YrArferCristnogoloRoiElusen
Elusen-dillad,bwyd,neuarianaroddiribobldlawd
Efengylau
Byddwchynofalusnadydychyngwneudeichelusengerbrondynion,ermwyncaeleichgweld ganddynt:neunidoesgennychwobrganeichTadyrhwnsyddynynefoedd.Fellypanfyddychyn gwneudeichelusen,nachanuutgorno'chblaen,felymae'rrhagrithwyryneiwneudynysynagogau acynyrheolydd,ermwyniddyntgaelgogoniantganddynion.Ynwirmeddafichwi,ymae ganddynteugwobrOndpanfyddychyngwneudelusen,nafyddedi'chllawchwithwybodbethmae eichllawddeyneiwneud:Felybyddoeichelusenynydirgel:a'chTad,yrhwnsy'ngweldyny dirgel,a'chgwobrwyaefynyramlwg.Mathew6:1-4
AdywedoddIesu,AethrhywŵrilawroJerwsalemiJericho,acasyrthioddymhlithlladron,a’rrhai a’iddiosgoddef,aca’iclwyfodd,acaaethantymaith,ganeiadaelynhannermarwAcarhapdaeth rhywoffeiriadilawryfforddhonno:aphanweloddefeef,aaethheibioi’rochrarall.A’runmodd, panoeddefeynyfan,addaethacaedrychoddarno,acaaethheibioi’rochrarall.Onddaethrhyw Samaritan,wrthiddodeithio,lle’roeddefe:aphanweloddef,adosturioddwrtho,acaaethato,aca rwymoddeiglwyfau,gandywalltolewagwinynddynt,aca’igosododdareianifaileihun,aca’i dugidafarn,acaofaloddamdanoAthrannoeth,panaethymaith,efeagymeroddddwygeiniog allan,aca’urhoddoddi’rgwesteiwr,acaddywedoddwrtho,Gofalaamdano;aphabethbynnaga waridiynrhagor,panddofynôl,mia’thdalafynôl.Pwyo’rtrihynynawr,adybidi,oedd gymydogi’rhwnasyrthioddymhlithylladron?Adywedoddefe,YrhwnadrugarhaoddarnoYna dywedoddIesuwrtho,“Dos,agwnadithauyrunfath.”Luc10:30-37
Ondynhytrachrhowcheluseno’rpethausyddgennych;acwele,maepopethynlânichiLuc11:41
Gwerthwchyrhynsyddgennych,arhowchelusen;darparwchichwieichhunainsachaunadydynt ynheneiddio,trysorynynefoeddnadyw’ndiflannu,llenadywlleidrynagosáu,nagwyfynyn llygru.Oherwyddllemaeeichtrysor,ynohefydybyddeichcalon.Luc12:33-34
Actau
AethPedracIoanifynygyda’igilyddi’rdemlaryrawrweddi,sefynawfedawr.Achludwyddyn cloffogrotheifam,a’iosodentbeunyddwrthborthydemlaelwirPrydferth,iofynelusengany rhaiaaethentimewni’rdeml.PanweloddPedracIoanarfinmyndimewni’rdeml,gofynnoddam
elusenAPhedr,gansylluarnogydagIoan,addywedodd,EdrycharnomniAcefeawrandawodd arnynt,ganddisgwylderbynrhywbethganddynt.YnadywedoddPedr,Ariannaaurnidoesgennyf; ondyrhynsyddgennyfyrwyfyneiroiiti:YnenwIesuGristoNasareth,codacherddaAcefea’i cymeroddeferbyneilawdde,aca’icododdef:acarunwaithcafoddeidraeda’ifferaunerthAcefe aneidioddifyny,asafodd,acagerddodd,acaaethimewngydahwynti’rdeml,gangerdded,a neidio,amoliDuwActau3:1-8
Allu’rrhaiagredasantoeddoungalonacounenaid:niddywedoddnebohonyntfoddimo’r pethauafeddaiyneiddoiddoef;ondyroeddganddyntbobpethyngyffredinAchydanerthmawry rhoddasantdystiolaethyrapostolionamatgyfodiadyrArglwyddIesu:agrasmawroeddarnyntoll. Acnidoeddnebyneuplithyneisiau:canyscyniferagoeddynberchnogiontiroeddneudai,a’u gwerthasant,acaddygasantbrisypethauawerthasid,aca’ugosodasantwrthdraedyrapostolion:a rhannwydibobunynôleiangen.AJoses,yrhwnagyfenwidganyrapostolionBarnabas,(hynny yw,o’igyfieithu,MabyDidwylwch,)Lefiad,acowladCyprus,yroeddganddodir,aca’i gwerthodd,acaddugyrarian,aca’igosodasantwrthdraedyrapostolion.Actau4:32-37
