Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi Shunda Muso Isroilning barcha oqsoqollarini chaqirib, ularga dedi: “Oilangiz bo‘yicha qo‘zichoqni olib, Fisih bayramini so‘yinglar. Bir dasta issop olib, uni idishdagi qonga botiringlar. Idishning ustuniga va ikki yon ustuniga qon surtinglar. Ertalabgacha hech biringiz uyingizning eshigi oldidan chiqmanglar. Chunki Egamiz misrliklarni urish uchun o‘tib ketadi. U eshikning ustunida va ikki yon ustunida qonni ko‘rganda, Egamiz eshikdan o‘tib ketadi va vayronkorning sizlarni urish uchun uyingizga kirishiga yo‘l qo‘ymaydi.” Chiqish 12:21-23 Agar biror kishi oʻlimga loyiq gunoh qilgan boʻlsa va uni oʻldirish kerak boʻlsa, uni daraxtga osib qoʻysangiz, uning jasadi tun boʻyi daraxtda qolmasligi kerak, lekin uni oʻsha kuni dafn qilishingiz kerak (chunki osilgan odam Xudoning laʼnatiga uchragan boʻladi), toki Egangiz Xudo sizga meros qilib bergan yeringiz bulgʻanmasin. (Qonunlar 21:22-23) Chunki itlar meni o'rab olishdi, yovuzlar to'dasi meni o'rab olishdi, qo'llarim va oyoqlarimni teshishdi. Men barcha suyaklarimni aytib bera olaman, ular menga tikilib qarashadi, kiyimlarimni o'zaro bo'lishadi va libosim uchun qur'a tashlashadi. Zabur 22:16-18 Oltmish ikki haftadan keyin Masih yo'q qilinadi, lekin o'zi uchun emas. Keladigan shahzodaning xalqi shaharni va ma'badni vayron qiladi; uning oxiri to'fon bilan bo'ladi va urush oxiriga qadar vayronagarchiliklar belgilanadi. Doniyor 9:26 Men Dovud xonadoniga va Quddus aholisiga inoyat va iltijo ruhini yog'diraman. Ular sanchilgan Menga qarashadi va yagona o'g'li uchun motam tutganday, to'ng'ich o'g'li uchun achchiqlanganday, u uchun achchiqlanadilar. (Zakariyo 12:10) Avvalo, men sizlarga o'zim qabul qilgan narsani yetkazdim: Muqaddas Yozuvlarga ko'ra, Masih bizning gunohlarimiz uchun o'ldi va dafn qilindi va Muqaddas Yozuvlarga ko'ra uchinchi kuni tirildi: 1 Korinfliklarga 15:3-4
Ishayo payg'ambar Ishayo 53 1 Bizning xabarimizga kim ishondi va Xudovandning qo'li kimga oshkor bo'ldi? 2 U Uning oldida mayin o'simlik kabi, quruq yerdan chiqqan ildiz kabi o'sadi: Uning na shakli, na go'zalligi bor; Uni ko'rganimizda, biz Unga intiladigan go'zallik yo'q. 3 U odamlar tomonidan nafratlangan va rad etilgan; u qayg'uli va qayg'uni biladigan odam; va biz undan yuzimizni yashirdik; u nafratlangan edi, va biz uni qadrlamadik. 4 Haqiqatan ham U bizning qayg'ularimizni ko'tardi va qayg'ularimizni ko'tardi, ammo biz Uni Xudo tomonidan jarohatlangan, azoblangan va azoblangan deb hisobladik. 5 Ammo u bizning gunohlarimiz uchun yaralandi, bizning gunohlarimiz uchun azoblandi: tinchligimiz uchun jazo unga tushdi va uning yaralari bilan biz shifo topdik. 6 Hammamiz qo'ylar kabi adashdik, har birimiz o'z yo'limizga burildik, Egamiz esa barchamizning gunohlarimizni Uning zimmasiga yukladi.
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
7 U ezildi, azob chekdi, lekin og'zini ochmadi. U so'yish uchun qo'zichoq kabi olib kelindi, qo'y qirquvchilar oldida soqov bo'lgani kabi, U og'zini ochmadi. 8 U zindondan va hukmdan olib ketildi, Uning avlodini kim aytib beradi? Chunki u tiriklar diyoridan yo'q qilindi, xalqimning gunohlari uchun u jazolandi. 9 U yovuzlar bilan birga qabr qildi, o'limida boylar bilan birga dafn qilindi, chunki u zo'ravonlik qilmagan, og'zida yolg'on yo'q edi. 10 Ammo Egamiz uni ezishni ma'qul ko'rdi; U uni azobga soldi. Agar siz uning jonini gunoh uchun qurbonlik qilsangiz, u o'z zurriyotini ko'radi, umrini uzaytiradi va Egamizning roziligi uning qo'lida gullab-yashnaydi. 11 U o'z jonining mashaqqatini ko'radi va qoniqadi; Mening solih xizmatkorim o'z bilimi bilan ko'plarni oqlaydi, chunki u ularning gunohlarini o'z zimmasiga oladi. 12 Shuning uchun Men uni buyuklar bilan bo'lishaman, u esa o'ljani kuchlilar bilan bo'lishadi, chunki u o'z jonini o'limga mahkum qildi va fosiqlar qatoriga qo'shildi, ko'plarning gunohini o'z zimmasiga oldi va fosiqlar uchun shafoat qildi.
Matto Xushxabari Matto 26 1 Iso bu gaplarning hammasini aytib bo'lgach, shogirdlariga dedi: 2 Ikki kundan keyin Fisih bayrami kelishini bilasizlar. Inson O'g'li xochga mixlanish uchun xiyonat qilinadi. 3 Shunda bosh ruhoniylar, ulamolar va xalq oqsoqollari Kayafa ismli oliy ruhoniyning hovlisiga to'planishdi. 4 Ular Isoni hiyla bilan qo'lga olib, o'ldirishga qaror qilishdi. 5 Lekin ular: “Xalq orasida gʻalayon boʻlmasligi uchun bayram kunida qilmang”, dedilar. 6 Iso Baytaniyada, moxov Simunning uyida bo'lganida, 7 Iso dasturxon atrofida o'tirganida, bir ayol uning oldiga juda qimmatbaho moyli alabaster idish olib keldi va uni Isoning boshiga quydi. 8 Shogirdlari buni ko'rib, g'azablanib: «Bu isrofgarchilikning nima keragi bor?» — dedilar. 9 Chunki bu moyni qimmatga sotib, kambag'allarga berish mumkin edi. 10 Iso buni anglab, ularga dedi: — Nega ayolni bezovta qilyapsizlar? U menga yaxshilik qildi. 11 Chunki kambag'allar har doim sizlar bilan birga bo'ladi, lekin Men doim ham sizlar bilan birga bo'lmayman. 12 U bu moyni tanamga surtib, meni dafn qilish uchun tayyorladi. 13 Sizlarga chinini aytayin: bu Xushxabar butun dunyoning qayerida va'z qilinmasin, bu ayolning qilgan ishi ham esga olinadi. 14Shunda oʻn ikki shogirddan biri, Yahudo Ishqariyot, bosh ruhoniylarning oldiga borib: 15 Ulardan: «Uni sizlarga topshirsam, menga nima berasizlar?» — deb so‘radi. Ular u bilan o‘ttiz kumush tangaga ahdlashdilar. 16 O'sha paytdan boshlab u Isoga xiyonat qilish uchun fursat qidirdi. 17 Xamirturushsiz non bayramining birinchi kunida shogirdlar Isoning oldiga kelib: — Fisih taomini qayerda tayyorlashimizni xohlaysiz? — deb soʻrashdi. 18 Iso dedi: — Shaharga falonchi odamning oldiga boringlar va unga: “Ustoz aytyapti: Mening vaqtim yaqinlashdi; men shogirdlarim bilan Fisih bayramini sening uyingda nishonlayman”, deb aytinglar. 19 Shogirdlar Iso aytganini qilib, Fisih bayramini tayyorladilar. 20 Kech kirganda, Iso o'n ikki shogirdi bilan birga dasturxonga o'tirdi. 21 Ular ovqatlanib o'tirganlarida, Iso dedi: — Sizlarga chinini aytayin, orangizdan bir kishi Menga xiyonat qiladi. 22 Ular juda xafa bo'lib, har biri Undan: «Hazrat, men emasmanmi?» deb so'ray boshladi. 2
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
23 Iso javob berib dedi: — Men bilan birga qoʻlini laganga botirgan odam Menga xiyonat qiladi. 24 Inson O'g'li o'zi haqida yozilganidek ketyapti. Lekin Inson O'g'liga xiyonat qilgan odamning holiga voy! Agar u tug'ilmaganida edi, bu uning uchun yaxshiroq bo'lar edi. 25 Shunda Isoga xiyonat qilgan Yahudo: «Ustoz, men emasmanmi?» — deb so‘radi. Iso unga: « Siz aytdingiz», — dedi. 26 Ular ovqatlanayotganda, Iso nonni oldi, duo qildi va sindirib, shogirdlariga berib: « Olinglar, yenglar, bu Mening tanamdir», – dedi. 27 Keyin kosani olib, shukrona aytib, ularga uzatib: « Hammangiz undan ichinglar», – dedi. 28 Chunki bu Mening gunohlar kechirilishi uchun ko'plar uchun to'kiladigan Yangi Ahd qonimdir. 29 Sizlarga aytamanki, Otamning Shohligida sizlar bilan birga yangi ichadigan kungacha, Men bu uzum mevasidan ichmayman. 30 Ular madhiya kuylab bo'lgach, Zaytun tog'iga chiqishdi. 31 Shunda Iso ularga dedi: — Bu kecha hammangiz Mendan yuz o‘girasizlar, chunki Tavrotda: “Men cho‘ponni o‘ldiraman, suruvdagi qo‘ylar tarqab ketadi”, deb yozilgan. 32 Lekin tirilganimdan keyin, sizlardan oldin Jalilaga boraman. 33 Butrus javob berib, Unga dedi: — Hamma Sendan yuz o‘girsa ham, men hech qachon yuz o‘girmayman. 34 Iso unga dedi: — Senga chinini aytayin, bu kecha, xoʻroz qichqirmasdan oldin, sen Mendan uch marta tonasan. 35 Butrus Unga dedi: — Sen bilan birga oʻlsam ham, seni inkor etmayman. — Barcha shogirdlar ham shunday dedilar. 36 Keyin Iso ular bilan Getsemaniya degan joyga keldi va shogirdlariga: « Men u yerga borib ibodat qilgunimcha, sizlar shu yerda o‘tirib turinglar», dedi. 37 U Butrusni va Zabadiyning ikki o'g'lini O'zi bilan olib ketdi va qayg'uga botib, juda xafa bo'la boshladi. 38 Keyin ularga dedi: — Jonim juda qaygʻuda, hatto oʻlim oldida. Shu yerda qolinglar va Men bilan birga hushyor turinglar. 39 U bir oz nariga bordi va yerga yiqilib ibodat qildi: “ Ey Otam, agar iloji bo'lsa, bu kosani Mendan o'tkazib yubor. Lekin Men xohlagandek emas, Sening xohishingiz bo'lsin.” 40 U shogirdlari yoniga kelib, ularni uxlab yotgan holda ko'rdi va Butrusga: « Men bilan birga bir soat ham uyg'oq turolmadingizmi?» dedi. 41 Vasvasaga tushmaslik uchun hushyor bo'ling va ibodat qiling. Ruh tetik, tana esa zaif. 42 Iso ikkinchi marta borib, ibodat qildi: — Ey Otam, agar bu kosa Mendan o'tib ketmasa, uni ichmasam, Sening xohishing bajo bo'lsin. 43 U qaytib kelib, ularni yana uxlab yotgan holda ko'rdi, chunki ularning ko'zlari og'rigan edi. 44 Iso ularni qoldirib, yana ketdi va uchinchi marta o'sha so'zlarni aytib ibodat qildi. 45 Keyin shogirdlari yoniga kelib, ularga: « Hozircha uxlab, dam olinglar! Mana, vaqt-soati keldi, Inson O‘g‘li gunohkorlar qo‘liga tutib beriladi», – dedi. 46 Turinglar, ketaylik. Mana, Menga xiyonat qiluvchi yaqinlashib kelmoqda. 47 U hali gapini tugatmaganida, o'n ikki shogirddan biri bo'lgan Yahudo va u bilan birga bosh ruhoniylar va xalq oqsoqollaridan kelgan qilich va tayoqlar bilan ko'p olomon keldi. 48 Unga xoinlik qilgan kishi ularga: “Men kimni o‘psam, o‘sha odam o‘shadir. Uni mahkam ushlanglar”, deb ishora qildi. 49 U darhol Isoning oldiga borib: «Salom, Ustoz», – dedi va Uni o‘pdi. 50 Iso unga: « Do‘stim, nega kelding?» — dedi . Shunda ular kelib, Isoga qo‘llarini qo‘yib, Uni ushlab olishdi. 51 Shunda Iso bilan birga bo'lganlardan biri qo'lini cho'zib, qilichini qinidan sug'urdi-da, oliy ruhoniyning xizmatkoriga urib, qulog'ini uzib tashladi. 52 Shunda Iso unga: « Qilichingni joyiga qaytarib qo‘y, chunki qilich ko‘targanlarning hammasi qilichdan halok bo‘ladi», – dedi.
3
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
53 Sen hozir Otamga ibodat qila olmasligimni o'ylayapsanmi, U menga hozir o'n ikki legiondan ortiq farishtalarni yuboradimi? 54 Xo'sh, unda Muqaddas Yozuvlardagi shunday bo'lishi kerakligi qanday amalga oshadi? 55 O'sha paytda Iso olomonga dedi: — Sizlar Meni qo'lga olish uchun qaroqchiga qarshi chiqqandek qilich va tayoqlar bilan chiqib keldingizlarmi? Men har kuni ma'badda sizlar bilan birga o'tirib, ta'lim berardim, sizlar esa Meni qo'lga olmadingizlar. 56 Lekin bularning barchasi payg'ambarlarning yozuvlari bajo bo'lishi uchun sodir bo'ldi. Shunda barcha shogirdlar Uni tashlab, qochib ketishdi. 57 Isoni qo'lga olganlar Uni oliy ruhoniy Kayafaning oldiga olib borishdi. U yerda ulamolar va oqsoqollar to'planishgan edi. 58 Butrus esa Isoga uzoqdan ergashib, oliy ruhoniyning hovlisigacha bordi va ichkariga kirib, oxirini ko'rish uchun xizmatkorlar bilan o'tirdi. 59 Bosh ruhoniylar, oqsoqollar va butun Oliy Kengash Isoni o'limga mahkum qilish uchun unga qarshi yolg'on guvohlik izladilar. 60 Lekin hech narsa topa olmadilar. Ha, ko'p soxta guvohlar kelgan bo'lsa ham, ular hech narsa topa olmadilar. Nihoyat ikkita soxta guvoh keldi. 61 Ular: «Bu odam: “Men Xudoning ma’badini buzib, uch kunda qayta tiklay olaman”, degan», – dedilar. 62 Oliy ruhoniy o'rnidan turib, Unga: «Sen hech narsa javob bermayapsanmi? Bular senga qarshi nima guvohlik berishyapti?» – dedi. 63 Iso jim qoldi. Oliy ruhoniy unga javoban: — Tirik Xudo haqi, senga qasam ichamanki, bizga ayt, Sen Xudoning Oʻgʻli Masihmisan? — dedi. 64 Iso unga dedi: — Sen oʻzing aytding. Lekin Men senga aytamanki, bundan keyin Inson Oʻgʻlini Qodir Tangrining oʻng tomonida oʻtirganini va osmon bulutlarida kelayotganini koʻrasizlar. 65 Shunda oliy ruhoniy kiyimlarini yirtib: — U kufrlik qildi! Bizga yana guvohlar kerakmi? Mana, endi sizlar Uning kufrlik qilganini eshitdingizlar, — dedi. 66 Sizlar nima deb o'ylaysizlar? Ular javob berib: — U o'limga loyiq, — dedilar. 67 Keyin ular Uning yuziga tupurishdi va Uni mushtlashdi; boshqalar esa Uni qo'llari bilan urishdi. 68 — Ey Masih, bizga bashorat qilib ayt-chi, Seni kim urdi? 69 Butrus tashqarida, hovlida o'tirgan edi. Bir xizmatkor qiz uning oldiga kelib: «Sen ham Jalilalik Iso bilan birga eding-ku!» — dedi. 70 Lekin u hammaning oldida inkor etib: — Nima deyayotganingizni bilmayman, — dedi. 71 U ayvonga chiqqanida, boshqa bir xizmatkor ayol uni ko'rib, u yerda bo'lganlarga: «Bu odam ham nosiralik Iso bilan birga edi», dedi. 72 U yana qasam ichib: «Men bu odamni tanimayman», – dedi. 73 Birozdan keyin u yerda turganlar uning oldiga kelib, Butrusga: — Sen ham ulardan birisan, chunki nutqing seni koʻrsatyapti, — dedilar. 74 Shunda u la'nat aytib, qasam ichdi va: «Men bu odamni tanimayman», – dedi. Shu zahoti xo'roz qichqirdi. 75 Butrus Isoning: “Xo‘roz qichqirmasdan oldin, sen Mendan uch marta tonasan”, degan so‘zini esladi va tashqariga chiqib, achchiq-achchiq yig‘ladi. Matto 27 1 Tong otganda, barcha bosh ruhoniylar va xalq oqsoqollari Isoni o'limga mahkum qilish uchun maslahatlashdilar. 2 Uni bog‘lab, olib borib, hokim Pontiy Pilatga topshirdilar. 3 Unga xiyonat qilgan Yahudo, Uning hukm qilinganini ko'rib, tavba qildi va o'ttiz kumush tangani bosh ruhoniylar va oqsoqollarga qaytarib berdi. 4 Ular: “Men begunoh qonga xiyonat qilib gunoh qildim”, dedilar. Ular: “Buning bizga nima keragi bor? Buni o‘zing bil”, dedilar.
4
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
5 U kumush tangalarni ma'badga tashlab yubordi va borib, o'zini osib qo'ydi. 6 Bosh ruhoniylar kumush tangalarni olib: «Bularni xazinaga solish mumkin emas, chunki bu qon narxi», – dedilar. 7 Ular maslahatlashib, begonalarni dafn qilish uchun kulolning dalasini sotib oldilar. 8 Shuning uchun oʻsha dala bugungi kungacha “Qon maydoni” deb ataldi. 9 Shunda Yeremiyo payg‘ambarning quyidagi so‘zlari bajo bo‘ldi: “Ular Isroil xalqi baholagan o‘ttiz kumush tangani, ya’ni baholangan Zotning narxini olishdi. 10 Va Rabbim menga buyurganidek, ularni kulolning dalasiga berdim. 11 Iso hokimning oldida turdi. Hokim undan: «Sen yahudiylarning shohimisan?» deb so‘radi. Iso unga: « Sen aytyapsan», – dedi. 12 Bosh ruhoniylar va oqsoqollar Uni ayblaganlarida, U hech narsa deb javob bermadi. 13 Shunda Pilat Unga dedi: — Senga qarshi qancha guvohlik berishayotganini eshitmayapsanmi? 14 Ammo u unga bir og'iz ham javob bermadi, shuning uchun hokim juda hayratda qoldi. 15 O'sha bayramda hokim xalq xohlagan bir mahbusni ozod qilish odatiga ega edi. 16 O'sha paytda ularning Barabba ismli taniqli bir mahbusi bor edi. 17 Shuning uchun ular to'planishganda, Pilat ulardan so'radi: — Sizlarga kimni ozod qilishimni xohlaysizlar? Barabbasnimi yoki Masih deb atalgan Isonimi? 18 Chunki u hasad tufayli uni hibsga olganliklarini bilar edi. 19 U hakamlik kursisiga o'tirganida, xotini unga xabar yuborib: «Bu solih odam bilan hech qanday aloqang bo'lmasin, chunki men bugun tushimda u tufayli ko'p azob chekdim», dedi. 20 Ammo bosh ruhoniylar va oqsoqollar olomonni Barabbani ozod qilishni va Isoni o'ldirishni so'rashga ko'ndirdilar. 21 Hokim ularga javob berib: — Ikkalasidan qaysi birini ozod qilishimni xohlaysizlar? — dedi. Ular: — Barabbasni, — dedilar. 22 Pilat ularga: «Unda Masih deb atalgan Iso bilan nima qilay?» — dedi. Ularning hammasi Unga: «Uni xochga mixla», — deyishdi. 23 Hokim: — Nimaga? U qanday yomonlik qildi? — deb so‘radi. Lekin ular: — Uni xochga mixlatinglar, — deb yanada qattiqroq baqirishdi. 24 Pilat hech qanday yordam bera olmasligini, aksincha, g'alayon ko'tarilayotganini ko'rgach, suv oldi va olomon oldida qo'llarini yuvib: «Men bu solih odamning qoni uchun aybdor emasman. Buni o'zingiz hal qilinglar», – dedi. 25 Shunda butun xalq javob berib: «Uning qoni bizning va bolalarimizning gardanida bo‘lsin», – dedi. 26 Keyin Pilat ularga Barabbani qo'yib yubordi. Isoni esa qamchilagandan keyin xochga mixlash uchun topshirdi. 27 Shunda hokimning askarlari Isoni zalga olib kirishdi va butun askarlar bo'linmasini Uning oldiga to'plashdi. 28 Ular Uni yechintirib, qirmizi libos kiydirishdi. 29 Tikanlardan toj o'yib, boshiga qo'yishdi va o'ng qo'liga qamish tutqazishdi. Uning oldida tiz cho'kib, masxara qilishdi: “Salom, ey yahudiylarning shohi!” 30 Ular unga tupurishdi, qamishni olib, boshiga urishdi. 31 Uni masxara qilganlaridan keyin, ustidan to'nni yechib, o'z kiyimlarini kiydirib, xochga mixlash uchun olib ketishdi. 32 Ular tashqariga chiqayotganlarida, kirineyalik Simun ismli bir odamni uchratib, uni Isoning xochini ko'tarishga majbur qilishdi. 33 Ular Golgota, yaʼni Boshsuyagi degan joyga yetib kelishganida, 34 Unga ichish uchun o't bilan aralashtirilgan sirka berishdi. U tatib ko'rgach, ichmoqchi bo'lmadi. 35 Uni xochga mixlab, kiyimlarini qur’a tashlab, bo‘lishdi. Payg‘ambar orqali aytilgan: “Ular kiyimlarimni o‘zaro bo‘lishib olishdi, libosim uchun qur’a tashlashdi”, degan so‘z bajo bo‘lishi uchun.
