען די טירן זענען געווען פארמאכט וואו די ‪19‬‬ ‫תלמידים זענען געווען פארזאמלט צוליב מורא פאר די יידן‪ ,‬איז געקומען ישּו ײַ און האט זיך געשטעלט אין מיטן‪ ,‬און האט צו‬ ‫!זיי געזאגט‪ :‬שלום זאל זיין צו אייך‬ ‫‪,‬און ווען ער האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬האא ט ער זיי געוויזן זיינע הענט און זיין זייט‪ .‬דעמאא לט זענען די תלמידים געווען צופרידן ‪20‬‬ ‫‪.‬ווען זיי האא בן געזען דעם האײ ר‬ ‫אַך ‪21‬‬ ‫מַן פאא טער האא ט מיך געשיקט‪ ,‬אײ זוי שיק איך ײ‬ ‫אַך! ווי ײ‬ ‫זַן צו ײ‬ ‫‪.‬האא ט יאא שקע ווידער צו זיי געזאא גט‪ :‬שלום זאא ל ײ‬ ‫‪.‬און ווען ער האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬האא ט ער אויף זיי געאא טעמט און צו זיי געזאא גט‪ :‬נעמט אא ן דעם רוח הקודש ‪22‬‬ ‫‪.‬וועמעס זינד איר מוחל זיין‪ ,‬ווערן זיי מוחל געווען; און וועמעס זינד איר האײ לט אא ן‪ ,‬ווערן זיי אא נגעהאײ לטן ‪23‬‬ ‫‪.‬אבער תומא‪ ,‬איינער פון די צוועלף‪ ,‬גערופן דידימוס‪ ,‬איז נישט געווען מיט זיי ווען יאא שקע איז געקומען ‪24‬‬ ‫די אנדערע תלמידים האבן דעריפאר צו אים געזאגט‪ :‬מיר האבן געזען דעם האר‪ .‬אבער ער האט צו זיי געזאגט‪ :‬אויב איך ‪25‬‬ ‫וועל נישט זען אין זיינע הענט דעם צייכן פון די נעגל‪ ,‬און אריינשטעקן מיין פינגער אין דעם צייכן פון די נעגל‪ ,‬און‬ ‫‪.‬אריינשטעקן מיין האנט אין זיין זייט‪ ,‬וועל איך נישט גלויבן‬ ‫און נאך אכט טעג זענען זיינע תלמידים ווידער געווען אינעווייניק‪ ,‬און תומאס מיט זיי; דעמאלט איז ישּו ײַ געקומען‪ ,‬די ‪26‬‬ ‫‪.‬טירן זענען געווען פארמאכט‪ ,‬און ער האט זיך געשטעלט אין מיטן‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬שלום זאל זיין צו אייך‬ ‫דעמאא לט זאא גט ער צו תומאס‪ " :‬שטעק אײ הער דיין פינגער‪ ,‬און זע מיינע הענט; און שטעק אײ הער דיין האײ נט‪ ,‬און שטופ זי ‪27‬‬ ‫"‪.‬אין מיין זייט; און זיי נישט אומגלויביק‪ ,‬נאא ר גלויבנדיק‬ ‫‪.‬און טאמעס האט געענטפערט און צו אים געזאגט‪ :‬מיין האר און מיין גאט ‪28‬‬ ‫ווַל דו האא סט מיך געזען‪ ,‬האא סטו געגלייבט; געבענטשט זענען די וואא ס האא בן נישט געזען ‪29‬‬ ‫‪,‬יאא שקע זאא גט צו אים‪ָ :‬ומא א‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬און דאא ך האא בן זיי געגלייבט‬ ‫און נאך אסאך אנדערע וואונדער האט ישּו ײַ טאײ קע געטאא ן אין די אויגן פון זיינע תלמידים‪ ,‬וואא ס זענען נישט געשריבן אין ‪30‬‬ ‫‪:‬דעם בוך‬ ‫אבער די דאזיגע זענען געשריבן‪ ,‬כדי איר זאלט גלויבן אז יאא שקע איז דער משיח‪ ,‬דער זון פון גאא ט; און כדי דורך גלויבן ‪31‬‬ ‫‪.‬זאא לט איר האא בן לעבן דורך זיין נאא מען‬ ‫יוחנן ‪21‬‬ ‫בַם ים פון טיבעריאײ ס; און אויף דעם אופן האא ט ער זיך ‪1‬‬ ‫נאא ך די זאײ כן האא ט זיך יאא שקע ווידער געוויזן צו די תלמידים ײ‬ ‫‪.‬געוויזן‬ ‫דאא רטן זענען געווען צוזאײ מען שמעון פעטער‪ ,‬און ָומא א‪ ,‬וואא ס מען רופט דידימוס‪ ,‬און נתנאל פון קאײ נאײ אין גליל‪ ,‬און די זין ‪2‬‬ ‫‪.‬פון זבעדי‪ ,‬און צוויי אײ נדערע פון זיינע תלמידים‬ ‫שמעון פעטרוס זאגט צו זיי‪ :‬איך גיי פישן‪ .‬זיי זאגן צו אים‪ :‬מיר גייען אויך מיט דיר‪ .‬זיי זענען ארויסגעגאנגען און זענען ‪3‬‬ ‫‪.‬גלייך אריין אין א שיף; און יענע נאכט האבן זיי גארנישט געכאפט‬

‫‪21‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫אבער ווען דער מאא רגן איז שוין געוואא רן‪ ,‬איז יאא שקע געשטאײ נען אויפן ברעג; אבער די תלמידים האא בן נישט געוואוסט אז ‪4‬‬ ‫‪.‬דאא ס איז יאא שקע‬ ‫"‪.‬האא ט יאא שקע צו זיי געזאא גט‪ " :‬קינדער‪ ,‬האא ט איר עפעס צו עסן?" האא בן זיי אים געענטפערט‪" :‬ניין ‪5‬‬ ‫זַט פון שיף‪ ,‬און איר וועט געפינען‪ .‬זיי האא בן דעריבער ‪6‬‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬וואײ רפט דאא ס נעץ אויף דער רעכטער ײ‬ ‫‪.‬אײ רויסגעוואא רפן‪ ,‬און איצט האא בן זיי עס נישט געקענט ציען צוליב דער פילקייט פון פיש‬ ‫דערפאײ ר זאא גט דער תלמיד‪ ,‬וועמען יאא שקע האא ט ליב געהאײ ט‪ ,‬צו פעטער‪" :‬דאא ס איז גאא ט‪ ".‬ווען שמעון פעטער האא ט ‪7‬‬ ‫רַנגעוואא רפן‬ ‫)ווַל ער איז געווען נאײ קעט( און זיך אײ ײ‬ ‫זַן פישערס מאײ נטל ײ‬ ‫געהערט‪ ,‬אײ ז דאא ס איז גאא ט‪ ,‬האא ט ער זיך אא נגעגורט ײ‬ ‫‪.‬אין ים‬ ‫און די אנדערע תלמידים זענען געקומען אין א קליין שיף )ווייל זיי זענען נישט געווען ווייט פון לאנד‪ ,‬נאר ווי צוויי ‪8‬‬ ‫‪.‬הונדערט איילן(‪ ,‬שלעפנדיק די נעץ מיט פיש‬ ‫אזוי שנעל ווי זיי זענען אנגעקומען צום לאנד‪ ,‬האבן זיי געזען דארט א פייער פון קוילן‪ ,‬און פיש געלעגן דערויף‪ ,‬און ‪9‬‬ ‫‪.‬ברויט‬ ‫‪.‬יאא שקע זאא גט צו זיי‪ :‬ברענגט אײ טייל פון די פיש‪ ,‬וואא ס איר האא ט איצט געכאפט ‪10‬‬ ‫שמעון פעטרוס איז ארויפגעגאנגען און האט ארויסגעצויגן דאס נעץ אויפן לאנד‪ ,‬פול מיט גרויסע פיש‪ ,‬הונדערט און ‪11‬‬ ‫‪.‬דריי און פופציק; און כאטש עס זענען געווען אזוי פיל‪ ,‬איז דאס נעץ נישט צעבראכן געווארן‬ ‫?יאא שקע זאא גט צו זיי‪ :‬קומט און עסט‪ .‬און קיינער פון די תלמידים האא ט זיך נישט געוואא גט אים צו פרעגן‪ :‬ווער ביסטו ‪12‬‬ ‫‪.‬ווַל זיי האא בן געוווסט אײ ז דאא ס איז געווען גאא ט‬ ‫ײ‬ ‫‪.‬יאא שקע קומט דעמאא לט‪ ,‬נעמט ברויט און גיט זיי‪ ,‬און פיש אויך ‪13‬‬ ‫דאא ס איז שוין דאא ס דריטע מאא ל וואא ס יאא שקע האא ט זיך געוויזן צו זיינע תלמידים‪ ,‬נאא כדעם ווי ער איז אויפגעשטאײ נען פון ‪14‬‬ ‫‪.‬די טויטע‬ ‫ווען זיי האבן געגעסן‪ ,‬זאגט יאא שקע צו שמעון פעטער‪ :‬שמעון‪ ,‬זון פון יונה‪ ,‬האסטו מיך ליב מער ווי די דאזיקע? ער ‪15‬‬ ‫‪.‬זאגט צו אים‪ :‬יא‪ ,‬האר‪ ,‬דו ווייסט אז איך האב דיך ליב‪ .‬ער זאגט צו אים‪ :‬פיטער מיינע לעמער‬ ‫ער זאגט צו אים ווידער א צווייט מאל‪ ,‬שמעון‪ ,‬זון פון יונה‪ ,‬האסטו מיך ליב? ער זאגט צו אים‪ ,‬יא‪ ,‬האר; דו ווייסט אז ‪16‬‬ ‫‪.‬איך האב דיך ליב‪ .‬ער זאגט צו אים‪ ,‬פיטער מיינע שעפס‬ ‫ער זאגט צו אים דאס דריטע מאל‪ ,‬שמעון‪ ,‬זון פון יונה‪ ,‬האסטו מיך ליב? פעטרוס איז געווארן בארואיגט ווייל ער האט ‪17‬‬ ‫צו אים געזאגט דאס דריטע מאל‪ ,‬האסטו מיך ליב? און ער האט צו אים געזאגט‪ ,‬האר‪ ,‬דו ווייסט אלעס; דו ווייסט אז איך‬ ‫‪.‬האב דיך ליב‪ .‬יאא שקע האט צו אים געזאגט‪ ,‬פיטער מיינע שעפס‬ ‫;באמת‪ ,‬באמת‪ ,‬איך זאא ג דיר‪ ,‬ווען דו ביסט געווען יונג‪ ,‬האא סטו זיך אא נגעגורט און געגאײ נגען וואוהין דו האא סט געוואא לט ‪18‬‬ ‫אא בער ווען דו וועסט זיין אײ לט‪ ,‬וועסטו אויסשטרעקן דיינע הענט‪ ,‬און אײ ן אײ נדערער וועט דיך אא נגורטן און דיך טראא גן וואוהין‬ ‫‪.‬דו ווילסט נישט‬ ‫דַטן מיט וועלכן טויט ער וועט פאײ רהערלעכן גאא ט; און נאא כדעם ווי ער האא ט דאא ס געזאא גט ‪19‬‬ ‫‪,‬דאא ס האא ט ער געזאא גט‪ ,‬צו באײ ײ‬ ‫‪.‬האא ט ער צו אים געזאא גט‪ :‬פאא לג מיר‬ ‫דעמאא לט האא ט זיך פעטער אומגעקערט און געזען דעם תלמיד‪ ,‬וועמען יאא שקע האא ט ליב געהאײ ט‪ ,‬נאא כפאא לגן; וועלכער האא ט ‪20‬‬ ‫לצַט און געזאא גט‪ :‬האײ ר‪ ,‬ווער איז עס‪ ,‬וואא ס פאײ ררעט דיך‬ ‫בַם אא וונטמאא ײ‬ ‫זַן ברוסט ײ‬ ‫?זיך אויך אא נגעלייגט אויף ײ‬ ‫"?ווען פעטער האא ט אים געזען‪ ,‬זאא גט ער צו יאא שקע‪" :‬האר‪ ,‬און וואא ס וועט דער דאא זיקער טאא ן ‪21‬‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬אויב איך וויל‪ ,‬אײ ז ער זאא ל בלייבן ביז איך קום‪ ,‬וואא ס גייט דיר דאא ס אא ן? גיי מיר נאא ך ‪22‬‬ ‫דעמאא לט איז אײ רויסגעגאײ נגען דאא ס וואא רט צווישן די ברידער‪ ,‬אײ ז יענער ָלמיד וועט נישט שטאײ רבן; אא בער יאא שקע האא ט ‪23‬‬ ‫?נישט צו אים געזאא גט‪ ,‬ער וועט נישט שטאײ רבן; נאא ר‪ ,‬אויב איך וויל‪ ,‬אײ ז ער זאא ל בלייבן ביז איך קום‪ ,‬וואא ס גייט דאא ס דיר אא ן‬ ‫‪.‬דאא ס איז דער ָלמיד וואא ס זאא גט עדות וועגן די זאײ כן‪ ,‬און האא ט דאא ס געשריבן; און מיר ווייסן אײ ז זיין עדות איז אמת ‪24‬‬ ‫און עס זענען אויך דא נאך אסאך אנדערע זאכן וואס יאא שקע האט געטאא ן‪ ,‬און אויב זיי זאא לן ווערן אויפגעשריבן איינס ‪25‬‬ ‫‪.‬ביי איינס‪ ,‬מיין איך אז אפילו די וועלט אײ ליין וואא לט נישט געקענט אײ נטהאײ לטן די ביכער וואא ס וואא לטן געשריבן געוואא רן‪ .‬אמן‬

‫די אא קטן פון די שליחים‬ ‫אא פאא סטלענע אא קטן ‪1‬‬

‫‪,‬די ערשטע טראײ קטאײ ט האא ב איך געמאײ כט‪ ,‬טהעאא פילוס‪ ,‬פון אײ לץ וואא ס יאא שקע האא ט אא נגעהויבן צו טאא ן און לערנען ‪1‬‬ ‫ביז דעם טאא ג אין וועלכן ער איז אײ רויפגענומען געוואא רן‪ ,‬נאא כדעם וואא ס ער האא ט דורך דעם רוח הקודש געגעבן מצוות צו די שליחים וועמען ‪2‬‬ ‫‪:‬ער האא ט אויסגעקליבן‬ ‫צו וועמען ער האא ט זיך אויך געוויזן לעבעדיק נאא ך זיין לייײדן דורך פילע אומפעלערלעכע באײ ווייײזן‪ ,‬געזען פון זיי פערציק טעג‪ ,‬און רעדנדיק ‪3‬‬ ‫‪:‬וועגן די זאײ כן וואא ס האא בן צו טאא ן מיטן מלכות פון גאא ט‬

‫‪22‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪,‬און‪ ,‬זייענדיק מיט זיי פארזאמלט‪ ,‬האט ער זיי באפוילן נישט צו פארלאזן ירושלים‪ ,‬נאר ווארטן אויף דער צוזאג פון פאטער‪ ,‬וואס‪ ,‬זאגט ער ‪4‬‬ ‫‪.‬איר האט געהערט פון מיר‬ ‫‪.‬ווייל יוחנן האט טאקע געטויפט מיט וואסער; אבער איר וועט געטויפט ווערן מיטן רוח הקודש נישט אין אסאך טעג פון יעצט ‪5‬‬ ‫ווען זיי זענען דערייבער געקומען צוזאײ מען‪ ,‬האא בן זיי אים געפרעגט‪" :‬האר‪ ,‬וועסטו אין דער איצטיקער צייט צוריקשטעלן דאא ס מלכות צו ‪6‬‬ ‫"?יי שראש ל‬ ‫זַן אייגענער ‪7‬‬ ‫צַטן אא דער די סעזאא נען‪ ,‬וואא ס דער פאא טער האא ט געשטעלט אין ײ‬ ‫אַך צו וויסן די ײ‬ ‫און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬עס איז נישט פאײ ר ײ‬ ‫‪.‬מאײ כט‬ ‫אבער איר וועט באײ קומען מאײ כט‪ ,‬נאא כדעם וואא ס דער רוח הקודש וועט קומען אויף אייך; און איר וועט זיין מיינע עדות אין ירושלים‪ ,‬און אין ‪8‬‬ ‫‪.‬גאײ נץ יהודה‪ ,‬און אין שומרון‪ ,‬און ביזן עק פון דער ערד‬ ‫און ווען ער האא ט דאא ס גערעדט‪ ,‬בשעת זיי האא בן געקוקט‪ ,‬איז ער אײ רויפגענומען געוואא רן; און אײ וואא לקן האא ט אים אויפגענומען פון זייערע ‪9‬‬ ‫‪.‬אויגן‬ ‫ווַסע קליידער ‪10‬‬ ‫;און בשעת זיי האא בן געקוקט פעסט צום הימל ווען ער איז אײ רויף‪ ,‬זע‪ ,‬צוויי מענטשן זענען געשטאײ נען לעבן זיי אין ײ‬ ‫וועלכע האא בן אויך געזאא גט‪ :‬איר גליליר־מענטשן‪ ,‬פאײ רוואא ס שטייען איר און קוקט אײ רויף צום הימל? דער זעלביקער יאא שקע‪ ,‬וואא ס איז ‪11‬‬ ‫אַך אין הימל‪ ,‬וועט קומען אײ זוי ווי איר האא ט אים געזען אײ רויפגיין אין הימל‬ ‫‪.‬אײ רויפגענומען געוואא רן פון ײ‬

‫בשורה פון ניקאדעמוס‬ ‫קאפיטל ‪1‬‬ ‫חנן און קיפא‪ ,‬און שומאס‪ ,‬און דאטעם‪ ,‬גמליאל‪ ,‬יהודה‪ ,‬לוי‪ ,‬נפתלים‪ ,‬אלעקסאנדער‪ ,‬כורש‪ ,‬און אנדערע יידן‪ ,‬זענען ‪1‬‬ ‫‪.‬געגאנגען צו פילאטוס וועגן יאא שקען‪ ,‬און אים באײ שולדיקט אין פילע שלעכטע פארברעכנס‬ ‫און געזאא גט‪ ,‬מיר זענען זיכער אײ ז יאא שקע איז דער זון פון יוסף דעם צימערמאײ ן‪ ,‬געבוירן פון מרים‪ ,‬און אײ ז ער דערקלערט ‪2‬‬ ‫זיך אײ ליין דעם זון פון גאא ט און אײ מלך; און נישט נאא ר דאא ס‪ ,‬נאא ר ער פרוווט אויפצולעזן דעם שבת און די געזעצן פון‬ ‫‪.‬אונדזערע פאא טערס‬ ‫?פילאטוס האט געענטפערט‪ :‬וואא ס זאא גט ער‪ ,‬און וואא ס פרוווט ער אויפצולייזן ‪3‬‬ ‫די ייי דן האא בן אים געזאא גט‪ :‬מיר האא בן אײ געזעץ וואא ס פאײ רווערט צו טאא ן היילן אום שבת; אא בער ער היילט אין יענעם טאא ג ‪4‬‬ ‫מיט שלעכטע מיטלען די לאײ מע און די טויבע‪ ,‬די וואא ס זענען געפלאא גט‪ ,‬די בלינדע‪ ,‬די מצורעים און די וואא ס זענען באײ זיצט‬ ‫‪.‬מיט דעמאא נען‬ ‫פילאטוס האט געענטפערט‪ ,‬ווי אזוי קען ער דאס טון מיט שלעכטע מיטלען? זיי האבן געענטפערט‪ ,‬ער איז א מגיד‪ ,‬און ‪5‬‬ ‫‪.‬פארטרייבט ארויס די שדים דורך דעם פרינץ פון די שדים; און אזוי ווערן אלע זאכן אים אונטערגעווארפן‬ ‫אומרַנעם גייסט‪ ,‬נאא ר צו קומען ‪6‬‬ ‫ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס געזאא גט‪ :‬אײ רויסטרייבן שדים מיינט נישט צו זיין די אײ רבעט פון אײ ן‬ ‫‪.‬פון דער מאײ כט פון גאא ט‬ ‫די יידן האבן געענטפערט פילאטוס‪ :‬מיר בעטן אייער הויכקייט אים צו רופן צו דערשיינען פאר אייער געריכט‪ ,‬און אים ‪7‬‬ ‫‪.‬אליין אויסהערן‬ ‫?דעמאא לט האא ט פילאײ טוס גערופן אײ שליח און אים געזאא גט‪ :‬מיט וואא ס וועט משיח אײ הער געבראײ כט ווערן ‪8‬‬ ‫דעמאא לט איז דער שליח אײ רויסגעגאײ נגען‪ ,‬און דערקענענדיק משיחן‪ ,‬האא ט ער זיך פאײ ר אים אא נגעבעטן; און ער האא ט ‪9‬‬ ‫זַן האײ נט אויף דער ערד‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬האײ ר‪ ,‬גיי אויף דעם אא רט‪ ,‬און‬ ‫אויסגעשפרייט דעם מאײ נטל וואא ס ער האא ט געהאײ ט אין ײ‬ ‫ווַל דער פראא קוראא ר רופט דיך‬ ‫רַן‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬גיי אײ ײ‬ ‫‪,‬ווען די יידן האבן באמערקט וואס דער שליח האט געטאן‪ ,‬האבן זיי אויסגערופן )קעגן אים( צו פילאטוס‪ ,‬און געזאגט ‪10‬‬ ‫פארוואס האסטו אים נישט געגעבן זיין באפעל דורך א בעטלער‪ ,‬און נישט דורך א שליח? ‪ -‬ווייל דער שליח‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫אים געזען‪ ,‬האט זיך פאר אים געבוקט‪ ,‬און פארשפרייט דעם מאנטל וואס ער האט געהאט אין זיין האנט אויף דער ערד פאר‬ ‫‪.‬זיך‪ ,‬און צו אים געזאגט‪ ,‬האר‪ ,‬דער פראקוראטור רופט דיך‬ ‫?דעמאא לט האא ט פילאײ טוס גערופן דעם שליח און געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס האא סטו דאא ס געטאא ן ‪11‬‬ ‫דער שליח האא ט געענטפערט‪ :‬ווען דו האא סט מיך געשיקט פון ירושלים קיין אײ לעקסאײ נדער‪ ,‬האא ב איך געזען יאא שקען זיצן ‪12‬‬ ‫אויף אײ ן אייזעלין אין אײ שלעכטער געשטאײ לט‪ ,‬און די אייזעלינע האא בן געשריגן‪" :‬הושע‪-‬נאײ !" זיי האא בן געהאײ לטן צווייגן פון‬ ‫‪.‬ביימער אין די הענט‬ ‫;אײ נדערע האא בן אויסגעשפרייט זייערע קליידער אויפן וועג און געזאא גט‪ :‬ראײ טעווע אונדז‪ ,‬דו וואא ס ביסט אין הימל ‪13‬‬ ‫‪.‬געבענטשט איז דער וואא ס קומט אין נאא מען פון גאא ט‬ ‫האא בן די ייי דן אויסגעשריגן קעגן דעם שליח און געזאא גט‪ :‬די קינדער פון די עברים האא בן געמאײ כט זייערע געשרייען אויף ‪14‬‬ ‫?העברעיי ש; און ווי קענסטו‪ ,‬וואא ס ביסט אײ גריכישער‪ ,‬פאײ רשטיין העברעיי ש‬ ‫דער שליח האא ט זיי געענטפערט און געזאא גט‪ :‬איך האא ב געפרעגט איינעם פון די ייי דן און געזאא גט‪ :‬וואא ס איז דאא ס וואא ס די ‪15‬‬ ‫שרַען אויף לשון קודש‬ ‫ײ‬ ‫?קינדער‬

