Uyghur - The Book of Genesis

‫يارىتىلىش‬ ‫‪1‬باب‬‫‪1‬باشتا خۇدا ئاسماننى ۋە زېمىننى ياراتتى‪.‬‬ ‫‪2‬يەر شەكلى يوق ئىدى ‪.‬قاراڭغۇلۇق چوڭقۇرلۇقتا ئىدى ‪.‬خۇدانىڭ روھى سۇ يۈزىدە ھەرىكەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪3‬خۇدا« ‪:‬يورۇقلۇق بولسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪4‬خۇدا نۇرنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى كۆردى ‪.‬خۇدا نۇرنى قاراڭغۇلۇقتىن ئايرىدى‪.‬‬ ‫‪5‬خۇدا يورۇقلۇقنى ‪ ،‬قاراڭغۇلۇقنى كېچە دەپ ئاتىدى ‪.‬كەچ بىلەن ئەتىگەن بىرىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫‪6‬خۇدا« ‪:‬سۇنىڭ ئوتتۇرىسىدا بىر يەر بار ‪ ،‬ئۇ سۇنى سۇدىن ئايرىسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪7‬خۇدا يەر يۈزىنى ياساپ ‪ ،‬يەر ئاستىدىكى سۇلرنى يەر ئۈستىدىكى سۇدىن ئايرىدى‪.‬‬ ‫‪8‬خۇدا ئاسماننى ئاسمان دەپ ئاتىدى ‪.‬كەچ ۋە ئەتىگەن ئىككىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫‪9‬خۇدا« ‪:‬ئاسماندىكى سۇلر بىر يەرگە توپلىنىپ ‪ ،‬قۇرۇق يەر كۆرۈنسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪10‬خۇدا قۇرۇق يەرنى يەر دەپ ئاتىدى ‪.‬سۇنىڭ يىغىلىشى ئۇنى دېڭىز دەپ ئاتىدى ‪.‬خۇدا بۇنىڭ ياخشىلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪11‬خۇدا مۇنداق دېدى ‪:‬يەر يۈزىدە ئوت‪-‬چۆپ ‪ ،‬ئوت‪-‬چۆپ بېرىدىغان ئۆسۈملۈك ۋە مېۋىلىك دەرەخ مېۋىسى بار‪.‬‬ ‫‪12‬يەر يۈزىدە ئوت‪-‬چۆپ ‪ ،‬ئوت‪-‬چۆپ ئۇرۇقى ۋە ئوت‪-‬چۆپ بەردى ‪.‬بۇ دەرەخ مېۋىسىنى بەردى‪.‬‬ ‫‪13‬ئاخشام بىلەن ئەتىگەن ئۈچىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫‪14‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئاسماننىڭ ئۇدۇلىدا كۈندۈزنى بۆلۈش ئۈچۈن چىراالر بولسۇن ‪.‬ئۇلرنى ئالمەتلەر ‪ ،‬پەسىللەر ‪ ،‬كۈنلەر ۋە‬ ‫يىللر بولسۇن‪.‬‬ ‫‪15‬ئۇلر يەر يۈزىگە يورۇقلۇق ئاتا قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪16‬خۇدا ئىككى چوڭ چىراغ ياراتتى ‪.‬كۈندۈزنى باشقۇرىدىغان يورۇقلۇق قانچە چوڭ بولسا ‪ ،‬كېچىنى باشقۇرىدىغان نۇرمۇ شۇنچە ئاز‬ ‫بولىدۇ ‪:‬ئۇ يۇلتۇزلرنىمۇ ياراتتى‪.‬‬ ‫‪17‬خۇدا ئۇلرنى يەر يۈزىگە يورۇتۇش ئۈچۈن ئۇلرنى ئاسماننىڭ ئاستىغا ئورۇنلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪18‬كېچە‪-‬كۈندۈز ھۆكۈمرانلىق قىلىپ ‪ ،‬يورۇقلۇقنى قاراڭغۇلۇقتىن بۆلۈش ‪.‬خۇدا بۇنىڭ ياخشىلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪19‬كەچ ۋە ئەتىگەن تۆتىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫‪20‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬سۇلر ھاياتلىق بار اانلىقلرنى ۋە ئاسماننىڭ ئوچۇق يېرىدە يەر يۈزىدە ئۇچاليدىغان قۇشلرنى كۆپلەپ‬ ‫چىقارسۇن‪.‬‬ ‫‪21‬خۇدا چوڭ كىتلرنى ۋە ھەر خىل اانلىقلرنى ھەرىكەتلەندۈردى ‪.‬بۇ سۇلر ئۇلرنىڭ تۈرلىرى بويىچە ۋە ھەر خىل قاناتلىق قۇشلرنى‬ ‫بارلىققا كەلتۈردى ‪.‬خۇدا بۇنىڭ ياخشىلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪22‬خۇدا ئۇلراا بەخت تىلەپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مول بولۇڭلر ‪ ،‬كۆپىىىڭلر ‪ ،‬دېڭىزدىكى سۇلرنى تولدۇرۇڭلر ‪ ،‬قۇشلر يەر يۈزىدە‬ ‫كۆپەيسۇن‪.‬‬ ‫‪23‬كەچ ۋە ئەتىگەن بەشىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫‪24‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬يەر يۈزى اانلىقلرنى ‪ ،‬چارۋىلرنى ‪ ،‬ئۆمىلەيدىغان ھايۋانلرنى ۋە يەر يۈزىدىكى ھايۋانلرنى ئۇنىڭ‬ ‫تۈرلىرىدىن كېىىن چىقارسۇن‪.‬‬ ‫‪25‬خۇدا يەر يۈزىدىكى ھايۋاننى ۋە ئۇلرنىڭ تۈرىدىكى ھايۋانلرنى ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرى بويىچە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان بارلىق‬ ‫نەرسىلەرنى ياراتتى ‪.‬خۇدا بۇنىڭ ياخشىلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪26‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئىنساننى بىزنىڭ سۈرىتىمىزگە ئوخشىتىپ ياساپ چىقايلى ‪ ،‬ئۇلر دېڭىزدىكى بېلىقلر ‪ ،‬ھاۋا قۇشلىرى ‪ ،‬چارۋا‬ ‫ماللر ‪ ،‬يەر يۈزى ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان ھەر خىل اانلىقلر ئۈستىدىن ھۆكۈمرانلىق قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪27‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬خۇدا ئىنساننى ئۆز سۈرىتىدە ياراتتى ‪ ،‬خۇدانىڭ سۈرىتىدە ئۇنى ياراتتى ‪.‬ئەر‪-‬ئايال ئۇلرنى ياراتتى‪.‬‬ ‫‪28‬خۇدا ئۇلراا بەخت ئاتا قىلدى ‪ ،‬خۇدا ئۇلراا« ‪:‬مېۋە بەرگىن ‪ ،‬كۆپىىىڭ ‪ ،‬زېمىننى تولۇقلپ ‪ ،‬ئۇنى بويسۇندۇرۇڭلر ‪ ،‬دېڭىزدىكى‬ ‫بېلىقلر ‪ ،‬ھاۋا قۇشلىرى ۋە يەر يۈزىدە ياشايدىغان اانلىقلرنىڭ ھەممىسىگە ھۆكۈمرانلىق قىلغىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪29‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا مەن سىلەرگە يەر يۈزىدىكى ھەر خىل ئۆسۈملۈك ۋە ھەر خىل دەرەخلەرنى بەردىم ‪.‬ئۇ گۆش ئۈچۈن بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪30‬يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋانلراا ‪ ،‬ھاۋادىكى بارلىق قۇشلراا ۋە ھاياتلىق بولغان يەر يۈزىدە ئۆمىلەپ يۈرگەن بارلىق اانلىقلراا‬ ‫مەن ھەر بىر يېشىل ئۆسۈملۈكنى گۆش ئۈچۈن بەردىم ‪.‬ئۇ شۇنداق ئىدى‪.‬‬ ‫‪31‬خۇدا ئۆزى ياراتقان ھەممە نەرسىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ناھايىتى ياخشى بولدى ‪.‬كەچ بىلەن ئەتىگەن ئالتىنچى كۈنى ئىدى‪.‬‬ ‫ئىككىنچى باب‬ ‫‪1‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬ئاسمان‪-‬زېمىن ۋە ئۇلرنىڭ قوشۇنلىرى تاماملندى‪.‬‬ ‫‪2‬يەتتىنچى كۈنى ‪ ،‬خۇدا ئۆزى قىلغان خىزمىتىنى ئاخىرلشتۇردى ‪.‬ئۇ قىلغان بارلىق خىزمىتىدىن يەتتىنچى كۈنى ئارام ئالدى‪.‬‬ ‫‪3‬خۇدا يەتتىنچى كۈنىگە بەخت تىلىدى ۋە ئۇنى مۇقەددەس قىلدى ‪ ،‬چۈنكى ئۇنىڭدا خۇدا ياراتقان ۋە ياراتقان بارلىق خىزمىتىدىن ئارام ئالدى‪.‬‬ ‫‪4‬بۇلر پەرۋەردىگار خۇدا زېمىننى ۋە ئاسماننى ياراتقان كۈندە ‪ ،‬ئاسمان ۋە زېمىننىڭ ئەۋلدلىرىدۇر‪.‬‬ ‫‪5‬يەر يۈزىدىكى بارلىق ئۆسۈملۈكلەر ۋە ئۇ ئۆسۈپ يېتىلىشتىن ئىلگىرى ئېتىزدىكى ھەر خىل ئۆسۈملۈكلەر‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪6‬يەر يۈزىدىن تۇمان چىقىپ ‪ ،‬يەر يۈزىنى سۇااردى‪.‬‬ ‫‪7‬پەرۋەردىگار خۇدا ئىنساننى تۇپراقنىڭ تۇپرىقىدىن ياراتتى ۋە ئۇنىڭ بۇرنىغا ھاياتلىق نەپىسى نەپەس بەردى ‪.‬ئىنسان تىرىك روھقا‬ ‫ئايلندى‪.‬‬ ‫‪8‬پەرۋەردىگار خۇدا ئېرەمگە شەرققە بىر باغ تىكتى ‪.‬ئۇ ئۆزى قۇراان ئادەمنى شۇ يەرگە قويدى‪.‬‬ ‫‪9‬پەرۋەردىگار خۇدانى كۆرگىلى بولىدىغان ‪ ،‬يېىىشكە پايدىلىق بولغان ھەر بىر دەرەخنى ئۆستۈردى ‪.‬ھاياتلىق دەرىخىمۇ باانىڭ ئوتتۇرىسىدا‬ ‫‪ ،‬ياخشىلىق ۋە يامانلىقنى بىلىدىغان دەرەخ‪.‬‬ ‫‪10‬ئېرەمدىن بىر دەريا چىقىپ ‪ ،‬باانى سۇااردى ‪.‬ئۇ يەردىن ئايرىلدى ۋە تۆت باش بولۇپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪11‬بىرىنجىسىنىڭ ئىسمى پىسون ‪:‬ئۇ ئالتۇن بولغان پۈتۈن ھاۋىل زېمىنىنى ئورىۋالىدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ يەرنىڭ ئالتۇنلىرى ياخشى‪.‬‬ ‫‪13‬ئىككىنچى دەريانىڭ ئىسمى گىخون ‪:‬ئېفىىوپىىەنىڭ پۈتۈن زېمىنىنى ئوراپ تۇراان ئوخشاش‪.‬‬ ‫‪14‬ئۈچىنچى دەريانىڭ ئىسمى ھىدېكېل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئاسسۇرنىڭ شەرقىگە تۇتىشىدۇ ‪.‬تۆتىنچى دەريا بولسا فىرات دەرياسى‪.‬‬ ‫‪15‬پەرۋەردىگار خۇدا ئۇ ئادەمنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنى ئېرەم بااقا ئورۇنلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪16‬پەرۋەردىگار خۇدا ئۇ كىشىگە« ‪:‬باانىڭ ھەر بىر دەرىخىدىن ئەركىن يېىەلەيسىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪17‬ياخشىلىق ۋە يامانلىقنى بىلىدىغان دەرەختىن ئۇنى يېمەڭ ‪ ،‬چۈنكى ئۇنى يېگەن كۈنى چوقۇم ئۆلىسەن‪.‬‬ ‫‪18‬پەرۋەردىگار خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئۇ كىشىنىڭ يالغۇز بولۇشى ياخشى ئەمەس ‪.‬مەن ئۇنى ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشۈشكە ياردەم قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪19‬پەرۋەردىگار خۇدا يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋانلرنى ۋە ھەر خىل قۇشلرنى ياراتتى ‪.‬ئۇلرنى نېمە دەپ ئاتايدىغانلىقىنى كۆرۈش‬ ‫ئۈچۈن ئۇلرنى ئادەم ئەلەيىىسسالمنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪20‬ئادەم بارلىق ھايۋانلراا ‪ ،‬ھاۋا قۇشلىرىغا ۋە ئېتىزدىكى بارلىق ھايۋانلراا ئىسىم قويدى ‪.‬ئەمما ئادەم ئۈچۈن ئۇنىڭ ئۈچۈن كۆرۈشۈشكە‬ ‫ياردەم تېپىلمىدى‪.‬‬ ‫‪21‬پەرۋەردىگار خۇدا ئادەمگە قاتتىق ئۇخلپ ئۇخلىدى ‪.‬ئۇ قوۋۇراىسىدىن بىرنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا گۆشنى تاقىدى‪.‬‬ ‫‪22‬پەرۋەردىگار خۇدا ئىنساندىن ئالغان قوۋۇراا ئۇنى ئايال قىلىپ ‪ ،‬ئەرنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪23‬ئادەم« ‪:‬بۇ مېنىڭ سۆڭەكلىرىمنىڭ سۆڭىكى ۋە تېنىمنىڭ گۆشى ‪.‬ئۇ ئايال دەپ ئاتىلىدۇ ‪ ،‬چۈنكى ئۇ ئىنساندىن چىقىرىۋېتىلدى‪.‬‬ ‫‪24‬شۇنىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬بىر ئادەم ئاتىسى ۋە ئانىسىدىن ئايرىلىپ ‪ ،‬ئايالىغا مەھكەم ئېسىلىدۇ ‪ ،‬ئۇلر بىر تەن بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪25‬ئەر‪-‬ئايال ئىككەيلەن يالىڭاچ بولۇپ ‪ ،‬نومۇس قىلمىدى‪.‬‬ ‫‪3‬باب‬‫‪1‬يىلن پەرۋەردىگار خۇدا ياراتقان بارلىق ھايۋانلراا قارىغاندا تېخىمۇ نازۇك ئىدى ‪.‬ئۇ ئايالغا ‪: -‬ھەئە ‪ ،‬خۇدا« ‪:‬باانىڭ ھەربىر دەرىخىنى‬ ‫يېمەمسەن؟ »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئايال يىلنغا« ‪:‬بىز باادىكى دەرەخلەرنىڭ مېۋىسىنى يەيمىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪3‬لېكىن باانىڭ ئوتتۇرىسىدىكى دەرەخنىڭ مېۋىسىدىن خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئۇنى يېمەڭ ‪ ،‬ئۇنىڭغا تەگمەڭ ‪ ،‬بولمىسا ئۆلمەيسىز‪.