5
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
36 Ular o'sha yerda o'tirib, Uni kuzatdilar. 37 Uning boshi uzra esa: “BU YAHUDIYLARNING SHOHI ISODIR”, deb yozilgan ayblov yozuvini osib qo‘ydilar. 38 Iso bilan birga ikkita qaroqchi ham xochga mixlangan edi, biri o'ng tomonda, ikkinchisi chap tomonda. 39 O'tib ketayotganlar boshlarini chayqab, uni haqorat qilishdi. 40 U shunday dedi: “Ey ma’badni buzib, uch kunda qayta tiklaydigan odam, o‘zingni qutqar. Agar Sen Xudoning O‘g‘li bo‘lsang, xochdan tush.” 41 Shuningdek, bosh ruhoniylar, ulamolar va oqsoqollar ham Uni masxara qilib, shunday dedilar: 42 U boshqalarni qutqardi, lekin O'zini qutqara olmaydi. Agar U Isroilning Shohi bo'lsa, xochdan tushsin, shunda biz Unga ishonamiz. 43 U Xudoga ishongan edi; agar xohlasa, uni qutqarsin, chunki u: “Men Xudoning Oʻgʻliman”, degan edi. 44 U bilan birga xochga mixlangan o'g'rilar ham Uning tishlariga shunday dedilar. 45 Oltinchi soatdan to'qqizinchi soatgacha butun yer yuzini qorong'ulik qopladi. 46 Soat to'qqizlarda Iso baland ovozda baqirdi: — Eli, Eli, lama sabaxtani? — ya'ni: “Ey Xudoyim, Xudoyim, nega Meni tashlab qo'yding?” 47 U yerda turganlardan ba'zilari buni eshitib: — Bu odam Ilyosni chaqiryapti, — dedilar. 48 Ulardan biri darhol yugurib borib, gubkani olib, uni sirka bilan to'ldirdi va qamishning ustiga qo'yib, Isoga ichirdi. 49 Qolganlari esa: «To‘xtanglar, ko‘raylik-chi, Ilyos uni qutqarish uchun keladimi yoki yo‘qmi», – deyishdi. 50 Iso yana baland ovozda baqirib, ruhga taslim bo'ldi. 51 Shunda ma'badning pardasi yuqoridan pastgacha ikkiga bo'linib ketdi; yer titradi, qoyalar yorildi. 52 Qabrlar ochildi va uxlab qolgan ko'plab azizlarning jasadlari tirildi. 53 Iso tirilgandan keyin qabrlardan chiqib, muqaddas shaharga kirdi va ko'plarga ko'rindi. 54 Yuzboshi va u bilan birga Isoni kuzatib turganlar zilzilani va sodir bo'layotgan voqealarni ko'rib, juda qo'rqib ketishdi va: «Haqiqatan ham bu Xudoning O'g'li ekan», – deyishdi. 55 U yerda uzoqdan qarab turgan ko'plab ayollar bor edi. Ular Jaliladan Isoga ergashib, Unga xizmat qilishardi. 56 Ularning orasida Magdalalik Maryam, Yoqub bilan Yusufning onasi Maryam va Zabadiy o'g'illarining onasi bor edi. 57 Kech kirganda, Arimateyadan bo'lgan Yusuf ismli boy odam keldi. U ham Isoning shogirdi edi. 58 U Pilatning oldiga borib, Isoning jasadini so'radi. Shunda Pilat jasadni berishni buyurdi. 59 Yusuf jasadni olib, uni toza zig'ir matoga o'radi. 60 Uni o'zining qoyaga o'ygan yangi qabriga qo'ydi va katta toshni qabrning eshigiga yumalatib qo'ydi-da, ketdi. 61 Magdalalik Maryam va boshqa Maryam qabrning ro'parasida o'tirishgan edi. 62 Ertasi kuni, tayyorgarlik kunidan keyingi kuni bosh ruhoniylar va farziylar Pilatning oldiga to'planishdi. 63 — Hazrat, biz oʻsha yolgʻonchi tirikligida: “Uch kundan keyin tirilaman”, deganini eslaymiz. 64 Shuning uchun qabrni uchinchi kungacha qo'riqlashni buyuring, aks holda shogirdlari tunda kelib, uni o'g'irlab ketishadi va odamlarga: “U tirildi”, deyishadi. Shunday qilib, oxirgi xato birinchisidan ham battar bo'ladi. 65 Pilat ularga: — Sizlarning qo‘riqchilaringiz bor. Boringlar, qo‘lingizdan kelganicha qo‘riqlanglar, — dedi. 66 Shunday qilib, ular borib, qabrni qo'riqlashdi, toshni muhrlab, qo'riqlashdi.
6
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
Matto 28 1 Shabbat kunining oxirida, haftaning birinchi kuni tong otganda, Magdalalik Maryam va boshqa Maryam qabrni ko'rish uchun kelishdi. 2 Shunda kuchli zilzila bo'ldi. Chunki Egamizning farishtasi osmondan tushib, kelib, eshik oldidagi toshni ag'darib, ustiga o'tirdi. 3 Uning yuzi chaqmoqdek, kiyimlari esa qordek oppoq edi. 4 Qo'riqchilar undan qo'rqib, titrab, o'likday bo'lib qolishdi. 5 Farishta ayollarga javoban dedi: — Qoʻrqmanglar! Bilaman, sizlar xochga mixlangan Isoni qidiryapsizlar. 6 U bu yerda yo'q, chunki U aytganidek, tirildi. Kelinglar, Rabbimiz yotgan joyni ko'ringlar. 7 Tezroq borib, shogirdlariga: “Iso oʻlikdan tirilgan”, deb aytinglar. Mana, U sizlardan oldin Jalilaga boradi. Uni oʻsha yerda koʻrasizlar. Mana, men sizlarga aytdim. 8 Ular qo'rquv va katta quvonch bilan qabrdan tezda chiqib ketishdi va shogirdlariga xabar berish uchun yugurishdi. 9 Ular shogirdlariga xabar berish uchun ketayotganlarida, Iso ularga duch kelib: “Salom”, dedi. Ular kelib, Uning oyoqlaridan ushlab, Unga sajda qilishdi. 10 Iso ularga dedi: — Qoʻrqmanglar! Boringlar, birodarlarimga aytinglar, ular Jalilaga borishadi, u yerda Meni koʻrishadi. 11 Ular ketayotganlarida, soqchilardan ba'zilari shaharga kirib, bo'lib o'tgan barcha voqealarni bosh ruhoniylarga aytib berishdi. 12 Ular oqsoqollar bilan yig'ilib, maslahatlashgandan so'ng, askarlarga katta pul berishdi. 13 Ular: «Shogirdlari tunda kelib, biz uxlab yotganimizda uni o‘g‘irlab ketishdi», deb aytinglar. 14 Agar bu hokimning qulog'iga yetib borsa, biz uni ko'ndirib, sizni qutqaramiz. 15 Shunday qilib, ular pulni olib, o'rgatilganidek qilishdi. Bu gap yahudiylar orasida bugungi kungacha keng tarqalgan. 16 Shunda o'n bir shogird Jalilaga, Iso ularga buyurgan toqqa borishdi. 17 Uni ko'rib, Unga sajda qilishdi, lekin ba'zilari shubha qilishdi. 18 Iso kelib, ularga dedi: — Menga osmonda ham, yerda ham barcha hokimiyat berilgan. 19 Shunday qilib, boringlar, barcha xalqlarga ta'lim beringlar, ularni Ota, O'g'il va Muqaddas Ruh nomi bilan suvga cho'mdiringlar. 20 Sizlarga buyurgan hamma narsaga rioya qilishni ularga o'rgating. Mana, Men dunyoning oxirigacha har doim sizlar bilan birga bo'laman. Omin.
Markning Xushxabari Mark 14 1 Ikki kundan keyin Fisih va Xamirturushsiz non bayrami bo'ldi. Bosh ruhoniylar va ulamolar Uni hiyla bilan qo'lga olib, o'ldirish yo'lini izladilar. 2 Lekin ular: “Xalq orasida gʻalayon boʻlmasligi uchun bayram kunida qilmaylik”, dedilar. 3 Iso Baytaniyada moxov Simunning uyida dasturxon atrofida o'tirganida, bir ayol juda qimmatbaho nard moyi solingan alabaster idish olib keldi va qutini sindirib, Isoning boshiga quydi. 4 Ba'zilar esa o'zlaridan g'azablanib: “Nima uchun bu moy isrof bo'ldi?” dedilar. 5 Chunki uni uch yuz pensdan ham ko'proqqa sotib, kambag'allarga tarqatish mumkin edi. Ular esa unga qarshi noliy boshladilar. 6 Iso dedi: — Uni tinch qoʻyinglar, nega uni bezovta qilyapsizlar? U menga yaxshilik qildi. 7 Chunki kambag'allar har doim sizlar bilan birga bo'ladi va xohlagan vaqtingizda ularga yaxshilik qilishingiz mumkin; lekin Men har doim ham sizlar bilan birga bo'lmayman. 8 U qo'lidan kelganini qildi: dafn marosimi uchun tanamga moy surtish uchun oldindan keldi. 9 Sizlarga chinini aytayin: bu Xushxabar butun dunyoning qayerida va'z qilinmasin, bu ayolning qilgan ishi ham uni xotirlash uchun tilga olinadi. 7
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
10 O'n ikki shogirddan biri bo'lgan Yahudo Ishqariyot Isoni tutib berish uchun bosh ruhoniylarning oldiga bordi. 11 Ular buni eshitib, xursand bo'lishdi va unga pul berishga va'da berishdi. U esa uni xiyonat qilishning qulay yo'lini izladi. 12 Xamirturushsiz non bayramining birinchi kunida, Fisih taomini so'yishganda, shogirdlari Undan: «Fisih taomini qayerda yeyishingizni istaysiz?» — deb so'rashdi. 13 Iso shogirdlaridan ikkitasini yuborib, ularga: « Shaharga boringlar, u yerda sizlarga ko'zada suv ko'tarib ketayotgan bir odam duch keladi. Unga ergashinglar», dedi. 14 U qayerga kirsa, uy egasiga: “Ustoz: “Shogirdlarim bilan Fisih taomini yeydigan mehmonxona qayerda?” deb aytinglar. 15 U sizlarga jihozlangan va jihozlangan katta yuqori xonani ko'rsatadi. U yerda biz uchun tayyorlaninglar. 16 Shogirdlari yo'lga chiqib, shaharga kirishdi va Iso aytganidek bo'lishdi va ular Fisih bayramini tayyorladilar. 17 Kechqurun u o'n ikki shogirdi bilan keldi. 18 Ular o'tirib, ovqatlanayotganlarida, Iso dedi: — Sizlarga chinini aytayin, Men bilan birga ovqatlanayotgan sizlardan biri Menga xiyonat qiladi. 19 Ular xafa bo'lib, birin-ketin Undan: “Men emasmanmi?” deb so'ray boshladilar. Boshqasi esa: “Men emasmanmi?” deb so'radi. 20 Iso ularga javob berib dedi: — Bu oʻn ikki shogirddan biri Men bilan birga likopchaga non botirmoqda. 21 Inson O'g'li, U haqida yozilganidek, ketmoqda. Lekin Inson O'g'liga xiyonat qilgan odamning holiga voy! Agar u tug'ilmagan bo'lsa, yaxshi bo'lardi. 22 Ular ovqatlanayotganda, Iso nonni oldi, duo o'qib, sindirdi va ularga berib: « Olinglar, yenglar, bu Mening tanamdir», – dedi. 23 Keyin u kosani olib, shukrona aytib, ularga berdi. Hammalari undan ichdilar. 24 Iso ularga dedi: — Bu koʻpchilik uchun toʻkiladigan Mening Yangi Ahd qonimdir. 25 Sizlarga chinini aytayin: Men Xudoning Shohligida yangi uzum ichadigan kungacha uzum mevasidan boshqa ichmayman. 26 Ular qo'shiq kuylab bo'lgach, Zaytun tog'iga chiqishdi. 27 Iso ularga dedi: — Bu kecha hammangiz Mendan yuz o‘girasizlar. Chunki Tavrotda: “Men cho‘ponni o‘ldiraman, qo‘ylar esa tarqab ketadi”, deb yozilgan. 28 Lekin tirilganimdan keyin, sizlardan oldin Jalilaga boraman. 29 Ammo Butrus unga: — Hamma vasvasaga tushsa ham, men vasvasaga tushmayman, — dedi. 30 Iso unga dedi: — Senga chinini aytayin, bugun, shu kechasi, xoʻroz ikki marta qichqirmasdan oldin, sen Mendan uch marta tonasan. 31 Lekin u yanada qat'iyat bilan: «Agar men Sen bilan birga o'lsam ham, Seni hech qachon inkor etmayman», – dedi. Hammalari ham shunday dedilar. 32 Ular Getsemaniya degan joyga kelishdi. Iso shogirdlariga: « Men ibodat qilgunimcha, shu yerda o‘tiringlar», – dedi. 33 U Butrus, Yoqub va Yuhannoni O'zi bilan olib ketdi. U juda hayratda qoldi va og'irlashdi. 34 U ularga: « Jonim o'limdan o'lguncha qayg'uda. Shu yerda qolib, hushyor turinglar», – dedi. 35 Keyin u bir oz nariga yurdi-da, yerga yiqildi va agar iloji bo'lsa, bu soat Undan o'tib ketsin deb ibodat qildi. 36 Iso dedi: — Abba, Ota, Sen uchun hamma narsa mumkin; bu kosani Mendan olib ket. Lekin Men xohlagandek emas, Sen xohlagandek boʻlsin. 37 U qaytib kelib, ularni uxlab yotgan holda ko'rdi va Butrusga: « Simon, uxlayapsanmi? Bir soat ham uyg'oq turolmadingmi?» dedi. 38 Vasvasaga tushmaslik uchun hushyor bo'ling va ibodat qiling. Ruh chindan ham tayyor, tana esa zaif.
8
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
39 U yana borib, ibodat qildi va o'sha so'zlarni aytdi. 40 U qaytib kelgach, ularni yana uxlab yotgan holda ko'rdi (chunki ularning ko'zlari og'rigan edi). Ular unga nima deb javob berishni ham bilishmasdi. 41 Iso uchinchi marta qaytib kelib, ularga dedi: — Hozircha uxlab, dam olinglar. Yetarli, vaqt keldi; mana, Inson Oʻgʻli gunohkorlar qoʻliga tutib berilyapti. 42 Turinglar, ketaylik. Mana, Menga xiyonat qiluvchi yaqinlashib qoldi. 43 Iso hali gapini tugatmasdanoq, o'n ikki shogirddan biri bo'lgan Yahudo va u bilan birga bosh ruhoniylar, ulamolar va oqsoqollar tomonidan qo'yilgan qilich va tayoqlar bilan ko'p olomon paydo bo'ldi. 44 Unga xiyonat qilgan kishi ularga: “Men kimni o‘psam, o‘sha odamdir. Uni olib, eson-omon olib ketinglar”, degan belgi bergan edi. 45 U kelib, darhol Uning oldiga borib: “Ustoz, ustoz”, dedi va Uni oʻpdi. 46 Ular Isoga qo'llarini qo'yib, Uni ushlab olishdi. 47 Shunda yonida turganlardan biri qilichini sug'urib, oliy ruhoniyning xizmatkoriga urib, qulog'ini kesib tashladi. 48 Iso ularga javoban dedi: — Sizlar Meni qoʻlga olish uchun oʻgʻriga qarshi chiqqandek qilich va tayoqlar bilan chiqib keldingizlarmi? 49 Men har kuni ma'badda sizlar bilan birga edim va ta'lim berardim, sizlar esa Meni tutmadingizlar. Lekin Muqaddas Yozuvlar bajo bo'lishi kerak. 50 Hammalari uni tashlab, qochib ketishdi. 51 Yalang'och tanasiga zig'ir mato o'ralgan bir yigit Uning orqasidan ergashib bordi; yigitlar uni ushlab olishdi. 52 U zig'ir matosini tashlab, yalang'och holda ulardan qochib ketdi. 53 Isoni oliy ruhoniyning oldiga olib borishdi. U bilan birga barcha bosh ruhoniylar, oqsoqollar va ulamolar to'planishdi. 54 Butrus esa uzoqdan Isoga ergashib, oliy ruhoniyning hovlisiga kirdi. U xizmatkorlar bilan birga o'tirib, olov yonida isindi. 55 Bosh ruhoniylar va butun Oliy Kengash Isoni o'limga mahkum qilish uchun unga qarshi guvohlik izladilar, ammo topa olmadilar. 56 Ko'pchilik unga qarshi yolg'on guvohlik berishdi, ammo ularning guvohliklari bir-biriga mos kelmadi. 57 Shunda ba'zilari o'rnidan turib, unga qarshi yolg'on guvohlik berishdi: 58 Biz Uning: “Men qo‘l bilan qurilgan bu ma’badni buzib tashlayman va uch kun ichida qo‘lsiz boshqa bir ma’badni quraman”, deganini eshitdik. 59 Lekin ularning guvohliklari ham bir-biriga mos kelmadi. 60 Shunda oliy ruhoniy o'rtada turib, Isodan so'radi: — Sen hech narsaga javob bermayapsanmi? Bular Senga qarshi nima degan guvohlik berishyapti? 61 Lekin u jim turdi va hech qanday javob bermadi. Oliy ruhoniy yana undan so'radi: — Sen Masihmisan, muborak Xudoning O'g'limisan? 62 Iso dedi: — Men oʻshaman. Sizlar Inson Oʻgʻlini Qodir Tangrining oʻng tomonida oʻtirib, osmon bulutlarida kelayotganini koʻrasizlar. 63 Shunda oliy ruhoniy kiyimlarini yirtib: — Bizga boshqa guvohlarning nima keragi bor? 64 Sizlar kufrni eshitdingizlar. Sizlar nima deb o'ylaysizlar? Hammalari Uni o'limga mahkum qilishdi. 65 Ba'zilar unga tupura boshladilar, yuzini yopib, mushtlay boshladilar va unga: “Bashorat qil”, dedilar. Xizmatkorlar esa uni kaftlari bilan urishdi. 66 Butrus pastda, hovlida o'tirganida, oliy ruhoniyning xizmatkorlaridan biri kelib qoldi. 67 U Butrusning isinayotganini ko'rib, unga tikilib qaradi va dedi: — Sen ham Nosiralik Iso bilan birga eding.
9
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
68 Lekin u inkor etib: — Bilmayapman, tushunmayapman ham, nima deyayotganingizni ham, — dedi. U ayvonga chiqib ketdi. Xo'roz qichqirdi. 69 Bir xizmatkor ayol uni yana ko'rib, yonida turganlarga: «Bu ulardan biri», - dedi. 70 U yana inkor etdi. Bir ozdan keyin u yerda turganlar yana Butrusga: — Sen ulardan birisan, chunki sen jalilaliksan va gaping ham shunga mos keladi, — dedilar. 71 Lekin u la'nat aytib, qasam ichdi: — Sizlar gapirayotgan bu odamni men tanimayman, — dedi. “Xo'roz ikki marta qichqirmasdan oldin, sen Mendan uch marta tonasan”, degan so'zini esladi va bu haqda o'ylab yig'ladi. Mark 15 1 Ertalab bosh ruhoniylar oqsoqollar, ulamolar va butun Oliy kengash bilan maslahatlashib, Isoni bog'lab, olib ketib, Pilatga topshirdilar. 2 Pilat Undan: «Sen yahudiylarning shohimisan?» deb so‘radi. Iso unga: « Sen aytyapsan», – dedi. 3 Bosh ruhoniylar Uni ko'p ayblashdi, lekin U hech narsa deb javob bermadi. 4 Pilat yana Undan so'radi: — Hech qanday javob bermaysanmi? Qara, ular Senga qarshi qancha guvohlik berishyapti. 5 Lekin Iso hali ham hech qanday javob bermadi, shuning uchun Pilat hayron qoldi. 6 O'sha bayramda u ularga xalq xohlagan bir mahbusni ozod qildi. 7 U yerda Barabba ismli bir kishi bor edi. U qo'zg'olon paytida qotillik qilgan qo'zg'olonchilar bilan birga qamoqda yotar edi. 8 Xalq baland ovozda qichqirib, undan har doimgidek ularga qilgan ishini qilishini so'ray boshladi. 9 Pilat ularga javob berib: — Sizlarga yahudiylarning shohini ozod qilishimni xohlaysizmi? — dedi. 10 Chunki u bosh ruhoniylar Uni hasad tufayli tutib berganini bilar edi. 11 Ammo bosh ruhoniylar xalqni, Iso ularga Barabbasni ozod qilishni buyurdilar. 12 Pilat ularga yana javob berdi: — Unda sizlar yahudiylarning shohi deb atagan odamga nima qilishimni xohlaysizlar? 13 Ular yana: «Uni xochga mixlang!» – deb baqirishdi. 14 Pilat ularga: «Nima uchun? U qanday yomonlik qildi?» — deb so‘radi. Ular esa yanada qattiqroq: «Uni xochga mixlanglar!» — deb baqirishdi. 15 Shunday qilib, Pilat xalqni rozi qilish uchun Barabbani qo'yib yubordi va Isoni qamchilagandan keyin xochga mixlash uchun topshirdi. 16 Askarlar uni pretorium degan zalga olib kirishdi va butun bo'linmani to'plashdi. 17 Uni binafsha rang mato bilan kiydirishdi, tikanlardan toj o'rib, boshiga qo'yishdi. 18 Ular Unga salom bera boshladilar: “Salom, ey yahudiylarning shohi!” 19 Ular Uning boshiga qamish bilan urishdi, unga tupurishdi va tiz cho'kib, Unga sajda qilishdi. 20 Uni masxara qilib bo'lgach, ustidan binafsha rangli matoni yechib, o'z kiyimlarini kiydirishdi va xochga mixlash uchun olib chiqishdi. 21 Ular qishloqdan kelayotgan, Iskandar va Rufusning otasi bo'lgan kirineyalik Simunni o'z xochini ko'tarishga majbur qilishdi. 22 Ular Isoni Golgota degan joyga olib kelishdi. Bu joyning ma'nosi Boshsuyagi joyi demakdir. 23 Unga mirra aralashtirilgan sharob berishdi, lekin u ichmadi. 24 Isoni xochga mixlab qo'yganlaridan keyin, kiyimlarini bo'lishib, har kim nima olishi kerakligi uchun qur'a tashlashdi. 25 Uchinchi soat edi, Uni xochga mixladilar. 26 Uning ayblovining tepasida “YAHUDIYLARNING SHOHI” deb yozilgan edi. 27 U bilan birga ikkita qaroqchini xochga mixladilar; biri o'ng tomonida, ikkinchisi chap tomonida. 28 Shu tariqa Muqaddas Yozuvlardagi: “U jinoyatchilar qatoriga kiritildi”, degan so‘zlar amalga oshdi. 29 O'tib ketayotganlar boshlarini chayqab, Uni haqorat qilishardi: “Voy, ma’badni buzib, uch kunda qayta tiklaydigan!
10
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
30 O'zingni qutqar va xochdan tush. 31 Shuningdek, bosh ruhoniylar va ulamolar ham o'zaro masxara qilib: “U boshqalarni qutqardi, lekin O'zini qutqara olmaydi”, dedilar. 32 Isroil shohi Masih endi xochdan tushsin, toki biz ko'rib, ishonaylik. U bilan birga xochga mixlanganlar ham Uni haqorat qilishdi. 33 Oltinchi soat o'tgach, butun yer yuzini qorong'ulik qopladi, to'qqizinchi soatgacha. 34 Soat to'qqizda Iso baland ovozda xitob qildi: — Eloi, Eloi, lama sabaxtani? — Bu so'zning ma'nosi: “Ey Xudoyim, Xudoyim, nega Meni tashlab qo'yding?” 35 U yerda turganlardan ba'zilari buni eshitib: — Mana, U Ilyosni chaqiryapti, — dedilar. 36 Shunda biri yugurib borib, gubkani sirkaga botirib, qamishning ustiga qo'ydi-da, Unga ichirtirib: — Qo'y, ko'raylik-chi, Ilyos Uni tushirish uchun keladimi yoki yo'qmi, — dedi. 37 Iso baland ovozda baqirdi va jon berdi. 38 Ma'badning pardasi yuqoridan pastgacha ikkiga bo'linib ketdi. 39 Uning ro'parasida turgan yuzboshi uning qichqirib jon berganini ko'rib: «Haqiqatan ham bu odam Xudoning O'g'li ekan», – dedi. 40 Uzoqdan qarab turgan ayollar ham bor edi: ular orasida Magdalalik Maryam, kichik Yoqub bilan Yusufning onasi Maryam va Salomiya bor edi. 41 (Iso Jalilada bo'lganida, ular ham Unga ergashib, Unga xizmat qilishgan) va Quddusga U bilan birga kelgan boshqa ko'plab ayollar ham bor edi. 42 Kech kirganda, tayyorgarlik vaqti, ya'ni shanbadan oldingi kun edi. 43 Xudoning Shohligini kutayotgan hurmatli maslahatchi, Arimateyalik Yusuf kelib, jasorat bilan Pilatning oldiga kirdi va Isoning jasadini so'radi. 44 Pilat Uning allaqachon o'lganiga hayron bo'ldi. Yuzboshini chaqirib, undan o'lganmikin, deb so'radi. 45 Yuzboshidan buni bilib olgach, jasadni Yusufga berdi. 46 U mayin zig'ir mato sotib oldi va uni xochdan tushirib, zig'ir matoga o'radi va toshdan o'yilgan qabrga qo'ydi. Qabrning eshigiga tosh yumalatib qo'ydi. 47 Magdalalik Maryam va Yusufning onasi Maryam uning qayerga dafn etilganini ko'rishdi. Mark 16 1 Shabbat kuni o'tgach, Magdalalik Maryam, Yoqubning onasi Maryam va Salomiya kelib, Isoga moy surtish uchun xushbo'y ziravorlar sotib olishdi. 2 Haftaning birinchi kuni juda erta tongda, quyosh chiqayotganda qabrga kelishdi. 3 Ular o'zaro: “Qabr og'zidagi toshni kim ag'darib tashlaydi?” – deyishdi. 4 Ular qarasalar, toshning ag'darilganini ko'rishdi, chunki u juda katta edi. 5 Qabrga kirishganda, o'ng tomonda uzun oq kiyim kiygan bir yigitni ko'rishdi va qo'rqib ketishdi. 6 Iso ularga dedi: — Qoʻrqmanglar! Sizlar xochga mixlangan Nosiralik Isoni qidiryapsizlar. U tirildi, bu yerda yoʻq. Uni qoʻygan joyga qaranglar. 7 Lekin boringlar, Uning shogirdlariga va Butrusga aytinglar: U sizlardan oldin Jalilaga boradi. U sizlarga aytganidek, Uni o'sha yerda ko'rasizlar. 8 Ular titrab, hayratda qolganlari uchun tezda chiqib, qabrdan qochib ketishdi. Hech kimga hech narsa demadilar, chunki ular qo'rqib ketishgan edi. 9 Iso haftaning birinchi kuni erta tongda tirilganda, birinchi bo'lib ichidan yetti jinni quvib chiqargan Magdalalik Maryamga ko'rindi. 10 U borib, u bilan birga bo'lganlarga, ular motam tutib yig'layotganlarida, xabar berdi. 11 Ular Isoning tirikligini va Maryam tomonidan ko'rilganini eshitganlarida ham, ishonishmadi. 12 Shundan keyin Iso qishloqqa ketayotgan ikki shogirdiga boshqa qiyofada ko'rindi. 13 Ular borib, qolganlariga aytib berishdi, lekin ularga ham ishonmadilar. 14 Keyin Iso dasturxon atrofida o'tirgan o'n bir shogirdiga ko'rindi. Ularni imonsizligi va qattiqqo'lligi uchun tanbeh berdi, chunki ular Uni tirilganidan keyin ko'rganlarga ishonmadilar.