‫‪23‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫‪,‬און ער האא ט עס מיר דערקלערט‪ ,‬זאא גנדיק‪ ,‬זיי רופן אויס הושענא‪ ,‬וואא ס מיינט‪ ,‬אא גאא ט‪ ,‬ראײ טעווע מיך; אדער‪ ,‬אא גאא ט ‪16‬‬ ‫‪.‬ראײ טעווע‬ ‫פילאטוס האט זיי דאן געזאגט‪ :‬פארוואס זאגט איר אליין די ווערטער וואס די קינדער האבן גערעדט‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬דורך ‪17‬‬ ‫‪.‬אייער שטילשווייגן? אין וואס האט דער שליח שלעכט געטאן? און זיי זענען געווען שטיל‬ ‫רַנצוברענגען ‪18‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט דער גובערנאײ טאא ר געזאא גט צום שליח‪ :‬גיי אײ רויס און פרווו אים מיט אײ לע מיטלען אײ ײ‬ ‫אבער דער שליח איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬און האט געטאן ווי פריער; און געזאגט‪ ,‬האר‪ ,‬קום אריין‪ ,‬ווייל דער פראקאטאר ‪19‬‬ ‫‪.‬רופט דיך‬ ‫רַן מיט די פאא נען‪ ,‬וואא ס האא בן געטראא גן די פאא נען‪ ,‬האא בן זיך די שפיצן פון זיי געבוקט און זיך ‪20‬‬ ‫און ווען יאא שקע איז אײ ײ‬ ‫‪.‬אא נגעבעטן יאא שקען‬ ‫‪.‬דערנאא ך האא בן די ייי דן נאא ך שטאײ רקער אויסגערופן קעגן די פענערס ‪21‬‬ ‫אבער פילאטוס האט געזאגט צו די יידן‪ :‬איך ווייס אז עס איז נישט געפעלן אייך אז די שפיץ פון די פענער האבן זיך ‪22‬‬ ‫?אליין געבוקט און געדינט ישוע; אבער פארוואס רופט איר אויס קעגן די פענער‪ ,‬ווי כאילו זיי האבן זיך געבוקט און געדינט‬ ‫‪.‬האא בן זיי געענטפערט פילאײ טוס‪ :‬מיר האא בן געזען די פאײ נס אײ ליין זיך בייגן און דינען יאא שקע ‪23‬‬ ‫?דעמאא לט האא ט דער פראא קוראא ר גערופן די פאײ נס און צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס האא ט איר אײ זוי געטאא ן ‪24‬‬ ‫די פאײ נס האא בן געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬מיר זענען אײ לע גויים און דינען די געטער אין די טעמפלען; און ווי זאא לן מיר ‪25‬‬ ‫‪.‬טראײ כטן וועגן אים דינען? מיר האא בן נאא ר געהאײ לטן די פאא נען אין אונדזערע הענט און זיי האא בן זיך געבוקט און אים געדינט‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס געזאא גט צו די פירער פון דער שול‪ :‬קלייבט איר אײ ליין אויס עטלעכע שטאײ רקע מענטשן‪ ,‬און ‪26‬‬ ‫‪.‬לאא זט זיי האײ לטן די פאא נען‪ ,‬און מיר וועלן זען צי זיי וועלן זיך דעמאא לט בייגן פון זיך אײ ליין‬ ‫האבן די עלטסטע פון די יידן אויסגעזוכט צוועלף פון די שטארקסטע און בעסטע עלטערע מענטשן‪ ,‬און זיי געמאכט ‪27‬‬ ‫‪.‬האלטן די פענער און זיי האבן זיך געשטעלט פארן גובערנאטאר‬ ‫רַן אויף אײ געוויסן אופן ‪28‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט פילאײ טוס געזאא גט צום שליח‪ :‬נעמט אײ רויס יאא שקען‪ ,‬און ברענגט אים ווידער אײ ײ‬ ‫‪.‬און יאא שקע און דער שליח זענען אײ רויסגעגאײ נגען פון זאײ ל‬ ‫און פילאטוס האט גערופן די פענער וואא ס האא בן פריער געטראא גן די פאא נען‪ ,‬און האא ט זיי געשוואוירן‪ ,‬אײ ז אויב זיי וואא לטן ‪29‬‬ ‫רַן‪ ,‬וועט ער זייערע קעפ אא פהאײ קן‬ ‫‪.‬נישט געטראא גן די פאא נען אויף דעם אופן ווען יאא שקע איז פריער אײ ײ‬ ‫רַן ‪30‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט דער פראא קוראא ר באײ פױלן יאא שקען צו קומען ווידער אײ ײ‬ ‫און דער שליח האט געטאן ווי ער האט געטאן פריער‪ ,‬און שטארק געבעטן יאא שקען אז ער זאא ל אײ רויפגיין אויף זיין ‪31‬‬ ‫רַן‬ ‫‪.‬מאײ נטל און גיין דערויף‪ ,‬און ער איז דערויף געגאײ נגען און איז אײ ײ‬ ‫רַן‪ ,‬האא בן זיך די פאא נען געבוקט ווי פריי ער‪ ,‬און אים געדינט ‪32‬‬ ‫‪.‬און ווען יאא שקע איז אײ ײ‬ ‫קאפיטל ‪2‬‬ ‫‪.‬ווען פילאטוס האט דאא ס געזען‪ ,‬האא ט ער מורא געהאײ ט און האא ט זיך געגרייט אויפצושטיין פון זיין זיץ ‪1‬‬ ‫אבער ווען ער האט געמיינט אויפצושטיין‪ ,‬האט זיין אייגענע ווייב‪ ,‬וואס איז געשטאנען פון דער ווייטן‪ ,‬אים געשיקט און ‪2‬‬ ‫‪.‬געזאגט‪ :‬האב גארנישט צו טון מיט יענעם גערעכטן מאן‪ ,‬ווייל איך האב היינט נאכט שטארק געליטן וועגן אים אין א חזון‬ ‫ווען די יידן האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי געזאגט צו פילאטוס‪ :‬האבן מיר דיר נישט געזאגט‪ ,‬ער איז א מגיד? זע‪ ,‬ער האט ‪3‬‬ ‫‪.‬געמאכט חלומען דיין ווייב‬ ‫פילאטוס האט דעמאא לט גערופן יאא שקען און געזאא גט‪ :‬דו האא סט געהערט וואא ס זיי עדות זאא גן קעגן דיר‪ ,‬און דו ענטפערסט ‪4‬‬ ‫?נישט‬ ‫ווַל ‪5‬‬ ‫האא ט יאא שקע געענטפערט‪ :‬אויב זיי וואא לטן נישט געהאײ ט קיין כוח צו רעדן‪ ,‬וואא לטן זיי נישט געקענט רעדן; אא בער ײ‬ ‫סַ שלעכטס‪ ,‬זאא ל ער זיך דערויף פאײ רהיטן‬ ‫סַ גוטס און ײ‬ ‫זַן אייגענער צונג‪ ,‬צו רעדן ײ‬ ‫‪.‬יעדער איינער האא ט די כוח פון ײ‬ ‫?אבער די עלטסטע פון די יידן האבן געענטפערט און געזאגט צו יאא שקע‪ :‬אויף וואא ס זאא לן מיר קוקן ‪6‬‬ ‫ערשטנס‪ ,‬מיר ווייסן דאא ס וועגן דיר‪ ,‬אײ ז דו ביסט געבוירן געוואא רן דורך זנות; צווייטנס‪ ,‬אײ ז צוליב דיין געבורט זענען די ‪7‬‬ ‫קינדער געהרגעט געוואא רן אין בית לחם; דריטנס‪ ,‬אײ ז דיין פאא טער און מוטער מרים זענען אײ נטלאא פן קיין מצרים‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫‪.‬האא בן נישט געקענט פאײ רטרויען זייער אייגענעם פאא לק‬ ‫עטלעכע פון די יידן וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רטן האא בן גערעדט מער גינסטיג‪ :‬מיר קענען נישט זאא גן אײ ז ער איז געבוירן ‪8‬‬ ‫געוואא רן דורך זנות; אא בער מיר ווייסן אײ ז זיין מוטער מרים איז געווען פאײ רקנאײ פט מיט יוסף‪ ,‬און דעריבער איז ער נישט‬ ‫‪.‬געבוירן געוואא רן דורך זנות‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס געזאא גט צו די ייי דן‪ ,‬וואא ס האא בן באײ שטעטיקט‪ ,‬אײ ז ער איז געבוירן געוואא רן דורך זנות‪ :‬דאא ס איז נישט ‪9‬‬ ‫אַער אייגענעם פאא לק‬ ‫ווַל עס איז געווען אײ פאײ רלאא בונג‪ ,‬ווי די עדות זאא גן‪ ,‬וואא ס זענען פון ײ‬ ‫‪.‬אַער דערציילונג‪ ,‬ײ‬ ‫ײ‬

‫‪24‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫שרַען אויס‪ ,‬אײ ז ער איז געבוירן ‪10‬‬ ‫ײ‬ ‫חנן און קייפא האבן געזאגט צו פילאטוס‪ :‬מען דארף באײ טראײ כטן די גאנצע ציבור‪ ,‬וואא ס‬ ‫געוואא רן דורך זנות‪ ,‬און איז אײ מגיד; אא בער די‪ ,‬וואא ס לייקענען‪ ,‬אײ ז ער איז געבוירן געוואא רן דורך זנות‪ ,‬זענען זיינע‬ ‫‪.‬פראא סעליטעס און תלמידים‬ ‫פילאטוס האט געענטפערט חנן און קיפא‪ :‬ווער זענען די פראא סעליטן? זיי האבן געענטפערט‪ :‬דאא ס זענען די וואא ס זענען די ‪11‬‬ ‫‪.‬קינדער פון גויים‪ ,‬און זענען נישט געוואא רן ייי דן‪ ,‬נאא ר נאא כפאא לגן פון אים‬ ‫האא ט געענטפערט אל אַזאר‪ ,‬און אײ סטעריוס‪ ,‬און אײ נטאא ניוס‪ ,‬און יעקב‪ ,‬קאײ ראײ ס און שמואל‪ ,‬יצחק און פינייעס‪ ,‬קריספוס און ‪12‬‬ ‫אײ גריפאײ ‪ ,‬חנן און יהודה‪ :‬מיר זענען נישט קיין פראא סעליטעס‪ ,‬נאא ר קינדער פון ייי דן‪ ,‬און מיר רעדן די אמת‪ ,‬און מיר זענען‬ ‫‪.‬געווען דאא רט ווען מרים איז געווען פאײ רקנאײ פט‬ ‫דעמאא לט האא ט זיך פילאײ טוס געווענדט צו די צוועלף מענטשן וואא ס האא בן דאא ס גערעדט‪ ,‬און צו זיי געזאא גט‪ :‬איך באײ שווער ‪13‬‬ ‫אייך ביים לעבן פון קיסר‪ ,‬אײ ז איר זאא לט געטריי זאא גן צי ער איז געבוירן געוואא רן דורך זנות‪ ,‬און צי די זאײ כן וואא ס איר האא ט‬ ‫‪.‬דערציילט זענען אמת‬ ‫ווַל דאא ס איז אײ ‪14‬‬ ‫זיי האא בן געענטפערט פילאײ טוס‪ :‬מיר האא בן אײ געזעץ‪ ,‬לויט וועלכן מיר זענען נישט ערלויבט צו שווערן‪ ,‬ײ‬ ‫זַן צופרידן צו ווערן‬ ‫בַם לעבן פון קיסר‪ ,‬אײ ז דאא ס איז נישט ווי מיר האא בן געזאא גט‪ ,‬און מיר וועלן ײ‬ ‫זינד‪ :‬זאא לן זיי שווערן ײ‬ ‫‪.‬געטייט‬ ‫האבן חנן און קייפא געזאגט צו פילאטוס‪ :‬יענע צוועלף מענטשן וועלן נישט גלייבן אז מיר ווייסן אז ער איז שלעכט ‪15‬‬ ‫געבוירן און א מגיד‪ ,‬כאטש ער טוט זיך אז ער איז דער זון פון גאט און א מלך‪ :‬וואס מיר זענען אזוי ווייט פון גלייבן‪ ,‬אז מיר‬ ‫‪.‬ציטערן צו הערן‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס באײ פױלן אײ לעמען אײ רויסצוגיין אײ חוץ די צוועלף מענטשן וואא ס האא בן געזאא גט אײ ז ער איז נישט ‪16‬‬ ‫ווַטן‪ ,‬און האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬פאײ רוואא ס ווילן די ייי דן‬ ‫געבוירן געוואא רן דורך זנות‪ ,‬און יאא שקע זיך צוריקצוציען אין אײ ײ‬ ‫?הרגענען יאא שקען‬ ‫ווַל ער האא ט געטאא ן היילונגען אום שבת‪ .‬פילאײ טוס האא ט געזאא גט‪ :‬וועלן זיי אים ‪17‬‬ ‫זיי האא בן אים געענטפערט‪ :‬זיי זענען בייז ײ‬ ‫‪.‬הרגענען פאײ ר גוטע מעשים? זיי האא בן צו אים געזאא גט‪ :‬יאא ‪ ,‬האײ ר‬ ‫קאפיטל ‪3‬‬ ‫דעמאא לט איז פילאײ טוס‪ ,‬אא נגעפילט מיט כעס‪ ,‬אײ רויסגעגאײ נגען פון זאײ ל‪ ,‬און געזאא גט צו די ייי דן‪ :‬איך רוף די גאײ נצע וועלט צו ‪1‬‬ ‫‪.‬עדות‪ ,‬אײ ז איך געפין נישט קיין שולד אין יענעם מענטשן‬ ‫האא בן די ייי דן געענטפערט פילאײ טוס‪ :‬ווען ער וואא לט נישט געווען אײ שלעכטער מענטש‪ ,‬וואא לטן מיר אים נישט געבראײ כט ‪2‬‬ ‫‪.‬פאײ ר דיר‬ ‫‪.‬פילאטוס האט צו זיי געזאגט‪ :‬נעמט אים און פארמשפט אים לויט אייער געזעץ ‪3‬‬ ‫‪.‬האא בן די ייי דן געזאא גט‪ :‬מיר האא בן נישט קיין רעכט צו טייטן קיינעם ‪4‬‬ ‫אַך‪ ,‬אא בער נישט צו מיר ‪5‬‬ ‫‪.‬האא ט פילאײ טוס געזאא גט צו די ייי דן‪ :‬דער באײ פעל‪ ,‬דעריבער זאא לסטו נישט הרגענען‪ ,‬געהערט צו ײ‬ ‫רַן אין זאײ ל‪ ,‬און האא ט גערופן יאא שקען אײ ליין‪ ,‬און צו אים געזאא גט‪ :‬ביסטו דער מלך פון די ייי דן ‪6‬‬ ‫?און ער איז ווידער אײ ײ‬ ‫און יאא שקע האא ט געענטפערט און געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬רעדסטו דאא ס פון זיך אײ ליין‪ ,‬צי האא בן די ייי דן דיר דאא ס געזאא גט וועגן ‪7‬‬ ‫?מיר‬ ‫פילאטוס האט געענטפערט און געזאגט צו יאא שקע‪ :‬בין איך אײ ייי ד? די גאײ נצע נאײ ציע און די פירער פון די ייי דן האא בן דיך ‪8‬‬ ‫?מיר איבערגעגעבן‪ .‬וואא ס האא סטו געטאא ן‬ ‫מַן מלכות וואא לט געווען פון דער וועלט ‪9‬‬ ‫מַן מלכות איז נישט פון דער וועלט; אויב ײ‬ ‫‪,‬יאא שקע האא ט געענטפערט און געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫מַן מלכות נישט‬ ‫מַנע קנעכט געקעמפט‪ ,‬און איך וואא לט נישט איבערגעגעבן געוואא רן צו די ייי דן; אא בער איצט איז ײ‬ ‫וואא לטן ײ‬ ‫‪.‬פון דאא‬ ‫פילאטוס האט געזאגט‪" :‬ביסטו דען א מלך?" יאא שקע האט געענטפערט‪" :‬דו זאא גסט אײ ז איך בין אײ מלך; צו דעם בין איך ‪10‬‬ ‫געבוירן געוואא רן‪ ,‬און צו דעם בין איך געקומען אין דער וועלט; און צו דעם בין איך געקומען‪ ,‬כדי איך זאא ל עדות זאא גן וועגן‬ ‫"‪.‬דער אמת; און יעדער וואא ס איז פון דער אמת הערט מיין קול‬ ‫?פילאטוס זאגט צו אים‪ :‬וואא ס איז אמת ‪11‬‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט געזאא גט‪ :‬די אמת איז פון הימל ‪12‬‬ ‫‪.‬פילאטוס האט געזאגט‪ :‬דעריבער איז די אמת נישט אויף דער ערד ‪13‬‬ ‫יאא שקע האא ט געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬גלויבט אײ ז די אמת איז אויף דער ערד צווישן די‪ ,‬וואא ס ווען זיי האא בן די מאײ כט צו ‪14‬‬ ‫‪.‬משפטן‪ ,‬ווערן זיי געהאײ נדלט דורך דער אמת‪ ,‬און מאײ כן אײ גערעכטן משפט‬

‫‪25‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫קאפיטל ‪4‬‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס איבערגעלאא זט יאא שקען אין האײ ל‪ ,‬און איז אײ רויסגעגאײ נגען צו די ייי דן‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬איך געפין נישט ‪1‬‬ ‫‪.‬קיין שום שולד אין יאא שקען‬ ‫די ייי דן זאא גן צו אים‪ :‬אא בער ער האא ט געזאא גט‪ :‬איך קען צעשטערן דעם טעמפל פון גאא ט‪ ,‬און אין דריי טעג אים ווידער ‪2‬‬ ‫‪.‬אויפבויען‬ ‫?פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬וואא סער מין טעמפל איז דאא ס‪ ,‬וועגן וואא ס ער רעדט ‪3‬‬ ‫די ייי דן זאא גן צו אים‪ :‬דאא ס וואא ס שלמה האא ט געבויעט זעקס און פערציק יאא ר‪ ,‬האא ט ער געזאא גט אײ ז ער וועט צעשטערן‪ ,‬און ‪4‬‬ ‫דרַ טעג וועט ער אויפבויען‬ ‫‪.‬אין ײ‬ ‫‪.‬האא ט פילאײ טוס ווידער צו זיי געזאא גט‪ :‬איך בין אומשולדיק פון דעם בלוט פון יענעם מאײ ן; קוקט איר דערויף ‪5‬‬ ‫די יידן זאגן צו אים‪ ,‬זיין בלוט זאל זיין אויף אונז און אונזערע קינדער! דעמאא לט האט פילאטוס צוזאםגערופן די עלטסטע ‪6‬‬ ‫און סופרים‪ ,‬כהנים און לעוויטן‪ ,‬און געזאגט צו זיי אין געהיים‪ ,‬טוט נישט אזוי; איך האב גארנישט געפונען אין אייער‬ ‫‪.‬באשולדיגונג )קעגן אים( וועגן זיין היילן קראנקע מענטשן‪ ,‬און ברעכן דעם שבת‪ ,‬וואס איז ווערט טויט‬ ‫די כהנים און לעוויטן האבן געענטפערט פילאטוס‪ :‬אזוי ווי קיסר לעבט‪ ,‬אויב איינער איז א לעסטערער‪ ,‬איז ער ווערט ‪7‬‬ ‫‪.‬דעם טויט; אבער דער מאן האט געלעסטערט קעגן גאט‬ ‫דעמאא לט האא ט דער פראא קוראא ר ווידער באײ פױלן די ייי דן אײ רויסצוגיין פון זאײ ל; און ער האא ט גערופן יאא שקען און צו אים ‪8‬‬ ‫?געזאא גט‪ :‬וואא ס זאא ל איך מיט דיר טאא ן‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט אים געענטפערט‪ :‬טו לויט ווי עס שטייט געשריבן ‪9‬‬ ‫?פילאטוס האט צו אים געזאגט‪ :‬ווי שטייט עס געשריבן ‪10‬‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬משה און די נביאים האא בן נביאות געזאא גט וועגן מיין לייײדן און ָחי יײת־הײ ָחי יאה ‪11‬‬ ‫די ייי דן‪ ,‬וואא ס האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬זענען געוואא רן אויפגעברויזט‪ ,‬און האא בן געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬פאײ רוואא ס ווילסטו נאא ך ‪12‬‬ ‫?הערן די חילול פון יענעם מאײ ן‬ ‫פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬אויב די ווערטער שיינען אייך ווי חילול הקודש‪ ,‬נעמט אים‪ ,‬ברענגט אים צו אייער הויפן‪ ,‬און ‪13‬‬ ‫‪.‬משפט אים לויט אייער געזעץ‬ ‫די יידן ענטפערן פילאײ טוס‪ :‬אונדזער תורה זאא גט‪ ,‬ער וועט זיין מחויב צו באײ קומען ניין און דרייסיק פאײ טשן‪ ,‬אא בער אויב ‪14‬‬ ‫‪.‬ער וועט אויף דעם אופן לעסטערן קעגן גאא ט‪ ,‬וועט ער ווערן פאײ רשטיינט‬ ‫‪.‬פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬אויב יענע רעדע פון אים איז געווען גידוף־לשון‪ ,‬משפט אים לויט אייער געזעץ ‪15‬‬ ‫די ייי דן זאא גן צו פילאײ טוס‪ :‬אונדזער ָורה באײ פעלט אונדז נישט צו הרגענען קיינעם; מיר ווילן אײ ז ער זאא ל געקרייציקט ‪16‬‬ ‫ווַל ער פאײ רדינט דעם טויט פונעם קרייץ‬ ‫‪.‬ווערן‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬עס איז נישט ריכטיג אז ער זאל געקרייציקט ווערן; זאל מען אים נאר אויספייײטשן און אוועקשיקן ‪17‬‬ ‫אבער ווען דער פראקאטאר האט געקוקט אויף די מענטשן וואס זענען געווען אנוועזנד און די יידן‪ ,‬האט ער געזען אסאך ‪18‬‬ ‫‪.‬פון די יידן אין טרערן‪ ,‬און ער האט געזאגט צו די הויפט כהנים פון די יידן‪ :‬נישט דאס גאנצע פאלק וויל זיין טויט‬ ‫‪,‬די עלטסטע פון די יידן האבן געענטפערט פילאטוס‪ :‬מיר און דאס גאנצע פאלק זענען אהערגעקומען צוליב דעם צוועק ‪19‬‬ ‫‪.‬אז ער זאל שטארבן‬ ‫?פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬פארוואס זאל ער שטארבן ‪20‬‬ ‫ווַל ער דערקלערט זיך אײ לס דער זון פון גאא ט און אײ מלך ‪21‬‬ ‫‪.‬האא בן זיי צו אים געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫קאפיטל ‪5‬‬ ‫‪,‬אבער ניקאדעמוס‪ ,‬א געוויסער ייד‪ ,‬איז געשטאנען פארן פראקוראר און האט געזאגט‪ :‬איך בעט דיך‪ ,‬גערעכטער ריכטער ‪1‬‬ ‫‪.‬אז דו זאלסט מיר געבן די פרייהייט צו רעדן א פאר ווערטער‬ ‫‪.‬פילאטוס האט צו אים געזאגט‪ :‬רעד ווייטער ‪2‬‬ ‫נקדימון האט געזאגט‪ :‬איך האב גערעדט צו די עלטסטע פון די יידן‪ ,‬און די סופרים‪ ,‬און כהנים און לעוויטן‪ ,‬און דער ‪3‬‬ ‫?גאנצער המון פון די יידן‪ ,‬אין זייער פארזאמלונג; וואס ווילט איר טון מיט דעם מאן‬ ‫ער איז אײ מענטש וואא ס האא ט געטאא ן אײ סך נוצלעכע און גלענצנדיקע וואונדער‪ ,‬אײ זעלכע ווי קיין מענטש אויף דער ערד האא ט ‪4‬‬ ‫קיינמאא ל פריער נישט געטאא ן‪ ,‬און וועט קיינמאא ל נישט אײ רבעטן‪ .‬לאא ז אים גיין‪ ,‬און טוט אים קיין שאא דן נישט; אויב ער קומט‬ ‫פון גאא ט‪ ,‬וועלן זיינע וואונדער )זיינע וואונדערלעכע היילמיטלען( אא נהאײ לטן; אא בער אויב פון מענטשן‪ ,‬וועלן זיי ווערן‬ ‫‪.‬גאא רנישט‬ ‫אזוי‪ ,‬ווען ער איז געשיקט געוואא רן דורך גאא ט קיין מצרים‪ ,‬האא ט משה געטאא ן די וואונדער וואא ס גאא ט האא ט אים באײ פוילן פאײ ר ‪5‬‬ ‫פרעה דעם מלך פון מצרים; און כאא טש די חוצפה־מאײ כער פון יענעם לאײ נד‪ ,‬ינעס און ימברעס‪ ,‬האא בן מיט זייער מאײ גיש געטאא ן‬ ‫;די זעלבע וואונדער וואא ס משה האא ט געטאא ן‪ ,‬האא בן זיי אא בער נישט געקענט טאא ן אײ לץ וואא ס ער האא ט געטאא ן‬

