

Iletaka-Aristeas
INTSHAYELELO
Kwincwadika-Aristeas,enyeyezonazintozibalulekileyo nezidalaezifunyenweyokulengqokelela,sihambeindlela endekakhulukuAdamnoEva,indlelaendekakhulu kuNogumbeLencwadiibonisaumbonisowokuqina koluntu,oluyelwazalisauMhlabangokutsha,nezizwe ezinamandlaezihlalangobukhazikhazinobuqaqawuli.
Uzakufundaaphangombhaliwokuqalaomkhulu weencwadi--uPtolemyPhiladelphus.Unqwenela ukuqokelelakwithalalakheleencwadieAlexandria"zonke iincwadizehlabathi."Ekugqibeleni,ngomnqwenowakhe wokufumanaumsebenziomnyeomkhulu--iMithetho yamaYuda--uthengisaabantuabayi-100,000abathinjwa ngalooncwadiElimhlawumbilelonaxabisoliphezulu elakhalahlawulwangomsebenziomnye.Libonisaisizathu esingaqhelekangasokuphelakoKubanjwaOkukhulu
Iziganekozalebalizenzekangexeshalokuphila koKumkanikaziodumileyouArsinoe,owasweleka ngowama-270BC.Umhlaochanekileyowokubhalwa kwalencwadiawuqinisekanga.
Iinkcukachazobomibenkundla,ingxoxongeengxaki zentlalozalemihlazibalulekekakhulukwayezicacile. Kuyintoengaqhelekangaukubonaukumkanineendwendwe zakhebedlalaimibuzoneempendulongexeshalesidlosabo.
Ulwakhiwolwalomsebenziufunxayolulandelayo: 1.UkunikezelwakwencwadikuPhilocrates.
2Isenzosokuqala:
(a)IsiphakamisosikaMgciniweencwadisokukhulula abathinjwaabangamaJudangokutshintshiselananencwadi.
(b)Ukukhululwa
(c)IletakaPhiladelphuseyaku-Eleazar (d)Impendulo.
(e)Amagamaekomitietyunjelweukuguqulelalencwadi
3Inkcazoyeziphozasebukhosini:
(a)Itafile(mhlawumbiyeyonafenitshalaintlekakhulu eyakhayaveliswa) (b)Omnyeuzisa.
4InkcazoyeYerusalem (a)Itempile(kunyenenkquboyokusebenzakwamanzi) (b)Umsitho.
(c)Inqaba (d)Isixeko (e)Amaphandle.
5Indlelayokuvalelisaka-Eleazar
6Ingcacisoka-Eleyazarengomthetho(obububulumko obukhulu).
7Indawoyokwamkelaiindwendwe 8Isidlo(imibuzoneempenduloezingama-72)
9.InguquleloyeNcwadi.
ISAHLUKO1
NgexeshalokubanjwakwamaYudaeYiputa,uPtolemy Philadelphusuzityhilanjengomntuwokuqalaothanda iincwadiezibhaliweyo.Unqwenelaukubazonkeiincwadi zehlabathizibekwithalalakheleencwadi;ukuzeafumane iMithethokaMosesuthembisaukurhwebangama-100,000 abathinjwangaloomsebenziekhwazaesithi,"Yinzuzo encincingokwenene!"
1Ekubenindiqokeleleizintozembaliekhumbulekayo yokutyelelakwamuEleyazareuMbingeleliOmkhulu wamaYuda,kwayengenxayokubawena,Philocrates, njengokoungalahlekelwalithubalokundikhumbuza,ubeke ingqaleloenkuluemvakokufumanaingxeloyezizathu kunyenenjongoyothumolwam,ndizamileukukucacisela ngokucacileyongalento,kubandiyaqondaukuba unothandolwendalolokufunda,uphawuoluphezululomntu -ukuzamarhoqo'ukongezaulwazilwakhekunyenezinto azifundileyo'nokubakungokufundaimbaliokanye ngokuthathainxaxhebakwiziganekongokwazo.
2Kungalendlela,ngokuthathaizintoezibalaseleyo,apho umphefumlouqiniswakhonangobunyulu,kwayeemva kokubausukeleinjongoyawokunqulo-zithixo,eyona njongoibalaseleyo,usebenzisaokunjengesikhokelosawo esingenasiphakouzengaloondlelaufumaneinjongo eqinisekileyo
3Yayikukuzinikelakwamekufuneniulwazilwenkolo okwandikhokelelaekubenindithathei-embassykulendoda ndiyikhankanyileyo,eyayihlonitshwakakhulungabemi bayokunyenabanye,ngenxayobuhlebayokunye nobungangamshabayo,kwayeyayinamaxwebhu axabisekileyokumaYudakwilizwelayonakwamanye amazweukuzekuchazweumthethokaThixo,kuba imithethoyaboibhalwekwisikhumbaesinoonobumba bamaYuda
4Elinxusandalithabathangomdla,okokuqalandifumene ithubalokuncengaukumkaniegamenilabathinjwa abangamaYudaababethuthwebesukakwaYudabesiya eYiputanguyisewokumkani,xawafumanaelisixeko okokuqalawazawoyisailizwelaseYiputa.
5Kufanelekileukubandikuxeleleelibali,kuba ndiqinisekileukubawena,ngokuthandakwakho ubungcwelekunyenovelwanolwakhonabantuabaphila ngokuvumelananomthethoongcwele,uyakuyiphulaphula ngokululangakumbiingxeloendicebaukuyichaza,kuba wenangokwakhousandul’ukuzakuthiuvelaesiqithini
kwayeunomdlawokuvayonkeintoethandaukwakha umphefumlo.
6Kwisihlandlosangaphambili,ndikuthumeleleingxelo yeenyanisoendicingaukubazifanelekileukubandizibalise ngohlangalwamaYuda,ingxeloendiyifumene kubabingeleliabakhuluabafundekakhulukwilizwe laseYiputaelifundileyo
7Njengokonilangazelelakangakaukufumanaulwazi lwezintoezinokuncedaingqondo,ndivakalelwakukuba ndinoxanduvalokubandininikelonkeulwazi olusemandleniam
8Ndifanelendizivendinoxanduvaolufanayokubobonke ababenesimosengqondoesifanayokodwandivakalelwa kukubakunjalonganikubanineminqwenoemihlekakhulu, kwayeekubeniningengomzalwanawamkuphela, ningengomzalwanewam,kodwanikunyenamekufuneni okulungileyo
9Kubaulonwabooluvelakwigolideokanyenakweyiphina enyeintoexabisekileyokwiingqondoezingacingisiswanga kakuhlealunikinzuzoifanayonokufunainkcubekokunye nokufundaesikusebenzisayoekuyikhuseleni
10Kodwaukuzendinganidinisingentshayeleloende kakhulu,ndizakuqhubekakwangokondizendithethe ngomongowebalilam
11UDemetriyowasePhalerum,umongameliwethala leencwadilokumkani,wafumanaimalieninzi,ngenjongo yokuqokelelandawonye,kangangokowayenako,zonke iincwadizehlabathi.
12Ngokuthenganangokubhalaphantsi,wayenza, kangangokowayenako,injongoyokumkani
13Ngesinyeisihlandloxandandilaphowabuzwa,Zingaphi iincwadiezikwithalaleencwadiezikwithalaleencwadi? wazawaphendulawathi,'Zingaphezukwamakhuluamabini amawaka,kumkani,kwayendizakwenzaumgudu kwixeshaelizayowokuqokelelandawonyenezinye eziseleyo,ukuzekufikelelekeisimbukusamakhulu amahlanuamawaka.Ndixelelweukubaimithetho yamaYudaifanelekileukukhutshelwakwayeifanelwe yindawokwithalaleencwadilakho!'
14“Yintoniekuthintelayoukwenzaoku?”waphendula ukumkani“Yonkeintoefunekayoibekweezandleni zakho!”
15“Kufunekaziguqulelwe,”waphendulauDemetriyo, “kubakwilizwelamaYudabasebenzisaoonobumba abangaqhelekanga(njengokonamaYiputaeneentlobo ezikhethekileyozoonobumba)kwayebathethaulwimi olungaqhelekanga”
16KucingelwaukubabasebenziseulwimilwesiSiriya, kodwaakunjalo;ulwimilwabolwahlukilekakhulu 17Ukumkani,akubaewuqondilewonkeumba,wayalela ukubakubhalweiletaeyakuMbingeleliOmkhulu wamaYudaukuzeinjongoyakhe(eseleichaziwe) ifezekiswe
18Ndicingaukubalifikileixeshalokunyanzelisaisicelo, endandisolokondisibekaphambikukaSosibius waseTarentumnoAndreas,intlokoyabalindi,sokukhululwa kwamaYudaawayethuthweevelakwaYudanguyise wokumkanikubaxangendibaniselwanoyethamsanqa nesibindiwazisauhlaselolwakhekulolonkeisithili saseCoele-SyrianaseFenikekwingxakiephumelelayo, kwinkquboyokoyikisailizweukubalilawulwe,wathwala
ezinyezeentshabazakhewazaezinyewazithoba ekuthinjweni.
19InanilabowabathwalayobesukakwilizwelamaYuda besiyaeYiputalalingaphantsikwekhululamawaka.
20Kubowaxhobisaamadodaakhethiweyoangamashumi amathathuamawaka,wazawawabekakwiinkampu zamajonikwimimandlayasemaphandleni
21(Kwayengaphambikwelixeshainanielikhulu lamaYudalalizeeYiputanamaPersi,kwayekwixesha elidlulileyoabanyebabethunyelweeYiputaukunceda uPsammetichuskwiphulolakhelokulwanokumkani wamaKushiKodwaabababengafanincamnabathinjwa uPtolemyunyanakaLagusabathuthayo.)
22Njengokobenditshilo,uPtolemywakhethaabona babalaseleyokwaba,amadodaawayesekhulilekwaye ebalaselengenkaliphoyawo,wazawawaxhobisa,kodwa uninzilwabanye,abobabeselebekhulileokanye bebancincikakhulukulenjongo,kunyenabafazinabo, wabenzaamakhoboka,kungekukoukubawayefuna ukwenzaokungokuzithandelakwakhe,kodwa wanyanzelwangamajoniakheawathiabafumana njengomvuzoweenkonzoababezenzileemfazweni.
23Njengokoselekutshiwo,ndifumeneithubalokufumana inkululekoyabo,ndathethanokumkaningalengxoxo ilandelayo:'Masingabingabangenangqondokangangokuba sivumeleizenzozethuzityholeamazwiethu'
24Ekubeniumthethoesingafuniukuwubhalanjekuphela kodwanokuwuguqulelaungowohlangalonkelwamaYuda, yintoniesinokukwaziukuyifumanangenxayezithunywa zethungelixainanielikhulukangakalabolisesebukhoboka ebukumkaninibakho?
25Ngobubelebakhoobupheleleyonobutyebi,bakhulule abobabanjwebubukhobokaobubuhlungukangaka,kuba njengokobendisolokondizamaukufumanisa,uThixo owabanikaumthethowabonguThixoogcinaubukumkani bakho
26BanqulauThixoomnyeiNkosinoMdaliweNdalo Yonke,njengabobonkeabanyeabantu,njengathi,kumkani, nangonasimbizangamagamaahlukeneyo,njengoZeus1 okanyeuDis.
27Eligamawalinikwangokufanelekileyongookhokho bethubokuqala,ukuzekubonisweukubaLowo,owathi ngayezonkeizintozaphiwaubomikwayezabakho, ngokuqinisekileyounguMkhweliweNdaloiphela
28Bekalonkeuluntuumzekelowobubelengokukhulula abobabanjweebukhobokeni.
29Emvakwexeshaelifutshane,ngelixandandithandaza ngokunyanisekileyokuThixoukubaangayilahlaingqondo yokumkaniukuzebonkeabathinjwabakhululwe(kuba uluntu,oludalwenguThixo,luyachukunyiswakwaye luphenjelelwaNguye
30Ngokokengemithandazoemininzieyahlukeneyo ndabizakuLowoulawulaintliziyoukuzeukumkani anyanzelweukubaanikeisicelosam
31Kubabendinethembaelikhulumalunganokusindiswa kwabantukubandandiqinisekileukubauThixouya kuzalisekisaumthandazowam.