11
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
15 Iso ularga dedi: — Butun dunyoga boringlar va har bir mavjudotga xushxabarni targʻib qilinglar. 16 Ishonib suvga cho'mgan kishi najot topadi, ishonmagan esa mahkum bo'ladi. 17 Imonlilarga quyidagi alomatlar hamroh bo'ladi: Mening nomim bilan jinlarni quvib chiqaradilar; ular yangi tillarda gapiradilar. 18 Ular ilonlarni olishadi; agar ular biron bir halokatli narsa ichsalar ham, ularga zarar yetkazmaydi; ular bemorlarga qo'llarini qo'yishadi va ular sog'ayib ketishadi. 19 Shunday qilib, Rabbimiz ularga gapirgandan so'ng, osmonga ko'tarildi va Xudoning o'ng tomoniga o'tirdi. 20 Ular borib, hamma joyda va'z qilishdi, Rabbimiz ular bilan birga ishladi va keyingi alomatlar bilan kalomni tasdiqladi. Omin.
Luqo Xushxabari Luqo 22 1 Xamirturushsiz non bayrami, yaʼni Fisih bayrami yaqinlashib kelayotgan edi. 2 Bosh ruhoniylar va ulamolar xalqdan qo'rqib, Uni o'ldirish yo'lini izladilar. 3 Shunda o'n ikki shogirddan biri bo'lgan Ishqariyot laqabli Yahudoning ichiga shayton kirdi. 4 U borib, bosh ruhoniylar va mirshablar bilan Isoni ularga qanday tutib berish haqida gaplashdi. 5 Ular xursand bo'lib, unga pul berishga ahd qilishdi. 6 U va'da berdi va olomon yo'qligida Isoni ularga xiyonat qilish uchun fursat qidirdi. 7 Keyin Fisih bayrami, yaʼni xamirturushsiz non bayrami keldi. Oʻshanda Fisih qoʻzisini soʻyish kerak edi. 8 U Butrus bilan Yuhannoni yuborib: “ Boringlar, biz uchun Fisih taomini tayyorlanglar”, dedi. 9 Ular Undan: «Qayerda tayyorgarlik ko‘rishimizni xohlaysiz?» – deb so‘rashdi. 10 Iso ularga dedi: — Mana, shaharga kirganingizda, sizlarga koʻzada suv koʻtarib yurgan bir odam duch keladi; uning orqasidan u kiradigan uyga kiringlar. 11 Uy egasiga: “Ustoz senga: “Shogirdlarim bilan Fisih taomini yeydigan mehmonxona qayerda?” deb aytyapti”, deb aytinglar. 12 U sizlarga jihozlangan katta yuqori xonani ko'rsatadi. U yerda tayyorlaninglar. 13 Ular borib, Iso aytganidek topdilar va Fisih bayramini tayyorladilar. 14 Vaqti kelganda, Iso o'n ikki havoriysi bilan birga dasturxonga o'tirdi. 15 Iso ularga dedi: — Men azob chekishdan oldin bu Fisih bayramini sizlar bilan birga yeyishni juda xohlardim. 16 Sizlarga aytamanki, bu taom Xudoning Shohligida bajo bo'lmaguncha, men uni boshqa yemayman. 17 Keyin u kosani olib, shukrona aytdi va dedi: “ Buni olinglar va o‘zaro bo‘lishinglar.” 18 Sizlarga aytamanki, Xudoning Shohligi kelmaguncha, Men tokning mevasidan ichmayman. 19 Keyin nonni oldi, shukrona duosini aytib sindirdi va ularga berib: « Bu sizlar uchun fido bo‘ladigan Mening tanamdir. Meni eslab qolish uchun shunday qilinglar», – dedi. 20 Shuningdek, kechki ovqatdan keyin kosani olib: “ Bu kosa sizlar uchun to‘kilgan qonim bilan tasdiqlangan Yangi Ahddir”, dedi. 21 Lekin mana, Menga xiyonat qiluvchining qo'li men bilan birga dasturxon ustida turibdi. 22 Haqiqatan ham Inson O'g'li belgilanganidek ketmoqda. Lekin Unga xiyonat qilingan odamning holiga voy! 23 Ular bir-biridan: “Bu ishni kim qilishi kerak”, deb so‘ray boshladilar. 24 Ular orasida qaysi biri eng buyuk deb hisoblanishi kerakligi haqida tortishuv ham bo'ldi. 25 Iso ularga dedi: — Xalqlarning shohlari ularga hukmronlik qiladilar, ularga hokimiyatni amalga oshiruvchilar esa homiylar deb ataladi. 26 Lekin sizlar bunday bo'lmanglar. Aksincha, orangizda kim katta bo'lsa, u kichikroq bo'lsin, boshliq esa xizmatkordek bo'lsin. 12
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
27 Chunki dasturxon atrofida o'tirganmi yoki xizmat qilganmi, qaysi biri buyukroq? Dasturxon atrofida o'tirgan emasmi? Men esa sizlarning orangizda xizmat qiluvchi kabiman. 28 Sizlar sinovlarim paytida Men bilan birga bo'lganlarsizlar. 29 Otam Menga berganidek, Men ham sizlarga bir shohlik tayinlayman. 30 Sizlar Mening Shohligimda dasturxonimda yeb-ichib, taxtlarda o'tirib, Isroilning o'n ikki qabilasini hukm qilasizlar. 31 Shunda Rabbimiz Iso dedi: — Simun, Simun, qarang, shayton sizlarni bugʻdoy kabi elakdan oʻtkazishni xohladi. 32 Lekin men imoningiz susamasligi uchun siz uchun ibodat qildim. Siz tavba qilganingizda, birodarlaringizni qo'llab-quvvatlang. 33 U Unga: «Hazrat, men Sen bilan birga qamoqqa ham, o'limga ham borishga tayyorman», – dedi. 34 Iso dedi: — Senga chinini aytayin, Butrus, bugun xoʻroz qichqirmaguncha, sen Meni bilishingdan uch marta tonasan. 35 Iso ularga dedi: — Men sizlarni hamyonsiz, sumkasiz va poyabzalsiz yuborganimda, biror narsaga muhtoj bo'ldingizmi? Ular: — Hech narsa yo'q, — deyishdi. 36 Iso ularga dedi: — Endi esa kimning hamyoni boʻlsa, uni ham, toʻrvasini ham olsin. Kimning qilichi boʻlmasa, kiyimini sotib, bittadan sotib olsin. 37 Sizlarga aytamanki, “U jinoyatchilar qatorida hisoblandi”, degan yozuvlar menda hali amalga oshishi kerak, chunki men haqimdagi ishlar tugaydi. 38 Ular: — Hazrat, mana, ikkita qilich bor, — deyishdi. Iso ularga: — Yetarli, — dedi. 39 Iso odatdagidek Zaytun tog'iga chiqdi; shogirdlari ham unga ergashishdi. 40 Iso o'sha joyga yetib borgach, ularga: « Vasvasaga tushmaslik uchun ibodat qilinglar», – dedi. 41 U ulardan bir tosh otish masofasida uzoqlashdi va tiz cho'kib ibodat qildi: — Ota, agar xohlasang, bu kosani Mendan olib ketgin. Lekin Mening xohishim emas, Sening xohishing bo‘lsin, — dedi . 43 Shunda osmondan bir farishta unga zohir bo'lib, uni qo'llab-quvvatladi. 44 U azob chekib, yanada astoydil ibodat qildi. Uning terlari yerga tomizilgan qon tomchilariga o'xshardi. 45 Ibodatdan keyin Iso shogirdlari yoniga qaytdi. Ularning qayg‘udan uxlab yotganini ko‘rdi. 46 Ularga: « Nega uxlayapsizlar? O‘rningdan turinglar va ibodat qilinglar, vasvasaga tushmanglar», dedilar. 47 U hali gapirayotganida, birdaniga olomon to'plandi. O'n ikki shogirddan biri bo'lgan Yahudo ularning oldida bordi va Isoni o'pish uchun uning oldiga keldi. 48 Iso unga dedi: — Yahudo, sen Inson Oʻgʻliga oʻpish bilan xiyonat qilyapsanmi? 49 Uning atrofidagilar nima bo'lishini ko'rib, Unga: — Hazrat, qilich bilan uraylikmi? — dedilar. 50 Ulardan biri oliy ruhoniyning xizmatkorini urib, o'ng qulog'ini kesib tashladi. 51 Iso javob berib: «To'xtanglar», – dedi. Iso uning qulog'iga tegib, uni sog'aytirdi. 52 Shunda Iso Uning oldiga kelgan bosh ruhoniylarga, ma'bad mirshablariga va oqsoqollarga dedi: — Sizlar o'g'riga qarshi chiqqandek qilich va tayoqlar bilan chiqib keldingizlarmi? 53 Men har kuni sizlar bilan ma'badda bo'lganimda, sizlar Menga qo'l ko'tarmadingizlar. Ammo hozir sizning vaqtingiz va zulmatning kuchi. 54 Ular Isoni olib, oliy ruhoniyning uyiga olib kirishdi. Butrus esa uzoqdan ergashib bordi. 55 Ular zalning o'rtasida olov yoqib, birga o'tirishganida, Butrus ham ularning orasiga o'tirdi. 56 Bir xizmatkor ayol uni olov yonida o'tirganini ko'rib, unga tikilib qaradi va: «Bu odam ham u bilan birga edi», dedi. 57 Ammo u buni inkor etib: — Xotin, men Uni tanimayman, — dedi. 58 Bir ozdan keyin boshqasi uni ko'rib: — Sen ham ulardansan, — dedi. Butrus esa: — Do'stim, men undan emasman, — dedi. 59 Taxminan bir soatdan keyin yana biri ishonch bilan tasdiqladi: — Haqiqatan ham bu odam ham u bilan birga edi, chunki u jalilalik, — dedi.
13
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
60 Butrus: — Do'stim, nima deyayotganingni tushunmayapman, — dedi. U hali gapirayotgan hamon xo'roz qichqirdi. 61 Shunda Hazratimiz o'girilib, Butrusga qaradi. Butrus Hazratimizning: “ Xo'roz qichqirmasdan oldin, sen Mendan uch marta tonasan”, degan so'zini esladi. 62 Butrus tashqariga chiqib, achchiq-achchiq yig'ladi. 63 Isoni ushlab turgan odamlar Uni masxara qilib, urishdi. 64 Ko'zlarini bog'lab, yuziga shapaloq urishdi va: — Payg'ambar bo'lib ayt-chi, seni kim urdi? — deb so'rashdi. 65 Va ular unga qarshi boshqa ko'p kufrli gaplar aytishdi. 66 Tong otganda, xalq oqsoqollari, bosh ruhoniylar va ulamolar to'planib, Isoni o'zlarining kengashiga olib kirishdi va shunday dedilar: 67 Sen Masihmisan? Bizga ayting-chi. Iso ularga dedi: — Agar sizga aytsam, ishonmaysizlar. 68 Agar sizlardan so'rasam, sizlar menga javob bermaysizlar va meni qo'yib yubormaysizlar. 69 Bundan keyin Inson O'g'li Xudoning qudrati o'ng tomonida o'tiradi. 70 Shunda hamma: — Demak, Sen Xudoning Oʻgʻlimisan? — dedi. Iso ularga: — Sizlar Men ekanligimni aytyapsizlar, — dedi. 71 Ular: «Bizga boshqa guvohlik nima kerak? Axir biz o'zimiz Uning og'zidan eshitganmiz-ku», – deyishdi. Luqo 23 1 Shunda butun olomon o'rnidan turib, Isoni Pilatning oldiga olib bordi. 2 Ular uni ayblay boshladilar: — Biz bu odamni xalqni yo'ldan ozdirayotganini va Qaysarga soliq to'lashni taqiqlab, o'zini Masih, Shoh deb atayotganini ko'rdik. 3 Pilat Undan: «Sen yahudiylarning shohimisan?» deb so‘radi. Iso unga: « Sen aytyapsan», – dedi. 4 Shunda Pilat bosh ruhoniylarga va xalqqa: «Men bu odamda hech qanday ayb topmayapman», – dedi. 5 Ular esa yanada qattiqroq: “U butun Yahudiya bo‘ylab, Jaliladan boshlab shu yergacha ta’limot berib, xalqni qo‘zg‘atyapti”, dedilar. 6 Pilat Jalila haqida eshitgach, bu odam Jalilalikmi, deb so'radi. 7 Uning Hirod hukmronlik qilgan hududga tegishli ekanligini bilgach, uni o'sha paytda Quddusda bo'lgan Hirod huzuriga yubordi. 8 Hirod Isoni ko'rib, juda xursand bo'ldi, chunki u haqida ko'p eshitganligi sababli, uni uzoq vaqtdan beri ko'rishni orzu qilar edi va undan biron bir mo''jiza ko'rishni umid qilardi. 9 Keyin u Unga ko'p savollar berdi, lekin Iso unga hech qanday javob bermadi. 10 Bosh ruhoniylar va ulamolar o'rnidan turib, Uni qattiq aybladilar. 11 Hirod o'zining askarlari bilan Uni kamsitib, masxara qildi va unga ajoyib kiyim kiydirib, yana Pilatning oldiga yubordi. 12 O'sha kuni Pilat bilan Hirod do'stlashdilar, chunki ular ilgari bir-biriga dushman edilar. 13 Pilat bosh ruhoniylarni, boshliqlarni va xalqni chaqirib, shunday dedi: 14 Ularga dedi: — Sizlar bu Odamni xalqni buzib yurgan odam sifatida oldimga olib keldingizlar. Mana, men uni sizlarning oldingizda so'roq qilib, sizlar uni ayblayotgan narsalarda bu odamda hech qanday ayb topmadim. 15 Hirod ham topilmadi, chunki men sizni uning oldiga yubordim, ammo unga o'limga loyiq hech qanday ish qilinmadi. 16 Shuning uchun men uni jazolab, qo'yib yuboraman. 17 (Zarur bo'lsa, u bayramda ularga bittasini qo'yib yuborishi kerak.) 18 Ular birdaniga baqirib yuborishdi: — Bu odamni yo'q qiling va bizga Barabbani qo'yib yuboring! 19 (U shaharda qo'zg'olon ko'targani va qotillik qilgani uchun qamoqqa tashlangan edi.) 20 Pilat Isoni qo'yib yuborishni istab, yana ularga gapirdi. 21 Lekin ular: “Uni xochga mixla, xochga mixla”, deb baqirishdi.
14
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
22 Pilat uchinchi marta ularga: «Nima uchun? U qanday yomonlik qildi? Men Unda o'limga loyiq hech qanday sabab topmadim. Shuning uchun Uni jazolab, qo'yib yuboraman», – dedi. 23 Ular baland ovozda Isoni xochga mixlashni talab qilishdi. Shunda ularning va bosh ruhoniylarning ovozi g'alaba qozondi. 24 Pilat ularning talabiga binoan bo'lishga qaror qildi. 25 Ular xohlaganidek, qo'zg'olon va qotillik uchun zindonga tashlangan odamni ozod qildi, Isoni esa ularning ixtiyoriga topshirdi. 26 Ular Isoni olib ketayotganlarida, qishloqdan kelayotgan kirineyalik Simunni ushlab, Isoning orqasidan ko'tarib borishi uchun xochni unga qo'yishdi. 27 Uning orqasidan ko'plab odamlar va ayollar ergashib borishdi. Ular ham u uchun motam tutib, yig'lashdi. 28 Iso ularga o'girilib dedi: — Ey Quddus qizlari, Men uchun yig'lamanglar, balki o'zingiz va farzandlaringiz uchun yig'langlar. 29 Mana, shunday kunlar kelyaptiki, ular: “Bepusht ayollar, tug‘magan bachadonlar va emizmagan ko‘kraklar baxtlidir”, deyishadi. 30 Shunda ular tog'larga: “Ustimizga yiqil”, tepaliklarga esa: “Bizni yopinglar”, dey boshlaydilar. 31 Agar ular bu ishlarni yashil daraxtda qilsalar, quruq daraxtda nima qilinadi? 32 U bilan birga yana ikkita jinoyatchini o'limga mahkum etishga olib borishgan edi. 33 Ular Go'lgota deb nomlangan joyga yetib kelishganida, u yerda Isoni va jinoyatchilarni, birini o'ng tomoniga, ikkinchisini chap tomoniga xochga mixladilar. 34 Shunda Iso dedi: — Ota, ularni kechir, chunki ular nima qilayotganlarini bilishmaydi. — Ular Uning kiyimlarini bo'lishib, qur'a tashlashdi. 35 Xalq tikilib qarab turdi. Ular bilan birga boshliqlar ham uni masxara qilib: «U boshqalarni qutqardi, agar u Xudoning tanlangan Masihi bo'lsa, o'zini qutqarsin», – dedilar. 36 Askarlar ham Uni masxara qilishdi, uning oldiga kelib, unga sirka uzib berishdi. 37 Va: «Agar Sen yahudiylarning shohi bo'lsang, o'zingni qutqar», dedi. 38 Uning ustiga yunon, lotin va ibroniy tillarida: “BU YAHUDIYLARNING SHOHI” deb yozilgan edi. 39 Osilgan jinoyatchilardan biri Uni haqorat qilib: «Agar Sen Masih bo‘lsang, O‘zingni ham, bizni ham qutqar», – dedi. 40 Ikkinchisi esa unga tanbeh berib: — Sen ham xuddi shunday jazoga mahkum bo‘lib, Xudodan qo‘rqmaysanmi? — dedi. 41 Biz haqli ravishda jazolandik, chunki biz qilgan ishlarimizga yarasha mukofot oldik. Lekin bu odam hech qanday yomon ish qilmagan. 42 U Isoga dedi: — Hazrat, Shohligingga kirganingda meni esla. 43 Iso unga: « Senga chinini aytayin, bugun sen Men bilan birga jannatda bo‘lasan», – dedi. 44 Taxminan soat oltilar edi, to'qqizinchi soatgacha butun yer yuzini zulmat qopladi. 45 Quyosh qorong'ilashdi va ma'badning pardasi o'rtasidan yirtildi. 46 Iso baland ovozda xitob qilib: « Ota, ruhimni Sening qo‘lingga topshiraman», – dedi . Shu gapni aytib, U jon berdi. 47 Yuzboshi bo'lgan voqeani ko'rib, Xudoni ulug'ladi va: «Bu haqiqatan ham solih odam edi», dedi. 48 Bu voqeani ko'rish uchun to'plangan barcha odamlar ko'kragiga urib, orqaga qaytishdi. 49 Uni taniganlarning hammasi va Jaliladan Unga ergashib kelgan ayollar uzoqdan turib, bu voqealarni kuzatib turishardi. 50 Mana, Yusuf ismli bir kishi bor edi, u yaxshi va solih odam edi. 51 (U ularning niyati va ishiga rozi bo'lmagan edi) u yahudiylarning Arimateya shahridan edi va o'zi ham Xudoning Shohligini kutayotgan edi. 52 Bu odam Pilatning oldiga borib, Isoning jasadini so'radi. 53 Keyin uni tushirib, zig'ir matoga o'radi va toshga o'yilgan, ilgari hech kim qo'yilmagan qabrga qo'ydi.
15
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
54 O'sha kun tayyorgarlik kuni edi va shanba yaqinlashib kelayotgan edi. 55 Iso bilan Jaliladan kelgan ayollar ham uning orqasidan ergashib, qabrni va Uning jasadi qanday qo'yilganini ko'rishdi. 56 Ular qaytib kelib, xushbo'y ziravorlar va moylar tayyorladilar va shanba kuni amrga muvofiq dam oldilar. Luqo 24 1 Haftaning birinchi kunida, juda erta tongda ular tayyorlagan xushbo'y hidlarni va boshqa ba'zi narsalarni olib, qabrga kelishdi. 2 Ular qabr og'zidagi toshning ag'darilganini ko'rishdi. 3 Ular ichkariga kirishdi, ammo Hazrati Isoning jasadini topa olishmadi. 4 Ular bundan hayron bo'lib turganlarida, birdan ularning yonida yaltiroq kiyim kiygan ikki kishi paydo bo'ldi. 5 Ular qo'rqib, yuzlarini yerga egib: «Nega tirikni o'liklar orasidan qidiryapsizlar?» — dedilar. 6 U bu yerda yo'q, balki tirildi. U hali Jalilada bo'lganida sizlarga qanday gapirganini eslang. 7 U: “Inson O‘g‘li gunohkor odamlar qo‘liga tutib berilishi, xochga mixlanishi va uchinchi kuni tirilishi kerak”, degan edi. 8 Ular Uning so'zlarini esladilar. 9 Ular qabrdan qaytib, bularning hammasini o'n bir shogirdga va qolganlarning barchasiga aytib berishdi. 10 Bu voqealarni havoriylarga aytib berganlar Magdalalik Maryam, Yo'anna, Yoqubning onasi Maryam va ular bilan birga bo'lgan boshqa ayollar edi. 11 Ularning so'zlari ularga bema'ni gapdek tuyuldi va ular ishonmadilar. 12 Shunda Butrus o'rnidan turib, qabr tomon yugurdi va egilib, alohida zig'ir matolarni ko'rdi va bo'lib o'tgan voqeaga hayron bo'lib, o'z yo'liga qaytdi. 13 O'sha kuni ulardan ikkitasi Quddusdan taxminan oltmish stadium uzoqlikda joylashgan Emmaus degan qishloqqa yo'l olishdi. 14 Ular bo'lib o'tgan barcha voqealar haqida suhbatlashdilar. 15 Ular suhbatlashib, mulohaza yuritayotganlarida, Isoning O'zi yaqinlashib, ular bilan birga ketdi. 16 Lekin ularning ko'zlari berk edi, shuning uchun ular Uni taniy olmadilar. 17 Iso ularga dedi: — Sizlar qaygʻuli holda yoʻl yurganingizda, bir-biringiz bilan nima haqida gaplashyapsizlar? 18 Ulardan biri, Kleopas ismli, unga javoban: «Sen Quddusda musofirmisan va shu kunlarda u yerda sodir bo'lgan voqealardan bexabarmisan?» dedi. 19 Iso ularga: «Nima voqealar?» — deb so‘radi . Ular unga: «Nosralik Iso haqida nima deyishdi? U Xudo va butun xalq oldida so‘z va amalda qudratli payg‘ambar edi», — deyishdi. 20 Bosh ruhoniylarimiz va hukmdorlarimiz Uni o'limga mahkum qilish uchun tutib berishdi va xochga mixlashdi. 21 Lekin biz Isroilni qutqaradigan Zot U bo'lganiga ishongan edik. Bundan tashqari, bu voqealar sodir bo'lganiga bugun uchinchi kun bo'ldi. 22 Ha, qabrga erta tongda kelgan ba'zi ayollar ham bizni hayratda qoldirdilar. 23 Uning jasadini topa olmaganlaridan keyin, kelib, farishtalarning vahiysini ko'rganliklarini, ular esa Uning tirikligini aytishganini aytishdi. 24 Biz bilan bo'lganlardan ba'zilari qabrga borib, ayollar aytganidek topdilar, lekin Uni ko'rmadilar. 25 Keyin Iso ularga dedi: — Ey ahmoqlar va paygʻambarlar aytgan barcha narsalarga ishonishga sust yuragi borlar! 26 Masih bu azoblarni boshdan kechirib, O'zining ulug'vorligiga kirishi kerak emasmidi? 27 U Muso va barcha payg'ambarlardan boshlab, barcha Muqaddas Yozuvlarda O'zi haqida nima deyilganini ularga tushuntirdi. 28 Ular boradigan qishloqqa yaqinlashdilar. U esa go'yo uzoqroqqa ketmoqchi bo'lgandek bo'ldi.