‫‪26‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און די וואונדער וואא ס די חײ רטומים האא בן געטאא ן‪ ,‬זענען נישט געווען פון גאא ט‪ ,‬ווי איר ווייסט‪ ,‬סופרים און פרושים; נאא ר די ‪6‬‬ ‫‪.‬וואא ס האא בן זיי געטאא ן זענען אומגעקומען‪ ,‬און אײ לע וואא ס האא בן זיי געגלייבט‬ ‫ווַל די וואונדער פאײ ר וועלכע איר באײ שולדיגט אים‪ ,‬זענען פון גאא ט; און ער איז נישט ‪7‬‬ ‫און איצט לאא זט דעם מאײ ן גיין; ײ‬ ‫‪.‬ווערט דעם טויט‬ ‫זַן תלמיד‪ ,‬און דו רעדסט לטובתו ‪8‬‬ ‫קדימוס‪ :‬ביסטו געוואא רן ײ‬ ‫?די ייי דן האא בן דעמאא לט געזאא גט צו ני י‬ ‫האט ניקדימון צו זיי געזאגט‪ :‬איז דער פראקאלאנט אויך געווארן זיין תלמיד‪ ,‬און האלט ער רעדעס פאר אים? האט אים ‪9‬‬ ‫?נישט דער קיסר געגעבן יענעם הויכן אמט‬ ‫‪,‬ווען די יידן האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי געציטערט‪ ,‬און האבן געקנייטשט די ציין אויף ניקאדעמוס‪ ,‬און צו אים געזאגט ‪10‬‬ ‫!מעגסטו אננעמען זיין לערע פאר אמת‪ ,‬און האבן דיין גורל מיט משיחן‬ ‫‪.‬ניקאדעמוס האט געענטפערט‪ :‬אמן; איך וועל אננעמען זיין לערע‪ ,‬און מיין גורל מיט אים‪ ,‬ווי איר האט געזאגט ‪11‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז אויפגעשטאײ נען אײ ן אײ נדערער ייי ד און האא ט געבעטן רשות פונעם פראא קוראא ר אים צו הערן אײ פאא ר ווערטער ‪12‬‬ ‫‪.‬און דער גובערנאײ טאא ר האא ט געזאא גט‪ :‬רעד וואא ס דו ווילסט ‪13‬‬ ‫און ער האט געזאגט‪ :‬איך בין געלעגן אכט און דרייסיק יאר ביים שאף‪-‬טייײך אין ירושלים‪ ,‬געליטן פון א גרויסער ‪14‬‬ ‫קראנקהייט‪ ,‬און געווארט אויף א רפואה וואס וועט ווערן געטאן דורך דעם אנקומען פון א מלאך‪ ,‬וואס וועט אין א געוויסער‬ ‫צייט אויפרעגן דאס וואסער; און ווער עס איז דער ערשטער נאך דעם אויפרעגן דאס וואסער איז אריינגעטראטן‪ ,‬איז‬ ‫‪.‬געווארן געזונט פון יעדער קראנקהייט וואס ער האט געהאט‬ ‫און ווען יאא שקע האא ט מיך געזען דאא רטן ליגן‪ ,‬האא ט ער צו מיר געזאא גט‪" :‬ווילסטו געזונט ווערן?" און איך האא ב ‪15‬‬ ‫רַנלייגן אין טייך‬ ‫"‪.‬געענטפערט‪" :‬האר‪ ,‬איך האא ב נישט קיין מאײ ן‪ ,‬ווען דאא ס וואײ סער ווערט באײ וועגט‪ ,‬וואא ס זאא ל מיך אײ ײ‬ ‫און ער האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬שטיי אויף‪ ,‬נעם דיין בעט און גיי‪ .‬און איך בין באײ לד געזונט געוואא רן‪ ,‬און איך האא ב ‪16‬‬ ‫‪.‬אויפגעהויבן מיין בעט און בין געגאײ נגען‬ ‫די יידן האבן דאן געזאגט צו פילאטוס‪ ,‬אונדזער האר‪ ,‬גאווערנאר‪ ,‬פרעג אים ווען עס איז געווען טאג ווען ער איז ‪17‬‬ ‫‪.‬געהיילט געווארן פון זיין קראנקהייט‬ ‫‪.‬דער קראײ נקער האא ט געענטפערט‪ :‬עס איז געווען שבת ‪18‬‬ ‫האא בן די ייי דן געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬האא בן מיר נישט געזאא גט‪ ,‬אײ ז ער האא ט געטאא ן זיינע היילונגען אום שבת‪ ,‬און האא ט ‪19‬‬ ‫?אײ רויסגעטריבן די שדים דורך דעם פרינץ פון די שדים‬ ‫דעמאא לט איז אײ רויסגעקומען נאא ך אײ ייי ד‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬איך בין בלינד‪ ,‬איך האא ב געהערט קולות‪ ,‬אא בער איך האא ב קיינעם ‪20‬‬ ‫נישט געזען; און ווי יאא שקע איז געגאײ נגען‪ ,‬האא ב איך געהערט די מאײ סע מענטשן פאײ רבייגיין‪ ,‬און איך האא ב געפרעגט וואא ס איז‬ ‫?דאא רט געווען‬ ‫רבַגעגאײ נגען; דעמאא לט האא ב איך געשריגן‪" ,‬יאא שקע‪ ,‬זון פון דוד‪ ,‬האא ב רחמנות ‪21‬‬ ‫זיי האא בן מיר דערציילט אײ ז יאא שקע איז פאײ ײ‬ ‫אויף מיר‪ ".‬און ער איז געשטאײ נען און האא ט באײ פױלן אײ ז מע זאא ל מיך ברענגען צו אים‪ ,‬און האא ט צו מיר געזאא גט‪" :‬וואא ס‬ ‫"?ווילסטו‬ ‫מַן זע ‪22‬‬ ‫‪ַ.‬ט‪hk‬איך האא ב געזאא גט‪ :‬גאא ט‪ ,‬אײ ז איך זאא ל באײ קומען ײ‬ ‫ער האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬באײ קום דיין זעאונג; און באײ לד האא ב איך געזען‪ ,‬און בין אים נאא כגעגאײ נגען‪ ,‬זיך פרייענדיק און ‪23‬‬ ‫‪.‬דאײ נקענדיק‬ ‫זַן וואא רט אײ ליין ‪24‬‬ ‫‪,‬נאא ך אײ ייי ד איז אויך אײ רויסגעקומען און געזאא גט‪ :‬איך בין געווען אײ מצורע‪ ,‬און ער האא ט מיך געהיילט מיט ײ‬ ‫מַן צרעת‬ ‫‪.‬זאא גנדיק‪ :‬איך וויל‪ ,‬ווער ריין; און באײ לד בין איך געוואא רן ריין פון ײ‬ ‫זַן ‪25‬‬ ‫און אײ ן אײ נדערער ייי ד איז אײ רויסגעקומען און געזאא גט‪ :‬איך בין געווען קרום‪ ,‬און ער האא ט מיך גלייך געמאײ כט מיט ײ‬ ‫‪.‬וואא רט‬ ‫און אײ געוויסע פרוי מיטן נאא מען וועראא ניקאײ האא ט געזאא גט‪ :‬איך בין געווען געפלאא גט מיט בלוט־פלוס צוועלף יאא ר‪ ,‬און איך ‪26‬‬ ‫מַן בלוט־פלוס‬ ‫‪.‬האא ב אא נגערירט דעם זוים פון זיינע קליידער‪ ,‬און באײ לד האא ט זיך אויפגעהערט ײ‬ ‫זַן ערלויבט ווי אײ עדות ‪27‬‬ ‫‪.‬די ייי דן האא בן דעמאא לט געזאא גט‪ :‬מיר האא בן אײ געזעץ‪ ,‬אײ ז אײ פרוי זאא ל נישט ײ‬ ‫‪,‬און‪ ,‬נאך אנדערע זאכן‪ ,‬האט אן אנדער איד געזאגט‪ ,‬איך האב געזען יאא שקען איינגעלאדן צו א חתונה מיט זיינע תלמידים ‪28‬‬ ‫;און עס איז געווען א מאנגל אין וויין אין קנא אין גליל‬ ‫און ווען דער וויין איז געווען אינגאנצן אויסגעטרונקען‪ ,‬האט ער באפוילן די קנעכט אז זיי זאלן אנפילן זעקס טעפלעך ‪29‬‬ ‫וואס זענען דארט געווען מיט וואסער‪ ,‬און זיי האבן זיי אנגעפילט ביזן ראנד‪ ,‬און ער האט זיי געבענטשט‪ ,‬און פארוואנדלט‬ ‫‪.‬דאס וואסער אין וויין‪ ,‬און אלע מענטשן האבן געטרונקען‪ ,‬זייענדיג איבערראשט פון דעם נס‬ ‫און אײ ן אײ נדערער ייי ד איז אײ רויסגעשטאײ נען און געזאא גט‪ :‬איך האא ב געזען יאא שקען לערנען אין דער שול אין כפפר נײחום; און ‪30‬‬ ‫;אין דער שול איז געווען אײ מענטש וואא ס האא ט געהאײ ט אײ שלעכטן גייסט; און ער האא ט געשריגן און געזאא גט‪ :‬לאא ז מיך אײ ליין‬ ‫וואא ס האא בן מיר מיט דיר צו טאא ן‪ ,‬יאא שקע פון נצרת? ביסטו געקומען אונדז צו פאײ רטיליקן? איך ווייס אײ ז דו ביסט דער‬ ‫‪.‬הייליקער פון גאא ט‬

‫‪27‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און יאא שקע האא ט אים אא נגעשטראא פן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬שטיל‪ ,‬אומריינער גייסט‪ ,‬און גיי אײ רויס פון דעם מאײ ן; און באײ לד איז ער ‪31‬‬ ‫‪.‬אײ רויס פון אים‪ ,‬און האא ט אים גאא רנישט וויי געטאא ן‬ ‫די פאלגענדע זאכן זענען אויך געזאגט געווארן דורך א פרושי‪ :‬איך האב געזען אז א גרויסע קהילה איז געקומען צו ישוע ‪32‬‬ ‫פון גליל און יהודה‪ ,‬און די ים ברעג‪ ,‬און פילע לענדער ארום יארדן‪ ,‬און פילע קראנקע מענטשן זענען געקומען צו אים‪ ,‬און‬ ‫‪.‬ער האט זיי אלע געהיילט‬ ‫שרַען און זאא גן‪ :‬דו ביסט דער זון פון גאא ט‪ .‬און יאא שקע האא ט זיי שטרענג ‪33‬‬ ‫ײ‬ ‫גַסטער‬ ‫אומרַנע ײ‬ ‫ײ‬ ‫און איך האא ב געהערט די‬ ‫‪.‬באײ פױלן‪ ,‬אײ ז זיי זאא לן אים נישט באײ קאײ נט מאײ כן‬ ‫נאכדעם האט אן אנדערער‪ ,‬וועמענס נאמען איז געווען צענטוריא‪ ,‬געזאגט‪ :‬איך האב געזען יאא שקען אין כפר נחום‪ ,‬און ‪34‬‬ ‫‪.‬איך האב אים געבעטן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬האר‪ ,‬מיין קנעכט ליגט אין שטוב קראנק פון א פאלסי‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬איך וועל קומען און אים היילן ‪35‬‬ ‫‪,‬אבער איך האב געזאגט‪ :‬האר‪ ,‬איך בין נישט ווערט אז דו זאלסט אריינקומען אונטער מיין דאך; נאר זאג נאר דאס ווארט ‪36‬‬ ‫‪.‬און מיין קנעכט וועט ווערן געהיילט‬ ‫און יאא שקע האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬גיי דיין וועג; און ווי דו האא סט געגלייבט‪ ,‬אײ זוי זאא ל דיר געטאא ן ווערן‪ .‬און מיין קנעכט ‪37‬‬ ‫‪.‬איז געהיילט געוואא רן פון יענער זעלבער שעה אא ן‬ ‫דעמאא לט האא ט אײ ן אדלמאײ ן געזאא גט‪ :‬איך האא ב געהאײ ט אײ זון אין כפר נחום‪ ,‬וואא ס איז געווען ביים שטאײ רב; און ווען איך ‪38‬‬ ‫האא ב געהערט אײ ז יאא שקע איז געקומען קיין גליל‪ ,‬בין איך געגאײ נגען און אים געבעטן אײ ז ער זאא ל אײ ראא פקומען צו מיין הויז און‬ ‫‪.‬היילן מיין זון‪ ,‬ווייל ער איז געווען ביים שטאײ רב‬ ‫‪.‬ער האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬גיי דיין וועג‪ ,‬דיין זון לעבט ‪39‬‬ ‫‪.‬און מיין זון איז געהיילט געוואא רן פון יענער שעה אא ן ‪40‬‬ ‫חוץ די‪ ,‬האבן אויך אסאך אנדערע פון די יידן‪ ,‬סיי מענער און סיי פרויען‪ ,‬אויסגעשריגן און געזאגט‪ :‬ער איז באמת דער ‪41‬‬ ‫‪.‬זון פון גאט‪ ,‬וואס היילט אלע קראנקהייטן נאר דורך זיין ווארט‪ ,‬און צו וועמען די שדים זענען אינגאנצן אונטערטעניק‬ ‫‪.‬עטלעכע פון זיי האבן ווייטער געזאגט‪ ,‬די מאכט קען נישט ארויסקומען פון קיינעם נאר פון גאט ‪42‬‬ ‫?פילאטוס האט געזאגט צו די יידן‪ :‬פארוואס זענען די שדים נישט אונטערגעווארפן אייערע דאקטוירים ‪43‬‬ ‫‪.‬עטלעכע פון זיי האא בן געזאא גט‪ :‬די מאײ כט פון אונטערטעניקן שדים קען נישט קומען נאא ר פון גאא ט ‪44‬‬ ‫אבער אנדערע האבן געזאגט צו פילאטוס אז ער האט אויפגעוועקט לאזאר פון די טויטע‪ ,‬נאכדעם וואס ער איז געווען ‪45‬‬ ‫‪.‬פיר טעג אין זיין קבר‬ ‫אַך העלפן צו ‪46‬‬ ‫דער פראא קוראא ר‪ ,‬הערנדיק דאא ס‪ ,‬האא ט ציטערנדיק געזאא גט צו דער גרויסער מאײ סע ייי דן‪ :‬וואא ס וועט עס ײ‬ ‫?פאײ רגיסן אומשולדיק בלוט‬ ‫קאפיטל ‪6‬‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס צוזאײ מענגערופן ניקאא דעמוס און די פופצן מענטשן‪ ,‬וואא ס האא בן געזאא גט‪ ,‬אײ ז יאא שקע איז נישט ‪1‬‬ ‫זַן אײ גערודער צווישן דעם פאא לק‬ ‫ווַל עס וועט ײ‬ ‫?געבוירן געוואא רן דורך זנות‪ ,‬און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬וואא ס זאא ל איך טאא ן‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬האא בן זיי צו אים געזאא גט‪ :‬מיר ווייסן נישט; זאא לן די וואא ס מאײ כן דעם גערודער דערויף קוקן ‪2‬‬ ‫פילאטוס האט דעמאא לט ווידער גערופן די ציבור‪ ,‬און צו זיי געזאא גט‪ :‬איר ווייסט אײ ז איר האא ט אײ מנהג‪ ,‬אײ ז איך זאא ל אייך ‪3‬‬ ‫;לאא זן פריי איין געפאנגענעם אויף פסח‬ ‫איך האא ב אײ באײ רימטן געפאנגענעם‪ ,‬אײ מערדער‪ ,‬וואא ס הייסט בר‪-‬אבא‪ ,‬און יאא שקע‪ ,‬וואא ס הייסט משיח‪ ,‬אין וועמען איך ‪4‬‬ ‫?געפין גאא רנישט‪ ,‬וואא ס פאײ רדינט טויט; וועמען פון זיי ווילט איר‪ ,‬אײ ז איך זאא ל אייך לאא זן‬ ‫שרַען אויס און זאא גן‪ :‬לאא זט אונדז לאא ז בר‪-‬אבאן ‪5‬‬ ‫ײ‬ ‫!זיי אײ לע‬ ‫?פילאטוס זאגט צו זיי‪ :‬וואא ס זאא ל איך טאא ן מיט יאא שקע‪ ,‬וואא ס מע רופט משיח ‪6‬‬ ‫‪.‬זיי אײ לע ענטפערן‪ :‬זאא ל מען אים אויפהַבן אויפן קרייציקן ‪7‬‬ ‫ווידער שרייען זיי אויס און זאא גן צו פילאטוס‪ :‬דו ביסט נישט דער פרייײנד פון קיסר‪ ,‬אויב דו לאא זסט דעם מאײ ן פריי? ווייל ‪8‬‬ ‫?ער האא ט דערקלערט אײ ז ער איז דער זון פון גאא ט און אײ מלך‪ .‬אא בער ווילסטו אײ ז ער זאא ל זיין מלך און נישט קיסר‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס‪ ,‬אא נגעפילט מיט כעס‪ ,‬צו זיי געזאא גט‪ :‬אייער פאא לק איז שטענדיק געווען אויפריגענדיק‪ ,‬און איר ‪9‬‬ ‫?זענט שטענדיק קעגן די וואא ס זענען אייך געווען דינען‬ ‫זַנען די‪ ,‬וואא ס האא בן אונדז געדינט ‪10‬‬ ‫?האא בן די ייי דן געענטפערט‪ :‬ווער ײ‬ ‫‪,‬פילאטוס האט זיי געענטפערט‪ :‬אייער גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט אייך געראײ טעוועט פון דער שווערער קנעכטשאײ פט פון די מצריים ‪11‬‬ ‫און האא ט אייך אײ ריבערגעפירט דעם ים־סוף ווי עס וואא לט געווען טרוקענע ערד‪ ,‬און האא ט אייך געפיטערט אין דער מדבר מיט‬ ‫‪:‬מײ ן און פלייש פון וואײ כטלען‪ ,‬און האא ט אײ רויסגעבראײ כט וואײ סער פון פעלזן‪ ,‬און האא ט אייך געגעבן אײ ָורה פון הימל‬ ‫איר האא ט אים אויף אײ לע וועגן פראא וואא צירט‪ ,‬און איר האא ט זיך געבעטן אײ געגאא סענע קאײ לב‪ ,‬און איר האא ט זיך אא נגעבעטן ‪12‬‬ ‫‪.‬און צו אים געבראײ כט קרבנות‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬דאא ס זענען דיינע גאא טן‪ ,‬ישראל‪ ,‬וואא ס האא בן דיך אײ רויסגעצויגן פון לאײ נד מצרים‬

