پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ پادىشاالر -2باب 19-18 پادىشاالر 2 18 ئىسرائىلىيە پادىشاھى ئەلنىڭ ئوغلى ھوشىيانىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ ئۈچىنچى يىلىدا ،ئاھازنىڭ ئوغلى خىزكىيا يەھۇدا پادىشاھى 1 .بولدى ئۇ پادىشاھ بولغاندا يىگىرمە بەش ياشتا ئىدى ،يېرۇسالېمدا يىگىرمە توققۇز يىل پادىشاھلىق قىلدى .ئۇنىڭ ئانىسىنىڭ ئىسمى ئابى 2 .بولۇپ ،ئۇ زەكەرىيانىڭ قىزى ئىدى .ئۇ ئاتىسى داۋۇتنىڭ قىلغىنىدەك ،پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە توغرا بولغان ئىشلرنى قىلدى 3 .ئۇ ئېگىزلىكلەرنى يوقىتىپ ،بۇتلرنى چېقىۋەتتى ،ئاشېرا باغلىرىنى كېسىپ تاشلىدى ۋە مۇسا ياسىغان مىس يىلننى پارچىلىدى 4 .چۈنكى ئىسرائىل خەلقى شۇ كۈنگىچە ئۇنىڭغا خۇشبۇي پۇراق ياقاتتى .شۇڭا ئۇ ئۇنى نېخۇشتان دەپ ئاتىدى ئۇ ئىسرائىلنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگارغا ئىشەندى ،شۇڭا ئۇنىڭدىن كېيىنمۇ يەھۇدا پادىشاھلىرى ئىچىدە ۋە ئۇنىڭدىن ئىلگىرى 5 .ئۆتكەن پادىشاھلر ئىچىدە ئۇنىڭغا ئوخشاش پادىشاھ يوق ئىدى ئۇ پەرۋەردىگارغا چىڭ ئېسىلىپ ،ئۇنىڭغا ئەگىشىشتىن ۋاز كەچمىدى ،بەلكى پەرۋەردىگارنىڭ مۇساغا بۇيرۇغان ئەمرلىرىگە 6 .ئەمەل قىلدى پەرۋەردىگار ئۇنىڭ بىلەن بىللە ئىدى .ئۇ قەيەرگە بارمىسۇن ،ئىشلىرىدا مۇۋەپپەقىيەت قازاندى .ئۇ ئاسسۇر پادىشاھىغا قارشى 7 .ئىسيان كۆتۈرۈپ ،ئۇنىڭغا خىزمەت قىلمىدى ئۇ فىلىستىيەلىكلەرنى ،ھەتتا گازا ۋە ئۇنىڭ چېتىدىكى قاراۋۇل مۇنارىدىن تارتىپ قورشالغان شەھەرگىچە بولغان اايلرغىچە 8 .تارمار قىلدى خىزەكىيە پادىشاھنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ تۆتىنچى يىلى ،يەنى ئىسرائىلىيە پادىشاھى ئەلھنىڭ ئوغلى ھوشىيانىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ 9 .يەتتىنچى يىلىدا ،ئاسسۇر پادىشاھى شالمانەسەر سامارىيەگە ھۇاۇم قىلىپ ،ئۇنى قورشاۋغا ئالدى ئۈچ يىلدىن كېيىن ،ئۇلر ئۇنى ئىشغال قىلدى .ئىسرائىلىيە پادىشاھى ھوشىيانىڭ تەختكە چىقىشىنىڭ توققۇزىنچى يىلى ،يەنى 10 .خىزكىيانىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ ئالتىنچى يىلىدا ،سامارىيە ئىشغال قىلىندى ئاسسۇر پادىشاھى ئىسرائىللرنى ئاسسۇرغا سۈرگۈن قىلىپ ،ئۇلرنى گوزان دەرياسى بويىدىكى خالھ ۋە خابورغا ،شۇنداقل 11 .مېدىيا شەھەرلىرىگە ئورۇنلشتۇردى چۈنكى ئۇلر پەرۋەردىگار خۇدانىڭ سۆزىگە قۇلق سالمىدى ،بەلكى ئۇنىڭ ئەھدىسىگە ۋە پەرۋەردىگارنىڭ خىزمەتكارى 12 .مۇسانىڭ بۇيرۇقلىرىغا خىلپلىق قىلدى ،ئۇلرنىڭ سۆزلىرىگە قۇلق سالمىدى ۋە ئەمەل قىلمىدى خىزەكىيە پادىشاھنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ ئون تۆتىنچى يىلىدا ،ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يەھۇدانىڭ بارلىق قورغانلىق 13 .شەھەرلىرىگە ھۇاۇم قىلىپ ،ئۇلرنى ئىشغال قىلدى
1
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
يەھۇدا پادىشاھى خىزكىيا لكىشتىكى ئاسسۇر پادىشاھىغا ئادەم ئەۋەتىپ» :مەن گۇناھ قىلدىم ،مەندىن ۋاز كېچىڭ ،ماڭا قانداق 14 يۈك قويسىڭىز ،مەنمۇ شۇنداق قىلىمەن« دېدى .ئاسسۇر پادىشاھى يەھۇدا پادىشاھى خىزكىياغا ئۈچ يۈز تالنت كۈمۈش ۋە ئوتتۇز .تالنت ئالتۇن تاپشۇردى .خىزكىيا پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىدىن ۋە پادىشاھ سارىيىنىڭ خەزىنىلىرىدىن تېپىلغان بارلىق كۈمۈشلەرنى ئۇنىڭغا بەردى 15 شۇ چاغدا ،خىزكىيا پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىنىڭ ئىشىكلىرىدىكى ۋە يەھۇدا پادىشاھى خىزكىيا ئۆزى قاپلىغان 16 .تۈۋرۈكلەردىكى ئالتۇنلرنى كېسىپ ئېلىپ ،ئاسسۇر پادىشاھىغا بەردى ئاسسۇر پادىشاھى تارتان ،رابسارىس ۋە رابشاكېنى لكىشتىن يېرۇسالېمغا قارشى پادىشاھ خىزكىياغا نۇرغۇن قوشۇن بىلەن 17 ئەۋەتتى .ئۇلر يېرۇسالېمغا قاراپ يولغا چىقتى .ئۇلر يۇقىرىغا چىقىپ ،سۇ ئۈزۈش مەيدانىنىڭ يولىدىكى ئۈستۈنكى كۆلنىڭ .تۇرۇبىسىنىڭ يېنىدا تۇردى ئۇلر پادىشاھنى چاقىرغاندا ،ئۆي باشقۇرغۇچىسى خىلقىيانىڭ ئوغلى ئەلياكىم ،كاتىپ شېبنا ۋە ئاساپنىڭ ئوغلى خاتىرىلىگۈچى 18 .يوئاھ ئۇلرنىڭ ئالدىغا چىقتى رابشاق ئۇلرغا مۇنداق دېدى» :سىلەر ھازىر خىزەكىيەگە» :ئۇلۇغ پادىشاھ ،ئاسسۇر پادىشاھى مۇنداق دەيدۇ :سەن نېمىگە 19 .ئىشىنىسەن؟« دەپ ئېيتىڭلر سەن» :ئۇرۇش ئۈچۈن مېنىڭ مەسلىھەت ۋە كۈچۈم بار« دەيسەن ،ئەمدى كىمگە ئىشىنىسەن؟ ماڭا قارشى ئىسيان كۆتۈرىسەن؟ 20 مانا ،سەن بۇ سۇنۇق قامىشنىڭ تاياقچىسىغا ،يەنى مىسىرغا تايىنىسەن .ئەگەر بىر كىشى ئۇنىڭغا تايانسا ،ئۇ ئۇنىڭ قولىغا 21 .كىرىپ ،ئۇنى تېشىپ كېتىدۇ .مىسىر پادىشاھى فىرئەۋن ئۇنىڭغا تايانغانلرنىڭ ھەممىسىگە شۇنداق مۇئامىلە قىلىدۇ ئەگەر سىلەر ماڭا» :بىز پەرۋەردىگار خۇدايىمىزغا ئىشىنىمىز« دېسەڭلر ،خىزكىيا خۇدانىڭ بۇتخانىلىرى ۋە قۇربانلىق 22 سۇپىلىرىنى بۇزۇۋەتكەن خۇدا ئەمەسمۇ؟ ئۇ يەھۇدىيە ۋە يېرۇسالېمغا» :سىلەر يېرۇسالېمدىكى بۇ قۇربانلىق سۇپىنىڭ ئالدىدا سەادە قىلىڭلر« دېگەن ئەمەسمۇ؟ شۇڭا ،مەن سىلەردىن ئۆتۈنىمەنكى ،ئاسسۇر پادىشاھى ئالىيلىرىمغا ۋەدە بېرىڭلر ،ئەگەر چەۋەندازلرنى تەييارلىياليدىغان 23 .بولساڭلر ،مەن سىلەرگە ئىككى مىڭ ئات بېرىمەن ئۇنداقتا ،سەن قانداق قىلىپ خواايىنىمنىڭ ئەڭ كىچىك خىزمەتچىلىرىنىڭ بىرىنىڭ باشلىقىنى ئىنكار قىلىپ ،اەڭ ھارۋىلىرى ۋە 24 ئاتلىق ئەسكەرلەر ئۈچۈن مىسىرغا ئىشىنىسەن؟ ،مەن ئەمدى پەرۋەردىگارنىڭ ئىرادىسىسىز بۇ يەرنى ۋەيران قىلىشقا كەلدىممۇ؟ پەرۋەردىگار ماڭا» :بۇ زېمىنغا ھۇاۇم قىلىپ 25 .ئۇنى ۋەيران قىل!« دېدى ئاندىن خىلقىيانىڭ ئوغلى ئەلياكىم ،شېبنا ۋە يوئاھ رابشاققا» :بىز قۇللىرىڭىز بىلەن سۈرىيە تىلىدا سۆزلەشسىڭىز بولىدۇ ،چۈنكى 26 .