16
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
29 Lekin ular uni ko'ndirishga harakat qilishdi: — Biz bilan qoling, chunki kech bo'ldi, kun o'tib ketdi. — Shunday qilib, u ular bilan qolish uchun ichkariga kirdi. 30 Iso ular bilan dasturxon atrofida o'tirganida, nonni oldi, duo qildi va sindirib ularga berdi. 31 Shunda ularning ko'zlari ochilib, Uni tanib qolishdi; U esa ularning ko'zlaridan g'oyib bo'ldi. 32 Ular bir-biriga: “U yo‘lda biz bilan gaplashib, Muqaddas Yozuvlarni tushuntirib berganida, yuragimiz ichimizda yonib ketmadimi?” dedilar. 33 Ular o'sha zahotiyoq o'rnidan turib, Quddusga qaytib kelishdi. O'n bir shogirdni va ular bilan birga bo'lganlarni to'plangan holda topdilar. 34 Ular: «Hazratimiz haqiqatan ham tirildi va Simunga ko‘rindi», – deyishdi. 35 Ular yo'lda nima bo'lganini va non sindirishda Isoni qanday tanib qolishganini aytib berishdi. 36 Ular shu gaplarni aytishayotganlarida, Isoning O'zi ularning o'rtasida turib: « Sizlarga tinchlik bo'lsin», – dedi. 37 Ammo ular vahimaga tushib, ruh ko'rdik deb o'ylashdi. 38 Iso ularga dedi: — Nega vahimaga tushyapsizlar? Nega qalbingizda fikrlar paydo bo'lyapti? 39 Qo'llarimga va oyoqlarimga qaranglar, bu Men O'zimman. Menga qo'l tekkizinglar va qaranglar, chunki ruhning go'shti va suyagi yo'q, menda esa ko'rib turganingizdek. 40 Shu gaplarni aytib bo'lgach, ularga qo'llari va oyoqlarini ko'rsatdi. 41 Ular hali ham quvonchdan ishonmay, hayron bo'lishganida, Iso ularga: « Bu yerda ovqatingiz bormi?» — dedi. 42 Ular unga bir bo'lak qovurilgan baliq va asalari uyasi berishdi. 43 Iso uni olib, ularning oldida yedi. 44 Iso ularga dedi: — Men sizlar bilan birga bo'lganimda, Musoning Tavrotida, payg'ambarlar va Zaburlarda Men haqimda yozilganlarning hammasi bajo bo'lishi kerak, degan so'zlarim shular edi. 45 Keyin U ularning ongini ochdi, toki ular Muqaddas Yozuvlarni tushunishlari uchun. 46 Ularga dedi: — Muqaddas Yozuvlarda shunday yozilganki, Masih azob chekishi va uchinchi kuni o'liklardan tirilishi kerak edi. 47 Quddusdan boshlab barcha xalqlar orasida Uning nomi bilan tavba va gunohlarning kechirilishi va'z qilinishi kerak. 48 Sizlar esa bu narsalarga guvohsizlar. 49 Mana, Men sizlarga Otamning va'dasini yuboraman. Lekin sizlar yuqoridan kuch kelguncha Quddus shahrida qolinglar. 50 Iso ularni Baytaniyagacha boshlab bordi va qo'llarini ko'tarib, duo qildi. 51 Iso ularni duo qilayotganda, ulardan ajralib, osmonga ko'tarildi. 52 Ular Unga sajda qilib, katta quvonch bilan Quddusga qaytishdi. 53 Ular doimo ma'badda bo'lib, Xudoga hamdu sanolar aytib, duo qilishardi. Omin.
Yuhanno Xushxabari Yuhanno 18 1 Iso bu so'zlarni aytib bo'lgach, shogirdlari bilan birga Kedron soyligining narigi tomoniga o'tdi. U yerda bir bog' bor edi. Iso shogirdlari bilan birga shu bog'ga kirdi. 2 Isoga xiyonat qilgan Yahudo ham bu joyni bilar edi, chunki Iso shogirdlari bilan u yerga tez-tez kelib turardi. 3 Shunda Yahudo bosh ruhoniylar va farziylar tomonidan yuborilgan bir guruh odamlar va mirshablarni olib, chiroqlar, mash'alalar va qurollar bilan u yerga keldi. 4 Iso o'ziga nima bo'lishini bilar ekan, tashqariga chiqib, ulardan: — Kimni qidiryapsizlar? — deb so'radi. 5 Ular unga javob berishdi: — Nosiralik Iso. Iso ularga: — Men oʻshaman, — dedi. Unga xiyonat qilgan Yahudo ham ular bilan birga turardi. 6 Iso ularga: “Men oʻshaman”, degan zahoti, ular orqaga chekinib, yerga yiqilishdi. 17
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
7 Iso ulardan yana so'radi: — Kimni qidiryapsizlar? — Ular: — Nosiralik Isoni, — deyishdi. 8 Iso javob berdi: — Sizlarga aytdim-ku, Oʻsha Menman. Agar Meni izlayotgan boʻlsangizlar, bularni qoʻyib yuboringlar, ketinglar. “Sen menga berganlardan hech birini yoʻqotmadim”, degan soʻzi bajo boʻlishi uchun shunday qilindi . 10 Shunda Simun Butrus qilichini sug'urib oldi-da, oliy ruhoniyning xizmatkoriga bir urib, o'ng qulog'ini kesib tashladi. Xizmatkorning ismi Malx edi. 11 Shunda Iso Butrusga: « Qilichingni qiniga solib qo‘y. Otam menga bergan kosani ichmasam bo‘ladimi?» — dedi. 12 Shunda bosqinchilar, mingboshi va yahudiylarning mirshablari Isoni ushlab, bog‘ladilar. 13 Uni avval Annaning oldiga olib bordilar, chunki u o'sha yili oliy ruhoniy bo'lgan Kayafaning qaynatasi edi. 14 Kayafa yahudiylarga xalq uchun bitta odamning o'lishi yaxshiroq deb maslahat bergan edi. 15 Simun Butrus va yana bir shogird Isoning orqasidan ergashishdi. Bu shogird oliy ruhoniyga tanish edi va Iso bilan oliy ruhoniyning hovlisiga kirdi. 16 Butrus esa tashqarida eshik oldida turardi. Oliy ruhoniyga tanish bo'lgan boshqa shogird tashqariga chiqib, darvozabon ayol bilan gaplashdi va Butrusni ichkariga olib kirdi. 17 Shunda eshikni qo'riqlagan qiz Butrusga: — Sen ham bu odamning shogirdlaridan emasmisan? — dedi. U: — Men emasman, — dedi. 18 Sovuq bo'lgani uchun xizmatkorlar va soqchilar u yerda ko'mir yoqib, o'zlarini isitdilar. Butrus ham ular bilan birga turib, o'zini isitdi. 19 Shunda oliy ruhoniy Isodan shogirdlari va ta'limoti haqida so'radi. 20 Iso unga javoban dedi: — Men dunyoga ochiqchasiga gapirganman, yahudiylar doim yig'iladigan ibodatxonada va ma'badda ta'lim berganman, yashirincha hech narsa aytmaganman. 21 Nega mendan so'rayapsiz? Meni eshitganlardan so'rang, ularga nima deganimni. Mana, ular nima deganimni bilishadi. 22 Iso shu gaplarni aytib bo'lgach, yonida turgan soqchilardan biri Isoning kaftiga bir shapaloq tushirdi va: — Oliy ruhoniyga ham shunday javob berasanmi? — dedi. 23 Iso unga javoban: — Agar yomon gapirgan boʻlsam, yomonligiga guvohlik ber. Agar toʻgʻri gapirgan boʻlsam, nega Meni uryapsan? 24 Anna uni bog'langan holda oliy ruhoniy Kayafaning oldiga yuborgan edi. 25 Simun Butrus o'rnidan turib, isinib turdi. Ular unga: «Sen ham Uning shogirdlaridan emasmisan?» — deyishdi. U esa inkor etib: «Yo'q», — dedi. 26 Oliy ruhoniyning xizmatkorlaridan biri, Butrus qulog'ini kesib tashlagan uning qarindoshi: — Men seni bog'da u bilan birga ko'rmadimmi? — dedi. 27 Butrus yana inkor etdi. Shu zahoti xo'roz qichqirdi. 28 Keyin ular Isoni Kayafaning oldidan sud saroyiga olib borishdi. Hali erta tong edi, lekin ular o'zlari bulg'anmasliklari uchun sud saroyiga kirishmadi, balki Fisih bayramini yeyish uchun. 29 Pilat tashqariga chiqib, ularning oldiga: — Bu odamga qarshi qanday ayb qoʻyyapsizlar? — deb soʻradi. 30 Ular javob berib: — Agar u jinoyatchi boʻlmaganida, biz uni sizga topshirmagan boʻlar edik, — dedilar. 31 Shunda Pilat ularga: «Uni olib, o‘z qonuningiz bo‘yicha hukm qilinglar», – dedi. Yahudiylar unga: «Bizga hech kimni o‘ldirish joiz emas», – deyishdi. 32 Iso Masihning qanday o'lim bilan o'lishi kerakligi haqidagi so'zlari bajo bo'lishi uchun shunday qildi. 33 Pilat yana sud saroyiga kirib, Isoni chaqirdi va Undan: «Sen yahudiylarning shohimisan?» – deb so‘radi. 34 Iso unga javoban: — Buni oʻzingdanmi yoki boshqalar senga Men haqimda aytishdimi? — dedi.
18
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
35 Pilat javob berdi: — Men yahudiymanmi? Sening xalqing va bosh ruhoniylar Seni menga topshirishdi. Sen nima qilding? 36 Iso javob berdi: — Mening Shohligim bu dunyodan emas. Agar Mening Shohligim bu dunyodan boʻlganida, xizmatkorlarim Meni yahudiylarning qoʻliga topshirmaslik uchun kurashardilar. Lekin endi Mening Shohligim bu yerdan emas. 37 Pilat Unga: «Demak, Sen shohmisan?» — dedi. Iso javob berdi: « Sen Meni shoh deb aytyapsan. Men haqiqat to‘g‘risida guvohlik berish uchun tug‘ilganman va shu maqsadda dunyoga kelganman. Haqiqat tarafdori bo‘lgan har bir kishi Mening ovozimni eshitadi». 38 Pilat Undan: «Haqiqat nima?» — deb so‘radi. Buni aytib bo‘lgach, yana yahudiylarning oldiga chiqib, ularga: «Men Unda hech qanday ayb topmayapman», — dedi. 39 Lekin sizlarning odatingiz bor, men sizlarga Fisih bayramida bittasini ozod qilishim kerak. Shunday ekan, sizlar uchun yahudiylarning shohini ozod qilishimni xohlaysizmi? 40 Shunda hamma yana baqirib: — Bu odamni emas, balki Barabbani! — dedi. Barabba esa qaroqchi edi. Yuhanno 19 1 Shunda Pilat Isoni olib, qamchiladi. 2 Askarlar tikanlardan toj o'rib, Isoning boshiga qo'yishdi va ustiga binafsha rangli libos kiydirishdi. 3 Ular: “Salom, ey yahudiylarning shohi!” deb, Uni qoʻllari bilan urishdi. 4 Pilat yana tashqariga chiqib, ularga dedi: — Mana, men Uni sizlarning oldingizga olib chiqyapman, shunda men Unda hech qanday ayb topmaganimni bilasizlar. 5 Shunda tikanli toj va binafsha rangli libos kiygan Iso tashqariga chiqdi. Pilat ularga: «Mana, o‘sha odam!» – dedi. 6 Bosh ruhoniylar va mirshablar Uni ko'rib, baqirishdi: — Uni xochga mixlanglar, xochga mixlanglar! — dedi Pilat ularga. — Uni olib, xochga mixlanglar, chunki men Unda hech qanday ayb topmayapman. 7 Yahudiylar unga javob berishdi: — Bizda qonun bor va qonunimizga ko'ra, u o'lishi kerak, chunki u o'zini Xudoning O'g'li qildi. 8 Pilat bu so'zlarni eshitgach, battar qo'rqib ketdi. 9 U yana sud zaliga kirib, Isodan: «Sen qayerdansan?» deb so‘radi. Lekin Iso unga hech qanday javob bermadi. 10 Shunda Pilat Unga dedi: — Menga gapirmayapsanmi? Seni xochga mixlash va ozod qilish vakolatim borligini bilmaysanmi? 11 Iso javob berdi: — Agar yuqoridan berilmasa, menga qarshi hech qanday hokimiyatga ega bo'lmas edingiz. Shuning uchun Meni sizga topshirganning gunohi kattaroqdir. 12 Shundan keyin Pilat Uni qo'yib yuborishga harakat qildi, ammo yahudiylar baqirishdi: — Agar bu odamni qo'yib yuborsang, sen Qaysarning do'sti emassan. O'zini shoh deb atagan har bir kishi Qaysarga qarshi chiqadi. 13 Pilat bu so'zni eshitgach, Isoni tashqariga olib chiqdi va ibroniychada Gabbata deb ataladigan, tosh yo'lak deb ataladigan joyda hakamlik kursisiga o'tirdi. 14 Bu Fisih bayramiga tayyorgarlik edi. Soat oltilar atrofida edi. U yahudiylarga: «Mana, sizning Shohingiz!» — dedi. 15 Lekin ular: «Uni yo‘q qiling, yo‘q qiling, xochga mixlang!» deb baqirishdi. Pilat ularga: «Shohingizni xochga mixlaymi?» — dedi. Bosh ruhoniylar: «Bizning Qaysardan boshqa shohimiz yo‘q», — deb javob berishdi. 16 Keyin Isoni xochga mixlash uchun ularga topshirdi. Ular Isoni olib ketishdi. 17 Iso xochini ko'tarib, ibroniychada Golgota deb ataladigan Boshsuyagi joyiga chiqdi. 18 U yerda Uni va U bilan birga yana ikkitasini xochga mixladilar, biri ikki tomonida, Iso esa o'rtada edi.
19
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
19 Pilat bir lavha yozib, uni xochga qo'ydi. Unda shunday yozuv bor edi: Nosiralik Iso — Yahudiylarning Podshohi. 20 Bu sarlavhani ko'p yahudiylar o'qidilar, chunki Iso xochga mixlangan joy shaharga yaqin edi va u ibroniy, yunon va lotin tillarida yozilgan edi. 21 Shunda yahudiylarning bosh ruhoniylari Pilatga: «Yahudiylarning Podshohi emas, balki U: «Men yahudiylarning Podshohiman», dedi, deb yozing», – dedilar. 22 Pilat javob berdi: — Men yozganlarimni yozdim. 23 Askarlar Isoni xochga mixlab bo'lgach, uning kiyimlarini olib, har bir askarga bir qismdan to'rt qismga bo'lishdi; va uning ko'ylagi ham choksiz, ustki qismidan to'qilgan edi. 24 Shuning uchun ular bir-biriga: “Kelinglar, uni yirtmaylik, balki kimga tegishli boʻlishini bilaylik”, dedilar. Muqaddas Yozuvlardagi: “Ular kiyimlarimni oʻzaro boʻlishib olishdi, libosim uchun esa qurʼa tashlashdi”, degan soʻzlar bajo boʻlishi uchun askarlar shunday qilishdi. 25 Isoning xochi yonida Uning onasi, onasining singlisi, Kleopaning xotini Maryam va Magdalalik Maryam turar edilar. 26 Iso onasini va uning yonida turgan sevikli shogirdini ko'rib, onasiga: — Xotin, mana sening o'g'ling! — dedi. 27 Keyin shogirdiga: — Mana sening onang! — dedi . Oʻsha paytdan boshlab shogird uni oʻz uyiga olib ketdi. 28 Shundan so'ng, Iso hamma narsa amalga oshganini bilib, Muqaddas Yozuvlar bajo bo'lishi uchun: « Chanqadim», – dedi. 29 U yerda sirka to'la idish qo'yilgan edi. Ular shimgichni sirkaga botirib, issop butasiga qo'yib, Isoning og'ziga tutishdi. 30 Iso sirkani tatib ko'rgach: « Tamom bo'ldi» , dedi va boshini egib, jon berdi. 31 Shuning uchun yahudiylar, shanba kuni jasadlar xochda qolmasligi uchun tayyorgarlik ko'rishayotgan edi (chunki o'sha shanba kuni buyuk kun edi), Pilatdan ularning oyoqlarini sindirib, olib tashlashni iltimos qilishdi. 32 Shunda askarlar kelib, Iso bilan birga xochga mixlangan birinchisining va ikkinchisining oyoqlarini sindirishdi. 33 Lekin ular Isoning oldiga kelib, Uning allaqachon o'lganini ko'rishganda, oyoqlarini sindirishmadi. 34 Ammo askarlardan biri nayza bilan uning biqinini teshdi, shu zahotiyoq u yerdan qon va suv oqib chiqdi. 35 Buni ko'rgan kishi guvohlik berdi va uning guvohligi haqiqatdir. U sizlar ishonishingiz uchun haqiqatni aytayotganini biladi. 36 Bu ishlar Muqaddas Yozuvlardagi: “Uning suyagi sindirilmaydi”, degan so‘zlar bajo bo‘lishi uchun sodir bo‘ldi. 37 Yana boshqa bir Muqaddas Yozuvda: “Ular sanchgan Zotga qarashadi”, deb aytilgan. 38 Shundan keyin Arimateyalik Yusuf Isoning shogirdi bo'lgan, ammo yahudiylardan qo'rqib, yashirincha yurgan edi. U Pilatdan Isoning jasadini olib ketishni iltimos qildi. Pilat unga ruxsat berdi. Yusuf kelib, Isoning jasadini oldi. 39 Isoning oldiga birinchi marta kechasi kelgan Nikodim ham keldi. U yuz funtga yaqin mirra va aloe aralashmasini olib keldi. 40 Keyin ular Isoning jasadini olib, yahudiylarning dafn qilish odatiga ko'ra, uni xushbo'y moddalar bilan zig'ir matoga o'radilar. 41 Iso xochga mixlangan joyda bir bog‘ bor edi; bog‘da esa hali hech kim qo‘yilmagan yangi qabr bor edi. 42 Yahudiylarning tayyorgarlik kuni bo'lgani uchun, qabr yaqin edi, shuning uchun ular Isoni u yerga qo'yishdi.
20
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
Yuhanno 20 1 Haftaning birinchi kuni erta tongda, hali qorong'i tushganda, Magdalalik Maryam qabrga kelib, qabr og'zidan toshning ag'darilganini ko'rdi. 2 Keyin u yugurib borib, Simun Butrus va Iso sevgan boshqa shogird oldiga borib: «Ular Hazratimizni qabrdan olib ketishgan, Uni qayerga qo‘yishganini bilmaymiz», dedi. 3 Shunda Butrus va boshqa shogird qabrga borishdi. 4 Shunday qilib, ikkalasi ham birga yugurishdi. Boshqa shogird esa Butrusdan oldin yugurib, qabrga birinchi bo'lib yetib keldi. 5 U engashib ichkariga qaradi va zig'ir matodan tikilgan choyshabni ko'rdi, lekin ichkariga kirmadi. 6 Shunda Simun Butrus uning orqasidan kelib, qabrga kirdi va zig'ir kafan yotganini ko'rdi. 7 Uning boshiga o'ralgan salfetka zig'ir mato bilan emas, balki alohida joyda o'ralgan holda yotardi. 8 Keyin qabrga birinchi bo'lib kelgan boshqa shogird ham ichkariga kirdi va ko'rib ishondi. 9 Chunki ular hali Iso o'likdan tirilishi kerakligi haqidagi Muqaddas Yozuvlarni bilishmas edi. 10 Shundan so'ng shogirdlar yana o'z uylariga qaytib ketishdi. 11 Maryam esa qabr oldida yig'lab turardi. Yig'lar ekan, egilib, qabrga qaradi. 12 Shunda oq kiyim kiygan ikkita farishtani ko'rdi. Biri Isoning jasadi yotgan joyning boshida, ikkinchisi oyoq tomonida o'tirgan edi. 13 Ular unga: — Ayol, nega yig‘layapsiz? — deyishdi. Ayol ularga: — Hazratimni olib ketishdi, Uni qayerga qo‘yishganini bilmayman, — dedi. 14 Buni aytib bo'lgach, orqasiga o'girilib, Isoning turganini ko'rdi, lekin bu Iso ekanligini bilmadi. 15 Iso unga: « Ey ayol, nega yig‘layapsiz? Kimni qidiryapsiz?» — dedi . Ayol uni bog‘bon deb o‘ylab, unga: «Hazrat, agar uni shu yerdan olib kelgan bo‘lsangiz, uni qayerga qo‘yganingizni ayting, men uni olib ketaman», — dedi. 16 Iso unga: «Maryam», – dedi. U o‘girilib, Isoga: «Rabbuni», ya’ni «Ustoz», – dedi. 17 Iso unga: « Menga tegma, chunki men hali Otamning oldiga ko‘tarilmaganman», – dedi. Lekin birodarlarimning oldiga borib, ularga: «Men Otam va sizlarning Otangizning oldiga, Xudoyim va sizlarning Xudoyingizning oldiga ko‘tarilyapman», – deb ayt. 18 Magdalalik Maryam shogirdlarga kelib, Hazratimizni ko'rganini va bu so'zlarni unga aytganini aytib berdi. 19 O'sha kuni kechqurun, haftaning birinchi kunida, shogirdlar yahudiylardan qo'rqib, to'plangan eshiklar yopilgan edi. Iso kelib, o'rtada turib, ularga: « Sizlarga tinchlik bo'lsin», – dedi. 20 Shuni aytib bo'lgach, Iso ularga qo'llarini va biqinini ko'rsatdi. Shunda shogirdlar Rabbimizni ko'rib, xursand bo'lishdi. 21 Iso yana ularga dedi: — Sizlarga tinchlik boʻlsin! Otam Meni yuborganidek, Men ham sizlarni yuboraman. 22 Shuni aytib bo'lgach, Iso ularga pufladi va dedi: « Muqaddas Ruhni qabul qilinglar! 23 Kimning gunohlarini kechirsangiz, ular kechiriladi; kimning gunohlarini kechirmasangiz, ular kechiriladi. 24 Iso kelganida, o'n ikki shogirddan biri, "Egiz" laqabli To'ma ular bilan birga yo'q edi. 25 Boshqa shogirdlar unga: «Biz Rabbimizni ko‘rdik», – deyishdi. Lekin u ularga: «Uning qo‘llaridagi mix izlarini ko‘rmasam, barmog‘imni mix izlariga tiqmasam va qo‘limni uning biqiniga qo‘ymasam, ishonmayman», – dedi. 26 Sakkiz kundan keyin shogirdlari yana ichkarida to'planishdi, Tomas ham ular bilan birga edi. Eshiklar yopiq holda Iso kirib keldi va o'rtada turib: « Sizlarga tinchlik bo'lsin», – dedi. 27 Keyin Iso Tomaga: « Barmog‘ingni bu yerga uzat va qo‘llarimga qara, qo‘lingni bu yerga uzat va uni biqinimga qo‘y va ishonchsiz bo‘lma, ishongin», – dedi. 28 Tomas javob berib, Unga dedi: — Mening Hazratim va Xudoyim. 29 Iso unga: « Tomas, sen Meni ko‘rganing uchun ishonding. Ko‘rmagan holda ishonganlar baxtlidir», – dedi. 30 Iso shogirdlari oldida bu kitobda yozilmagan boshqa ko'plab mo'jizalarni ham ko'rsatdi:
21
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
31 Lekin bular Iso Masih, Xudoning O'g'li ekanligiga ishonishingiz va Uning nomi orqali hayotga ega bo'lishingiz uchun yozilgan. Yuhanno 21 1 Shundan keyin Iso Tiberiya ko'li bo'yida yana shogirdlariga ko'rindi va shu yo'l bilan o'zini ko'rsatdi. 2 Simun Butrus, Egizak laqabli Tomas, Jalilaning Kana shahridan bo'lgan Natan'il, Zabadiyoning o'g'illari va uning yana ikki shogirdi birga edilar. 3 Simun Butrus ularga: «Men baliq ovlashga ketyapman», dedi. Ular unga: «Biz ham sen bilan boramiz», – deyishdi. Ular jo‘nab ketishdi va darhol qayiqqa tushishdi, lekin o‘sha kecha hech narsa tuta olishmadi. 4 Tong otganda, Iso qirg'oqda turardi. Shogirdlari esa bu Iso ekanligini bilishmasdi. 5 Iso ularga: « Bolalar, sizlarda biron narsa bormi?» — dedi . Ular unga: «Yo‘q», — deb javob berishdi. 6 Iso ularga: « To‘rni qayiqning o‘ng tomoniga tashlanglar, shunda topasizlar», – dedi. Ular tashladilar, ammo baliqlar ko‘pligidan uni tortib ololmadilar. 7 Isoning sevgan shogirdi Butrusga: «Bu Rabbimizdir», dedi. Simun Butrus bu Rabbimiz ekanligini eshitgach, yalang‘och holda kiyimini kiyib, o‘zini dengizga tashladi. 8 Boshqa shogirdlar baliq to'la to'rni sudrab, kichik bir qayiqda kelishdi (chunki ular qirg'oqdan unchalik uzoq emas edilar, taxminan ikki yuz tirsak masofada edilar). 9 Ular qirg'oqqa chiqishlari bilan u yerda ko'mir yoqayotganini, ustida baliq va non borligini ko'rishdi. 10 Iso ularga: — Hozir tutgan baliqlaringizdan olib kelinglar, — dedi. 11 Simun Butrus borib, to'rni qirg'oqqa tortib chiqardi. To'rda bir yuz ellik uchta katta baliq bor edi. To'r juda ko'p bo'lsa ham, u uzilmagan edi. 12 Iso ularga: « Kelinglar, ovqatlaninglar», – dedi. Shogirdlarning hech biri Undan: «Sen kimsan?» – deb so‘rashga jur’at eta olmadi, chunki bu Rabbimiz ekanligini bilishardi. 13 Iso kelib, nonni oldi va ularga berdi, baliqni ham berdi. 14 Iso tirilganidan keyin uchinchi marta shogirdlariga ko'rindi. 15 Ular ovqatlanib bo'lgach, Iso Simun Butrusdan so'radi: — Yunus o'g'li Simun, sen Meni ulardan ko'ra ko'proq sevasanmi? — dedi u. — Ha, Hazrat, men seni sevishimni bilasan, — dedi Iso unga. — Qo'zilarimni boq. 16 Iso unga ikkinchi marta: « Yunus o‘g‘li Simun, meni sevasanmi?» deb so‘radi . U unga: «Ha, Hazrat, men seni sevishimni bilasan», – dedi. Iso unga: « Qo‘ylarimni boq», – dedi. 17 Iso uchinchi marta undan so'radi: — Yunus o'g'li Simun, meni sevasanmi? — Butrus uchinchi marta: — Meni sevasanmi? — deb so'raganidan xafa bo'ldi. U unga: — Hazrat, Sen hamma narsani bilasan; Seni sevishimni bilasan, — dedi. Iso unga: — Qo'ylarimni boq, — dedi. 18 Rostini aytsam, senga chinini aytayin: yoshligingda o'zingni bog'lab, xohlagan joyingga yurar eding. Qariganda esa qo'llaringni uzatasan, boshqasi seni bog'lab, xohlamagan joyingga olib boradi. 19 Buni Iso qanday o'lim bilan Xudoni ulug'lashi kerakligini ko'rsatib aytdi. Buni aytib bo'lgach, unga: « Mening orqamdan yur», dedi. 20 Butrus orqasiga o'girilib, Isoning sevgan shogirdi ergashib kelayotganini ko'rdi. Shogird kechki ovqat paytida Isoning ko'kragiga suyanib: «Hazrat, Seni kim xiyonat qiladi?» – dedi. 21 Butrus uni ko'rib, Isodan: — Hazrat, bu odam nima qilmoqchi? — deb so'radi. 22 Iso unga: « Agar men kelgunimcha uning qolishini istasam, bundan senga nima? Menga ergashing», – dedi. 23 Shunda birodarlar orasida: “Bu shogird o‘lmasin”, degan gap-so‘zlar tarqaldi. Lekin Iso unga: “U o‘lmaydi”, demadi. Lekin: “ Agar men kelgunimcha uning qolishini istasam, bundan senga nima?” 24 Bu shogird bu narsalarga guvohlik berib, bularni yozib olgan. Biz uning guvohligi haqiqat ekanligini bilamiz.