32Kubaxaabantuabaneenjongoezintlebecebaisenzo esithilengenxayobulungisakunyenokwenzaimisebenzi emihle,uThixouSomandlauzisaimizamoneenjongozabo kumcimbiophumelelayo)--ukumkaniwaphakamisaintloko
bonkeabantubathandazelaukubaizicwangcisozakho ziphumelelerhoqo,nokubauThixouSomandlaagcine ubukumkanibakhongoxolongembeko,nokuba ukuguqulelwakomthethoongcwelekubeluncedokuwe kwayekuphunyezwengempumelelo.
34Phambikwabobonkeabantundinyuleamadoda amakhuluamathandathukwisizwengasinye,amadoda alungileyonathembekileyo,kwayendiwathumelekuni kunyenekopiyomthethowethu
35Kuyakubabububele,Owukumkaniolilungisa,ukuba uyakunikaumyalelowokubakwangokonjeukuba uguqulelolomthetholugqityiwe,amadodaayakubuyiselwa kuthikwakhonaekhuselekile.Salakakuhle!
36Lamagamaamadodaamakhulungala:Kwisizwe sokuqala,uYosefu,uHezekiya,uZekariya,uYohane, uHezekiya,uElisha.
37nakwisizwesesibiniyabanguYuda,uSimon, uSamuweli,uAdayo,uMatatiya,uEschlemiya;
38Kwisizwesesithathu,uNehemiya,uYosefu, uTheodosius,uBaseas,uOrnias,uDakis
39Kwisizwesesine,uYonatan,uAbrayo,uElisha, uAnaniya,noKabhiriya....
40Kwisizwesesihlanu,uIsake,uYakobi,uYesu, uSabbataeus,uSimon,uLevi
41Kwisizwesesithandathu,uYuda,uYosefu,uSimon, uZekariya,uSamuweli,uSelema
42Kwisizwesesixhenxe,uSabbataeus,uZedekiya, uYakobi,uIsake,uYesias,uNathaeus.
43Kwisizwesesibhozo,uTheodosius,uJason,uYesu, uTheodotus,uYohane,uJonathan
44kwisizwesesithoba,yabanguTiyofilo,noAbraham, noArsamos,noYason,noEndemia,noDaniyeli; 45Kwisizweseshumi,uYeremiya,uEleyazare,uZekariya, uBhaneya,uElisha,noDataye.
46Kwisizweseshumielinanye,uSamuweli,uYosefu, uYuda,uYonathes,uChabu,uDositheus
47Kwisizweseshumielinesibini,uIsaelus,uJohn, uTheodosius,uArsamos,uAbhietes,uHezekile
48BebonkebabengamashumiasixhenxeanesibiniLeyo yindlelauEleyazarenabahlobobakheabaphendulangayo iletayokumkani
ISAHLUKO3
Aphokuchazwakhonaitafileentlenentlekakhulueyakha yenziwa.Kwakhonanezinyeiziphoezityebileyo,Ezinomdla xakujongwaizintoezifunyenwekutshanjeeJiphutha
1Ngokundizakuqhubekandihlawulelaisithembisosam ndizendinikeinkcazoyemisebenziyobugcisa
2Babesebenzangobuchuleobukhethekileyo,kuba ukumkaniwayengazisindlekokwayewayebalawula abasebenzingabanyengabanye.
3Ngokokebabengenakukwaziukucombululanayiphina inxalenyeyomsebenziokanyeukuwugqiba ngokungakhathali
4Okokuqalandizakukunikainkcazoyetafile
5Ukumkaniwayexhalabeleukubalomsebenziuzakuba mkhulungendlelaengaqhelekanga,wazawabangelaukuba kuphenywengamaYudaasekuhlalenimalunganobukhulu betafileeyayiseleisetempilenieYerusalem.
6Kwayexabechazaimilinganiselo,waqhubekawabuza ukubaangenzanaisakhiwoesikhulungakumbi
7AbanyeababingelelikunyenamanyeamaYuda baphendulabathiakukhontoinokumthintela.
8Kwayewathiwayelangazelelaukuyenzaibenkulu ngokuphindwekahlanu,kodwawayethandabuzahleze ingabinamsebenzikwiinkonzozasetempileni.
9Wayenqwenelaukubaisiphosakhesingabisetempileni njekuphela,kubabesiyakumnikauvuyoolukhuluukuba amadodaawayenomsebenziwokunikelaamadini afanelekileyoayenokukwaziukwenzanjalo ngokufanelekileyoetafileniawayeyenzile
10Wayengacingiukubakungenxayokungabikho kwegolideukubaitafileyokuqalayenziwengobukhulu obuncinci,kodwakubonakalangathikukhoisizathu esithilesokubayenziwengoluhlobo
11Kubaukubaumyalelowawunikiwe,ngekungekho kuswelakwanto.
12Ngenxayokoakufunekisidluleokanyesidlule kwinqanabaelifanelekileyo
13Kwangaxeshanyewabayalelaukubabanyanzelezonke iintlobozobugcisaezahlukeneyo,kubawayengumntu oneengcingaeziphakamileyokakhulukwayeindalo yayimnikeumbonoocacileyoowamenzawakwaziukubona imbonakaloeyayizakuboniswangumsebenziogqityiweyo 14Wanikanemiyaleloyokubaaphokungekhomiyalelo ibekwekwiZibhalozamaYuda,yonkeintomayibentle kangangoko
15Xaimiyaleloenjaloibekwephantsi,kwakufuneka ilandelwengokupheleleyo.
16Benzaitafileyabaziikubhiteezimbiniubude,ububanzi bayobuyikubhiteenye,ukuphakamakwayokwaba yikubhiteenyeenesiqingatha;bayenzangegolide ecocekileyo
17Okondikuchazayoyayingeyogolideebhityileyoebekwe phezukwesinyeisiseko,kodwasonkeisakhiwo sasiyigolideenkuluedityanisiweyokunye
18Benzaumdaongangobubanzibesandlangeenxazonke 19Kwakukhoisithsabaesenziwengomfanekisowamaza, sikrolwengombalaoqingqiweyongendlelayeentambo ezenziwengokumangalisayokumacalaasoamathathu
20Kubayayimilengendlelaengunxantathukwayeisitayile somsebenzisasifanancamashikumacalaomabini, kangangokubanakweyiphinaicalaawayejikakulo, ayebonakalangendlelaefanayo.
21Kumacalaomabiniangaphantsikomda,elo lalithambekeleetafilenilalilihlekakhulu,kodwayayilicala elingaphandleelalitsalaamehloombukeli.
22Ngokuumphethoongaphezuluwamacalaomabini, njengokobesitshilo,wawubukhalikuba,njengoko besitshilo,umphethowawunamacalaamathathu,naphina aphoumntuesondelakhona
23Kwayekwakukhoiileyazamatyeaxabisekileyophezu kwayophakathikweentamboezihonjisiweyo,kwaye zazilukiwengesixhobosobugcisaesingenakulibaleka
24Ngenxayokhuselekozonkezazibotshelelwengeenaliti zegolideezazifakwakwiimboboematyeni
25Emacalenizazibotshelelwendawonyengezibophelelo ukuzeziqine.
26Kwicalalomdaojikelezeitafileeyayithetyabaphezulu kwayeidibananamehlo,bekukhoumzekelowamaqanda amatyeaxabisekileyo,aqoshwengobuchuleliqela eliqhubekayolomsebenziwokuncedisa,odityaniswe ngokusondeleyokunyeujikelezeitafileyonke
Iletaka-Aristeas
27Kwayephantsikwamatyeawayecwangcisweukumela amaqanda,abazobibenzaisithsabaesineentlobo ngeentlobozeziqhamo,phezulusineediliyanezikhwebu zombona,needatikunyenama-apile,neerharnatinezinye izintoezinjalo,ezicwangciswengokubonakalayo.
28Eziziqhamozazenziwengamatyeanqabileyo,anombala ofanayoneziqhamongokwazo,bazabazibophelela emacalenionkeetafilengebhantiyegolide.
29Kwayeemvakokubaisithsabaseziqhamosibekwe, ngaphantsikwafakwaenyeipateniyamaqandangamatye axabisekileyo,kunyeneminyeimisebenziyokutshaya neyokuhombisa,ukuzeomabiniamacalaetafile asetyenziswe,ngokweminqwenoyabaninikwayengenxa yesisizathuumsebenziwokutshayazakunyenomda wolulelweezantsiukuyaezinyawenizetafile
30Benzabazabafakaphantsikobubanzibonkebetafile ipleyitienkulueneminweemineubukhulu,ukuzeiinyawo zifakwekuyo,bazababambelelangokuqinileyo ngezikhonkwanezelinchezazingenakwiziseko ezingaphantsikomphetho,ukuzekusetyenziswenaliphina icalaletafileelithandwangabantu
31Ngaloondlelakwacacangokucacileyoukubaumsebenzi wawucetyelweukusetyenziswanangayiphinaindlela
32Etafileningokwayobaqopha‘i-maeander,’enamatye anqabileyoamiphakathikwayo,iirubhinee-emeraldkunye ne-onyxkunyenezinyeiintloboezininzizamatye agqwesileyongobuhle
33Kwayeecaleni'kwe-maeander'kwakubekweiqhekeza elihlelenethiwekhi,elenzaukubaembindiniwetafile kubonakalengathiyi-rhomboidenesimo,kwayephezu kwayokwakusenziweikristalekunyene-amber,njengoko ibizwanjalo,eyavelisaumbonoongenakuthelekiswananto kubabukeli
34Benzaiinyawozetafilengeentlokoezifananeenyibiba, kangangokubazazibonakalangathiziinyibibaezigobile phantsikwetafile,kwayeiindawoezazibonakalazazimela amagqabiayeminkqo.
35Isisekosonyawoemhlabenisasiyirubhikwaye sasilinganisaububanzibesandlaukuphakamamacalaonke
36Yayibonakalangathisisihlangukwayeyayinobubanzi beminweesibhozo
37Phezukwayoyonkeindawoyonyawoyayimi
38Bazebenzaunyawolubonakalengathingumthiokhula etyeni,olukiweyokunyene-akanthuskwayelujikelezwe ngumdiliyaowawujikelezengezihlokozeediliya, ezazisetyenzwengamatye,ukuyakuthigaphezulu kwenyawo
39Zonkeiinyawoezinezenziwengohloboolufanayo, kwayeyonkeintoyenziweyazayalungiswangobuchule, kwayeubuchulenolwaziolumangalisayolwasetyenziswa ekwenzeniukubakubeyinyanikwindalo,kangangokuba xaumoyawawushukunyiswangumoya,intshukumo yayidluliselwakumagqabi,kwayeyonkeintoyayisenziwa ukuzeihambelanenenyanisoyokwenyanieyayimele
40Benzaumphezuluwetafilewabaziinxalenyeezintathu njenge-triptychon,kwayezazifakwekwayezidibenengeespigotskulolonkeububanzibomsebenzi,kangangokuba ukudibanakwamalungukwakungabonakaliokanye kwanokufunyaniswa
41Ububanzibetafilebabungaphantsikwesiqingatha sekubhite,ngokokewonkeumsebenziumeleukuba wawubizaiitalenteezininzi
42Kubaekubeniukumkaniwayengafuniukongeza kubukhulubayo,wachithakwiinkcukachaimaliefanayo eyayizakufunekaukubaitafileyayinokubankulu
43Kwayeyonkeintoyagqitywangokwesicwangcisosakhe, ngendlelaemangalisayonemangalisayo,ngobugcisa obungenakulinganiswanobuhleobungenakuthelekiswa nanto
44Kwizityazokuxuba,ezimbinizenziwengegolide,kwaye ukusukakwisisekoukuyaembindinikwaqoshwa umsebenziwobugcisangokwepateniyezikali,kwaye phakathikwezikalikwafakwaamatyeaxabisekileyo ngobuchuleobukhulubobugcisa
45Emvakokokwakukho'i-maeander'emalunganekubhite ukuphakama,nomphezuluwayo,owenziwengamatye anqabileyoanemibalaeyahlukeneyo,ebonisaumgudu omkhuluwobugcisanobuhle.
46Phezukwayokwakukhoi-mosaic,eyenziwengohlobo lwe-rhombus,inembonakaloefananenethikwayeifikelela ngqoeludinini.
47Embindini,iikhakaezincinciezenziwengamatye axabisekileyoahlukeneyo,zibekwengokwahlukeneyo, kwayezahlukilengohlobolwazo,ubuncinaneiminwe emineububanzi,zaphuculaubuhlebembonakaloyazo
48Encotsheniyomphethokwakukhoisihombiso seentyatyambozeenyibiba,kunyenezihlokozeediliya ezidityanisiweyoezikroliweyozijikelezile
49Yayinjalokeindlelayokwakhiwakwezityazegolide, kwayezazithwalangaphezukweefirkinezimbininganye.