بىز ئۇنى چۈشىنىمىز ،تامدىكى كىشىلەرنىڭ ئاڭلىشىغا ئاساسەن بىز بىلەن يەھۇدىيلرنىڭ تىلىدا سۆزلەشمەڭ« دېدى لېكىن رابشاق ئۇلرغا» :خواايىنىم مېنى بۇ سۆزلەرنى خواايىنىڭلر ۋە سىلەرگە ئېيتىشقا ئەۋەتتىمۇ؟ ئۇ مېنى تامدا 27 »ئولتۇرغانلرنىڭ يېنىغا ئەۋەتمىدىمۇ؟ ئۇلر سىلەر بىلەن بىللە ئۆز تېزەكلىرىنى يەپ ،ئۆز سۈيدۈكلىرىنى ئىچىشىگە ئەۋەتتىمۇ؟ .دېدى ئاندىن رابشاق ئورنىدىن تۇرۇپ ،يەھۇدىيلرنىڭ تىلىدا قاتتىق ئاۋازدا مۇنداق دېدى» :ئۇلۇغ پادىشاھ ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ 28 !سۆزىنى ئاڭلڭلر .پادىشاھ مۇنداق دەيدۇ» :خىزېكىيا سىلەرنى ئالداپ قويمىسۇن ،چۈنكى ئۇ سىلەرنى ئۇنىڭ قولىدىن قۇتقۇزالمايدۇ 29 خىزكىيا سىلەرنى پەرۋەردىگارغا ئىشىنىشكە مەابۇرلپ» :پەرۋەردىگار بىزنى چوقۇم قۇتقۇزىدۇ ،بۇ شەھەر ئاسسۇر 30 .پادىشاھىنىڭ قولىغا تاپشۇرۇلمايدۇ« دەپ ئېيتمىسۇن ،خىزەكىيەنىڭ سۆزىنى ئاڭلىماڭلر .چۈنكى ئاسسۇر پادىشاھى مۇنداق دەيدۇ» :مەن بىلەن سوۋغات قىلىپ كېلىشىم تۈزۈڭلر 31 .ماڭا كېلىڭلر .ئاندىن ھەركىم ئۆز ئۈزۈمزارلىقىنىڭ مېۋىسىنى ،ئەنجۈر دەرىخىنىڭ مېۋىسىنى يەڭلر ،قۇدۇقىنىڭ سۈيىدىن ئىچىڭلر مەن كېلىپ ،سىلەرنى ئۆز يۇرتۇڭلرغا ئوخشاش بىر زېمىنغا ،ئاشلىق-دان ،شاراب-شاراب ،نان-ئۈزۈمزارلىق ،زەيتۇن-ماي 32 ۋە ھەسەل-ئاتقا مول بىر زېمىنغا ئېلىپ بارغۇچە ،سىلەر ئۆلمەي ياشايسىلەر .خىزەكىيە سىلەرنى »پەرۋەردىگار بىزنى قۇتقۇزىدۇ« .دەپ ئازدۇرغاندا ،ئۇنىڭ سۆزلىرىگە قۇلق سالماڭلر باشقا مىللەتلەرنىڭ ئىلھلىرىدىن بىرەرسى ئۆز زېمىنىنى ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇپ قالدىمۇ؟ 33 خامات ۋە ئارپادنىڭ خۇدالىرى قەيەردە؟ سېفارۋايم ،ھېنا ۋە ئىۋاھنىڭ خۇدالىرى قەيەردە؟ ئۇلر سامارىيەنى مېنىڭ قولۇمدىن 34 قۇتقۇزۇپ قالدىمۇ؟ پەرۋەردىگار يېرۇسالېمنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزۇپ قالسۇن دەپ ،يۇرتلرنىڭ ئىلھلىرى ئىچىدە كىملەر ئۆز زېمىنىنى مېنىڭ 35 قولۇمدىن قۇتقۇزۇپ قالدى؟ لېكىن خەلق اىم تۇرۇپ ،پادىشاھنىڭ بىر ئېغىزمۇ ااۋابى بولمىدى .چۈنكى پادىشاھ »ئۇنىڭغا ااۋاب بەرمەڭلر« دېگەن 36 .بۇيرۇقنى چىقارغانىدى ئاندىن خىلقىيانىڭ ئوغلى ،ئۆي باشقۇرغۇچىسى ئەلياكىم ،خەتچى شېبنا ۋە ئاساپنىڭ ئوغلى خاتىرىچى يوئاھ كىيىملىرىنى 37 .يىرتىۋەتكەن ھالدا خىزكىيانىڭ يېنىغا كېلىپ ،رابشاكېنىڭ سۆزلىرىنى ئۇنىڭغا ئېيتتى
2
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
پادىشاالر 2 19 .پادىشاھ خىزەكىيە بۇنى ئاڭلىغاندا ،كىيىملىرىنى يىرتىپ ،ئۈستىگە خالتا كىيىپ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىغا كىردى 1 ئۇ ئۆي باشقۇرغۇچىسى ئەلياكىمنى ،كاتىپ شېبنانى ۋە رھھانىيلرنىڭ ئاقساقاللىرىنى ،ئۈستىگە خۇر كىيىمى يېپىپ ،ئاموزنىڭ 2 .ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەرگە ئەۋەتتى ئۇلر ئۇنىڭغا» :خىزەكىيە مۇنداق دەيدۇ :بۈگۈن بىز ئازاب-ئوقۇبەت ،ئەيىبلەش ۋە كۇفرىلىق كۈنىمىز .چۈنكى بالىلر تۇغۇلۇش 3 .ئالدىدا تۇرۇۋاتىدۇ ،لېكىن تۇغۇشقا كۈچ يوق «.دېدى ،پەرۋەردىگار خۇدايىڭىز ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ ھايات خۇدانى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئەۋەتكەن رابشاكېنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلپ 4 .پەرۋەردىگار خۇدايىڭىز ئاڭلىغان سۆزلەرنى ئەيىبلىشى مۇمكىن .شۇڭا ،قالغانلر ئۈچۈن دۇئا قىلىڭ .شۇڭا پادىشاھ خىزەكىيەنىڭ خىزمەتكارلىرى ئىشاييانىڭ يېنىغا كەلدى 5 ئىشاييا ئۇلرغا مۇنداق دېدى» :سىلەر خواايىنىڭلرغا مۇنداق دەڭلر :پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ :ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ 6 .خىزمەتكارلىرىنىڭ ماڭا ھاقارەت قىلغان سۆزلىرىدىن قورقماڭلر مانا ،مەن ئۇنىڭغا بىر رھھ ئەۋەتىمەن ،ئۇ بىر خەۋەر ئاڭلپ ،ئۆز يۇرتىغا قايتىپ كېتىدۇ ،ئاندىن ئۇنى ئۆز يۇرتىدا قىلىچ بىلەن 7 .ئۆلتۈرىمەن شۇنىڭ بىلەن رابشاق قايتىپ كېلىپ ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ لىبناھقا قارشى ئۇرۇش قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردى .چۈنكى ئۇ ئۇنىڭ 8 .لكىشتىن ئايرىلغانلىقىنى ئاڭلىغانىدى ئۇ ئېفىئوپىيە پادىشاھى تىرھاكانىڭ »مانا ،ئۇ سەن بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا چىقتى« دېگەنلىكىنى ئاڭلپ ،خىزكىياغا يەنە بىر قېتىم 9 :ئەلچى ئەۋەتىپ سىلەر يەھۇدا پادىشاھى خىزەكىيەگە مۇنداق دەڭلر» :سەن ئىشىنىدىغان خۇدايىڭ سېنى» :يېرۇسالېم ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ قولىغا 10 .تاپشۇرۇلمايدۇ« دەپ ئالداپ قويمىسۇن ئاسسۇر پادىشاھلىرىنىڭ بارلىق زېمىنلرنى ۋەيران قىلغانلىقىنى ،ئۇلرنى پۈتۈنلەي ۋەيران قىلغانلىقىنى ئاڭلىدىڭ .ئەمدى 11 قۇتۇللمسەن؟ ئاتا-بوۋىلىرىم ۋەيران قىلغان مىللەتلەرنىڭ ،يەنى گوزان ،ھاران ،رېزەف ۋە تېلساردىكى ئېدېن بالىلىرىنىڭ خۇدالىرى ئۇلرنى 12 قۇتقۇزدىمۇ؟ خامات پادىشاھى ،ئارپاد پادىشاھى ،سېفارۋايم شەھىرى ،خېنا ۋە ئىۋاھنىڭ پادىشاھى قەيەردە؟ 13 خىزكىيا ئەلچىلەرنىڭ قولىدىكى خەتنى ئېلىپ ئوقۇدى .ئاندىن خىزكىيا پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىغا كىرىپ ،ئۇنى 14 .پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا ئاچتى خىزكىيا پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا دۇئا قىلىپ مۇنداق دېدى» :ئى پەرۋەردىگار ،ئىسرائىلنىڭ خۇداسى ،سەن كېرۇبلر ئارىسىدا 15 ».تۇرغۇچىسەن ،سەن يەر يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلرنىڭ يالغۇز خۇداسىسەن ،ئاسمان بىلەن زېمىننى سەن ياراتقانسەن ئى پەرۋەردىگار ،قۇلىقىڭنى ئېسىپ ئاڭلىغىن .ئى پەرۋەردىگار ،كۆزۈڭنى ئېچىپ كۆرگىن .سەنخېرىبنىڭ تىرىك خۇداغا 16 .