22
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
25 Iso yana ko'p ishlar qildi. Agar ularning har biri yozilsa, menimcha, hatto dunyoning o'zi ham yozilishi kerak bo'lgan kitoblarni sig'dira olmaydi. Omin.
Havoriylarning ishlari Havoriylar 1
1 Ey Teofil, men Iso boshlagan va o'rgatgan barcha narsalar haqida avvalgi risolani yozdim. 2 U osmonga ko'tarilgan kungacha, Muqaddas Ruh orqali tanlagan havoriylariga amrlar bergan edi. 3 U azob-uqubatlardan so'ng qirq kun davomida ko'rinib, Xudoning Shohligiga oid narsalar haqida gapirib, ko'plab ishonchli dalillar orqali o'zining tirikligini ko'rsatdi. 4 Ular bilan birga yig'ilganda, ularga: “Quddusdan ketmanglar, balki Otamning va’dasini kutinglar”, deb buyurdi . U aytganidek, sizlar Men haqimda eshitgansizlar. 5 Yahyo haqiqatan ham suvga cho'mdirgan edi; lekin sizlar ko'p o'tmay Muqaddas Ruhga cho'mdirilasizlar. 6 Ular yig'ilganlarida, Isodan so'rashdi: — Hazrat, Isroilda shohlikni shu vaqtda qayta tiklaysizmi? 7 Iso ularga dedi: — Ota Oʻz kuchi bilan belgilagan vaqt va fasllarni bilish sizlarning ishingiz emas. 8 Lekin Muqaddas Ruh sizlarga tushgandan keyin sizlar kuchga ega bo'lasizlar. Sizlar Quddusda, butun Yahudiya va Samariyada va yerning eng chekka joylarida Mening guvohlarim bo'lasizlar. 9 Iso bu gaplarni aytib bo'lgach, ular ko'rib turganlarida, osmonga ko'tarildi va bulut Uni ularning ko'z o'ngidan olib ketdi. 10 Iso yuqoriga ko'tarilayotganda, ular osmonga tikilib qarashganida, birdan ularning yonida oq kiyim kiygan ikki kishi paydo bo'ldi. 11 Ular yana shunday dedilar: “Ey Jalilaliklar, nega osmonga qarab turibsizlar? Sizlardan osmonga koʻtarilgan Iso, sizlar Uni osmonga koʻtarilganini koʻrganingizdek, xuddi shunday qaytadi”.
Nikodimning Xushxabari 1-bob 1 Anna, Kayafa, Summas, Datam, Gamaliel, Yahudo, Levi, Naftali, Iskandar, Kir va boshqa yahudiylar Iso haqida Pilatning oldiga borib, uni ko'plab og'ir jinoyatlarda aybladilar. 2 Ular shunday dedilar: Bizga aminmizki, Iso duradgor Yusufning o'g'li, Maryamdan tug'ilgan va o'zini Xudoning O'g'li va shoh deb e'lon qiladi; nafaqat bu, balki shanba kunini va otabobolarimizning qonunlarini bekor qilishga urinmoqda. 3 Pilat javob berdi: — U nimani eʼlon qilyapti va nimani yoʻq qilishga harakat qilyapti? 4 Yahudiylar unga: «Bizda shanba kuni shifo berishni taqiqlovchi qonun bor, lekin U o'sha kuni cho'loqlarni, karlarni, falajlarni, ko'rlarni, moxovlarni va jinlarga chalinganlarni yovuz yo'llar bilan shifolaydi», - deyishdi. 5 Pilat javob berdi: — U buni qanday qilib yovuz yo'llar bilan qila oladi? — Ular javob berishdi: — U sehrgar, jinlar hukmdori orqali jinlarni quvib chiqaradi, shuning uchun hamma narsa unga bo'ysunadi. 6 Shunda Pilat dedi: — Jinlarni quvib chiqarish nopok ruhning ishi emas, balki Xudoning kuchi bilan amalga oshiriladigan ish bo‘lib tuyuladi. 7 Yahudiylar Pilatga javoban: — Hazrati oliylaridan iltimos qilamizki, uni sudingizga chaqirib, oʻzingiz tinglang. 8 Shunda Pilat bir xabarchini chaqirib, undan: «Masih bu yerga qanday yo‘l bilan olib kelinadi?» — deb so‘radi. 9 Shunda farishta chiqib, Masihni tanidi va unga sajda qildi va qo'lidagi to'nini yerga yoyib: «Hazrat, bu yerdan yurib, ichkariga kiring, chunki hokim sizni chaqiryapti», dedi. 10 Yahudiylar xabarchining qilgan ishini anglab yetgach, Pilatga baqirib: — Nega uni xabarchi orqali emas, balki munchoq orqali chaqirmadingiz? — dedilar. Chunki xabarchi uni ko‘rib, unga ta’zim qildi va qo‘lidagi to‘nini oldiga yerga yoyib: — Hazrat, hokim seni chaqiryapti, — dedi. 11 Shunda Pilat xabarchini chaqirib: — Nega bunday qilding? — deb soʻradi.
23
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
12 Xabarchi javob berdi: — Meni Quddusdan Iskandarning oldiga yuborganingizda, men Isoning eshak ustida o'tirganini ko'rdim. Ibroniylarning bolalari qo'llarida daraxt shoxlarini ushlab: “Hosanna”, deb baqirishdi. 13 Boshqalari esa kiyimlarini yo'lga yoyib: “Ey osmondagi Zot, bizni qutqargin! Egamiz nomi bilan kelayotgan muborakdir”, dedilar. 14 Shunda yahudiylar xabarchiga qarshi baqirib: “Ibroniylarning oʻgʻillari ibroniy tilida baqirishdi, sen esa yunon boʻla turib, ibroniy tilini qanday tushunding?” dedilar. 15 Xabarchi ularga javob berib dedi: — Men yahudiylardan biridan: “Bolalar ibroniy tilida baqiradigan bu nima?” deb so‘radim. 16 U menga buni tushuntirib berdi: “Ular Hosannah deb baqirishadi, buning ma’nosi “Ey Rabbim, meni qutqar” yoki “Ey Rabbim, qutqar” deganidir. 17 Pilat ularga dedi: — Nega sizlar bolalarning so'zlariga, xususan, sukut saqlashingizga guvohlik beryapsizlar? Bu xabarchi qanday yomon ish qildi? — Ular jim bo'lishdi. 18 Shunda hokim xabarchiga: — Boring va uni olib kirishga harakat qiling, — dedi. 19 Ammo xabarchi chiqib, avvalgidek qildi va: “Hazrat, ichkariga kiring, hokim sizni chaqiryapti”, dedi. 20 Iso bayroq ko'tarib kelgan bayroqlar yonidan kirayotganda, bayroqlarning tepalari egilib, Isoga sajda qilishdi. 21 Shunda yahudiylar bayroqlarga qarshi yanada qattiqroq baqirishdi. 22 Pilat yahudiylarga dedi: — Bayroqlarning tepalari oʻzlari egilib, Isoga sajda qilgani sizlarga yoqmasligini bilaman; lekin nega sizlar bayroqlarga qarshi, goʻyo ular egilib, sajda qilgandek baqirasizlar? 23 Ular Pilatga javoban: — Biz bayroqlarning oʻzlarini Isoga taʼzim qilib, sajda qilayotganlarini koʻrdik, — dedilar. 24 Shunda hokim bayroqlarni chaqirib, ularga dedi: — Nega bunday qildingizlar? 25 Bayroqlar Pilatga shunday dedi: — Biz hammamiz butparastmiz va maʼbadlarda xudolarga sigʻinamiz; Unga sigʻinish haqida qanday fikrda boʻlishimiz kerak? Biz faqat qoʻlimizda bayroqlarni ushlab turdik, ular esa egilib, Unga sajda qilishdi. 26 Shunda Pilat ibodatxona boshliqlariga dedi: — O'zingiz kuchli odamlarni tanlab, ularga bayroqlarni ko'tarib qo'yinglar, shunda ular o'zlarini egib qo'yishadimi yoki yo'qmi, ko'ramiz. 27 Shunday qilib, yahudiy oqsoqollari eng kuchli va qobiliyatli o'n ikkita cholni qidirib topib, ularga bayroqlarni ko'tarib qo'yishdi va ularni hokimning huzurida turg'izishdi. 28 Shunda Pilat farishtaga: — Isoni tashqariga olib chiqinglar va qandaydir yo'l bilan uni yana ichkariga olib kiringlar, — dedi. Iso va farishta zaldan chiqib ketishdi. 29 Pilat ilgari bayroq ko'tarib yurgan bayroqlarni chaqirib, ularga qasam ichdi: agar Iso kirganda bayroqlarni shunday ko'tarib yurishmaganida, ularning boshlarini kesib tashlayman. 30 Shunda hokim Isoga yana ichkariga kirishni buyurdi. 31 Farishta avvalgidek qildi va Isodan kiyimini kiyib, ustida yurishini iltimos qildi. U kiyim ustida yurib, ichkariga kirdi. 32 Iso ichkariga kirganda, bayroqlar avvalgidek egilib, Unga sajda qilishdi. 2-bob 1 Pilat buni ko'rib, qo'rqib ketdi va o'rnidan turmoqchi bo'ldi. 2 U o'rnidan turishga o'ylagan paytda, uzoqda turgan xotini unga xabar yuborib: «Bu solih odam bilan hech qanday aloqang bo'lmasin, chunki men bu kecha vahiyda u uchun ko'p azob chekdim», dedi. 3 Yahudiylar buni eshitgach, Pilatga: — Biz sizga: “U sehrgar”, deb aytmaganmidik? — dedilar. Mana, u xotiningizni tush ko‘rdi. 4 Pilat Isoni chaqirib: — Senga qarshi nima deganlarini eshitding-u, lekin hech qanday javob bermayapsanmi? — dedi.
24
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
5 Iso javob berdi: Agar ular gapirish qobiliyatiga ega bo'lmaganlarida, gapira olmas edilar; lekin har kim o'z tilida yaxshi va yomon gapirishga qodir bo'lgani uchun, unga e'tibor bersin. 6 Yahudiy oqsoqollari Isoga javoban: — Biz nimaga qaraymiz? — deb so‘rashdi. 7 Birinchidan, biz sen haqingda shuni bilamizki, sen zinodan tug'ilgansan; ikkinchidan, sen tug'ilganing uchun chaqaloqlar Baytlahmda o'ldirilgan; uchinchidan, otang va onang Maryam o'z xalqiga ishonmagani uchun Misrga qochib ketishgan. 8 U yerda turgan ba'zi yahudiylar esa yanada ijobiyroq gapirishdi: — Biz uni zinodan tug'ilgan deb ayta olmaymiz, lekin biz uning onasi Maryam Yusufga unashtirilganini va shuning uchun u zinodan tug'ilmaganini bilamiz. 9 Shunda Pilat o'zini zinodan tug'ilgan deb tasdiqlagan yahudiylarga dedi: — Bu sizning gapingiz yolg'on, chunki sizning millatingizdan bo'lganlar guvohlik berayotganidek, ular unashtirilgan edi. 10 Anna va Kayafa Pilatga: «U zinodan tug‘ilgan va sehrgar», deb baqiradigan bu olomonni ko‘rib chiqish kerak, ammo uning zinodan tug‘ilganini inkor etuvchilar uning dinga kirganlari va shogirdlaridir», – dedilar. 11 Pilat Anna va Kayafadan: «Imonsizlar kimlar?» — deb so‘radi. Ular: «Butparastlarning farzandlari, ular yahudiy emas, balki uning izdoshlari», — deb javob berishdi. 12 Shunda Eleazer, Asterius, Antoniy, Yoqub, Karas, Shomuil, Ishoq, Finxes, Krisp, Agrippa, Anna va Yahudo javob berishdi: — Biz yahudiy dindorlari emasmiz, balki yahudiylarning farzandlarimiz. Biz haqiqatni gapiryapmiz. Maryam unashtirilgan paytda u yerda edik. 13 Shunda Pilat buni aytgan o'n ikki kishiga murojaat qilib, ularga dedi: — Qaysarning hayoti haqi, sizlarga uning zinodan tug'ilganligini va siz aytganlarning hammasi rostligini aytinglar. 14 Ular Pilatga javob berishdi: — Bizda qonun bor, unga ko'ra qasam ichish gunohdir. Ular Qaysarning hayoti haqi qasam ichsinlarki, biz aytganimizdek emas, biz esa o'limga mahkum bo'lishga rozi bo'lamiz. 15 Shunda Anna va Kayafa Pilatga: — Bu oʻn ikki kishi biz uni Xudoning oʻgʻli va shoh deb daʼvo qilsa ham, uning pastkash tugʻilganini va sehrgar ekanligini bilamiz, deb ishonmaydilar. Biz bunga shunchalik ishonmaymizki, eshitishdan titraymiz. 16 Shunda Pilat hammaga, zinodan tug'ilmaganini aytgan o'n ikki kishidan tashqari, chiqib ketishni buyurdi va Isoni uzoqroqqa olib ketishni buyurdi. Ulardan: «Nega yahudiylar Isoni o'ldirishni xohlashadi?» – deb so'radi. 17 Ular Unga javoban: — Ular Shabbat kuni odamlarni sogʻaytirgani uchun gʻazablanishdi, — deb javob berishdi. Pilat: — Uni yaxshi ishi uchun oʻldirishadimi? — deb soʻradi. Ular Unga: — Ha, janob, — deyishdi. 3-bob 1 Shunda Pilat g'azabga to'lib, zindondan chiqib, yahudiylarga dedi: — Men butun dunyoni guvohlikka chaqiramanki, men bu odamda hech qanday ayb topmayapman. 2 Yahudiylar Pilatga javoban: — Agar u yovuz odam boʻlmaganida, biz uni sizning oldingizga olib kelmas edik, — dedilar. 3 Pilat ularga: «Uni o‘z qonuningiz bo‘yicha ushlab, sud qilinglarmi?» — dedi. 4 Shunda yahudiylar: — Biz hech kimni oʻldirishga haqli emasmiz, — dedilar. 5 Pilat yahudiylarga dedi: — Shuning uchun oʻldirmaslik amri sizlarga tegishli, lekin menga emas. 6 U yana zalga kirib, Isoni yolg'iz o'zi chaqirib: «Sen yahudiylarning shohimisan?» — deb so'radi. 7 Iso Pilatga javoban: — Buni oʻzingizdan gapiryapsizmi yoki yahudiylar sizga Men haqimda aytishdimi? — dedi. 8 Pilat Isoga javoban: «Men yahudiymanmi? Butun xalq va yahudiy boshliqlari Seni menga tutib berishdi. Sen nima qilding?» – dedi. 9 Iso javob berdi: — Mening Shohligim bu dunyodan emas. Agar Mening Shohligim bu dunyodan bo'lganida, xizmatkorlarim jang qilar edilar va men yahudiylarga topshirilmas edim; ammo endi Mening Shohligim bu yerdan emas.
25
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
10 Pilat so'radi: — Demak, sen shohmisan? — Iso javob berdi: — Sen meni shoh deb aytyapsan. Men shu maqsadda tug'ilganman va shu maqsadda dunyoga kelganman. Men haqiqat to'g'risida guvohlik berish uchun kelganman. Haqiqat tarafdori bo'lgan har bir kishi Mening ovozimni eshitadi. 11 Pilat Undan: «Haqiqat nima?» – deb so‘radi. 12 Iso dedi: Haqiqat osmondan. 13 Pilat dedi: — Demak, yer yuzida haqiqat yoʻq. 14 Iso Pilatga dedi: — Ishoning, yer yuzida haqiqat hukm qilish kuchiga ega bo'lganlar orasidadir. Ular haqiqatga amal qilib, to'g'ri hukm chiqaradilar. 4-bob 1 Pilat Isoni zindonda qoldirib, yahudiylarning oldiga chiqib: «Men Isoda hech qanday ayb topmayapman», – dedi. 2 Yahudiylar unga: — U esa: “Men Xudoning ma’badini buzib, uch kunda qayta tiklay olaman”, dedi, — deyishdi. 3 Pilat ulardan: — U qanday maʼbad haqida gapiryapti? — deb soʻradi. 4 Yahudiylar unga: — Sulaymon qirq olti yil davomida qurgan narsani buzib, uch kunda qayta tiklayman, deb aytgan ekan, — deyishdi. 5 Pilat yana ularga dedi: — Men bu odamning qoni uchun begunohman; o'zingiz ko'rib chiqinglar. 6 Yahudiylar unga: «Uning qoni biz va bolalarimizning gardanida bo‘lsin», – deyishdi. Shunda Pilat oqsoqollar, ulamolar, ruhoniylar va levilarni chaqirib, ularga yashirincha: «Bunday qilmanglar! Men sizlardan uning kasallarni davolashi va shanba kunini buzishida o‘limga loyiq hech qanday ayb topmadim», – dedi. 7 Ruhoniylar va levilar Pilatga javoban: — Qaysarning hayoti haqi, agar kimdir Xudoga kufr keltirsa, oʻlimga loyiq, lekin bu odam Xudoga qarshi kufr keltirdi, — dedilar. 8 Shunda hokim yahudiylarga yana zindondan chiqib ketishni buyurdi va Isoni chaqirib: «Sen bilan nima qilishim kerak?» — deb so‘radi. 9 Iso unga javoban: — Yozuvlarda yozilganidek qil, — dedi. 10 Pilat undan: «Qanday yozilgan?» — deb so‘radi. 11 Iso unga: «Muso va payg‘ambarlar Mening azob chekishim va tirilishim haqida bashorat qilishgan», – dedi. 12 Buni eshitgan yahudiylar g'azablanib, Pilatga: — Nega endi bu Odamning kufrini eshitmoqchisiz? — dedilar. 13 Pilat ularga dedi: — Agar bu soʻzlar sizlarga kufrlik boʻlib tuyulsa, Uni olib boringlar, sudingizga olib boringlar va qonuningiz boʻyicha sud qilinglar. 14 Yahudiylar Pilatga javoban: — Bizning qonunimizga ko'ra, u o'ttiz to'qqizta qamchi bilan jazolanishi kerak, lekin agar u shu tarzda Xudoga qarshi kufr keltirsa, toshbo'ron qilinadi. 15 Pilat ularga dedi: — Agar Uning so'zlari kufrlik bo'lsa, uni o'z qonuningiz bo'yicha sinab ko'ringlar. 16 Yahudiylar Pilatga: — Qonunimizga ko'ra, hech kimni o'ldirmaslik kerak. Biz uning xochga mixlanishini istaymiz, chunki u xochda o'limga loyiqdir, — deyishdi. 17 Pilat ularga: «Uni xochga mixlash noloyiq. Uni faqat qamchilab, jo‘natib yuborishsin», – dedi. 18 Hokim esa o'sha yerda bo'lgan xalqqa va yahudiylarga qarab, ko'p yahudiylarning yig'layotganini ko'rdi va yahudiylarning bosh ruhoniylariga: «Hamma xalq Uning o'limini istamaydi», – dedi. 19 Yahudiy oqsoqollari Pilatga javob berishdi: — Biz va butun xalq bu yerga Uni o‘ldirish uchun keldik. 20 Pilat ularga: «U nega o‘lishi kerak?» — dedi. 21 Ular Unga: — Chunki U Oʻzini Xudoning Oʻgʻli va Shoh deb eʼlon qilyapti, — deyishdi.