‬‬ ‫‪4‬يىلن ئايالغا« ‪:‬سەن ھەرگىز ئۆلمەيسەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪5‬چۈنكى ‪ ،‬خۇدا ئۇنى يەيدىغان كۈنى ‪ ،‬كۆزلىرىڭنىڭ ئېچىلىپ ‪ ،‬ياخشىلىق ۋە يامانلىقنى بىلىدىغان ئىلھلراا ئوخشايدىغانلىقىنى بىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇ ئايال دەرەخنىڭ يېمەكلىككە پايدىلىق ئىكەنلىكىنى ‪ ،‬ئۇنىڭ كۆزگە يېقىشلىق ئىكەنلىكىنى ۋە بىر ئەقىللىق بولۇشنى ئارزۇ قىلىدىغان‬ ‫دەرەخنىڭ بارلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭ مېۋىسىنى ئېلىپ يەپ‪-‬ئىچىپ ‪ ،‬ئېرى بىلەن بىللە بەردى ‪.‬ئۇ يېدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇلرنىڭ ھەر ئىككىسىنىڭ كۆزى ئېچىلىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ يالىڭاچ ئىكەنلىكىنى بىلدى ‪.‬ئۇلر ئەنجۈر يوپۇرمىقىنى بىرلىكتە تىكىپ ‪ ،‬ئۆزلىرىنى‬ ‫ئالدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇلر شۇ كۈنى سالقىندا پەرۋەردىگار خۇدانىڭ باادا سەيلە قىلىۋاتقان ئاۋازىنى ئاڭلىدى ‪.‬ئادەم ۋە ئۇنىڭ ئايالى باادىكى دەرەخلەر ئارىسىغا‬ ‫پەرۋەردىگار خۇدانىڭ ھۇزۇرىدىن يوشۇرۇندى‪.‬‬ ‫‪9‬پەرۋەردىگار خۇدا ئادەم ئەلەيىىسسالمنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬سەن قەيەردە؟‬ ‫‪10‬ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى ‪: -‬مەن بااچىدا ئاۋازىڭنى ئاڭلىدىم ‪ ،‬مەن قورقۇپ كەتتىم ‪.‬مەن ئۆزۈمنى يوشۇردۇم‪.‬‬ ‫‪11‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ساڭا يالىڭاچ ئىكەنلىكىڭنى كىم ئېىتتى؟ سەن يېمەسلىكىڭنى بۇيرۇاان دەرەختىن يېدىڭمۇ؟‬ ‫‪12‬ئۇ كىشى _ ‪:‬سەن مەن بىلەن بىللە بولۇشقا بەرگەن ئايال ماڭا دەرەختىن بەردى ‪ ،‬مەن يېدىم‪.‬‬ ‫‪13‬پەرۋەردىگار خۇدا ئايالغا _ ‪:‬بۇ نېمە قىلدىڭ؟ ئۇ ئايال« ‪:‬يىلن مېنى ئالدىدى ‪ ،‬مەن يېدىم‪.‬‬ ‫‪14‬پەرۋەردىگار خۇدا يىلنغا مۇنداق دېدى« ‪:‬سەن بۇ ئىشنى قىلغانلىقىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬بارلىق چارۋىلردىن ۋە ئېتىزدىكى بارلىق ھايۋانلردىن‬ ‫لەنەت قىلىندىڭ ‪.‬قورسىقىڭىزاا كېتىپ ‪ ،‬ئۆمۈر بويى توپا يەيسىز‪.‬‬ ‫‪15‬مەن سەن بىلەن ئايال ئوتتۇرىسىدا ‪ ،‬سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭ بىلەن ئۇنىڭ ئەۋلدلىرى ئارىسىدا دۈشمەنلىك قىلىمەن ‪.‬ئۇ بېشىڭىزنى‬ ‫زەخىملەندۈرىدۇ ‪ ،‬ئۇنىڭ تاپىنىنى يارىلندۇرىسىز‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ ئايالغا مۇنداق دېدى ‪:‬مەن قايغۇ‪-‬ھەسرەتلىرىڭىزنى ۋە تۇاۇتلىرىڭىزنى زورايتىمەن ‪.‬قايغۇ‪-‬ھەسرەت ئىچىدە بال تۇادۇرىسىز ‪.‬‬ ‫ئارزۇيىڭىز ئېرىڭىزگە باالىق ‪ ،‬ئۇ سىزنى باشقۇرىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ ئادەمگە« ‪:‬سەن ئايالىڭنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىغانلىقىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬مەن ساڭا بۇيرۇاان دەرەخنى يەپ «‪:‬ئۇنى يېمەڭ ‪ ،‬لەنەت قىلىنغان يەر‬ ‫سەن ئۈچۈندۇر »دېدى ‪.‬ئۇنى ئۆمۈر بويى اەم‪-‬قايغۇدا يەيسىز‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇ سىزگە تىكەن ۋە پاچاقلرنى ئېلىپ كېلىدۇ ‪.‬ئېتىزدىكى ئوت‪-‬چۆپلەرنى يەيسىلەر‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪19‬يەر يۈزىگە قايتىپ كەلگۈچە ‪ ،‬يۈزىڭىزنىڭ تەرلىرى بىلەن نان يەيسىز ‪.‬چۈنكى سەن ئۇنىڭدىن چىقىرىلدىڭ ‪ ،‬چۈنكى سەن توپا‪-‬چاڭ‬ ‫بولۇپ ‪ ،‬توپا‪-‬چاڭغا قايتىسەن‪.‬‬ ‫‪20‬ئادەم ئايالىنىڭ ئىسمىنى ھاۋا ئانا دەپ ئاتىدى ‪.‬چۈنكى ئۇ بارلىق ھاياتلرنىڭ ئانىسى ئىدى‪.‬‬ ‫‪21‬پەرۋەردىگار خۇدا ئادەمگە ۋە ئۇنىڭ ئايالىغا تېرە چاپان ياساپ ‪ ،‬ئۇلرنى كىىدى‪.‬‬ ‫‪22‬پەرۋەردىگار خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا بۇ كىشى ياخشىلىق بىلەن يامانلىقنى بىلىش ئۈچۈن ‪ ،‬بىزدەك بولۇپ قالدى‪.‬‬ ‫‪23‬شۇنىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬پەرۋەردىگار خۇدا ئۇنى ئېرەم باادىن ئەۋەتىپ ‪ ،‬ئۇ يەردىن ئېلىپ كېلىندى‪.‬‬ ‫‪24‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئۇ ئادەمنى قوالپ چىقاردى ‪.‬ئۇ ھاياتلىق دەرىخىنىڭ يولىنى ساقلپ قېلىش ئۈچۈن ‪ ،‬ئېرەم كېرۇبلر بااچىسىنىڭ‬ ‫شەرقىگە ۋە ھەر تەرەپكە بۇرۇلۇپ كەتكەن يالقۇن قىلىچنى قويدى‪.‬‬ ‫‪4‬باب‬‫‪1‬ئادەم ئادەم ھەۋۋانى تونۇدى ‪.‬ئۇ ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬قابىلنى يالىڭاچلپ« ‪:‬مەن پەرۋەردىگاردىن بىر ئادەم ئالدىم »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ يەنە ئىنىسى ھابىلنى تۇادى ‪.‬ھابىل قوي باققۇچى ئىدى ‪ ،‬ئەمما قابىل يەر تېرىغۇچى ئىدى‪.‬‬ ‫‪3‬ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ‪ ،‬قابىل يەرنىڭ مېۋىسىنى پەرۋەردىگاراا ھەدىىە قىلدى‪.‬‬ ‫‪4‬ھابىل يەنە پادىلىرىنىڭ تۇنجى بالىلىرىنى ۋە ياالىرىنى ئېلىپ كەلدى ‪.‬پەرۋەردىگار ھابىلغا ۋە ئۇنىڭ قۇربانلىقلىرىغا ھۆرمەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪5‬لېكىن ‪ ،‬قابىلغا ۋە ئۇنىڭ قۇربانلىقلىرىغا ھۆرمەت قىلمىدى ‪.‬قابىل قاتتىق ئاچچىقلىنىپ ‪ ،‬چىرايى چۈشۈپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪6‬پەرۋەردىگار قابىلغا« ‪:‬نېمىشقا ئاچچىقلىنىسەن؟ نېمىشقا چىرايىڭ چۈشۈپ كەتتى؟‬ ‫‪7‬ئەگەر ياخشى قىلساڭ ‪ ،‬قوبۇل قىلىنمامسەن؟ ئەگەر ياخشى قىللمىساڭ ‪ ،‬گۇناھ ئىشىك ئالدىدا تۇرىدۇ ‪.‬ئۇنىڭ ئارزۇسى ساڭا بولىدۇ ‪ ،‬سەن‬ ‫ئۇنىڭغا ھۆكۈمرانلىق قىلىسەن‪.‬‬ ‫‪8‬قابىل ئىنىسى ھابىل بىلەن پاراڭلشتى ‪.‬ئۇلر ئېتىزلىقتا بولغاندا ‪ ،‬قابىل ئاكىسى ھابىلغا قارشى تۇرۇپ ئۇنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪9‬پەرۋەردىگار قابىلغا ‪: -‬ئىنىڭ ھابىل قەيەردە؟ ئۇ ‪:‬مەن بىلمەيمەن ‪:‬مەن ئاكامنىڭ قوادىغۇچىسىمۇ؟‬ ‫‪10‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬نېمە قىلدىڭ؟ قېرىندىشىڭىزنىڭ قېنىنىڭ ئاۋازى ماڭا ۋارقىراپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪11‬ئەمدى سەن قېرىندىشىڭنىڭ قېنىنى قوبۇل قىلىش ئۈچۈن ئېغىز ئاچقان يەر يۈزىدىن لەنەتكە ئۇچرىدىڭ‪.‬‬ ‫‪12‬يەرنى ياندۇرااندا ‪ ،‬بۇنىڭدىن كېىىن ئۇنىڭ كۈچ‪-‬قۇدرىتىگە ئېرىشەلمەيدۇ ‪.‬قېچىپ يۈرگەن ۋە سەرگەردان بولۇپ قالىسەن‪.‬‬ ‫‪13‬قابىل پەرۋەردىگاراا مۇنداق دېدى« ‪:‬مېنىڭ ئازابىم مەندىن كۆپ‪.‬‬ ‫‪14‬مانا بۈگۈن مېنى يەر يۈزىدىن قوالپ چىقاردىڭ ‪.‬مەن سېنىڭ يۈزۈڭدىن يوشۇرۇنۇۋالىمەن ‪.‬مەن يەر يۈزىدە قاچقۇن ۋە سەرگەردان‬ ‫بولىمەن ‪.‬مېنى تاپقانلرنىڭ ھەممىسى مېنى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ‪.‬‬ ‫‪15‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى« ‪:‬كىم قابىلنى ئۆلتۈرسە ‪ ،‬ئۇنىڭدىن يەتتە ھەسسە ئىنتىقام ئالىدۇ ‪.‬پەرۋەردىگار قابىلغا بەلگە قويۇپ ‪،‬‬ ‫ئۇنى تاپالمىسۇن‪.‬‬ ‫‪16‬قابىل پەرۋەردىگارنىڭ ھۇزۇرىدىن چىقىپ ‪ ،‬ئېرەمنىڭ شەرقىدىكى نود زېمىنىدا تۇردى‪.‬‬ ‫‪17‬قابىل ئايالىنى تونۇدى ‪.‬ئۇ ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬ھانۇخنى يالىڭاچ قىلدى ‪.‬ئۇ بىر شەھەر قۇرۇپ ‪ ،‬شەھەرنىڭ ئىسمى ھانۇخنىڭ ئىسمىنى‬ ‫قويدى‪.‬‬ ‫‪18‬ھانۇخقا ئىراد تۇاۇلدى ‪ ،‬ئىراد بولسا مىخۇاايىلنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪19‬لماك ئۇنىڭغا ئىككى خوتۇن ئېلىپ بەردى ‪:‬بىرىنىڭ ئىسمى ئادا ‪ ،‬يەنە بىرى زىلھ‪.‬‬ ‫‪20‬ئاداھ اابالنى تۇادى ‪.‬ئۇ چېدىرلردا ئولتۇرىدىغانلرنىڭ ۋە كال باققانلرنىڭ ئاتىسى ئىدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئىنىسىنىڭ ئىسمى اۇبال بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ساز چېلىش ۋە ئەزالرنى بىر تەرەپ قىلىش قاتارلىقلرنىڭ ئاتىسى ئىدى‪.‬‬ ‫‪22‬زىلھ يەنە تۇبالكايىننى تۇتىۋالدى ‪ ،‬ئۇ مىس ۋە تۆمۈردىن ياسالغان ھەر بىر ھۈنەرۋەننىڭ ئوقۇتقۇچىسى ‪ ،‬تۇبالكايىننىڭ سىڭلىسى ناماما‬ ‫ئىدى‪.‬‬ ‫‪23‬لمېك ئايالىغا ‪:‬ئادا ۋە زىلھقا ‪: -‬مېنىڭ ئاۋازىمنى ئاڭل ‪.‬ئەي لماكنىڭ ئاياللىرى ‪ ،‬سۆزۈمگە قۇلق سېلىڭلر ‪ ،‬چۈنكى مەن يارىلنغان‬ ‫بىر ئادەمنى ‪ ،‬بىر ياشنى يارىلندۇردۇم‪.‬‬ ‫‪24‬ئەگەر قابىل يەتتە ھەسسە ئۆچ ئالسا ‪ ،‬لمېك يەتمىش يەتتە ھەسسە ئۆچ ئالىدۇ‪.‬‬ ‫‪25‬ئادەم ئايالىنى يەنە تونۇدى ‪.‬ئۇ بىر ئواۇل تۇاۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمىنى سېىىت دەپ ئاتىدى ‪:‬چۈنكى خۇدا ‪ ،‬ئۇ مېنى قابىل ئۆلتۈرگەن‬ ‫ھابىلنىڭ ئورنىغا باشقا بىر ئۇرۇق تەيىنلىدى دېدى‪.‬‬ ‫‪26‬سىىىتقا يەنە بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ ئىسمىنى ئېنوس دەپ ئاتىدى ‪.‬ئاندىن كىشىلەر پەرۋەردىگارنىڭ نامىنى چاقىرىشقا باشلىدى‪.‬‬ ‫‪5‬باب‬‫‪1‬بۇ ئادەم ئەۋلدلىرىنىڭ كىتابى ‪.‬خۇدا ئىنساننى ياراتقان كۈندە ‪ ،‬خۇدااا ئوخشىتىپ ئۇنى ياراتتى‪.‬‬ ‫‪2‬ئەر‪-‬ئايال ئۇلرنى ياراتتى ‪.‬ئۇلراا بەخت تىلىدى ۋە ئۇلر يارىتىلغان كۈنى ئۇلرنىڭ ئىسمىنى ئادەم دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئادەم يۈز ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە ئۇنىڭ سۈرىتىگە ئوخشاش ئۆزىگە ئوخشاش بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمىنى سېىىت دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئادەم ئەلەيىىسسالمنىڭ سىىىتنى تۇاقاندىن كېىىنكى كۈنلىرى سەككىز يۈز يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئواۇل‪-‬قىز تۇادى‪.‬‬ ‫‪5‬ئادەم ياشىغان كۈنلەرنىڭ ھەممىسى توققۇز يۈز ئوتتۇز يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪6‬سىىىت يۈز بەش يىل ياشىدى ۋە ئېنوسنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪7‬سىىىت ئېنوسنى سەككىز يۈز يەتتە يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇادى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪8‬سىىىتنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى توققۇز يۈز ئون ئىككى يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئېنوس توقسان يىل ياشىدى ۋە قابىلنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪10‬ئېنوس قابىلنى سەككىز يۈز ئون بەش يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇادى‪.