Yiddish - Bel and the Dragon

‫קאפיטל‪1‬‬ ‫‪1‬און דער מלך אסטיאגס איז אסף צו זיינע אבות‪ ,‬און כורש פון פרס האט באקומען זיין מלכות‪.‬‬ ‫‪2‬און דניאל האא ט זיך אא שמועס מיט דעם מלך‪ ,‬און ער איז געווען כבוד איבער אא לע זיינע חברים‪.‬‬ ‫‪3‬און די ָא בא ל האא ט געהאא ט אא ן ֶב סב ל‪ ,‬וואא ס האא ט גערופן דעם בב ל‪ ,‬און יעדן טאא ג האא ט מען אויף אים אויסגעגעבן צוועלף גרויס מאס מעל‪ ,‬און פערציק שאא ף‪ ,‬און ‪6‬‬ ‫כלים וויין‪.‬‬ ‫‪4‬און דער מלך האא ט זיך געבוקט צו אים‪ ,‬און איז געגאא נגען טאא ג‪-‬טעגלעך עס שענקן; אא בער דניאל האא ט זיך געבוקט צו זיין אייגענעם גאא ט‪ .‬האא ט דער מלך צו אים‬ ‫געזאא גט‪ :‬פאא ר װאא ס טוסטו זיך ניט פאא ר בעלן?‬ ‫‪5‬און וואא ס האא ט געענטפערט‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬מחמת איך קען זיך נישט בוקן פאא ר ֶע דב ן‪ ,‬וואא ס זענען געמאא כט געוואא רן מיט הענט‪ ,‬נייערט דעם לעבעדיקן גאא ט‪ ,‬וואא ס‬ ‫לַבער‪.‬‬ ‫האא ט באא שאא פן דעם הימל און די ערד‪ ,‬און האא ט הערשאא פט איבער אא לע א‬ ‫‪6‬האא ט דער מלך צו אים געזאא גט‪ :‬דאא כטסטו ניט‪ ,‬אא ז בל איז אא לעבעדיקער גאא ט? זעסטו ניט וויפיל ער עסט און טרינקט יעדן טאא ג?‬ ‫‪7‬האא ט דניאל געשמַכלט‪ ,‬און געזאא גט‪ :‬מלך‪ ,‬זאא לסט ניט נאא רן װערן‪ ,‬װאא רום דאא ס איז נאא ר לַם אינעװַניק‪ ,‬און קופער פון דרויסן‪ ,‬און קַן זאא ך האא ט ניט‬ ‫געגעסן און ניט געטרונקען‪.‬‬ ‫זַנע ֹכ הנים‪ ,‬און האא ט צו זַ געזאא גט‪ :‬אױב איר װעט מיר ניט זאא גן‪ ,‬װער דאא ס איז‪ ,‬װאא ס עסט די דאא זיקע הוצאות‪,‬‬ ‫‪8‬האא ט דער מלך זיך געצערנט‪ ,‬און האא ט גערופן א‬ ‫זאא לט איר שטאא רבן‪.‬‬ ‫‪9‬אא ָער אויב איר קענט מיך מוכיח זיין‪ ,‬אא ז ָב לבן אכל זיי‪ ,‬זאא ל דניאל מות‪ ,‬וואא רעם ער האא ט גערעדט חילול השם קעגן בעל‪ .‬האא ט דניאל געזאא גט צום מלך‪ :‬זאא ל‬ ‫דַן װאא רט‪.‬‬ ‫זַן אא זױ װי א‬ ‫א‬ ‫‪10‬און די ֹכ הנים פון בב ל זייאנען געווען ‪ 10‬און ‪ ,66‬אא חוץ זייערע ווייבער און קינדער‪ .‬און דער מלך איז געגאא נגען מיט דניאלן אין דעם היכל פון בעל‪.‬‬ ‫‪11‬האא ָן די ֹכ הנים פון ָלס געזאא גט‪ :‬זע‪ ,‬מיר גייען אא רויס; אא בער דו‪ ,‬מלך‪ ,‬שטעל אויף דעם שפייז‪ ,‬און גרייט דעם וויין‪ ,‬און פאא רמאא כן די טיר שנעל‪ ,‬און סתימה‬ ‫עס מיט דיין אייגענעם זיגל;‬ ‫‪12‬און מארגן‪ ,‬ווען דו קומסט אריין‪ ,‬אויב דו וועסט נישט טרעפן אז בעל האט אלץ געגעסן‪ ,‬וועלן מיר מות‪ ,‬אדער דניאל‪ ,‬וואס רעדט קעגן אונדז שקר‪.‬‬ ‫‪13‬און זיי האא ָן עס ווייניג געקוקט‪ :‬וואא רעם אונטערן טיש האא ָן זיי געמאכט אא ן איינגאא נג‪ ,‬וואא ס זיי זייאנען אא רייאנגעגאא נגען תמיד‪ ,‬און האא ָן די דאא זיקע זאא כן אכל‪.