ھاقارەت قىلىش ئۈچۈن ئەۋەتكەن سۆزلىرىنى ئاڭلىغىن ،ئى پەرۋەردىگار ،ئاسسۇر پادىشاھلىرى ھەقىقەتەن مىللەتلەرنى ۋە ئۇلرنىڭ زېمىنلىرىنى ۋەيران قىلدى 17 ئۇلرنىڭ ئىلھلىرىنى ئوتقا تاشلىدى ،چۈنكى ئۇلر ئىلھ ئەمەس ،بەلكى ئىنسانلرنىڭ قولى بىلەن ياسالغان ياغاچ ۋە تاشتىن 18 .ياسالغان ئىدى .شۇڭا ئۇلر ئۇلرنى ۋەيران قىلدى ئى پەرۋەردىگار خۇدايىمىز ،ئەمدى سەندىن ئۆتۈنىمەنكى ،بىزنى ئۇنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇۋالغايسەن .شۇنداق قىلساڭ ،يەر 19 .يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلر سېنىڭ يالغۇز پەرۋەردىگار خۇدا ئىكەنلىكىڭنى بىلسۇن :ئاندىن ئاموزنىڭ ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەر خىزەكىيەگە مۇنداق دېدى» :ئىسرائىللرنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ 20 ».مەن سېنىڭ ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىبقا قارشى ماڭا قىلغان دۇئايىڭنى ئاڭلىدىم پەرۋەردىگارنىڭ ئۇنىڭغا ئېيتقان سۆزى مۇنداق» :سىئوننىڭ پاك قىزى سېنى مەنسىتمىدى ،سېنى مەسخىرە قىلدى ،يېرۇسالېمنىڭ 21 .قىزى ساڭا قاراپ بېشىنى چايقىدى سەن كىمنى ئەيىبلەپ ،كىمگە ھاقارەت قىلدىڭ؟ كىمگە ئاۋاز چىقىرىپ ،كىمنى يۇقىرى كۆتۈردۈڭ؟ ئىسرائىلنىڭ مۇقەددەس 22 .خۇداسىغا قارشى ،سەن ئەلچىلىرىڭ ئارقىلىق پەرۋەردىگارغا ھاقارەت قىلىپ» :مەن نۇرغۇن اەڭ ھارۋىلىرىم بىلەن تاغلرنىڭ چوققىسىغا 23 لىۋاننىڭ تاغ باغرىغا چىقتىم ،ئۇنىڭ ئېگىز كېدىر دەرەخلىرىنى ۋە ئەڭ ياخشى قارىغاي دەرەخلىرىنى كېسىۋېتىمەن ،ئۇنىڭ .چېگراسىدىكى تۇرالغۇلرغا ۋە ئۇنىڭ كارمېل تېغىدىكى ئورمانلىقىغا كىرىمەن« دېدىڭ .مەن غەلىتە سۇلرنى قېزىپ ئىچتىم ،پۇتۇمنىڭ تېگى بىلەن قورشاۋغا ئېلىنغان اايلرنىڭ بارلىق دەريالىرىنى قۇرۇتۇۋەتتىم 24 سەن بۇرۇندىن باشلپ مېنىڭ بۇنى قانداق قىلغانلىقىمنى ،قەدىمدىن تارتىپ قانداق ليىھەلىگەنلىكىمنى ئاڭلىمىغانمىدىڭ؟ ئەمدى 25 .ئەمەلگە ئاشۇردۇم ،سەن قورغانلىق شەھەرلەرنى ۋەيران قىلىپ ،خارابىلىككە ئايلندۇردۇڭ ،شۇڭا ئۇلرنىڭ ئاھالىسى ئااىزلىشىپ ،قورقۇپ ،خىجىل بولۇپ قالدى .ئۇلر دال ئوت-چۆپلىرىگە ،يېشىل ئۆسۈملۈكلەرگە 26 .ئۆگزىلەردىكى ئوت-چۆپلەرگە ،ئۆسمەي تۇرۇپل قۇرۇپ كەتكەن دانلرغا ئوخشاپ قالدى .لېكىن مەن سېنىڭ تۇرغان اايىڭنى ،چىقىپ-كىرىشۈڭنى ۋە ماڭا بولغان غەزىپىڭنى بىلىمەن 27
3
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
ماڭا بولغان غەزىپىڭ ۋە غەزەپ-غەزەپلىرىڭ قۇلىقىمغا يەتكەنلىكى ئۈچۈن ،مەن ئىلمەكنى بۇرنۇڭغا ،يۈدۈكىمنى ئاغزىڭغا 28 .سېلىپ ،سېنى كەلگەن يولۇڭ بىلەن ئارقىغا قايتۇرىمەن ،بۇ سىلەرگە بىر ئالمەت بولسۇن :بۇ يىل ئۆزلىرى ئۆسكەن نەرسىلەرنى ،ئىككىنچى يىلى ئۆزىدىن ئۆسكەنلىرىنى يەيسىلەر 29 .ئۈچىنچى يىلى تېرىپ ،ئورۇپ ،ئۈزۈمزارلىق قۇرۇپ ،مېۋىسىنى يەيسىلەر .يەھۇدا قەبىلىسىدىن قېچىپ قۇتۇلغانلر يەنە بىر قېتىم ئاستىغا قاراپ يىلتىز تارتىپ ،ئۈستىگە قاراپ مېۋە بېرىدۇ 30 چۈنكى يېرۇسالېمدىن قالغانلر چىقىدۇ ،سىئون تېغىدىن قېچىپ قۇتۇلغانلر چىقىدۇ .بۇنى قۇدرەتلىك پەرۋەردىگارنىڭ 31 .قىزغىنلىقى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ شۇڭا پەرۋەردىگار ئاسسۇر پادىشاھى توغرىسىدا مۇنداق دەيدۇ» :ئۇ بۇ شەھەرگە كىرمەيدۇ ،بۇ يەرگە ئوق ئاتمايدۇ ،ئۇنىڭ 32 ».ئالدىغا قالقان كۆتۈرۈپ كەلمەيدۇ ،ئۇنىڭغا قارشى يار قۇرمايدۇ .پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ» :ئۇ كەلگەن يولى بىلەن قايتىپ كېلىدۇ ،بۇ شەھەرگە كىرەلمەيدۇ« 33 .مەن بۇ شەھەرنى ئۆزۈمنىڭ ۋە خىزمەتكارىم داۋۇتنىڭ ھۆرمىتى ئۈچۈن قوغدايمەن ،قۇتقۇزىمەن 34 شۇ كېچە پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى چىقىپ ،ئاسسۇرلرنىڭ لگېرىدا 185مىڭ ئادەمنى ئۆلتۈردى .ئۇلر ئەتىگەندە 35 .ئورنىدىن تۇرغاندا ،ئۇلرنىڭ ھەممىسى ئۆلۈك ئىدى .شۇنىڭ بىلەن ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يولغا چىقىپ ،نىنەۋىگە قايتىپ باردى ۋە شۇ يەردە تۇرۇپ قالدى 36 ئۇ ئۆزىنىڭ ئىلھى نىسرھكنىڭ ئۆيىدە ئىبادەت قىلىۋاتقاندا ،ئوغۇللىرى ئادراممەلەك بىلەن شارېزەر ئۇنى قىلىچ بىلەن 37 .ئۆلتۈرۈپ ،ئەرمېنىيە زېمىنىغا قېچىپ كەتتى .ئۇنىڭ ئورنىغا ئوغلى ئەسارخاددھن پادىشاھ بولدى
تارىخنامە 2- 23-32:1 بۇ ئىشلردىن ۋە ئۇنىڭ مۇستەھكەملىنىشىدىن كېيىن ،ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يەھۇداغا بېسىپ كىرىپ ،قورشاۋلىق 1 .شەھەرلەرگە قارشى چېدىر تىكىپ ،ئۇلرنى ئۆزىگە ئېلىشنى ئويلىدى ،خىزەكىيە سانخېرىبنىڭ كەلگەنلىكىنى ۋە ئۆزىنىڭ يېرۇسالېمغا قارشى ئۇرۇش قىلماقچى بولغانلىقىنى كۆرۈپ 2 ،ئۇ شەھەر سىرتىدىكى بۇلقلرنىڭ سۈيىنى توسۇش ئۈچۈن ئەمەلدارلىرى ۋە قۇدرەتلىك ئەسكەرلىرى بىلەن مەسلىھەتلەشتى 3 .ئۇلر ئۇنىڭغا ياردەم قىلدى :شۇڭا نۇرغۇن كىشىلەر توپلىنىپ ،بارلىق سۇ مەنبەلىرىنى ۋە زېمىننىڭ ئوتتۇرىسىدىن ئېقىۋاتقان ئېقىننى توسۇۋالدى .ئۇلر 4 ».ئاسسۇر پادىشاھلىرى نېمىشقا كېلىپ كۆپ سۇ تاپاليدۇ؟« دېدى .ئۇ ئۆزىنى كۈچەيتىپ ،بۇزۇلغان تاملرنىڭ ھەممىسىنى قايتا ياساپ ،مۇنارلرغا كۆتۈردى ،سىرتىدىن يەنە بىر تام ياسىدى 5 .داۋۇت شەھىرىدىكى مىللونى رېمونت قىلىپ ،نۇرغۇن ئوقيا ۋە قالقانلرنى ياسىدى ئۇ خەلق ئۈستىدىن ئۇرۇش باشلىقلىرىنى تەيىنلەپ ،ئۇلرنى شەھەر دەرۋازىسى ئالدىدىكى كوچىغا يىغدى ۋە ئۇلرغا ااسارەت 6 :بىلەن مۇنداق دېدى كۈچلۈك ۋە ااسارەتلىك بولۇڭلر ،ئاسسۇر پادىشاھىدىن ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان بارلىق كىشىلەردىن قورقماڭلر ۋە 7 .قورقماڭلر ،چۈنكى بىز بىلەن بولغانلر ئۇنىڭ بىلەن بولغانلردىن كۆپ .ئۇنىڭ بىلەن بىر كۈچ بار ،لېكىن بىز بىلەن بىللە پەرۋەردىگار خۇدايىمىز بىزگە ياردەم بېرىدۇ ۋە اەڭلىرىمىزدە اەڭ قىلىدۇ 8 .