26
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
5-bob 1 Shunda Nikodim ismli bir yahudiy hokimning oldida turib: “Ey odil sudya, iltimos qilaman, menga bir necha soʻz aytishga ruxsat bering”, dedi. 2 Pilat Unga: — Gapiraver, — dedi. 3 Nikodim shunday dedi: — Men yahudiy oqsoqollariga, ulamolarga, ruhoniylarga, levilarga va ularning yig'ilishidagi barcha yahudiylarga: “Bu odam bilan nima qilmoqchisizlar?” 4 U yer yuzida hech bir inson ilgari qilmagan va hech qachon qilmaydigan ko'plab foydali va ulug'vor mo''jizalar yaratgan odam. Uni qo'yib yuboring va unga zarar yetkazmang; agar u Xudodan kelsa, uning mo''jizalari (mo''jizaviy shifolari) davom etadi; agar odamlardan kelsa, ular bekor bo'ladi. 5 Shunday qilib, Muso Xudo tomonidan Misrga yuborilganda, Xudo unga buyurgan mo''jizalarni Misr shohi fir'avn oldida ko'rsatdi; o'sha mamlakatning sehrgarlari Yannis va Yambris o'z sehrlari bilan Muso qilgan mo''jizalarni ko'rsatgan bo'lsalar-da, ular u qilgan barcha mo''jizalarni qila olmadilar. 6 Ey ulamolar va farziylar, bilasizlarki, sehrgarlar ko'rsatgan mo''jizalar Xudodan emas edi; lekin ularni ko'rsatganlar va ularga ishonganlarning hammasi halok bo'ldi. 7 Endi bu odamni qo'yib yuboringlar, chunki siz uni ayblayotgan mo'jizalar Xudodandir va u o'limga loyiq emas. 8 Shunda yahudiylar Nikodimga: — Sen uning shogirdi bo‘lib, uni qo‘llab-quvvatlayapsanmi? — deyishdi. 9 Nikodim ularga: «Hokim ham uning shogirdi bo‘lib, unga nutq so‘zlayaptimi?» deb so‘radi. Qaysar uni bu yuqori lavozimga qo‘ymaganmidi? 10 Yahudiylar buni eshitgach, titrab, Nikodimga tishlarini g'ichirlatib: «Uning ta'limotini haqiqat deb qabul qil va Masih bilan birga taqdiringga erishing!» — dedilar. 11 Nikodim javob berdi: — Omin, siz aytganingizdek, men uning ta'limotini qabul qilaman va taqdirim u bilan bo'ladi. 12 Shunda boshqa bir yahudiy o'rnidan turib, hokimdan bir necha so'z tinglash uchun ijozat so'radi. 13 Hokim: — O'ylaganingizni gapiring, — dedi. 14 U shunday dedi: “Men oʻttiz sakkiz yil davomida Quddusdagi qoʻy hovuzi boʻyida yotdim. Ogʻir kasallikdan azob chekib, maʼlum bir vaqtda suvni qimirlatadigan farishtaning kelishi orqali shifo topishini kutdim. Suv qimirlagandan keyin kim birinchi boʻlib suvga kirsa, u har qanday kasallikdan xalos boʻlardi”. 15 Iso mening u yerda qiynalayotganimni ko'rib, menga: “Sog'ayib ketishni xohlaysizmi?” dedi. Men esa: “Hazrat, suv qimirlaganda meni hovuzga tushiradigan odamim yo'q”, dedim. 16 U menga: “O‘rningdan tur, to‘shagingni ol va yur”, dedi. Men darhol sog‘ayib, to‘shagimni olib, yurdim. 17 Shunda yahudiylar Pilatga: — Hazratimiz Hokim, iltimos, Undan qaysi kuni kasalligidan sogʻayganini soʻrang, — dedilar. 18 Bemor: — Shabbat kuni edi, — deb javob berdi. 19 Yahudiylar Pilatga: — Biz U shanba kuni shifo berib, jinlar hukmdori orqali jinlarni quvib chiqargan, deb aytmaganmidik? 20 Shunda yana bir yahudiy chiqib: 7 — Koʻr edim, tovushlarni eshitardim, lekin hech kimni koʻra olmasdim, — dedi. Iso ketayotganda, olomonning oʻtib ketayotganini eshitib, nima boʻlganini soʻradim. 21 Ular menga Iso o'tib ketayotganini aytishdi. Shunda men baqirib: “Ey Dovud O'g'li Iso, menga rahm qil”, dedim. U to'xtab, meni oldiga olib kelishlarini buyurdi va menga: “Nima istaysan?” deb so'radi. 22 Men: “Hazrat, koʻzlarim koʻrsin”, dedim. 23 U menga: “Ko‘zlaring ko‘rinsin”, dedi. Shu zahotiyoq men ko‘rdim va xursand bo‘lib, shukrona aytib, unga ergashdim.
27
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
24 Boshqa bir yahudiy ham chiqib: «Men moxov edim, u faqat O'zining so'zi bilan meni davoladi, xolos, pok bo'l», dedi. Shu zahotiyoq moxovligimdan pok bo'ldim. 25 Shunda boshqa bir yahudiy chiqib: “Men egri edim, u esa meni oʻz soʻzi bilan toʻgʻri qildi”, dedi. 26 Veronika ismli bir ayol shunday dedi: «Men o'n ikki yildan beri qon ketishidan azob chekib yurardim. Uning kiyimining etagiga qo'l tekkizdim, shu zahoti qon ketishim to'xtadi». 27 Shunda yahudiylar: — Bizda qonun bor, ayol guvoh boʻla olmaydi, — dedilar. 28 Keyin boshqa bir yahudiy shunday dedi: — Men Isoni shogirdlari bilan toʻyga taklif qilinganini koʻrdim. Jalilaning Kana shahrida sharob yetishmayotgan edi. 29 Sharob ichib bo'lgach, u xizmatkorlarga u yerdagi oltita idishni suv bilan to'ldirishni buyurdi. Ular idishni limmo-lim to'ldirishdi. U ularni duo qilib, suvni sharobga aylantirdi. Bu mo''jizadan hayratda qolgan barcha odamlar ichdilar. 30 Boshqa bir yahudiy oldinga chiqib: «Men Isoning Kafarnahumdagi ibodatxonada ta’lim berayotganini ko‘rdim», – dedi. Sinagogada jin chalgan bir odam bor edi. U baqirib: «Meni tinch qo‘y! Sen bilan nima ishing bor, Nosiralik Iso? Bizni yo‘q qilish uchun keldingmi? Bilaman, Sen Xudoning muqaddas zotisan», – dedi. 31 Iso unga koyidi: — Jim bo‘l, yovuz ruh, bu odamdan chiqib ket! — deb so‘radi. U darhol chiqib ketdi va unga hech qanday zarar yetkazmadi. 32 Bir farziy ham shunday dedi: “Men Isoning oldiga Jalila, Yahudiya, dengiz qirg‘oqlari va Iordan daryosi atrofidagi ko‘plab yurtlardan ko‘plab odamlar kelganini va ko‘plab kasallar Uning oldiga kelganini ko‘rdim. U ularning hammasini sog‘aytirdi. 33 Men nopok ruhlarning: “Sen Xudoning Oʻgʻlisan”, deb baqirganini eshitdim. Iso ularga Uni tanitmaslikni qatʼiy buyurdi. 34 Shundan keyin Kenturio ismli boshqa bir kishi: «Men Isoni Kafarnahumda ko‘rdim va undan: «Hazrat, xizmatkorim uyda falaj bo‘lib yotibdi», – deb yolvordim», – dedi. 35 Iso menga: «Men borib uni sog‘aytiraman», – dedi. 36 Lekin men: “Hazrat, men Sening mening tomim ostiga kirishingga loyiq emasman; faqat soʻz ayt, shunda xizmatkorim sogʻayib ketadi”, dedim. 37 Iso menga: “Bor, ishonganingdek bo‘lsin”, dedi. Xizmatkorim o‘sha paytda sog‘ayib ketdi. 38 Shunda bir zodagon dedi: — Mening Kafarnahumda oʻlim toʻshagida yotgan oʻgʻlim bor edi. Isoning Jalilaga kelganini eshitganimda, borib, uyimga kelib, oʻgʻlimni sogʻaytirishini iltimos qildim, chunki u oʻlim toʻshagida edi. 39 U menga: “Bor, o‘g‘ling tirik”, dedi. 40 O'g'lim o'sha paytdan boshlab sog'ayib ketdi. 41 Bundan tashqari, boshqa ko'plab yahudiylar, erkaklar va ayollar, baqirib: “U haqiqatan ham Xudoning O'g'lidir, U barcha kasalliklarni faqat O'z kalomi bilan davolaydi va jinlar unga bo'ysunadilar”, dedilar. 42 Ulardan ba'zilari yana: «Bu kuch faqat Xudodan kela oladi», – dedilar. 43 Pilat yahudiylarga: — Nega jinlar sizning tabiblaringizga bo'ysundirmayapti? — dedi. 44 Ulardan ba'zilari: «Jinlarni bo'ysundirish kuchi faqat Xudodan bo'ladi», – dedilar. 45 Boshqalar esa Pilatga: “Men Lazarni qabrda to‘rt kun bo‘lganidan keyin tiriltirdim”, dedilar. 46 Hokim buni eshitib, titrab yahudiylarga dedi: — Begunoh qon to'kishdan sizlarga nima foyda? 6-bob 1 Shunda Pilat Nikodimni va Iso zino orqali tug'ilmagan, deb aytgan o'n besh kishini chaqirib, ularga dedi: — Xalq orasida g'alayon ko'tarilayotgan ekan, men nima qilay? 2 Ular unga: «Biz bilmaymiz, g‘alayon ko‘tarayotganlarga qarasinlar», – deyishdi. 3 Pilat yana olomonni chaqirib, ularga dedi: — Sizlarning odatingiz borligini bilasizlar, men sizlarga Fisih bayramida bitta mahbusni ozod qilaman.
28
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
4 Mening taniqli mahbusim bor, u qotil Barabbas ismli va Masih ismli Iso bor. Unda o'limga loyiq hech qanday ayb topmadim. Xo'sh, ulardan qaysi birini sizlarga qo'yib yuborishimni niyat qildingizlar? 5 Ularning hammasi baqirib: “Bizga Barabbani qo‘yib yuboring”, dedilar. 6 Pilat ularga: «Unda Masih deb atalgan Iso bilan nima qilay?» — dedi. 7 Ularning hammasi: «Uni xochga mixlasinlar», – deyishdi. 8 Ular yana baqirib, Pilatga: «Agar bu odamni qo‘yib yuborsang, sen Qaysarning do‘sti emassan, chunki u o‘zini Xudoning O‘g‘li va shoh deb e’lon qildi», – deyishdi. Lekin sizlar Uning Qaysar emas, balki shoh bo‘lishini istaysizlarmi?» 9 Shunda Pilat g'azabga to'lib, ularga dedi: — Sizning xalqingiz doimo isyonkor bo'lgan va sizlar doim sizga xizmat qilganlarga qarshisizlarmi? 10 Yahudiylar: — Bizga xizmat qilishga loyiq bo‘lganlar kimlar? — deb javob berishdi. 11 Pilat ularga javob berdi: — Sizlarni misrliklarning ogʻir qulligidan qutqargan, sizni Qizil dengizdan quruqlikdagidek oʻtkazgan, sahroda sizlarni manna va bedana goʻshti bilan boqgan, qoyadan suv chiqargan va sizlarga osmondan qonun bergan Xudoyingiz. 12 Sizlar Uni har tomonlama g'azablantirdingizlar, o'zingizga eritilgan buzoqni orzu qildingizlar, unga sig'indilar va qurbonliklar keltirdingizlar. Sizlar: “Ey Isroil, mana bu sizning xudolaringiz, sizlarni Misr yurtidan olib chiqqanlar”, dedingizlar. 13 Shu sababli Xudoyingiz sizlarni yo'q qilishga moyil edi, ammo Muso sizlar uchun shafoat qildi va Xudoyingiz uni eshitib, gunohlaringizni kechirdi. 14 Keyin sizlar g'azablanib, payg'ambarlaringiz Muso va Horunni chodirga qochib ketganlarida o'ldirmoqchi bo'ldingizlar. Sizlar esa doim Xudoga va Uning payg'ambarlariga qarshi noligan edingizlar. 15 U hukm kursisidan turib, chiqib ketmoqchi bo'ldi, ammo yahudiylarning hammasi: “Biz Qaysarni shoh deb tan olamiz, Isoni emas”, deb baqirishdi. 16 Bu odam tug'ilishi bilanoq, munajjimlar kelib, unga sovg'alar berishdi; Hirod buni eshitgach, juda xavotirlanib, uni o'ldirmoqchi bo'ldi. 17 Otasi buni bilgach, u va onasi Maryam bilan Misrga qochib ketdi. Hirod uning tug'ilganini eshitib, uni o'ldirmoqchi bo'ldi va shuning uchun Baytlahmdagi va uning atrofidagi ikki yosh va undan kichik bo'lgan barcha bolalarni o'ldirdi. 18 Pilat bu gapni eshitgach, qo'rqib ketdi va shovqin ko'tarayotgan xalq orasida jimlikni buzib, Isodan: «Demak, Sen shohmisan?» — dedi. 19 Barcha yahudiylar Pilatga: — Hirod oʻldirmoqchi boʻlgan odam shu, — deb javob berishdi. 20 Pilat suv olib, xalq oldida qo'llarini yuvib: «Men bu solih odamning qoni uchun aybsizman; o'zingiz ko'ring», – dedi. 21 Yahudiylar javob berib: — Uning qoni biz va bolalarimizning gardanida boʻlsin, — dedilar. 22 Shunda Pilat Isoni huzuriga olib kelishni buyurdi va unga quyidagi so'zlarni aytdi: 23 O'z xalqing seni o'zingni shoh qilib tayinladi; shuning uchun men, Pilat, seni avvalgi hokimlarning qonunlariga ko'ra qamchilashga, avval bog'lab, keyin hozir qamoqda bo'lganing joyda xochga osishga va sen bilan birga Dimas va Gestas ismli ikkita jinoyatchini ham jazolashga hukm chiqardim. 7-bob 1 Iso ikki qaroqchi bilan birga zindondan chiqib ketdi. 2 Ular Golgota degan joyga yetib kelishganida, Uning kiyimlarini yechib, ustiga zig'ir mato o'rashdi, boshiga tikanlardan toj kiydirishdi va qo'liga qamish tutqazishdi. 3 Ular Iso bilan birga xochga mixlangan ikki qaroqchiga ham shunday qilishdi: Dimas o'ng tomonida, Gestas esa chap tomonida edi. 4 Lekin Iso dedi: — Otam, ularni kechirgin, chunki ular nima qilayotganlarini bilishmaydi. 5 Ular uning kiyimlarini bo'lishib, libosi uchun qur'a tashlashdi.
29
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
6 Shu orada xalq o'rnidan turdi. Yahudiylarning bosh ruhoniylari va oqsoqollar Uni masxara qilib: “U boshqalarni qutqardi, agar iloji bo'lsa, endi o'zini qutqarsin; agar u Xudoning o'g'li bo'lsa, endi xochdan tushsin”, dedilar. 7 Askarlar ham Uni masxara qilishdi va sirka va o'tni olib, unga ichishga berishdi va: «Agar sen yahudiylarning shohi bo'lsang, o'zingni qutqar», - deyishdi. 8 Shunda bir askar Longinus nayza olib, uning biqiniga sanchdi va shu zahotiyoq qon va suv oqib chiqdi. 9 Pilat xochga ibroniy, lotin va yunon harflarida, ya'ni "Bu yahudiylarning shohi" deb yozdi. 10 Iso bilan birga xochga mixlangan ikki qaroqchidan biri, Gestas ismli odam Isoga: «Agar Sen Masih bo‘lsang, O‘zingni ham, bizni ham qutqar», – dedi. 11 Ammo o'ng tomonida xochga mixlangan Dimas ismli o'g'ri unga tanbeh berib: “Bu jazoga mahkum bo'lgan Xudodan qo'rqmaysanmi? Biz o'z ishlarimizning gunohini to'g'ri va adolatli qabul qilamiz, lekin bu Iso qanday yomonlik qildi?” dedi. 12 Shu ingrashdan keyin u Isoga: «Hazrat, Shohligingga kirganingda meni esla», – dedi. 13 Iso unga javoban dedi: — Senga chinini aytayin, bugun sen Men bilan birga Jannatda bo'lasan. 8-bob 1 Taxminan soat oltilar edi, to'qqizinchi soatgacha butun yer yuzini zulmat qopladi. 2 Quyosh tutilgan paytda, ma'badning pardasi yuqoridan pastgacha yirtilib ketdi; qoyalar ham yorilib, qabrlar ochilib, uxlab yotgan ko'plab azizlarning jasadlari tirildi. 3 Soat to'qqizlarda Iso baland ovozda baqirdi: — Heli, Heli, lama zabaktani? — Bu so'zning ma'nosi: “Mening Xudoyim, Xudoyim, nega Meni tashlab qo'yding?”. 4 Shundan keyin Iso: «Ota, ruhimni Sening qo‘lingga topshiraman», – dedi va shu gapni aytib, jon berdi. 5 Yuzboshi Isoning shunday qichqirib jon berganini ko'rib, Xudoni ulug'ladi va: «Haqiqatan ham bu solih odam edi», dedi. 6 O'sha yerda turgan barcha odamlar bu manzaradan juda vahimaga tushishdi va bo'lib o'tgan voqealarni eslab, ko'kragiga urib, Quddus shahriga qaytib ketishdi. 7 Yuzboshi hokimning oldiga borib, bo'lib o'tgan voqealarning hammasini unga aytib berdi. 8 Bularning hammasini eshitgach, u juda xafa bo'ldi. 9 U yahudiylarni chaqirib, ularga dedi: — Quyosh tutilishi mo‘jizasini va Iso o‘layotgan paytda sodir bo‘lgan boshqa voqealarni ko‘rdingizmi? 10 Yahudiylar buni eshitib, hokimga: — Quyosh tutilishi odatdagidek sodir boʻldi, — dedilar. 11 Ammo Masihni taniganlarning hammasi, Jaliladan Isoga ergashib kelgan ayollar ham uzoqdan turib, bu voqealarning hammasini kuzatib turishdi. 12 Shunda Arimateyalik Yusuf ismli bir kishi hokimning oldiga kelib, Isoning shogirdi edi, lekin yahudiylardan qo'rqib, buni ochiqchasiga qilmasdi. U hokimdan Isoning jasadini xochdan tushirishga ruxsat so'radi. 13 Hokim unga ruxsat berdi. 14 Nikodim o'zi bilan yuz funtga yaqin mirra va aloe aralashmasini olib keldi. Ular Isoni ko'z yoshlari bilan xochdan tushirib, yahudiylarning dafn marosimiga ko'ra, uni xushbo'y zig'ir mato bilan bog'ladilar. 15 Uni Yusuf qurdirgan va hech qachon hech kim qo'yilmagan qoyadan o'yib yasagan yangi qabrga qo'yishdi va qabrning og'ziga katta toshni yumalatib qo'yishdi. 9-bob 1 Yusufning Isoning jasadini yolvorib dafn qilganini eshitgan zolim yahudiylar Nikodimni, hokim oldida Iso zino orqali tug'ilmaganligi haqida guvohlik bergan o'n besh kishini va unga yaxshi ishlar qilgan boshqa yaxshi odamlarni qidirdilar.
30
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
2 Ammo hamma yahudiylardan qo'rqib, o'zlarini yashirinib olganlarida, yolg'iz Nikodim ularga ko'rinib: «Bu odamlar ibodatxonaga qanday kirishlari mumkin?» – dedi. 3 Yahudiylar unga javob berishdi: — Masihning ittifoqchisi boʻlganingda, qanday qilib ibodatxonaga kirishga jur’at etding? Sening taqdiring u bilan birga boshqa dunyoda ham boʻlsin. 4 Nikodim javob berdi: — Omin, men ham uning shohligida u bilan birga bo‘laman. 5 Xuddi shunday, Yusuf yahudiylarning oldiga borib, ularga dedi: “Nega mendan Isoning jasadini Pilatdan so‘raganim uchun g‘azablanyapsizlar? Mana, men uni qabrimga qo‘ydim, toza zig‘ir matoga o‘radim va qabrning og‘ziga tosh qo‘ydim. 6 Men unga nisbatan to'g'ri yo'l tutdim, lekin sizlar o'sha solih odamni nohaq haqorat qildingizlar. Uni xochga mixladingiz, unga sirka ichirdingiz, tikanlar bilan toj kiydirdingiz, tanasini qamchi bilan yirtib tashladingiz va uning qoni uchun gunohni sizlarga yukladingiz. 7 Buni eshitgan yahudiylar vahimaga tushib, Yusufni ushlab, shanbadan oldin qamoqqa olishni buyurdilar va shanba tugaguncha o'sha yerda qoldirdilar. 8 Ular unga: «Gunohingni tan ol, chunki hozircha haftaning birinchi kunigacha senga hech qanday yomonlik qilish mumkin emas», – deyishdi. Lekin biz seni dafn qilishga loyiq emas deb bilamiz; biz sening tanangni osmon qushlariga va yer hayvonlariga beramiz. 9 Yusuf javob berdi: — Bu gap magʻrur Goʻliyotning gapiga oʻxshaydi, u Dovudga qarshi gapirib, tirik Xudoni haqorat qildi. Lekin siz ulamolar va tabiblar bilasizlarki, Xudo paygʻambar orqali: “Qasos Menikidir va Men sizlarga menga vaʼda qilganlaringizdek yomonlik bilan jazolayman”, degan. 10 Siz xochga osgan Xudo meni qo'lingizdan qutqarishga qodir. Barcha yovuzligingiz sizga qaytadi. 11 Hokim qo'llarini yuvib: “Men bu solih odamning qonidan pokman”, dedi. Sizlar esa javoban: “Uning qoni biz va bolalarimizning ustida bo'lsin”, deb baqirdingizlar. Sizlar aytganingizdek, abadiy yo'q bo'linglar. 12 Yahudiy oqsoqollari bu so'zlarni eshitib, juda g'azablandilar va Yusufni ushlab, derazasi bo'lmagan xonaga tashladilar. Eshikni berkitib, qulfni muhrlab qo'yishdi. 13 Anna va Kayafa shaharni qo'riqlash uchun qo'riqchilarni qo'yishdi va ruhoniylar va levilar bilan shanbadan keyin hamma yig'ilishi kerakligi haqida maslahatlashishdi va Yusufni qanday o'limga mahkum etishni o'ylab topishdi. 14 Ular buni qilganlaridan keyin, boshliqlar Anna va Kayafa Yusufni olib kelishni buyurdilar. 10-bob 1 Buni eshitgan butun jamoat hayratda qoldi va hayratda qoldi, chunki ular xonaning qulfidagi xuddi shu muhrni topdilar, ammo Yusufni topa olmadilar. 2 Shunda Anna va Kayafa tashqariga chiqishdi. Ular Yusufning ketganiga hayron bo'lishganda, Iso qabrini qo'riqlayotgan askarlardan biri yig'ilishda gapira boshladi. 3 Ular Isoning qabrini qo'riqlayotganlarida, zilzila bo'ldi; va biz Xudoning farishtasi qabr toshini ag'darib, ustiga o'tirganini ko'rdik. 4 Uning yuzi chaqmoqdek, kiyimlari qorday edi; va biz qo'rquvdan o'liklarga o'xshab qoldik. 5 Biz Iso qabri yonida ayollarga farishtaning: “Qo‘rqmanglar; bilaman, sizlar xochga mixlangan Isoni qidiryapsizlar; U bashorat qilganidek tirildi”, deganini eshitdik. 6 Boringlar, Uning dafn qilingan joyini ko'ringlar va darhol boringlar va Uning shogirdlariga: “U o'likdan tirilgan va sizlardan oldin Jalilaga boradi”, deb aytinglar. U sizga aytganidek, Uni o'sha yerda ko'rasizlar. 7 Shunda yahudiylar Isoning qabrini qo'riqlayotgan barcha askarlarni to'plab, ularga: «Farishta gapirgan ayollar kimlar edi? Nega ularni qo'lga olmadingizlar?» deb so'rashdi. 8 Askarlar javob berishdi: — Biz ayollar kimligini bilmaymiz; qo'rquvdan o'likday bo'lib qoldik, qanday qilib bu ayollarni qo'lga olamiz? 9 Yahudiylar ularga: — Hazratimiz shohid, biz sizga ishonmaymiz, — dedilar.