‬‬ ‫‪11‬ئېنوسنىڭ كۈنلىرى توققۇز يۈز بەش يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪12‬كاينان يەتمىش يىل ياشىدى ۋە ماھاللىىىلنىڭ ئوالى‪:‬‬ ‫‪13‬قابىل ماھالەلەلنى سەككىز يۈز قىرىق يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪14‬قابىلنىڭ كۈنلىرى توققۇز يۈز ئون يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪15‬ماھالل ئاتمىش بەش يىل ياشىدى ۋە اارېدنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪16‬ماھالل يارېدنى سەككىز يۈز ئوتتۇز يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪17‬ماھاللنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى سەككىز يۈز توقسان بەش يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ۋاپات بولدى‪.‬‬ ‫‪18‬اارېد يۈز ئاتمىش ئىككى يىل ياشىدى ‪ ،‬ئۇ ھانۇخنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪19‬اارېد ھانۇخنى سەككىز يۈز يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪20‬اارېدنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى توققۇز يۈز ئاتمىش ئىككى يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ۋاپات بولدى‪.‬‬ ‫‪21‬ھانۇخ ئاتمىش بەش يىل ياشىدى‪.‬‬ ‫‪22‬ھانۇخ مەتۇسېلنى ئۈچ يۈز يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ‪ ،‬خۇدا بىلەن بىللە ماڭدى‪.‬‬ ‫‪23‬ھانۇخنىڭ كۈنلىرى ئۈچ يۈز ئاتمىش بەش يىل بولدى‪.‬‬ ‫‪24‬ھانۇخ خۇدا بىلەن بىللە ماڭدى ‪.‬چۈنكى خۇدا ئۇنى ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪25‬مەتۇسېل يۈز سەكسەن يەتتە يىل ياشىدى ۋە لمېكنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪26‬مەتۇسېل لمېكنى يەتتە يۈز سەكسەن ئىككى يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪27‬مەتۇسېلنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى توققۇز يۈز ئاتمىش توققۇز يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ۋاپات بولدى‪.‬‬ ‫‪28‬لمېك يۈز سەكسەن ئىككى يىل ياشىدى ۋە بىر ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪29‬ھەزرىتى ئەيسا نۇھنىڭ ئىسمىنى چاقىرىپ مۇنداق دېدى ‪: -‬بۇ ‪ ،‬پەرۋەردىگار لەنەت قىلغان يەر سەۋەبىدىن ‪ ،‬بىزنىڭ خىزمىتىمىز ۋە‬ ‫ااپالىق ئەمگىكىمىزگە تەسەللى بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪30‬لماك نۇھنى بەش يۈز توقسان بەش يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪31‬لماكنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى يەتتە يۈز يەتمىش يەتتە يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪32‬نۇھ بەش يۈز ياشتا ئىدى ‪.‬نۇھ شەم ‪ ،‬ھام ۋە ياپەتتىن تۇاۇلغان‪.‬‬ ‫‪6‬باب‬‫‪1‬ئىنسانلر يەر يۈزىدە كۆپىىىشكە باشلىغاندا ‪ ،‬ئۇلردىن قىزلر تۇاۇلدى‪.‬‬ ‫‪2‬خۇدانىڭ ئواۇللىرى ئىنسانلرنىڭ قىزلىرىنى ئۆزلىرىنىڭ ئادىل ئىكەنلىكىنى كۆردى ‪.‬ئۇلر ئۆزلىرى تاللىغان نەرسىلەردىن خوتۇن ئالدى‪.‬‬ ‫‪3‬پەرۋەردىگار مۇنداق دېدى« ‪:‬مېنىڭ روھىم ئىنسان بىلەن دائىم كۈرەش قىلمايدۇ ‪ ،‬چۈنكى ئۇمۇ گۆش ‪.‬لېكىن ئۇنىڭ كۈنلىرى يۈز يىگىرمە‬ ‫يىل بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ ۋاقىتلردا يەر يۈزىدە گىگانت ئادەملەر بار ئىدى ‪.‬ئۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬خۇدانىڭ ئواۇللىرى ئىنسانلرنىڭ قىزلىرىنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪،‬‬ ‫ئۇلراا بال تۇاقاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇلرمۇ بۇرۇنقى ‪ ،‬داڭلىق كىشىلەردىن كۈچلۈك ئادەملەرگە ئايلندى‪.‬‬ ‫‪5‬خۇدا يەر يۈزىدە ئىنساننىڭ رەزىللىكىنىڭ زور ئىكەنلىكىنى ‪ ،‬ئۇنىڭ قەلبىدىكى ئويلرنىڭ ھەربىر خىىالىنىڭ پەقەت رەزىل ئىكەنلىكىنى‬ ‫كۆردى‪.‬‬ ‫‪6‬پەرۋەردىگارنىڭ يەر يۈزىدە ئىنسان ياراتقانلىقىغا توۋا قىلدى ۋە ئۇنى كۆڭلى يېرىم قىلدى‪.‬‬ ‫‪7‬پەرۋەردىگار مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ياراتقان ئىنساننى يەر يۈزىدىن يوقىتىمەن ‪.‬ئىنسانمۇ ‪ ،‬ھايۋانمۇ ‪ ،‬ئۆمىلەيدىغان نەرسە ۋە ھاۋادىكى‬ ‫قۇشلر ‪.‬چۈنكى مەن ئۇلرنى ياسىغانلىقىمغا پۇشايمان قىلدى‪.‬‬ ‫‪8‬نۇھ پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە مېىىر‪-‬شەپقەت تاپتى‪.‬‬ ‫‪9‬بۇلر نۇھنىڭ ئەۋلدلىرى ‪:‬نۇھ ئادىل ۋە ئەۋلدلىرىدا مۇكەممەل ئادەم ئىدى ‪ ،‬نۇھ خۇدا بىلەن بىللە ماڭدى‪.‬‬ ‫‪10‬نۇھ شەم ‪ ،‬ھام ۋە ياپەتتىن ئىبارەت ئۈچ ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪11‬يەر يۈزىمۇ خۇدا ئالدىدا بۇزۇلدى ‪ ،‬يەر زوراۋانلىققا تولدى‪.‬‬ ‫‪12‬خۇدا يەر يۈزىگە قارىدى ‪.‬چۈنكى پۈتۈن ئىنسانلر ئۇنىڭ يەر يۈزىدىكى يولىنى بۇزدى‪.‬‬ ‫‪13‬خۇدا نۇھقا مۇنداق دېدى« ‪:‬بارلىق ئىنسانلرنىڭ ئاخىرى مېنىڭ ئالدىمدا ‪.‬چۈنكى يەر ئۇلر ئارقىلىق زوراۋانلىققا تولدى ‪.‬مانا مەن‬ ‫ئۇلرنى يەر بىلەن يوقىتىمەن‪.‬‬ ‫‪14‬سېنى اوپۇر يااىچىدىن ياسىغىن ‪.‬ئۆيلەرنى ساندۇققا ياساپ ‪ ،‬ئۇنى ئىچى ۋە سىرتىغا تىزىڭ‪.‬‬ ‫‪15‬بۇ سەن ياسىغان مودا ‪:‬كېمىنىڭ ئۇزۇنلۇقى ئۈچ يۈز گەز ‪ ،‬كەڭلىكى ئەللىك گەز ‪ ،‬ئېگىزلىكى ئوتتۇز گەز‪.‬‬ ‫‪16‬ساندۇققا بىر دېرىزە ياسىغىن ‪ ،‬ئۇنى بىر سانتىمېتىر ئېگىزلىكتە تامامليسەن ‪.‬ساندۇقنىڭ ئىشىكىنى ئۇنىڭ يېنىغا قويغىن ‪.‬ئۇنى تۆۋەن ‪،‬‬ ‫ئىككىنچى ۋە ئۈچىنچى ھېكايىلەر بىلەن يازىسىز‪.‬‬ ‫‪17‬مانا مەن ‪ ،‬مەن ھەتتا يەر يۈزىگە سۇ كەلكۈن ئېلىپ كەلدىم ‪.‬يەر يۈزىدىكى ھەممە نەرسە ئۆلىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬لېكىن ‪ ،‬مەن سىلەر بىلەن ئەھدە تۈزەيمەن ‪.‬سەن كېمىگە ‪ ،‬سەن ‪ ،‬ئواۇللىرىڭ ‪ ،‬ئايالىڭ ۋە ئواۇللىرىڭنىڭ ئايالى بىلەن بىللە كېمىگە‬ ‫كىرىسەن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪19‬ھەر خىل اانلىقلرنىڭ ئىچىدە ‪ ،‬سەن بىلەن بىللە ياشاش ئۈچۈن ‪ ،‬ھەر خىل ئىككىسىنى كېمىگە ئېلىپ چىقىڭ ‪.‬ئۇلر ئەر ۋە ئايال بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪20‬ئۇلرنىڭ تۈرىدىكى قۇشلر ۋە ئۇلرنىڭ تۈرىدىكى چارۋا ماللر ‪ ،‬يەر يۈزىدىكى ھەر خىل ئۆمىلەيدىغان ھايۋانلر ‪ ،‬ئۇلرنى ساقلپ‬ ‫قېلىش ئۈچۈن ‪ ،‬ھەر خىل ئىككى خىل ھايۋان سىزگە كېلىدۇ‪.‬‬ ‫‪21‬يەيدىغان يېمەكلىكلەرنىڭ ھەممىسىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنى يېنىڭغا يىغىۋالىسەن ‪.‬ئۇ سىزگە ۋە ئۇلر ئۈچۈن يېمەكلىك بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪22‬نۇھ شۇنداق قىلدى ‪.‬خۇدا ئۇنىڭغا بۇيرۇاانلرنىڭ ھەممىسىگە ئاساسەن شۇنداق قىلدى‪.‬‬ ‫‪7‬باب‬‫‪1‬پەرۋەردىگار نۇھقا _ ‪:‬سەن ۋە پۈتۈن ئۆيۈڭنى كېمىگە چىقىڭ ‪.‬چۈنكى مەن بۇ ئەۋلدتا مەندىن ئىلگىرى ھەققانىي ئادەملەرنى كۆردۈم‪.‬‬ ‫‪2‬ھەر بىر پاك ھايۋاندىن ‪ ،‬ئەر ۋە ئايالدىن يەتتەنى ئېلىپ كېلىڭلر ‪.‬ئەر ۋە ئايال ئىككىدىن پاك بولمىغان ھايۋانلردىن‪.‬‬ ‫‪3‬قۇشلرنىڭ ئىچىدە ئەر ۋە ئايال يەتتە ئادەم ‪.‬يەر يۈزىدە ئۇرۇقنى ساقلپ قېلىش‪.‬‬ ‫‪4‬مەن يەتتە كۈن ‪ ،‬يەر يۈزىدە قىرىق كېچە‪-‬كۈندۈز يامغۇر ياادۇرىمەن ‪.‬مەن ياراتقان بارلىق اانلىقلرنى يەر يۈزىدىن يوقىتىمەن‪.‬‬ ‫‪5‬نۇھ پەرۋەردىگارنىڭ بۇيرۇاىنى بويىچە قىلدى‪.‬‬ ‫‪6‬نۇھ ئالتە يۈز ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫نۇھ كەلكۈن سۈيى سەۋەبىدىن نۇھ ‪ ،‬ئواۇللىرى ‪ ،‬ئايالى ۋە ئواۇللىرىنىڭ ئاياللىرى كېمىگە كىردى‪.‬‬ ‫‪8‬پاك ھايۋانلردىن ‪ ،‬پاك بولمىغان ھايۋانلردىن ‪ ،‬قۇشلردىن ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان بارلىق نەرسىلەردىن‪.‬‬ ‫‪9‬خۇدا نۇھقا بۇيرۇااندەك ‪ ،‬ئەر‪-‬ئايال ئىككى كېمىدە نۇھنىڭ قېشىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪10‬يەتتە كۈندىن كېىىن ‪ ،‬كەلكۈن سۈيى يەر يۈزىدە بولدى‪.‬‬ ‫‪11‬نۇھ ھاياتىنىڭ ئالتە يۈز يىلىدا ‪ ،‬ئىككىنچى ئايدا ‪ ،‬يەنى ‪17-‬ئاينىڭ ‪17-‬كۈنى ‪ ،‬شۇ كۈنى چوڭ چوڭقۇر بۇلقلرنىڭ ھەممىسى چېقىلىپ ‪،‬‬ ‫اەننەتنىڭ دېرىزىسى ئېچىلدى‪.‬‬ ‫‪12‬يەر يۈزىدە قىرىق كېچە‪-‬كۈندۈز يامغۇر ياادى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۆز ۋاقتىدا ‪ ،‬نۇھنىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬نۇھنىڭ ئواۇللىرى ۋە نۇھنىڭ ئايالى يەفېت ۋە ئۇنىڭ ئواۇللىرىنىڭ ئۈچ ئايالى كېمىگە كىردى‪.‬‬ ‫‪14‬ئۇلر ‪ ،‬ھەر خىل ھايۋانلر ‪ ،‬ھەر خىل چارۋا ماللر ۋە ئۇلرنىڭ تۈرلىرى بويىچە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان ھەر خىل ھايۋانلر ‪ ،‬ھەر‬ ‫خىل قۇشلر ‪ ،‬ھەر خىل قۇشلر‪.‬‬ ‫‪15‬ئۇلر نۇھنىڭ قېشىغا كىردى ‪.‬ئۇلر ھاياتلىق نەپىسى بولغان ئىككى ۋە ئىككى خىل ئادەم‪.‬‬ ‫‪16‬بۇ يەرگە كىرگەنلەر ‪ ،‬خۇدا بۇيرۇااندەك ئەر‪-‬ئايال بولۇپ ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئۇنى تاقىدى‪.‬‬ ‫‪17‬كەلكۈن يەر يۈزىدە قىرىق كۈن بولدى ‪.‬سۇ كۆپىىىپ ‪ ،‬كېمىنى يالىڭاچلپ ‪ ،‬يەر يۈزىگە كۆتۈرۈلدى‪.‬‬ ‫‪18‬سۇ ئۈستىدىن االىپ كېلىپ ‪ ،‬يەر يۈزىدە كۆپىىىپ كەتتى ‪.‬كېمە سۇ يۈزىگە چىقتى‪.‬‬ ‫‪19‬سۇلر يەر يۈزىدە ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىدى ‪.‬پۈتۈن ئاسماننىڭ ئاستىدىكى بارلىق ئېگىز تاالر قاپلنغان‪.‬‬ ‫‪20‬سۇ ئېگىزلىكى ‪15‬ئىنگلىز چىسى كېلىدۇ ‪.‬تاالر قاپلندى‪.‬‬ ‫‪21‬يەر يۈزىدە قۇشلر ‪ ،‬چارۋا ماللر ‪ ،‬ھايۋانلر ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەپ يۈرگەن بارلىق اانلىقلر ۋە بارلىق ئىنسانلر يەر يۈزىدە‬ ‫ھەرىكەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪22‬بۇرنىدىكى ھاياتلىق نەپىسى بولغانلرنىڭ ھەممىسى قۇرۇق يەردىكى بارلىق كىشىلەر ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪23‬يەر يۈزىدىكى بارلىق اانلىقلر ‪ ،‬ئىنسانلر ‪ ،‬چارۋا ماللر ‪ ،‬ئۆمىلەيدىغان ھايۋانلر ۋە ئەرش قۇشلىرى ۋەيران بولدى ‪.