50Izityazesiliverezazinomphezuluogudileyo,kwaye zenziwengokumangalisayongokungathizenzelweiiglasi zokujonga,kangangokubayonkeintoeyayisondezwakuzo yayibonakalangokucacileyonangakumbikunezipili
51Kodwaakunakwenzekaukuchazaumbonowokwenene owaveliswayilemisebenziyobugcisaengqondwenixa yayigqityiwe
52Kuba,xaezizityazigqityiwezazazabekwaecaleni, kuqalaisityasesiliverekwazakwalandelaesegolide, kwalandelaesinyeisilivere,kwalandelaesinyesegolide, inkangelekoabayivezileyoayinakuchazwakonkekonke, kwayeabobabezekuzibonaabazangebakwazi ukuzikhuphakumbonooqaqambileyonomboniso onomtsalane
53Imibonoeveliswengumbonisoyayingafani.
54Xaabantubabejongaizityazegolide,neengqondozabo zenzauphandoolupheleleyomalunganenkcukachanganye yomsebenzi,imiphefumloyaboyachukumisekakakhulu.
55Kwakhonaxaumntuwayenqwenelaukujongaizitya zesilivere,njengokozazimiphambikwakhe,yonkeinto yayibonakalaikhazimlangokukhanyamacalaonke kwindawoawayemikuyo,yazayanikaababukeliuvuyo olukhulungakumbi
56Ngokokeakunakwenzekangokweneneukuchaza ubuhlebobugcisabemisebenzi
57Iingqayizegolideabazikrolaembindiningezithsaba zemidiliya
58Balukeisithsabasemithiye-ivy,i-mirtlekunyene-olive, bazabafakaamatyeaxabisekileyokuso.
59Ezinyeiindawozomsebenziwokuncedabazenzela iipatheniezahlukeneyo,kubabakwenzekwabayinto yokuhloniphaukugqibayonkeintongendlelaefanele ubukhosibokumkani
Iletaka-Aristeas
60Ngamazwialulakunokuthiwaakukhonanye kwingxowa-maliyokumkaniokanyenakweyiphinaenye, eyayingekhoimisebenzieyayilingananalengokubiza okanyengobuchulebobugcisa.
61Kubaukumkaniwayezicingelakakhulu,kuba wayethandaukufumanauzukongenxayobuhle bezicwangcisozakhe
62Kubaamaxeshaamaninziwayewutyeshelaumsebenzi wakheosemthethweni,azeachitheixeshalakhenabaculi exhalabeleukubabagqibezeleyonkeintongendlelaefanele indawoaphoiziphozazizakuthunyelwakhona
63Ngokokeyonkeintoyenziwangomlinganiselo omkhulu,ngendlelaefaneleukumkaniowathumelaizipho kunyenombingeleliomkhuluowayengumlawuliwelizwe
64Kwakungekhomatyeanqabileyoamaninzi,kuba angasetyenziswangangaphantsikwamawakaamahlanu kwayeonkeayemakhulu
65Kwasetyenziswaubuchulebobugcisaobubalaseleyo, kangangokubaixabisolamatyekunyenomsebenzi wobugcisalaliphindwekahlanukunelegolide
ISAHLUKO4
IinkcukachaezicacileyozediniUkuchaneka okungenakuphoswakwababingelelikuyaphawuleka. UmthendelekowoburhalarhumeInkcazoyetempilekunye nemisebenziyayoyamanzi
1Ndikunikelenkcazoyeziphokubandicingaukuba iyimfuneko
2Ingongomaelandelayokwelibaliyingxeloyohambo lwethuoluyaku-Eleazar,kodwaokokuqalandizakukunika inkcazoyelizwelonke
3SakufikakwilizwelamaJuda,sabonaisixekosimi phakathikweJudiyalonkephezukwentabaephakamileyo kakhulu
4Encotsheniyentabaitempileyayakhiwengobuqaqawuli bayobonke.
5Yayijikelezweziindongaezintathueziphakamengaphezu kweekubhiteezingamashumiasixhenxe,ubudenobubanzi obuhambelananolwakhiwolwesakhiwo.
Zonkeizakhiwozaziphawulwabubuhlenexabisoeliphantsi ngendlelaengazangeibonwengaphambili
7Kwakucacileukubaakukhozindlekoziseleyoemnyango kunyenezibophelelo,ezaziwudibanisaneentsika zomnyango,kunyenokuzinzakwe-intel
8Indlelaelalisetyenziswangayoikhethininayo yayilinganangokupheleleyonendlelaelalisetyenziswa ngayo.
9Ilaphulayongenxayomoyaovuthuzayolalihamba ngokungapheliyo,kwayenjengokooluhambo lwaludluliselwaukusukaezantsikwayeikhethiniliphuma liyephezulu,lanikaumbonoomnandiaphoumntu wayengenakukwaziukuzikrazulakhona
10Ukwakhiwakwesibingelelokwakufananendawo ngokwayokunyeneminikeloetshiswayoeyayitshiswa ngomlilophezukwaso,kwayeindlelaeyakusoyayifana
11Kwakukhoumthambekaohambakancinciukuyakuwo, ulungiselelwekakuhleinjongoyokuziphathakakuhle, kwayeababingeleliabalungiselelayobabenxibeiingubo zelinen,ukuyakuthigaemaqatheniabo.
12Itempileijongeempumakwayeumvawayoujonge entshona
13Lonkeumgangathoutyatyekwengamatyenemiqolomba ukuyakwiindawoezimiselweyo,ukuzekuhanjisweamanzi okuhlambaigazikwimibingelelo,kubaamawaka ezilwanyanaanikelwaaphongemihlayemithendeleko.
14Kwayekukhoumlamboongapheliyo,kubaumthombo omkhuluwendalouphumangaphakathikwindawo yetempile
15Ngaphezukokokukhoamaqulaamangalisayo nangenakuchazekaangaphantsikomhlaba,njengoko bandibonisile,kumgamawee-furtaezihlanuezijikeleze indawoyetempile,kwayenganyekuwoinemibhobho engenakubalwaukuzeimilamboeyahlukeneyoihlangane 16Zonkeezizintozazibotshelelwengentsimbiezantsi nasemacaleni,kwayephezukwazokwakubekweiplasta eninzi,kwayeyonkeinxalenyeyomsebenziyenziwe ngononopheloolukhulu.
17Kukhoimingxumaemininziyamanziezantsi kwesibingeleloengabonakaliyokubobonkengaphandle kwabobabandakanyekakubulungiseleli,ngokokelonke igazilemibingeleloeliqokelelwangobuninziliyahlanjwa ngokuphanyazakweliso
18Leyimbonoyammalunganohlobolwamachibikwaye ngokundizakukubonisaindlelaeyaqinisekiswangayo
19Bandikhokelelangaphandlekwesixekoiikhilomitha ezingaphezukwezinebazabandixelelaukubandijonge phantsindisiyakwindawoethilendizendimameleingxolo eyayisenziwakukudibanakwamanzi,kangangokuba ubukhulubamachibibabonakalakum,njengokosele kubonisiwe
20Ulungiselelolwababingelelialunakuthelekiswananto, kokubiningokunyamezelakwabongokwasemzimbeni nangomsebenziwaboocwangcisiweyonothuleyo
21Kubazonkezisebenzangokungazi,nangonazifuna umguduomkhulu,kwayengamnyeunomsebenziwakhe okhethekileyo
22Inkonzoiyaqhubekangaphandlekokuphazamiseka abanyebabonelelangeenkuni,abanyengeoyile,abanye ngomgubowengqolowaocoliweyo,abanyengeziqholo; abanyebazisakwakhonaiziqwengazenyamazomnikelo otshiswayo,bebonisaamandlaamangalisayo.
23Kubabathabathaamalunguetholengezandlazombini, ngalinyelinobunzimaobungaphezukweetalenteezimbini, bazebawaphosengesandlangasinyengendlela emangalisayokwindawoephakamileyoyesibingelelo kwayeabaphoswakukuwabekakwindawoefanelekileyo 24Ngendlelaefanayo,iziqwengazeegushanezeebhokhwe ziyamangalisangenxayobunzimabazokunyenokutyeba kwazo.
25Abobanomsebenziwabo,solokobekhethaizilwanyana ezingenasiphakonezityebileyongokukodwa,kwayengaloo ndlelakwenziwaidiniendilichazileyo
26Kukhoindawoekhethekileyoebekelwebona yokuphumla,aphoabobakhululweyoemsebenzinibahlala khona
27Xaokukusenzeka,aboselebephumlekwaye bekulungeleukuqhubekanemisebenziyabobavuka ngokuzithandelakubakungekhomntuunikaimiyalelo malunganokulungiselelaamadini
28Ukuthulaokupheleleyokugqubakangangokubaumntu usenokucingaukubabekungekhomntuukhoyo,nangona enenenikukhoamadodaangamakhuluasixhenxe
Iletaka-Aristeas
29Kwayekungekuphelanjekoko,kodwababamba amatakaneneebhokhwe,bazebonzakalisenabantu,nokuba bafileokanyebaphila,wazakengokubabizangokuba bangcolile,wabanikaumqondisongabowokubaabo, ngenxayabo, umthethowamiselwa,kufunekabenzeubulungisa ezintliziywenizabokwayebangamcinezelinabanina ngokuthembelakumandlaabookanyebabaphangenantoni na,kodwabalawuleubomibabongokuhambelana nobulungisa,kanyenjengokubaiintakaezifuywayo,esele zikhankanyiwe,zityaiintloboezahlukeneyozentliziyo ezikhulaemhlabenikwayeazibacinezelide kutshatyalalisweizihlobozazo.
30Ngokoke,ummeliwethuwasifundisaukubaziindlela ezinjaloaphoizikhokelozinikwaizilumko,ukubamazibe nobulungisakwayezingaphumelelintongogonyamelo, kwayezingabacinezeliabanyengokuthembelakumandla azo
31Kubaekubenikuthathwanjengentoengafanelekanga kwanokuchukumisaizilwanyanaezingcolileyo,njengoko selekukhankanyiwe,ngenxayemikhwayazoethile, asifanelenasithatheamanyatheloonkeokhuselekohleze iimpawuzethuzitshatyalaliswengokulinganayo?
32Ngenxayokoyonkeimithethoayibekileyomalunga nokokuvunyelweyokwimekoyezintakanezinye izilwanyana,uyimiselengenjongoyokusifundisaisifundo sokuziphatha
33Kubaukwahlulwakwempuphunokwahlulwa kweenziphozenzelweukusifundisaukubasimelesahlule phakathikwezenzozethungabanyengenjongoyokwenza izintoezilungileyo.
34Kubaamandlaomzimbawethuwonkekunye nomsebenziwawokuxhomekekeemagxeniethu nakwimilenzeyethu.
35Kungokokeesinyanzelaukubasiqondeukubasimele senzezonkeizenzozethungocalucalulongokomgangatho wobulungisa,-ngakumbikubasahlulwengokucacileyo kwabanyeabantu
36Kubauninzilwamadodaluyazingcolisangokuziphatha okubingokwesini,ngaloondlelalusenzaubugwenxa obukhulu,kwayeamazweonkenezixekoziyazingca ngezenzoezinjalo
37Kubaabaphelelinjeekulaleleniamadoda,kodwa badyobhanooninababokwaneentombizabo
38Kodwasigcinwesahlukilekwezonoezinjalo
39Kwayeabantuabahlukanisiweyongalendlela ikhankanyiweyongaphambilibakwachazwanguMnikimthethonjengabanesiphiwosokukhumbula.
40Kuzozonkeizilwanyana"ezineenyawoezicandekileyo nezihlafunaukhula"zimeleuphawulwenkumbulokubantu abaqalisileyo
41Kubaisenzosokuhlafunaukhulaasintoyimbi ngaphandlekokukhumbulaubomikunyenobomi
42Kubaubomibuhlalabuxhaswakukutya,ngokoke usikhuthazakwiSibhalonangalamazwi: "NgokuqinisekileyouyakuyikhumbulaiNkosieyakwenza kuweezozintozinkulunezimangalisayo."