YroeddynJoparywddisgyblo’renwTabitha,a’ihenwhiywDorcas,acyroeddhi’ngwneud llaweroweithredoedddaacelusennau.Actau9:36
YroedddynyngNghesareao’renwCornelius,canwriado’rfyddinaelwidyfyddinEidalaidd,dyn duwiol,acynofniDuwgyda’iholldŷ,acynrhoillaweroeluseni’rbobl,acyngweddïoarDduw ynwastad.Gweloddmewngweledigaethynamlwgtua’rnawfedawro’rdyddangelDuwyndodato, acyndweudwrtho,Cornelius.Aphanedrychoddarno,ofnodd,adywedodd,Bethsydd,Arglwydd? Adywedoddwrtho,Ymaedyweddïaua’thelusenwedidodifynyigoffadwriaethgerbronDuw Actau10:1-4
AdywedoddCornelius,Bedwardiwrnodynôlyroeddwnynymprydiohydyrawrhon;acary nawfedawrygweddïaisynfynhŷ,acwele,safoddgŵrgerfymronmewndilladdisglair,aca ddywedodd,Cornelius,clywyddyweddi,achofirdyelusennauyngngolwgDuwActau10:30-31
Myfiaddangosaisichwibobpeth,sutydylech,wrthlafuriofelly,gynnalygwan,achofiogeiriau’r ArglwyddIesu,felydywedoddefe,MwybendigedigywrhoinagderbynActau20:35
Acynhynyrwyfynymarferfyhun,igaelcydwybodddi-dramgwyddbobamsertuagatDduw,a thuagatddynion.Ynawr,arôlblynyddoeddlawer,deuthumiddwyneluseni'mcenedl,acoffrymau. Actau24:16-17
Yrhwnaladrataodd,naladrataedmwyach:ondynhytrachllafurio,ganweithioâ'iddwyloyrhyn sydddda,felybyddoganddoi'wroii'rsawlsyddangenEffesiaid4:28
Apocryffa
MyfiTobitagerddaishollddyddiaufymywydynffyrddgwirioneddachyfiawnder,acawneuthum laweroelusennaui’mbrodyr,aci’mcenedl,addaethantgydamiiNinefe,iwladyrAsyriaidTobit 1:3
Dwiwedidangosichibobpeth,sutydylechchilafuriocymaintigynnalyrhaigwan, achofiogeiriau’rArglwyddIesu,sutydywedodd, Maerhoiynfwybendigedignaderbyn Actau20:35
AcynamserEnemessarrhoddaislaweroelusennaui’mbrodyr,arhoddaisfymarai’rnewynog,a’m dilladi’rnoeth:acosgwelaisunrhywuno’mcenedlynfarw,neuwedi’idafluoamgylchmuriau Ninefe,claddaisefTobit1:16-17
Rhoeluseno’thsylwedd;aphanfyddochynrhoielusen,nafyddedi’thlygadfodyngenfigennus,ac nathroidywyneboddiwrthunrhywdlawd,acnithroirwynebDuwoddiwrthytOsoesgennyt ddigonedd,rhoelusenynunolâhynny:osoesgennytychydigynunig,nacofnirhoiynôlyr ychydighwnnw:Oherwyddyrwytyncasglutrysordaitidyhunerbyndyddyrangen.Oherwydd bodyrelusenhonno’ngwaredurhagmarwolaeth,acnidyw’ngadaeliddiddodidywyllwch Oherwyddmaeelusenynrhoddddaibawbsy’neirhoiyngngolwgyGoruchaf.Tobit4:7-11
Rhoo’thfarai’rnewynog,aco’thddilladi’rrhainoeth;acynôldyhelaethrwyddrhoelusen:acna fyddedi’thlygadfodyngenfigennus,panfyddychynrhoielusen.Tobit4:16
Maegweddi’nddagydagymprydioacelusenachyfiawnder.Maeychydiggydachyfiawnderyn wellnallawergydaganghyfiawnderMae’nwellrhoielusennachasgluaur:Oherwyddmaeelusen yngwaredurhagmarwolaeth,acynpuroymaithbobpechod.Byddyrhaisy’nymarferelusena chyfiawnderyncaeleullenwiâbywyd:Tobit12:8-9
FellygorffennoddTobitfoliannuDuw.Acyroeddynwythahannercantoedpangolloddeiolwg,a adferwydiddoarôlwythmlynedd:acefearoddoddelusen,acagynyddoddynofnyrArglwydd Dduw,aca’ifoliannoddef.Tobit14:1-2
