Yiddish - The Book of 1st Kings

‫‪1‬מלכים‬ ‫קאפיטל ‪1‬‬ ‫‪ַ1‬ון דער מלך דוד ַיז געווען ַא לט ַון שוין ַויף יַא רן ;ַון מען הַא ט ַים בַא דעקט מיט קליידער ‪ַ,‬א בער ער הַא ט נישט בַא קומען קיין‬ ‫היץ‪.‬‬ ‫‪2‬הַבן זיינע קנעכט צו ַים געזַגט ‪:‬זַל מען זוכן פַר מיין הַר דעם מלך ַ יונגע יונגפרוי ‪ַ,‬ון זַל זי שטיין פַרן מלך ‪ַ,‬ון זַל זי‬ ‫ַים טַנצן ‪ַ,‬ון זַל זי ליגן ַין דיין בוזעם ‪,‬כדי מיין הַר דער מלך זַל ווערן הייס‪.‬‬ ‫‪3‬הַא בן זיי געזוכט ַא שיינע יונגפרוי ַין ַא לע געמַא רקן פון ישרַל ‪ַ,‬ון געפונען ַא בישַא ג פון שונעמ ‪ַ,‬ון געברַא כט זי צום מלך‪.‬‬ ‫‪ַ4‬ון די יונגפרױ ַיז געווען זייער שיין ‪ַ,‬ון זי הַא ט ליב געהַא ט דעם מלך ַון ַים בַא דינט ;ַא בער דער מלך הַא ט זי נישט דערקענט‪.‬‬ ‫רַטן ַון‬ ‫זַן ַא מלך ;ַון ער הַא ט זיך צוגעגרייט א‬ ‫‪5‬דעמַא לט הַא ט זיך ַדוניהו דער זון פון חגית דערהויבן ‪,‬זַא גנדיק ‪ַ:‬יך וועל א‬ ‫רייטער ‪ַ,‬ון פופציק מענטשן צו לויפן פַא ר ַים‪.‬‬ ‫זַן פַא טער הַא ט ַים קיינמַא ל נישט שלעכט געמַא כט ‪,‬זַא גנדיק ‪:‬פַא רווַא ס הַא סטו ַא זוי געטַא ן ?ַון ער ַיז ַויך געווען ַא זייער‬ ‫‪ַ6‬ון א‬ ‫זַן מוטער הַא ט ַים געבוירן נַא ך ַא בשא לומען‪.‬‬ ‫שיינער מענטש ‪ַ,‬ון א‬ ‫‪ַ7‬ון ער הַא ט זיך בַא רַא טן מיט יוַב דעם זון פון צרויאהן ‪ַ,‬ון מיט ַביתר דעם כהן ;ַון זיי ‪,‬ווַא ס זענען געגַא נגען נַא ך ַדוניאהו ‪,‬הַא בן‬ ‫ַים געהַא לפן‪.‬‬ ‫‪ַ8‬בער צדוק דער כהן ‪ַ,‬ון ב אניאהו דער זון פון יהוידע ‪ַ,‬ון נתן דער נביַ ‪ַ,‬ון שמעי ‪ַ,‬ון רעי ‪ַ,‬ון די גיבורים ווַא ס הַא בן געהערט צו‬ ‫דודן ‪,‬זענען נישט געווען מיט ַדוניהו‪.‬‬ ‫‪ַ9‬ון ַדוניהו הַט געשחטן שעפס ַון רינדער ַון פעטע בהמות ביים שטיין פון זוהל ללת ‪,‬ווַא ס ַיז לעבן ִע ין‪-‬רוגגל ‪ַ,‬ון ער הַט גערופן‬ ‫ַא לע זיינע ברידער ‪,‬די זין פון דעם מלך ‪ַ,‬ון ַא לע מענטשן פון יהודה ‪,‬די קנעכט פון דעם מלך‪.‬‬ ‫‪ַ10‬בער נתן דעם נביַ ‪ַ,‬ון ב אניאה ‪ַ,‬ון די גיבורים ‪ַ,‬ון זיין ברודער שלמה ‪,‬הַט ער נישט גערופן‪.‬‬ ‫‪11‬דערום הַא ט נתן גערעדט צו בת שבע ‪,‬דער מוטער פון שלמה ‪ַ,‬ון געזַא גט ‪:‬הַא סטו נישט געהערט ַא ז ַא דוניהו דער זון פון חגית ַיז‬ ‫געווַא רן מלך ‪ַ,‬ון דוד ‪ַ,‬ונדזער הַא ר ‪,‬ווייסט נישט דערפון?‬ ‫‪12‬נו ‪,‬קום ‪,‬לַא מיך ‪ַ,‬יך בעט דיך ‪,‬דיר געבן עצה ‪,‬כדי דו זַא לסט רַא טעווען דיין ַייגענעם לעבן ַון דַא ס לעבן פון דיין זון שלמה‪.‬‬ ‫‪13‬גיי ַון גיי ַריין צום מלך דוד ‪ַ,‬ון זַא ג צו ַים ‪:‬הַא סטו נישט ‪,‬מיין הַא ר ‪,‬מלך ‪,‬געשווַוירן צו דיין דינסט ‪,‬זַא גנדיק ‪:‬זיכער וועט‬ ‫דיין זון שלמה קיניגן נַא ך מיר ‪ַ,‬ון ער וועט זיצן ַויף מיין טרַא ן ?פַרווַס קיניגט דען ַדוניהו?