43Kubaxaziqondwangokufanelekileyo,zibonakala zinkulukwayezinobuqaqawuli;okokuqalaukwakhiwa komzimbakunyenokulungiswakokutyakunye nokwahlulwakwelungungalinye,kwayengaphezukoko, ukulungelelaniswakweemvakalelo,ukusebenzakunye
nentshukumoengabonakaliyoyengqondo,ukukhawuleza kwezenzozayoezithilekunyenokufunyanwakwayo kobugcisa,kubonisaubuchuleobungenasiphelo
44Kungokokeesikhuthazaukubasikhumbuleukubala malunguakhankanyiweyoaphangasentlaagcinwakunye ngamandlakaThixongobuchuleobupheleleyo
45Kubaumiseleixeshanendawoyonkeukuzesihlale simkhumbulauThixoosilawulayonosigcinayo.
46Kubangokumalunganenyamaneziselouthimasiqale sinikeleinxalenyenjengedinisizeemvakokosityeukutya kwethukwangoko
47Ngaphezukoko,kwiingubozethuusinikeuphawu lokukhumbula,kwayengendlelaefanayousinikeumyalelo wokubasibekeamazwiangcweleemasangweni nakwiingcangozethunjengesikhumbuzosikaThixo
48Kwayeezandlenizethu,uyalelangokucacileyoukuba uphawulubotshelelwe,ebonisangokucacileyoukuba sifanelesenzeyonkeintongobulungisa,sikhumbulaindalo yethu,kwayengaphezukwakokonkeukoyikauThixo.
49Uyalelaabantu,xabelelebazebavukekwakhona,ukuba bacamngcengemisebenzikaThixo,kungekuphelanje ngelizwi,kodwanangokubonangokucacileyoutshintsho kunyenombonooveliswakubo,xabezakulala,kunye nokuvukakwabo,indlelaolungcwelekwaye lungaqondakalingayoutshintshooluvelakwenyeyezi mekoukuyakwenye
50Ubuhlebokufaniswangokumalunganocalucalulokunye nenkumbulongokububonakalisiwekuwe,ngokwendlela esitolikangayo"uphuphuoluqhekekileyokunye nokuhlafunakwesilwanyanaesityiwayo"
51Kubaimithethoyethuayizangeyenziwe ngokungacwangciswangaokanyengokuhambelana nengcingayokuqalaengaqhelekangaeyafikaengqondweni, kodwangenjongoyenyanisokunyenokubonakaliswa kwesizathuesifanelekileyo
52Kubangemiyaleloayinikayomalunganenyamaneziselo kunyeneemekoezithilezokuchukumisa,uyasiyalaukuba singenziokanyesingamamelinantoninangaphandle kokucingaokanyesisebenziseukungabikhokobulungisa ngokusebenzisakakubiamandlaengqiqo.
53Kwimekoyezilwanyanazasendle,nalomgaqo ungafunyanwa
54Kubaubuntube-weaselkunyeneempukukunye nezilwanyanaezinjengezi,ezikhankanyiweyo ngokucacileyo,ziyatshabalalisa
55Iimpukuzingcolisakwayezonakalisayonkeinto, kungekuphelanjengenxayokutyakwazokodwa kwanangokudezenzeumntuangabinamsebenzikwaphela kuyonayiphinaintoewelaendleleniyazoyokwenza umonakalo
56Udidilwe-weaselnaloluhlukile:kubangaphandlekoko kuthethiweyo,luneempawuezingcolisayo:Lukhupha ngeendlebekwayelukhuphengomlomo
57Kwayekungenxayesisizathulentoumkhubaonjalo uvakaliswaungcolileebantwini
58Kubangokuthethakonkeabakufumanangeendlebe, babandakanyaabanyeebubinikwayeabenziukungcola okuqhelekileyo,bonangokwabobengcolisiwekukungcola kobungendawo
59Kwayeukumkaniwakho,njengokosixelelwe,wenza kakuhlengokutshabalalisaabantuabanjalo
60Ndazandathi'Ndicingaukubauthethangabachasi,kuba uhlalaebatyhilelaiintlungukunyenokufaokubuhlungu.'
61'Ewe,'waphendulawathi,'ngaboababantu endibathethayo;kubaukulindaintshabalaloyabantuyinto engengcwele.
62Kwayeumthethowethuuyasilelaukubasenzakalise nabaninanokubangamazwiokanyengesenzo
63Ingxeloyamemfutshanengalemibaifaneleukuba ikuqinisekisile,ukubayonkeimithethoyethuyenziwe ngenjongoyobulungisa,nokubaakukhontoyenziweyo kwiSibhalongaphandlekokucingaokanyengaphandle kwesizathuesifanelekileyo,kodwainjongoyayo kukusenzasikwaziubomibethubonkenakwizenzozethu zonkeukubasenzeubulungisaphambikwabantubonke, sikhumbulauThixouSomandla
64Ngokokengokuphatheleleukutyanezintoezingcolileyo, izintoezirhubuluzayo,kunyenezilwanyanazasendle, yonkeinkquboijolisekubulungisakunyenolwalamano olulungileyophakathikomntunomntu.
65Kumkwabonakalangathiuzikhuselekakuhlekuzo zonkeiingongoma;kubangokubhekiselenakwiinkunzi zeenkomoneenkunzizeegushaneebhokhweezinikelwayo, wathikuyimfunekoukuzithathaemhlambini nasemihlambini,kwayenizibingeleleizilwanyana ezifuywayokwayeninganikelintoyasendle,ukuzeabo banikelaamadinibaqondeintsingiseloyomfuziselo womniki-mthethokwayebangabiphantsikwempembelelo yokuzikhukhumeza.
66Kubalowounikelaumbingelelo,wenzaumnikelo womphefumlowakhenangayiphinaindlela
67Ndicingaukubaezinkcukachamalunganengxoxoyethu zifanelekileukubazixelwe,kwayengenxayobungcwele kunyenentsingiseloyendaloyomthetho,ndiye ndakhuthazwaukubandikuchazelengokucacileyo, Philocrates,ngenxayokuzinikelakwakhoekufundeni
ISAHLUKO7
Ukufikakwabathunywabephetheumbhalo-ngqangi wencwadiexabisekileyokunyeneziphoAmalungiselelo esidlosasebukhosiniUmamkeli-ndwendwekwangoko emvakokubaehlelietafileniwonwabisaiindwendwezakhe ngemibuzoneempenduloEzinyeizimvoezihlakaniphileyo ngesosioloji
1UEleyazare,emvakokunikelaumbingelelo,wakhetha abathunywa,walungiselelaneziphoezininzikukumkani, wasithumelakuhambolwethusikhuselekilekakhulu
2SakufikaeAleksandriya,ukumkaniwaxelelwangoko nangokongokufikakwethu
3Ekungenenikwethuebhotwe,mnanoAndreassabulisa ukumkaningobubelesazasamnikailetaebhalwe nguEleazar.
4Ukumkaniwayekulangazelelakakhuluukudibana nabathunywa,wazawayalelaukubabonkeabanye abathethelibakhululwe,bazaabathunywababizelwa phambikwakhengokonangoko
5Ngokuokukukhwankqisangokubanzi,kubakuyinto eqhelekileyoukubaabobezakufunaukudibananokumkani ngemicimbiebalulekileyobangeniswephambikwakhe ngomhlawesihlanu,ngelixaabathunywaabavela kookumkaniokanyekwizixekoezibalulekileyokunzima ukufumanaimvumeyokungenaeNkundlenikwiintsuku
ezingamashumiamathathukodwalamadodawawabona efanelweyimbekoenkulu,kubawayeyihloniphakakhulu inkosiyawo,ngokokewabagxothangokonangokoabo wayebajonganjengabangafanelekangaukubababekho wazawaqhubekaehambahambadebangenawazawakwazi ukubamkela
6Bakungenaneziphoezazithunyelwekunyeneephepha ezixabisekileyo,aphoumthethowawubhalwengegolide ngoonobumbabamaYuda,kubaiphephalalilungiselelwe kakuhlekwayeunxibelelwanophakathikwamaphepha lwalusebenzekangangokubalwalungabonakali,ukumkani kwangokonjeukubaababonewaqalaukubabuza ngeencwadi.
7Bakubabekhupheimiqulukwizigqubuthelozabobaza bayivulaamaphepha,ukumkaniwemaixeshaelidewaza waqubudamalunganezihlandloezisixhenxe,wathi: 8'Ndiyanibulela,zihlobozam,kwayendiyambulelalowo unithumeleleokungakumbi,kwayengaphezukwakokonke uThixo,omazwiakhela.'
9Xabonke,abathunywakunyenabanyeababelapho, bakhwazangaxeshanyengazwilinyebesithi:‘UThixo makasindiseuKumkani!’watshoiinyembezizovuyo.
10Kubaukuphakanyiswakomphefumlowakhekunye nomuzwawembekoenkuluawayeyinikwekwamnyanzela ukubaalileleithamsanqalakhe.
11Wabayalelaukubababuyiseleimiqulukwiindawozabo, wazaemvakokubabulisaamadoda,wathi:‘Bekulungile, madodakaThixo,ukubandiqalendizihloneleiincwadi endinibizelezonaapha,ndizeemvakokubandenzeloonto, ndoluleleisandlasamsobuhlobokuni’
12Kungenxayesisizathusokubandenzeokukuqala.
13Ndimiseleukubaolusuku,ofikengalo,lugcinwe njengosukuolukhulukwayeluzakubhiyozelwaminyakale ebominibambonke.
14Kwakhonakuyenzekaukubasisikhumbuzosokoyisa kwamu-AntigonuselwandleNgenxayokondiya kukuvuyelaukuzonwabisanawenamhlanje.
15Yonkeintoonokuthiubenethubalokuyisebenzisa,’ utshilo,‘iyakulungiselelwawenangendlelaefanelekileyo, namndikunyenawe.’
16Emvakokubabebonakaliseuvuyolwabo,wayalela ukubabanikweindawoengconoyokuhlalakufutshane nenqaba,kwayekwenziweamalungiseleloesidlo.
17UNikanorewabizainkosi,uDorotheus,umphathi weqelaelikhethekileyo,owayemiselweukunyamekela amaJuda,wazawamyalelaukubaenzeamalungiselelo ayimfunekokuwoonke
18Kubaelilungiselelolenziwengukumkanikwaye lilungiseleloolibonalisenziwananamhlanje
19Kubaizixekoezininziezineenkcubekoezikhethekileyo ngokumalunganokusela,ukutya,nokulalaphantsi, zinezikhuluezikhethekileyoezimiselweukunyamekela iimfunozazo
20Nanininaxabesizakutyelelaookumkani,kwenziwa amalungiselelongokwesikolabo,ukuzekungabikho ngxakiyokuphazamisaukonwabakokutyelelakwabo
21Kwathathwaamanyatheloafanayonakwimeko yabathunywabamaYuda
22NgokuuDorotheusowayengumxhasiomiselweukuba anyamekeleiindwendwezamaYudawayeyindoda elumkileyokakhulu
Iletaka-Aristeas
23Zonkeiivenkileezaziphantsikolawulolwakhe nezazibekelwebucalaukwamkelaiindwendweezinjalo, wazizisaethekweni
24Wazibekaizihlalongokwemiqoloemibini ngokwemiyalelokakumkani.
25Kubawayemyaleleukubaahlaliseisiqingathasamadoda ngasekunenekwakhe,abanyebameemvakwakhe,ukuze angabagodleliimbekoephezulu.
26Bakubabehleliphantsi,wayalelauDorotheusukuba enzeyonkeintongokwesikoelalisetyenziswaphakathi kweendwendwezakheezingamaYuda
27Ngokokewayekaiinkonzozabashumayeliabangcwele nababingeleliabenzaidinikunyenabanyeababeqhele ukwenzaimithandazo,wazawabizaomnyewethu, uEleyazare,oyenamdalakubabingelelibamaYuda,ukuba athandazeendaweniyoko.
28Wazawaphakamawazawenzaumthandazo omangalisayo'NgamanauThixouSomandla angakutyebisa,kumkani,ngazozonkeizintoezilungileyo azenzileyo,kwayengamanaangakunikawenanomfazi wakhonabantwanabakhokunyenabahlobobakhoilifa laboelihlalalihlelilogamanjeusaphila!'
29Ngalamazwikwaqhambukaihlombeelikhulunelovuyo elathathaixeshaelide,bazaemvakokobajikabayonwabela isidloesasilungisiwe.