31
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
10 Askarlar yahudiylarga shunday javob berishdi: — Sizlar Iso Masihning shuncha moʻjizalar koʻrsatayotganini koʻrib, eshitib, unga ishonmadingizlar. Bizga qanday ishonasizlar? — deb toʻgʻri aytdingizlar. — Xudovand barhayot, chunki Xudovand haqiqatan ham barhayot. 11 Isoning jasadini qulflangan xonaga ko'mgan Yusufni qamab qo'yganingizni eshitdik. Uni ochganingizda ham, u yerda topmadingizlar. 12 Unda sizlar xonaga qamab qo'ygan Yusufni keltirasizlarmi, biz esa qabrga qo'riqlagan Isoni keltiramizmi? 13 Yahudiylar javob berib: — Biz Yusufni chiqaramiz, sizlar Isoni chiqaringlar, — dedilar. Yusuf esa oʻzining Arimateya shahrida yashaydi. 14 Askarlar: — Agar Yusuf Arimateyada, Iso esa Jalilada bo‘lsa, farishtaning ayollarga xabar berganini eshitdik, — deb javob berishdi. 15 Buni eshitgan yahudiylar qo'rqib ketishdi va bir-birlariga: «Agar bu narsalar qandaydir yo'l bilan oshkor bo'lsa, hamma Iso Masihga ishonadi», - deyishdi. 16 Shunda ular katta miqdorda pul yig'ib, askarlarga berishdi: — Sizlar odamlarga Isoning shogirdlari siz uxlab yotganingizda tunda kelib, Isoning jasadini o'g'irlab ketishganini aytyapsizlarmi? Agar hokim Pilat bu haqda eshitsa, biz uni qondiramiz va sizni qutqaramiz, — dedilar. 17 Askarlar pulni olib, yahudiylarning ko'rsatmasi bo'yicha gapirdilar va bu xabar xalq orasida tarqaldi. 18 Shunda uchalasi Jaliladan Quddusga kelib, bosh ruhoniylarga va ibodatxonalardagi barcha odamlarga shunday dedilar: 19 Sizlar xochga mixlagan Isoni ko'rdik. U o'n bir shogirdi bilan suhbatlashib, Zaytun tog'ida ularning orasida o'tirib, ularga shunday dedi: 20 Butun dunyoga boringlar, barcha xalqlarga Xushxabarni targ'ib qilinglar, ularni Ota, O'g'il va Muqaddas Ruh nomi bilan suvga cho'mdiringlar; va ishonib, suvga cho'mgan har bir kishi najot topadi. 21 U shogirdlariga bu so'zlarni aytgandan so'ng, biz Uning osmonga ko'tarilayotganini ko'rdik. 22 Bosh ruhoniylar, oqsoqollar va levilar bu gaplarni eshitib, bu uch kishiga: «Isroil Xudosiga shonsharaflar aytinglar va ko‘rib, eshitganingizni aytayotganlaringiz rostmi yoki yo‘qmi, Unga iqror bo‘linglar», – dedilar. 23 Ular javob berishdi: — Ota-bobolarimizning Xudosi, Ibrohimning Xudosi, Ishoqning Xudosi va Yoqubning Xudosi barhayot! Isoning shogirdlari bilan gaplashayotganini eshitganimizdek va Uning osmonga ko'tarilganini ko'rganimizdek, biz sizga haqiqatni aytib berdik. 24 Uch kishi yana javob berib, qo'shimcha qilib dedilar: — Agar biz Isoning aytgan so'zlarini va Uning osmonga ko'tarilganini ko'rganimizni eshitmasak, gunoh qilgan bo'lamiz. 25 Shunda bosh ruhoniylar darhol o'rnidan turib, qo'llarida Tavrot kitobini ushlab, bu odamlarni sehrlab: “Iso haqida aytganlaringizni endi boshqa aytmaysizlar”, dedilar. 26 Ularga katta miqdorda pul berishdi va Quddusda hech qachon qolmasliklari uchun ularni o'z yurtlariga kuzatib qo'yishlari kerak bo'lgan boshqa odamlarni ham yuborishdi. 27 Shunda yahudiylar to'planib, eng achinarli tashvishlarini bildirishdi: Quddusda sodir bo'lgan bu g'ayrioddiy voqea nima o'zi? 28 Lekin Hanan va Kayafa ularni yupatib: — Nima uchun Iso qabrini qoʻriqlayotgan askarlarning farishta qabr ogʻzidagi toshni agʻdarib tashlaganini aytishlariga ishonishimiz kerak? — dedilar. 29 Balki shogirdlari ularga buni aytib, aytishlari uchun pul berishgandir, keyin esa o'zlari Isoning jasadini olib ketishgandir. 30 Bundan tashqari, shuni ham yodda tutingki, chet elliklar bizdan katta miqdorda pul olishdi va biz ularga bergan ko'rsatmalarga muvofiq bizga ma'lum qilishdi. Ular bizga yoki Isoning shogirdlariga sodiq bo'lishlari kerak.
32
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
11-bob 1 Shunda Nikodim o'rnidan turib dedi: — Ey Isroil o'g'illari, to'g'ri aytdingizlar! Sizlar Xudoning qonuni bilan qasam ichgan uch kishining: “Biz Isoning Zaytun tog'ida shogirdlari bilan gaplashayotganini va osmonga ko'tarilayotganini ko'rdik”, deganlarini eshitdingizlar. 2 Muqaddas Yozuvlarda bizga muborak payg'ambar Ilyos osmonga ko'tarilgani va payg'ambar o'g'illari Elishaydan: "Otamiz Ilyos qayerda?" deb so'rashgani o'rgatilgan. U ularga: "U osmonga ko'tarildi", dedi. 3 Paygʻambarlar oʻgʻillari unga: “Balki ruh uni Isroil togʻlaridan biriga olib ketgandir, balki u yerda toparmiz”, dedilar. Ular Elishayga yolvorib soʻrashdi. U ular bilan uch kun yurdi, ammo ular uni topa olmadilar. 4 Endi, ey Isroil o'g'illari, menga quloq solinglar va Isroil tog'lariga odamlarni yuboraylik, aks holda ruh Isoni olib ketgan bo'lishi mumkin va biz uni u yerda topib, qoniqamiz. 5 Nikodimning maslahati butun xalqqa yoqdi; ular Isoni qidirib topa olmagan odamlarni yuborishdi. Ular qaytib kelib: «Biz hamma yoqni kezib chiqdik, ammo Isoni topa olmadik, Yusufni uning Arimateya shahrida topdik», – dedilar. 6 Buni eshitgan hokimlar va butun xalq xursand bo'ldi va Isroil Xudosiga hamdu sanolar aytdi, chunki ular Yusufni topa olmadilar. Yusufni esa bir xonaga qamab qo'yishgan edi. 7 Ular katta bir yig'ilishni tashkil qilganlarida, bosh ruhoniylar: «Yusufni u bilan gaplashish uchun qanday qilib oldimizga olib kelamiz?» — dedilar. 8 Ular bir varaq qog'oz olib, unga xat yozishdi: “Senga va butun oilangga tinchlik bo'lsin. Biz Xudoga va senga qarshi gunoh qilganimizni bilamiz. Ota-bobolaringni ziyorat qilishdan mamnun bo'ling, chunki biz sizning qamoqdan qochib qutulganingizdan juda hayratda qoldik. 9 Biz bilamizki, bu sizga qarshi yomon niyat qilgan edik, Egamiz sizga g'amxo'rlik qildi va Egamizning O'zi sizni bizning fitnalarimizdan qutqardi. Barcha xalq orasida obro'li bo'lgan Yusuf, sizga tinchlik bo'lsin. 10 Ular Yusufning yetti do'stini tanlab, ularga: «Yusufning oldiga kelganingizda, unga salom bering va bu xatni unga bering», dedilar. 11 Shunday qilib, odamlar Yusufning oldiga kelishganda, unga salom berishdi va xatni unga berishdi. 12 Yusuf uni o'qib bo'lgach, dedi: «Meni Isroil xalqidan qutqargan, ular mening qonimni to'kmagan Xudovandga hamdu sanolar bo'lsin. Meni qanotlaringiz ostida himoya qilgan Xudovandga hamdu sanolar bo'lsin». 13 Yusuf ularni o'pib, uyiga olib kirdi. Ertasi kuni Yusuf eshagiga minib, ular bilan birga Quddusga yo'l oldi. 14 Bu gaplarni eshitgan barcha yahudiylar uni kutib olish uchun tashqariga chiqib: “Yusuf ota, bu yerga tinchlik bo‘lsin”, deb baqirishdi. 15 U javob berdi: — Egamiz barcha xalqqa baraka bersin. 16 Hammalari Uni o'pishdi; Nikodim esa katta ziyofat tayyorlab, uni uyiga olib kirdi. 17 Ertasi kuni, tayyorgarlik kuni bo'lganida, Anna, Kayafa va Nikodim Yusufga: «Isroil Xudosiga gunohlarimizni tan ol va biz sendan so'raydigan barcha savollarimizga javob ber», dedilar. 18 Biz Isoning jasadini dafn qilganingiz uchun juda xafa bo'ldik; sizni xonaga qamab qo'yganimizda ham topa olmadik; va o'shandan beri, siz bizning oramizda paydo bo'lguningizcha qo'rqib yuribmiz. Shunday ekan, Xudoning huzurida bizga nima bo'lganini aytib bering. 19 Yusuf javob berdi: — Sizlar meni tayyorgarlik kunida, ertalabgacha qamab qoʻydingizlar. 20 Lekin men yarim tunda ibodat qilayotganimda, uy to'rtta farishta bilan o'ralgan edi; va men Isoni quyosh nuri kabi ko'rdim va qo'rquvdan yerga yiqildim. 21 Iso qo'limdan ushlab, meni yerdan ko'tardi va shudring ustimga sepildi; lekin u yuzimni artib, o'pdi va menga: «Qo'rqma, Yusuf, menga qara, chunki bu menman», dedi. 22 Men unga qarab: “Rabbuni Ilyos!” — dedim. U menga: “Men Ilyos emas, balki siz koʻmgan Nosiralik Isoman”, — dedi. 23 Men unga: “Seni qo‘ygan qabrni menga ko‘rsat”, dedim.
33
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
24 Keyin Iso qo'limdan ushlab, uni qo'ygan joyga olib bordi va menga zig'ir mato va boshiga o'ragan ro'molchani ko'rsatdi. Shunda men bu Iso ekanligini angladim va Unga sajda qildim va: «Rabbimiz nomi bilan kelayotganga baraka bo'lsin», – dedim. 25 Iso yana qo'limdan ushlab, meni Arimateyaga, o'z uyimga boshlab bordi va menga: “Tinchlik bo'lsin, lekin qirqinchi kungacha uyingdan chiqma, men shogirdlarimning oldiga borishim kerak”, dedi. 12-bob 1 Bosh ruhoniylar bularning hammasini eshitib, hayratda qolishdi va o'likday yerga yuz tuban yiqilishdi va bir-birlariga: “Quddusda sodir bo'lgan bu g'ayrioddiy alomat nima? Biz Isoning otaonasini bilamiz”, deb baqirishdi. 2 Bir levi shunday dedi: “Men uning koʻplab qarindoshlarini, dindorlarni bilaman. Ular Isroil Xudosiga ibodat bilan birga maʼbadda qurbonliklar va kuydiriladigan qurbonliklar keltirishadi. 3 Oliy ruhoniy Shimo'n uni qo'liga olib, Unga dedi: «Yo Rabbim, endi O'z so'zingga ko'ra, qulingni tinchlik bilan jo'natib yuborgin. Chunki ko'zlarim barcha xalqlar oldida tayyorlagan najotingni ko'rdi: bu g'ayriyahudiylarni yoritadigan nur va xalqing Isroilning shon-shuhrati. 4 Shimo'n ham Iso Masihning onasi Maryamni duo qilib, unga dedi: — Senga bu bola haqida aytaman: u ko'plarning yiqilishi va tirilishi uchun hamda qarshilik ko'rsatiladigan alomat uchun tayinlangan. 5 Ha, qilich sizning joningizga ham sanchiladi va ko'p qalblarning fikrlari oshkor bo'ladi. 6 Shunda barcha yahudiylar: — Kelinglar, oʻsha uch kishiga xabar yuboraylik. Ular Isoni Zaytun togʻida shogirdlari bilan gaplashayotganini koʻrganliklarini aytishdi. 7 Shundan so'ng, ular ulardan nimani ko'rganliklarini so'rashdi; ular bir ovozdan: «Isroil Xudosining huzurida biz Iso Masihning Zaytun tog'ida shogirdlari bilan gaplashib, osmonga ko'tarilganini aniq ko'rdik», - deb aytishdi. 8 Shunda Anna va Kayafa ularni alohida joylarga olib borib, alohida so'roq qilishdi; ular bir ovozdan haqiqatni tan olib, Isoni ko'rganliklarini aytishdi. 9 Shunda Hanan va Kayafa: «Bizning qonunimizda: “Har bir so‘z ikki yoki uch guvohning og‘zi bilan tasdiqlanadi”, deyilgan, — dedilar. 10 Lekin biz nima dedik? Muborak Xano'x Xudoga ma'qul keldi va Xudoning kalomi bilan tarjima qilindi; va muborak Musoning dafn etilgan joyi ma'lum. 11 Lekin Iso Pilatga topshirildi, qamchilandi, tikanlar bilan toj kiydirdi, tupurdi, nayza bilan sanchdi, xochga mixlandi, xochda o'ldi va dafn qilindi, uning jasadi esa sharafli Yusuf yangi qabrga dafn qilindi va u Uni tirik holda ko'rganiga guvohlik berdi. 12 Bundan tashqari, bu odamlar Isoning Zaytun tog'ida shogirdlari bilan gaplashib, osmonga ko'tarilganini ko'rganliklarini aytishdi. 13 Shunda Yusuf o'rnidan turib, Anna va Kayafaga dedi: — Sizlarga Iso tirikligi va osmonga ko'tarilgani haqida xabar berilganidan juda hayron bo'lishingiz mumkin. 14 Uning nafaqat o'zi tirilishi, balki Quddusda ko'pchilik ko'rgan boshqalarni qabrlaridan tiriltirishi ham juda hayratlanarli. 15 Endi menga bir oz quloq soling: biz hammamiz Isoni go'dakligida ma'badda bag'riga olgan oliy ruhoniy Shimo'nni bilardik. 16 Shimo'nning o'sha ikki o'g'li bor edi va biz hammamiz ularning o'limi va dafn marosimida ishtirok etdik. 17 Shunday ekan, borib, ularning qabrlarini ko'ringlar, chunki ular ochilgan va tirilib ketgan. Mana, ular Arimateya shahrida birga ibodat qilishmoqda. 18 Ba'zilar ibodatda ularning ovozini eshitgan, lekin hech kim bilan gaplashmaydilar, balki o'likdek soqov bo'lib qolishadi.
34
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
19 Lekin kelinglar, ularning oldiga boraylik va ularga hurmat va ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo'laylik. Agar ularni qasamyod qilishga unday olsak, ehtimol ular bizga tirilishlarining ba'zi sirlarini aytib berishar. 20 Yahudiylar buni eshitib, juda xursand bo'lishdi. 21 Shundan keyin Anna, Kayafa, Nikodim, Yusuf va Gamaliel Arimateyaga borishdi, lekin ularni qabrlaridan topa olishmadi; shahar bo'ylab yurib, ibodat paytida ularni tiz cho'ktirib bog'ladilar. 22 Keyin ular bilan Xudoga bo'lgan hurmat va ehtirom bilan salomlashib, ularni Quddusdagi ibodatxonaga olib borishdi. Darvozalarni yopib, Egamizning Tavrot kitobini olib ketishdi. 23 Ular qo'llariga shamni qo'yib, Xudovand Xudo va Isroil Xudosi nomi bilan qasam ichdilar. Xudo ota-bobolarimizga Tavrot va payg'ambarlar orqali: “Agar sizlarni o'likdan tiriltirgan Isoga ishonsangiz, ko'rganlaringizni va qanday qilib o'likdan tirilganingizni bizga aytib bering”, dedi. 24 Shimo'nning ikki o'g'li Charinus va Lenthius bu gaplarni eshitib, titrab ketishdi, bezovtalanib, nolishdi; va shu bilan birga osmonga qarab, barmoqlari bilan tillariga xoch belgisini qo'yishdi. 25 Ular darhol gapirishdi va: “Har birimizga qogʻoz bering, biz koʻrganlarimizning hammasini sizga yozib beramiz”, dedilar. Va ularning har biri oʻtirib, shunday deb yozdi: 13-bob 1 Ey Xudo, o'liklarning tirilishi va hayoti bo'lgan Otamiz Iso, bizga o'limdan keyin ko'rgan sirlaringizni, xochingizga tegishli bo'lgan sirlaringizni e'lon qilishga ijozat bergin, chunki biz Sening noming bilan qasamyod qilganmiz. 2 Chunki Sen qullaringga ilohiy kuching bilan do'zaxda qilingan sirlarni oshkor qilishni taqiqlading. 3 Biz ota-bobolarimiz bilan do'zax qa'riga, zulmat qorong'uligiga tashlanganimizda, to'satdan quyoshning oltin rangi paydo bo'ldi va binafsha rangli yorug'lik bu joyni yoritib turdi. 4 Shu payt butun insoniyatning otasi Odam Ato barcha ota-bobolar va payg'ambarlar bilan birga xursand bo'lib: “Bu nur abadiy nurning muallifidir, U bizni abadiy nurga olib chiqishni va'da qilgan”, dedi. 5 Shunda Ishayo payg'ambar baqirib dedi: “Men yer yuzida tirikligimda bashorat qilganimdek, bu Ota va Xudoning O'g'lining nuridir”. 6 Zabulun yurti va Iordan daryosining narigi tomonidagi Naftali yurti, zulmatda yurgan xalq buyuk nurni ko'rdi; o'lim soyasida yashovchilarga nur porladi. Endi esa U kelib, o'limda o'tirgan bizni yoritdi. 7 Bizga tushgan nurdan hammamiz xursand bo'lib turganimizda, otamiz Shimo'n oramizga kirib, barchani tabriklab: “Xudoning O'g'li Rabbimiz Iso Masihni ulug'langlar”, dedi. 8 Men uni ma'badda go'dakligimda qo'llarimga oldim va Muqaddas Ruh ta'sirida unga shunday degan edim: 1 Endi ko'zlarim Sening najotingni ko'rdi, Sen uni barcha xalqlar oldida tayyorlading, bu boshqa xalqlarni yoritadigan nur va xalqing Isroilning shon-shuhratidir. 9 Do'zax tubida bo'lgan barcha azizlar buni eshitib, yanada ko'proq xursand bo'lishdi. 10 Keyin kichkina zohidga o'xshagan biri chiqdi va hamma undan: "Sen kimsan?" deb so'radi. 11 U javob berdi: — Men choʻlda faryod qilayotgan Yahyo choʻmdiruvchining ovoziman, Xudoyi Taoloning paygʻambariman. U Uning kelishidan oldin yoʻlini tayyorlash, gunohlarining kechirilishi uchun xalqiga najot haqidagi bilimni berish uchun bordi. 12 Men, Yuhanno, Muqaddas Ruh ta’sirida Isoning yonimga kelayotganini ko‘rib: “Mana, Xudoning Qo‘zisi, dunyoning gunohlarini O‘ziga oluvchi Zot”, dedim. 13 Men uni Iordan daryosida suvga cho'mdirdim va Muqaddas Ruhning kaptar shaklida uning ustiga tushayotganini ko'rdim va osmondan: “Bu Mening sevimli O'g'limdir, Undan mamnunman”, degan ovozni eshitdim. 14 Men Uning oldidan ketayotganimda, sizlarga Xudoning O'g'li keyingi safar bizga tashrif buyurishini va yuqoridan tong otganday, zulmatda va o'lim soyasida bo'lgan bizlarga kelishini aytish uchun bu yerga keldim.
35
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
14-bob 1 Ammo birinchi bobomiz Odam Isoning Iordan daryosida suvga cho'mganini eshitgach, o'g'li Shisga baqirib dedi: 2 Kasal bo'lganimda boshimga moy surtishini Xudodan iltijo qilish uchun seni Jannat darvozalariga yuborganimda, bosh farishta Mikoildan eshitgan barcha gaplaringni o'g'illaringga, ota-bobolaringga va payg'ambarlaringga yetkaz. 3 Shunda Set ota-bobolar va payg‘ambarlarga yaqinlashib, dedi: — Men Set, jannat darvozalarida Xudoga ibodat qilayotganimda, Xudoning farishtasi Mikoil menga zohir bo‘lib: “Men senga Xudo tomonidan yuborilganman; Men inson tanalari ustidan hukmronlik qilish uchun tayinlanganman”, dedi. 4 Senga aytamanki, Set, Xudoga ko'z yoshlaring bilan ibodat qilma va otang Odam Atoning bosh og'rig'iga moy surtish uchun Undan rahm-shafqat daraxtining moyini so'rama. 5 Chunki sen uni oxirgi kun va vaqtlargacha, ya'ni besh ming besh yuz yil o'tguncha hech qanday yo'l bilan qo'lga kirita olmaysiz. 6 Shunda Xudoning eng rahmdil O'g'li Masih yer yuziga Odam Atoning inson tanasini qayta tiriltirish va shu bilan birga o'liklarning jasadlarini tiriltirish uchun keladi va u kelganda Iordan daryosida suvga cho'mdiriladi. 7 Keyin U O'zining marhamati moyi bilan Unga ishonganlarning barchasini moylaydi; va Uning marhamati moyi kelajak avlodlarga, suvdan va Muqaddas Ruhdan tug'ilganlarga abadiy hayot bag'ishlaydi. 8 O'sha paytda Xudoning eng rahmdil O'g'li, Iso Masih yer yuziga tushganda, u otamiz Odam Atoni jannatga, rahm-shafqat daraxtiga olib kiradi. 9 Barcha bobokalonlar va payg'ambarlar Shisdan bu gaplarning hammasini eshitib, yanada ko'proq xursand bo'lishdi. 15-bob 1 Barcha azizlar xursand bo'lib o'tirganlarida, o'lim shahzodasi va sardori shayton do'zax shahzodasiga dedi: 2 Nosiralik Isoni qabul qilishga tayyorlaning. U o'zini Xudoning O'g'li deb maqtangan, ammo o'limdan qo'rqqan va: "Mening jonim o'limgacha qayg'uda", degan. 3 Bundan tashqari, u menga va boshqa ko'p odamlarga ko'p zarar yetkazdi; chunki men ko'r va cho'loq qilganlarni, shuningdek, bir nechta jinlar bilan qiynaganlarni U O'z kalomi bilan sog'aytirdi; ha, va men sizga o'lik holda olib kelganlarni U sizdan majburan olib ketadi. 4 Bunga do'zax shahzodasi shaytonga javoban: “Bu qadar qudratli shahzoda kim o'zi, o'limdan qo'rqadigan odam?” dedi. 5 Chunki yer yuzidagi barcha hukmdorlar mening qudratima bo'ysunadilar, Sen ularni qudrating bilan bo'ysundirding. 6 Agar U insoniy tabiatida shunchalik kuchli bo'lsa ham, men sizga haqiqatni aytamanki, U ilohiy tabiatida qudratli va hech kim Uning kuchiga qarshi tura olmaydi. 7 Shuning uchun u o'limdan qo'rqaman deganida, seni tuzoqqa ilintirishni niyat qildi va bu senga abadiy baxtsizlik bo'ladi. 8 Shunda shayton do'zax shahzodasiga javoban dedi: — Nega shubha qilding va ham o'zingning, ham mening dushmanim bo'lgan Nosiralik Isoni qabul qilishdan qo'rqding? 9 Men esa uni vasvasaga solib, eski xalqim yahudiylarni unga qarshi g'azab va g'azab bilan qo'zg'atdim. 10 Men uning azob chekishi uchun nayzani charxladim; safro va sirkani aralashtirdim va unga ichishni buyurdim; Uni xochga mixlash uchun xochni va Ibisning qo'llari va oyoqlarini teshish uchun mixlarni tayyorladim; va endi uning o'limi yaqinlashib qoldi, men uni bu yerga, ham sizga, ham menga bo'ysundirib olib kelaman.
36
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
11 Shunda do'zax shahzodasi javob berdi: — Hozirgina menga, u mendan o'liklarni zo'rlik bilan olib ketganini aytdingiz. 12 Yer yuzida yana yasholmaguncha shu yerda saqlanganlarni o'z kuchlari bilan emas, balki Xudoga qilingan ibodatlar bilan bu yerdan olib ketishdi va ularning qudratli Xudosi ularni mendan oldi. 13 Unda Xudoga ibodat qilmasdan, o'liklarni mendan olib ketgan Nosiralik Iso kim o'zi? 14 Balki to'rt kun o'lganidan keyin Lazarni mendan tortib olgan o'shadir. U sassiq va chirigan edi. Men uni o'likdek his qilardim, ammo u O'z kuchi bilan uni tiriltirdi. 15 Shayton javob berib, do'zax shahzodasiga: — Bu o'sha odam, Nosiralik Iso! — dedi. 16 Do'zax shahzodasi buni eshitib, unga dedi: “Senga va menga tegishli bo'lgan kuchlar bilan qasam ichamanki, uni mening oldimga olib kelma. 17 Uning kalomining kuchini eshitganimda, qo'rquvdan titradim va barcha yovuz odamlarim bir vaqtning o'zida vahimaga tushishdi. 18 Biz Lazarni ushlab tura olmadik, lekin u o'zini silkitdi va barcha yomonlik alomatlari bilan darhol bizdan ketdi; Lazarning jasadi yotgan yer uni darhol tiriklayin chiqarib yubordi. 19 Endi bilamanki, U bunday ishlarni qila oladigan Qodir Xudodir, O'z hukmronligida qudratli va insoniy tabiatida qudratli, insoniyatning Najotkoridir. 20 Shuning uchun bu odamni bu yerga olib kelmanglar, chunki u men imonsizlik tufayli qamoqda saqlagan va gunohlari zanjirlari bilan bog'langanlarning hammasini ozod qiladi va ularni abadiy hayotga olib boradi. 16-bob 1 Shayton va do'zax shahzodasi bir-birlari bilan shunday suhbatlashayotganlarida, to'satdan momaqaldiroq va shamolning esayotgan ovozi eshitildi: “Ey shahzodalar, darvozalaringizni ko'taringlar; ey abadiy darvozalar, ko'tarilinglar, shunda Shon-sharaf Shohi kirib keladi”. 2 Do'zax shahzodasi buni eshitgach, shaytonga dedi: «Mendan ket va mening uylarimdan chiqib ket; agar sen kuchli jangchi bo'lsang, Shon-sharaf Shohi bilan jang qil. Lekin u bilan nima ishing bor?» 3 Va uni o'z uylaridan quvib chiqardi. 4 Shahzoda yovuz zobitlariga: “Zulmning mis darvozalarini yopinglar, ularni temir panjaralar bilan mahkamlanglar va jasorat bilan jang qilinglar, aks holda asirga tushamiz”, dedi. 5 Ammo barcha azizlar bu gapni eshitgach, jahannam shahzodasiga baland ovozda g'azab bilan dedilar: 6 Shon-sharaf Shohi kirishi uchun darvozalaringizni oching. 7 Ilohiy payg'ambar Dovud shunday deb faryod qildi: “Men yer yuzida chin dildan bashorat qilib, “Ey odamlar Xudovandni Uning yaxshiligi uchun va inson bolalariga qilgan ajoyib ishlari uchun ulug'lasalar edi”, demaganmidim? 8 Chunki U mis darvozalarni sindirdi, temir tambalarni sindirdi. Ularni gunohlari uchun oldi, gunohlari uchun azob chekdi. 9 Shundan keyin boshqa bir payg'ambar, ya'ni muqaddas Ishayo, barcha azizlarga shunday dedi: “Men yer yuzida tirikligimda sizlarga to'g'ri bashorat qilmaganmidim?” 10 O'liklar tiriladilar, qabrlarida yotganlar tiriladilar, yer yuzidagilar esa xursand bo'ladilar, chunki Egamizdan kelgan shudring ularga najot keltiradi. 11 Men boshqa joyda: “Ey oʻlim, gʻalabang qayerda? Ey oʻlim, sening nashing qayerda?” dedim. 12 Ishayo payg'ambarning bu gaplarini eshitgan barcha azizlar do'zax shahzodasiga: “Endi darvozalaringni och, temir panjaralaringni yech, chunki endi sen bog'lanasan va kuching qolmaydi”, dedilar. 13 Shunda momaqaldiroq sadosi kabi baland bir ovoz eshitildi: “Ey shahzodalar, darvozalaringizni ko‘taringlar! Do‘zax darvozalari, ko‘tarilingizlar, Shon-sharaf Shohi kiradi”. 14 Do'zax shahzodasi xuddi shu ovozning takrorlanishini sezib, go'yo johildek baqirdi: “Bu Shonsharaf Shohi kim?”