‬ ‫‪14‬זע ‪,‬בשעת דו רעדסט נַך דַרט מיטן מלך ‪,‬וועל ַיך ַויך ַריינקומען נַך דיר ‪ַ,‬ון בַשטעטיגן דיינע ווערטער‪.‬‬ ‫‪ַ15‬ון בת‪-‬שבע ַיז ַריין צום מלך ַין צימער ;ַון דער מלך ַיז געווען זייער ַא לט ;ַון ַבישג די שונַמישע הַט געדינט דעם‬ ‫מלך‪.‬‬ ‫‪ַ16‬ון בת שבע הַט זיך געבוקט ַון זיך געבוקט פַרן מלך ‪ַ.‬ון דער מלך הַט געזַגט ‪:‬ווַא ס ווילסטו?‬ ‫‪ַ17‬ון זי הַט צו ַים געזַגט ‪:‬מיין הַר ‪,‬דו הַסט געשווַוירן ביי ה 'דיין גַט צו דיין דינסט ‪,‬זַגנדיג ‪:‬זיכער וועט דיין זון שלמה‬ ‫קיניגן נַך מיר ‪ַ,‬ון ער וועט זיצן ַויף מיין טרַן‪.‬‬ ‫‪ַ18‬ון ַיצט ‪,‬זע ‪ַ,‬דוניהו ַיז געווַא רן מלך ;ַון ַיצט ‪,‬מיין הַא ר דער מלך ‪,‬דו ווייסט עס נישט‪.‬‬ ‫‪ַ19‬ון ער הַא ט געשַא כטן רינדער ַון פעטע בהמות ַון שעפס ַין גרויסע צַא ל ‪ַ,‬ון הַא ט גערופן ַא לע זין פון מלך ‪ַ,‬ון ַביתר דעם‬ ‫כהן ‪ַ,‬ון יוַב דעם פירער פון חיל ;ַא בער שלמה דיין קנעכט הַא ט ער נישט גערופן‪.‬‬ ‫‪ַ20‬ון דו ‪,‬מיין הַר ‪,‬מלך ‪,‬די ַויגן פון גַנץ ישרַל זענען ַויף דיר ‪ַ,‬ז דו זַלסט זיי זַגן ווער וועט זיצן ַויף דעם טרַן פון מיין‬ ‫הַר דעם מלך נַך ַים‪.‬‬ ‫מַן זון שלמה גערעכנט‬ ‫זַנע פַא טערס ‪,‬וועלן ַיך ַון א‬ ‫מַן הַא ר דער מלך וועט זיך שלַא פן מיט א‬ ‫‪ַ21‬א נדערש וועט עס פַא סירן ‪,‬ווען א‬ ‫ווערן פַא ר זינדיקע‪.‬‬ ‫‪ַ22‬ון ‪,‬זע ‪,‬בשעת זי הַט נַך גערעדט מיטן מלך ‪ַ,‬יז ַויך נתן דער נביַ ַריינגעקומען‪.‬‬ ‫רַנגעקומען פַא רן מלך ‪,‬הַא ט ער זיך געבוקט פַא רן‬ ‫‪ַ23‬ון זיי הַא בן געזַא גט דעם מלך ‪,‬זַא גנדיק ‪:‬זע ‪,‬נתן דער נביַ !ַון ווען ער ַיז ַא א‬ ‫מלך מיטן פנים צו דער ערד‪.‬‬ ‫‪ַ24‬ון נתן הַט געזַגט ‪:‬מיין ַדוני מלך ‪,‬הַסטו געזַגט ַז ַדוניהו זַל קיניגן נַך מיר ‪ַ,‬ון ער זַל זיצן ַויף מיין טרַן?‬ ‫‪25‬ווייל ער ַיז היינט ַא רַא פגעגַא נגען ‪ַ,‬ון הַא ט געשחטן רינדער ַון פעטע בהמות ַון שעפס ַין גרויסע צַא ל ‪ַ,‬ון הַא ט גערופן ַא לע‬ ‫די זין פונעם מלך ‪ַ,‬ון די שרים פונעם חיל ‪ַ,‬ון ַביתר דעם כהן ;ַון זע ‪,‬זיי עסן ַון טרינקען פַא ר ַים ‪ַ,‬ון זַא גן ‪:‬גַא ט זַא ל לעבן מלך‬ ‫ַדוניהו!‬ ‫‪ַ26‬א בער מיך ‪ַ,‬פילו מיך דיין קנעכט ‪ַ,‬ון צדוק דעם כהן ‪ַ,‬ון בנאהו דעם זון פון יהוידע ‪ַ,‬ון דיין קנעכט שלמה ‪,‬הַא ט ער נישט‬ ‫גערופן‪.‬‬ ‫דַן קנעכט ‪,‬ווער זַא ל זיצן ַויף דעם טרַא ן פון‬ ‫מַן הַא ר דעם מלך ‪ַ,‬ון דו הַא סט עס נישט געמַא לדן א‬ ‫‪ַ27‬יז דַא ס געטַא ן געווַא רן דורך א‬ ‫מַן הַא ר דעם מלך נַא ך ַים?‬ ‫א‬ ‫‪28‬הַא ט דער מלך דוד געענטפערט ַון געזַא גט ‪:‬רופט מיך בת שבע ‪ַ.‬ון זי ַיז געקומען פַא רן מלך ַון הַא ט זיך געשטעלט פַא רן מלך‪.‬‬ ‫מַן נשמה פון ַא לע צרות‪,‬‬ ‫‪ַ29‬ון דער מלך הַא ט געשווַוירן ַון געזַא גט ‪:‬ווי גַא ט לעבט ‪,‬ווַא ס הַא ט ַויסגעלייזט א‬