‫‪28‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫צוליב דעם איז אייער גאא ט געווען גענייגט אייך צו פארניכטן; אא בער משה האא ט זיך פאײ ר אייך פאײ רפליכטעט‪ ,‬און אייער ‪13‬‬ ‫‪.‬גאא ט האא ט אים געהערט און פאײ רגעבן אייערע עוונות‬ ‫דערנאך זענט איר געווען אין כעס אויף‪ ,‬און האט געוואלט הרגענען אייערע נביאים‪ ,‬משהן און אהרן‪ ,‬ווען זיי זענען ‪14‬‬ ‫‪.‬אנטלאפן צום משכן‪ ,‬און איר האט שטענדיק געמורמלט קעגן גאט און זיינע נביאים‬ ‫און ער איז אויפגעשטאנען פון זיין משפט‪-‬שטול און האט געוואלט ארויסגיין; אבער די יידן האבן אלע געשריגן‪ :‬מיר ‪15‬‬ ‫‪.‬באשטעטיגן דעם קיסר אלס מלך‪ ,‬און נישט יאא שקע‬ ‫ווייל דער מענטש‪ ,‬אזוי שנעל ווי ער איז געבוירן געווארן‪ ,‬זענען געקומען די חכמים און אים געגעבן מתנות; ווען ‪16‬‬ ‫‪.‬הורדוס האט דאס געהערט‪ ,‬איז ער זייער דערשראקן געווארן‪ ,‬און ער האט געוואלט אים הרגענען‬ ‫ווען זיין פאטער האט דאס געוואוסט‪ ,‬איז ער אנטלאפן מיט אים און זיין מוטער מרים קיין מצרים‪ .‬ווען הורדוס האט ‪17‬‬ ‫געהערט אז ער איז געבוירן געווארן‪ ,‬האט ער געוואלט אים הרגענען; און דעריבער האט ער געשיקט און הרגענען אלע‬ ‫‪.‬קינדער וואס זענען געווען אין בית לחם‪ ,‬און אין אלע אירע געגנטן‪ ,‬פון צוויי יאר אלט און יינגער‬ ‫ווען פילאטוס האט געהערט די מעשה‪ ,‬האט ער מורא געהאט; און האט באפוילן שטיל צו מאכן דעם פאלק‪ ,‬וואס האבן ‪18‬‬ ‫?געמאכט א גערויש‪ ,‬און האט געזאגט צו ישּוַײן‪ :‬ביסטו דאך א מלך‬ ‫‪.‬האא בן אײ לע ייי דן געענטפערט פילאײ טוס‪ ,‬ער איז דער זעלבער מענטש וועמען הורדוס האא ט געזוכט צו הרגענען ‪19‬‬ ‫דעמאא לט האא ט פילאײ טוס גענומען וואײ סער‪ ,‬געוואײ שן זיינע הענט פאײ ר די מענטשן און געזאא גט‪ :‬איך בין אומשולדיק אין דעם ‪20‬‬ ‫‪.‬בלוט פון דעם גערעכטן מענטש; קוקט דערויף‬ ‫זַן אויף אונדז און אויף אונדזערע קינדער ‪21‬‬ ‫זַן בלוט זאא ל ײ‬ ‫‪.‬די ייי דן האא בן געענטפערט און געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫‪:‬דעמאא לט האא ט פילאײ טוס באײ פױלן צו ברענגען יאא שקען פאײ ר אים‪ ,‬און האא ט צו אים גערעדט די פאא לגנדיקע ווערטער ‪22‬‬ ‫דיין אייגענע נאײ ציע האא ט דיך באײ שולדיקט אײ ז דו מאײ כסט זיך אײ מלך; דעריבער באײ שטימ איך‪ ,‬פילאײ טוס‪ ,‬דיך צו ווערן ‪23‬‬ ‫געפייטשט לויט די געזעצן פון פריערדיקע גובערנאײ טאא רן; און אײ ז דו זאא לסט ערשט געבונדן ווערן‪ ,‬דערנאא ך אויפגעהאײ נגען‬ ‫ווערן אויף אײ קרייץ אין יענעם אא רט וואו דו ביסט איצט אײ געפאנגענער; און אויך צוויי פארברעכער מיט דיר‪ ,‬וועמענס‬ ‫‪.‬נעמען זענען דימאײ ס און געשטאײ ס‬ ‫קאפיטל ‪7‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז יאא שקע אײ רויסגעגאײ נגען פון זאײ ל‪ ,‬און די צוויי גנבים מיט אים ‪1‬‬ ‫און ווען זיי זענען געקומען צו דעם אא רט וואא ס הייסט גאא לגאא ט‪ ,‬האא בן זיי אים אויסגעטאא ן זיינע קליידער‪ ,‬אים אײ רומגעגורט ‪2‬‬ ‫זַן קאא פ‪ ,‬און אים געגעבן אײ רער אין דער האײ נט‬ ‫לַנענעם טוך‪ ,‬אים געלייגט אײ קרוין פון דאא רנען אויף ײ‬ ‫‪.‬מיט אײ ײ‬ ‫און אויף דעם זעלבן אופן האבן זיי געטאן צו די צוויי גנבים וואא ס זענען מיט אים געקרייציקט געוואא רן‪ ,‬דימאײ ס אויף זיין ‪3‬‬ ‫‪.‬רעכטער האײ נט און דזשעסטאײ ס אויף זיין לינקער‬ ‫ווַל זיי ווייסן נישט וואא ס זיי טוען ‪4‬‬ ‫מַן טאײ טע‪ ,‬פאײ רגעב זיי‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬אבער יאא שקע האא ט געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫‪.‬און זיי האא בן צעטיילט זיינע קליידער‪ ,‬און אויף זיין מאײ נטל האא בן זיי געוואא רפן גורל ‪5‬‬ ‫‪,‬אין דער זעלבער צייט איז דאא ס פאא לק געשטאײ נען‪ ,‬און די הויפט־כהנים און עלטסטע פון די ייי דן האא בן אים געלאײ כט ‪6‬‬ ‫זאא גנדיק‪ :‬ער האא ט אײ נדערע געראײ טעוועט‪ ,‬זאא ל ער זיך איצט ראײ טעווען אויב ער קען; אויב ער איז דער זון פון גאא ט‪ ,‬זאא ל ער‬ ‫‪.‬איצט אײ ראא פקומען פון דעם קרייץ‬ ‫‪:‬די זעלנער האבן אים אויך אויסגעלאכט‪ ,‬און גענומען עסיק און גאײ ל‪ ,‬און אים געגעבן צו טרינקען‪ ,‬און צו אים געזאגט ‪7‬‬ ‫‪.‬אויב דו ביסט דער מלך פון די יידן‪ ,‬באפריי זיך‬ ‫זַט‪ ,‬און באײ לד איז אײ רויסגעקומען ‪8‬‬ ‫זַן ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט לאא נגינוס‪ ,‬אײ געוויסער זעלנער‪ ,‬גענומען אײ שפיז‪ ,‬דורכגעשטאא כן ײ‬ ‫‪.‬בלוט און וואײ סער‬ ‫און פילאטוס האט געשריבן דעם טיטל אויפן קרייץ אין העברעאישע‪ ,‬לאטיינישע און גריכישע אותיות‪ ,‬דהיינו‪ :‬דאס איז ‪9‬‬ ‫‪.‬דער מלך פון די יידן‬ ‫‪,‬אבער איינער פון די צוויי גנבים וואא ס זענען געקרייציקט געוואא רן מיט יאא שקען‪ ,‬וועמענס נאא מען איז געווען דזשעסטאײ ס ‪10‬‬ ‫‪.‬האא ט געזאא גט צו יאא שקען‪ :‬אויב דו ביסט דער משיח‪ ,‬באײ פריי זיך און אונדז‬ ‫אבער דער גנב וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן אויף זיין רעכטער האײ נט‪ ,‬וועמענס נאא מען איז געווען דימאײ ס‪ ,‬האא ט ‪11‬‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אים געשטראא פן און געזאא גט‪ :‬האא סטו נישט מורא פאײ ר גאא ט‪ ,‬וואא ס ביסט פאײ ראורטיילט צו דער שטראא ף? מיר‬ ‫באײ קומען טאײ קע ריכטיק און גערעכט די שאא דן פון אונדזערע מעשים; אא בער דער יאא שקע‪ ,‬וואא ס פאײ ר אײ שלעכטס האא ט ער‬ ‫?געטאא ן‬ ‫‪.‬נאא ך דעם זיפצן האא ט ער געזאא גט צו יאא שקען‪ :‬האײ ר‪ ,‬געדענק מיך ווען דו קומסט אין דיין מלכות ‪12‬‬ ‫זַן מיט מיר אין גן־עדן ‪13‬‬ ‫הַנט וועסטו ײ‬ ‫‪.‬יאא שקע האא ט געענטפערט און צו אים געזאא גט‪ :‬אמת זאא ג איך דיר‪ ,‬אײ ז ײ‬

‫‪29‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫קאפיטל ‪8‬‬ ‫‪.‬און עס איז געווען אײ רום דער זעקסטער שעה‪ ,‬און פינצטערניש איז געווען אויף דער גאײ נצער ערד ביז דער ניינטער שעה ‪1‬‬ ‫און בשעת די זון איז געווען פארפינסטערט‪ ,‬זע‪ ,‬דער פארהאנג פון דעם בית המקדש איז צעריסן געוואא רן פון אויבן ביז ‪2‬‬ ‫אונטן; און די פעלזן זענען אויך צעריסן געוואא רן‪ ,‬און די קברים האא בן זיך געעפנט‪ ,‬און פילע קערפערס פון קדושים‪ ,‬וואא ס‬ ‫‪.‬זענען איינגעשלאא פן‪ ,‬זענען אויפגעשטאײ נען‬ ‫"?און ארום דער ניינטער שעה האט יאא שקע געשריגן מיט אײ הויכער שטימע‪ ,‬זאא גנדיק‪" :‬העלי‪ ,‬העלי‪ ,‬לאײ מאײ זאײ באײ קטאײ ני ‪3‬‬ ‫"?וואא ס מיינט‪" ,‬מיין גאא ט‪ ,‬מיין גאא ט‪ ,‬פאײ רוואא ס האא סטו מיך פאײ רלאא זט‬ ‫און נאך די זאכן האט יאא שקע געזאא גט‪ :‬פאטער‪ ,‬אין דיינע הענט גיב איך איבער מיין גייסט; און נאא כדעם וואא ס ער האט דאא ס ‪4‬‬ ‫‪.‬געזאא גט‪ ,‬האט ער אויפגעגעבן דעם גייסט‬ ‫אבער ווען דער צענטוריאן האט געזען אז יאא שקע האט אזוי געשריען און אויסגעגעבן דעם גייסט‪ ,‬האט ער געלויבט גאא ט ‪5‬‬ ‫‪.‬און געזאגט‪ :‬באמת איז דאא ס געווען אײ גערעכטער מענטש‬ ‫און אײ לע מענטשן וואא ס זענען געשטאײ נען דאא רט‪ ,‬זענען געווען זייער דערשראא קן ביים זען; און נאא כדענקנדיק וואא ס איז ‪6‬‬ ‫‪.‬געשען‪ ,‬האא בן זיי זיך געשלאא גן אויף די ברוסט‪ ,‬און זענען צוריקגעקומען צו דער שטאא ט ירושלים‬ ‫;דער צענטוריאן איז געגאנגען צום פראקוראר‪ ,‬און האט אים דערציילט אלץ וואס איז געשען ‪7‬‬ ‫;און ווען ער האט געהערט אלע די זאכן‪ ,‬איז ער געווארן זייער טרויעריג ‪8‬‬ ‫און ער האא ט צוזאײ מענגערופן די ייי דן‪ ,‬און צו זיי געזאא גט‪ :‬האא ט איר געזען דאא ס נס פון דער זון־פינצטערניש‪ ,‬און די אײ נדערע ‪9‬‬ ‫?זאײ כן וואא ס זענען געשען בשעת יאא שקע איז געשטאא רבן‬ ‫ווען די יידן האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי געענטפערט דעם פראקאטאר‪ :‬די זון‪-‬פינסטערניש איז געשען לויט איר ‪10‬‬ ‫‪.‬געווענליכן מנהג‬ ‫אבער אלע וואס זענען געווען באקאנט מיט משיחן‪ ,‬זענען געשטאנען פון א ווייטן‪ ,‬אזוי ווי די פרויען וואס זענען ‪11‬‬ ‫‪.‬נאכגעגאנגען יאא שקען פון גליל‪ ,‬און האבן באאבאכטעט אל דאס אלעס‬ ‫און זע‪ ,‬אײ געוויסער מאײ ן פון אײ רימאײ טעאײ ‪ ,‬מיטן נאא מען יוסף‪ ,‬וואא ס איז אויך געווען אײ ָלמיד פון יאא שקע‪ ,‬אא בער נישט ‪12‬‬ ‫אא פנטלעך‪ ,‬צוליב מורא פאײ ר די ייי דן‪ ,‬איז געקומען צום פראא קוראײ טאא ר און געבעטן דעם פראא קוראײ טאא ר‪ ,‬אײ ז ער זאא ל אים געבן‬ ‫‪.‬דערלויבעניש אײ וועקצונעמען דעם גוף פון יאא שקע פון דעם קרייץ‬ ‫‪.‬און דער גובערנאײ טאא ר האא ט אים געגעבן דערלויבעניש ‪13‬‬ ‫און ניקאדעמוס איז געקומען‪ ,‬ברענגענדיג מיט זיך א געמיש פון מירע און אלאעס‪ ,‬ארום הונדערט פונט; און זיי האבן ‪14‬‬ ‫לַנענע טיכלעך מיט געווירצן‪ ,‬לויטן מנהג פון‬ ‫אראפגענומען יאא שקען פון דעם קרייץ מיט טרערן‪ ,‬און אים געבונדן מיט ײ‬ ‫‪.‬באײ גראא בן צווישן די יידן‬ ‫נַעם קבר‪ ,‬וואא ס יוסף האא ט געבויט און האא ט אויסגעהאײ קט פון אײ פעלזן‪ ,‬אין וועלכן ‪15‬‬ ‫און זיי האא בן אים אײ רייײנגעלייגט אין אײ ײ‬ ‫‪.‬קיינער איז נאא ך קיינמאא ל נישט געלייגט געוואא רן; און זיי האא בן אײ גרויסן שטיין צוגעוואײ לגערט צום טיר פון קבר‬ ‫קאפיטל ‪9‬‬ ‫ווען די אומרעכטע יידן האבן געהערט אז יוסף האט געבעטן און באגראבן דעם קערפער פון יאא שקע‪ ,‬האבן זיי געזוכט ‪1‬‬ ‫ניקאא דעמוס; און יענע פופצן מענטשן וואא ס האבן עדות געזאגט פארן פראא קוראא ר‪ ,‬אז יאא שקע איז נישט געבוירן געוואא רן דורך‬ ‫‪.‬זנות‪ ,‬און אײ נדערע גוטע מענטשן וואא ס האבן געוויזן גוטע מעשים צו אים‬ ‫אבער ווען זיי האבן זיך אלע באהאלטן צוליב מורא פאר די יידן‪ ,‬האט זיך אליין ניקאדעמוס זיי געוויזן‪ ,‬און געזאגט‪ :‬ווי ‪2‬‬ ‫?קענען אזעלכע מענטשן אריינגיין אין שול‬ ‫די יידן האבן אים געענטפערט‪ :‬אבער ווי אזוי האסטו זיך געטרויט אריינצוגיין אין שול‪ ,‬וואס דו ביסט געווען א בונד מיט ‪3‬‬ ‫‪.‬משיחן? זאלסטו זיין מיט אים אין יענער וועלט‬ ‫זַן מלכות ‪4‬‬ ‫מַן גורל מיט אים אין ײ‬ ‫זַן‪ ,‬אײ ז איך זאא ל האא בן ײ‬ ‫‪.‬ניקאדעמוס האט געענטפערט‪ :‬אמן; זאא ל עס ײ‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬ווען יוסף איז געקומען צו די יידן‪ ,‬האט ער צו זיי געזאגט‪ :‬פארוואס זענט איר בייז אויף מיר‪ ,‬ווייל איך וויל ‪5‬‬ ‫‪,‬דעם גוף פון יאא שקע פון פילאטוס? זעט‪ ,‬איך האב אים אריינגעלייגט אין מיין קבר‪ ,‬און אים איינגעוויקלט אין ריינע לייײוונט‬ ‫‪.‬און געלייגט א שטיין ביי דער טיר פון קבר‬ ‫איך האא ב געטאא ן ריכטיק צו אים; אא בער איר האא ט געטאא ן אומרעכט קעגן דעם גערעכטן מענטש‪ ,‬ווען איר האא ט אים ‪6‬‬ ‫פַטשן‪ ,‬און געבעטן די שולד‬ ‫געקרייציקט‪ ,‬אים געגעבן עסיק צו טרינקען‪ ,‬אים געקרוינט מיט דאא רנען‪ ,‬צעריסן זיין גוף מיט ײ‬ ‫‪.‬פון זיין בלוט אויף אייך‬ ‫די ייי דן‪ ,‬ווען זיי האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬זענען געוואא רן אויפגעברויזט און דערשראא קן; און זיי האא בן געכאפט יוסף און באײ פױלן ‪7‬‬ ‫רַנצושטעקן אין תפיסה פאײ ר שבת‪ ,‬און אים דאא רטן געהאײ לטן ביז שבת וועט זיך פאײ רענדיקן‬ ‫‪.‬אים אײ ײ‬

‫‪30‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און זיי האבן צו אים געזאגט‪ :‬מאײ ך אײ מודה‪-‬זיך; ווייל אין דער צייט איז עס נישט ערלויבט דיר צו טאא ן קיין שלעכטס‪ ,‬ביזן ‪8‬‬ ‫ערשטן טאא ג פון דער וואא ך‪ .‬אא בער מיר ווייסן אײ ז דו וועסט נישט געהאײ לטן ווערן ווערט פון אײ קבורה; אא בער מיר וועלן געבן‬ ‫‪.‬דיין פלייש צו די פייגל פון הימל און די חיות פון דער ערד‬ ‫יוסף האט געענטפערט‪ ,‬יענע רעדע איז ווי די רעדע פון דעם שטאא לצן גאא ליאײ טן‪ ,‬וואא ס האא ט געשאא לטן דעם לעבעדיקן גאא ט ‪9‬‬ ‫ווען ער האא ט גערעדט קעגן דודן‪ .‬אא בער איר סופרים און דאא קטוירים ווייסן אײ ז גאא ט זאא גט דורך דעם נביא‪ ,‬נקמה איז מיין‪ ,‬און‬ ‫‪.‬איך וועל אייך צוריקצאא לן ‪ 1‬שלעכטס גלייך צו דעם וואא ס איר האא ט מיר געסטראשעט‬ ‫דער גאא ט וועמען דו האסט אויפגעהאנגען אויפן קרייץ‪ ,‬איז ביכולת מיך צו ראײ טעווען פון דיינע הענט‪ .‬אײ לע דיינע ‪10‬‬ ‫‪.‬שלעכטיקייטן וועלן זיך אומקערן אויף דיר‬ ‫ווייל דער פראא קוראא ר‪ ,‬ווען ער האא ט געוואײ שן זיינע הענט‪ ,‬האא ט געזאא גט‪ :‬איך בין ריין פון דעם בלוט פון דעם גערעכטן ‪11‬‬ ‫זַן אויף אונדז און אויף אונדזערע קינדער‪ .‬ווי איר האא ט‬ ‫זַן בלוט זאא ל ײ‬ ‫מענטש‪ .‬אא בער איר האא ט געענטפערט און געשריגן‪ :‬ײ‬ ‫‪.‬געזאא גט‪ ,‬זאא לט איר פאײ רגיין אויף אייביק‬ ‫די עלטסטע פון די יידן‪ ,‬הערן די ווערטער‪ ,‬זענען געווען זייער אויפגעברויזט; און זיי האבן געכאפט יוסף‪ ,‬אים ‪12‬‬ ‫אריינגעלייגט אין א צימער וואו עס איז נישט געווען קיין פענצטער; זיי האבן פארמאכט די טיר‪ ,‬און אנגעטאן א פארזיגלונג‬ ‫;אויפן שלאס‬ ‫און חנן און קייפא האבן געשטעלט א וואך דערויף‪ ,‬און האבן זיך אנגעראטן מיט די כהנים און לעוויטן‪ ,‬אז זיי זאלן זיך ‪13‬‬ ‫‪.‬אלע טרעפן נאך שבת‪ ,‬און זיי האבן אויסגעטראכט צו וועלכן טויט זיי זאלן ברענגען יוסף‬ ‫‪.‬ווען זיי האבן דאס געטאן‪ ,‬האבן די הערשער‪ ,‬חנן און קיפא‪ ,‬באפוילן אז יוסף זאל ארויסגעברענגט ווערן ‪14‬‬ ‫קאפיטל ‪10‬‬ ‫ווען די גאנצע פארזאמלונג האט דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי זיך באוואונדערט און זענען געווען ערשטוינט‪ ,‬ווייל זיי האבן ‪1‬‬ ‫‪.‬געפונען דעם זעלבן זיגל אויפן שלאס פון דער צימער‪ ,‬און האבן נישט געקענט געפינען יוסף‬ ‫דעמאא לט זענען חנן און קיפא אײ רויסגעגאײ נגען‪ ,‬און בשעת זיי האא בן אײ לע באײ וואונדערט ווי יוסף איז אײ וועק‪ ,‬האא ט איינער פון ‪2‬‬ ‫‪.‬די זעלנער‪ ,‬וואא ס האא בן געהיטן דעם קבר פון יאא שקע‪ ,‬גערעדט אין דער פאײ רזאײ מלונג‬ ‫אײ ז בשעת זיי האא בן געוואײ כט דעם קבר פון יאא שקע‪ ,‬איז געווען אײ ן ערדציטערניש; און מיר האא בן געזען ווי אײ מלאך פון גאא ט ‪3‬‬ ‫;האא ט אײ וועקגעראא לט דעם שטיין פון קבר און זיך דערויף געזעצט‬ ‫‪.‬און זיין פנים איז געווען ווי בליץ און זיין קלייד ווי שניי; און מיר זענען געוואא רן פון מורא ווי טויטע ‪4‬‬ ‫און מיר האא בן געהערט אײ מלאך זאא גן צו די פרויען ביים קבר פון יאא שקע‪ :‬האא ט נישט קיין מורא; איך ווייס אײ ז איר זוכט ‪5‬‬ ‫‪.‬יאא שקען וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן; ער איז אויפגעשטאײ נען ווי ער האא ט פאא רויסגעזאא גט‬ ‫קומט און זעט דעם אא רט וואו ער איז געלייגט געוואא רן; און גייט באײ לד און זאא גט זיינע תלמידים אײ ז ער איז אויפגעשטאײ נען ‪6‬‬ ‫‪.‬פון די טויטע‪ ,‬און ער וועט גיין פאײ ר אייך קיין גליל; דאא רט וועט איר אים זען‪ ,‬ווי ער האא ט אייך געזאא גט‬ ‫‪:‬דעמאא לט האא בן די ייי דן צוזאײ מענגערופן אײ לע זעלנער וואא ס האא בן געהיטן דעם קבר פון יאא שקע‪ ,‬און האא בן צו זיי געזאא גט ‪7‬‬ ‫?ווער זענען די פרויען‪ ,‬צו וועמען דער מלאך האא ט גערעדט? פאײ רוואא ס האא ט איר זיי נישט געכאפט‬ ‫די זעלנער האבן געענטפערט און געזאגט‪ :‬מיר ווייסן נישט ווער די פרויען זענען געווען; אויסערדעם זענען מיר געווארן ‪8‬‬ ‫?ווי טויטע מענטשן פון מורא‪ ,‬און ווי אזוי קענען מיר כאפן די פרויען‬ ‫אַך נישט ‪9‬‬ ‫‪.‬האא בן די ייי דן צו זיי געזאא גט‪ :‬ווי גאא ט לעבט‪ ,‬מיר גלויבן ײ‬ ‫‪,‬די זעלנער האבן געענטפערט און געזאגט צו די יידן‪ ,‬ווען איר האט געזען און געהערט יאא שקען טאא ן אײ זוי פיל וואונדער ‪10‬‬ ‫און איר האא ט אים נישט געגלייבט‪ ,‬ווי זאא לט איר אונדז גלויבן? איר האא ט ריכטיק געזאא גט‪ ,‬ווי דער האר לעבט‪ ,‬ווייל דער‬ ‫‪.‬האר לעבט באמת‬ ‫מיר האא בן געהערט אײ ז איר האא ט פאײ רשפאײ רט יוסף‪ ,‬וואא ס האא ט באײ גראא בן דעם גוף פון יאא שקע‪ ,‬אין אײ קאײ מער‪ ,‬אונטער אײ ‪11‬‬ ‫‪.‬פאײ רזיגלטן שלאא ס; און ווען איר האא ט עס געעפנט‪ ,‬האא ט איר אים דאא רט נישט געפונען‬ ‫ברענגט איר דען ארויס יוסף‪ ,‬וועמען איר האא ט אונטער באײ וואכט געשטעלט אין דער קאײ מער‪ ,‬און מיר וועלן ‪12‬‬ ‫‪.‬ארויסברענגען יאא שקע‪ ,‬וועמען מיר האא בן באײ וואכט אין קבר‬ ‫זַן אייגענער ‪13‬‬ ‫די ייי דן האא בן געענטפערט און געזאא גט‪ :‬מיר וועלן ברענגען יוסף‪ ,‬ברענגט איר יאא שקען? אא בער יוסף איז אין ײ‬ ‫‪.‬שטאא ט אײ רימאײ טעאײ‬ ‫די זעלנער האבן געענטפערט‪ :‬אויב יוסף איז אין ארימתי‪ ,‬און יאא שקע אין גליל‪ ,‬האא בן מיר געהערט דעם מלאך זאא גן די ‪14‬‬ ‫‪.‬פרויען‬ ‫די ייי דן‪ ,‬וואא ס האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬האא בן זיך דערשראא קן‪ ,‬און האא בן צווישן זיך געזאא גט‪ :‬אויב די זאײ כן וועלן אויף עפעס אײ ן ‪15‬‬ ‫‪.‬אופן ווערן באײ קאײ נט‪ ,‬וועט יעדער גלויבן אין יאא שקע‬