خەلق يەھۇدا پادىشاھى خىزەكىيەنىڭ سۆزلىرىگە ئىشەندى بۇنىڭدىن كېيىن ،ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب ئۆزىنىڭ خىزمەتچىلىرىنى يېرۇسالېمغا ئەۋەتتى )ئەمما ئۇ ئۆزى لكىشنى 9 :قورشاۋغا ئېلىپ ،بارلىق قوشۇنىنى ئېلىپ باردى( ،يەھۇدا پادىشاھى خىزەكىيە ۋە يېرۇسالېمدىكى بارلىق يەھۇدا خەلقىگە ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب مۇنداق دەيدۇ» :سىلەر يېرۇسالېمدا قورشاۋدا تۇرۇپ ،نېمىگە ئىشىنىسىلەر؟« 10 خىزەكىيە سىلەرنى ئاچلىق ۋە ئۇسسۇزلۇقتىن ئۆلۈپ كېتىشكە قايىل قىلىپ» ،پەرۋەردىگار خۇدايىمىز بىزنى ئاسسۇر 11 پادىشاھىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزىدۇ« دەپ ئېيتمىدىمۇ؟ خىزەكىيە ئۆزىنىڭ بۇتخانىلىرى ۋە قۇربانلىق سۇپىلىرىنى بۇزۇۋەتكەن ۋە يەھۇدا ۋە يېرۇسالېمغا» :سىلەر بىرل قۇربانلىق 12 سۇپىسىنىڭ ئالدىدا سەادە قىلىڭلر ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدە خۇشبۇي پۇراق ياقىڭلر« دەپ بۇيرۇق قىلغان ئەمەسمۇ؟ سىلەر مېنىڭ ۋە ئاتا-بوۋىلىرىمنىڭ باشقا دۆلەتلەردىكى خەلقلەرگە نېمە قىلغانلىقىمنى بىلمەمسىلەر؟ بۇ دۆلەتلەردىكى خەلقلەرنىڭ 13 ئىلھلىرى ئۆز زېمىنلىرىنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزالىدىمۇ؟ ئاتا-بوۋىلىرىم ۋەيران قىلغان مىللەتلەرنىڭ ئىلھلىرى ئىچىدە كىم ئۆز خەلقىنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزۇپ قالليتتى؟ سىلەرنىڭ 14 خۇدايىڭلر سىلەرنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزاليتتى؟ شۇڭا خىزكىيا سىلەرنى بۇ يول بىلەن ئالداپ ،ئۇلرغا ئىشەنمەڭلر .چۈنكى ھېچقانداق مىللەت ياكى پادىشاھلىقنىڭ ئىلھى ئۆز 15 .خەلقىنى مېنىڭ ۋە ئاتا-بوۋىلىرىمنىڭ قولىدىن قۇتقۇزالمىغان .سىلەرنىڭ خۇدايىڭلر سىلەرنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزۇپ قاللمايدۇ .ئۇنىڭ خىزمەتچىلىرى پەرۋەردىگار خۇداغا ۋە ئۇنىڭ خىزمەتكارى خىزكىياغا قارشى يەنە نۇرغۇن گەپلەرنى قىلدى 16 ئۇ يەنە ئىسرائىلنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگارغا ھاقارەت قىلىپ ،ئۇنىڭغا قارشى خەت يېزىپ» :باشقا ئەلرنىڭ خۇدالىرى ئۆز 17 .خەلقىنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزالمىغاندەك ،خىزەكىيەنىڭ خۇداسىمۇ ئۆز خەلقىنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزالمايدۇ« دېدى 4
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
ئۇلر يەھۇدىيلر تىلىدا ،سېپىل ئۈستىدە تۇرغان يېرۇسالېم خەلقى ئۈچۈن قاتتىق ۋارقىرىدى ،ئۇلرنى قورقۇتۇپ ،بىئارام 18 .قىلىپ ،شەھەرنى ئىگىلەشكە مەابۇرلىدى ئۇلر يەر يۈزىدىكى خەلقنىڭ ئىنسان قولى بىلەن ياسالغان ئىلھلىرىغا قارشى سۆزلىگەندەك ،يېرۇسالېمنىڭ خۇداسىغا قارشى 19 .سۆزلىدى .شۇڭا خىزكىيا پادىشاھ بىلەن ئاموزنىڭ ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەر دۇئا قىلىپ ،ئاسمانغا قاراپ يالۋۇردى 20 پەرۋەردىگار بىر پەرىشتە ئەۋەتىپ ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ لگېرىدىكى بارلىق باتۇر ئەسكەرلەرنى ،رەھبەرلەر ۋە 21 قوماندانلرنى قىرىپ تاشلىدى .شۇڭا ئۇ نومۇس بىلەن ئۆز يۇرتىغا قايتىپ كەلدى .ئۇ ئۆز ئىلھىنىڭ ئۆيىگە كىرگەندە ،ئۆزىنىڭ .ئىچكى ئەزالىرى ئۇنى قىلىچ بىلەن ئۆلتۈردى شۇنداق قىلىپ ،پەرۋەردىگار خىزكىيا ۋە يېرۇسالېم ئاھالىلىرىنى ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىبنىڭ ۋە باشقا بارلىق كىشىلەرنىڭ 22 .قولىدىن قۇتقۇزۇپ ،ئۇلرنى ھەر تەرەپتىن يېتەكلىدى .نۇرغۇن كىشىلەر پەرۋەردىگارغا سوۋغاتلرنى يېرۇسالېمغا ،يەھۇدا پادىشاھى خىزەكىيەگە سوۋغاتلرنى ئېلىپ كەلدى 23 .شۇنىڭ بىلەن ئۇ شۇنىڭدىن كېيىن بارلىق مىللەتلەرنىڭ ئالدىدا شان-شۆھرەتكە ئېرىشتى
ئىشايا 37-36 ئىشايا 36 خىزەكىيە پادىشاھنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ ئون تۆتىنچى يىلىدا ،ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يەھۇدانىڭ بارلىق مۇداپىئەلىك 1 .شەھەرلىرىگە ھۇاۇم قىلىپ ،ئۇلرنى ئىشغال قىلدى ئاسسۇر پادىشاھى رابشاقنى لكىشتىن يېرۇسالېمغا ،پادىشاھ خىزەكىيەگە نۇرغۇن قوشۇن بىلەن ئەۋەتتى .ئۇ ئۈستۈنكى 2 .كۆلچەكنىڭ سۇ چىقىرىش ئېغىزىنىڭ بويىدا ،سۇ چىقىرىش مەيدانىغا بارىدىغان يولدا تۇراتتى ئاندىن ئۇنىڭ ئالدىغا خىلقىيانىڭ ئوغلى ،ئۆي باشقۇرغۇچىسى ئەلياكىم ،كاتىپ شېبنا ۋە ئاساپنىڭ ئوغلى ،خاتىرىلىگۈچى يوئاھ 3 .كەلدى رابشاق ئۇلرغا مۇنداق دېدى» :سىلەر خىزەكىيەگە» :ئۇلۇغ پادىشاھ ،ئاسسۇر پادىشاھى مۇنداق دەيدۇ :سەن نېمىگە 4 .ئىشىنىسەن؟« دەپ ئېيتىڭلر سەن ئېيتىسەن ،مەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن مەسلىھەت ۋە كۈچ-قۇۋۋەتكە ئىگەمەن .ئەمدى كىمگە ئىشىنىسەن ،ماڭا قارشى 5 ئىسيان كۆتۈرىسەن؟ ،سەن بۇ سۇنۇق قامىشنىڭ تاياقچىسىغا ،يەنى مىسىرغا ئىشىنىۋاتىسەن .ئەگەر بىر كىشى ئۇنىڭغا تايانسا ،ئۇ ئۇنىڭ قولىغا كىرىپ 6 .ئۇنى تېشىپ كېتىدۇ .مىسىر پادىشاھى فىرئەۋن ئۆزىگە تايانغانلرنىڭ ھەممىسىگە شۇنداق ئىشىنىدۇ ئەگەر سەن ماڭا» :بىز پەرۋەردىگار خۇدايىمىزغا ئىشىنىمىز« دېسەڭ ،خىزكىيا يەھۇدا ۋە يېرۇسالېمغا» :سىلەر بۇ قۇربانلىق 7 سۇپىسىنىڭ ئالدىدا سەادە قىلىڭلر« دېگەن ،ئۇنىڭ ئېگىزلىكلىرى ۋە قۇربانلىق سۇپىلىرىنى بۇزۇۋەتكەن خۇدا ئەمەسمۇ؟ شۇڭا ،ئەگەر قۇدرىتىڭىز يەتسە ،ئاسسۇر پادىشاھى خواايىنىمغا ئىككى مىڭ ئات بېرىمەن ،شۇڭا ئۇلرغا مىنگۈچىلەرنى 8 .قويۇۋېتەلەيسىز «،دېدى ئۇنداقتا ،سەن قانداق قىلىپ خواايىنىمنىڭ ئەڭ كىچىك خىزمەتچىلىرىنىڭ بىرىنىڭ باشلىقىنى ئىنكار قىلىپ ،اەڭ ھارۋىلىرى ۋە 9 ئاتلىق ئەسكەرلەر ئۈچۈن مىسىرغا ئىشىنىسەن؟ مەن ئەمدى پەرۋەردىگارنىڭ ئىرادىسىسىز بۇ زېمىننى ۋەيران قىلىشقا كەلدىممۇ؟ پەرۋەردىگار ماڭا» :بۇ زېمىنغا ھۇاۇم 10 .قىلىپ ،ئۇنى ۋەيران قىل!« دېدى ئاندىن ئەلياكىم ،شېبنا ۋە يوئاھ رابشاققا» :بىز قۇللىرىڭىز بىلەن سۈرىيە تىلىدا سۆزلەشسىڭىز بولىدۇ ،چۈنكى بىز ئۇنى 11 .چۈشىنىمىز ،بىز بىلەن يەھۇدىيلرنىڭ تىلىدا ،سېپىلدىكى خەلقنىڭ ئاڭلىشىغا ئاساسەن سۆزلەشمەڭلر« دېدى لېكىن رابشاق ئۇنىڭغا» :خواايىنىم مېنى بۇ سۆزلەرنى خواايىنىڭىز بىلەن سىلەرگە ئېيتىشقا ئەۋەتتىمۇ؟ ئۇ مېنى تامدا 12 »ئولتۇرغانلرنىڭ يېنىغا ئەۋەتمىدىمۇ؟ ئۇلر سىلەر بىلەن بىللە ئۆز تېزەكلىرىنى يەپ ،ئۆز سۈيدۈكلىرىنى ئىچىشىگە ئەۋەتتىمۇ؟ .دېدى ئاندىن رابشاق ئورنىدىن تۇرۇپ ،يەھۇدىيلرنىڭ تىلىدا قاتتىق ئاۋازدا مۇنداق دېدى» :سىلەر ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ سۆزلىرىنى 13 ».ئاڭلڭلر .پادىشاھ مۇنداق دەيدۇ» :خىزېكىيا سىلەرنى ئالدىمىسۇن ،چۈنكى ئۇ سىلەرنى قۇتقۇزالمايدۇ« 14 خىزكىيا سىلەرنى پەرۋەردىگارغا ئىشىنىشكە مەابۇرلپ» :پەرۋەردىگار بىزنى چوقۇم قۇتقۇزىدۇ ،بۇ شەھەر ئاسسۇر 15 .پادىشاھىنىڭ قولىغا تاپشۇرۇلمايدۇ« دەپ ئېيتمىسۇن خىزكىيانىڭ سۆزىگە قۇلق سالماڭلر .چۈنكى ئاسسۇر پادىشاھى مۇنداق دەيدۇ» :مەن بىلەن سوۋغات قىلىپ كېلىشىم 16 .تۈزۈڭلر ،ماڭا كېلىڭلر .ھەركىم ئۆز ئۈزۈمزارلىقىنىڭ ،ئەنجۈر دەرىخىنىڭ مېۋىسىنى يەپ ،ئۆز قۇدۇقىنىڭ سۈيىنى ئىچىڭلر .مەن كېلىپ ،سىلەرنى ئۆز يۇرتۇڭلرغا ئوخشاش ،ئاشلىق ۋە شارابقا مول ،نان ۋە ئۈزۈمزارلىققا مول زېمىنغا ئېلىپ كەتكۈچە 17
5
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
ھەزەكىيە سىلەرنى» :پەرۋەردىگار بىزنى قۇتقۇزىدۇ« دەپ ئازدۇرمىسۇن .باشقا مىللەتلەرنىڭ ئىلھلىرىنىڭ قايسىسى ئۆز 18 زېمىنىنى ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇپ قالدى؟ خامات ۋە ئارفادنىڭ خۇدالىرى قەيەردە؟ سېفارۋايمنىڭ خۇدالىرى قەيەردە؟ ئۇلر سامارىيەنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزۇپ 19 قالدىمۇ؟ بۇ زېمىنلرنىڭ ئىلھلىرى ئىچىدە كىملەر ئۆز زېمىنىنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزدى؟ پەرۋەردىگار يېرۇسالېمنى مېنىڭ قولۇمدىن 20 قۇتقۇزسۇن؟ لېكىن ئۇلر اىم تۇرۇپ ،پادىشاھنىڭ بىر ئېغىزمۇ ااۋابى بولمىدى ،چۈنكى پادىشاھ »ئۇنىڭغا ااۋاب بەرمەڭلر« دېگەن 21 .بۇيرۇقنى بەرگەنىدى ئاندىن خىلقىيانىڭ ئوغلى ،ئۆي باشقۇرغۇچىسى ئەلياكىم ،خەتچى شېبنا ۋە ئاساپنىڭ ئوغلى خاتىرىلىگۈچى يوئاھ كىيىملىرىنى 22 .يىرتىۋەتكەن ھالدا خىزكىيانىڭ يېنىغا كېلىپ ،رابشاكېنىڭ سۆزلىرىنى ئۇنىڭغا ئېيتتى ئىشايا 37 .پادىشاھ خىزەكىيە بۇنى ئاڭلىغاندا ،كىيىملىرىنى يىرتىپ ،ئۈستىگە خالتا كىيىپ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىغا كىردى 1 ئۇ ئۆي باشقۇرغۇچىسى ئەلياكىمنى ،كاتىپ شېبنانى ۋە رھھانىيلرنىڭ ئاقساقاللىرىنى ئاموزنىڭ ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەرگە 2 .ئەۋەتتى ئۇلر ئۇنىڭغا» :خىزەكىيە مۇنداق دەيدۇ :بۈگۈن ئازاب-ئوقۇبەت ،ئەيىبلەش ۋە كۇفرىلىق كۈنى! چۈنكى بالىلر تۇغۇلۇش ئالدىدا 3 .تۇرۇۋاتىدۇ ،لېكىن تۇغۇشقا كۈچ يوق «.دېدى ،پەرۋەردىگار خۇدايىڭىز ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ ھايات خۇدانى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئەۋەتكەن رابشاكېنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلپ 4 .پەرۋەردىگار خۇدايىڭىز ئاڭلىغان سۆزلەرنى ئەيىبلىشى مۇمكىن .شۇڭا ،قالغانلر ئۈچۈن دۇئا قىلغايسىز .شۇڭا پادىشاھ خىزەكىيەنىڭ خىزمەتكارلىرى ئىشاييانىڭ يېنىغا كەلدى 5 ئىشاييا ئۇلرغا مۇنداق دېدى» :سىلەر خواايىنىڭلرغا مۇنداق دەڭلر :پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ :ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ 6 .خىزمەتكارلىرىنىڭ ماڭا ھاقارەت قىلغان سۆزلىرىدىن قورقماڭلر مانا ،مەن ئۇنىڭغا بىر رھھ ئەۋەتىمەن ،ئۇ بىر خەۋەر ئاڭلپ ،ئۆز يۇرتىغا قايتىپ كېتىدۇ ،ئاندىن ئۇنى ئۆز يۇرتىدا قىلىچ بىلەن 7 .ئۆلتۈرىمەن شۇنىڭ بىلەن رابشاق قايتىپ كېلىپ ،ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ لىبناھقا قارشى ئۇرۇش قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردى .چۈنكى ئۇ ئۇنىڭ 8 .لكىشتىن ئايرىلغانلىقىنى ئاڭلىغانىدى ،ئۇ ئېفىئوپىيە پادىشاھى تىرھاكاھ توغرىسىدا »ئۇ سەن بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا چىقتى« دېگەن گەپلەرنى ئاڭلىغاندىن كېيىن 9 :خىزكىياغا ئەلچى ئەۋەتىپ مۇنداق دېدى سىلەر يەھۇدا پادىشاھى خىزەكىيەگە مۇنداق دەڭلر» :سەن ئىشىنىدىغان خۇدايىڭ سېنى» :يېرۇسالېم ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ قولىغا 10 .بېرىلمەيدۇ« دەپ ئالداپ قويمىسۇن ئاسسۇر پادىشاھلىرىنىڭ بارلىق زېمىنلرنى ۋەيران قىلىپ ،ئۇلرغا نېمە قىلغانلىقىنى ئاڭلىدىڭمۇ؟ ئەمدى قۇتۇلۇپ قالىسەنمۇ؟ 11 ئاتا-بوۋىلىرىم ۋەيران قىلغان مىللەتلەرنىڭ ،يەنى گوزان ،ھاران ،رېزەف ۋە تېلسساردىكى ئېدېن بالىلىرىنىڭ خۇدالىرى 12 ئۇلرنى قۇتقۇزدىمۇ؟ خامات پادىشاھى ،ئارفاد پادىشاھى ،سېفارۋايم شەھىرى ،خېنا ۋە ئىۋاھنىڭ پادىشاھى قەيەردە؟ 13 خىزكىيا ئەلچىلەرنىڭ قولىدىن خەتنى ئېلىپ ئوقۇدى .ئاندىن خىزكىيا پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىغا بېرىپ ،ئۇنى 14 .پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا ئاچتى :خىزكىيا پەرۋەردىگارغا دۇئا قىلىپ مۇنداق دېدى 15 ئى قۇدرەتلىك پەرۋەردىگار ،ئىسرائىلنىڭ خۇداسى ،سەن كېرۇبلر ئارىسىدا تۇرغۇچىسەن ،يەر يۈزىدىكى بارلىق 16 .پادىشاھلىقلرنىڭ يالغۇز خۇداسىسەن .ئاسمان بىلەن زېمىننى سەن ياراتقانسەن ئى پەرۋەردىگار ،قۇلىقىڭنى ئېگىپ ئاڭل ،ئى پەرۋەردىگار ،كۆزۈڭنى ئېچىپ كۆر ،تىرىك خۇداغا ئەيىبلەش ئۈچۈن ئادەم 17 .