‬ئۇلر يەر‬ ‫يۈزىدىن ھالك بولدى ‪.‬نۇھ ۋە كېمىدە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانلر ھايات قالدى‪.‬‬ ‫‪24‬سۇ يەر يۈزىدە يۈز ئەللىك كۈن ھۆكۈم سۈردى‪.‬‬ ‫‪8‬باب‬‫‪1‬خۇدا نۇھنى ‪ ،‬بارلىق اانلىقلرنى ۋە كېمىدىكى بارلىق چارۋىلرنى ئەسلىدى‪.‬‬ ‫‪2‬چوڭقۇرلۇقتىكى بۇلقلر ۋە اەننەتنىڭ دېرىزىلىرى توختاپ ‪ ،‬ئاسماندىن يامغۇر چەكلەندى‪.‬‬ ‫‪3‬سۇ ئۈزۈلمەي يەر يۈزىدىن قايتىپ كەلدى ‪.‬يۈز ئەللىك كۈندىن كېىىن سۇ پەسەيدى‪.‬‬ ‫‪4‬كېمە يەتتىنچى ئايدا ‪ ،‬ئاينىڭ يەتتىنچى كۈنى ئارارات تېغىدا ئارام ئالدى‪.‬‬ ‫‪5‬سۇ ‪10-‬ئايغىچە توختىماي تۆۋەنلىدى ‪.‬ئونىنچى ئايدا ‪ ،‬ئاينىڭ بىرىنچى كۈنى ‪ ،‬تاغ چوققىلىرى كۆرۈندى‪.‬‬ ‫‪6‬قىرىق كۈننىڭ ئاخىرىدا ‪ ،‬نۇھ ئۆزى ياسىغان كېمىنىڭ دېرىزىسىنى ئاچتى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇ بىر قااا ئەۋەتىپ ‪ ،‬يەر يۈزىدىن سۇ قۇرۇپ بولغۇچە ئايلىنىپ يۈردى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ يەنە ئۇنىڭدىن كەپتەر ئەۋەتىپ ‪ ،‬يەر يۈزىدىن سۇنىڭ تۆۋەنلەپ كەتكەنلىكىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪9‬كەپتەر ئۇنىڭ ئايىغىدىن ئارام تاپالمىدى ‪ ،‬ئۇ كېمىگە قايتىپ كەلدى ‪ ،‬چۈنكى سۇ پۈتۈن يەر يۈزىدە ئىدى ‪.‬ئاندىن ‪ ،‬ئۇ قولىنى ئۇزاتتى ۋە‬ ‫ئۇنى ئېلىپ كېمىگە ئېلىپ كىردى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇ يەنە يەتتە كۈن قالدى ‪.‬ئۇ يەنە كەپتەرنى كېمىدىن چىقاردى‪.‬‬ ‫‪11‬كەپتەر كەچتە ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئۇنىڭ ئاازىدا زەيتۇن يوپۇرمىقى ئۈزۈلۈپ قالدى ‪ ،‬شۇڭا نۇھ سۇنىڭ يەر يۈزىدىن‬ ‫توختىتىلغانلىقىنى بىلدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ يەنە يەتتە كۈن قالدى ‪.‬كەپتەرنى ئەۋەتتى ‪.‬ئۇنىڭغا قايتىپ كەلمىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪13‬ئۇ بىرىنچى ۋە بىرىنچى يىلى ‪ ،‬يەنى بىرىنچى ئاينىڭ بىرىنچى كۈنى ‪ ،‬يەر يۈزىدىن سۇ قۇرۇپ كەتتى ‪.‬نۇھ كېمىنىڭ ئۈستىنى ئېلىۋېتىپ ‪،‬‬ ‫قارىدى ‪ ،‬يەر يۈزى قۇرۇپ كەتكەن‪.‬‬ ‫‪14‬ئىككىنچى ئايدا ‪ ،‬ئاينىڭ يەتتىنچى ۋە يىگىرمە كۈنى ‪ ،‬يەر قۇرۇپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪15‬خۇدا نۇھقا مۇنداق دېدى‪:‬‬ ‫‪16‬سەن ۋە ئايالىڭ ‪ ،‬ئواۇللىرىڭ ۋە ئواۇللىرىڭنىڭ ئايالى سەن بىلەن بىللە كېمىدىن چىق‪.‬‬ ‫‪17‬سەن بىلەن بىللە بولغان بارلىق اانلىقلرنى ‪ ،‬قۇشلرنى ‪ ،‬چارۋىلرنى ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەپ يۈرگەن بارلىق اانلىقلرنى بىللە ئېلىپ‬ ‫كەل ‪.‬ئۇلر يەر يۈزىدە كۆپلەپ كۆپىىىدۇ ‪ ،‬مېۋە بېرىدۇ ۋە يەر يۈزىدە كۆپىىىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬نۇھ ‪ ،‬ئواۇللىرى ‪ ،‬ئايالى ۋە ئواۇللىرىنىڭ ئايالى بىللە بولدى‪.‬‬ ‫‪19‬ھەر خىل ھايۋانلر ‪ ،‬ئۆمىلەيدىغان ھايۋانلر ‪ ،‬قۇشلر ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان ھايۋانلر ئۇلرنىڭ تۈرلىرى بويىچە كېمىدىن چىقتى‪.‬‬ ‫‪20‬نۇھ پەرۋەردىگاراا بىر قۇربانلىق سۇپىسى قۇردى ‪.‬ھەر بىر پاكىزە ھايۋاندىن ۋە ھەر خىل پاكىز قۇشلردىن ئېلىپ ‪ ،‬قۇربانلىق‬ ‫سۇپىسىدا كۆيدۈرمە قۇربانلىقلرنى سۇندى‪.‬‬ ‫‪21‬پەرۋەردىگار خۇشپۇراق پۇراق چىقاردى ‪.‬پەرۋەردىگار كۆڭلىدە مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئەمدى ئىنسان ئۈچۈن يەر يۈزىگە لەنەت‬ ‫قىلمايمەن ‪.‬چۈنكى ئىنساننىڭ قەلبىنى تەسەۋۋۇر قىلىش ياشلىق دەۋرىدىنل ناچار ‪.‬مەن ھايات قالغان ھەر بىر نەرسىنى ئەمدى ئۇرمايمەن‪.‬‬ ‫‪22‬يەر قالغاندا ‪ ،‬ئۇرۇق ۋە ھوسۇل ‪ ،‬سواۇق ۋە ئىسسىق ‪ ،‬ياز ۋە قىش ‪ ،‬كېچە‪-‬كۈندۈز توختاپ قالمايدۇ‪.‬‬ ‫‪9‬باب‬‫‪1‬خۇدا نۇھقا ۋە ئۇنىڭ ئواۇللىرىغا بەخت تىلەپ ‪ ،‬ئۇلراا« ‪:‬مېۋە بەرگىن ‪ ،‬كۆپىىىڭ ۋە يەر يۈزىنى تولۇقلڭ »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬سەندىن قورقۇش ۋە سەندىن قورقۇش يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋانلراا ‪ ،‬ھاۋادىكى بارلىق قۇشلراا ‪ ،‬يەر يۈزىدە ھەرىكەت قىلىدىغان‬ ‫ۋە دېڭىزدىكى بارلىق بېلىقلردا بولىدۇ ‪.‬ئۇلر سېنىڭ قولۇڭغا يەتكۈزۈلدى‪.‬‬ ‫‪3‬ھاياتلىقتىكى ھەر بىر ھەرىكەتچان نەرسە سىزگە گۆش بولىدۇ ‪.‬ھەتتا يېشىل ئۆسۈملۈك سىزگە بارلىق نەرسىلەرنى بەردىم‪.‬‬ ‫‪4‬لېكىن ‪ ،‬ئۇنىڭ قېنى بولغان ھاياتلىق بىلەن گۆش يېمەڭ‪.‬‬ ‫‪5‬شۈبىىسىزكى ‪ ،‬ھاياتىڭنىڭ قېنىنى تەلەپ قىلىمەن ‪.‬مەن ھەر بىر ھايۋاننىڭ قولىدا ۋە ئىنساننىڭ قولىدا تەلەپ قىلىمەن ‪.‬ھەر بىر ئادەمنىڭ‬ ‫ئىنىسىنىڭ قولىدا مەن ئىنسانلرنىڭ ھاياتىنى تەلەپ قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪6‬ئىنسان قېنىنى تۆككەنلەر ‪ ،‬ئۇنىڭ قېنى ئىنسان تەرىپىدىن تۆكۈلىدۇ ‪ ،‬چۈنكى خۇدانىڭ سۈرىتىدە ئۇنى ئىنسان قىلدى‪.‬‬ ‫‪7‬سىلەرمۇ مېۋە بەرگىن ۋە كۆپىىىڭلر ‪.‬يەر يۈزىدە مول ھوسۇل بەرگىن ۋە ئۇنى كۆپەيتىڭلر‪.‬‬ ‫‪8‬خۇدا نۇھقا ۋە ئۇنىڭ ئواۇللىرىغا ‪: -‬دېدى‪.‬‬ ‫‪9‬مانا مەن ‪ ،‬سىلەر بىلەن ۋە ئەۋلدلىرىڭلر بىلەن ئەھدە تۈزدۈم‪.‬‬ ‫‪10‬سىلەر بىلەن بىللە بولغان بارلىق اانلىقلر ‪ ،‬قۇشلر ‪ ،‬چارۋا ماللر ۋە يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋانلر بىلەن بىللە ‪.‬كېمىدىن چىققانلرنىڭ‬ ‫ھەممىسىدىن يەر يۈزىدىكى بارلىق ھايۋانلراىچە‪.‬‬ ‫‪11‬مەن سىلەر بىلەن ئەھدە تۈزەيمەن ‪.‬ھەممە ئادەم كەلكۈن سۈيى بىلەن ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ ‪.‬يەر يۈزىنى ۋەيران قىلىدىغان كەلكۈن ئەمدى‬ ‫بولمايدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇ مەن بىلەن سەن بىلەن بىللە بولغان بارلىق اانلىقلر ئارىسىدا مەڭگۈ ئەۋلدلر ئۈچۈن تۈزگەن ئەھدىنىڭ‬ ‫بەلگىسى‪.‬‬ ‫‪13‬مەن ئوقىانى بۇلۇتقا سالىمەن ‪ ،‬ئۇ مەن بىلەن يەر ئوتتۇرىسىدىكى ئەھدىنىڭ بەلگىسى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬مەن يەر يۈزىگە بۇلۇت ئېلىپ كەلسەم ‪ ،‬ئوقىا بۇلۇتتا كۆرۈلىدۇ‪.‬‬ ‫‪15‬مەن بىلەن سەن بىلەن بارلىق اانلىقلرنىڭ ئارىسىدىكى ئەھدەمنى ئەسلەيمەن ‪.‬سۇ ئەمدى بارلىق ئىنسانلرنى يوقىتىدىغان كەلكۈن بولۇپ‬ ‫قالمايدۇ‪.‬‬ ‫‪16‬ئوقىا بۇلۇتتا بولىدۇ ‪.‬خۇدا بىلەن يەر يۈزىدىكى بارلىق اانلىقلر ئوتتۇرىسىدىكى مەڭگۈلۈك ئەھدىنى ئەسلەش ئۈچۈن ئۇنىڭغا قارايمەن‪.‬‬ ‫‪17‬خۇدا نۇھقا« ‪:‬بۇ مەن بىلەن يەر يۈزىدىكى بارلىق ئىنسانلر ئوتتۇرىسىدا تۈزگەن ئەھدىنىڭ بەلگىسى‪.‬‬ ‫‪18‬كېمىدىن چىققان نۇھنىڭ ئواۇللىرى شەم ‪ ،‬ھام ‪ ،‬ياپەت ئىدى ‪.‬ھام بولسا قاناننىڭ ئاتىسى‪.‬‬ ‫‪19‬بۇلر نۇھنىڭ ئۈچ ئوالى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ھەممىسى يەر يۈزىنى قاپلىغان‪.‬‬ ‫‪20‬نۇھ باقمىچىلىق قىلىشقا باشلىدى ۋە ئۈزۈمزارلىق تىكتى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇ شارابنى ئىچىپ مەست بولۇپ قالدى ‪.‬ئۇ چېدىرىنىڭ ئىچىدە ئېچىلدى‪.‬‬ ‫‪22‬قاناننىڭ ئاتىسى ھام دادىسىنىڭ يالىڭاچلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئىككى قېرىندىشىغا سىرتقا ئېىتتى‪.‬‬ ‫‪23‬شېم بىلەن ياپەت بىر كىىىم ئېلىپ ‪ ،‬ئىككى مۈرىسىگە قويۇپ ‪ ،‬كەينىگە يېنىپ ‪ ،‬ئاتىسىنىڭ يالىڭاچلىقىنى ياپتى ‪.‬ئۇلرنىڭ يۈزلىرى قالق‬ ‫بولۇپ ‪ ،‬دادىسىنىڭ يالىڭاچلىقىنى كۆرمىدى‪.‬‬ ‫‪24‬نۇھ ھاراقتىن ئويغىنىپ ‪ ،‬كىچىك ئوالىنىڭ ئۆزىگە نېمە قىلغانلىقىنى بىلدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇ« ‪:‬قانانغا لەنەت بولسۇن !قۇللرنىڭ خىزمەتكارى قېرىنداشلىرى ئۈچۈن بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪26‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬شامنىڭ پەرۋەردىگارىغا مۇبارەك بولسۇن ‪.‬قانان بولسا ئۇنىڭ خىزمەتكارى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪27‬خۇدا يافېتنى چوڭايتىدۇ ۋە شېمنىڭ چېدىرىدا تۇرىدۇ ‪.‬قانان بولسا ئۇنىڭ خىزمەتكارى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪28‬نۇھ كەلكۈندىن كېىىن ئۈچ يۈز ئەللىك يىل ياشىدى‪.‬‬ ‫‪29‬نۇھنىڭ پۈتۈن كۈنلىرى توققۇز يۈز ئەللىك يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ ئۆلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪10‬باب‬‫‪1‬مانا بۇلر نۇھ ‪ ،‬شەم ‪ ،‬ھام ۋە ياپەتنىڭ ئەۋلدلىرى ‪.‬ئۇلر ئۈچۈن كەلكۈندىن كېىىن تۇاۇلغان ئواۇللر‪.‬‬ ‫‪2‬ياپەتنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬گومېر ‪ ،‬ماگوگ ‪ ،‬ماداي ‪ ،‬ااۋان ‪ ،‬تۇبال ‪ ،‬مەشېچ ۋە تىراس‪.‬‬ ‫‪3‬گومېرنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬ئاشكىناز ‪ ،‬رىفات ۋە توگارما‪.‬‬ ‫‪4‬ااۋاننىڭ ئواۇللىرى ‪.‬ئېلىشا ‪ ،‬تارشىش ‪ ،‬كىتىم ۋە دودانىم‪.‬‬ ‫‪5‬بۇلر بىلەن يەھۇدىي ئەمەسلەرنىڭ ئاراللىرى ئۆز زېمىنىغا بۆلۈندى ‪.‬ھەر بىرى ئۇنىڭ تىلىدىن ‪ ،‬ئائىلىسىدىن كېىىن ‪ ،‬ئۆز مىللىتىدە‪.‬‬ ‫‪6‬ھامنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬كۇش ‪ ،‬مىزرايىم ‪ ،‬فۇت ۋە قانان‪.‬‬ ‫‪7‬كۇشنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬سېبا ‪ ،‬ھاۋىل ‪ ،‬سابتا ‪ ،‬راما ‪ ،‬سابتاچا ۋە رامانىڭ ئواۇللىرى‪. Sheba, and Dedan.‬‬ ‫‪8‬كۇش نىمرودنى تۇادى ‪.‬ئۇ يەر يۈزىدە كۈچلۈك بولۇشقا باشلىدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا بىر كۈچلۈك ئوۋچى ئىدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ باشلىنىشى شىنار زېمىنىدىكى بابىل ‪ ،‬ئېرىخ ‪ ،‬ئاككاد ۋە كالنىى ئىدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇ يەردىن ئاشۇر چىقىپ ‪ ،‬نىنەۋىنى ‪ ،‬رىخوبوت ۋە كال شەھىرىنى قۇردى‪.‬‬ ‫‪12‬نىنەۋى بىلەن كال ئوتتۇرىسىدىكى رېسېن ‪:‬بۇ بىر چوڭ شەھەر‪.‬‬ ‫‪13‬مىزرايىم لۇدىم ‪ ،‬ئانامىم ‪ ،‬لېىابىم ۋە نافتۇخىملرنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪14‬پاتروسىم ۋە كاسلۇھىم (فىلىستىىەلىكلەر چىقتى )ۋە كاپتورىم‪.