‫‪31‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫דעמאא לט האא בן זיי געזאײ מלט אײ גרויסע סומע געלט און עס געגעבן די זעלנער‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬זאא גט איר דעם פאא לק אײ ז די ‪16‬‬ ‫תלמידים פון יאא שקע זענען געקומען אין דער נאײ כט ווען איר האא ט געשלאא פן און האא בן געגנבעט יאא שקע'ס גוף; און אויב‬ ‫‪.‬פילאײ טוס דער פראא קוראא ר וועט דאא ס הערן‪ ,‬וועלן מיר אים באײ פרידיקן און אייך זיכער מאײ כן‬ ‫די זעלנער האבן דעריבער גענומען דאס געלט‪ ,‬און געזאגט ווי זיי זענען געווארן באפוילן דורך די יידן; און זייער ‪17‬‬ ‫‪.‬מעלדונג איז פארשפרייט געווארן צווישן דעם פאלק‬ ‫אבער א געוויסער כהן פינעס‪ ,‬עדה א שול־לערער‪ ,‬און א לעוויט מיטן נאמען אגאוס‪ ,‬די דריי זענען געקומען פון גליל ‪18‬‬ ‫‪:‬קיין ירושלים‪ ,‬און האבן דערציילט די ראשי־כהנים און אלע וואס זענען געווען אין די שולן‪ ,‬זאגנדיק‬ ‫מיר האא בן געזען יאא שקען‪ ,‬וועמען איר האא ט געקרייציקט‪ ,‬רעדן מיט זיינע עלף תלמידים‪ ,‬און זיצן צווישן זיי אויף באײ רג ‪19‬‬ ‫‪:‬הזיתים‪ ,‬און זאא גן צו זיי‬ ‫גייט ארויס אין דער גאנצער וועלט‪ ,‬פרעדיגט די בשורה צו אלע פעלקער‪ ,‬טויפט זיי אין נאמען פון פאטער‪ ,‬און זון‪ ,‬און ‪20‬‬ ‫‪.‬רוח הקודש; און ווער עס וועט גלויבן און ווערן געטויפט‪ ,‬וועט ווערן געהאלפן‬ ‫‪.‬און ווען ער האא ט דאא ס געזאא גט צו זיינע תלמידים‪ ,‬האא בן מיר אים געזען אײ רויפגיין אין הימל ‪21‬‬ ‫ווען די ראשי כהנים‪ ,‬עלטסטע‪ ,‬און לעוויטן האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי געזאגט צו די דריי מענטשן‪ :‬גיט כבוד דעם ‪22‬‬ ‫‪.‬גאט פון ישראל‪ ,‬און זאגט אים א מודה זיין צי די זאכן זענען אמת‪ ,‬וואס איר זאגט אז איר האט געזען און געהערט‬ ‫‪,‬זיי האא בן געענטפערט און געזאא גט‪ :‬ווי דער האר פון אונדזערע אבות לעבט‪ ,‬דער גאא ט פון אײ ברהם‪ ,‬און דער גאא ט פון יצחק ‪23‬‬ ‫און דער גאא ט פון יעקב‪ ,‬אײ זוי ווי מיר האא בן געהערט יאא שקע רעדן מיט זיינע תלמידים‪ ,‬און אײ זוי ווי מיר האא בן אים געזען‬ ‫‪.‬אײ רויפגיין אין הימל‪ ,‬אײ זוי האא בן מיר אייך דערציילט די אמת‬ ‫און די דריי מענטשן האבן ווייטער געענטפערט‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬צולייגנדיק די ווערטער‪ ,‬אויב מיר וואלטן נישט געגלויבט ‪24‬‬ ‫די ווערטער וואס מיר האבן געהערט יאא שקען רעדן‪ ,‬און אז מיר האבן אים געזען ארויפגיין אין הימל‪ ,‬וואלטן מיר געווען‬ ‫‪.‬שולדיק אין זינד‬ ‫דעמאא לט זענען די הויפט־כהנים גלייך אויפגעשטאײ נען‪ ,‬האײ לטנדיק דאא ס בוך פון דער ָורה אין זייערע הענט‪ ,‬האא בן זיי די ‪25‬‬ ‫‪.‬מענטשן פאײ רשוואא רן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬איר וועט מער נישט דערציילן די זאײ כן וואא ס איר האא ט גערעדט וועגן יאא שקע‬ ‫און זיי האא בן זיי געגעבן אײ גרויסע סומע געלט‪ ,‬און האא בן געשיקט מיט זיי אײ נדערע מענטשן‪ ,‬וואא ס זאא לן זיי באײ גלייטן אין ‪26‬‬ ‫‪.‬זייער אייגענעם לאײ נד‪ ,‬כדי זיי זאא לן נישט בלייבן אין ירושלים‬ ‫דעמאא לט האא בן זיך די ייי דן אײ לע פאײ רזאײ מלט‪ ,‬און אויסגעדריקט די מערסט באײ דויערנדיקע זאא רג‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬וואא ס איז ‪27‬‬ ‫?דאא ס פאײ ר אײ ן אויסערגעוויינטלעכע זאײ ך וואא ס איז געשען אין ירושלים‬ ‫אבער חנן און קייפא האבן זיי געטרייסט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬פארוואס זאלן מיר גלייבן די זעלנער וואס האבן באוואכט דעם קבר ‪28‬‬ ‫?פון יאא שקע‪ ,‬ווען זיי זאגן אונז אז א מלאך האט אוועקגעקאלט דעם שטיין פון דער טיר פון קבר‬ ‫אפשר האבן זיינע אייגענע תלמידים זיי דאס געזאגט‪ ,‬און זיי געגעבן געלט כדי זיי זאלן דאס זאגן‪ ,‬און זיי אליין האבן ‪29‬‬ ‫‪.‬אוועקגענומען דעם גוף פון יאא שקע‬ ‫אויסערדעם‪ ,‬באײ טראײ כט דאא ס‪ ,‬אײ ז מען דאײ רף נישט געבן קיין קרעדיט צו פרעמדע‪ ,‬ווייל זיי האא בן אויך גענומען אײ גרויסע ‪30‬‬ ‫סומע פון אונדז‪ ,‬און זיי האא בן אונדז דערקלערט לויט די אינסטרוקציעס וואא ס מיר האא בן זיי געגעבן‪ .‬זיי מוזן אא דער זיין‬ ‫‪.‬געטרי ײי צו אונדז‪ ,‬אא דער צו די תלמידים פון יאא שקע‬ ‫קאפיטל ‪11‬‬ ‫דעמאא לט איז ניקאא דעמוס אויפגעשטאײ נען און געזאא גט‪ :‬איר זאא גט ריכטיק‪ ,‬קינדער פון ישראל‪ ,‬איר האא ט געהערט וואא ס די ‪1‬‬ ‫בַם געזעץ פון גאא ט‪ ,‬וואא ס האא בן געזאא גט‪ :‬מיר האא בן געזען יאא שקען רעדן מיט זיינע תלמידים‬ ‫דריי מענטשן האא בן געשוואוירן ײ‬ ‫‪.‬אויף דעם באײ רג הזיתים‪ ,‬און מיר האא בן אים געזען אײ רויפגיין אין הימל‬ ‫און די שריפט לערנט אונדז אז דער געבענטשטער נביא אליהו איז ארויפגענומען געווארן אין הימל; און אלישע איז ‪2‬‬ ‫געפרעגט געווארן דורך די זין פון די נביאים‪ ,‬וואו איז אונזער פאטער אליהו? האט ער צו זיי געזאגט‪ ,‬אז ער איז‬ ‫‪.‬ארויפגענומען געווארן אין הימל‬ ‫‪,‬און די בנים פון די נביאים האבן צו אים געזאגט‪ :‬אפשר האט אים דער גייסט געטראא גן אין איינעם פון די בערג פון ישראל ‪3‬‬ ‫אפשר וועלן מיר אים דארט געפינען‪ .‬און זיי האבן געבעטן אלישען‪ ,‬און ער איז מיט זיי געגאנגען דריי טעג‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫‪.‬אים נישט געקענט געפינען‬ ‫און איצט הערט מיך אויס‪ ,‬איר קינדער פון ישראל‪ ,‬און לאא מיר שיקן מענטשן אין די בערג פון ישראל‪ ,‬כדי דער גייסט זאא ל ‪4‬‬ ‫‪.‬נישט האא בן אײ וועקגעפירט יאא שקען‪ ,‬און דאא רטן וועלן מיר אים אפשר געפינען און זיין צופרידן‬ ‫און דער עצה פון ניקאדעמוס איז געפעלן געוואא רן דעם גאײ נצן פאא לק; און זיי האא בן אײ רויסגעשיקט מענטשן וואא ס האא בן ‪5‬‬ ‫געזוכט יאא שקען‪ ,‬אא בער האא בן אים נישט געקענט געפינען; און זיי זענען צוריקגעקומען און געזאא גט‪ :‬מיר זענען אײ רום‬ ‫‪.‬געגאײ נגען‪ ,‬אא בער האא בן נישט געקענט געפינען יאא שקען‪ ,‬אא בער מיר האא בן געפונען יוסף אין זיין שטאא ט אײ רימאײ טעאײ‬

‫‪32‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫ווַל יוסף איז געפונען געוואא רן ‪6‬‬ ‫‪,‬די הערשער‪ ,‬און דאא ס גאײ נצע פאא לק‪ ,‬האא בן זיך געפרייט און געלויבט דעם גאא ט פון ישראל‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬וועמען זיי האא בן פאײ רשפאײ רט אין אײ צימער און נישט געקענט געפינען‬ ‫און ווען זיי האא בן זיך צוזאײ מענגעשטעלט אײ גרויסע פאײ רזאײ מלונג‪ ,‬האא בן די הויפט־כהנים געזאא גט‪ :‬מיט וואא ס וועלן מיר ‪7‬‬ ‫?ברענגען יוסף צו אונדז צו רעדן מיט אים‬ ‫‪.‬און נעמענדיג א שטיק פאפיר‪ ,‬האבן זיי צו אים געשריבן‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬שלום זאל זיין מיט דיר‪ ,‬און דיין גאנצער פאמיליע ‪8‬‬ ‫מיר ווייסן אז מיר האבן זיך פארזינדיקט קעגן גאט און דיר‪ .‬זייט צופרידן צו באזוכן אונז‪ ,‬אייערע אבות‪ ,‬ווייל מיר זענען‬ ‫‪.‬געווען גאנץ איבערראשט פון אייער אנטלויף פון תפיסה‬ ‫מיר ווייסן אז מיר האבן גענומען שלעכטע עצות קעגן דיר‪ ,‬און אז גאט האט זיך פאר דיר געקימערט‪ ,‬און גאט אליין האט ‪9‬‬ ‫‪.‬דיך מציל געווען פון אונזערע פלענער‪ .‬שלום זאל זיין צו דיר‪ ,‬יוסף‪ ,‬דו ביסט אנגעזען צווישן אלע מענטשן‬ ‫און זיי האא בן אויסגעקליבן זיבן פון יוסף'ס פריינט‪ ,‬און האא בן צו זיי געזאא גט‪ :‬ווען איר קומט צו יוסף‪ ,‬באײ גריסט אים אין ‪10‬‬ ‫‪.‬שלום‪ ,‬און גיט אים דעם בריוו‬ ‫‪.‬דעריבער‪ ,‬ווען די מענטשן זענען געקומען צו יוסף‪ ,‬האא בן זיי אים באײ גריסט אין שלום‪ ,‬און אים געגעבן דעם בריוו ‪11‬‬ ‫און ווען יוסף האט עס געלייענט‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬געבענטשט זאל זיין דער האר גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט מיך געראײ טעוועט פון ‪12‬‬ ‫‪.‬די יי שראלים‪ ,‬אײ ז זיי זאא לן נישט פאײ רגיסן מיין בלוט‪ .‬געבענטשט זאל זיין גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט מיך באײ שיצט אונטער דיינע פליגלען‬ ‫און יוסף האט זיי געקושט‪ ,‬און זיי אריינגעברענגט אין זיין הויז‪ .‬און אויף מאא רגן איז יוסף ארויף אויף זיין אייזל‪ ,‬און איז ‪13‬‬ ‫‪.‬מיט זיי געגאנגען קיין ירושלים‬ ‫זַנען זַ אײ רויסגעגאײ נגען אים באײ געגענען‪ ,‬און האא בן געשריגן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬שלום ‪14‬‬ ‫און ווען אײ לע ייי דן האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬ײ‬ ‫דַן קומען אײ הער‪ ,‬פאא טער יוסף‬ ‫זַן מיט ײ‬ ‫!זאא ל ײ‬ ‫‪.‬אויף וואא ס ער האא ט געענטפערט‪ ,‬הצלחה פון גאא ט זאא ל גיין מיט אײ לע מענטשן ‪15‬‬ ‫און זיי האבן אים אלע געקושט; און ניקאדעמוס האט אים גענומען צו זיך אין שטוב‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט צוגעגרייט א ‪16‬‬ ‫‪.‬גרויסע פארוויילונג‬ ‫אבער אויף מאא רגן‪ ,‬ווייל עס איז געווען א צוגרייטונגס‪-‬טאא ג‪ ,‬האא בן חנן‪ ,‬קיפא און ניקאא דעמוס געזאא גט צו יוסף‪ :‬מאײ ך אײ ‪17‬‬ ‫;מודה‪-‬זיך פאײ ר גאא ט פון ישראל‪ ,‬און ענטפער אונדז אײ לע די פראײ געס וואא ס מיר וועלן דיר פרעגן‬ ‫ווייל מיר זענען זייער באײ זאא רגט געווען‪ ,‬אײ ז דו האא סט באײ גראא בן דעם גוף פון יאא שקע; און אײ ז ווען מיר האא בן דיך ‪18‬‬ ‫פאײ רשלאא סן אין אײ צימער‪ ,‬האא בן מיר דיך נישט געקענט געפינען; און מיר האא בן מורא געהאײ ט זינט דעמאא לט‪ ,‬ביז איצט אײ ז דו‬ ‫‪.‬וועסט זיך דערשיינען צווישן אונדז‪ .‬דערצייל אונדז דעריבער פאײ ר גאא ט‪ ,‬אײ לץ וואא ס איז געשען‬ ‫רַנגעוואא רפן אין פאײ רהאײ פטונג דעם טאא ג פון צוגרייטונג ביזן ‪19‬‬ ‫האא ט יוסף געענטפערט און געזאא גט‪ :‬איר האא ט מיך טאײ קע אײ ײ‬ ‫‪.‬מאא רגן‬ ‫;אבער ווען איך בין געשטאנען און דאווענען אין מיטן דער נאכט‪ ,‬איז דאס הויז געווען ארומגערינגלט מיט פיר מלאכים ‪20‬‬ ‫‪.‬און איך האב געזען יאא שקע ווי די ליכטיקייט פון דער זון‪ ,‬און בין אײ ראא פגעפאײ לן אויף דער ערד פון מורא‬ ‫אבער יאא שקע האא ט מיך אא נגעכאײ פט אין דער האײ נט‪ ,‬מיך אויפגעהויבן פון דער ערד‪ ,‬און דער טוי איז דעמאא לט אויף מיר ‪21‬‬ ‫געשפריצט געוואא רן; אא בער ער האא ט אא פגעווישט מיין פנים‪ ,‬מיך געקושט און צו מיר געזאא גט‪ :‬שרעק זיך נישט‪ ,‬יוסף; קוק‬ ‫‪.‬אויף מיר‪ ,‬ווייל דאא ס בין איך‬ ‫דעמאא לט האא ב איך אים אא נגעקוקט און געזאא גט‪" :‬רַוני אליהו!" ער האא ט מיר געענטפערט‪" :‬איך בין נישט אליהו‪ ,‬נאא ר ‪22‬‬ ‫"‪.‬יאא שקע פון נצרת‪ ,‬וועמענס גוף דו האא סט באײ גראא בן‬ ‫‪.‬איך האא ב צו אים געזאא גט‪ :‬ווייז מיר דאא ס קבר אין וועלכן איך האא ב דיך געלייגט ‪23‬‬ ‫בַ דער האײ נט‪ ,‬און מיך געפירט צו דעם אא רט‪ ,‬וואו איך האא ב אים געלייגט‪ ,‬און מיר ‪24‬‬ ‫דעמאא לט האא ט יאא שקע מיך גענומען ײ‬ ‫זַן קאא פ‪ .‬דעמאא לט האא ב איך‬ ‫לַנענע קליידער און די סערוועטקע‪ ,‬וואא ס איך האא ב אים אײ רומגעלייגט אויף ײ‬ ‫געוויזן די ײ‬ ‫זַן דער‪ ,‬וואא ס קומט אין‬ ‫געוואוסט‪ ,‬אײ ז דאא ס איז יאא שקע‪ ,‬און איך האא ב זיך פאײ ר אים אא נגעבעטן און געזאא גט‪ :‬געבענטשט זאא ל ײ‬ ‫‪.‬נאא מען פון גאא ט‬ ‫יאא שקע האא ט מיך ווידער גענומען ביי דער האײ נט‪ ,‬און האא ט מיך געפירט קיין אײ רימאײ טעאײ צו מיין אייגענעם הויז‪ ,‬און צו ‪25‬‬ ‫מיר געזאא גט‪ :‬שלום זאא ל זיין צו דיר‪ ,‬אא בער גיי נישט אײ רויס פון דיין הויז ביזן פערציקסטן טאא ג; נאא ר איך מוז גיין צו מיינע‬ ‫‪.‬תלמידים‬ ‫קאפיטל ‪12‬‬ ‫ווען די הויפט־כהנים האא בן דאא ס אײ לץ געהערט‪ ,‬זענען זיי געוואא רן ערשטוינט‪ ,‬און זענען אײ ראא פגעפאײ לן מיט די פנימער אויף ‪1‬‬ ‫דער ערד ווי טויטע‪ ,‬און האא בן געשריגן איינער צום אײ נדערן‪" :‬וואא ס איז דאא ס פאײ ר אײ וואונדערלעכן צייכן וואא ס איז געשען אין‬ ‫"‪.‬ירושלים? מיר קענען דעם פאא טער און די מוטער פון יאא שקע‬ ‫און אײ געוויסער לעוויט האא ט געזאא גט‪ :‬איך קען פיל פון זיינע קרובים‪ ,‬פרום־מענטשן‪ ,‬וואא ס זענען געוואוינט צו ברענגען ‪2‬‬ ‫‪.‬קרבנות און ברענט־אא פפערס צום גאא ט פון ישראל אין בית־המקדש מיט ָפילות‬

‫‪33‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און ווען דער כהן גדול שמעון האט אים אויפגעהויבן אין זיינע אא רעמס‪ ,‬האט ער צו אים געזאגט‪ :‬האר‪ ,‬איצט לאזסטו דיין ‪3‬‬ ‫קנעכט גיין אין שלום‪ ,‬לויט דיין וואא רט; ווייל מיינע אויגן האבן געזען דיין ישועה‪ ,‬וואא ס דו האסט צוגעגרייט פאר די אויגן‬ ‫‪.‬פון אײ לע מענטשן‪ :‬אײ ליכט צו באײ לויכטן די גויים‪ ,‬און די כבוד פון דיין פאא לק ישראל‬ ‫שמעון האט אויך געבענטשט מרים‪ ,‬די מוטער פון יאא שקע‪ ,‬און צו איר געזאא גט‪ :‬איך זאא ג דיר וועגן יענעם קינד; ער איז ‪4‬‬ ‫‪.‬באײ שטימט פאײ ר דעם פאײ ל און אויפשטייאונג פון פילע‪ ,‬און פאײ ר אײ צייכן וואא ס וועט ווערן קעגנגעזאא גט‬ ‫‪.‬יא‪ ,‬א שווערד וועט דורכשטעכן דיין אייגענע נשמה אויך‪ ,‬און די געדאנקען פון פילע הערצער וועלן ווערן אנטפלעקט ‪5‬‬ ‫האא בן אײ לע ייי דן געזאא גט‪ :‬לאא מיר שיקן צו יענע דריי מענטשן‪ ,‬וואא ס האא בן געזאא גט אײ ז זיי האא בן אים געזען רעדן מיט זיינע ‪6‬‬ ‫‪.‬תלמידים אויף הר הזיתים‬ ‫נאכדעם האבן זיי זיי געפרעגט וואס זיי האבן געזען; וועלכע האבן געענטפערט מיט איין מיינונג‪ ,‬פארן גאט פון ישראל ‪7‬‬ ‫‪.‬באשטעטיגן מיר‪ ,‬אז מיר האבן קלאר געזען יאא שקע רעדן מיט זיינע תלמידים אויפן הר הזיתים‪ ,‬און ארויפגיין אין הימל‬ ‫דעמאא לט האא בן חנן און קיפא זיי גענומען אין באײ זונדערע ערטער‪ ,‬און זיי באײ זונדער אויסגעפאא רשט; וועלכע האא בן ‪8‬‬ ‫‪.‬איינשטימיג מודה געווען אין דער אמת‪ ,‬און געזאא גט‪ ,‬אײ ז זיי האא בן געזען יאא שקען‬ ‫דעמאא לט האא בן חנן און קיפא געזאא גט‪ :‬אונדזער ָורה זאא גט‪ ,‬אײ ז דורך דעם מויל פון צוויי אא דער דריי עדות וועט יעדעס ‪9‬‬ ‫‪.‬וואא רט באײ שטעטיקט ווערן‬ ‫אבער וואא ס האא בן מיר געזאא גט? דער געבענטשטער חנוך האא ט געפעלן גאא ט‪ ,‬און איז איבערגעזעצט געוואא רן דורך גאא טס ‪10‬‬ ‫‪.‬וואא רט; און דער קבר פון דעם געבענטשטן משה איז באײ קאײ נט‬ ‫שפַט‪ ,‬דורכגעשטאא כן מיט ‪11‬‬ ‫ײ‬ ‫געפַטשט‪ ,‬געקרוינט מיט דאא רנען‪ ,‬באײ‬ ‫ײ‬ ‫אבער יאא שקע איז איבערגעגעבן געוואא רן צו פילאײ טוס‪,‬‬ ‫זַן קערפער דער חשובער יוסף באײ גראא בן‬ ‫אײ שפיז‪ ,‬געקרייציקט‪ ,‬געשטאא רבן אויף דעם קרייץ‪ ,‬און באײ גראא בן געוואא רן‪ ,‬און ײ‬ ‫נַעם קבר‪ ,‬און ער האא ט עדות געזאא גט אײ ז ער האא ט אים געזען לעבעדיק‬ ‫‪.‬אין אײ ײ‬ ‫און אויסערדעם האבן די מענטשן דערקלערט‪ ,‬אז זיי האבן אים געזען רעדן מיט זיינע תלמידים אויפן בארג הזיתים‪ ,‬און ‪12‬‬ ‫‪.‬ארויפגיין אין הימל‬ ‫דעמאא לט איז יוסף אויפגעשטאײ נען און האא ט געזאא גט צו חנן און קיפא‪ :‬איר זענט גערעכטערהייט זייער איבערראשט‪ ,‬אײ ז ‪13‬‬ ‫‪.‬מען האא ט אייך געזאא גט‪ ,‬אײ ז יאא שקע לעבט און איז אײ רויף אין הימל‬ ‫עס איז טאײ קע אײ זאײ ך וואא ס איז גאא ר וואונדערבאר‪ ,‬אײ ז ער זאא ל ניט נאא ר אײ ליין אויפשטיין פון די טויטע‪ ,‬נאא ר אויך ‪14‬‬ ‫‪.‬אויפשטיין אײ נדערע פון זייערע קברים‪ ,‬וואא ס זענען געזען געוואא רן דורך פילע אין ירושלים‬ ‫און איצט הערט מיך אײ ביסל‪ :‬מיר אײ לע האא בן געקענט דעם געבענטשטן שמעון‪ ,‬דעם כהן־גדול‪ ,‬וואא ס האא ט גענומען ‪15‬‬ ‫‪.‬יאא שקען ווען ער איז געווען אײ קינד אין זיינע אא רעמס אין בית־המקדש‬ ‫‪.‬דער זעלבער שמעון האט געהאט צוויי אייגענע זין‪ ,‬און מיר זענען אלע געווען אנוועזנד ביי זייער טויט און לויה ‪16‬‬ ‫גייט דעריבער און זעט זייערע קברים‪ ,‬ווייל די זענען אפן‪ ,‬און זיי זענען אויפגעשטאנען; און זעט‪ ,‬זיי זענען אין דער ‪17‬‬ ‫‪.‬שטאא ט אײ רימאײ טעאײ ‪ ,‬פארברענגען זייער צייט צוזאײ מען אין תפילות‬ ‫עטלעכע‪ ,‬טאײ קע‪ ,‬האא בן געהערט דעם גערויש פון זייערע שטימען אין ָפילה‪ ,‬אא בער זיי ווילן נישט רעדן מיט קיינעם‪ ,‬נאא ר ‪18‬‬ ‫‪.‬זיי בלייבן שטום ווי טויטע מענטשן‬ ‫אבער קומט‪ ,‬לאא מיר גיין צו זיי‪ ,‬און זיך אויפפירן צו זיי מיט אײ לע רעספעקט און פאא רזיכטיקייט‪ .‬און אויב מיר קענען זיי ‪19‬‬ ‫‪.‬ברענגען צו שווערן‪ ,‬אפשר וועלן זיי אונדז דערציילן עטלעכע פון די סודות פון זייער ָחית המתים‬ ‫‪.‬ווען די יידן האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי זיך שטארק געפרייט ‪20‬‬ ‫דעמאא לט זענען חנן און קיפא‪ ,‬ניקדימון‪ ,‬יוסף און גמליאל געגאײ נגען קיין אײ רימאײ טעאײ ‪ ,‬אא בער זיי האא בן זיי נישט געפונען ‪21‬‬ ‫‪.‬אין זייערע קברים; נאא ר גייענדיק אײ רום אין דער שטאא ט‪ ,‬האא בן זיי זיי געבונדן אויף די געבויגענע קניען ביי זייער ָפילה‬ ‫דעמאא לט האא בן זיי זיי באײ גריסט מיט אײ לעם רעספעקט און רעספעקט צו גאא ט‪ ,‬און האא בן זיי זיי געבראײ כט אין שול אין ‪22‬‬ ‫‪.‬ירושלים; און האא בן פאײ רמאײ כט די טויערן‪ ,‬און האא בן גענומען דאא ס בוך פון דער ָורה פון גאא ט‬ ‫און ער האא ט עס געגעבן אין זייערע הענט‪ ,‬און זיי געשוואוירן ביי גאא ט אדוני‪ ,‬און דעם גאא ט פון ישראל‪ ,‬וואא ס האא ט ‪23‬‬ ‫גערעדט צו אונדזערע אבות דורך דער תורה און די נביאים‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬אויב איר גלויבט אין דעם וואא ס האא ט אייך‬ ‫אויפגעוועקט פון די טויטע‪ ,‬אײ ז ער איז יאא שקע‪ ,‬זאא גט אונדז וואא ס איר האא ט געזען‪ ,‬און ווי איר זענט אויפגעוועקט געוואא רן פון‬ ‫‪.‬די טויטע‬ ‫כאײ רינוס און לענטיוס‪ ,‬די צוויי זין פון שמעון‪ ,‬האא בן געציטערט ווען זיי האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬און זענען געוואא רן ‪24‬‬ ‫דערשראא קן און געקרעכצט; און אין דער זעלבער צייט‪ ,‬קוקנדיק אײ רויף צום הימל‪ ,‬האא בן זיי געמאײ כט דאא ס צייכן פון קרייץ‬ ‫‪.‬מיט די פינגער אויף די צונגען‬ ‫און גלייך האבן זיי גערעדט‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬גיב יעדן פון אונז אביסל פאפיר‪ ,‬און מיר וועלן פאר דיר אויפשרייבן אלע זאכן ‪25‬‬ ‫‪,‬וואס מיר האבן געזען‪ .‬און זיי האבן זיך יעדער אראפגעזעצט און געשריבן‪ ,‬זאגנדיג‬

