Pregethwr PENNOD 1 1 Geiriau y Pregethwr, mab Dafydd, brenin Jerwsalem. 2 Gwagedd o wagedd, medd y Pregethwr, gwagedd o wagedd; gwagedd yw y cwbl. 3 Pa lesâd sydd i ddyn o'i holl lafur y mae efe yn ei gymmeryd dan haul? 4 Y mae un genhedlaeth yn myned heibio, a chenhedlaeth arall yn dyfod: ond y ddaear sydd yn aros yn dragywydd. 5 Yr haul hefyd a gyfyd, a'r haul a fachlud, ac a frysia i'w le y cyfododd. 6 Y gwynt sydd yn myned tua'r deau, ac yn troi tua'r gogledd; y mae yn chwythu oddi amgylch yn wastadol, a'r gwynt yn dychwelyd yn ôl ei gylchdaith. 7 Yr holl afonydd a redant i'r môr; eto nid yw y môr yn llawn ; i'r man o ba le y delo yr afonydd, ac yno y dychwelant drachefn. 8 Y mae pob peth yn llawn o lafur; ni ddichon dyn ei draethu: ni ddiwallodd y llygad wrth weled, na'r glust a lenwir â chlyw. 9 Y peth a fu, yr hyn a fydd; a'r hyn a wneir yw yr hyn a wneir : ac nid oes dim newydd dan haul. 10 A oes dim y dywedir amdano, Wele, newydd yw hwn? y mae eisoes o hen amser, yr hwn oedd o'n blaen ni. 11 Nid oes cof am bethau gynt; ac ni bydd dim coffadwriaeth am y pethau sydd i ddyfod gyda'r rhai a ddaw ar ol. 12 Myfi y Pregethwr oedd frenin ar Israel yn Jerwsalem. 13 A rhoddais fy nghalon i geisio a chwilio trwy ddoethineb, am yr holl bethau a wnaethpwyd dan y nef: y llafur blin hwn a roddodd Duw i feibion dyn i'w harfer ag ef. 14 Gwelais yr holl weithredoedd a wneir dan haul; ac wele, gwagedd a blinder ysbryd yw y cwbl. 15 Yr hyn sydd gam ni ellir ei unioni: a'r hyn sydd eisiau, ni ellir ei rifo. 16 Ymddiddanais â'm calon fy hun, gan ddywedyd, Wele, mi a ddaethum i dir mawr, ac a gefais fwy o ddoethineb na'r rhai oll a fu o'm blaen yn Jerwsalem: ie, fy nghalon a gafodd brofiad helaeth o ddoethineb a gwybodaeth. 17 A rhoddais fy nghalon i wybod doethineb, ac i wybod ynfydrwydd a ffolineb: mi a ddeallais mai gorthrymder ysbryd yw hyn hefyd. 18 Canys mewn llawer o ddoethineb y mae llawer o alar : a'r hwn a gynyddo gwybodaeth, a gynyddo tristwch. PENNOD 2 1 Dywedais yn fy nghalon, Dos i'r awr hon, mi a'th brofaf â llawenydd, am hynny mwynha bleser: ac wele hyn hefyd yn oferedd. 2 Am chwerthin y dywedais, Gwallgof yw : ac o lawenydd, Beth a wna? 3 Mi a geisiais yn fy nghalon roddi fy hun i win, etto gan adnabod fy nghalon â doethineb; ac ymaflyd yn ffolineb, nes y caf weled beth oedd y daioni hwnnw i feibion dynion, yr hwn a ddylent ei wneuthur dan y nef holl ddyddiau eu hoes.
4 Gweithredoedd mawrion a wneuthum; Adeiladais dai i mi; Plannais winllannoedd i mi: 5 Gwneuthum i mi erddi a pherllannau, a phlannais goed ynddynt o bob math o ffrwythau: 6 Gwneuthum i mi byllau o ddwfr, i ddyfrhau â hi y pren sy'n dwyn allan goed: 7 Cefais i mi weision a morynion, a gweision wedi eu geni yn fy nhŷ; Yr oedd gennyf hefyd feddiannau mawr o anifeiliaid mawr a bychain uwchlaw pawb oedd yn Jerwsalem o'm blaen: 8 Cesglais i mi hefyd arian ac aur, a thrysor hynod brenhinoedd a'r taleithiau: cesglais i mi wŷr gantorion, a merched gantorion, a hyfrydwch meibion gwŷr, yn offer cerdd, ac o bob math. 9 Felly y bûm yn fawr, ac a gynyddais yn fwy nâ'r hyn oll oedd o'm blaen yn Ierusalem: hefyd fy noethineb a arhosodd gyd â mi. 10 A pha beth bynnag a fynnai fy llygaid ni chedwais oddi wrthynt, ni attaliais fy nghalon rhag dim llawenydd; canys llawenychodd fy nghalon yn fy holl lafur: a hyn oedd fy rhan i o'm holl lafur. 11 Yna mi a edrychais ar yr holl weithredoedd a wnaethost fy nwylo, ac ar y llafur y llafuriais i'w wneuthur: ac wele, gwagedd a blinder ysbryd oedd y cwbl, ac nid oedd elw dan haul. 12 A mi a droais i weled doethineb, a gwallgofrwydd, a ffolineb: canys beth a all y gŵr sydd yn dyfod ar ôl y brenin? sef yr hyn a wnaethpwyd eisoes. 13 Yna mi a welais fod doethineb yn rhagori ar ffolineb, cyn belled ag y mae goleuni yn rhagori ar dywyllwch. 14 Llygaid y doeth sydd yn ei ben; ond yr ynfyd sydd yn rhodio yn y tywyllwch: a mi a ddeallais fy hun hefyd fod un digwyddiad yn digwydd iddynt oll. 15 Yna y dywedais yn fy nghalon, Megis y digwyddo i'r ynfyd, felly y mae yn digwydd i mi; a phaham yr oeddwn i gan hynny yn ddoethach ? Yna y dywedais yn fy nghalon, mai gwagedd yw hyn hefyd. 16 Canys nid oes cof am y doeth mwy nag am y ffôl yn dragywydd; gan weled yr hyn sydd yr awr hon yn y dyddiau a ddaw, a anghofir oll. A pha fodd y mae y doeth yn marw? fel y ffwl. 17 Am hynny mi a gaseais fywyd; oherwydd y gwaith a wnaethpwyd dan yr haul, sydd flin i mi: canys gwagedd a blinder ysbryd yw y cwbl. 18 Ie, casâais fy holl lafur yr hwn a gymerais dan yr haul: am ei adael i'r gŵr a fyddo ar fy ôl. 19 A phwy a ŵyr pa un ai doeth ai ffôl fydd efe? eto efe a lywodraetha ar fy holl lafur yr hwn y llafuriais ynddo, a'r hwn y'm dangosais fy hun yn ddoeth dan haul. Mae hyn hefyd yn wagedd. 20 Am hynny mi a euthum i beri i'm calon anobaith o'r holl lafur a gymerais dan yr haul. 21 Canys gŵr y mae ei lafur mewn doethineb, a gwybodaeth, ac uniondeb; eto i'r neb ni lafurio ynddo, y gadawo efe hi yn gyfran. Hyn hefyd sydd wagedd a mawr ddrwg. 22 Canys beth sydd gan ddyn o'i holl lafur, ac o flinder ei galon, yn yr hwn y llafuriodd efe dan haul? 23 Canys ei holl ddyddiau ef sydd ofidiau, a'i ofid trallodus; ie, nid yw ei galon yn cymryd gorffwys yn y nos. Mae hyn hefyd yn wagedd.