ئەۋەتكەن سانخېرىبنىڭ بارلىق سۆزلىرىنى ئاڭل .ئى پەرۋەردىگار ،ھەقىقەتەن ئاسسۇر پادىشاھلىرى بارلىق مىللەتلەرنى ۋە ئۇلرنىڭ يۇرتلىرىنى ۋەيران قىلدى 18 ئۇلرنىڭ ئىلھلىرىنى ئوتقا تاشلىدى ،چۈنكى ئۇلر ئىلھ ئەمەس ،بەلكى ئىنسانلرنىڭ قولى بىلەن ياسالغان ياغاچ ۋە تاشتىن 19 .ياسالغان ئىدى .شۇڭا ئۇلر ئۇلرنى ۋەيران قىلدى ئى پەرۋەردىگار خۇدايىمىز ،ئەمدى بىزنى ئۇنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇڭ ،شۇنداق قىلساڭ ،يەر يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلر 20 .سېنىڭ يالغۇز پەرۋەردىگار ئىكەنلىكىڭنى بىلسۇن ئاندىن ئاموزنىڭ ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەر خىزكىياغا مۇنداق دېدى» :ئىسرائىللرنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ :سەن 21 .ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىبقا قارشى ماڭا دۇئا قىلدىڭ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئۇنىڭغا ئېيتقان سۆزى مۇنداق» :سىئوننىڭ پاك قىزلىرى سېنى مەنسىتمىدى ،سېنى مەسخىرە قىلدى 22 ».يېرۇسالېمنىڭ قىزى ساڭا قاراپ بېشىنى چايقىدى
6
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
كىمنى ئەيىبلەپ ،كىمنى ھاقارەتلىدىڭ؟ كىمگە قارشى ئاۋازىڭنى كۆتۈرۈپ ،كىمنى يۇقىرى كۆتۈردۈڭ؟ ئىسرائىلنىڭ مۇقەددەس 23 .خۇداسىغا قارشى سەن خىزمەتكارلىرىڭ ئارقىلىق پەرۋەردىگارغا ھاقارەت كەلتۈردۈڭ ۋە» :مەن نۇرغۇن اەڭ ھارۋىلىرىم بىلەن تاغلرنىڭ 24 ،چوققىسىغا ،لىۋاننىڭ تاغ باغرىغا چىقتىم ،ئۇنىڭ ئېگىز كېدىر دەرەخلىرىنى ۋە ئەڭ ياخشى قارىغاي دەرەخلىرىنى كېسىۋېتىمەن .ئۇنىڭ ئېگىز چېگراسىغا ۋە كارمېل ئورمانلىقىغا كىرىمەن« دېدىڭ .مەن قۇدۇق قېزىپ ،سۇ ئىچتىم ،پۇتۇمنىڭ تېگى بىلەن قورشاۋغا ئېلىنغان اايلرنىڭ بارلىق دەريالىرىنى قۇرۇتۇۋەتتىم 25 سەن بۇرۇندىن باشلپ مەن بۇنى قانداق قىلغانلىقىمنى ،قەدىمدىن تارتىپ قانداق ليىھەلىگەنلىكىمنى ئاڭلىمىدىڭمۇ؟ ئەمدى 26 .ئەمەلگە ئاشۇردۇم ،سەن مۇداپىئە قىلىنغان شەھەرلەرنى ۋەيران قىلىپ ،خارابىلىككە ئايلندۇردۇڭ ،شۇڭا ئۇلرنىڭ ئاھالىسى ئااىزلىشىپ ،قورقۇپ ،خىجىل بولۇپ قالدى .ئۇلر دال ئوت-چۆپلىرىگە ،يېشىل ئۆسۈملۈكلەرگە 27 .ئۆگزىلەردىكى ئوت-چۆپلەرگە ،ئۆسمەي تۇرۇپل قۇرۇپ كەتكەن دانلرغا ئوخشاپ قالدى .لېكىن مەن سېنىڭ تۇرغان اايىڭنى ،چىقىپ-كىرىشۈڭنى ۋە ماڭا بولغان غەزىپىڭنى بىلىمەن 28 ،ماڭا بولغان غەزەپ-غەزەپلىرىڭ ۋە غەزەپلىرىڭ قۇلىقىمغا يەتتى ،شۇڭا مەن ئىلمەكنى بۇرنۇڭغا ،يۈدۈكىمنى ئاغزىڭغا سېلىپ 29 .سېنى كەلگەن يولۇڭ بىلەن قايتۇرۇپ كېتىمەن بۇ سىلەرگە بىر ئالمەت بولسۇن :بۇ يىل ئۆزىدىن ئۆسكەننى يەيسىلەر ،ئىككىنچى يىلى ئۆزىدىن ئۆسكەننى يەيسىلەر ،ئۈچىنچى 30 .يىلى تېرىپ ،ئورۇپ ،ئۈزۈمزارلىق قۇرۇپ ،مېۋىسىنى يەيسىلەر .يەھۇدا قەبىلىسىدىن قېچىپ قۇتۇلغانلر يەنە چوڭقۇر يىلتىز تارتىپ ،يۇقىرىغا قاراپ مېۋە بېرىدۇ 31 چۈنكى يېرۇسالېمدىن قالغانلر چىقىدۇ ،سىئون تېغىدىن قېچىپ قۇتۇلغانلر چىقىدۇ .بۇنى قۇدرەتلىك پەرۋەردىگارنىڭ 32 .قىزغىنلىقى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ شۇڭا پەرۋەردىگار ئاسسۇر پادىشاھى توغرىسىدا مۇنداق دەيدۇ» :ئۇ بۇ شەھەرگە كىرمەيدۇ ،بۇ يەرگە ئوق ئاتمايدۇ ،ئۇنىڭ 33 ».ئالدىغا قالقان كۆتۈرۈپ كەلمەيدۇ ،ئۇنىڭغا قارشى تۆمۈر توساق قۇرمايدۇ .پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ» :ئۇ كەلگەن يولى بىلەن قايتىپ كېلىدۇ ،بۇ شەھەرگە كىرەلمەيدۇ« 34 .چۈنكى مەن بۇ شەھەرنى ئۆزۈمنىڭ ۋە خىزمەتكارىم داۋۇتنىڭ ھۆرمىتى ئۈچۈن قوغدايمەن 35 پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى چىقىپ ،ئاسسۇرلرنىڭ لگېرىدا 185مىڭ ئادەمنى ئۆلتۈردى .ئۇلر ئەتىگەندە ئورنىدىن 36 .تۇرغاندا ،ئۇلرنىڭ ھەممىسى ئۆلۈك ئىدى .شۇنىڭ بىلەن ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يولغا چىقىپ ،نىنەۋىگە قايتىپ باردى ۋە شۇ يەردە تۇرۇپ قالدى 37 ئۇ ئۆزىنىڭ ئىلھى نىسرھكنىڭ ئۆيىدە ئىبادەت قىلىۋاتقاندا ،ئوغۇللىرى ئادراممەلەك بىلەن شارېزەر ئۇنى قىلىچ بىلەن 38 .ئۆلتۈرۈپ ،ئەرمەنىيە زېمىنىغا قېچىپ كەتتى .ئۇنىڭ ئورنىغا ئوغلى ئەسارخاددھن پادىشاھ بولدى
ئايەت بويىچە پارىىلش خىزەكىيە ،ئىشاييا ،سانخېرىب ۋە رابشاكېنىڭ تارىخىي ھېكايىسى كونا ئەھدەنىڭ ئۈچ ئاساسلىق ئورنىدا خاتىرىلەنگەن :پادىشاالر .باب ، 19-18ئىشاييا 37-36ۋە تارىخ -2باب 2-32 .پادىشاا جامىس نۇسخىسىدىكى پاراللېل پارچىلرغا ماس كېلىدىغان ئايەت-ئايەتلەرنىڭ تەھلىلى ۋە مۇھىم دەرسلەر كۆرسىتىلدى
.1خىزەكىيەنىڭ سادىقلىقى ۋە دەسلەپكى ئىسلااتلىرى پادىشاالر – 3–18:1 2خىزەكىيە 25يېشىدا يەھۇدادا ھۆكۈمرانلىق قىلىشقا باشلىدى ۋە »پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە توغرا .بولغان ئىشلرنى« قىلدى پادىشاالر – 18:4ئۇ ئېگىزلىكلەرنى يوقىتىپ ،بۇتلرنى چېقىپ ،ئاشېرلىك دەرەخلىرىنى كېسىپ ،مۇسا ياسىغان مىس يىلننى 2 ).نېخۇشتان( پارچىلىدى ،چۈنكى ئىسرائىللر ئۇنىڭغا خۇشبۇي كۆيدۈرۈشكە باشلىغانىدى ئۇ ئىسرائىلنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگارغا ئىشەندى ،ئۇنىڭدىن كېيىن يەھۇدا پادىشاھلىرى ئىچىدە« – aپادىشاالر 2 7–18:5 .ئۇنىڭغا ئوخشاش ھېچكىم يوق ئىدى «...پەرۋەردىگار ئۇنىڭ بىلەن بىللە ،ئۇ قەيەرگە بارسا شۇ يەردە مۇۋەپپەقىيەت قازىنىدۇ ئۇ ئاسسۇر پادىشاھىغا قارشى ئىسيان كۆتۈردى )ئۇنىڭغا خىزمەت قىلىشتىن باش تارتتى( ۋە – b–8پادىشاالر 18:7 2 .فىلىستىنلىكلەرنى غەززەگىچە تارمار قىلدى يىلنامە – 8–32:1سەنناخېرىبنىڭ يېقىنلىشىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ ،خىزەكىيە پادىشاھلىرى بىلەن بىرلىكتە يېرۇسالېم سىرتىدىكى سۇ2- :مەنبەلىرىنى توسۇش توغرىسىدا مەسلىھەتلىشىدۇ ،تام ۋە مۇنارلرنى ياسايدۇ ،قورال-ياراغ ياسايدۇ ۋە خەلقنى ئىلھاملندۇرىدۇ كۈچلۈك ۋە ااسارەتلىك بولۇڭلر ...ئۇنىڭ بىلەن بىر كۈچ بار؛ ئەمما بىز بىلەن بىللە بولغان پەرۋەردىگار خۇدايىمىز بىزگە« .ياردەم بېرىدۇ ۋە بىزنىڭ اەڭلىرىمىزدە اەڭ قىلىدۇ« )-2يىلنامە (8–32:7