‫‪34‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫קאפיטל ‪13‬‬ ‫גאא ט יאא שקע און פאא טער‪ ,‬וואא ס ביסט גאא ט‪ ,‬און אויך די אויפשטייאונג און לעבן פון די טויטע‪ ,‬גיב אונדז דערלויבעניש צו ‪1‬‬ ‫דערקלערן דיינע סודות‪ ,‬וואא ס מיר האא בן געזען נאא ך דעם טויט‪ ,‬וואא ס געהערן צו דיין קרייץ; ווייל מיר זענען געשוואוירן ביי‬ ‫‪.‬דיין נאא מען‬ ‫ווייל דו האסט פארבאטן דיינע קנעכט צו דערקלערן די געהיימע זאכן‪ ,‬וואא ס זענען געטאא ן געוואא רן דורך דיין גאא טלעכער ‪2‬‬ ‫‪.‬מאײ כט אין גיהנום‬ ‫ווען מיר זענען געלייגט געוואא רן מיט אונדזערע אבות אין דער טיפעניש פון גיהנום‪ ,‬אין דער שוואײ רצער פינצטערניש‪ ,‬איז ‪3‬‬ ‫‪.‬פלוצעם דערשינען די קאא ליר פון דער זון ווי גאא לד‪ ,‬און אײ באײ דייטנדיק לילאײ ‪-‬קאא לירטיק ליכט האא ט באײ לויכטן דעם אא רט‬ ‫באײ לד נאא ך דעם‪ ,‬האא ט זיך אדם‪ ,‬דער פאא טער פון דער גאײ נצער מענטשהייט‪ ,‬מיט אײ לע פאײ טריאײ רכן און נביאים‪ ,‬געפרייט און ‪4‬‬ ‫"‪.‬געזאא גט‪" :‬יענער ליכט איז דער מחבר פון אייביקן ליכט‪ ,‬וואא ס האא ט צוגעזאא גט אונדז איבערצופירן צו אייביקן ליכט‬ ‫מַן ‪5‬‬ ‫דעמאא לט האא ט ישעיה הנביא אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬דאא ס איז דאא ס ליכט פון דעם פאא טער און דעם זון פון גאא ט‪ ,‬לויט ײ‬ ‫‪.‬נבואה‪ ,‬ווען איך בין געווען לעבעדיק אויף דער ערד‬ ‫זַט ירדן‪ ,‬אײ פאא לק וואא ס איז געגאײ נגען אין פינצטערניש‪ ,‬האא ט געזען ‪6‬‬ ‫דאא ס לאײ נד זבולון‪ ,‬און דאא ס לאײ נד נפתלים אויף יענער ײ‬ ‫אײ גרויס ליכט; און צו די וואא ס האא בן געוווינט אין דער געגנט פון שאא טן פון טויט‪ ,‬איז ליכט אויפגעגאײ נגען‪ .‬און איצט איז ער‬ ‫‪.‬געקומען‪ ,‬און האא ט אונדז באײ לויכטן וואא ס האא בן געזעסן אין טויט‬ ‫און בשעת מיר האא בן זיך אײ לע געפרייט אין דעם ליכט וואא ס האא ט אויף אונדז געשיינט‪ ,‬איז אונדזער פאא טער שמעון ‪7‬‬ ‫געקומען צווישן אונדז‪ ,‬און ער האא ט געגרייט דער גאײ נצער געזעלשאײ פט‪ ,‬און געזאא גט‪" :‬פאײ רהערלעכט דעם האײ ר יאא שקע‬ ‫"‪.‬משיחן‪ ,‬דעם זון פון גאא ט‬ ‫מַנע אא רעמס ווען איך בין געווען אײ קינד אין בית המקדש‪ ,‬און באײ וועגט געוואא רן דורך ‪8‬‬ ‫וועמען איך האא ב אויפגעהויבן אין ײ‬ ‫דַן ישועה‪ ,‬וואא ס דו האא סט‬ ‫מַנע אויגן געזען ײ‬ ‫דעם רוח הקודש‪ ,‬האא ב איך צו אים געזאא גט און מודה געווען‪ 1 :‬אײ ז איצט האא בן ײ‬ ‫דַן פאא לק ישראל‬ ‫‪.‬צוגעגרייט פאײ ר אײ לע מענטשן‪ ,‬אײ ליכט צו באײ לויכטן די גויים און די כבוד פון ײ‬ ‫‪.‬אײ לע די קדושים וואא ס זענען געווען אין די טיפענישן פון גיהנום‪ ,‬הערן דאא ס‪ ,‬האא בן זיך נאא ך מער געפרייט ‪9‬‬ ‫?דערנאא ך איז אײ רויסגעקומען איינער ווי אײ קליין איינזידלער‪ ,‬און יעדער איינער האא ט אים געפרעגט‪ :‬ווער ביסטו ‪10‬‬ ‫אויף וואא ס ער האא ט געענטפערט‪ :‬איך בין די שטימע פון איינעם וואא ס רופט אין דער מדבר‪ ,‬יוחנן דער טויפער‪ ,‬און דער ‪11‬‬ ‫נביא פון דעם העכסטן‪ ,‬וואא ס איז געגאײ נגען פאר זיין קומען צו צוגרייטן זיין וועג‪ ,‬צו געבן די וויסן פון ישועה צו זיין פאא לק‬ ‫‪.‬פאײ ר דער מחילה פון זינד‬ ‫און איך‪ ,‬יוחנן‪ ,‬ווען איך האא ב געזען יאא שקע קומען צו מיר‪ ,‬באײ וועגט דורך דעם רוח הקודש‪ ,‬האא ב איך געזאא גט‪ :‬זע דאא ס ‪12‬‬ ‫‪.‬לאײ ם פון גאא ט‪ ,‬זע‪ ,‬ער וואא ס נעמט אײ וועק די זינד פון דער וועלט‬ ‫און איך האא ב אים געטויפט אין דעם ירדן טייך‪ ,‬און געזען דעם רוח הקודש אײ ראא פגיין אויף אים אין דער פאא רעם פון אײ ‪13‬‬ ‫מַן באײ ליבטער זון‪ ,‬אין וועמען איך בין זייער צופרידן‬ ‫‪.‬טויב‪ ,‬און געהערט אײ קול פון הימל‪ ,‬וואא ס זאא גט‪ :‬דאא ס איז ײ‬ ‫און איצט‪ ,‬בשעת איך בין געגאנגען פאר אים‪ ,‬בין איך אראפגעקומען אהער צו אייך באקאנט מאכן‪ ,‬אז דער זון פון גאט ‪14‬‬ ‫וועט אונז נאכאמאל באזוכן‪ ,‬און‪ ,‬ווי דער טאג‪-‬אויפגאנג פון אויבן‪ ,‬וועט ער קומען צו אונז‪ ,‬וואס זענען אין פינצטערניש און‬ ‫‪.‬שאטן פון טויט‬ ‫קאפיטל ‪14‬‬ ‫‪,‬אבער ווען דער ערשטער מענטש‪ ,‬אונדזער פאטער אדם‪ ,‬האט געהערט די זאכן‪ ,‬אז יאא שקע איז געטויפט געוואא רן אין ירדן ‪1‬‬ ‫‪,‬האט ער גערופן צו זיין זון‪ ,‬סעט‪ ,‬און געזאגט‬ ‫דערצייל דיינע זין‪ ,‬די אבות און נביאים‪ ,‬אלץ וואס דו האסט געהערט פון מיכאל דעם ארכאנגעל‪ ,‬ווען איך האב דיך ‪2‬‬ ‫‪.‬געשיקט צו די טויערן פון גן עדן‪ ,‬צו בעטן גאט אז ער זאל זאײ לבן מיין קאפ ווען איך בין קראנק‬ ‫דעמאא לט איז סעט‪ ,‬צוגעגאײ נגען צו די פאײ טריאײ רכן און נביאים‪ ,‬געזאא גט‪ :‬איך‪ ,‬סעט‪ ,‬ווען איך האא ב געבעטן צו גאא ט ביי די ‪3‬‬ ‫טויערן פון גן עדן‪ ,‬האא ב איך געזען דעם מלאך פון גאא ט‪ ,‬מיכאל‪ ,‬זיך צו מיר דערשינען זאא גנדיק‪ :‬איך בין געשיקט צו דיר פון‬ ‫‪.‬גאא ט; איך בין באײ שטימט צו פרעזידירן איבער מענטשלעכע קערפערס‬ ‫איך זאא ג דיר סעט‪ ,‬דאײ וונען נישט צו גאא ט מיט טרערן‪ ,‬און בעט נישט פון אים דאא ס אויל פון דעם בוים פון רחמנות‪ ,‬מיט ‪4‬‬ ‫;וועלכן ער זאא ל זאײ לבן דיין פאא טער אדם פאײ ר זיין קאא פווייטיק‬ ‫ווייל דו קענסט עס נישט באײ קומען ביזן לעצטן טאא ג און די לעצטע צייטן‪ ,‬דאא ס הייסט‪ ,‬ביז פינף טויזנט און פינף הונדערט ‪5‬‬ ‫‪.‬יאא ר וועלן פאײ רבייגיין‬ ‫דעמאא לט וועט משיח‪ ,‬דער רחמנותדיקסטער זון פון גאא ט‪ ,‬קומען אויף דער ערד אויפצוהייבן דעם מענטשלעכן קערפער פון ‪6‬‬ ‫אא דם‪ ,‬און אין דער זעלבער צייט אויפצוהייבן די קערפערס פון די טויטע‪ ,‬און ווען ער וועט קומען וועט ער געטויפט ווערן‬ ‫‪:‬אין ירדן‬

‫‪35‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫דעמאא לט וועט ער מיטן אויל פון זיין רחמנות זאײ לבן אײ לע וואא ס גלויבן אין אים; און דאא ס אויל פון זיין רחמנות וועט ‪7‬‬ ‫‪.‬אא נהאײ לטן צו קומענדיקע דורות‪ ,‬פאײ ר די וואא ס וועלן געבוירן ווערן פון וואײ סער און רוח הקודש צו אייביק לעבן‬ ‫און ווען אין יענער צייט וועט דער רחמנותדיקסטער זון פון גאא ט‪ ,‬משיח יאא שקע‪ ,‬אײ ראא פקומען אויף דער ערד‪ ,‬וועט ער ‪8‬‬ ‫רַנפירן אונדזער פאא טער אדם אין גן־עדן‪ ,‬צום בוים פון רחמנות‬ ‫‪.‬אײ ײ‬ ‫‪.‬ווען אײ לע די אבות און נביאים האא בן געהערט אײ לע די זאײ כן פון סעט‪ ,‬האא בן זיי זיך נאא ך מער געפרייט ‪9‬‬ ‫קאפיטל ‪15‬‬ ‫בשעת אײ לע הייליקע האא בן זיך געפרייט‪ ,‬זעט‪ ,‬דער שטן‪ ,‬דער פרינץ און קאײ פיטאײ ן פון טויט‪ ,‬האא ט געזאא גט צום פרינץ פון ‪1‬‬ ‫‪:‬גיהנום‬ ‫גרייט זיך צו באײ קומען יאא שקע פון נצרת אײ ליין‪ ,‬וועלכער האא ט זיך גערימט אײ ז ער איז דער זון פון גאא ט‪ ,‬און דאא ך איז ער ‪2‬‬ ‫מַן נשמה איז טרויעריק ביזן טויט‬ ‫‪.‬געווען אײ מענטש מיט מורא פאײ ר טויט‪ ,‬און האא ט געזאא גט‪ :‬ײ‬ ‫חוץ דעם האט ער מיר און פילע אנדערע געטאא ן פילע שאא דן; ווייל די וואא ס איך האא ב געמאײ כט בלינד און לאײ ם און אויך די ‪3‬‬ ‫זַן וואא רט; יאא ‪ ,‬און די וואא ס איך האא ב געבראײ כט טויט‬ ‫געפַניקט מיט עטלעכע דעוואא לס‪ ,‬האא ט ער געהיילט מיט ײ‬ ‫ײ‬ ‫וואא ס איך האא ב‬ ‫‪.‬צו דיר‪ ,‬נעמט ער מיט גוואײ לד אײ וועק פון דיר‬ ‫אויף דעם האא ט דער פרינץ פון גיהנום געענטפערט דעם שטן‪ :‬ווער איז יענער אײ זוי מעכטיקער פרינץ‪ ,‬און דאא ך אײ מענטש ‪4‬‬ ‫?וואא ס שרעקט זיך פאײ רן טויט‬ ‫דַן ‪5‬‬ ‫מַן מאײ כט‪ ,‬וועמען דו האא סט אונטערגעוואא רפן דורך ײ‬ ‫ווייל אײ לע די הערשער פון דער ערד זענען אונטערגעוואא רפן ײ‬ ‫‪.‬מאײ כט‬ ‫אבער אויב ער איז אײ זוי שטאײ רק אין זיין מענטשלעכער נאײ טור‪ ,‬באײ שטעטיג איך דיר מיט דער אמת‪ ,‬אײ ז ער איז אײ למעכטיק ‪6‬‬ ‫‪.‬אין זיין געטלעכער נאײ טור‪ ,‬און קיין מענטש קען נישט אײ נטקעגנשטעלן זיין מאײ כט‬ ‫ווען ער האא ט דעריבער געזאא גט אײ ז ער האא ט מורא פאײ רן טויט‪ ,‬האא ט ער בדעה געהאײ ט דיך צו פאײ רפאײ נגען‪ ,‬און אומגליק וועט ‪7‬‬ ‫זַן אויף אייביק‬ ‫‪.‬עס דיר ײ‬ ‫האא ט דער שטן געענטפערט און געזאא גט צום פרינץ פון גיהנום‪ :‬פאײ רוואא ס האא סטו אויסגעדריקט אײ ספק און מורא געהאײ ט צו ‪8‬‬ ‫מַנעם‬ ‫סַ ײ‬ ‫דַן שונא און ײ‬ ‫סַ ײ‬ ‫?אא ננעמען יענעם יאא שקע פון נצרת‪ ,‬ײ‬ ‫מַנע אײ לטע פאא לק די ייי דן מיט ברען און כעס קעגן אים ‪9‬‬ ‫?וואא ס שייך מיך‪ ,‬האא ב איך אים פאײ רפירט און אויפגערייצט ײ‬ ‫זַן ליידן; איך האא ב געמישט די גאײ ל און עסיק‪ ,‬און באײ פױלן אײ ז ער זאא ל עס טרינקען ‪10‬‬ ‫;איך האא ב געשאײ רפט דעם שפיז פאײ ר ײ‬ ‫זַן טויט‬ ‫צוקרַציקן‪ ,‬און די נעגל צו דורכשטעכן יביס הענט און פיס; און איצט איז ײ‬ ‫ײ‬ ‫איך האא ב צוגעגרייט דעם קרייץ צו אים‬ ‫סַ צו מיר‬ ‫סַ צו דיר און ײ‬ ‫‪.‬נאא ענט‪ ,‬וועל איך אים ברענגען אײ הער‪ ,‬אונטערטעניק ײ‬ ‫האא ט דער פרינץ פון גיהנום געענטפערט און געזאא גט‪ :‬דו האא סט מיר נאא ר וואא ס געזאא גט‪ ,‬אײ ז ער האא ט פון מיר אײ וועקגענומען ‪11‬‬ ‫‪.‬די טויטע מיט געוואײ לד‬ ‫די וואא ס זענען דאא געהאײ לטן געוואא רן ביז זיי וועלן ווידער לעבן אויף דער ערד‪ ,‬זענען אײ וועקגענומען געוואא רן פון דאא נישט ‪12‬‬ ‫‪.‬דורך זייער אייגענער מאײ כט‪ ,‬נאא ר דורך תפילות צו גאא ט‪ ,‬און זייער אײ למעכטיקער גאא ט האא ט זיי פון מיר גענומען‬ ‫זַן וואא רט אײ וועקגענומען די טויטע פון מיר אא ן ָפילה צו גאא ט ‪13‬‬ ‫?ווער איז דעמאא לט יענער יאא שקע פון נצרת‪ ,‬וואא ס האא ט מיט ײ‬ ‫אפשר איז עס דער זעלבער וואא ס האא ט אײ וועקגענומען פון מיר לעזערן‪ ,‬נאא כדעם וואא ס ער איז געווען פיר טעג טויט‪ ,‬און ‪14‬‬ ‫ער האא ט געשטונקען און איז געווען פאײ רפוילט‪ ,‬און פון וועמען איך האא ב געהאײ ט דעם באײ זיץ ווי אײ טויטער מענטש‪ ,‬אא בער ער‬ ‫זַן מאײ כט‬ ‫‪.‬האא ט אים צוריקגעבראײ כט צום לעבן דורך ײ‬ ‫‪.‬האא ט דער שטן געענטפערט און געזאא גט דעם פרינץ פון גיהנום‪ :‬דאא ס איז דער זעלביקער מענטש‪ ,‬יאא שקע פון נצרת ‪15‬‬ ‫בַ די מאײ כטן‪ ,‬וואא ס געהערן ‪16‬‬ ‫ווען דער פרינץ פון גיהנום האא ט דאא ס געהערט‪ ,‬האא ט ער צו אים געזאא גט‪ :‬איך באײ שווער דיך ײ‬ ‫‪.‬צו דיר און מיר‪ ,‬אײ ז דו זאא לסט אים נישט ברענגען צו מיר‬ ‫מַן גאײ נצע געזעלשאײ פט ‪17‬‬ ‫זַן וואא רט‪ ,‬האא ב איך געציטערט פון מורא‪ ,‬און ײ‬ ‫ווייל ווען איך האא ב געהערט וועגן דער מאײ כט פון ײ‬ ‫צַט אויפגערעגט געוואא רן‬ ‫;פון שלעכטע מענטשן איז אין דער זעלבער ײ‬ ‫און מיר האא בן נישט געקענט האײ לטן לעטזערן‪ ,‬אא בער ער האא ט זיך געשאא קלט‪ ,‬און מיט אײ לע סימנים פון בייזוויליקייט איז ‪18‬‬ ‫ער גלייך אײ וועק פון אונדז; און די ערד אײ ליין‪ ,‬אין וועלכער לעטזערנס טויטער קערפער איז געווען‪ ,‬האא ט אים באײ לד‬ ‫‪.‬אײ רויסגעוואא רפן לעבעדיקערהייט‬ ‫‪,‬און איך ווייס איצט אז ער איז דער אלמעכטיקער גאט וואס קען טון אזעלכע זאכן‪ ,‬וואס איז מעכטיג אין זיין הערשאפט ‪19‬‬ ‫‪.‬און מעכטיג אין זיין מענטשלעכער נאטור‪ ,‬וואס איז דער גואל פון מענטשהייט‬ ‫פרַען אײ לע יענע וואא ס איך האײ לט אין תפיסה אונטער ‪20‬‬ ‫ברענגט דעריבער נישט דעם מענטש אהער‪ ,‬ווייל ער וועט באײ ײ‬ ‫‪.‬אומגלויבן‪ ,‬און געבונדן מיט די קייטן פון זייערע זינד‪ ,‬און וועט זיי פירן צום אייביקן לעבן‬