‬‬ ‫‪15‬كەنئان تۇنجى ئوالى سىدون ۋە خېتنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪16‬يېبۇسلر ‪ ،‬ئامورلر ۋە گىرگاسلىقلر‬ ‫‪17‬خىۋىتلىقلر ‪ ،‬ئەركەكلەر ۋە سىنايلر ‪،‬‬ ‫‪18‬ئارۋادىىىلىكلەر ‪ ،‬زەمەرلىكلەر ۋە خاماتىلىقلردىن كېىىن ‪ ،‬قانانلىقلرنىڭ ئائىلىسى چەتئەلرگە تارقالدى‪.‬‬ ‫‪19‬كەنئانلىقلرنىڭ چېگرىسى سىداردىن بولۇپ ‪ ،‬گېراراا ‪ ،‬اەززەگە كەلدىڭ ‪.‬سەن سودومغا ‪ ،‬گوموررااا ‪ ،‬ئادمااا ‪ ،‬زېبويىمغا ‪ ،‬ھەتتا‬ ‫لشااا باراىن‪.‬‬ ‫‪20‬بۇلر ھامنىڭ ئەۋلدلىرى ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئائىلە‪-‬تاۋابىئاتلىرى ‪ ،‬تىللىرى ‪ ،‬يۇرتلىرى ۋە مىللەتلىرى‪.‬‬ ‫‪21‬ئەفەرنىڭ بارلىق بالىلىرىنىڭ ئاتىسى شېفقا ‪ ،‬يېفېتنىڭ ئىنىسى ‪ ،‬ھەتتا ئۇنىڭغا تۇاۇلغان بالىلرمۇ بار‪.‬‬ ‫‪22‬شەمنىڭ بالىلىرى ‪.‬ئەلەم ‪ ،‬ئاششۇر ‪ ،‬ئارفاساد ‪ ،‬لۇد ۋە ئارام‪.‬‬ ‫‪23‬ئارامنىڭ ئەۋلدلىرى ‪.‬ئۇز ‪ ،‬ھۇل ‪ ،‬گېتېر ۋە ماش‪.‬‬ ‫‪24‬ئارپاكساد سالھنى تۇادى ‪.‬سال بولسا ئەبېرنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪25‬ئەبېردىن ئىككى ئواۇل تۇاۇلدى ‪.‬بىرىنىڭ ئىسمى پېلېگ ‪.‬چۈنكى ئۇنىڭ زامانىدا يەر بۆلۈنۈپ كەتتى ‪.‬ئۇنىڭ ئىنىسىنىڭ ئىسمى ‪Joktan‬‬ ‫ئىدى‪.‬‬ ‫‪26‬يوكتان ئالموداد ‪ ،‬شېلېف ‪ ،‬ھەزەرمەۋىت ۋە اەراھنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪27‬ھەدورام ‪ ،‬ئۇزال ۋە دىكل ‪،‬‬ ‫‪28‬ئوبال ‪ ،‬ئابىمايىل ۋە شىبا ‪،‬‬ ‫‪29‬ئوفىر ‪ ،‬ھاۋىل ۋە يوئاب ‪:‬بۇلرنىڭ ھەممىسى يوكاننىڭ ئواۇللىرى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇلرنىڭ تۇرالغۇسى مىشادىن ئىدى ‪ ،‬سەن سېفاراا شەرقنىڭ بىر تېغىغا باراىنىڭدا‪.‬‬ ‫‪31‬بۇلر شەمنىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئائىلە‪-‬تاۋابىئاتلىرى ‪ ،‬تىللىرى ‪ ،‬يۇرتلىرى ‪ ،‬مىللەتلىرى‪.‬‬ ‫‪32‬بۇلر نۇھنىڭ ئەۋلدلىرىنىڭ ئەۋلدلىرى ‪ ،‬ئەۋلدلىرى ۋە ئەۋلدلىرىدۇر‪.‬‬ ‫‪11‬باب‬‫‪1‬پۈتۈن زېمىن بىر تىلدا ‪ ،‬بىر تىلدا ئىدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇلر شەرقتىن يولغا چىققاندا ‪ ،‬شىنار زېمىنىدا تۈزلەڭلىكنى تاپتى ‪.‬ئۇلر ئۇ يەردە ئولتۇراقلشتى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇلر بىر‪-‬بىرىگە« ‪:‬باراىن ‪ ،‬خىش ياساپ ‪ ،‬كۆيدۈرەيلى »دېدى ‪.‬ئۇلرنىڭ ئۈستىگە تاش ئۈچۈن خىش بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر« ‪:‬باراىن ‪ ،‬بىزگە بىر شەھەر ۋە مۇنار ياساپ چىقايلى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئۈستى ئاسمانغا يېتىشى مۇمكىن »دېدى ‪.‬بىز پۈتۈن يەر يۈزىگە‬ ‫چېچىلىپ كەتمەسلىكىمىز ئۈچۈن بىزگە ئىسىم قويايلى‪.‬‬ ‫‪5‬پەرۋەردىگار ئىنسانلرنىڭ ئەۋلدلىرى سېلىنغان شەھەر ۋە مۇنارنى كۆرگىلى چۈشتى‪.‬‬ ‫‪6‬پەرۋەردىگار مۇنداق دېدى« ‪:‬كىشىلەر بىر ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ھەممىسى بىر تىل ‪.‬ئۇلر بۇ ئىشنى قىلىشقا باشلىدى‪.‬‬ ‫‪7‬باراىن ‪ ،‬تۆۋەنگە چۈشەيلى ‪ ،‬ئۇلر بىر‪-‬بىرىنىڭ گېپىنى چۈشەنمەسلىكى ئۈچۈن ئۇلرنىڭ تىلىنى قاليمىقانلشتۇرۇۋېتىدۇ‪.‬‬ ‫‪8‬شۇنىڭ بىلەن پەرۋەردىگار ئۇلرنى ئۇ يەردىن پۈتۈن يەر يۈزىگە تارقاقلشتۇردى ‪.‬ئۇلر شەھەر قۇرۇش ئۈچۈن يولغا چىقتى‪.‬‬ ‫‪9‬شۇڭلشقا ئۇنىڭ ئىسمى بابىل دەپ ئاتىلىدۇ ‪.‬چۈنكى پەرۋەردىگار يەر يۈزىنىڭ تىلىنى قاليمىقانلشتۇردى ‪.‬پەرۋەردىگار ئۇ يەردىن‬ ‫ئۇلرنى پۈتۈن يەر يۈزىگە تارقاتتى‪.‬‬ ‫‪10‬بۇلر شېمنىڭ ئەۋلدلىرى ‪:‬شېم يۈز ياشتا بولۇپ ‪ ،‬كەلكۈندىن ئىككى يىل كېىىن ئارپاكسادنى تۇادى‪:‬‬ ‫‪11‬شەم ئارفاسادنى بەش يۈز يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئارفاساد بەش ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە سالھنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪13‬ئارفاساد سالھنى تۆت يۈز ئۈچ يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪14‬سالھ ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە ئەبېرنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪15‬سالھ ئەبېرنى تۆت يۈز ئۈچ يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئەبېر تۆت ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە پېلېگنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪17‬ئەبېر پېلېگنى تۆت يۈز ئوتتۇز يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪18‬پېلېگ ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە رۈينى تۇادى‪.‬‬ ‫‪19‬پېلېگ ئىككى يۈز توققۇز يىل تۇاۇلۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇادى‪.‬‬ ‫‪20‬ريۇ ئىككى ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە سېرۇگنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪21‬ريۇ سېرگنى ئىككى يۈز يەتتە يىل تۇاۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪22‬سېرگ ئوتتۇز يىل ياشىدى ۋە نەھورنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪23‬سېرۇگ ناخوردىن ئىككى يۈز يىل ئۆتكەندىن كېىىن ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇادى‪.‬‬ ‫‪24‬نەھور توققۇز يىگىرمە يىل ياشىدى ۋە تەراھنىڭ ئاتىسى بولدى‪.‬‬ ‫‪25‬نەھور تېراھنىڭ يۈز ئون توققۇز يىلدىن كېىىن ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىز تۇاقاندىن كېىىن ياشىدى‪.‬‬ ‫‪26‬تېرا يەتمىش يىل ياشىدى ‪ ،‬ئىبرام ‪ ،‬ناخور ۋە ھاراننىڭ ئوالى‪.‬‬ ‫‪27‬مانا بۇلر تەراھنىڭ ئەۋلدلىرى ‪:‬تەراھ ئىبرام ‪ ،‬ناخور ۋە ھاراندىن تۇاۇلغان ‪.‬ھاران لۇتنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪28‬ھاران ئاتىسى تېراھنىڭ تۇاۇلغان يېرىدە ‪ ،‬چالدىلرنىڭ ئۇر شەھىرىدە ۋاپات بولدى‪.‬‬ ‫‪29‬ئىبرام بىلەن ناخور ئۇلراا خوتۇن ئېلىپ بەردى ‪:‬ئىبرامنىڭ ئايالىنىڭ ئىسمى ساراي ئىدى ‪.‬ناھورنىڭ ئايالى مىلكانىڭ ئىسمى ھاراننىڭ‬ ‫قىزى ‪ ،‬مىلكانىڭ ئاتىسى ۋە ئىسكاھنىڭ ئاتىسى‪.‬‬ ‫‪30‬ئەمما ساراي تۇاماس ئىدى ‪.‬ئۇنىڭ بالىسى يوق‪.‬‬ ‫‪31‬تېرا ئوالى ئىبرامنى ‪ ،‬ئوالى ھاراننىڭ ئوالى لۇتنى ۋە كېلىنى ساراينى ئوالى ئىبرامنى ئېلىپ كەتتى ‪.‬ئۇلر ئۇلر بىلەن كالدانلىقلرنىڭ‬ ‫ئۇر شەھىرىدىن چىقىپ ‪ ،‬قانان زېمىنىغا كەتتى ‪.‬ئۇلر ھارانغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇ يەردە ئولتۇراقلشتى‪.‬‬ ‫‪32‬تېرانىڭ كۈنلىرى ئىككى يۈز بەش يىل بولۇپ ‪ ،‬تەراھ ھاراندا ۋاپات بولدى‪.‬‬ ‫‪12‬باب‬‫‪1‬پەرۋەردىگار ئىبرامغا« ‪:‬سېنى ئۆز يۇرتۇڭدىن ‪ ،‬تۇاقانلىرىڭدىن ‪ ،‬ئاتاڭنىڭ ئۆيىدىن چىقىرىپ ‪ ،‬مەن ساڭا كۆرسىتىدىغان بىر دۆلەتكە‬ ‫چىقار »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬مەن سېنى ئۇلۇغ بىر مىللەت قىلىمەن ‪ ،‬ساڭا بەخت ئاتا قىلىمەن ۋە ئىسمىڭنى ئۇلۇغ قىلىمەن ‪.‬سەن بەختكە ئېرىشىسەن‪.‬‬ ‫‪3‬مەن ساڭا بەخت تىلىگەنلەرگە بەخت تىلەيمەن ‪ ،‬ساڭا لەنەت قىلغانلراا لەنەت ئوقۇيمەن ‪.‬سەندە يەر يۈزىدىكى بارلىق ئائىلىلەر بەختلىك‬ ‫بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪4‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئىبرام پەرۋەردىگارنىڭ ئېىتقىنىدەك كېتىپ قالدى ‪.‬لۇت ئۇنىڭ بىلەن بىللە باردى ‪.‬ئىبرام ھاراندىن ئايرىلغاندا يەتمىش بەش‬ ‫ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئىبرام ئايالى ساراينى ‪ ،‬ئىنىسىنىڭ ئوالى لۇتنى ۋە ئۇلر يىغقان بارلىق مال‪-‬مۈلۈكلەرنى ۋە ھارانغا ئېرىشكەن اانلرنى ئېلىپ كەتتى ‪.‬‬ ‫ئۇلر قانان زېمىنىغا كېتىشكە چىقتى ‪.‬ئۇلر قانان زېمىنىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئىبرام بۇ يەردىن ئۆتۈپ سىچېم شەھىرىگە ‪ ،‬مورې تۈزلەڭلىكىگە ئۆتتى ‪.‬ئۇ ۋاقىتتا قانانلىقلر بۇ زېمىندا ئىدى‪.‬‬ ‫‪7‬پەرۋەردىگار ئىبرامغا كۆرۈنۈپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن بۇ زېمىننى سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا بېرىمەن ‪.‬ئۇ يەردە ئۇنىڭغا كۆرۈنگەن‬ ‫پەرۋەردىگاراا بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياسىدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ يەردىن بەيتەلنىڭ شەرقىدىكى بىر تااقا چىقىپ ‪ ،‬چېدىرى تىكتى ‪ ،‬اەربتە بەيتەل ‪ ،‬شەرقتە خەي بار ‪.‬ئۇ يەردە پەرۋەردىگاراا بىر‬ ‫قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ نامىنى چاقىردى‪.‬‬ ‫‪9‬ئىبرام يولغا چىقىپ ‪ ،‬اەنۇبقا قاراپ ماڭدى‪.‬‬ ‫‪10‬بۇ دۆلەتتە ئاچارچىلىق يۈز بەردى ‪.‬ئىبرام مىسىراا بېرىپ ئۇ يەردە تۇردى ‪.‬چۈنكى بۇ دۆلەتتە ئاچارچىلىق ئېغىر ئىدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇ مىسىراا كىرىشكە ئاز قالغاندا ‪ ،‬ئايالى سارايغا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا ئەمدى مەن سېنىڭ چىرايلىق ئايال ئىكەنلىكىڭنى بىلىمەن‪.‬‬ ‫‪12‬شۇڭا ‪ ،‬مىسىرلىقلر سېنى كۆرگەندە« ‪:‬بۇ ئۇنىڭ ئايالى »دېىىشىدۇ ‪ ،‬ئۇلر مېنى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ ‪ ،‬لېكىن ئۇلر سېنى قۇتقۇزىدۇ‪.‬‬ ‫‪13‬ئېىتقىنكى ‪ ،‬سەن مېنىڭ سىڭلىم ‪ ،‬مەن ئۈچۈن ياخشى بولسۇن ‪.‬اېنىم سەن ئۈچۈن ياشايدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬ئىبرام مىسىراا كەلگەندە ‪ ،‬مىسىرلىقلر ئۇ ئايالنىڭ ناھايىتى چىرايلىق ئىكەنلىكىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪15‬فىرئەۋننىڭ شاھزادىلىرىمۇ ئۇنى كۆرۈپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ ئالدىدا ئۇنى ماختىدى ‪.‬ئۇ ئايال فىرئەۋننىڭ ئۆيىگە ئېلىپ كېلىندى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇنىڭ ئۈچۈن ئىبرامنى ياخشى ئۆتۈندى ‪.‬ئۇنىڭ قويلىرى ‪ ،‬كاللىرى بار ئىدى ‪ ،‬ئۇ ئېشەك ‪ ،‬قۇل ‪ ،‬قۇل ‪ ،‬ئۇ ئېشەك ۋە تۆگە‪.‬‬ ‫‪17‬پەرۋەردىگار ساراي ئىبرامنىڭ ئايالى سەۋەبىدىن فىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئۆيىنى نۇراۇن ۋابالر بىلەن ئازابلىدى‪.‬‬ ‫‪18‬فىرئەۋن ئىبرامنى چاقىرىپ _ ‪:‬بۇ ماڭا نېمە قىلدىڭ؟ نېمىشقا ماڭا ئۇنىڭ ئايالىڭ ئىكەنلىكىنى ئېىتمىدىڭ؟‬ ‫‪19‬نېمىشقا سەن مېنىڭ سىڭلىم؟ شۇڭا مەن ئۇنى ئايالىمنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەتكەن بولتتىم ‪ ،‬ئەمدى ئايالىڭىزنى كۆرۈڭ ‪ ،‬ئۇنى ئېلىپ كېتىڭ‪.‬‬ ‫‪20‬فىرئەۋن ئادەملىرىگە ئۆزى توارۇلۇق بۇيرۇق چۈشۈردى‪.‬‬ ‫‪13‬باب‬‫‪1‬ئىبرام ‪ ،‬ئۇ ئايالى ۋە ئۇنىڭدىكى بارلىق نەرسىلىرى ۋە لۇت بىلەن بىللە مىسىردىن چىقىپ اەنۇبقا چىقتى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪2‬ئىبرام ناھايىتى مول كال ‪ ،‬كۈمۈش ۋە ئالتۇن ئىدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇ اەنۇبتىن بەيتەلگە ‪ ،‬چېدىرى دەسلەپتە تۇراان اايغا ‪ ،‬بەيتەل بىلەن خەي ئارىلىغا باردى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ يەردە قۇربانلىق سۇپىسىنىڭ يېنىغا بېرىپ ‪ ،‬ئىبرام پەرۋەردىگارنىڭ نامىنى چاقىردى‪.‬‬ ‫‪5‬ئىبرام بىلەن بىللە ماڭغان لۇتنىڭ پادىلىرى ‪ ،‬پادىلىرى ۋە چېدىرى بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇلر بىللە ياشاش ئۈچۈن ‪ ،‬بۇ يەر ئۇلراا بەرداشلىق بېرەلمىدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئىبرامنىڭ چارۋىچىلىرى بىلەن لۇتنىڭ كال پادىلىرى ئوتتۇرىسىدا تالش‪-‬تارتىش يۈز بەردى ‪.‬كەنئانلر بىلەن پېرىزلىقلر بۇ زېمىندا‬ ‫ئولتۇراقلشتى‪.‬‬ ‫‪8‬ئىبرام لۇتقا« ‪:‬مەن بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدا ‪ ،‬پادىچىلىرىم بىلەن پادىچىڭ ئوتتۇرىسىدا اېدەل چىقمىسۇن !چۈنكى بىز قېرىنداش‪.‬‬ ‫‪9‬پۈتۈن زېمىن سېنىڭ ئالدىڭدا ئەمەسمۇ؟ ئۆزۈڭنى ئايرىغىن ‪ ،‬مەندىن دۇئا قىلىمەن ‪:‬ئەگەر سول قولنى ئالماقچى بولساڭ ‪ ،‬مەن ئوڭ تەرەپكە‬ ‫بارىمەن ‪.‬ياكى ئوڭ تەرەپكە كەتسىڭىز ‪ ،‬مەن سول تەرەپكە بارىمەن‪.‬‬ ‫‪10‬لۇت كۆزلىرىنى تىكىپ ‪ ،‬ئىئوردان دەرياسىنىڭ تۈزلەڭلىكىنى كۆردى ‪.‬پەرۋەردىگار سودوم بىلەن گوموررانى ھالك قىلىشتىن ئىلگىرى ‪،‬‬ ‫پەرۋەردىگارنىڭ بااچىسى مىسىر زېمىنىغا ئوخشاش ‪ ،‬زوئاراا كەلگىنىڭدەك ھەممە يەرنى ياخشى سۇااردى‪.‬‬ ‫‪11‬لۇت ئۇنى ئىئوردان دەرياسىنىڭ ھەممە يېرىگە تاللىدى ‪.‬لۇت شەرققە سەپەر قىلدى ‪.‬ئۇلر ئۆزلىرىنى يەنە بىرىدىن ئايرىدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئىبرام قانان زېمىنىدا ‪ ،‬لۇت تۈزلەڭلىكتىكى شەھەرلەردە تۇرۇپ ‪ ،‬چېدىرىنى سودوم تەرەپكە تىكتى‪.‬‬ ‫‪13‬لېكىن ‪ ،‬سودومنىڭ ئادەملىرى پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا گۇناھكار ۋە گۇناھكار ئىدى‪.‬‬ ‫‪14‬پەرۋەردىگار ئىبرامغا مۇنداق دېدى« ‪:‬لۇت ئۇنىڭدىن ئايرىلغاندىن كېىىن ‪ ،‬كۆزۈڭنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬شىمالغا ‪ ،‬اەنۇبقا ‪ ،‬شەرققە ۋە اەربكە‬ ‫قاراپ تۇراان اايدىن قاراڭ‪.‬‬ ‫‪15‬سەن كۆرگەن بارلىق زېمىننى ساڭا ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا مەڭگۈ بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪16‬مەن سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى يەرنىڭ چاڭ‪-‬توزانلىرىغا ئايلندۇرىمەن ‪.‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬بىر ئادەم يەرنىڭ چاڭ‪-‬توزانلىرىنى سانىسا ‪ ،‬سېنىڭ‬ ‫ئەۋلدلىرىڭمۇ سانىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬ئۇنىڭ ئۇزۇنلۇقى ۋە كەڭلىكى بىلەن زېمىننى ئايلىنىپ يۈرگىن ‪.‬چۈنكى مەن ئۇنى ساڭا بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪18‬ئىبرام چېدىرىدىن چېكىنىپ ‪ ،‬كېلىپ ‪ ،‬ھىبروندىكى مەمرە تۈزلەڭلىكىدە تۇرۇپ ‪ ،‬ئۇ يەردە پەرۋەردىگاراا قۇربانلىق سۇپىسى قۇردى‪.‬‬ ‫‪14‬باب‬‫‪1‬شىنار پادىشاھى ئامرافېل ‪ ،‬ئېللسار پادىشاھى ئارىىوچ ‪ ،‬ئېلم پادىشاھى چېدورلومېر ۋە مىللەتلەرنىڭ پادىشاھى تىدال دەۋرىدە ئەمەلگە‬ ‫ئاشتى‪.‬‬ ‫‪2‬بۇلرنىڭ سودوم پادىشاھى بېرا ۋە گوموررانىڭ پادىشاھى بىرشا ‪ ،‬ئادما پادىشاھى شىناب ۋە زېبويىم پادىشاھى شېمبېر ۋە بىلر پادىشاھى‬ ‫زوئار بىلەن ئۇرۇش قىلدى‪.‬‬ ‫‪3‬بۇلرنىڭ ھەممىسى تۇز دېڭىزى بولغان سىدىم ۋادىسىغا بىرلەشتۈرۈلدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر ‪12‬يىل چېدورلومېراا خىزمەت قىلدى ‪13- ،‬يىلى ئۇلر ئاسىىلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئون تۆتىنچى يىلى چېدورلومېر ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان پادىشاھلر كېلىپ ‪ ،‬ئاشتېروت كارنايىمدىكى رېفايملرنى ‪ ،‬ھامدىكى‬ ‫زۇزىملرنى ۋە شاۋىى كىرياتايىمدىكى ئەمىرلەرنى ئۇردى‪.‬‬ ‫‪6‬ھورلر سېىىر تېغىدىكى چۆلنىڭ يېنىدىكى ئېلپارانغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇلر قايتىپ كېلىپ ‪ ،‬كادېش بولغان ئېنمىشپاتقا كېلىپ ‪ ،‬ھامازونتاماردا ياشايدىغان ئامالەكلەرنىڭ پۈتۈن دۆلىتىنى ۋە ئامورلرنى‬ ‫ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ يەردە سودوم پادىشاھى ‪ ،‬گوموررا پادىشاھى ‪ ،‬ئادما پادىشاھى ‪ ،‬زەبويىم پادىشاھى ۋە بېل پادىشاھى (زوئارمۇ ئوخشاش )چىقىپ ‪،‬‬ ‫ئۇلر بىلەن سىددىم ۋادىسىدا اەڭ قىلدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئېلم پادىشاھى چېدورلومېر ۋە مىللەتلەرنىڭ پادىشاھى تىدال ۋە شىنار پادىشاھى ئامرافېل ۋە ئېللسار پادىشاھى ئارىىوچ بىلەن ‪.‬بەش‬ ‫پادىشاھ بىلەن بەش پادىشاھ‪.‬‬ ‫‪10‬سىددىمنىڭ اىلغىسى تامغا تولغانىدى ‪.‬سودوم بىلەن گومورا پادىشاھلىرى قېچىپ ‪ ،‬ئۇ يەرگە يىقىلدى ‪.‬قالغانلر تااقا قېچىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇلر سودوم بىلەن گوموررانىڭ بارلىق ماللىرىنى ۋە بارلىق اىزالىرىنى ئېلىپ ‪ ،‬يولغا چىقتى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇلر ئىبرامنىڭ ئىنىسىنىڭ ئوالى سودومدا ياشايدىغان لۇتنى ۋە ماللىرىنى ئېلىپ كېتىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ يەردىن قېچىپ چىقىپ ‪ ،‬ئىبرامغا ئىبرانىىغا ئېىتتى ‪.‬چۈنكى ئۇ ئەشكولنىڭ ئىنىسى ۋە ئانېرنىڭ ئىنىسى ئامورلىق مامرە تۈزلەڭلىكىدە‬ ‫تۇراتتى ‪.‬بۇلر ئىبرام بىلەن ئىتتىپاقداش ئىدى‪.‬‬ ‫‪14‬ئىبرام ئىنىسىنىڭ ئەسىرگە ئېلىنغانلىقىنى ئاڭلىغاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۆز ئۆيىدە تۇاۇلغان ئۈچ يۈز ئون سەككىز ياشقا كىرگەن تەربىىەلەنگەن‬ ‫خىزمەتكارلىرىنى قوراللندۇرۇپ ‪ ،‬ئۇلرنى دانغا ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪15‬ئۇ ‪ ،‬خىزمەتكارلىرى بىلەن كېچىدە ئۇلراا بۆلۈنۈپ ‪ ،‬ئۇلرنى ئۇرۇپ ‪ ،‬ئۇلرنى دەمەشقنىڭ سول تەرىپىدىكى خوبااا ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ بارلىق مال‪-‬مۈلۈكلەرنى ئېلىپ ‪ ،‬ئاكىسى لۇتنى ‪ ،‬مال‪-‬مۈلۈكلىرىنى ‪ ،‬ئاياللر ۋە خەلقنى ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪17‬سودوم پادىشاھى چېدورلومېر ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان پادىشاھلرنىڭ ئۆلتۈرۈلۈشىدىن قايتىپ كەلگەندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن‬ ‫كۆرۈشۈشكە چىقتى‪.‬‬ ‫‪18‬سالىمنىڭ پادىشاھى مالكىسىدىق نان ۋە شاراب ئېلىپ كەلدى ‪.‬ئۇ ئەڭ ئۇلۇغ خۇدانىڭ روھانىىسى ئىدى‪.‬‬ ‫‪19‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا بەخت تىلەپ مۇنداق دېدى ‪: -‬ئاسمان‪-‬زېمىننىڭ ئىگىسى بولغان ئەڭ ئۇلۇغ خۇدا ئىبرامغا مۇبارەك بولسۇن‪.‬‬ ‫‪20‬دۈشمەنلىرىڭنى قولىڭىزاا تاپشۇراان ئەڭ ئۇلۇغ خۇدااا مۇبارەك بولسۇن ‪.‬ئۇ ئۇنىڭغا ئوندىن بىر ئۈلۈشنى بەردى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪21‬سودوم پادىشاھى ئىبرامغا« ‪:‬ماڭا ئادەم بەرگىن ‪ ،‬مالنى ئۆزۈڭگە ئېلىپ بېرىڭ »دېدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئىبرام سودوم پادىشاھىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئاسمان‪-‬زېمىننىڭ ئىگىسى بولغان ئەڭ ئۇلۇغ خۇدا پەرۋەردىگاراا قولۇمنى ئۇزاتتىم‪.‬‬ ‫‪23‬مەن ھەتتا بىر تال يىپتىن ھەتتا ئاياغ ئايىغىغىمۇ ئالمايمەن ‪ ،‬ھەمدە سېنىڭكىڭدىن ھېچ نەرسە ئالمايمەن ‪ ،‬بولمىسا ‪ ،‬مەن ئىبرامنى بېىىتتىم‪.‬‬ ‫‪24‬پەقەت ياشلرنىڭ يېگەنلىرىنى ۋە مەن بىلەن بىللە ماڭغان كىشىلەرنىڭ ئانېر ‪ ،‬ئېشكول ۋە مامرېنىل ساقلىغىن ‪.‬ئۇلرنىڭ نېسىۋىسىنى‬ ‫ئالسۇن‪.‬‬ ‫‪15‬باب‬‫‪1‬بۇ ئىشلردىن كېىىن ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ سۆزى ئىبرامنىڭ يېنىغا كېلىپ« ‪:‬قورقماڭ ‪ ،‬ئىبرام ‪:‬مەن سېنىڭ قالقىنىڭ ‪ ،‬سېنىڭ كاتتا ئەارىڭ‪.‬‬ ‫‪2‬ئىبرام« ‪:‬ئى رەببىم خۇدا ‪ ،‬مېنىڭ بالىسىز قالغانلىقىمنى كۆرۈپ ‪ ،‬ماڭا نېمە بېرىسەن؟ ئۆيۈمنىڭ باشقۇراۇچىسى دەمەشقتىكى‬ ‫ئېلىئېزېرمۇ؟ »دېدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئىبرام مۇنداق دېدى« ‪:‬سەن ماڭا ئۇرۇق بەرمىدىڭ ‪ ،‬مېنىڭ ئۆيۈمدە تۇاۇلغان كىشى مېنىڭ ۋارىسىم‪.‬‬ ‫‪4‬پەرۋەردىگارنىڭ سۆزى ئۇنىڭغا ‪: -‬بۇ سېنىڭ ۋارىسى بولمايدۇ ‪.‬ئەمما ئۆز ئۈچىىىڭدىن چىققان كىشى ۋارىسى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪5‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى چەتئەلگە ئېلىپ چىقىپ ‪: -‬ھازىر ئاسمانغا قاراپ ‪ ،‬يۇلتۇزلراا ئېىتقىنكى ‪ ،‬ئەگەر ئۇلرنى سانىساڭلر ‪- ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇ پەرۋەردىگاراا ئېتىقاد قىلدى ‪.‬ئۇ ئۇنى ھەققانىي ئادەم دەپ ھېسابلىدى‪.‬‬ ‫‪7‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬مەن سېنى بۇ يەرنى مىراسقا ۋارىسلىق قىلىش ئۈچۈن ‪ ،‬چالدىلرنىڭ ئۇردىن ئېلىپ چىققان پەرۋەردىگارمەن‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ« ‪:‬ئى رەببىم ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا ۋارىسلىق قىلىدىغانلىقىمنى قانداق بىلىمەن؟‬ ‫‪9‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ماڭا ئۈچ ياشلىق بىر كال ‪ ،‬ئۈچ ياشلىق ئۆچكە ‪ ،‬ئۈچ ياشلىق بىر قوچقار ‪ ،‬بىر تاشپاقىسى ۋە بىر كەپتەر ئېلىپ‬ ‫بېرىڭ‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇ بۇلرنىڭ ھەممىسىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئوتتۇرىسىغا بۆلۈپ ‪ ،‬ھەر بىر پارچىسىنى بىر‪-‬بىرىگە باالىدى ‪ ،‬ئەمما قۇشلر ئۇنى بۆلمىدى‪.