37
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
15 Dovud do'zax shahzodasiga javoban dedi: “Men bu ovozning so'zlarini tushunaman, chunki men ularni Uning ruhi bilan aytdim. Endi, yuqorida aytganimdek, sizga aytamanki, kuchli va qudratli Rabbiy, jangda qudratli Rabbiy: U shon-sharaf Shohidir va u osmonda ham, yerda ham Rabbiydir. 16 U mahbuslarning nolasini eshitish va o'limga mahkum bo'lganlarni ozod qilish uchun pastga qaradi. 17 Endi, ey do'zaxning iflos va sassiq shahzodasi, darvozalaringni och, toki Shon-sharaf Shohi kirsin, chunki U osmonu yerning Rabbi. 18 Dovud bu gaplarni aytib turganida, qudratli Xudovand inson qiyofasida paydo bo'ldi va ilgari zulmatda bo'lgan joylarni yoritib yubordi. 19 U ilgari sindirib bo'lmaydigan kishanlarni uzib tashladi va O'zining yengilmas kuchi bilan zulmatda yovuzlik va o'lim soyasida gunoh bilan o'tirganlarni jazoladi. 17-bob 1 Yovuz O'lim va uning shafqatsiz amaldorlari bularni eshitib, yorug'likning ravshanligini ko'rib, turli shohliklarida qo'rquvga tushdilar. 2 Masihning o'zi to'satdan ularning uylarida paydo bo'ldi; shuning uchun ular baqirib: “Biz sen bilan bog'langanmiz; sen bizning Rabbimiz oldida sarosimaga tushishimizni xohlayotganga o'xshaysan”, dedilar. 3 Sen kimsanki, chirkinlikdan boshqa hech qanday alomati yo'q, faqat buyukligingning to'liq isboti bo'lgan yorqin qiyofa, lekin sen bunga e'tibor bermayotganga o'xshaysan? 4 Sen kimsan, shunchalik kuchli va zaif, shunchalik buyuk va shunchalik kichik, pastkash, ammo birinchi darajali askar bo'lib, oddiy askar sifatida xizmatkor qiyofasida qo'mondonlik qila olasan? 5 Bir vaqtlar xochda o'ldirilgan bo'lsa-da, o'lik va tirik Shon-sharaf Shohi? 6 Qabrda o'lik holda yotib, bizga tirik holda tushdi. Sening o'limingda barcha mavjudotlar titradi, barcha yulduzlar harakatga keldi. Endi esa o'liklar orasida ozodliging bor va legionlarimizga bezovtalik keltiryapsanmi? 7 Sen kimsanki, asl gunoh tufayli zanjirband qilingan asirlarni ozod qilib, ularni avvalgi ozodlikka qaytarasan. 8 Gunoh zulmatidan ko'r bo'lganlarga shu qadar ulug'vor nur sochadigan va nur sochadigan sen kimsan? 9 Xuddi shunday, barcha iblislar legionlari ham xuddi shunday dahshatga tushdilar va eng itoatkor qo'rquv bilan baqirib dedilar: 10 Ey Iso Masih, sen qayerdan paydo bo'ldingki, ulug'vorlikda shunchalik kuchli va ulug'vor, dog'siz yorqin va hech qanday aybsiz pok odamsan? Chunki hozirgacha bizga bo'ysungan va biz soliq oladigan yerning o'sha pastki dunyosi hech qachon bizga bunday o'lik odamni yubormagan, hech qachon do'zax shahzodalariga bunday sovg'alarni yubormagan. 11 Xo'sh, sen kimsanki, bizning uylarimizga shunday jasorat bilan kirib, nafaqat bizni eng og'ir jazolar bilan qo'rqitishdan qo'rqmaysan, balki boshqalarni ham biz ularni kishanlagan zanjirlardan qutqarishga harakat qilyapsan? 12 Balki sen o'sha Isosan, Shayton hozirgina shahzodamizga xochda o'lish orqali o'lim kuchini olishing haqida gapirgandir. 13 Shunda Shon-sharaf Podshohi o'limni oyoq osti qilib, do'zax shahzodasini ushlab, uni barcha kuchidan mahrum qildi va yer yuzidagi otamiz Odamni o'zining shon-sharafiga olib ketdi. 18-bob 1 Shunda do'zax shahzodasi shaytonni ushlab, unga katta ishora bilan dedi: “Ey halokat shahzodasi, Belzebubning mag'lubiyati va surgun qilinishining muallifi, Xudoning farishtalarining nafrati va barcha solihlar tomonidan nafratlangan! Nima uchun bunday qilishga seni majbur qilding? 2 Sen Shon-sharaf Podshohini xochga mixlamoqchi bo'lding va uning yo'q qilinishi bilan bizga juda katta foyda va'da qilding, lekin ahmoq kabi nima qilayotganingni bilmayapsan.
38
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
3 Mana endi qaranglar, Nosiralik Iso o'zining ulug'vor ilohiyligining yorqinligi bilan zulmat va o'limning barcha dahshatli kuchlarini qochib yubordi; 4 U qamoqxonalarimizni boshdan-oyoq buzib tashladi, barcha asirlarni ozod qildi, bog'langanlarning hammasini ozod qildi. Ilgari azoblarining og'irligi ostida noliganlarning hammasi endi bizni haqorat qildi va biz ularning ibodatlaridan mag'lub bo'lgandek bo'ldik. 5 Bizning yovuz hukmronligimiz bostirildi va endi insoniyatning hech bir qismi bizning bo'ysunishimizda qolmadi, lekin boshqa tomondan, ularning barchasi bizga jasorat bilan qarshilik ko'rsatmoqda; 6 Garchi ilgari o'liklar bizga nisbatan hech qachon qo'pollik qilishga jur'at etmaganlar va asir bo'lganlarida hech qachon xursand bo'la olmaganlar. 7 Ey shayton, sen barcha yovuzlarning shahzodasi, yovuz va tashlandiqlarning otasi, nega sen bu hiyla-nayrangni sinab ko'rmoqchisan, chunki bizning mahbuslarimiz shu paytgacha najot va hayotga umidsiz edilar? 8 Ammo endi ularning birortasi ham nola qilmaydi, yuzlaridan bir tomchi ham yosh chiqmaydi. 9 Ey shahzoda Shayton, sen do'zax hududlarining buyuk qo'riqchisisan, taqiqlangan daraxt va Jannatni yo'qotish orqali qo'lga kiritgan barcha afzalliklaringni endi xoch yog'ochi orqali yo'qotding; 10 Shunda siz Shon-sharaf Shohi Iso Masihni xochga mixlaganingizda, barcha baxtingiz yo'qoldi. 11 Sen o'zingning va mening manfaatlarimga qarshi ish qilding, buni hozir boshdan kechirmoqchi bo'lgan katta azoblar va cheksiz jazolardan ko'rasan. 12 Ey shayton, barcha yovuzliklarning shahzodasi, o'limning manbai va barcha mag'rurlikning manbai, avval nosiralik Isoning yomon jinoyatlarini tekshirishing kerak edi, keyin esa uning o'limga loyiq hech qanday aybi yo'qligini aniqlagan bo'lar eding. 13 Nega uni aqlsiz yoki adolatsiz xochga mixlashga jur'at etding va begunoh va solih odamni bizning hududimizga olib kelding va shu bilan butun dunyodagi barcha gunohkorlarni, yovuzlarni va adolatsizlarni yo'q qilding? 14 Do'zax shahzodasi shayton bilan shunday gaplashayotganda, Shon-sharaf Shohi do'zax shahzodasi Baalzebubga, shaytonga, dedi: "Ey shahzoda, Odam Ato va uning solih o'g'illari o'rnida, abadiy sizning hukmronligingizga bo'ysunadi. Ular mening o'g'illarimdir." 19-bob 1 Iso qo'lini uzatib, dedi: “Ey azizlarim, Mening suratimda yaratilgan, taqiqlangan meva daraxti, iblis va o'lim tomonidan hukm qilingan barcha odamlar, Mening oldimga kelinglar. 2 Endi mening xochimning yog'ochida yashanglar; bu dunyoning shahzodasi iblis mag'lub bo'ldi va o'lim mag'lub bo'ldi. 3 Shunda barcha azizlar eng oliy Xudoning qo'li ostida birlashdilar; Rabbimiz Iso Odam Atoning qo'lidan ushlab, unga dedi: Senga va mening barcha solih avlodlaringga tinchlik bo'lsin. 4 Shunda Odam Isoning oyoqlariga yiqilib, ko'z yoshlari bilan, kamtarona tilda va baland ovozda unga murojaat qildi: 5 Ey Xudovand, Sen meni yuksaltirganing uchun, Dushmanlarimni mendan xursand qilmaganing uchun Seni ulug'layman. Ey Xudovand Xudovand, Senga iltijo qildim va Sen meni sog'aytirding. 6 Ey Xudovand, Sen mening jonimni qabrdan olib chiqding, meni tirik qoldirding, toki men qabrga tushmayin. 7 Ey Uning barcha azizlari, Egamizga qo'shiq ayting va Uning muqaddasligini eslab shukr qiling. Chunki Uning g'azabi bir zumga davom etadi, Uning marhamatida hayot bor. 8 Xuddi shunday, barcha avliyolar Isoning oyoqlariga sajda qilib, bir ovozdan: “Sen kelding, ey dunyoning Najotkori, va qonun va muqaddas payg‘ambarlaring orqali bashorat qilgan hamma narsani amalga oshirding”, dedilar. 9 Sen xoching bilan tiriklarni qutqarding va xochning o'limi bilan bizni do'zaxdan va o'limdan qudrating bilan qutqarish uchun bizga tushding.
39
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
10 Ey Rabbim, Sen osmonda ulug'vorligingning belgilarini qo'yganing va najot belgisini, ya'ni xochingni yerga o'rnatganing kabi, ey Rabbim, do'zaxda xochingning g'alabasi belgisini qo'ygin, toki o'lim endi xizmatkor bo'lmasin. 11 Shunda Rabbimiz qo'lini uzatib, Odam Atoga va uning barcha azizlariga xoch belgisini qo'ydi. 12 Odam Atoning o'ng qo'lidan ushlab, do'zaxdan ko'tarildi va Xudoning barcha azizlari unga ergashdilar. 13 Shunda shoh payg‘ambar Dovud jasorat bilan xitob qildi: 1 Egamizga yangi qo‘shiq kuylang, chunki U ajoyib ishlar qildi, Uning o‘ng qo‘li va muqaddas qo‘li Unga g‘alaba keltirdi. 14 Egamiz O'z najotini ma'lum qildi, O'zining solihligini xalqlar oldida ochiqchasiga namoyon qildi. 15 Shunda butun azizlar javob berishdi: “Barcha azizlar bu sharafga sazovordirlar. Omin, Xudovandga hamdu sanolar bo‘lsin!” 16 Shundan so'ng, Xabaqquq payg'ambar 3 shunday deb faryod qildi: “Sen xalqingni qutqarish uchun, hatto xalqingni qutqarish uchun chiqding. 17 Barcha azizlar shunday dedilar: 4 “Egamiz nomi bilan kelayotgan Zot muborakdir, chunki Egamiz bizni yoritib berdi. Bu bizning abadiy Xudoyimizdir; U biz ustidan abadiy hukmronlik qiladi, Omin.” 18 Xuddi shunday, barcha payg'ambarlar ham Uning muqaddas maqtovlarini aytishdi va Egamizga ergashishdi. 20-bob 1 Shunda Rabbimiz Odam Atoning qo'lidan ushlab, uni bosh farishta Mikoilga topshirdi va ularni rahm-shafqat va shon-sharafga to'lgan jannatga olib kirdi. 2 Ularni ikki juda keksa odam kutib oldi va avliyolar ulardan: “Sizlar kimsizlar, hali biz bilan do‘zaxda bo‘lmagansizlar va jasadlaringiz jannatga qo‘yilgansizlar?” deb so‘rashdi. 3 Ulardan biri javob berdi: — Men Xudoning kalomi bilan tarjima qilingan Xano‘xman. Men bilan birga bo‘lgan bu odam esa olovli aravada tarjima qilingan Tishbitlik Ilyosdir. 4 Biz shu paytgacha shu yerda edik va o'limni tatib ko'rmadik, lekin endi Dajjolning kelishi bilan ilohiy alomatlar va mo''jizalar bilan qurollanib, u bilan jang qilish va Quddusda u tomonidan o'ldirilish va uch yarim kundan keyin yana tiriklayin bulutlarga ko'tarilish uchun qaytib kelmoqdamiz. 5 Muqaddas Xano'x va Ilyos bularni aytib berishayotganlarida, yelkasida xoch belgisini ko'tarib, baxtsiz qiyofadagi boshqa bir kishi paydo bo'ldi. 6 Barcha azizlar uni ko'rib, undan: «Sen kimsan? Chunki sening yuzing o'g'rinikiga o'xshaydi; nega yelkangda xoch ko'tarib yuryapsan?» - deb so'rashdi. 7 U javoban: «To‘g‘ri aytyapsizlar, chunki men yer yuzida har xil yovuzlik qilgan o‘g‘ri edim», – dedi. 8 Yahudiylar meni Iso bilan birga xochga mixladilar; va men Rabbimiz Isoning xochga mixlanishida yaratilishda sodir bo'lgan hayratlanarli narsalarni ko'rdim. 9 Men Uni hamma narsaning Yaratuvchisi va Qodir Shoh deb bildim va Unga ibodat qilib: “Ey Rabbim, shohligingga kirganingda meni esla”, dedim. 10 U darhol mening iltijolarimga tikilib, menga: «Senga chinini aytayin, bugun sen Men bilan birga Jannatda bo'lasan», – dedi. 11 U menga xochning mana bu belgisini berdi va: “Buni ko‘tarib jannatga bor”, dedi. Agar jannat qo‘riqchisi bo‘lgan farishta seni kiritmasa, unga xochning belgisini ko‘rsat va unga: “Xochga mixlangan Iso Masih meni bu yerga sening oldingga yubordi”, deb ayt. 12 Men buni qilib, Jannat qo'riqchisi bo'lgan farishtaga bularning hammasini aytib berganimda, u ularni eshitib, darvozalarni ochdi, meni tanishtirdi va Jannatda o'ng tomonga o'tqazdi. 13 U shunday dedi: “Butun insoniyatning otasi Odam Ato xochga mixlangan Iso Masihning muqaddas va solih xizmatkorlari bo‘lgan barcha o‘g‘illari bilan birga kirguncha, shu yerda biroz turinglar.
40
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
14 O'g'rining bu hikoyasini eshitgach, barcha ota-bobolar bir ovozdan: “Ey Qudratli Xudo, abadiy yaxshilik Otasi va rahm-shafqat Otasi, Senga hamdlar bo'lsin! Sen Unga qarshi gunohkor bo'lganlarga shunday marhamat ko'rsatding va ularni Jannat rahmatiga olib kirding va ularni O'zingning buyuk va ma'naviy rizqlaring orasida, ma'naviy va muqaddas hayotga joylashtirding”, dedilar. 21-bob 1 Bular biz ko'rgan va eshitgan ilohiy va muqaddas sirlardir. Men, Charinus va Lenthius, bosh farishta Mikoil bizga buyurganidek, Xudoning boshqa sirlarini e'lon qilishga ruxsat berilmagan. 2 U shunday dedi: “Sizlar birodarlarim bilan Quddusga borasizlar va ibodatlarda davom etasizlar, Iso Masihning tirilishini e’lon qilasizlar va ulug‘laysizlar, chunki U sizlarni O‘zi bilan birga tiriltirdi”. 3 Hech kim bilan gaplashmanglar, balki Xudovand sizga O'zining ilohiyligining sirlarini aytib berishga ruxsat bermaguncha, soqov bo'lib o'tiringlar. 4 Bosh farishta Mikoil bizga Iordan daryosining narigi tomoniga, ajoyib va semiz yurtga borishni buyurdi, u yerda biz bilan birga Masihning tirilishining isboti uchun o'liklardan tirilganlar ko'p. 5 Chunki biz ota-onamiz bilan Rabbimizning Fisih bayramini nishonlash va Rabbimiz Masih haqida guvohlik berish uchun tirilganimizdan keyin o'liklardan atigi uch kun o'tdi. Biz muqaddas Iordan daryosida suvga cho'mdik. Endi ularni hech kim ko'rmayapti. 6 Xudo bizga sizlarga aytib berishimizga ruxsat bergani shu; shuning uchun Unga hamdu sanolar va sharaflar aytinglar, tavba qilinglar, shunda U sizga rahm qiladi. Barchamizning Najotkorimiz bo'lgan Rabbimiz Iso Masihdan sizlarga tinchlik bo'lsin. Omin, omin, omin. 7 Ular yozishni tugatib, ikkita alohida qog'ozga yozib bo'lgach, Xarinus yozganlarini Anna, Kayafa va Gamalielning qo'liga berdi. 8 Lenthius ham yozganlarini Nikodim va Yusufning qo'liga berdi; va ular darhol juda oq shakllarga aylandilar va endi ko'rinmadilar. 9 Ammo ularning yozganlari to'liq mos keldi, bitta harf boshqasidan ko'p yoki kam emas edi. 10 Yahudiylarning butun jamoasi Xarinus va Lentiyning bu hayratlanarli qarindoshlarini eshitib, birbirlariga: “Haqiqatan ham bularning barchasi Xudo tomonidan qilingan va Rabbimiz Iso Masihga abadiy va abadiy shon-sharaflar bo'lsin, omin”, dedilar. 11 Ular katta xavotir, qo'rquv va titroq bilan atrofni aylanib yurishdi, ko'kragiga urib, har biri o'z uyiga tarqalib ketdi. 12 Ammo yahudiylar ibodatxonalarida Iso haqidagi gaplarni Yusuf bilan Nikodim darhol hokimga aytib berishdi. 13 Pilat bu ishlarning barchasini yozib qo'ydi va bu ma'lumotlarning barchasini o'z zalining ochiq yozuvlariga qo'ydi. 22-bob 1 Shundan keyin Pilat yahudiylarning ma'badiga borib, barcha boshliqlarni, ulamolarni va qonunshunoslarni chaqirdi va ular bilan birga ma'badning ibodatxonasiga kirdi. 2 U barcha darvozalarni yopishni buyurib, ularga dedi: — Eshitganimga qaraganda, bu maʼbadda sizlarda katta kitob bor; shuning uchun uni mening oldimga olib kelishingizni istayman. 3 Ma'badning to'rt nafar xizmatkori ko'tarib yurgan, oltin va qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan katta kitob keltirilgach, Pilat hammaga dedi: — Ota-bobolaringizning Xudosi haqi, bu ma'badni qurgan va qurishni buyurgan Xudo haqi sizlarga qasam ichamanki, mendan haqiqatni yashirmanglar. 4 Sizlar o'sha kitobda yozilganlarning hammasini bilasizlar; endi menga aytinglar, agar sizlar Muqaddas Yozuvlarda xochga mixlagan Iso haqida va dunyoning qaysi vaqtida kelishi kerakligi haqida biror narsa topsangiz, menga ko'rsatinglar. 5 Shunda ular Anna va Kayafaga qasam ichganlaridan keyin, ular bilan birga bo'lganlarning hammasiga ibodatxonadan chiqib ketishni buyurdilar.
41
Iso Masihning o'limi, dafn etilishi va tirilishi
6 Ular ma'bad va ibodatxona darvozalarini berkitib, Pilatga: «Ey sudya, sen bizni bu ma'badning qurilishi haqi qasam ichdirishga majbur qilding, senga nima haqiqat va to'g'ri ekanligini aytishimiz kerak», dedilar. 7 Isoni xochga mixlaganimizdan keyin, biz Uning Xudoning O'g'li ekanligini bilmagan holda, sehrgarlik san'ati bilan mo''jizalar yaratgan deb o'ylab, bu ma'badda katta bir jamoatni chaqirdik. 8 Isoning qilgan mo''jizalari haqida bir-birimiz bilan muhokama qilayotganimizda, o'z yurtimizdan ko'plab guvohlarni topdik. Ular uni o'limidan keyin tirik holda ko'rganliklarini, shogirdlari bilan suhbatlashayotganini eshitganliklarini va osmonga ko'tarilib, ularga kirganini ko'rganliklarini aytishdi. 9 Biz Iso o'liklardan tiriltirgan ikkita guvohni ko'rdik. Ular bizga Iso o'liklar orasida qilgan ko'plab g'alati ishlar haqida gapirib berishdi, bu haqda bizning qo'limizda yozma bayonot bor. 10 Har yili yig'ilish oldidan ushbu muqaddas kitobni ochib, u yerda Xudoning maslahatini izlash bizning odatimizdir. 11 Yetmishta kitobning birinchisida, bosh farishta Mikoil birinchi odam Odam Atoning uchinchi o'g'li bilan gaplashayotganida, besh ming besh yuz yildan keyin Xudoning eng sevimli O'g'li Masih yer yuziga kelgani haqida hikoya topdik. 12 Biz yana shuni o'ylab ko'rdikki, ehtimol u Isroilning Xudosi bo'lib, Musoga: “Shahodat sandig'ini yasagin”, degan. Uning uzunligi ikki yarim tirsak, kengligi bir yarim tirsak va balandligi bir yarim tirsak bo'lsin. 13 Eski Ahd sandig'ini qurish uchun shu besh yarim tirsak bilan biz besh yarim (bir ming) yildan keyin Iso Masih sandiqda yoki tananing chodirida kelishini angladik va bilardik; 14 Shunday qilib, bizning Muqaddas Yozuvlarimiz uning Xudoning o'g'li, Isroilning Rabbi va Shohi ekanligiga guvohlik beradi. 15 U azob chekkanidan keyin bosh ruhoniylarimiz uning yordamida ko'rsatilgan mo''jizalarga hayron bo'lganliklari uchun, biz bu kitobni ochib, Yusuf va Isoning onasi Maryamning avlodlarigacha bo'lgan barcha avlodlarni Dovud avlodidan deb o'yladik. 16 Biz yaratilish haqidagi hikoyani topdik, osmon bilan yerni, birinchi odam Odamni qachon yaratganini va u yerdan to'fongacha ikki ming ikki yuz o'n ikki yil o'tganini ko'rdik. 17 To'fondan Ibrohimgacha — to'qqiz yuz o'n ikki kishi. Ibrohimdan Musogacha — to'rt yuz o'ttiz kishi. Musodan shoh Dovudgacha — besh yuz o'n kishi. 18 Dovuddan Bobil asirligigacha — besh yuz yil. Bobil asirligidan Masihning mujassamlanishigacha — to'rt yuz yil. 19 Bularning barchasi besh yarim ming (ming) ga teng. 20 Shunday qilib, biz xochga mixlagan Iso Masih Xudoning O'g'li, haqiqiy va Qodir Xudo ekanligi ayon bo'ladi. Omin.
42