‫‪36‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫קאפיטל ‪16‬‬ ‫און בשעת דער שטן און דער פרינץ פון גיהנום האבן זיך אזוי גערעדט איינער צום אנדערן‪ ,‬פלוצלינג איז געקומען א קול ‪1‬‬ ‫ווי פון דונער און א גערויש פון ווינטן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬הייבט אויף אייערע טויערן‪ ,‬איר פרינצן; און הייבט זיך אויף‪ ,‬איר אייביגע‬ ‫‪.‬טויערן‪ ,‬און דער מלך פון כבוד וועט אריינקומען‬ ‫מַנע ‪2‬‬ ‫ווען דער פרינץ פון גיהנום האא ט דאא ס געהערט‪ ,‬האא ט ער געזאא גט צום שטן‪ :‬גיי אײ וועק פון מיר און גיי אײ רויס פון ײ‬ ‫?וואוינונגען; אויב דו ביסט אײ שטאײ רקער קריגער‪ ,‬קעמפ מיטן מלך פון כבוד‪ .‬אא בער וואא ס האא סטו מיט אים צו טאא ן‬ ‫‪.‬און ער האא ט אים אײ רויסגעוואא רפן פון זיינע וואוינונגען ‪3‬‬ ‫און דער פרינץ האא ט געזאא גט צו זיינע שלעכטע אא פיצירן‪ :‬פאײ רמאײ כט די קופערנע טויערן פון גרויזאײ מקייט‪ ,‬און מאײ כט זיי ‪4‬‬ ‫‪.‬פעסט מיט אייזערנע שטאײ נגען‪ ,‬און קעמפט מוטיק‪ ,‬כדי מיר זאא לן נישט געפאײ נגען ווערן‬ ‫אבער ווען די גאנצע קהילה פון די הייליקע האט דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי גערעדט מיט א הויכן קול פון כעס צום פרינץ פון ‪5‬‬ ‫‪:‬גיהנום‬ ‫רַנקומען ‪6‬‬ ‫‪.‬עפן דיינע טויערן‪ ,‬כדי דער מלך פון כבוד זאא ל אײ ײ‬ ‫און דער גאא טלעכער נביא דוד האא ט אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬האא ב איך נישט באמת נביא געווען ווען איך בין געווען אויף ‪7‬‬ ‫דער ערד‪ ,‬און געזאא גט‪" :‬אא בער מענטשן זאא לן לויבן גאא ט פאײ ר זיין גוטסקייט און פאײ ר זיינע וואונדערלעכע מעשים צו די‬ ‫"?מענטשן־קינדער‬ ‫ווייל ער האא ט צעבראא כן די קופערנע טויערן‪ ,‬און צעשניטן די אייזערנע ריגלען; ער האא ט זיי געכאפט צוליב זייער זינד‪ ,‬און ‪8‬‬ ‫‪.‬צוליב זייער אומרעכט ווערן זיי געפלאא גט‬ ‫דערנאא ך האא ט אײ ן אײ נדערער נביא‪ ,‬דער הייליקער ישעיה‪ ,‬גערעדט אויף דעם זעלבן אופן צו אײ לע הייליקע‪ :‬האא ב איך נישט ‪9‬‬ ‫?ריכטיק נביאות געזאא גט צו אייך ווען איך בין געווען לעבעדיק אויף דער ערד‬ ‫די טויטע וועלן לעבן‪ ,‬און די וואא ס זענען אין זייערע קברים וועלן אויפשטיין‪ ,‬און די וואא ס זענען אין דער ערד וועלן זיך ‪10‬‬ ‫‪.‬פרייען; ווייל דער טוי וואא ס איז פון גאא ט וועט זיי ברענגען ישועה‬ ‫?און איך האא ב געזאא גט אין אײ ן אײ נדער אא רט‪ :‬טויט‪ ,‬וואו איז דיין זיג? טויט‪ ,‬וואו איז דיין בראא ך ‪11‬‬ ‫ווען אײ לע די קדושים האא בן געהערט די זאײ כן וואא ס ישעיה האא ט גערעדט‪ ,‬האא בן זיי געזאא גט צום פרינץ פון גיהנום‪ :‬עפן ‪12‬‬ ‫איצט דיינע טויערן און נעמען אײ וועק דיינע אייזערנע שטאײ נגען; ווייל דו וועסט איצט געבונדן ווערן און נישט האא בן קיין‬ ‫‪.‬מאײ כט‬ ‫דעמאא לט איז געווען אײ גרויסע שטימע‪ ,‬ווי אײ דונער‪ ,‬וואא ס האא ט געזאא גט‪ :‬הייבט אויף אייערע טויערן‪ ,‬איר פירשטן; און ‪13‬‬ ‫רַנקומען‬ ‫‪.‬ווערט אויפגעהויבן‪ ,‬איר טויערן פון גיהנום‪ ,‬און דער מלך פון כבוד וועט אײ ײ‬ ‫דער פרינץ פון גיהנום‪ ,‬הערנדיק דעם זעלבן קול‪ ,‬האא ט אויסגערופן ווי ער וואא לט נישט געוואוסט‪ ,‬ווער איז דער מלך פון ‪14‬‬ ‫?כבוד‬ ‫ווַל איך האא ב זיי ‪15‬‬ ‫דוד האא ט געענטפערט דעם פרינץ פון גיהנום‪ ,‬און געזאא גט‪ ,‬איך פאײ רשטיי די ווערטער פון יענעם קול‪ ,‬ײ‬ ‫גַסט‪ .‬און איצט‪ ,‬ווי איך האא ב שוין געזאא גט‪ ,‬זאא ג איך דיר‪ ,‬גאא ט שטאײ רק און מעכטיק‪ ,‬גאא ט מעכטיק אין‬ ‫זַן ײ‬ ‫גערעדט דורך ײ‬ ‫;מלחמה‪ :‬ער איז דער מלך פון כבוד‪ ,‬און ער איז גאא ט אין הימל און אויף ערד‬ ‫זַנען באײ שטימט צום טויט ‪16‬‬ ‫פרַ די וואא ס ײ‬ ‫‪.‬ער האא ט אײ ראא פגעקוקט צו הערן די קרעכצן פון די געפאײ נגענע‪ ,‬און צו לאא זן ײ‬ ‫און איצט‪ ,‬דו שמוציקער און פארשטונקענער פרינץ פון גיהנום‪ ,‬עפן דיינע טויערן‪ ,‬כדי דער מלך פון כבוד זאא ל ‪17‬‬ ‫ווַל ער איז דער האר פון הימל און ערד‬ ‫רַנקומען; ײ‬ ‫‪.‬אײ ײ‬ ‫בשעת דוד האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬איז דער מעכטיקער גאא ט דערשינען אין דער געשטאײ לט פון אײ מענטש‪ ,‬און האא ט באײ לויכטן ‪18‬‬ ‫‪,‬די ערטער וואא ס זענען שטענדיק געווען אין פינצטערניש‬ ‫און צעבראכן די קייטן וואא ס פריער האא בן נישט געקענט צעבראא כן ווערן; און מיט זיין אומבאײ זיגבארער מאײ כט האא ט ער ‪19‬‬ ‫‪.‬באײ זוכט די וואא ס זיצן אין דער טיפער פינצטערניש דורך אומרעכט‪ ,‬און דעם שאא טן פון טויט דורך זינד‬ ‫קאפיטל ‪17‬‬ ‫דער שלעכטער טויט און אירע גרויזאײ מע באײ אײ מטע‪ ,‬וואא ס האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬זענען געוואא רן געכאפט מיט שרעק אין ‪1‬‬ ‫קעניגרַכן‪ ,‬ווען זיי האא בן געזען די קלאא רקייט פון ליכט‬ ‫ײ‬ ‫‪,‬זייערע פאײ רשידענע‬ ‫און משיח אליין איז פלוצלינג דערשינען אין זייערע וואוינונגען; זיי האבן דעריבער אויסגעשריגן און געזאגט‪ :‬מיר זענען ‪2‬‬ ‫‪.‬געבונדן דורך דיר; דו מיינסט אז דו ווילסט אונדזער פארשעמען פאר גאט‬ ‫דַן ‪3‬‬ ‫ווַז פון ײ‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס האא סט נישט קיין סימן פון פאײ רדאא רבן‪ ,‬נאא ר יענעם ליכטיקן אויסזען וואא ס איז אײ פולער באײ ײ‬ ‫שַנסט נישט צו באײ מערקן‬ ‫?גרויסקייט‪ ,‬פון וועלכן דו דאא ך ײ‬ ‫‪,‬ווער ביסטו‪ ,‬אײ זוי שטאײ רק און אײ זוי שוואײ ך‪ ,‬אײ זוי גרויס און אײ זוי קליין‪ ,‬אײ מינדלעכער און דאא ך אײ זעלנער פון ערשטן ראײ נג ‪4‬‬ ‫?וואא ס קען קאא מאײ נדירן אין דער פאא רעם פון אײ קנעכט ווי אײ פראא סטער זעלנער‬ ‫?דער מלך פון כבוד‪ ,‬טויט און לעבעדיק‪ ,‬כאא טש אײ מאא ל געהרגעט אויף דעם קרייץ ‪5‬‬

‫‪37‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫ווער ליגט טויט אין קבר‪ ,‬און זענט אראפגעקומען לעבעדיג צו אונדז‪ ,‬און אין דיין טויט האבן אלע באשעפענישן ‪6‬‬ ‫געציטערט‪ ,‬און אלע שטערן האבן זיך באוועגט‪ ,‬און יעצט האסטו דיין פרייהייט צווישן די טויטע‪ ,‬און ברענגסטו אונזערע‬ ‫?לעגיאנען צו שטער‬ ‫זַנען געהאײ לטן געוואא רן אין קייטן דורך דער אא ריגינעלער זינד‪ ,‬און ‪7‬‬ ‫פרַסט די געפאײ נגענע וואא ס ײ‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס באײ ײ‬ ‫פרַהייט‬ ‫ברענגסט זיי צו זייער פריי ערדיקער ײ‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס פאײ רשפרייט אײ זאײ גלענצנדיק און גאא טלעך ליכט איבער די וואא ס זענען געוואא רן בלינד דורך דער ‪8‬‬ ‫?פינצטערניש פון זינד‬ ‫אויף דעם זעלבן אופן זענען אײ לע לעגיאא נען פון דייוואא לן געכאפט געוואא רן מיט דעם זעלבן שרעק‪ ,‬און מיט דעם מערסטן ‪9‬‬ ‫‪:‬אונטערטעניקן מורא האא בן זיי אויסגעשריגן און געזאא גט‬ ‫פון וואײ נען קומט עס‪ ,‬דו יאא שקע משיח‪ ,‬אײ ז דו ביסט אײ מענטש אײ זוי שטאײ רק און גלענצנדיק אין מאײ יעסטעט‪ ,‬אײ זוי העל אײ ז ‪10‬‬ ‫ווַל יענע נידעריקער וועלט פון דער ערד‪ ,‬וואא ס‬ ‫ער האא ט קיין פלעק נישט‪ ,‬און אײ זוי ריין אײ ז ער האא ט קיין פאײ רברעכן נישט? ײ‬ ‫איז ביז איצט געווען אונטערגעוואא רפן צו אונדז‪ ,‬און פון וואײ נען מיר האא בן באײ קומען שטייער‪ ,‬האא ט אונדז קיינמאא ל פריי ער‬ ‫‪.‬נישט געשיקט אײ זאײ טויטן מענטש‪ ,‬קיינמאא ל נישט געשיקט אײ זעלכע מָנות ווי די צו די פרינצן פון גיהנום‬ ‫רַנגייט אין אונדזערע וואוינונגען‪ ,‬און ביסט נישט נאא ר נישט דערשראא קן צו ‪11‬‬ ‫ווער ביסטו דעריבער‪ ,‬וואא ס מיט אײ זאײ מוט אײ ײ‬ ‫באײ דראא ען אונדז מיט די גרעסטע שטראא ף‪ ,‬נאא ר אויך פרוווסט צו ראײ טעווען אײ לע אײ נדערע פון די קייטן אין וועלכע מיר האײ לטן‬ ‫?זיי‬ ‫אפשר ביסטו יענער יאא שקע‪ ,‬וועגן וועמען דער שטן האא ט נאא ר וואא ס גערעדט צו אונדזער פרינץ‪ ,‬אײ ז דורך דעם טויט פון ‪12‬‬ ‫‪.‬קרייץ וועסטו באײ קומען די מאײ כט פון טויט‬ ‫זַנע ‪13‬‬ ‫דעמאא לט האא ט דער מלך פון כבוד‪ ,‬צעטרעטנדיק דעם טויט‪ ,‬געכאפט דעם פרינץ פון גיהנום‪ ,‬אים באײ רויבט פון אײ לע ײ‬ ‫זַן כבוד‬ ‫‪.‬מאײ כט‪ ,‬און גענומען אונדזער ערדישן פאא טער אדם מיט זיך צו ײ‬ ‫קאפיטל ‪18‬‬ ‫דעמאא לט האא ט דער פרינץ פון גיהנום גענומען דעם שטן‪ ,‬און מיט גרויסער אא נצייגונג צו אים געזאא גט‪ ,‬דו פרינץ פון ‪1‬‬ ‫פאײ רניכטונג‪ ,‬דער מחבר פון בעל‪-‬זבוב'ס מפלה און פאײ רטרייבונג‪ ,‬דער פאײ ראײ כט פון גאא ט'ס מלאכים און פאײ ראײ כט פון אײ לע‬ ‫?צדיקים! וואא ס האא ט דיך געבראײ כט צו טאא ן אײ זוי‬ ‫דו האסט געוואא לט צוקרייציקן דעם מלך פון כבוד‪ ,‬און דורך זיין פארניכטונג האסטו אונדז געגעבן צוזאגן פון זייער ‪2‬‬ ‫‪.‬גרויסע מעלות‪ ,‬אבער ווי א נאר ביסטו געווען אומוויסנד וועגן וואס דו האסט זיך געטון‬ ‫זַן גלענצנדיקער גאא טלעכקייט‪ ,‬פאײ רטרייבט אײ לע ‪3‬‬ ‫ווייל זעט איצט אז יאא שקע פון נצרת‪ ,‬מיט דער ליכטיקייט פון ײ‬ ‫;שרעקלעכע כוחות פון פינצטערניש און טויט‬ ‫פרַט אײ לע וואא ס זענען ‪4‬‬ ‫ער האא ט צעבראא כן אונדזערע תפיסות פון אויבן ביז אונטן‪ ,‬אײ רויסגעלאא זט אײ לע געפאײ נגענע‪ ,‬באײ ײ‬ ‫געווען געבונדן‪ ,‬און אײ לע וואא ס האא בן פריי ער געוואא לט קרעכצן אונטער דער לאײ סט פון זייערע יסורים האא בן אונדז איצט‬ ‫‪.‬באײ ליידיקט‪ ,‬און מיר זענען ווי מיר וועלן ווערן באײ זיגט דורך זייערע תפילות‬ ‫אונדזערע שלעכטע הערשאפטן זענען אונטערגעוואא רפן‪ ,‬און קיין טייל פון מענטשהייט איז נישט געבליבן אין אונדזער ‪5‬‬ ‫;אונטערטעניקייט‪ ,‬אא בער פון דער אײ נדערער זייט‪ ,‬זיי אײ לע מוטיקן אונדז צו אײ נטקעגנשטעלן‬ ‫‪,‬כאא טש פריער‪ ,‬האא בן די טויטע קיינמאא ל נישט געוואא גט זיך צו פירן אומגעזעצלעך צו אונדז‪ ,‬און‪ ,‬זייענדיק געפאנגענע ‪6‬‬ ‫‪.‬האא בן זיי קיינמאא ל נישט געקענט ביי קיין געלעגנהייט זיין פריילעך‬ ‫אא שטן‪ ,‬דו פרינץ פון אײ לע רשעים‪ ,‬פאא טער פון די שלעכטע און פאײ רלאא זענע‪ ,‬פאײ רוואא ס זאא לסטו פרובירן דעם ‪7‬‬ ‫אונטערנעמונג‪ ,‬ווען מיר זעען אײ ז אונדזערע געפאײ נגענע זענען ביז איצט שטענדיק געווען אא ן די קלענסטע האא פענונגען אויף‬ ‫?ישועה און לעבן‬ ‫אבער איצט איז נישטא קיינער פון זיי וואס קרעכץ‪ ,‬און עס איז נישטא קיין קלענסטע אויסזעהן פון א טרער אין קיינעם ‪8‬‬ ‫‪.‬פון זייערע פנימער‬ ‫אא פרינץ שטן‪ ,‬דו גרויסער היטער פון די גיהנום־געגנטן‪ ,‬אײ לע דיינע מעלות וואא ס דו האא סט באײ קומען דורך דעם פאײ רווערטן ‪9‬‬ ‫;בוים‪ ,‬און דעם פאײ רלוסט פון גן־עדן‪ ,‬האא סטו איצט פאײ רלוירן דורך דעם האא לץ פון קרייץ‬ ‫‪.‬און דיין גליק איז דעמאא לט גאײ נץ פאײ רגאײ נגען‪ ,‬ווען דו האא סט געקרייציקט יאא שקע המשיח‪ ,‬דעם מלך פון כבוד ‪10‬‬ ‫דו האסט געהאנדלט קעגן דיינע אייגענע אינטערעסן און מיינע‪ ,‬ווי דו וועסט באײ לד באײ מערקן דורך יענע גרויסע יסורים ‪11‬‬ ‫‪.‬און אומענדלעכע שטראא ף וואא ס דו וועסט באײ לד ליידן‬ ‫אא שטן‪ ,‬פרינץ פון אײ לעם שלעכטס‪ ,‬מחבר פון טויט‪ ,‬און מקור פון אײ לעם שטאא לץ‪ ,‬דו האא סט ערשט געדאײ רפט אויספאא רשן ‪12‬‬ ‫די שלעכטע פאײ רברעכנס פון יאא שקע פון נצרת‪ ,‬און דאײ ן וואא לסטו געפונען אײ ז ער איז נישט שולדיק אין קיין שולד וואא ס איז‬ ‫‪.‬ווערט טויט‬

‫‪38‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫פארוואס האסטו זיך געוואגט‪ ,‬אא ן סיבה אדער גערעכטיקייט‪ ,‬אים צו צוקרייײצן‪ ,‬און האסט אראפגעברענגט צו אונדזערע ‪13‬‬ ‫געגנטן אן אומשולדיקן און גערעכטן מענטש‪ ,‬און דערמיט פארלוירן אלע זינדיקע‪ ,‬שלעכטע און אומגערעכטע מענטשן אין‬ ‫?דער גאנצער וועלט‬ ‫בשעת דער פרינץ פון גיהנום האא ט אײ זוי גערעדט צום שטן‪ ,‬האא ט דער מלך פון כבוד געזאא גט צו בעל־זבוב‪ ,‬דעם פרינץ פון ‪14‬‬ ‫זַנע גערעכטע זין‬ ‫דַן הערשאײ פט אויף אייביק‪ ,‬אײ נשטאא ט אא דם און ײ‬ ‫זַן אונטערטעניק צו ײ‬ ‫‪,‬גיהנום‪ ,‬שטן‪ ,‬דער פרינץ וועט ײ‬ ‫מַנע‬ ‫זַנען ײ‬ ‫‪.‬וואא ס ײ‬ ‫קאפיטל ‪19‬‬ ‫מַנע הייליקע‪ ,‬וואא ס זענען באײ שאײ פן ‪1‬‬ ‫זַן האײ נט און געזאא גט‪ :‬קומט צו מיר‪ ,‬אײ לע איר ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט יאא שקע אויסגעשטרעקט ײ‬ ‫טַוול און‬ ‫מַן בילד‪ ,‬וואא ס זענען פאײ רדאײ מט געוואא רן דורך דעם בוים פון פאײ רווערטער פרוכט‪ ,‬און דורך דעם ײ‬ ‫געוואא רן אין ײ‬ ‫;טויט‬ ‫‪.‬לעב איצט ביים האא לץ פון מיין קרייץ; דער שטן‪ ,‬דער פרינץ פון דער וועלט‪ ,‬איז באײ זיגט‪ ,‬און דער טויט איז באײ זיגט ‪2‬‬ ‫דעמאא לט זענען אײ לע הייליקע צוזאײ מענגעפאײ סט געוואא רן אונטער דער האײ נט פון דעם העכסטן גאא ט; און דער האר יאא שקע ‪3‬‬ ‫דַנע גערעכטע קינדער‪ ,‬וואא ס זענען‬ ‫זַן צו דיר און צו אײ לע ײ‬ ‫האא ט אא נגעכאײ פט אא דא ם'ס האײ נט און צו אים געזאא גט‪ :‬שלום זאא ל ײ‬ ‫‪.‬מַנע‬ ‫ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט אדם זיך אײ ראא פגעוואא רפן צו די פיס פון יאא שקע‪ ,‬און זיך צו אים געווענדט מיט טרערן‪ ,‬מיט אײ ן עניוותדיקן ‪4‬‬ ‫‪:‬שפראײ ך און אײ הויכער שטימע‪ ,‬זאא גנדיק‬ ‫פַנט האא סטו נישט געמאײ כט פרייען זיך איבער ‪5‬‬ ‫מַנע ײ‬ ‫ווַל דו האא סט מיך אויפגעהויבן‪ ,‬און ײ‬ ‫איך וועל דיך דערהויבן‪ ,‬גאא ט‪ ,‬ײ‬ ‫מַן גאא ט‪ ,‬איך האא ב צו דיר געשריגן‪ ,‬און דו האא סט מיך געהיילט‬ ‫‪.‬מיר‪ .‬גאא ט ײ‬ ‫בַם לעבן‪ ,‬כדי איך זאא ל נישט אײ ראא פגיין אין ‪6‬‬ ‫מַן נשמה פון קבר‪ ,‬דו האא סט מיך געהאײ לטן ײ‬ ‫גאא ט‪ ,‬דו האא סט אײ רויפגעבראײ כט ײ‬ ‫‪.‬גרוב‬ ‫זַן ‪7‬‬ ‫זַן כעס איז נאא ר פאײ ר אײ רגע‪ ,‬אין ײ‬ ‫ווַל ײ‬ ‫זַן קדושת‪ ,‬ײ‬ ‫בַם אא נדענק פון ײ‬ ‫זינגט צו גאא ט‪ ,‬אײ לע זיינע קדושים‪ ,‬און גיט דאײ נק ײ‬ ‫‪.‬גוטסקייט איז לעבן‬ ‫אזוי אויך האבן אלע הייליקע‪ ,‬זיך געבויגן צו די פיס פון יאא שקע‪ ,‬געזאגט מיט איין קול‪ :‬דו ביסט געקומען‪ ,‬גואל פון דער ‪8‬‬ ‫‪.‬וועלט‪ ,‬און האסט טאקע דערפילט אלעס וואס דו האסט פאראויסגעזאגט דורך דער תורה און דיינע הייליקע נביאים‬ ‫דו האסט אויסגעלייזט די לעבעדיגע דורך דיין קרייץ‪ ,‬און ביסט אראפגעקומען צו אונדז‪ ,‬כדי דורך דעם טויט פון קרייץ ‪9‬‬ ‫‪.‬זאלסטו אונדז באפרייען פון גיהנום‪ ,‬און דורך דיין מאכט פון טויט‬ ‫גאא ט‪ ,‬אײ זוי ווי דו האא סט געשטעלט די סימנים פון דיין כבוד אין הימל‪ ,‬און אויפגעשטעלט דאא ס סימן פון דיין גאולה‪ ,‬דיין ‪10‬‬ ‫קרייץ אויף דער ערד! אײ זוי‪ ,‬גאא ט‪ ,‬שטעל דאא ס סימן פון דעם זיג פון דיין קרייץ אין גיהנום‪ ,‬כדי דער טויט זאא ל מער נישט‬ ‫‪.‬האא בן קיין שולדיקער‬ ‫זַנע הייליקע ‪11‬‬ ‫זַן האײ נט און געמאײ כט דאא ס סימן פון קרייץ אויף אא דא ם און אויף אײ לע ײ‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט גאא ט אויסגעשטרעקט ײ‬ ‫און כאײ פנדיק אדם ביי זיין רעכטער האײ נט‪ ,‬איז ער אײ רויפגעגאײ נגען פון גיהנום‪ ,‬און אײ לע הייליקע פון גאא ט זענען אים ‪12‬‬ ‫‪.‬נאא כגעגאײ נגען‬ ‫ווַל ער האא ט ‪13‬‬ ‫נַ ליד‪ ,‬ײ‬ ‫דעמאא לט האא ט דער קעניגלעכער נביא דוד מיט מוט אויסגערופן און געזאא גט‪ 1 :‬זינגט צו גאא ט אײ ײ‬ ‫זַן הייליקער אא רעם האא בן אים געגעבן דעם נצחון‬ ‫זַן רעכטע האײ נט און ײ‬ ‫‪.‬געטאא ן וואונדערלעכע זאײ כן; ײ‬ ‫זַן גערעכטיקייט האא ט ער אא פנטלעך געוויזן פאײ ר די אויגן פון די פעלקער ‪14‬‬ ‫זַן ישועה‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬גאא ט האא ט באײ קאײ נט געמאײ כט ײ‬ ‫‪.‬און די גאנצע קהל פון הייליקע האט געענטפערט‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬די כבוד האבן אלע זיינע הייליקע‪ ,‬אמן‪ ,‬לויבט דעם האר ‪15‬‬ ‫דערנאא ך האא ט דער נביא חבקוק אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬דו ביסט אײ רויסגעגאײ נגען פאײ ר דער ישועה פון דיין פאא לק‪ ,‬פאײ ר ‪16‬‬ ‫‪.‬דער ישועה פון דיין פאא לק‬ ‫ווַל גאא ט האא ט אונדז באײ לויכטן ‪17‬‬ ‫‪.‬און אײ לע הייליקע האא בן געזאא גט‪ 4 ,‬געבענטשט איז דער וואא ס קומט אין נאא מען פון גאא ט; ײ‬ ‫‪.‬דאא ס איז אונדזער גאא ט אויף אייביק און שטענדיק; ער וועט הערשן איבער אונדז אויף אייביק‪ ,‬אמן‬ ‫‪.‬אזוי אויך האבן אלע נביאים גערעדט די הייליגע זאכן פון זיין לויב‪ ,‬און זענען נאכגעגאנגען דעם האר ‪18‬‬ ‫קאפיטל ‪20‬‬ ‫בַ דער האײ נט‪ ,‬און אים איבערגעגעבן צו מיכאל דעם אײ רטשאײ נגעל; און ער האא ט זיי ‪1‬‬ ‫דעמאא לט האא ט גאא ט געהאײ לטן אא דא ם ײ‬ ‫;געפירט אין גן עדן‪ ,‬פול מיט רחמנות און כבוד‬ ‫און צוויי זייער אלטע מענטשן האבן זיי באגעגנט‪ ,‬און די הייליקע האבן זיי געפרעגט‪ :‬ווער זענט איר‪ ,‬וואס זענט נאך ‪2‬‬ ‫?נישט געווען מיט אונז אין גיהנום‪ ,‬און אייערע קערפער זענען געווארן געלייגט אין גן עדן‬ ‫;איינער פון זיי האט געענטפערט‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬איך בין חנוך‪ ,‬וואא ס איז איבערגענומען געוואא רן דורך דעם וואא רט פון גאא ט ‪3‬‬ ‫‪.‬און דער מאײ ן וואא ס איז מיט מיר‪ ,‬איז אליהו דער תישבי‪ ,‬וואא ס איז איבערגענומען געוואא רן אין אײ פייײערדיקן וואא גן‬