30Onkeamalungiseleloenkonzoetafilenienziwa ngokwemiyalelokaDorotheus
31Phakathikwabalindikwakukhoamagosaasebukhosini nabanyeababeneendawoezihloniphekileyokwinkundla yokumkani
32Esebenzisaithubaelivelayongenxayokumakancinci kwisidlo,ukumkaniwabuzaumthunywaowayehleli esihlalwenisozuko(kubababecwangciswe ngokwezikhundla),ukubaangabugcinanjaniubukumkani bakhebungonakaliswangakudekubesekupheleni?
33Emvakokucamngcaokomzuzwanawaphendulawathi, 'Ungaluqinisangconoukhuselekolwaloukubaungaxelisa ububelebukaThixoobungapheliyoKubaukuba ubonakalisaububelekwayeunikeisohlwayoesithambileyo kwabobafanelwezizongokweentswelozabo,uya kubaguqulaebubinikwayeubakhokeleleenguqukweni' 34Ukumkaniwayincomaimpendulowazawabuzaindoda elandelayo,ukubaingenzanjaniyonkeintoibengcono kuzozonkeizenzozayo?
35Wazawaphendulawathi,'Ukubaumntuugcina ubulungisakubobonke,uyakuhlalaesenzaokulungileyo ngamaxeshaonke,ekhumbulaukubayonkeingcinga iyaziwanguThixo.UkubauthathauloyikolukaThixo njengendawoyokuqala,awuyikuphoswayinjongo' 36Ukumkaniwayincomalendoda,naye,ngempendulo yakhewazawabuzaomnye,ukubaingabanjaninabahlobo abacinganjengaye?
37Waphendulawathi,'Ukubabakubonaufundangezinto ezithandwazizihlweleozilawulayo;uyakubawenza kakuhleukubonaindlelauThixoanikelangayoizibonelelo zakhekuluntu,ebanikaimpilonokutyanazozonkeezinye izintongexeshaelifanelekileyo.'
38Emvakokubonisaukuvumelanakwakhenempendulo, ukumkaniwabuzaundwendweolulandelayo,ukuba, ekunikeniabaphulaphulinasekudluliseniizigwebo, angafumananjaniudumokwanabobangaphumelelanga kwityalalabo?
39Wathi,'Ukubauthethakakuhlekubobonkekwaye ungazewenzengokudelelaokanyengogonyameloxa uphathaaboniKwayeuyakwenzaokuukubauqaphela indlelauThixoasebenzangayo.Izicelozabafanelekileyo zihlalazizaliseka,ngelixaabobangaphumeleliyo ukufumanaimpendulokwimithandazoyabobexelelwa ngamaphuphaokanyengeziganekozezintoeziyingozi kwizicelozabonokubauThixoakababethingokwezono zabookanyeubukhulubamandlaAkhe,kodwawenza ngokunyamezelakubo'
40Ukumkaniwayincomaindodangokufudumeleyo ngempenduloyayowazawabuzaolandelayo ngokulandelelana,ukubaingabanjaniingenakunqotshwa kwimicimbiyemfazwe?
41Wazawaphendulawathi,'Ukubawayengathembeli ngokupheleleyokwisihlwelesakheokanyekwimikhosi yakheefananemfazwe,kodwawayebizauThixorhoqo ukubaafezekiseamashishiniakhe,ngelixayena ngokwakhe.wayeyenzayonkeimisebenziyakhengomoya wobulungisa'
42Esamkelalempendulo,wabuzaomnyeukubaangaba njaniyintoeyoyikekayokwiintshabazakhe.
43Wazawaphendulawathi,'Ukubangelixawayegcina izixhoboezininzikunyenemikhosiwayekhumbulaukuba ezizintoazinamandlaokufikelelakwisiphumoesihlala sihlelinesigqibeleleyoKubanoThixoufakauloyiko ezingqondwenizabantungokunikaukuphumlanokwenza njeumbonisowobukhulubamandlaakhe.'
44Lomfoukumkaniwamncomawazawathikomnye, 'Yintonieyonantoilungileyoebomini?'
45Wazawaphendulawathi,'UkwaziukubauThixo yiNkosiyeNdaloiphela,nokubakwimpumeleloyethuentle asisithiabafumanaimpumelelokodwanguThixoofezekisa zonkeizintongamandlaakheazeasikhokelelekwinjongo.'
46Ukumkaniwadandulukaesithilendodaiphendule kakuhle,wazewabuzaolandelayoukubaangazigcinanjani zonkeizintozakhezinjaloazeekugqibeleniazinike abalandelayokwimekoefanayo?
47Waphendulawathi,'NgokuthandazarhoqokuThixo ukubauphefumlelweziinjongoeziphezulukuyoyonke imisebenziyakhonangokulumkisainzalayakhoukuba ingachukunyiswaludumookanyeubutyebi,kubanguThixo onikazonkeeziziphokwayeabantuabasozebodwa baphumelele'
48Ukumkaniwavakalisaukuvumelanakwakhe nempendulowazawabuzaundwendweolulandelayo, ukubaangakunyamezelanjaniukungabinazintloninantoni naemehlelayo?
49Wathi,'Ukubaniyaqondakakuhleingcamangoyokuba bonkeabantubamiselwenguThixoukubababelane ngobubiobukhulukunyenobuhleobukhulu,kuba akunakwenzekaukubaumntuongumntuakhululwekwezi zintoKodwauThixoesimelesithandazekuyerhoqo, usiphefumlelangenkaliphoyokunyamezela'
50Evuyayimpenduloyaloondoda,ukumkaniwathizonke iimpendulozabobezilungile'Ndizakubuzanaumbuzo,' wongezelela,'ndizendiyekeokwangoku:ukuzesinike ingqaleloyethuekonwabeniisidlosizesichitheixesha elimnandi'
51Emvakokowabuzaindoda,'Yintoniinjongo yokweneneyokubanesibindi?'
Iletaka-Aristeas
52Waphendulawathi,'Ukubaiceboelilungileyolenziwa ngexeshalomngciphekongokwenjongoyokuqala.Kuba zonkeizintozenziwanguThixoukuzekulungelwewena, kumkani,kubainjongoyakhoilungile.'
53Bakubabonkebebonisengokuqhwabakwaboukuba bayavumelananempendulo,ukumkaniwathikwiingcali zefilosofi(kubazazimbalwaezazikho),'Ndicingaukubala madodaagqwesilengobuhlekwayeanolwazi olungaqhelekanga,kubangequbulisoanikeiimpendulo ezifanelekileyokulemibuzoendibabuzile,kwayebonke benzeuThixoindawoyokuqalayamazwiabo'
54KwayeuMenedemus,isazinzulusefilosofisase-Eretria, wathi,'Yinyani,Kumkani-kubaekubeniindaloilawulwa ngolwalathisokwayeekubenisiqondangokufanelekileyo ukubaumntuyindalokaThixo,kulandelaukubaonke amandlanobuhlebentethobuvelakuThixo.'
55Akubaukumkanienqwalileevumaesisivakalelo, intethoyaphelabazabaqhubekanokuzonwabisa Kwakufikaukuhlwa,isidlosaphela.
ISAHLUKO8
ImibuzoneempenduloezingaphezuluQaphelaivesi20 ethethangokubhabhaemoyenieyabhalwango-150BC 1Ngengomsobahlalaphantsikwakhonaetafileni, baqhubekanesidlongokwelungiseleloelifanayo
2Xaukumkaniwacingaukubalifikileithuba elifanelekileyolokubuzaiindwendwezakheimibuzo, waqhubekaebuzaimibuzoengakumbikumadoda awayehleliecalenikwabobabemnikeiimpendulongosuku oludlulileyo.
3Waqalaincokonendodayeshumielinanye,kuba babelishumiababebuzweimibuzongaphambili
4Xakwathicwaka,wabuzaukubaangaqhubekanjani esisityebi?
5Emvakokucamngcaokufutshane,indodaeyayibuziwelo mbuzoyaphendulayathi'Ukubaakenzanganto ingafanelekangakwisikhundlasakhe,akazangeenze ngokungakhathali,akazangeachitheimalieninzikwizinto ezingenantonezingenamsebenzi,kodwangezenzo zobubelewenzabonkeabantubakhebathambekelekuye KubanguThixoongumbhaliwazozonkeizinto ezilungileyokwayekufunekaamthobele.'
6Ukumkaniwamncomawazawabuzaomnyeukuba angayigcinanjaniinyaniso?
7Ephendulaumbuzowathi,'Ngokuqondaukubaubuxoki buzisaihlazoelikhulukubobonkeabantu,ngakumbi ookumkani.Kubaekubenibenamandlaokwenzanantonina abayifunayo,kuthenibefanelebasebenziseubuxoki? Ukongezakokukufunekauhlaleukhumbula,Kumkani, ukubauThixoungumthandiwenyaniso'
8Ukumkaniwayifumanaimpendulongovuyoolukhulu wazawajongaomnyewathi,'Yintoninaimfundiso yobulumko?'
9Omnyewaphendulawathi,'Njengokounqwenelaukuba kungabikhobubibukwehlelayo,kodwaubengumxhamli wazozonkeizintoezilungileyo,ngokokekufunekawenze ngomgaqoofanayokubantubakhonakwabobaphula umthetho,kwayeufaneleulumkisengobumnene abalungileyonabalungileyo.KubauThixoutsalelabonke abantukuyengobubelebakhe'
10Ukumkaniwamncomawazawabuzaolandelayoukuba angabanjaningumhlobowabantu?
11Waphendulawathi,'Ngokubonaukubauluntuluyanda kwayeluzalwaluneengxakiezininzikunye nokubandezelekaokukhulu:ngokokeakufuneki ubohlwayeokanyeubathuthumbisekancinci,kubauyazi ukubaubomibabantubenziweziintlungukunye nezohlwayo.Kubaukubaubuyiqondayonkeintoubuya kuzaliswalusizi,kubanoThixonayeulusizi!
12Ukumkaniwafumanaimpendulongokuvunywawaza wabuzaolandelayo,'Yeyiphieyonamfaneleko ibalulekileyoyokulawula?'
13‘Ukuzigcina,’waphendula,‘ukhululekile ekubolekisweninasekuziphatheningobulumkoebudeni bobomibomntu,ukuhlonelaubulungisangaphezu kwezintozonke,nokwenzaabahlobobabantuabanjalo. KubanoThixo,naye,ungumthandiwobulungisa!
13Emvakokubaebonakaliseukuvunywakwakhe, ukumkaniwathikomnye,'Yintoniuphawulokwenene lokuzinikela?'
14Wazawaphendulawathi,'UkuqondaukubauThixo uhlalaesebenzakwiNdaloyonkekwayeuyazizonkeizinto, kwayeakukhomntuwenzangokungekhosikweniazeenze ububionokubalekaingqaleloyakheNjengokouThixo engumncediwehlabathilonke,nawe,kufunekaumxelise kwayeungabinasiphako!
15Ukumkaniwabonisaisivumelwanosakhewazawathi komnye,'Yintoniintsingiseloyobukumkani?'
16Waphendulawathi,'Ukuzilawulakakuhlekwaye ungalahlekiswabubutyebiokanyeludumoukuya kwiminqwenoengafanelekangaokanyeengafanelekanga, leyindlelayokwenyaniyokulawulaukubaucingisisa kakuhlengalentoKubakonkeokudingayongokwenene kungokwakho,kwayeuThixoakanalouxanduvakwaye akanabubeleIingcingazakhomazibezezokubayindoda, unganqweneliizintoezininzikodwazizintoezifunekayo kuphelaekulawuleni!'
17Ukumkaniwamncomawazawabuzaomnyeumntu, ukubaiingcingazakhezingabazezonazilungileyonjani?
18Wazawaphendulawathi,'Ukubawayehlalaebeka ubulungisaphambikwakhekuyoyonkeintoazeacinge ukubaukungabikhokobulungisakufananokuhluthwa ubomi.KubauThixouhlalaethembisaiintsikelelo eziphezulukwabalungileyo!'
19Emvakokumdumisa,ukumkaniwabuzaolandelayo, ukubaangakhululekanjanikwiingcingaeziphazamisayo ebuthongwenibakhe?