Achladdfi’nweddus,a’thfamgydami;ondnafyddynarosmwyachynNinefeCofia,fymab,sut ytrinoddAmanAchiacharusa’imagoddef,sutydugefallano’rgoleunii’rtywyllwch,asuty gwobrwyoddefeto:etoachubwydAchiacharus,ondcafoddyllalleiwobr:canysaethilawri’r tywyllwchRhoddoddManasseelusen,adiancrhagmaglaumarwolaethaosodasantareigyfer:ond syrthioddAmani’rfagl,abufarw.Fellyynawr,fymab,ystyriabethmaeelusenyneiwneud,asut maecyfiawnderyneiachubWediiddoddweudypethauhyn,rhoddoddyrysbrydifynyynygwely, yngantacwythahanneroed;achladdoddefynanrhydeddus.Tobit14:10-11
Bydddŵryndiffoddtânfflamllyd;acelusenyngwneudcymoddrosbechodauSirach3:30
Nafyddynddigalonpanwnelychdyweddïo,apheidiwchagesgeulusorhoielusenSirach7:10
Nialldaioniddodi'rhwnsyddbobamserynbrysurmewndrwg,naci'rhwnnadyw'nrhoielusen. Sirach12:3
Maeelusendynfelsêlgydagef,abyddyncadwgweithredoedddadynfelcannwyllyllygad,acyn rhoiedifeirwchi'wfeibiona'iferched.Sirach17:22
Caeaelusennauyndydrysorfeydd:abyddhynny’ndyachubrhagpobcystuddSirach29:12
Nichaiffyrhwnsy'ncaruaureigyfiawnhau,a'rhwnsy'ndilynllygreddgaiffddigonohonoBuaur ynddinistrilawer,acyroeddeudinistrynbresennol.Mae'nfaentramgwyddi'rrhaisy'naberthu iddo,achaiffpobffŵleiddalagef.Gwyneifydycyfoethogageirynddi-nam,acnadywwedi myndarôlaurPwyywef?agalwnefynfendigedig:oherwyddgwnaethbethaurhyfeddolymhlith
Dwiwedidangosichibobpeth,sutydylechchilafuriocymaintigynnalyrhaigwan, achofiogeiriau’rArglwyddIesu,sutydywedodd, Maerhoiynfwybendigedignaderbyn Actau20:35
eiboblPwyabrofwydtrwyddo,a'igaelynberffaith?ynaboediddoymffrostioPwyaallai dramgwyddo,acnadywweditramgwyddo?neuwneuddrwg,acnadywwedi'iwneud?Byddei ddaioniyncaeleusefydlu,abyddygynulleidfa'ndatganeielusenSirach31:5-11
Yrhwnsy'ntalu'nôlamddaionisyddynoffrymublawdmân;a'rhwnsy'nrhoielusensyddyn aberthumoliantSirach35:2
Brodyrachymorthsyddynerbynamsercyfyngder:ondelusenaryddfwyna’rddauohonynt.Sirach 40:24
LlyfrauCollyBeibl
GanwydyForwynFairfendigedigabythologoneddus,addeillioddohilfrenhinolatheuluDafydd, ynninasNasareth,a'ihaddysguynJerwsalem,ynnhemlyrArglwydd.EnweithadoeddJoachim,ac enweimamoeddAnnaRoeddteulueithadoGalileaadinasNasarethRoeddteulueimamo FethlehemRoeddeubywydau'nblaenacyngywiryngngolwgyrArglwydd,yndduwiolacynddifaigerbrondynion.Oherwyddrhannasanteuholleiddoyndairrhan:Unohonianeilltuasanti'rdeml aswyddogionydeml;rhannasantunarallymhlithdieithriaid,aphoblmewnamgylchiadautlawd;a chadwasantydrydeddareucyfereuhunainacatddefnyddeuteulueuhunain.EfengylGeniMair 1:1-4
Paidagofni,Joachim,nacâphoeniwrthfyngolwgi,oherwyddangelyrArglwyddydwi,wedi'i anfonganddoatatti,i'thhysbysufoddyweddïauwedi'uclywed,a'thelusennauwediesgyngerbron Duw.EfengylGeniMair2:3
WedihynnyymddangosoddyrangeliAnnaeiwraigganddweud:Nacofna,acnafeddyliwchmai ysbrydyw’rhynaweli.Oherwyddmyfiyw’rangelaoffrymoddeichgweddïaua’chelusengerbron Duw,acyrwyfynawrwedifyanfonatoch,i’chhysbysuybyddmerchyncaeleigeniichi,aelwir ynFair,abendithiruwchlaw’rhollfenywod.EfengylGeniFair3:1-2
TrydyddLlyfrBugailHermas2:1-13(Tebygrwyddau)
1Wrthimigerddedi'rmaes,acystyriedyrllwyfena'rwinwydden,ameddwlameuffrwythau, ymddangosoddangelimi,acaddywedoddwrthyf,Bethyrwytti'neifeddwlcyhydynotdyhun?