‬‬ ‫‪11‬قۇشلر اەسەتلەرگە چۈشكەندە ‪ ،‬ئىبرام ئۇلرنى قوالپ چىقاردى‪.‬‬ ‫‪12‬كۈن پاتقاندا ‪ ،‬ئىبرامغا قاتتىق ئۇيقۇ چۈشتى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئۇنىڭغا قاراڭغۇلۇقنىڭ دەھشەتلىرى چۈشتى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ ئىبرامغا مۇنداق دېدى« ‪:‬بىلىڭلركى ‪ ،‬ئەۋلدلىرىڭلر ئۆز دۆلىتىدە يات ئادەم بولۇپ ‪ ،‬ئۇلراا خىزمەت قىلىدۇ ‪.‬ئۇلر ئۇلرنى تۆت‬ ‫يۈز يىل ئازابليدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬مەن ئۇلر ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىغان بۇ مىللەتكە ھۆكۈم قىلىمەن ‪.‬ئۇنىڭدىن كېىىن ئۇلر زور مىقداردا چىقىدۇ‪.‬‬ ‫‪15‬خاتىراەم ھالدا ئاتا‪-‬بوۋىلىرىڭنىڭ يېنىغا باراىن ‪.‬ياخشى قېرىغاندا دەپنە قىلىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪16‬تۆتىنچى ئەۋلدتا ئۇلر يەنە بۇ يەرگە كېلىدۇ ‪ ،‬چۈنكى ئامورلرنىڭ گۇناھلىرى تېخى تولۇق ئەمەس‪.‬‬ ‫‪17‬كۈن پېتىپ ‪ ،‬قاراڭغۇ چۈشكەندە ‪ ،‬تاماكا چېكىدىغان ئوچاق ۋە بۇ پارچىلر ئارىسىدىن يېنىۋاتقان لمپۇچكىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪18‬شۇ كۈنى ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئىبرام بىلەن ئەھدە تۈزدى ۋە مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن بۇ زېمىننى مىسىر دەرياسىدىن تارتىپ چوڭ دەريا ‪ ،‬فىرات‬ ‫دەرياسىغىچە بەردىم‪.‬‬ ‫‪19‬كېنىىەلىكلەر ‪ ،‬كېنىزلىقلر ۋە كادمونلر ‪،‬‬ ‫‪20‬خىتتايلر ‪ ،‬پېرىزلىقلر ۋە رېفايملر‬ ‫‪21‬ئامورلر ‪ ،‬كەنئانلر ‪ ،‬گىرگالىقلر ۋە يېبۇسلر‪.‬‬ ‫‪16‬باب‬‫‪1‬ساراي ئىبرامنىڭ ئايالى ئۇنى پەرزەنت كۆرمىدى ‪.‬ئۇنىڭ مىسىرلىق بىر دېدەكلىرى بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪2‬ساراي ئىبرامغا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا ئەمدى پەرۋەردىگار مېنى تۇاۇشتىن توسىدى ‪.‬بەلكىم مەن ئۇنىڭ بالىلىرىنى ئېلىشىم مۇمكىن ‪.‬ئىبرام‬ ‫ساراينىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىدى‪.‬‬ ‫‪3‬ساراي ئىبرامنىڭ ئايالى ئىبرام قانان زېمىنىدا ئون يىل تۇرااندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇنىڭ خىزمەتكارى مىسىرلىق ھەاەرنى ئېلىپ ‪ ،‬ئېرى ئىبرامغا‬ ‫ئۇنىڭ ئايالى بولۇشقا بەردى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ ھەاەرنىڭ يېنىغا كىردى ‪.‬ئۇ ھامىلدار بولدى ‪.‬ئۇ ئۆزىنىڭ ھامىلىدار بولغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭ خواايىنى ئۇنىڭ ئالدىدا خارلندى‪.‬‬ ‫‪5‬ساراي ئىبرامغا مۇنداق دېدى ‪:‬مېنىڭ خاتالىقىم ساڭا ‪:‬دېدەكنى سېنىڭ باارىڭغا بەردىم ‪.‬ئۇ ئۆزىنىڭ ھامىلىدار بولغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭ‬ ‫نەزىرىدە پەس كۆرۈلدى ‪:‬پەرۋەردىگار مەن بىلەن سېنىڭ ئاراڭلردا ھۆكۈم قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪6‬ئىبرام سارايغا« ‪:‬مانا ‪ ،‬دېدەكلىرىڭ سېنىڭ قولۇڭدا ‪.‬ئۇنى خالىغانچە قىلغىن ‪.‬ساراي ئۇنىڭغا قاتتىق مۇئامىلە قىلغاندا ‪ ،‬ئۇ يۈزىدىن قېچىپ‬ ‫كەتتى‪.‬‬ ‫‪7‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئۇنى چۆلدىكى سۇ بۇلىقى ‪ ،‬شۇراا بارىدىغان بۇلقنىڭ يېنىدىن تاپتى‪.‬‬ ‫‪8‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ساراينىڭ خىزمەتچىسى ھەاەر ‪ ،‬سەن قەيەردىن كەلدىڭ؟ قەيەرگە بارىسىز؟ ئۇ يەنە ‪:‬مەن خواايىنىم ساراينىڭ يۈزىدىن‬ ‫قېچىپ كەتتىم‪.‬‬ ‫‪9‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئۇنىڭغا« ‪:‬خواايىنىڭغا قايتىپ ‪ ،‬ئۆز قولۇڭغا بويسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪10‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئۇنىڭغا« ‪:‬مەن سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى كۆپلەپ كۆپەيتىمەن ‪- ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪11‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئۇنىڭغا _ ‪:‬سەن بال تۇاۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇاۇپ ‪ ،‬ئىسمائىل دەپ ئاتايسەن ‪.‬چۈنكى پەرۋەردىگار سېنىڭ‬ ‫ئازاب‪-‬ئوقۇبەتلىرىڭنى ئاڭلىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪12‬ئۇ ياۋايى ئادەم بولىدۇ ‪.‬ئۇنىڭ قولى ھەر بىر ئادەمگە ‪ ،‬ھەر بىر ئادەمنىڭ قولى ئۇنىڭغا قارشى بولىدۇ ‪.‬ئۇ بارلىق قېرىنداشلىرىنىڭ ئالدىدا‬ ‫تۇرىدۇ‪.‬‬ ‫‪13‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئى خۇدا!‬ ‫‪14‬شۇنىڭ ئۈچۈن قۇدۇق بېرلخايروي دەپ ئاتالغان ‪.‬قاراڭ ‪ ،‬ئۇ كادېش بىلەن بېردنىڭ ئوتتۇرىسىدا‪.‬‬ ‫‪15‬ھەاەر ئىبرامغا بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئىبرام ئوالىنىڭ ئىسمىنى ئىسمائىل دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئىبرام تۆت ياشقا كىرگەندە ‪ ،‬ئالتە ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪17‬باب‬‫‪1‬ئىبرام توقسان توققۇز ياشتا ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئىبرامغا كۆرۈندى ۋە ئۇنىڭغا« ‪:‬مەن ھەممىگە قادىر خۇدا »دېدى ‪.‬مېنىڭ ئالدىمدا مېڭىڭ ‪،‬‬ ‫مۇكەممەل بولۇڭ‪.‬‬ ‫‪2‬مەن بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدا ئەھدە تۈزەيمەن ‪ ،‬سېنى بەك كۆپەيتىمەن‪.‬‬ ‫‪3‬ئىبرام ئۇنىڭ يۈزىگە يىقىلدى ‪.‬خۇدا ئۇنىڭ بىلەن سۆزلىشىپ‪:‬‬ ‫‪4‬ماڭا كەلسەك ‪ ،‬مېنىڭ ئەھدىم سىز بىلەن بىللە ‪ ،‬نۇراۇن مىللەتلەرنىڭ ئاتىسى بولىسىز‪.‬‬ ‫‪5‬سېنىڭ ئىسمىڭ ئەمدى ئىبرام دەپ ئاتالمايدۇ ‪ ،‬لېكىن سېنىڭ ئىسمىڭ ئىبراھىم بولىدۇ ‪.‬چۈنكى مەن سېنى نۇراۇن مىللەتلەرنىڭ ئاتىسى قىلدىم‪.‬‬ ‫‪6‬مەن سېنى تېخىمۇ مول ھوسۇللۇق قىلىمەن ‪ ،‬مەن سېنى باشقا مىللەت قىلىمەن ‪ ،‬پادىشاھلر سەندىن چىقىدۇ‪.‬‬ ‫‪7‬مەن بىلەن سەن بىلەن ئەۋلدلىرىڭ ئارىسىدا ئەۋلدمۇ ئەۋلد ئەھدە تۈزۈپ ‪ ،‬ساڭا ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا مەڭگۈلۈك ئەھدە بولىمەن‪.‬‬ ‫‪8‬مەن ساڭا ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا ‪ ،‬سەن ناتونۇش بولغان زېمىننى ‪ ،‬پۈتۈن قانان زېمىنىنى مەڭگۈلۈك مىراس قىلىپ بېرىمەن ‪.‬مەن‬ ‫ئۇلرنىڭ خۇداسى بولىمەن‪.‬‬ ‫‪9‬خۇدا ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى« ‪:‬سەن ۋە مېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى ئەۋلدمۇ ئەۋلد ساقليسەن‪.‬‬ ‫‪10‬بۇ ‪ ،‬مەن بىلەن سەن بىلەن ئەۋلدلىرىڭ ئوتتۇرىسىدا ساقليدىغان ئەھدەم ‪.‬ئاراڭلردىكى ھەربىر بال خەتنىسى قىلىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪11‬ئاندىن ‪ ،‬تېرىڭىزنىڭ گۆشىنى خەتنىسى قىلىسىز ‪.‬ھەمدە ئۇ مەن بىلەن سىز ئوتتۇرىسىدىكى ئەھدىنىڭ بەلگىسى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬سەككىز ياشقا كىرگەن كىشى ‪ ،‬ئەۋلدلىرىڭلردىكى ھەر بىر بال ‪ ،‬ئۆيدە تۇاۇلغان ياكى سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭدىن كەلگەن ناتونۇش‬ ‫كىشىنىڭ پۇلى بىلەن سېتىۋېلىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪13‬ئۆيىڭىزدە تۇاۇلغان ۋە پۇلىڭىز بىلەن سېتىۋالغان كىشى خەتنىسى قىلىنىشى كېرەك ‪.‬مېنىڭ ئەھدىڭىز تېنىڭىزدە مەڭگۈلۈك ئەھدە بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬خەتنىسى قىلىنمىغان ئىنسان بالىسى ‪ ،‬ئۇنىڭ تېرىسى خەتنىسى قىلىنمىغان بولسا ‪ ،‬بۇ روھ ئۆز قەۋمىدىن ئايرىلىدۇ ‪.‬ئۇ مېنىڭ ئەھدىمنى‬ ‫بۇزدى‪.‬‬ ‫‪15‬خۇدا ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئايالىڭ سارايغا كەلسەك ‪ ،‬سەن ئۇنىڭ ئىسمىنى ساراي دېمەڭ ‪ ،‬ئەمما سارانىڭ ئىسمى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪16‬مەن ئۇنىڭغا بەخت تىلەيمەن ‪ ،‬ساڭا يەنە بىر ئواۇل ئاتا قىلىمەن ‪.‬شۇنداق ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا بەخت تىلەيمەن ‪ ،‬ئۇ مىللەتلەرنىڭ ئانىسى‬ ‫بولىدۇ ‪.‬خەلق پادىشاھلىرى ئۇنىڭدىن بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬ئاندىن ‪ ،‬ئىبراھىم ئۇنىڭ يۈزىگە يىقىلىپ كۈلۈپ كەتتى ۋە كۆڭلىدە« ‪:‬يۈز ياشقا كىرگەن بال تۇاۇلمدۇ؟ توقسان ياشقا كىرگەن سارا‬ ‫بەرداشلىق بېرەمدۇ؟‬ ‫‪18‬ئىبراھىم خۇدااا« ‪:‬ئى ئىسمائىل سېنىڭ ئالدىڭدا ياشىسۇن!‬ ‫‪19‬خۇدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئايالىڭ ساراڭ ساڭا ھەقىقەتەن بىر ئواۇل تۇادۇرىدۇ ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمىنى ئىسىاق دەپ ئاتايسەن ‪.‬مەن ئۇنىڭ بىلەن‬ ‫مەڭگۈلۈك ئەھدە ۋە ئۇنىڭ ئەۋلدلىرى بىلەن ئەھدە تۈزەيمەن‪.‬‬ ‫‪20‬ئىسمائىلغا كەلسەك ‪ ،‬مەن سېنى ئاڭلىدىم ‪.‬ئۇ ئون ئىككى شاھزادە تۇاۇلىدۇ ‪ ،‬مەن ئۇنى ئۇلۇغ مىللەت قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪21‬لېكىن ‪ ،‬ئەھدە ئىسىاق بىلەن كېلەر يىلى بۇ ۋاقىتتا ساڭا سالىدىغان ئەھدىمنى بەرپا قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪22‬ھەزرىتى ئەيسا ئىبراھىمنىڭ يېنىدىن چىقىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪23‬ئىبراھىم ئوالى ئىسمائىلنى ۋە ئۇنىڭ ئۆيىدە تۇاۇلغانلرنىڭ ھەممىسىنى ۋە ئۇنىڭ پۇلى بىلەن سېتىۋالغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى‬ ‫ئىبراھىمنىڭ ئۆيىدىكى ئەرلەردىن ئېلىپ كەتتى ‪.‬ھەمدە خۇدا ئۇنىڭغا ئېىتقىنىدەك ‪ ،‬ئۆز ۋاقتىدا ئۇلرنىڭ تېرىسىنىڭ گۆشىنى خەتنىسى قىلدى‪.‬‬ ‫‪24‬ئىبراھىم توققۇز ياشتا توققۇز ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇنىڭ ئوالى ئىسمائىل ئون ئۈچ ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪26‬ئۆز ۋاقتىدا ‪ ،‬ئىبراھىم خەتنە قىلىندى ‪ ،‬ئوالى ئىسمائىل‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇنىڭ ئۆيىدە تۇاۇلغان ۋە ناتونۇش كىشىنىڭ پۇلى بىلەن سېتىۋالغان ئۆيدىكىلەرنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ بىلەن خەتنىسى قىلىندى‪.