20Waphendulawathi,'Undibuzeumbuzoonzimakakhulu ukuwuphendula,kubaasinakuzisebenzisangokwenene ngexeshalokulala,kodwasibanjweziingcinga ezingenakulawulwayingqiqoKubaimiphefumloyethu inoluvolokubaibonangokweneneizintoezingena engqondweniyethungexeshalokulalaKodwasenza impazamoukubasicingaukubangenenesihambaelwandle ngeenqanawaokanyesibhabhaemoyeniokanyesihamba siyekwezinyeiindawookanyenantoninaefananayo Kodwakengokwenenesicingaukubaizintoezinjalo ziyenzeka
21Kangangokondikwaziyoukugqiba,ndifikelele kwisigqiboesilandelayo:Kufunekangandlelazonke, Kumkani,ulawuleamazwinezenzozakhongomthetho wobungcweleukuzeubenokuqondaukubaugcinaisidima
kwayeawukhethiukuzanelisangaphandlekwengqiqo kwayeungazeusebenzisekakubiamandlaakhoukuze udeleleubulungisa
22Kubaingqondoixakekekakhuluebuthongweningezinto ezifanayo,ezihlalanazoxaivukile.Kwayelowo uneengcinganezenzozakhezonkeezijolisekwizona njongozibalaseleyouzimiselaebulungisenikokubinixa evukilenaxaelele.Ngenxayoko,kufunekauqine ekuziqeqeshenirhoqo
23Ukumkaniwayincomaindodawazawathikwenye ‘Ekubeniungoweshumiukuphendula,xauthethe,siza kuzinikelakwisidlo’Wazawabuzaumbuzoothi, ndingakuphephanjaniukwenzanantonina engandifanelanga?
24Waphendulawathi,'Hlalaujongeudumolwakho nesikhundlasakhoesiphezulu,ukuzeuthethekwayeucinge kuphelaizintoezihambelanayonazo,usaziukubabonke abantubakhobacingakwayebathethangaweKuba akufunekiubonakaleumbikunabadlali,abafunda ngononopheloindima,ekufunekabayidlale,kwaye babumbezonkeizenzozabongokuvumelananayo Awuthathinxaxheba,kodwangokweneneungukumkani, ekubeniuThixoekunikeigunyalobukhosi ngokuhambelananobuntubakho'
25Akubaukumkanieqhwabeleizandlakakhulu nangendlelaendeneyobubele,iindwendwezacelwaukuba zifuneukuphumlaNgokokexaincokoiphelile,zanikela kwisidloesilandelayo.
26Ngosukuolulandelayo,kwagcinwailungiselelo elifanayo,wazaxaukumkaniwafumanaithubalokubuza amadodaimibuzo,wabuzaowokuqalakwabobabesele ukuzebabuzeimibuzoelandelayo,Loluphiuhlobo oluphezululorhulumente?
27Waphendulawathi,'Ukuzilawulakwayeungatsalwa ziinkanukoKubabonkeabantubanengqondoethile yendaloKusenokwenzekaukubauninzilwabantuluthanda ukutya,ukuselanokuzonwabisa,kwayeookumkani bathandaukufumanaumhlabanodumoolukhuluKodwa kulungileukubakubekhoukulinganiselakuzozonkeizinto 28OkouThixoakunikileyo,thabathaninizenikugcine, kodwaningazenizinqweneleizintoezingaphaya kwamandlaenu
29Evuyangalamazwi,ukumkaniwabuzaolandelayo, ukubaangakhululekanjanikumona?
30Emvakokumakancinciwaphendulawathi,'Ukuba ucingakuqalaukubanguThixoonikabonkeookumkani uzukonobutyebiobukhulukwayeakukhomntu ungukumkaningamandlaakhe.Bonkeabantubanqwenela ukwabelanangoluzukokodwaabanakukwazi,kuba sisiphosikaThixo!'
31Ukumkaniwayincomalendodangentethoendewaza wabuzaomnye,ukubaingabawayezidelelanjaniiintshaba zakhe?
32Waphendulawathi,'Ukubanibenzelaububelebonke abantunizenizuzeubuhlobonabo,akufunekiningoyiki mntuUkuthandwangabantubonkesesonasipho silungileyosivelakuThixo!'
33Emvakokuncomalempenduloukumkaniwayalela indodaelandelayoukubaiphenduleumbuzoothi, angalugcinanjaniudumolwakheolukhulu?
34Wazawaphendulawathi'Ukubaunobubelekwaye unentliziyoevulekileyoekuboniseniububelenezenzo
zobubelekwabanye,awusozeulahlekelweludumolwakho, kodwaukubaunqwenelaukubaezinceba zikhankanyiweyoziqhubekenezakho,kufunekaubize uThixorhoqo.'
35Ukumkaniwavumawazawabuzaolandelayo,“Ngubani umntuofaneleaboniseisisa?”
36Wazawaphendulawathi,‘Bonkeabantubayavuma ukubasifaneleukubabonisaisisaabobanomdlakuthi, kodwandicingaukubasifanelesiboniseumoyaofanayo wobubelekwabobasichasayoukuzengalendlelasibayisele kwicalaelifanelekileyonakwintoeluncedokuthiKodwa simelesithandazekuThixoukubaokukufezwe,kuba ulawulaiingqondozabantubonke.’
37Emvakokubaevezeukuvumelanakwakhenempendulo, ukumkaniwabuzaowesithandathuukubaaphendule umbuzoothi,sifanelesiboniseumbulelokubani?
38Waphendulawathi,'Kubazalibethurhoqo,kubauThixo usinikeumthethoobalulekekakhulumalunganembeko efaneleabazali.Kwindawoelandelayoujongaisimo sengqondosomhlobokumhlobokubauthetha"ngomhlobo onjengomphefumlowakho"Wenzakakuhleukuzama ukuhlanganisabonkeabantukubuhlobonawe.'
39Ukumkaniwathethanayengobubelewazawabuza olandelayo,Yintonileifananobuhlengexabiso?
40Wathi,'Ukholo,kubalolonahlobolubalaseleyolobuhle, kwayeamandlaaloaleleeluthandweni,oluyisipho sikaThixoOkuseleukufumenekwayekunyenakozonke iintsikelelozobomi.'
41Ukumkaningendlelaenobunonokakhuluwaqhwaba impendulowazawabuzaomnye,ukubaangasilela, angayifumananjanikwakhonaidumelalakhekwakhona ngenqanabaelifanayo?
42Wathi,'Akunakwenzekaukubaungaphumeleli,kuba uhlwayelekubobonkeabantuimbewuyombuleloevelisa isivunosentandoelungileyo,kwayeokukunamandla ngaphezukwezixhoboezinamandlakwayekuqinisekisa ukhuselekoolukhulu.Kodwaukubanabaninauyasilela, akufunekiaphindeenzeezozintozibangeleukusilela kwakhe,kodwakufunekaakheubuhlobokwayeenze ngobulungisa.KubasisiphosikaThixoukukwaziukwenza izenzoezilungileyokwayekungekhonangokuchaseneyo' 43Evuyangalamazwi,ukumkaniwabuzaomnye,ukuba angakhululekanjaniekubandezelekeni?
44Waphendulawathi,'Ukubaakazangeenzemntuumbi, kodwawenzaokulungileyokubobonkewazawalandela indlelayobulungisa,kubaiziqhamozayozizisainkululeko ekubandezelekeniKodwasimelesithandazekuThixo ukubaububiobungalindelekangaobufananokufaokanye isifookanyeintlunguokanyenantoninaefananaloluhlobo bungasifikelikwayebusenzakaliseKodwaekubeni nizinikeleekukhonzeniuThixo,akukhontlekeleinjaloeya kuzeifikekuni.'
45Ukumkaniwamdumisakakhuluwazawabuza oweshumi,wathi,Luluphiuhlobooluphezululozuko?
46Wathi,'UkuhloniphauThixo,kwayeokukwenziwa kungengaziphoneminikelokodwangobunyulu bomphefumlonokuqinisekaokungcwele,kubazonkeizinto zenziwekwayezilawulwanguThixongokwentandoYakhe Lenjongouhlalauphantsikwayonjengokobonkeabantu benokwenzakwimpumeleloyakhokwixeshaelidlulileyo nelingoku'
Iletaka-Aristeas
47Ngelizwielikhuluukumkaniwababulisabonkewaza wathethanabokakuhle,bazabonkeababelaphobabonisa ukubabayavumelananabo,ingakumbiiingcalizefilosofi Kubababengaphezulukakhulukubo[okokukuthiiingcali zefilosofi]kokubiningokuziphathanangengxoxo,kuba babesolokobesenzauThixoindawoyaboyokuqala 48Emvakokoukumkaniukuzeaboniseiimvakalelozakhe ezintlewaqhubekanokuselaimpiloyeendwendwezakhe.
ISAHLUKO9
Ivesi8ichazaixabisololwaziIvesi28,uthandolwabazali Qaphelangakumbiumbuzokwivesi26kunyenempendulo Kwakhonaphawulaumbuzokwivesi47kunyenempendulo Elilicebisoelilumkileyokumadodaasebenzangoshishino 1Ngengomsokwenziwaamalungiseleloafanayoesidlo, wazaukumkani,kwangokonjeithubalavela,waqalisa ukubuzaimibuzokumadodaawayehleliecalenikwabo babeselebephendule,wazawathikowokuqala,'Ngaba ubulumkobunokufundiswa?'
2Wathi,'Umphefumlowenziwengendlelayokubaunako ngamandlakaThixoukufumanakonkeokulungileyo nokungavumiokuchaseneyo'
3Ukumkaniwavumawazawabuzaindodaelandelayo, Yintonieyonailuncedokakhuluempilweni?
4Wathi,'Ukuzeyisa,kwayeakunakwenzekaukukufumana okungaphandlekokubauThixoadaleisimosengqondo sokukwenza.'
5Ukumkaniwathethangobubelenalendodawazawathi kwenye,'Indodaingayihlawulanjaningokufanelekileyo ityalalombulelokubazalibayo?'
6Wathi,‘Ngokungazendibabangeleintlungu,kwayeoku akunakwenzekangaphandlekokubauThixoabeke ingqondoekufuneniezonanjongozibalaseleyo.’
7Ukumkaniwavumawazawabuzaolandelayo,ukuba angabanjaningumphulaphulionomdla?
8Wathi,'Ngokukhumbulaukubalonkeulwaziluluncedo, kubalukwenzaukwazingoncedolukaThixongexesha longxamisekoukubaukhetheezinyezezintoozifundileyo kwayeuzisebenzisekwingxakiejongenenawe.Ngokoke imizamoyabantuiyazalisekiswangoncedolukaThixo' 9Ukumkaniwamncomawazawabuzaolandelayoukuba angakuphephanjaniukwenzanantoninaechasene nomthetho?
10Wathi,'UkubaniyaqondaukubanguThixoobeke iingcingaezintliziywenizabaniki-mthethoukuzeubomi babantubulondolozwe,niyakuzilandela' 11Ukumkaniwayiqondaimpenduloyaloondodawaza wathikomnye,'Yintoniinzuzoyokuzalana?'
12Wazawaphendulawathi,'Ukubasicingaukubathina ngokwethusibandezelekileziingxakieziwelaizalamane zethukwayeukubaiintlunguzazozibazezethu-ngokoke amandlaolwalamanoabonakalakwangoko,kubakuphela xaloomvakaleloibonakaliswaaphosiyakufumana imbekonembekoemehlweniazoKubauncedo,xa ludibenenobubele,lulolwaloiqhinaelingenakuphela Kwayengomhlawokuphumelelakwaboakufuneki sinqweneleizintozabo,kodwakufunekasithandaze kuThixoukubaabanikezonkeiintloboezilungileyo' 13Emvakokubaenikeyenaudumoolufanayonolwabanye, ukumkaniwabuzaomnye,ukubaangayifumananjani inkululekoekoyikeni?
14Wathi,'Xaingqondoisaziukubaayenzangabubi,naxa uThixoeyiqondisakuzozonkeiingcebisoezilungileyo.'
15Ukumkaniwavakalisaukuvumakwakhewazawabuza omnye,ukubaangahlalanjaniegcinaisigwebo esifanelekileyo?
16Wazawaphendulawathi,'Ukubawayehlalaebeka phambikwamehloakheiingxakiezehlelaabantuaze aqondeukubanguThixoosusaimpumelelokwabanyeaze anikeabanyeudumoolukhulunozuko'
17Ukumkaniwamamkelangobubeleloondodawaza wabuzaolandelayoukubaaphenduleumbuzoothi, angakuphephanjaniubomiobululanobonwabisayo?
18Wazawaphendulawathi,'Ukubaebehlalaekhumbula ukubawayengumlawuliwobukumkaniobukhulukunye nenkosiyezihlweleezinkulu,nokubaingqondoyakhe ayifaneleukubaixakekezezinyeizinto,kodwa,kufuneka ahlaleecingangendlelaanokuyikhuthazangayoimpilo-ntle yazoKufunekaathandaze,kwakhona,kuThixoukuba kungabikhomsebenziungatyeshelwa.'