7
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
.2سامارىيەنىڭ يىمىرىلىشى ۋە ئاسسۇرنىڭ تاجاۋۇزى پادىشاالر – 12–18:9خىزەكىيەنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ -4يىلى ،ئاسسۇر پادىشاھى شالمانەسەر سامارىيەنى )ئىسرائىلىيەنىڭ 2 شىمالىي پادىشاھلىقى( قورشاۋغا ئېلىپ ،خىزەكىيەنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ -6يىلى ئۇنى ئىشغال قىلدى ،چۈنكى ئىسرائىلىيە ».ئۆزلىرىنىڭ پەرۋەردىگار خۇداسىنىڭ سۆزىگە قۇلق سالمىدى« پادىشاالر / 18:13ئىشايا – 36:1خىزەكىيەنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنىڭ -14يىلى ،ئاسسۇر پادىشاھى سانخېرىب يەھۇدانىڭ بارلىق 2 .قورغانلىق شەھەرلىرىگە ھۇاۇم قىلىپ ،ئۇلرنى ئىشغال قىلدى پادىشاالر – 16–18:14 2خىزەكىيە قورقۇنچ ئىچىدە لكىشتىكى سانخېرىبقا باج ئەۋەتىپ» :مەن گۇناھ قىلدىم ،مەندىن ۋاز كېچىڭ ،ماڭا قانداق يۈكلىسىڭىز ،مەنمۇ شۇنداق قىلىمەن« دېدى .ئۇ 300تالنت كۈمۈش ۋە 30تالنت ئالتۇن تۆلىدى ،ھەتتا .پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىنىڭ ئىشىكلىرى ۋە تۈۋرۈكلىرىدىن ئالتۇنلرنى سىيرىۋەتتى
.3رابشاكېنىڭ مەسخىرەلىرى ۋە رواىي ئۇرۇش پادىشاالر / 18–18:17ئىشايا – 3–36:2سانخېرىب تارتان ،رابسارىس ۋە رابشاكېھنى لكىشتىن نۇرغۇن قوشۇن بىلەن 2 .يېرۇسالېمغا ئەۋەتتى .ئۇلر ئۈستۈنكى كۆلنىڭ سۇ يولى بويىدا تۇردى .ئەلىياكىم ،شېبنا ۋە يوئاھ ئۇلرنى كۈتۈۋېلىشقا چىقتى پادىشاالر / 21–18:19ئىشايا – 6–36:4رابشاكېھ سانخېرىبنىڭ خەۋىرىنى يەتكۈزىدۇ» :سەن نېمىگە ئىشىنىسەن؟« ئۇ 2 يەھۇدانى مىسىرغا ئىشەنگەنلىكى ئۈچۈن مەسخىرە قىلىپ ،مىسىرنى ئۇنىڭغا تايانغان ھەر قانداق ئادەمنىڭ قولىنى تېشىپ كېتىدىغان ».سىناپ كەتكەن قامىش« دەپ ئاتىدى پادىشاالر / 18:22ئىشايا – 36:7رابشاخ خىزەكىيەنىڭ دىنىي ئىسلھاتلىرىنى بۇرمىلشقا ئۇرۇنۇپ ،خىزەكىيەنىڭ 2 .ئېگىزلىكتىكى ئورۇنلر ۋە قۇربانلىق سۇپىلىرىنى چېقىۋېتىش ئارقىلىق خۇداغا غەزەپ يەتكۈزگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈردى پادىشاالر / 25–18:23ئىشايا – 10–36:8رابشاكېھ ئەگەر يەھۇدا ئۇلرغا مىنگۈچى تەمىنلىيەلەيدىغان بولسا ،مەسخىرە 2 قىلىپ 2000ئات بېرىدۇ .ئاندىن ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئۆزى ئۇنى يەھۇدانى ۋەيران قىلىش ئۈچۈن ئەۋەتكەنلىكىنى ئىلگىرى .سۈرىدۇ» :پەرۋەردىگار ماڭا› :بۇ زېمىنغا بېرىپ ،ئۇنى ۋەيران قىل‹ دېدى« پادىشاالر / 18:26ئىشايا – 36:11ئەلياكىم ،شېبنا ۋە يوئاھ رابشاكېدىن يەھۇدىيلر تىلى )ئىبرانىي تىلى( ئورنىغا سۈرىيە 2 .تىلى )ئارامىي تىلى( تىلىدا سۆزلەشنى تەلەپ قىلىدۇ ،شۇنداق قىلسا تامدىكى ئاددىي خەلق ۋەھىمىگە چۈشۈپ قالمايدۇ پادىشاالر / 35–18:27 2ئىشايا – 20–36:12رابشاكې رەت قىلىپ ،تامدىكى كىشىلەرگە ئىبرانىي تىلىدا توۋلىدى .ئۇ ئۇلرنى خىزكىيانىڭ خۇدا ئۇلرنى قۇتقۇزىدىغانلىقىغا ۋەدە بېرىپ ئالداپ كېتىشىگە يول قويماسلىققا چاقىردى .ئۇ ھامات ،ئارپاد ،سېفارۋايم ياكى سامارىيەنىڭ ھېچقانداق ئىلھىنىڭ ئۇلرنىڭ زېمىنىنى ئاسسۇردىن قۇتقۇزالمىغانلىقى بىلەن ماختىنىدۇ .شۇڭا »پەرۋەردىگار .يېرۇسالېمنى مېنىڭ قولۇمدىن قۇتقۇزىدىغان بارلىق دۆلەتلەردىكى ئىلھلر ئىچىدە كىم بار؟« )پادىشاھلر (18:35 2 پادىشاالر / 37–18:36ئىشايا – 22–36:21خەلق اىم تۇرۇپ ،خىزېكىيانىڭ بۇيرۇقىغا ئاساسەن ئۇنىڭغا بىر ئېغىزمۇ 2 .ااۋاب بەرمىدى )»ئۇنىڭغا ااۋاب بەرمەڭلر«( .ئەمەلدارلر كىيىملىرىنى يىرتىۋەتكەن ھالدا خىزېكىيانىڭ يېنىغا قايتىپ كەلدى
.4خىزەكىيە ئىشايا ۋە پەرۋەردىگارنىڭ تۇنجى ۋەدىسىنى ئىزدەيدۇ پادىشاالر / 5–19:1ئىشايا – 5–37:1پادىشاھ خىزەكىيە كىيىملىرىنى يىرتىپ ،ئۈستىگە خالتا كىيىپ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىگە 2 ،كىرىپ ،ئەلىياكىم ،شېبنا ۋە رھھانىيلرنىڭ ئاقساقاللىرىنى ئىشايا پەيغەمبەرنىڭ ئالدىغا ئەۋەتتى .ئۇلر» :بۈگۈن ئازاب-ئوقۇبەت .ئەيىبلەش ۋە كۇفرىلىق كۈنى ...شۇڭا قالغانلر ئۈچۈن دۇئا قىلغايسەن« دەپ ااكارلىدى پادىشاالر / 7–19:6ئىشايا – 7–37:6ئىشايا خۇدانىڭ سۆزى بىلەن ااۋاب بېرىدۇ» :ئاسسۇر پادىشاھىنىڭ خىزمەتكارلىرىنىڭ 2 ماڭا ھاقارەت قىلغان سۆزلىرىدىن قورقماڭلر .مانا ،مەن ئۇنىڭغا بىر ئوت ئەۋەتىمەن ،ئۇ بىر خەۋەر ئاڭلپ ،ئۆز يۇرتىغا قايتىپ ».كېتىدۇ .مەن ئۇنى ئۆز يۇرتىدا قىلىچ بىلەن ئۆلتۈرىمەن
.5رابشاكېنىڭ كۇپۇرلۇق خېتى ۋە خىزكىيانىڭ دۇئاسى پادىشاالر / 13–19:8ئىشايا – 13–37:8رابشاكې قايتىپ كېلىپ ،سەنخېرىبنىڭ لىبناغا قارشى ئۇرۇش قىلىۋاتقانلىقىنى 2 كۆردى .ئېفىئوپىيە پادىشاھى تىرھاكانىڭ ئۇنىڭغا قارشى ئۇرۇشقا چىققانلىقىنى ئاڭلپ ،سەنخېرىب خىزېكىياغا يەنە بىر قېتىم خەت ،ئەۋەتىپ ،خۇدانىڭ يېرۇسالېمنى قۇتقۇزالمايدىغانلىقىنى ئاگاھلندۇردى ۋە ۋەيران بولغان مىللەتلەرنىڭ )گوزان ،ھاران ،رېزېف .تېلسسار( تىزىملىكىنى تۈزدى
8
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