‫‪39‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫בַם קומען ‪4‬‬ ‫זַנען איצט גרייט זיך אומצוקערן ײ‬ ‫זַנען מיר ביז איצט געווען‪ ,‬און האא בן נישט געפרוווט טויט‪ ,‬אא בער מיר ײ‬ ‫דאא ײ‬ ‫פון אײ נטיכריסט‪ ,‬באײ וואא פנט מיט גאא טלעכע וואונדער און וואונדער‪ ,‬זיך צו באײ קעמפן מיט אים אין שלאײ כט‪ ,‬און דורך אים‬ ‫דרַ און אײ האײ לב טעג‬ ‫‪.‬געהרגעט ווערן אין ירושלים‪ ,‬און לעבעדיק אויפגענומען ווערן אין די וואא לקנס נאא ך ײ‬ ‫און בשעת דער הייליגער חנוך און אליהו האבן דאס דערציילט‪ ,‬זעהט‪ ,‬איז געקומען נאך א מאן אין אן עלענדיקער ‪5‬‬ ‫‪.‬געשטאלט‪ ,‬טראגנדיק דאס צייכן פון דעם קרייץ אויף זיינע פלייצעס‬ ‫און ווען אײ לע די הייליקע האא בן אים געזען‪ ,‬האא בן זיי צו אים געזאא גט‪ :‬ווער ביסטו? ווייל דיין פנים איז ווי אײ גנב'ס; און ‪6‬‬ ‫?פאײ רוואא ס טראא גסטו אײ קרייץ אויף דיינע פלייצעס‬ ‫אויף וועלכער ער האט געענטפערט און געזאגט‪ :‬איר זאגט ריכטיק‪ ,‬ווייל איך בין געווען א גנב וואס האב באגאנגען ‪7‬‬ ‫‪.‬אלערליי שלעכטס אויף דער ערד‬ ‫און די יידן האבן מיך געקרייציקט מיט יאא שקע; און איך האב באמערקט די איבערראשנדע זאכן וואא ס זענען געשען אין ‪8‬‬ ‫‪.‬דער בריאה ביי דער קרייציקונג פון גאא ט יאא שקע‬ ‫און איך האא ב אים געגלייבט אײ ז ער איז דער באײ שעפער פון אײ לע זאײ כן‪ ,‬און דער אײ למעכטיקער מלך; און איך האא ב אים ‪9‬‬ ‫‪.‬געבעטן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬גאא ט‪ ,‬געדענק מיך‪ ,‬ווען דו קומסט אין דיין מלכות‬ ‫זַן מיט מיר אין גן־עדן ‪10‬‬ ‫הַנט וועסטו ײ‬ ‫מַן בקשה‪ ,‬און צו מיר געזאא גט‪ :‬אמת זאא ג איך דיר‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬ער האא ט באײ לד אא נגעקוקט ײ‬ ‫און ער האא ט מיר געגעבן דעם צייכן פון קרייץ‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬טראא ג דאא ס און גיי אין גן־עדן; און אויב דער מלאך וואא ס איז ‪11‬‬ ‫ווַז אים דעם צייכן פון קרייץ און זאא ג אים‪ :‬יאא שקע המשיח‪ ,‬וואא ס איז‬ ‫רַנלאא זן‪ ,‬ײ‬ ‫דער וועכטער פון גן־עדן וועט דיך נישט אײ ײ‬ ‫‪.‬איצט געקרייציקט‪ ,‬האא ט מיך געשיקט אײ הער צו דיר‬ ‫ווען איך האא ב דאא ס געטאא ן‪ ,‬און דערציילט דעם מלאך וואא ס איז דער וועכטער פון גן־עדן אײ לע די זאײ כן‪ ,‬און ער האא ט זיי ‪12‬‬ ‫זַט אין גן־עדן‬ ‫רַנגעשטעלט‪ ,‬און מיך געשטעלט אויף דער רעכטער ײ‬ ‫‪,‬געהערט‪ ,‬האא ט ער באײ לד געעפנט די טויערן‪ ,‬מיך אײ ײ‬ ‫רַנקומען מיט אײ לע זיינע זין‪ ,‬וואא ס ‪13‬‬ ‫זאא גנדיק‪ :‬בלייבט דאא אײ קורצע צייט‪ ,‬ביז אא דא ם‪ ,‬דער פאא טער פון אײ לע מענטשן‪ ,‬וועט אײ ײ‬ ‫‪.‬זענען די הייליקע און גערעכטע קנעכט פון יאא שקע המשיח‪ ,‬וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן‬ ‫‪,‬ווען זיי האבן געהערט דעם גאנצן באריכט פונעם גנב‪ ,‬האבן אלע אבות געזאגט מיט איין קול‪ ,‬געבענטשט זאא לסטו זיין ‪14‬‬ ‫אלמעכטיקער גאא ט‪ ,‬דער פאטער פון אייביקער גוטסקייט‪ ,‬און דער פאטער פון רחמנות‪ ,‬וואא ס דו האסט געוויזן אײ זאײ טובה צו‬ ‫די וואא ס זענען געווען זינדיקער קעגן אים‪ ,‬און דו האסט זיי געבראײ כט צו דער רחמנות פון גן עדן‪ ,‬און דו האסט זיי געשטעלט‬ ‫‪.‬צווישן דיינע גרויסע און גייסטיקע פארזארגונגען‪ ,‬אין א גייסטיק און הייליק לעבן‪ .‬אמן‬ ‫קאפיטל ‪21‬‬ ‫דאא ס זענען די גאא טלעכע און הייליקע סודות וואא ס מיר האא בן געזען און געהערט‪ .‬איך‪ ,‬כאײ רינוס און לענטהיוס זענען נישט ‪1‬‬ ‫‪,‬ערלויבט צו דערקלערן די אײ נדערע סודות פון גאא ט‪ ,‬ווי דער אײ רטשענגעל מיכאל האא ט אונדז באײ פוילן‬ ‫זאא גנדיק‪ ,‬איר זאא לט גיין מיט מיינע ברידער קיין ירושלים‪ ,‬און זאא לט ווייטער ָפילות טאא ן‪ ,‬דערקלערנדיק און ‪2‬‬ ‫אַך אויפגעשטעלט פון די טויטע אין דער זעלבער‬ ‫ווַל ער האא ט ײ‬ ‫פאײ רהערלעכנדיק די ָחי ית המתים פון יאא שקע המשיח‪ ,‬ײ‬ ‫‪.‬צַט מיט זיך אײ ליין‬ ‫ײ‬ ‫און איר זאא לט נישט רעדן מיט קיין מענטש‪ ,‬נאא ר זיצן ווי שטומע מענטשן ביז די צייט וועט קומען ווען גאא ט וועט אייך ‪3‬‬ ‫‪.‬דערלויבן צו דערציילן די סודות פון זיין גאא טלעכקייט‬ ‫דער אײ רטשאײ נגעל מיכאל האא ט אונדז ווייטער באײ פױלן צו גיין אײ ריבער דעם ירדן‪ ,‬צו אײ ן אויסגעצייכנט און פעט לאײ נד‪ ,‬וואו ‪4‬‬ ‫ווַז פון דער ָחי יײת־המתים פון משיחן‬ ‫‪.‬עס זענען פיל וואא ס זענען אויפגעשטאײ נען פון די טויטע צוזאײ מען מיט אונדז פאײ ר אײ באײ ײ‬ ‫ווייל מיר האא בן נאא ר דריי טעג געגעבן אונדז פון די טויטע‪ ,‬וואא ס זענען אויפגעשטאײ נען צו פייײערן דעם פסח פון אונדזער ‪5‬‬ ‫האר מיט אונדזערע עלטערן‪ ,‬און צו זאא גן אונדזער עדות פאײ ר משיח דעם האר‪ ,‬און מיר זענען געטויפט געוואא רן אין דעם‬ ‫‪.‬הייליקן טייך פון ירדן‪ .‬און איצט ווערן זיי נישט געזען דורך קיינעם‬ ‫דאא ס איז אײ זוי פיל ווי גאא ט האא ט אונדז דערלויבט צו דערציילן אייך; גיט אים דעריבער לויב און כבוד‪ ,‬און טוט תשובה‪ ,‬און ‪6‬‬ ‫‪,‬ער וועט זיך מיט אייך דערבאײ רימען‪ .‬שלום זאא ל זיין צו אייך פון גאא ט יאא שקע המשיח‪ ,‬און דעם גואל פון אונדז אײ לע‪ .‬אמן‪ ,‬אמן‬ ‫‪.‬אמן‬ ‫און נאא כדעם ווי זיי האא בן געענדיקט שרייבן און האא בן געשריבן אין צוויי באײ זונדערע שטיקלעך פאײ פיר‪ ,‬האא ט כאײ רינוס ‪7‬‬ ‫‪.‬געגעבן וואא ס ער האא ט געשריבן אין די הענט פון חנן‪ ,‬קיפא און גמליאל‬ ‫לענטהיוס האט אויך איבערגעגעבן וואא ס ער האט געשריבן אין די הענט פון ניקאדעמוס און יוסף; און גלייך זענען זיי ‪8‬‬ ‫‪.‬פארוואנדלט געוואא רן אין גאא ר ווייסע געשטאײ לטן און זענען מער נישט געזען געוואא רן‬ ‫אבער וואא ס זיי האא בן געשריבן איז געפונען געוואא רן גאײ נץ איבערשטימענדיק‪ ,‬די איינע האא ט נישט געהאײ ט קיין איין אות ‪9‬‬ ‫‪.‬מער אא דער ווייניקער ווי די אײ נדערע‬

‫‪40‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫ווען די גאנצע פארזאמלונג פון די יידן האט געהערט אלע די איבעראשנדע באציאונגען פון כארינוס און לענטיוס‪ ,‬האבן ‪10‬‬ ‫זיי איינער צום אנדערן געזאגט‪ ,‬באמת אלע די זאכן זענען געטאן געווארן דורך גאט‪ ,‬און געבענטשט זאל זיין דער האר‬ ‫‪.‬יאא שקע אויף אייביק און אייביק‪ ,‬אמן‬ ‫און זיי זענען אײ רום געגאײ נגען מיט גרויס זאא רג‪ ,‬און מורא‪ ,‬און ציטערניש‪ ,‬און האא בן זיך געשלאא גן אויף די ברוסט און ‪11‬‬ ‫‪.‬זענען אײ וועקגעגאײ נגען יעדער איינער צו זיין הויז‬ ‫אבער גלייך אלע די זאכן‪ ,‬וואס די יידן האבן דערציילט אין זייערע שולן וועגן יאא שקע‪ ,‬זענען יוסף און ניקאדעמוס באײ לד ‪12‬‬ ‫‪.‬דערציילט געווארן צום פראא קוראא ר‬ ‫און פילאטוס האט אויפגעשריבן אלע די דאזיגע טראנזאקציעס‪ ,‬און אריינגעלייגט אלע די חשבונות אין די אפענטלעכע ‪13‬‬ ‫‪.‬רעקארדס פון זיין זאל‬ ‫קאפיטל ‪22‬‬ ‫נאך די זאכן איז פילאטוס געגאנגען אין בית המקדש פון די יידן‪ ,‬און האט צוזאמענגערופן אלע הערשער און סופרים און ‪1‬‬ ‫‪.‬תלמידי חכמים‪ ,‬און איז מיט זיי אריין אין א קאפעלע פון בית המקדש‬ ‫און באפוילן אז אלע טויערן זאלן פארמאכט ווערן‪ ,‬האט ער צו זיי געזאגט‪ :‬איך האב געהערט אז איר האט א גרויס בוך ‪2‬‬ ‫‪.‬אין דעם בית המקדש; איך בעט אייך דעריבער‪ ,‬אז מען זאל עס ברענגען פאר מיר‬ ‫און ווען מען האט געבראכט דאס גרויסע בוך‪ ,‬וואס איז געטראגן געווארן דורך פיר דינער פון דעם בית המקדש‪ ,‬און ‪3‬‬ ‫באצירט מיט גאלד און טייערע שטיינער‪ ,‬האט פילאטוס צו זיי אלעמען געזאגט‪ :‬איך באשווער אייך ביים גאט פון אייערע‬ ‫‪.‬אבות‪ ,‬וואס האט געמאכט און באפוילן דעם בית המקדש צו ווערן געבויט‪ ,‬אז איר זאלט נישט באהאלטן די אמת פון מיר‬ ‫איר ווייסט אלץ וואס איז געשריבן אין יענעם בוך; זאגט מיר דעריבער יעצט‪ ,‬אויב איר האט געפונען אין די שריפטן ‪4‬‬ ‫;עפעס וועגן יענעם יאא שקע וועמען איר האט געקרייציקט‪ ,‬און אין וועלכער צייט פון דער וועלט ער האט געדארפט קומען‬ ‫‪.‬ווייזט עס מיר‬ ‫דעמאא לט‪ ,‬נאא כדעם וואא ס זיי האא בן געשוואוירן חנן און קיפא‪ ,‬האא בן זיי באײ פױלן אײ לע איבעריקע וואא ס זענען געווען מיט זיי ‪5‬‬ ‫‪.‬אײ רויסצוגיין פון דער קירך‬ ‫און זיי האא בן פאײ רמאײ כט די טויערן פון דעם טעמפל און פון דער קאײ פעלע‪ ,‬און געזאא גט צו פילאײ טוס‪ :‬דו האא סט אונדז געלאא זט ‪6‬‬ ‫בַם בויען פון דעם טעמפל‪ ,‬צו דערקלערן דיר וואא ס איז אמת און גערעכט‬ ‫‪.‬שווערן‪ ,‬ריכטער‪ ,‬ײ‬ ‫נאא כדעם ווי מיר האא בן געקרייציקט יאא שקען‪ ,‬נישט וויסנדיק אײ ז ער איז דער זון פון גאא ט‪ ,‬אא בער מיינענדיק אײ ז ער טוט זיינע ‪7‬‬ ‫‪.‬וואונדער דורך עפעס אײ מאײ גישן קונסט‪ ,‬האא בן מיר צוזאײ מענגערופן אײ גרויסע פאײ רזאײ מלונג אין דעם טעמפל‬ ‫און ווען מיר האא בן זיך איינער מיטן אײ נדערן באײ ראײ טן וועגן די וואונדער וואא ס יאא שקע האא ט געטאא ן‪ ,‬האא בן מיר געפונען פיל ‪8‬‬ ‫זַן טויט‪ ,‬און אײ ז זיי האא בן‬ ‫עדות פון אונדזער אייגענעם לאײ נד‪ ,‬וואא ס האא בן דערקלערט אײ ז זיי האא בן אים געזען לעבעדיק נאא ך ײ‬ ‫רַנגיין אין זיי‬ ‫זַנע תלמידים‪ ,‬און אים געזען אײ רויפגיין צו די הויכע הימלען און אײ ײ‬ ‫;אים געהערט רעדן מיט ײ‬ ‫און מיר האא בן געזען צוויי עדות‪ ,‬וועמענס קערפערס יאא שקע האא ט אויפגעוועקט פון די טויטע‪ ,‬וועלכע האא בן אונדז ‪9‬‬ ‫דערציילט וועגן אײ סך מאא דנע זאײ כן וואא ס יאא שקע האא ט געטאא ן צווישן די טויטע‪ ,‬וועגן וועלכע מיר האא בן אײ געשריבענע‬ ‫‪.‬באײ ריכט אין אונדזערע הענט‬ ‫‪.‬און עס איז אונדזער מנהג יערליך צו עפענען דעם הייליקן בוך פאר א פארזאמלונג‪ ,‬און דארט זוכן דעם עצה פון גאט ‪10‬‬ ‫און מיר האא בן געפונען אין דעם ערשטן פון די זיבעציק ביכער‪ ,‬וואו מיכאל דער אײ רטשאײ נגעל רעדט צום דריטן זון פון ‪11‬‬ ‫אא דם דעם ערשטן מענטש‪ ,‬אײ באײ ריכט אײ ז נאא ך פינף טויזנט פינף הונדערט יאא ר‪ ,‬איז משיח דער מערסט באײ ליבטער זון פון גאא ט‬ ‫‪,‬געקומען אויף דער ערד‬ ‫און מיר האא בן ווייטער באײ טראײ כט‪ ,‬אײ ז אפשר איז ער געווען דער גאא ט פון ישראל וואא ס האא ט גערעדט צו משהן‪ ,‬דו זאא לסט ‪12‬‬ ‫זַן ברייט‪ ,‬און אײ ן אייל און אײ‬ ‫זַן לענג‪ ,‬און אײ ן אייל און אײ האײ לב ײ‬ ‫זַן ײ‬ ‫מאײ כן דעם אא רון פון עדות; צוויי איילן און אײ האײ לב זאא ל ײ‬ ‫זַן הויך‬ ‫‪.‬האײ לב ײ‬ ‫דורך די פינף איילן און א האלב פארן בויען דעם ארון פון דעם אלטן טעסטאמענט‪ ,‬האבן מיר באמערקט און געוואוסט ‪13‬‬ ‫;אז אין פינף טויזנט יאר און א האלב )איין טויזנט( יאר‪ ,‬וועט יאא שקע משיח קומען אין דעם ארון אדער משכן פון א גוף‬ ‫‪.‬און אײ זוי עדות אונדזערע שריפטן אײ ז ער איז דער זון פון גאא ט‪ ,‬און דער האר און מלך פון ישראל ‪14‬‬ ‫און ווייל נאך זיין ליידן זענען אונזערע הויפט כהנים געווען איבערראשט פון די וואונדער וואס זענען געטאן געווארן ‪15‬‬ ‫‪,‬דורך אים‪ ,‬האבן מיר געעפנט יענעם בוך צו דורכקוקן אלע דורות ביזן דור פון יוסף און מרים‪ ,‬די מוטער פון יאא שקע‬ ‫;מיינענדיג אז ער איז פון די זאמען פון דוד‬ ‫צַט ער האא ט געשאײ פן דעם הימל און די ערד און ‪16‬‬ ‫און מיר האא בן געפונען דעם באײ ריכט פון דער בריאה‪ ,‬און אין וועלכער ײ‬ ‫‪.‬דעם ערשטן מענטש אא דם‪ ,‬און פון דאא רטן ביזן מבול זענען געווען צוויי טויזנט‪ ,‬צוויי הונדערט און צוועלף יאא ר‬ ‫דרַסיק‪ .‬און פון ‪17‬‬ ‫און פון דער מבול ביז אײ ברהם‪ ,‬ניין הונדערט און צוועלף‪ .‬און פון אײ ברהם ביז משהן‪ ,‬פיר הונדערט און ײ‬ ‫‪.‬משהן ביז דודן דעם מלך‪ ,‬פינף הונדערט און צען‬

‫‪41‬‬

‫דער טויט‪ ,‬קבורה און אויפשטייאונג פון יאא שקע המשיח‬

‫און פון דודן ביז דער באײ בילאא נישער געפאײ נגענשאײ פט‪ ,‬פינף הונדערט יאא ר‪ .‬און פון דער באײ בילאא נישער געפאײ נגענשאײ פט ‪18‬‬ ‫‪.‬ביז דער גילגול פון משיחן‪ ,‬פיר הונדערט יאא ר‬ ‫‪.‬די סומע פון אלעם וואס באטרעפט פינף טויזנט און א האלב )א טויזנט( ‪19‬‬ ‫און אײ זוי שיינט עס‪ ,‬אײ ז יאא שקע‪ ,‬וועמען מיר האא בן געקרייציקט‪ ,‬איז יאא שקע משיח‪ ,‬דער זון פון גאא ט‪ ,‬און דער אמתער און ‪20‬‬ ‫‪.‬אײ למעכטיקער גאא ט‪ .‬אמן‬

‫‪42‬‬