2Adywedaiswrtho,Syr,yrwyfynmeddwlamywinwyddenhona'rllwyfenhonoherwyddbodeu ffrwythau'ndeg.Adywedoddwrthyf,YddaugoedenhynaosodwydynbatrwmiweisionDuw. 3Adywedaiswrtho,Syr,hoffwnwybodbethywpatrwmycoedhynyrwytti’nsônamdanynt Gwrando,meddaief;awelidi’rwinwyddenhona’rllwyfenhon;Syr,dywedaisi,rwy’neugweld, 4Mae'rwinwyddenhon,meddaief,ynffrwythlon,ondmae'rllwyfenyngoedenhebffrwythSerch hynny,onibaibodywinwyddenhonwedi'igosodwrthyllwyfenhon,a'ichynnalganddi,ni fyddai'ndwynllaweroffrwyth;ondyngorweddaryddaear,nifyddai'ndwynondffrwythdrwg,am nadoeddynhongianaryllwyfen;ond,ganeibodyncaeleichynnalaryllwyfen,mae'ndwyn ffrwythiddo'ihunacihwnnw.
5Gwelwch,felly,sutnadyw'rllwyfenynrhoillai,ondynhytrachmwyoffrwyth,na'rwinwydden.
Sut,Syr,meddaisi,ymae'ndwynmwyoffrwythna'rwinwydden?Oherwydd,meddaief,mae'r winwydden,wedi'ichynnalaryrllwyfen,ynrhoillaweroffrwythaffrwythda;ond,pebai'n gorweddaryddaear,nifyddai'ndwynondychydig,ahynny'nddrwgiawnhefyd
Dwiwedidangosichibobpeth,sutydylechchilafuriocymaintigynnalyrhaigwan, achofiogeiriau’rArglwyddIesu,sutydywedodd, Maerhoiynfwybendigedignaderbyn Actau20:35
6Felly,mae'rgyffelybiaethhonwedi'igosodallaniweisionDuw;acmae'ncynrychioli'rdyn cyfoethoga'rdyntlawd.Atebais,Syr,gwnahynynamlwgimi.Clyw,meddaief;maeganydyn cyfoethoggyfoeth;foddbynnagtuagatyrArglwyddymae'ndlawd;oherwyddymae'nymgolliyn eigyfoeth,acychydigymae'ngweddïoaryrArglwydd;a'rgweddïauymae'neugwneudynddiog acynddi-rym.
7Felly,panfyddydyncyfoethogynestynallanatytlawdyrhynsyddeieisiauarno,mae'rdyn tlawdyngweddïoaryrArglwydddrosycyfoethog;acmaeDuwynrhoii'rdyncyfoethogbobpeth da,oherwyddbodydyntlawdyngyfoethogmewngweddi;acmaeeiddeisyfiadauyngryfiawn gyda'rArglwydd
8Ynaymae'rcyfoethogyngweinipobpethi'rtlodion,oherwyddeifodyngwybodeifodyncaelei wrandoganyrArglwydd:acynfwyewyllysgarachebamheuaeth,ymae'nrhoiiddo'rhynymaeei eisiau,acyngofalunadoeseisiaudimarno.
9Acmae'rdyntlawdyndiolchi'rArglwyddamycyfoethogion;oherwyddeubodnhwilldauyn gwneudeugwaithoddiwrthyrArglwydd
10Ganhynny,nidywdynionyncredubodyllwyfenynrhoiunrhywffrwyth;acnidydyntyn gwybodnacyndeall,panychwanegireichwmniatywinwydden,fodywinwyddenyndwyn cynnydddwbl,iddo'ihunaci'rllwyfen.
11Fellyhefydymae'rtlodionsy'ngweddïoaryrArglwydddrosycyfoethogionyncaeleuclywed ganddo;acmaeeucyfoethyncynyddu,oherwyddeubodyngwasanaethu'rtlodiono'ucyfoethFelly maentilldauyncaeleugwneudyngyfrannogionoweithredoedddaeigilydd.