19Emvakokumdumisa,ukumkaniwabuzaoweshumi, ukubaangababonanjaniabobabemkhohlisa?
20Wazawaphendulaumbuzoothi,'Ukubawayebona ukubaabobamngqongileyobabengabantubendalona nokubababegcinaumthethoofanelekileyowokuba phambilikwiindibanonakwiintlanganiso,nakwimicimbi yaboeqhelekileyo,bengazangebadlulekwimida efanelekileyoekubuliseniokanyekweminyeimiba yokuziphatha.KodwauThixouyakuyijikaingqondoyakho, Kumkani,kuyoyonkeintoelungileyo'
21Akubaukumkanievumilekakhuluwazawabancoma bonkengabanye(phakathikwabobonkeababekho),bajika bayakuzonwabisangesidlo
22Kwayengosukuolulandelayo,xaithubalivela, ukumkaniwabuzaindodaelandelayo,Yeyiphiindlelaembi kakhuluyokungakhathali?
23Waphendulawathi,'Ukubaindodaayibakhathaleli abantwanabayokwayeinikelayonkeimizamo emfundweniyaboKubasihlalasithandazakuThixo kungekhonakakhulukuthikodwakubantwanabethuukuba zonkeiintsikelelozibezezabo.Umnqwenowethuwokuba abantwanabethubabenokuzibambaufezekiswakuphela ngamandlakaThixo'
24Ukumkaniwathiuthethekakuhlewazawabuzaomnye, ukubaangalithandanjaniilizwelakhe?
25'Ngokuhlalaengqondweniyakho,'waphendula, 'ingcingayokubakulungileukuhlalanokufakwilizwe lakowenuUkuhlalakwelinyeilizwekuzisaihlazo kumahlwempukunyenehlazokwabatyebingokungathi bagxothiwengenxayolwaphulo-mthethoUkubaunika bonkeabantuizibonelelo,njengokousenzarhoqo,uThixo uyakukunikaincebakubobonkekwayeuyakugqalwa njengothandailizwe.'
26Emvakokumamelalendoda,ukumkaniwabuza olandelayongokulandelelana,ukubaangaphilanjani ngoxolonomfaziwakhe?
27Waphendulawathi,'Ngokuqondaukubaabafazi ngokwemvelobaneentlokoezilukhunikwayebanamandla ekulandeleniiminqwenoyabo,kwayebatshintsha ngequbulisoizimvozabongengqiqoephosakeleyo,kwaye indaloyaboibuthathakakakhulu.Kubalulekileukujongana nabongobulumkokwayeungabavuseliingxabanoUkuze ubomibuphumelele,umphathikufunekaayaziinjongo
Iletaka-Aristeas
56'Kwiintlekeleezehlelaabahlobobethu,'waphendula,'xa sibonaukubazindekwayeazilungiseki.Ingqiqo ayisivumeliukubasizileleabobafileyonabakhululwe ebubini,kodwabonkeabantubayasizilelangenxayabo kubabecingangabokuphelakunyenenzuzoyabo. NgamandlakaThixokuphelaesinokuphephaububibonke!
57Ukumkaniwathiunikeimpenduloefanelekileyo, wabuzaomnye,lilahlekanjaniigama?
58Waphendulawathi,'Xaikratshinokuzithemba okungenamdakulawula,ihlazonokulahlekelwaludumo kuyavelaKubauThixoyiNkosiyazozonkeiindumiso kwayeulunikaaphoathandakhona'
59Ukumkaniwaqinisekisaimpenduloyakhe,waza wabuzaindodaelandelayo,Abantumabathembelekubani?
60“Kwabo,”waphendula,“bakhonzanina ngokuzithandela,kungekhonangenxayoloyikookanye ukuzicingela,becingangenzuzoyabokuphelaKuba omnyeluphawulothando,omnyeluphawulwenzondo nokukhonzaixeshaelide.”
61Kubaumntuohlalaejongeinzuzoyakhengumngcatshi entliziyweniyakheKodwawenaunothandolwabobonke abantubakhongoncedolwecebisoelihleuThixoakunike lona
62Ukumkaniwathiuphendulengobulumko,wazawabuza omnye,Yintoniegcinaubukumkanibukhuselekile?
63Wazawaphendulaumbuzoothi,'Lumkakwayeucinge kwangaphambiliukubaakukhobubibunokwenziwangabo babekwekwisikhundlasegunyaphezukwabantu,kwaye okuuhlalaukwenzangoncedolukaThixookuphefumlela ngomgweboonzima'
64Ukumkaniwathethaamazwiokumkhuthaza,wabuza omnye,Yintonileigcinaumbulelonembeko?
65Wazawaphendulawathi,'Ubuhle,kubabungumdali wezenzoezilungileyo,kwayeububibuyatshatyalaliswa ngabo,njengokoubonakalisaubuntuobuhlekubobonke ngesiphouThixoakunikasona'
66Ukumkaniwavumangobubeleimpendulowazawabuza oweshumielinanye(ekubenibabengaphezulukwababini abangamashumiasixhenxe),ukubawayenokugcinanjani uxololomphefumlongexeshalemfazwe?
67Wazawaphendulawathi,'Ngokukhumbulaukuba akenzangabubinakubaninakubantubakhe,nokubabonke bayakumlwelangenxayeenzuzoabazifumeneyo,besazi ukubanokubabalahlekelwabubomibabo,uya kubakhathalelaabobaxhomekekekuboKubaawusoze uphoxekeukwenzaimbuyekezonakubanina-bububele obunjalouThixoakuphefumlelengabo'
68Ukumkaniwabaqhwabelaizandlabonkengokuvakalayo wazawathethanabongobubeleobukhulu,wazewasela isiseloesinxilisayoixeshaelideukuzengamnyeabe sempilweni,ezinikelaekonwabeni,wazawabonakalisa ubuhloboobunobubelenobonwabisayokwiindwendwe zakhe
ISAHLUKO10
ImibuzoneempenduloziyaqhubekaZibonisaindlela amagosaomkhosiafaneleakhethwengayoNgowuphi umntuofaneleukunconywakunyenezinyeiingxakizobomi bemihlangemihlanjengokozinjalokwiminyakaengama2000eyadlulayoIivesi15-17ziphawulekangokuncoma
indawoyemidlaloyeqongaIivesi21-22zichazaubulumko bokukhethaumongameliokanyeukubanokumkani.
1Ngomhlawesixhenxekwenziwaamalungiselelo amaninzingakumbi,kwayekwakukhonabanyeabaninzi abavelakwizixekoezahlukeneyo(phakathikwabo kwakukhoinanielikhululabameli)
2Xakwavelaithuba,ukumkaniwabuzaowokuqalakwabo babengekabuzi,ukubaangakuphephanjaniukukhohliswa yingqiqoephosakeleyo?
3Wazawaphendulawathi,'Ngokuqaphelangononophelo isithethi,intoethethiweyo,kunyenomxholooxoxwayo, nangokubuzaimibuzoefanayokwakhonaemvakwexesha elithilengeendlelaezahlukeneyo.Kodwaukubanengqondo ephaphileyonokukwaziukwenzaisigqiboesifanelekileyo kuyoyonkeimekosesinyeseziphoezilungileyozikaThixo, kwayeunaso,OwuKumkani.'
4Ukumkaniwaqhwabakakhuluimpendulowazawabuza omnye,Kutheniuninzilwabantulungazangelubenobuntu obuhle?
5'Kuba,'waphendula,'bonkeabantungokwemvelo abanazoiingcingakwayebathambekelekulonwabo Ngenxayoko,ukungabikhokobulungisakuyavelakwaye kubekhoumkhukulawobugovuUmkhwawokulunga uyabathintelaabobazinikelekubomibolonwabokuba ubayalelaukubabakhetheukuzibambanobulungisa.Kuba nguThixoongumlawuliwezizinto'
6Ukumkaniwathiuphendulekakuhle,wazawabuza, Yintoniekufaneleukubaookumkanibayithobele?Wathi, 'Imithetho,ukuzengemithethoyobulungisaibuyisele ubomibabantuNjengokubawenangokuziphathaokunjalo ngokuthobelaumyalelokaThixouzigcineleisikhumbuzo esingunaphakade'
7Ukumkaniwathinalomntuuthethekakuhle,waza wabuzaolandelayo,Ngubaniesifanelesimmisele njengabalawuli?
Waphendulawathi,'Bonkeabathiyaububi,nabaxelisa ukuziphathakwakho,benzaokulungileyoukuzebahlale benodumooluhlerhoqoKubayiloontouyenzayo, Kumkanionamandla,'utshilo,'kwayenguThixookunike isithsabasobulungisa.'
9Ukumkaniwaphakamisailizwingelizwielikhuluwaza wajongaindodaelandelayowathi,'Ngubaninaesifanele simmiseabengabaphathibemikhosi?'
10Wazawachazawathi,‘Abobabalaseleyongenkalipho nangobulungisakunyenabobaxhalabelengakumbi ukhuselekolwamadodaabokunokubabafumaneuloyiso ngokubekaubomibaboemngciphekweningokungxama KubanjengokouThixoesenzaokulungileyokubobonke abantu,ngokunjalonaningokumxelisaningabancedibabo bonkeabantuenibalawulayo’
11Ukumkaniwathiuphendulekakuhlewazawabuza omnye,wathi,Ngubaninaumntuofanelwekukunconywa?
12Waphendulawathi,'Indodaenikweudumonobutyebi namandlakwayeinomphefumloolingananayoyonkeloo ntoWenangokwakhoubonisangezenzozakhoukuba ufaneleukunconywangoncedolukaThixookwenze wanyamekelaezizinto.'
113Ukumkaniwavakalisaukuvumakwakhewazawathi komnye,'Ngoobaniookumkaniabafanelebachitheixesha elininzikubo?'
14Wazawaphendulawathi,'Ekufundeninasekufundeni iirekhodizohamboolusemthethweni,ezibhalwe
Iletaka-Aristeas
ngokubhekiselelekwizikumkaniezahlukeneyo,ngenjongo yokuguqulwanokugcinwakwezihloko.Kwayekungenxa yomsebenzionjalooyewafikelelakuzukoolungazange lufikelelwengabanye,ngoncedolukaThixoozalisekisa yonkeiminqwenoyakho.'
15Ukumkaniwathethangenzondelelonalendodawaza wabuzaomnye,indodaifaneleixakekenjaningexeshalayo lokuphumlanokuzonwabisa?
16Waphendulawathi,'Ukubukelaloomidlalo enokudlalwangokufanelekileyonokubekaphambi kwamehloakhoimifanekisoethathweebominikwaye yenziwengesidimanangesidimakunenzuzokwaye kufanelekile.
17Kubakukhoulwakhiwooluthileolufumaneka nakwiindawozokuzonwabisa,kubakudlangokufundiswa isifundoesinqwenelekayongezintoezingabalulekanga ebominiKodwangokwenzakonkeokusemandleniakho kuzozonkeizenzozakho,ubonakaliseukuba ungumfilosofikwayeuhlonitshwanguThixongenxa yobuhlebakho
18Ukumkani,evuyangamazwiawayesandul’ukuthethwa, wathikwindodayesithoba,Indodaifaneleiziphathenjani kwizidlo?
19Wazawaphendulawathi,'Ufaneleubizeamadoda afundileyoecalenikwakhokunyenabobanakoukukunika iingcebisoeziluncedomalunganemicimbiyobukumkani bakhokunyenobomibabantubakho(kuba ubungenakufumanamxholoufanelekileyookanye ofundisayongaphezukwalo)kubaabantuabanjalo bathandekakuThixokubabaqeqesheiingqondozabo ukubazicingengezonazihlokozibalaseleyonjengoko naweusenza,kubazonkeizenzozakhozikhokelwa nguThixo'
20Evuyayimpendulo,ukumkaniwabuzakwindoda elandelayo,wathi,Yintonielungeleabantu:Ukubaumntu ozimeleyoenziweukumkaniphezukwabookanyeilungu losapholwasebukhosini?