‬‬ ‫זַנע קנעכט צו ברענגען אא ש‪ ,‬און די װאא ס זַ האא בן‬ ‫‪14‬און אא ז זיי זענען אא רויסגעגאא נגען‪ ,‬האא ט דער מלך געשטעלט מאכלים פאא ר ָב לבן‪ .‬און דניאל האא ט באא פױלן א‬ ‫זַנען אא רױסגעגאא נגען‪ ,‬און האא בן פאא רמאא כט די טיר‪ ,‬און זי פאא רחתמעט מיט דעם מלךס זיגל‪ ,‬און אא זױ‬ ‫צעשפרַט איבערן גאא נצן הע יכל פאא רן מלך אא לַן‪ ,‬און זַ א‬ ‫זַנען זַ אא װעקגעגאא נגען‪.‬‬ ‫א‬ ‫‪15‬און אין דער נאא כט זענען געקומען די ֹכ הנים מיט זייערע ווייבער און קינדער‪ ,‬אא זוי ווי זיי פלעגן טאא ן‪ ,‬און האא ָן אא לץ געגעסן און געטרונקען‪.‬‬ ‫‪16‬אין דער פרי ווען דער מלך איז אויפגעשטאנען‪ ,‬און דניאל מיט אים‪.‬‬ ‫זַנען געזונט‪.‬‬ ‫‪17‬האא ט דער מלך געזאא גט ‪ :‬דניאל ‪ ,‬זענען די חותמות גאא נץ ? האא ט ער געזאא גט‪ :‬יאא ‪ ,‬מלך‪ ,‬זַ א‬ ‫‪18‬און ווי ער האא ט פתח דעם טיר‪ ,‬האא ט דער מלך געקוקט אויפן טיש‪ ,‬און האא ט געשריגן מיט אא הויך קא ול‪ :‬גרויס ביסטו‪ָ ,‬ב ל‪ ,‬און ביי דיר איז בכלל נישט קיין‬ ‫רמאות‪.‬‬ ‫רַנגיין‪ ,‬און האא ט געזאא גט‪ :‬זע‪ ,‬אא צונד‪ ,‬דער מדרכה‪ ,‬און צַכנט גוט‪ ,‬וועמענס טריט דאא ס‬ ‫‪19‬האא ט דניאל געלאא כט‪ ,‬און האא ט געהאא לטן דעם מלך‪ ,‬אא ז ער זאא ל ניט אא א‬ ‫זַנען‪.‬‬ ‫א‬ ‫װַבער‪ ,‬און קינדער‪ .‬און דעמאא לט דער מלך איז געווען בייז‪,‬‬ ‫‪20‬האא ט דער מלך געזאא גט‪ :‬איך זע די טריט פון מענער‪ ,‬א‬ ‫‪21‬און זיי האא ָן לקח די ֹכ הנים מיט זייערע ווייבער און זייאנע ָא ננ ים‪ ,‬וואא ס זיי האא ָן אים ווייזן די דלתות וואא ס זיי זייאנען בוא‪ ,‬וואו זיי זייאנען בוא‪ ,‬און האא ָן אכל‬ ‫וואא ס אויפן טיש‪.‬‬ ‫‪22‬דעריָער האא ט זיי דער מלך הרגעט‪ ,‬און האא ט נתן ָל אין דער מאא כט פון דניאלן‪ ,‬וואא ס האא ט חרב אים און זיין הע יכל‪.‬‬ ‫‪23‬און אין דעם זעלבן אא רט איז געווען אא גרויס שלאנג‪ ,‬וואא ס זיי פון בבל האבן געדינט‪.‬‬ ‫‪24‬האא ט דער מלך אמר צו דניאלן‪ :‬וועסטו אויך זאא גן‪ ,‬אא ז דאא ס איז פון קופער? זע‪ ,‬ער לעבט‪ ,‬ער עסט און טרינקט; דו קענסט ניט זאא גן אא ז ער איז ניט קיין‬ ‫לעבעדיק גאא ט‪ :‬דעריבער בוקן אים‪.‬‬ ‫מַן גאא ט‪ ,‬װאא רום ער איז דער לעבעדיקער גאא ט‪.‬‬ ‫‪25‬האא ט דניאל געזאא גט צום מלך‪ :‬איך װעל זיך בוקן צו יהוה א‬ ‫‪26‬אא ָער לאא ז מיר רשות‪ ,‬מלך‪ ,‬און איך וועל הרג דעם דאא זיקן שלאנג אא ן אא שווערד און אא ן אא שטעקן‪ .‬האא ט דער מלך געזאא גט‪ :‬איך גיב דיר אא פ‪.‬‬ ‫רַנגעלייגט אין דעם מויל‬ ‫‪27‬האא ט דניאל גענומען פעך‪ ,‬און פעט‪ ,‬און האא ר‪ ,‬און האא ט זיי געצעכטן צוזאא מען‪ ,‬און האא ט דערפון געמאא כט שטיקער; דאא ס האא ט ער אא א‬ ‫פון דעם שלאנג‪ ,‬און דער שלאנג האא ט זיך צעבראא כן‪ ,‬און דניאל האא ט געזאא גט‪ :‬זע‪ ,‬דאא ס זענען איר געטער דינען‪.