12Pwybynnag,ganhynny,awnelo’rpethauhyn,nichaiffeiwrthodganyrArglwydd,ondfe’i hysgrifennirynllyfrybywyd.
13Gwyneubydyrhaisy’ngyfoethog,acyngweldeuhunainwedicynyddu:oherwyddyrhwnsy’n ymwybodolohyn,byddyngallugweinidogaethurhywfaintieraill
LlyfrauAnghofiedigEden
TestamentSabulon2:1-21
1Acynawrblant,yrwyfyndweudwrthychamgadwgorchmynionyrArglwydd,adangos trugareddi'chcymdogion,achaeltosturituagatbawb,nidtuagatddynionynunig,ondhefydtuag atanifeiliaid
2Ermwynhynigyd,bendithioddyrArglwyddfi,aphanoeddfyhollfrodyrynglaf,dihangaisheb glafwch,oherwyddmae'rArglwyddyngwybodbwriadaupobun
3Felly,byddwchyndosturiolyneichcalonnau,fymhlant,oherwyddfelygwnadyni'wgymydog, fellyygwna'rArglwyddiddoyntau.
4OherwyddyroeddmeibionfymrodyryndioddefosalwchacynmarwoachosJoseff,amna ddangosasantdrugareddyneucalonnau;ondfelygwyddoch,cadwydfymeibionhebsalwch.
5AphanoeddwnyngngwladCanaan,wrtharfordirymôr,ceisiaisddalpysgodiJacobfynhad;a phandagwydllawerynymôr,nichefaisniwed
6Myfioeddycyntafiwneudcwchihwylioarymôr,oherwyddrhoddoddyrArglwydd ddealltwriaethadoethinebimiynddo
7Agollyngaislywytuôliddo,acestynnaishwylarddarnprenunionsytharallynycanol.
8Ahwyliaisynoarhydyglannau,ganddalpysgodidŷfynhadnesiniddodi'rAifft.
9Athrwydrugareddrhannaisfydalfagydaphobdieithryn 10Acosbyddaidynynddieithr,neu'nglaf,neu'noedrannus,miaferwaisypysgod,aca'uparatoi'n dda,aca'ucynigiaisibawb,ynôlangenpobdyn,ganalaruachydymdeimladâhwy
Dwiwedidangosichibobpeth,sutydylechchilafuriocymaintigynnalyrhaigwan, achofiogeiriau’rArglwyddIesu,sutydywedodd, Maerhoiynfwybendigedignaderbyn Actau20:35
11AmhynnyhefydydigonoddyrArglwyddfiâdigoneddobysgodwrthddalpysgod;oherwyddy mae'rsawlsy'nrhannuâ'igymydogynderbynllawermwyganyrArglwydd.
12Ambummlynedddaliaisbysgod,arhoddaishwyibobdynawelais,acyroedddigoniholldŷfy nhad
13Acynyrhafroeddwni'ndalpysgod,acynygaeafroeddwni'ncadwdefaidgydafymrodyr. 14Ynawr,miafynegafichwiyrhynawneuthum
15Gwelaisddynmewntrallodoherwyddnoethniynygaeaf,athosturiaiswrtho,alladrataais ddilledynynguddodŷfynhad,a'iroii'rhwnoeddmewntrallod.
16Felly,fymhlant,dangoswchdosturiathrugareddynddi-baidibobdyno’rhynymaeDuwynei roiichwi,arhoddwchibobdynâchalondda.
17Aconibaifodgennychymoddiroii'rsawlsyddmewnangen,tosturiwchwrthomewnperfedd trugaredd.
18Gwnnachafoddfyllawymoddiroii'rhwnoeddmewnangen,acherddaisgydagefynwyloam saithysgadd,a'mperfeddynhiraethutuagatomewntosturi
19Felly,byddwchchwithauhefyd,fymhlant,yntosturiotuagatbobdyngydathrugaredd,fely byddo'rArglwyddhefydyntosturioacyntrugarhauwrthych
20OherwyddynydyddiaudiwethafhefydybyddDuwynanfoneidrugareddaryddaear,alle bynnagymae'ncaelperfeddtrugareddymae'ntrigoynddo.
21Oherwyddynygraddymaedynyntosturiowrtheigymydogion,ynyrungraddymae'r Arglwyddhefydarno.
Dwiwedidangosichibobpeth,sutydylechchilafuriocymaintigynnalyrhaigwan, achofiogeiriau’rArglwyddIesu,sutydywedodd, Maerhoiynfwybendigedignaderbyn Actau20:35