پادىشاالر / 19:14ئىشايا – 37:14خىزەكىيە ئەلچىدىن خەتنى ئېلىپ ،ئۇنى ئوقۇپ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىگە كىرىپ ،ئۇنى 2 .پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا ئاىتى پادىشاالر / 19–19:15ئىشايا – 20–37:15خىزەكىيە دۇئا قىلىدۇ» :ئى پەرۋەردىگار ،ئىسرائىلنىڭ خۇداسى ،سەن كېرۇبلر 2 .ئارىسىدا تۇرىسەن ،سەن يەر يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلرنىڭ يالغۇز خۇداسىسەن ...ئى پەرۋەردىگار ،قۇلىقىڭنى ئېگىپ ئاڭل ئى پەرۋەردىگار ،كۆزۈڭنى ئېچىپ كۆر .سەنخېرىبنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭل ،ئۇ ئۇنى تىرىك خۇدانى ئەيىبلەشكە ئەۋەتكەن« .ئۇ :ئاسسۇرنىڭ باشقا مىللەتلەرنى ئۇلرنىڭ خۇدالىرى پەقەت ياغاچ ۋە تاش بولغاچقا ۋەيران قىلغانلىقىنى ئېتىراپ قىلىدۇ ۋە دۇئا قىلىدۇ شۇڭا ،ئى پەرۋەردىگار ،بىزنىڭ خۇدايىمىز ،سەندىن ئۆتۈنىمەنكى ،يەر يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلر سېنىڭ پەرۋەردىگار خۇدا« ».ئىكەنلىكىڭنى ،پەقەت سەنل ئىكەنلىكىڭنى بىلىدۇ
.6خۇدانىڭ ئىشايا ئارقىلىق بەرگەن جاۋابى پادىشاالر / 19:20ئىشايا – 22–37:21ئىشايا پەيغەمبەر خىزەكىيەگە مۇنداق خەۋەر ئەۋەتتى» :ئاسسۇر پادىشاھى 2 ».سانخېرىبقا قارشى ماڭا قىلغان دۇئالىرىڭنى ئاڭلىدىم ،پادىشاالر / 28–19:21ئىشايا – 29–37:22پەرۋەردىگار سانخېرىبنىڭ غۇرۇرىنى ئەيىبلەيدۇ» :سەن كىمنى ئەيىبلەپ 2 كىمگە لەنەت ئوقۇدۇڭ؟ ...ئىسرائىلىيەنىڭ مۇقەددەس ئىلھىغا قارشى« .خۇدا ئاسسۇرنىڭ غەلىبىسىنىڭ پەقەت ئۇنىڭ ئىلھىي كاپالىتى بىلەنل يول قويۇلغانلىقىنى تىلغا ئالىدۇ )»بۇنى قانداق قىلغانلىقىمنى بۇرۇندىنل ئاڭلىمىدىڭمۇ؟«( .سانخېرىبنىڭ غەزىپى سەۋەبىدىن ،خۇدا مۇنداق دەيدۇ» :مەن ئىلمەكنى بۇرنۇڭغا ،يۈدۈكىمنى لەۋلىرىڭگە سېلىپ ،سېنى كەلگەن يولۇڭ بىلەن قايتۇرۇپ ».قويىمەن پادىشاالر / 31–19:29ئىشايا – 32–37:30خۇدا يەھۇداغا ھايات قېلىش ۋە ئۆسۈشنىڭ ئالمىتىنى بېرىدۇ :يەھۇدا 2 .قەبىلىسىنىڭ قالغانلىرى يەنە ئاستىغا قاراپ يىلتىز تارتىپ ،ئۈستىگە قاراپ مېۋە بېرىدۇ پادىشاالر / 34–19:32ئىشايا – 35–37:33خۇدا ئاسسۇر پادىشاھى ھەققىدە مۇنداق ۋەدە بېرىدۇ» :ئۇ بۇ شەھەرگە 2 كىرمەيدۇ ،ئۇ يەرگە ئوق ئاتمايدۇ ،ئۇنىڭ ئالدىغا قالقان كۆتۈرۈپ كەلمەيدۇ ،ئۇنىڭغا قارشى يار قۇرمايدۇ ...چۈنكى مەن بۇ ».شەھەرنى قوغداپ ،ئۇنى قۇتقۇزىمەن ،ئۆزۈمنىڭ ۋە خىزمەتكارىم داۋۇتنىڭ ھۆرمىتى ئۈچۈن
.7ئىلاىي ئارىلىشىش ۋە سېنخېرىبنىڭ يىقىلىشى ،يىلنامە – 32:21دەل شۇ كېچىسى ،پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى چىقىپ / 2پادىشاالر / 19:35ئىشاييا 2 37:36 ئاسسۇرلرنىڭ لگېرىدىكى 185،000ئادەمنى ئۆلتۈردى .كىشىلەر ئەتىگەندە تۇرغاندا» ،ئۇلرنىڭ ھەممىسى ئۆلۈك ئىدى« دەپ .قارىدى .پادىشاالر / 19:36ئىشايا – 37:37سانخېرىب ئايرىلىپ ،نىنەۋىگە قايتىپ كېلىپ ،ئۇ يەردە تۇرىدۇ 2 ،يىلنامە – 32:21سانخېرىب ئۆزىنىڭ ئىلھى نىسرھخنىڭ ئۆيىدە ئىبادەت قىلىۋاتقاندا / 2پادىشاالر / 19:37ئىشايا 2 37:38 ئوغۇللىرى ئادراممېلېخ ۋە شارېزەر ئۇنى قىلىچ بىلەن ئۇرۇپ ،ئەرمېنىيە زېمىنىغا قېچىپ كەتتى .ئۇنىڭ ئورنىغا ئوغلى .ئەسارخاددھن پادىشاھ بولدى
اېكايىدىن ئېلىنغان مۇاىم ساۋاقلر ئىنسانلرنىڭ مۇرەسسە قىلىشى بىلەن ئىلاىي قۇتقۇزۇشنىڭ پەرقى ،خىزەكىيە دەسلەپتە ئىبادەتخانىدىن ئالتۇننى قىرغىن قىلىش ئارقىلىق سانخېرىبنى سېتىۋېلىشقا ئۇرۇنغان ) 2پادىشاھلر (16–14 :18 ئەمما ئاسسۇرىيە تولۇق بويسۇندۇرۇش ئۈچۈن قايتىپ كەلگەن .خۇدانىڭ دۈشمىنىنى رازى قىلىش ئاز ئۇچرايدۇ؛ خىزەكىيە .كۈمۈشكە تايىنىشنى توختىتىپ ،پۈتۈنلەي دۇئا قىلىشقا يۈزلەنگەندىل مەڭگۈلۈك تىنچلىققا ئېرىشكەن ئەمەلىي تەييارلىق رواىي ئىشەنچ بىلەن بىرلەشتۈرۈلدى قورشاۋ باشلىنىشتىن بۇرۇن ،خىزېكىيا سۇ بىلەن تەمىنلەشنى توختىتىپ ،تاملرنى مۇستەھكەملەپ ،مۇداپىئە ئىشلىرىنى تەشكىللىگەن )-2يىلنامە .(5–2 :32خۇداغا بولغان ئېتىقاد ئەمەلىي مەسئۇلىيەتنى نەزەردىن ساقىت قىلىشنى بىلدۈرمەيدۇ ،بەلكى خىزېكىيا .ئۆزىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى ئىشەنچىسىنى قورغانلىرىغا ئەمەس ،بەلكى قۇدرەتلىك قۇدرەتكە ئاساسلىغان مەسخىرە ۋە ئالدامچىلىققا قارشى رواىي پەرقلەندۈرۈش رابشاكې پىسخىكىلىق ئۇسۇللرنى قوللنغان -مۇقەددەس يازمىلرنى بۇرمىلش ،قورقۇنچ تارقىتىش ،خۇدانىڭ كۈچىگە گۇمان قىلىش ۋە رەھبەرلىكنى خەلقتىن ئايرىۋېتىشكە ئۇرۇنۇش ) 2پادىشاھلر .(35-28 ،18:22خىزەكىيەنىڭ »ئۇنىڭغا ااۋاب
9
پەرۋەردىگارنىڭ قۇدرەتلىك پەرىشتىسى يېرۇسالېمنى قوغدايدۇ
بەرمەڭلر« دېگەن بۇيرۇقى ،كۇپۇرلۇق مەسخىرە قىلىش بىلەن تالش-تارتىش قىلىشتىن باش تارتىپ ،مەسىلىنى بىۋاسىتە خۇداغا .ئېلىپ بېرىشنى تاللشنىڭ دانالىقىنى ئۆگىتىدۇ قىيىنچىلىقلىرىمىزنى پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا ئېچىش خىزەكىيە سانخېرىبنىڭ قورقۇنچلۇق خېتىنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن ،ئۇنى بىۋاسىتە ئىبادەتخانىغا ئېلىپ بېرىپ» ،پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا« يازدى ) 2پادىشاھلر .(19:14بۇ دۇئا قىلىش ئۈچۈن بىر ئۈلگە بولۇپ ،ئېنىق تەھدىتلەر ،قورقۇنچلر ۋە ئەندىشىلەرنى .بىۋاسىتە خۇدانىڭ ھۇزۇرىغا ئېلىپ بېرىپ ،ئۇلرنى ئۇنىڭ ئالدىدا ئاشكارىلىدى دۇئادا خۇدانىڭ شان-شەرىپى ئەڭ مۇاىم ئورۇندا تۇرىدۇ خىزەكىيە پەقەت شەخسىي ھايات قېلىش ئۈچۈنل دۇئا قىلمىغان؛ ئۇ خۇدانىڭ »يەر يۈزىدىكى بارلىق پادىشاھلىقلر سېنىڭ پەرۋەردىگار خۇدا ئىكەنلىكىڭنى ،پەقەت سەنل ئىكەنلىكىڭنى بىلىشى« ئۈچۈن دۇئا قىلغان ) 2پادىشاھلر .(19:19خۇدانىڭ شان.شەرىپىگە مەركەزلەشكەن دۇئالر ئۇنىڭ ئىرادىسىگە زىچ ماس كېلىدۇ ئىنساننىڭ غۇرۇرىغا قارشى ئاللانىڭ پادىشاالىقى سەنخېرىب ئۆزىنىڭ ھەربىي غەلىبىلىرىنىڭ ئۆز كۈچىنىڭ نەتىجىسى ئىكەنلىكىگە ئىشەنگەن ) 2پادىشاھلر .(24–19:23خۇدا ئۇنىڭغا ئۇنىڭ پەقەت خۇدانىڭ ئومۇمىي پىلنىدىكى بىر قورال ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتكەن ) 2پادىشاھلر .(28–19:25خۇدا .تەكەببۇرلرغا قارشى تۇرىدۇ ،ھېچقانداق دۇنياۋى كۈچ ئۇنىڭ ئالىي مەقسىتىگە قارشى تۇرالمايدۇ
10