‬‬ ‫‪28‬און אא ז זיי פון ָא בב ל האא ָן דאא ס געהערט‪ ,‬האא ָן זיי זיך צער גדול‪ ,‬און האא ָן קשר אא קעגן דעם מלך‪ ,‬אא זוי צו אמר‪ :‬דער מלך איז געוואא רן אא יינ ד‪ ,‬און ער האא ט‬ ‫שחת ָב לבן‪ ,‬ער האא ט הרג דעם שלאנג‪ ,‬און מות די ֹכ הנים‪.‬‬ ‫‪29‬און זיי זייאנען בוא צום מלך‪ ,‬און האא ָן אמר‪ :‬נצל אונדז דא ניאע לן‪ ,‬אא דער מיר וועלן דיך און דייאן הױז צעשטערן‪.‬‬ ‫‪30‬און אא ז דער מלך האא ט געזען אא ז מע האא ט אים געדריקט‪ ,‬און ער האא ט אים געצױגן‪ ,‬האא ט ער צו זַ איבערגעענטפערט ​​דניאלן‪.‬‬ ‫‪31‬וואא ס האא ט אים אא ריינגעוואא רפן אין דער גרוב פון אריות‪ ,‬וואו ער איז געווען זעקס טעג‪.‬‬ ‫זַנען געווען זיבן לַבן‪ ,‬און זַ האא בן זַ געגעבן יעדן טאא ג צװַ פגרים‪ ,‬און ‪ 2‬שאא ף‪ ,‬װאא ס מע האא ט זַ דעמאא לט ניט געגעבן‪ֹ ,‬די זַ זאא לן‬ ‫‪32‬און אין דער גרוב א‬ ‫עסן דניאלן‪.‬‬ ‫‪33‬און עס איז געווען אין יידנטום אא נביא‪ ,‬גערופן חא בא ק‪ ,‬וואא ס האא ט געמאא כט קנאא בל‪ ,‬און האא ט צעבראא כן ברויט אין אא שיסל‪ ,‬און איז געגאא נגען אין פעלד‪ ,‬עס צו‬ ‫ברענגען צו די שניטער‪.‬‬ ‫‪34‬אא ָער דער מלאך ה' האא ט אמר צו חא בא קון‪ :‬גיי טראג די סעודה וואא ס דו האא סט קיין ָא בב ל צו דא ניאע לן‪ ,‬וואא ס איז אין דער גרוב פון אריה‪.‬‬ ‫‪35‬און חא בא ק האא ט אמר‪ :‬האר‪ ,‬איך האא ב קיינמאא ל נישט געזען בבל; איך ווייס אויך נישט וואו די הייל איז‪.‬‬ ‫‪36‬און דער מלאך ה' האט אים לקח ביי די כתר‪ ,‬און האט אים געבארן דורך די האא ר פון זיין קאא פ‪ ,‬און האט אים דורך די עזות פון זיין גייסט שטעלן אים אין‬ ‫בבל איבער דער הייל‪.‬‬ ‫‪37‬און חא בא ק האא ט געשריגן‪ ,‬אא זוי צו זאא גן‪ :‬דניאל‪ ,‬דניאל‪ ,‬נעם די סעודה וואא ס גאא ט האא ט דיר געשיקט‪.‬‬ ‫‪38‬האא ט דניאל געזאא גט‪ :‬דו האא סט מיר געדאא כט‪ ,‬גאא ט‪ ,‬און דו האא סט ניט פאא רלאא זן די װאא ס זוכן דיך און האא בן דיך ליב‪.‬‬ ‫‪39‬און דניאל איז אויפגעשטאנען‪ ,‬און האא ט געגעסן‪ ,‬און דער מלאך ה' האא ט ווידער אא מאא ל געשטעלט חא בא ק אין זיין אא רט‪.‬‬ ‫רַנגעקוקט‪ ,‬ערשט דניאל איז געזעסן‪.‬‬ ‫‪40‬אויפן זיבעטן טאג איז דער מלך געגאא נגען וויינען אויף דניאלן; און אא ז ער איז געקומען אין דער גרוב‪ ,‬האא ט ער אא א‬ ‫‪41‬דעמאלט האט דער מלך געשריגן מיט אא הויך קול‪ ,‬אא זוי צו זאא גן‪ :‬גרויס איז האר גאא ט פון דניאל‪ ,‬און קיין אא נדערער אא חוץ דיר‪.‬‬ ‫‪42‬און ער האא ט אים אא רויסגעצויגן‪ ,‬און האא ט אא ריינגעוואא רפן די וואא ס זענען געווען די סיבה פון זיין פאא רניכטונג אין דער הייל‪ ,‬און זיי זענען פארצערט געוואא רן‬ ‫אין אא רגע פאא ר זיין פנים‪.‬‬