21Waphendulawathi,'Lowoulungileyongokwemvelo Kubaookumkaniabavelakumnombowobukhosibadla ngokubangqwabalalakwayebabengqongqokubantu ababalawulayoKwayeokungaphezulukokokunjalo ngabanyebabobaphumakumanqanabaabemiabazimeleyo, abathiemvakokufumanaububibazabathwalaisabelosabo sobuhlwempu,xabelawulainkithababangqwabalala ngaphezukwabacinezeliabangamhloneliyouThixo 22Kodwa,njengokobenditshilo,ubuntuobuhle obuqeqeshwengokufanelekileyobuyakwaziukulawula, kwayeungukumkaniomkhulu,kungengenxayokuba ubalaselekuzukololawulolwakhonobutyebibakhokodwa ngenxayokubaudlulebonkeabantungobubele nangobubele,ngenxakaThixookunikeezimpawu 23Ukumkaniwachithaixeshaelithileedumisalendoda wazawabuzaowokugqibelakubobonke,Yintonieyona ntoiphumeleleyoekulawuleniubukhosi?
24Wazawaphendulawathi,'Ukubaabantumabahlale phantsikoxolorhoqo,nokubaubulungisabufanele buphunyezwengokukhawulezaxakukhoingxabano.'
25Eziziphumozifumanekangempembeleloyomlawuli,xa engumntuothiyileyoububinothandaokulungileyoaze anikelengamandlaakheekusindiseniubomibabantu, kanyenjengokubawenaucingaukubaukungabikho kobulungisaluhloboolubikakhululobubikwaye
ngolawulolwakhoolufanelekileyouzenzeleigama elingapheliyo,ekubeniuThixoekunikaingqondo ecocekileyonengangcoliswangabububi
26Akubaegqibile,kwaqhambukaihlombeelikhulu nelovuyokangangexeshaelide.Lakubaliphelileukumkani wathabathaindebewazawenzai-toastehloniphabonke abamenyiweyobakhenamazwiababewathethile
27Emvakokoekuqukumbeleniwathi,Ndizuzelukhulu kubukhobakhoNdizuzelukhulungobulumkoobundinike bonangokubhekiselelekubuchulebokulawula
28Wazawayalelaukubakunikelweiitalenteezintathu zesiliverekuyengamnyewabo,wazawamiselaomnye wabakhonzibakheukubaanikelengemalileyo.
29Bonkebakhwazangaxeshanyebevuma,isidlosaba ngumbonisowovuyo,ngelixaukumkaniwayezinikela kumjikelooqhubekayowomnyhadala.
ISAHLUKO11
Ukuzeufumaneizimvomalungane-stenography yamandulo,jongaiVesi7Inguquleloingenisweukuze ivunywekwayeyamkelwenjengefundwayo,kwaye(iVesi23) ivotiephakanyisiweyoyokwamkelwaithathwakwaye yamkelwengazwilinye
1Ndibhaleixeshaelidekwayendinqwenelauxololwakho, Philocrates
2Ndothukekakhulungalamadodanendlelaabaphendule ngayongequbuliso,ntoleyoeyayifunaixeshaelide ukuyicinga
3Kubanangonaumntuobuzayowayecingisisekakuhle ngombuzongamnye,abobaphendulaomnyeemvakomnye babeselebelungileiimpendulozabozemibuzo ngaxeshanye,ngokokebabonakalakumnakubobonke ababekho,ingakumbikwiingcalizefilosofi,bekufanele ukunconywa
4Kwayendicingaukubalentoiyakubonakala ingakholelekikwabobazakufundaibalilamkwixesha elizayo
5Kodwaakufanelekangaukugqwethaiinyanisoezibhalwe kwiingxelozikawonke-wonke.
6Kwayebekungayikubayintoefanelekileyoukuba ndiphuleumthethokwintoefananaleNdibalisaibalikanye njengokolenzekile,ndiphephangokungakhathalinayiphi naimpazamo
7Ndachukumisekakakhuluyindlelaababethethangayo, kangangokubandenzeumzamowokubonisananabo babenomsebenziwokubhalaingxeloyazozonkeizinto ezenzekakubaphulaphulibasebukhosininakwizidlo zangokuhlwa
8Kubalisiko,njengokonisazi,ukususelangexesha ukumkanieqalaukwenzaishishinikudekubelixeshaapho ephumlakhona,ukubakuthathweingxeloyazozonke izintoazithethileyonezenzozakheilungiseleloelihle kakhuluneliluncedo
9Kubangosukuolulandelayoimizuzuyezenzokunye namazwiosukuoludlulileyoayafundwangaphambikokuba kuqaleishishini,kwayeukubabekukhonaluphina ukungahambikakuhle,umcimbiuyakulungiswangoko nangoko
10Ngokoke,njengokobekutshiwo,ndifumeneulwazi oluchanekileyokwiirekhodizikawonke-wonke,kwaye ndizibekengokulandelelanakwazoiinyanisokubandiyazi
ukubaunomdlakangakananiwokufumanaulwazi oluluncedo.
11EmvakweentsukuezintathuuDemetriyowathabatha amadodawazawadlulaeludongenilolwandle,iistadiya ezisixhenxeubude,wayaesiqithini,wawelaibhulorho wazawayakwiindawoezisemantlazePharos
12Aphowabahlanganiselaendlwini,eyayakhiwe elunxwemenilolwandle,entlekakhulukwayeikwimeko eyimfihlo,wazawabamemaukubabenzeumsebenzi woguqulelo,kubayonkeintoababeyifunangenjongo yayibekweezandlenizabo
13Ngokokebaqalisaukusebenzabethelekisaiziphumo zaboezahlukeneyobazebazenzezivumelane,kwaye nantoninaababevumelanangayoyakhutshelwa ngokufanelekileyophantsikolwalathisolukaDemetriyo
14Kwayeintlanganisoyaqhubekakwadakwabayiyure yesithoba;emvakokobakhululwaukubabalungiselele iimfunozabozomzimba
15Yonkeintoababeyifunayayilungiselelwebona ngomlinganiseloomkhuluUkongezakokuuDorotheus wayebenzelaamalungiseleloafanayoimihlangemihla njengokokwakwenzelwaukumkaningokwakhe-kuba wayeyalelwenjalongukumkani
16NgentsasababevelayonkeimihlaeNkundleni,baze emvakokubulisaukumkanibabuyeleendaweniyabo.
17NjengokokulisikolawoonkeamaYuda,babehlamba izandlazaboelwandlebazebathandazekuThixobazeemva kokobazinikelaekufundeninasekuguquleleniisiqendu esithileababebandakanyekakuso,ndazandababuza umbuzoothi,Kuthenibabehlambaizandlazabongaphambi kokubabathandaze?
18Bachazaukubayayiluphawulokubababengenzanga bubi(kubalonkeuhlobolomsebenzilwenziwangezandla) ekubeningendlelayaboehloniphekileyonengcwelebebona yonkeintonjengophawulobulungisanenyaniso
19Njengokobenditshilo,babehlanganisanaimihla ngemihlakwindawoeyayimnandingenxayokuzolakwayo nokukhanyakwayo,bazabazibhokoxaemsebenziniwabo
20Kwayekwenzekaukubaumsebenziwoguqulelo ugqitywekwiintsukuezingamashumiasixhenxeanesibini, ngokungathiokukwakucwangciswengenjongo emiselweyo
21Wakubaumsebenziugqityiwe,uDemetriyowaqokelela ndawonyeabemibamaYudakwindawoapho kwakwenziwekhonauguqulelo,wazawalufundakubo bonke,phambikwabaguquleli,abafumanaulwamkelo olukhulunakubantu,ngenxayeengeneloezinkulu ababezinikebona.
22BamdumisauDemetriyongokufudumeleyo, bambongozaukubaabhalephantsiwonkeumthethoaze anikeikopiyawokwiinkokelizabo
23Emvakokubaiincwadizifundiwe,ababingelelinabadala babaguqulelikunyenoluntulwamaYudakunye neenkokhelizabantubaphakamabathi,ekubenikwenziwe inguquleloegqwesileyonengcwelenechanekileyo, bekufanelekileukubaihlaleinjengokoyayinjalokwaye kungabikhotshintsholwenziwayokuyo.
24Kwayexalonkeiqelalavakalisaukuvumakwalo, labayalelaukubabaqalekisengokwesikolabokuyenabani naomeleenzenaluphinautshintshonokubakungongezwa nantoninaokanyengokutshintshanangayiphinaindlela
naliphinaigamaelalibhaliweokanyeukwenzanaluphina utyeshelo.
25Eliyayilinyathelolobulumkokakhululokuqinisekisa ukubalencwadiinokugcinwaixeshaelizayo ingatshintshwanga.
26Xalentoyaxelwakukumkani,wavuyakakhulu,kuba wayevakalelwakukubauyiloawayelwenzile lwaluphunyezwengokukhuselekileyo.
27Yonkeincwadiyafundwakuyewazawamangaliswa kakhulungumoyawomniki-mthetho
28WathikuDemetriyo,'Kwenzekanjaniukuba kungabikhonamnyekwiingcalizembaliokanye'iimbongi owakhawacingaukubakufanelekileukukhankanya impumeleloemangalisayokangaka?'
29Waphendulawathi,'Kungenxayokubaumthetho ungcwelekwayeuvelakuThixo.Kwayeabanyebabo bacebaukujongananawobatshaywenguThixokwaye ngenxayokobayekileinjongoyabo'
30UthewevakuTheopompusukubaushiyweziingqondo kangangeentsukuezingaphezukwamashumiamathathu kubawayecebaukufakakwimbaliyakheezinyezeziganeko ezivelakwiinguqulelozomthethozangaphambili nezingenakuthenjwakangako
31Akubaephililekancinci,wacelauThixoukuba amcaciseleisizathusokubaehlelweyintlekele.
32Kwayekwatyhilwakuyeephupheni,ukubangenxa yokuthandaukwazinjewayenqwenelaukudlulisela iinyanisoezingcwelekubantuabaqhelekileyo,nokuba ukubawayeyekawayeyakuphilakwakhona
33Ndivile,nakwimilebekaTheodektes,omnyeweembongi ezibuhlungu,ukubaxawayeseleezakulungisaezinye zeziganekoezibhalwekwincwadiukuzezisetyenziswe kwenyeyemidlaloyakhe,wayechaphazelekayi-cataract emehlweniakheomabini.
34Wathiakuyiqondaisizathusokubaahlelweyintlekele, wathandazakuThixokangangeentsukuezininzi,waza emvakokowaphiliswa.
35Emvakokubaukumkani,njengokobenditshilo,efumene ingcacisokaDemetriyongalengongoma,waqubudawaza wayalelaukubakuthathweingqaleloenkulukwiincwadi, nokubazigcinwengokungcwele
36Wazawabongozaabaguquleliukubabamtyelelerhoqo emvakokubuyelakwaboeJudiya,kubakwakufanelekile, watsho,ukubangokuabathumeleekhaya
37Kodwaxabebuya,wayebaphathanjengabahlobo, njengokokwakulungile,bazebafumaneiziphoezityebileyo kuye
38Wayalelaukubakwenziweamalungiselelookuba babuyeleemakhaya,wazawabaphathangobubele
39Wabanikangamnyewaboiinguboezintathuzodidi oluhle,iitalenteezimbinizegolide,ibhodiesecaleni enobunzimabetalenteenye,zonkeiimpahlazeesofa ezintathu
40WazakunyenomlindiwathumelauEleyazareiisofa ezilishumiezinemilenzeyesiliverenazozonkeizixhobo ezifunekayo,ibhodiesecaleniexabisaiitalente ezingamashumiamathathu,iinguboezilishumi,umsobo, nesithsabaesihle,kunyeneenguboezilikhuluzelinen ephothiweyoegqwesileyo,kunyenezityazokutshiza nezitya,kunyeneebhekileezimbinizegolideeziza kunikelwakuThixo
41Wambongozanakwiletaukubaukubakukhonawuphi nakulamadodaakhethaukubuyelakuye,angabathinteli.
42Kubawayekugqalanjengelungeloelikhuluukonwabela uluntulwabantuabanjaloabafundileyo,kwayewayekhetha ubutyebibakhekubokunokubaabuchithekwizinto ezingenamsebenzi
43NgokukePhilocrates,unebalielipheleleyo ngokwesithembisosam.
44Ndicingaukubaufumanauyoloolukhulukwezizinto kunolubhalweziingcalizeentsomi
45Kubauzinikeleekufundeniezozintozinokunceda umphefumlo,kwayeuchitheixeshaelininzikuzoNdiza kuzamaukubalisanaziphinaezinyeiziganekoezifanele ukubhalwaphantsi,ukuzengokuzihlolisisaufumane umvuzoomkhulungenzondeleloyakho