‬‬ ‫‪18‬باب‬‫‪1‬پەرۋەردىگار مامرە تۈزلەڭلىكىدە ئۇنىڭغا كۆرۈندى ‪.‬كۈندۈزدە ئۇ چېدىرنىڭ ئىشىكىدە ئولتۇردى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ كۆزلىرىنى كۆتۈرۈپ قارىدى ‪ ،‬قارىسا ‪ ،‬ئۈچ كىشى ئۇنىڭ يېنىدا تۇرۇپ ‪ ،‬ئۇلرنى كۆرۈپ ‪ ،‬چېدىرنىڭ ئىشىكىدىن يۈگۈرۈپ كېلىپ ‪،‬‬ ‫يەرگە باش ئەگدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئى پەرۋەردىگارىم !ئەگەر مەن سېنىڭ نەزىرىڭدە ياخشىلىق قىلغان بولسام ‪ ،‬خىزمەتكارىڭدىن ئۆتمىگىن‪.‬‬ ‫‪4‬ئازراق سۇ بەرگىن ‪ ،‬ئەكېلىپ ‪ ،‬پۇتلىرىڭىزنى يۇيۇپ ‪ ،‬دەرەخنىڭ ئاستىدا ئارام ئېلىڭ‪.‬‬ ‫‪5‬مەن بىر پارچە نان ئېلىپ ‪ ،‬قەلبىڭلراا تەسەللى بېرىمەن ‪.‬ئۇنىڭدىن كېىىن ئۆتۈپ كېتىسىز ‪ ،‬چۈنكى قۇلۇڭغا كەلدىڭ ‪.‬ئۇلر« ‪:‬دېگىنىڭدەك‬ ‫قىل »دېدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪6‬ئىبراھىم دەرھال ساراينىڭ يېنىغا كېلىپ ‪: -‬ئۈچ ۋاق ئېسىل تاماقنى تەيىارلپ ‪ ،‬خېمىر قىلىپ ‪ ،‬ئوچاققا تورت تەيىارلڭ‪.‬‬ ‫‪7‬ئىبراھىم پادىنىڭ يېنىغا يۈگۈرۈپ كېلىپ ‪ ،‬موزاي ۋە ياخشى موزاينى ئېلىپ ‪ ،‬بىر ياش كىشىگە بەردى ‪.‬ئۇ ئۇنى كىىىشكە ئالدىرىدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ ياغ ‪ ،‬سۈت ۋە موزاينى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئالدىغا قويدى ‪.‬ئۇ دەرەخنىڭ يېنىدا تۇرۇپ ‪ ،‬ئۇلر يېدى‪.‬‬ ‫‪9‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئايالىڭ سارا قەيەردە؟ _ئۇ چېدىردا‪.‬‬ ‫‪10‬ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى ‪: -‬مەن ھايات ۋاقتىڭلراا ئاساسەن قايتىپ كېلىمەن ‪.‬مانا ‪ ،‬ئايالىڭىز سارانىڭ بىر ئوالى بولىدۇ ‪.‬سارا ئۇنى‬ ‫چېدىرنىڭ ئىشىكى ئالدىدا ئاڭلىدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئىبراھىم بىلەن سارا قېرىپ كەتتى ‪.‬ھەمدە ئۇ ئاياللرنىڭ ئادىتى بويىچە سارا بىلەن بىللە بولۇشتىن توختىدى‪.‬‬ ‫‪12‬شۇنىڭ بىلەن سارا ئىچىدىن كۈلۈپ تۇرۇپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن قېرىپ كەتكەندىن كېىىن ‪ ،‬خوااممۇ قېرىپ خۇشال بولمدىم؟‬ ‫‪13‬پەرۋەردىگار ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى ‪: -‬سارە نېمە ئۈچۈن كۈلۈپ تۇرۇپ ‪: -‬مەن بىر كېپىل بال تۇاۇپ بېرەيمۇ؟‬ ‫‪14‬پەرۋەردىگار ئۈچۈن قىىىن ئىش بارمۇ؟ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا مەن ھايات ۋاقتىغا ئاساسەن ساڭا قايتىپ كېلىمەن ‪ ،‬سارانىڭ بىر ئوالى‬ ‫بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪15‬ئاندىن سارا ئىنكار قىلىپ« ‪:‬مەن كۈلمىدىم ‪.‬چۈنكى ئۇ قورقۇپ كەتتى ‪.‬ئۇ ‪:‬ياق ‪.‬ئەمما سەن كۈلدۈڭ‪.‬‬ ‫‪16‬كىشىلەر ئۇ يەردىن ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬سودومغا قارىدى ‪.‬ئىبراھىم ئۇلر بىلەن بىللە يولغا چىقتى‪.‬‬ ‫‪17‬پەرۋەردىگار« ‪:‬مەن قىلغان ئىشىمنى ئىبراھىمدىن يوشۇرۇپ قويايمۇ؟‬ ‫‪18‬ئىبراھىمنىڭ اەزمەن ئۇلۇغ ۋە قۇدرەتلىك بىر دۆلەتكە ئايلىنىدىغانلىقىنى ۋە يەر يۈزىدىكى بارلىق مىللەتلەرنىڭ ئۇنىڭغا بەخت‬ ‫تىلەيدىغانلىقىنى كۆردىڭىزمۇ؟‬ ‫‪19‬چۈنكى ‪ ،‬مەن ئۇنىڭ پەرزەنتلىرىنى ۋە ئائىلىسىدىكىلەرنى بۇيرۇيدىغانلىقىنى بىلىمەن ‪.‬ئۇلر پەرۋەردىگارنىڭ يولىدا مېڭىپ ‪ ،‬ئادالەت ۋە‬ ‫ھۆكۈم چىقىرىدۇ ‪.‬پەرۋەردىگار ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنىڭ ئۆزى توارۇلۇق ئېىتقانلىرىنى ئېلىپ كەلسۇن‪.‬‬ ‫‪20‬پەرۋەردىگار مۇنداق دېدى ‪:‬چۈنكى سودوم بىلەن گوموررانىڭ پەريادى بەك چوڭ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ گۇناھى بەك ئېغىر‪.‬‬ ‫‪21‬مەن ھازىر چۈشۈپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ماڭا قىلغان پەريادىغا ئاساسەن ئۇلرنىڭ قىلغان‪-‬قىلمىغانلىقىنى كۆرىمەن ‪.‬ئەگەر ئۇنداق بولمىسا ‪ ،‬مەن‬ ‫بىلىمەن‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ يەردىن يۈز ئۆرۈپ ‪ ،‬سودومغا قاراپ ماڭدى ‪.‬لېكىن ‪ ،‬ئىبراھىم پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا تۇرۇپ قالدى‪.‬‬ ‫‪23‬ئىبراھىم يېقىنلپ كېلىپ« ‪:‬سەنمۇ يامان ئادەملەر بىلەن ياخشىلرنى يوقىتامسەن؟‬ ‫‪24‬شەھەر ئىچىدە ئەللىك ھەققانىي ئادەم بولۇشى مۇمكىن ‪.‬سەنمۇ بۇ يەردىكى ئەللىك ھەققانىي ئادەم ئۈچۈن بۇ يەرنى ۋەيران قىلمامسەن؟‬ ‫‪25‬بۇنداق قىلىش سەندىن يىراق ‪ ،‬ھەققانىي ئادەملەرنى يامان ئادەملەر بىلەن ئۆلتۈرۈش ۋە سالىىلر سەندىن يىراق بولغان زالىملراا‬ ‫ئوخشاش بولۇشى كېرەك ‪.‬يەر يۈزىنىڭ سوتچىسى شۇنداق قىلمامدۇ؟‬ ‫‪26‬پەرۋەردىگار مۇنداق دېدى ‪:‬ئەگەر مەن سودومدىن شەھەر ئىچىدە ئەللىك ھەققانىي ئادەم تاپالىسام ‪ ،‬ئۇ يەرنىڭ ھەممىسىنى ئۇلر ئۈچۈن‬ ‫ئايىمەن‪.‬‬ ‫‪27‬ئىبراھىم ااۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا ئەمدى مەن توپا ۋە كۈلدىن باشقا پەرۋەردىگاراا سۆزلەشنى ئۈستىگە ئالدىم‪.‬‬ ‫‪28‬ئەللىك سالىىنىڭ بەشى كەم بولسا ‪ ،‬بەش شەھەرنى پۈتۈن شەھەرنى ھالك قىلمسىز؟ ئۇ« ‪:‬ئەگەر ئۇ يەردە قىرىق بەشنى تاپسام ‪ ،‬ئۇنى‬ ‫ھالك قىلمايمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪29‬ھەزرىتى ئەيسا يەنە ئۇنىڭغا ‪: -‬ئۇ يەردە قىرىق ئادەم تېپىلىدۇ ‪.‬ئۇ يەنە« ‪:‬مەن ئۇنى قىرىق ئۈچۈن قىلمايمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪30‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئى پەرۋەردىگار اەزەپلەنمىسۇن ‪ ،‬مەن سۆزلەيمەن ‪:‬ئۇ يەردە ئوتتۇز ئادەم تېپىلىدۇ ‪.‬ئۇ يەنە ‪:‬ئەگەر ئۇ يەردە‬ ‫ئوتتۇزنى تاپسام ‪ ،‬قىلمايمەن ‪ ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪31‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مانا ئەمدى مەن پەرۋەردىگاراا سۆزلەشنى ئۈستىگە ئالدىم ‪.‬ئۇ« ‪:‬مەن ئۇنى يىگىرمە ئۈچۈن يوق قىلمايمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئى رەببىم ئاچچىقلنمىسۇن ‪ ،‬مەن يەنىل بىر قېتىم سۆزلەيمەن ‪ ،‬ئۇ يەردە ئون ئادەم تېپىلىدۇ ‪.‬ئۇ يەنە« ‪:‬مەن ئۇنى ئون‬ ‫ئۈچۈن يوق قىلمايمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪33‬پەرۋەردىگار ئىبراھىم بىلەن ئالقە قىلىشتىن ئايرىلغاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇنىڭ يولىغا ماڭدى ‪.‬ئىبراھىم ئۆز ئورنىغا قايتىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪19‬باب‬‫‪1‬سودومغا ئىككى پەرىشتە كەلدى ‪.‬لۇت سودوم دەرۋازىسىدا ئولتۇردى ‪.‬لۇت ئۇلرنى كۆردى ‪.‬ئۇ يۈزلىرىنى يەرگە تەگدى‪.‬‬ ‫‪2‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئى پەرۋەردىگارلىرىم ‪ ،‬ئەمدى قايتىپ كېلىڭلر ‪ ،‬قۇللىرىڭىزنىڭ ئۆيىگە كىرىپ ‪ ،‬كېچىچە تۇرۇڭلر ‪ ،‬پۇتلىرىڭىزنى‬ ‫يۇيۇڭلر ‪ ،‬بالدۇر ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬يولىڭلراا مېڭىڭلر ‪.‬ئۇلر ‪:‬ياق ‪.‬ئەمما بىز كېچىچە كوچىدا تۇرىمىز‪.‬‬ ‫‪3‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا قاتتىق بېسىم قىلدى ‪.‬ئۇلر ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئۆيىگە كىردى ‪.‬ئۇ ئۇلراا زىىاپەت قىلىپ ‪ ،‬خېمىرتۇرۇچ‬ ‫پىشۇردى ‪ ،‬ئۇلر يېدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر ئۇخلشتىن بۇرۇن ‪ ،‬شەھەردىكى كىشىلەر ‪ ،‬ھەتتا سودوم ئادەملىرى ئۆينى قورشاۋاا ئالدى ‪ ،‬قېرى‪-‬ياش ‪ ،‬ھەر پەسىلدىكى بارلىق‬ ‫كىشىلەر‪:‬‬ ‫‪5‬ئۇلر لۇتنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭدىن ‪: -‬بۈگۈن كەچتە سېنىڭ ئالدىڭغا كەلگەن كىشىلەر نەدە؟ ئۇلرنى تونۇۋېلىشىمىز ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇلرنى بىزگە‬ ‫ئېلىپ كېلىڭلر‪.‬‬ ‫‪6‬لۇت ئۇلرنىڭ دەرۋازىسى ئالدىغا چىقىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ كەينىدىن ئىشىكنى تاقىدى‪.‬‬ ‫‪7‬بۇرادەرلەر ‪ ،‬بۇنداق يامان ئىش قىلماڭلر‪.‬‬ ‫‪8‬مانا ھازىر مېنىڭ ئىككى قىزىم بار ‪.‬مېنى ئۆتۈنەي ‪ ،‬ئۇلرنى ئۆزۈڭلراا ئېلىپ كېلىڭلر ‪ ،‬ئۇلراا ياخشىلىق قىلغىن ‪ ،‬پەقەت بۇ‬ ‫كىشىلەرگىل ھېچ ئىش قىلمايدۇ ‪.‬چۈنكى ئۇلر مېنىڭ ئۆگزىمنىڭ سايىسى ئاستىدا كەلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪9‬ئۇلر« ‪:‬ئارقىدا تۇرۇڭلر »دېدى ‪.‬ئۇلر يەنە« ‪:‬بۇ بىر تورداش مۇساپىر بولۇپ كەلدى ‪ ،‬ئۇ سوتچى بولۇشى كېرەك ‪ ،‬ئەمدى بىز ئۇلر‬ ‫بىلەن ئەمەس ‪ ،‬بىز بىلەن يامان مۇئامىلە قىلىمىز »دېدى ‪.‬ئۇلر ئۇ كىشىگە ‪ ،‬ھەتتا لۇتقا قاتتىق ئاارىدى ۋە ئىشىكنى بۇزۇشقا يېقىنلشتى‪.‬‬ ‫‪10‬لېكىن ‪ ،‬كىشىلەر قولىنى ئۇزاتتى ۋە لۇتنى ئۆيگە تارتىپ كېلىپ ‪ ،‬ئىشىكنى تاقىدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇلر ئۆينىڭ ئىشىكى ئالدىدا تۇراان كىشىلەرنى كىچىك‪-‬كىچىك قارىغۇلرچە ئۇردى ‪.‬شۇنىڭ بىلەن ئۇلر ھاراىنلىق بىلەن ئىشىكنى‬ ‫تاپتى‪.‬‬ ‫‪12‬ئادەملەر لۇتقا ‪: -‬بۇ يەردە باشقا يەردە بارمۇ؟ كۈيئواۇل ‪ ،‬ئواۇللىرىڭ ‪ ،‬قىزلىرىڭ ۋە شەھەردە نېمە بولساڭ ‪ ،‬ئۇلرنى بۇ يەردىن ئېلىپ‬ ‫چىقىڭ‪:‬‬ ‫‪13‬چۈنكى بىز بۇ يەرنى ۋەيران قىلىمىز ‪ ،‬چۈنكى ئۇلرنىڭ پەريادى پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا تېخىمۇ كۈچىىىدۇ ‪.‬پەرۋەردىگار بىزنى ھالك‬ ‫قىلىشقا ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪14‬لۇت سىرتقا چىقىپ ‪ ،‬كۈيئواۇللىرىغا قىزلىرى بىلەن توي قىلدى ۋە ئۇنىڭغا _ ‪:‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬بۇ يەردىن چىق !چۈنكى پەرۋەردىگار‬ ‫بۇ شەھەرنى ۋەيران قىلىدۇ ‪.‬ئەمما ئۇ كۈيئواۇللىرىنى مەسخىرە قىلغاندەك قىلتتى‪.‬‬ ‫‪15‬تاڭ ئاتقاندا ‪ ،‬پەرىشتىلەر لۇتنى ئالدىراپ« ‪:‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬ئايالىڭنى ۋە ئىككى قىزىڭنى ئېلىپ كېلىڭلر ‪.‬شەھەرنىڭ گۇناھلىرى‬ ‫تۈپەيلىدىن يوقىلىپ كەتمىسۇن‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ ئۇزاق تۇرااندا ‪ ،‬كىشىلەر ئۇنىڭ قولىنى ‪ ،‬ئايالىنىڭ ۋە ئىككى قىزىنىڭ قولىنى تۇتتى ‪.‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا رەھىم‪-‬شەپقەت قىلدى ‪.‬‬ ‫ئۇلر ئۇنى ئېلىپ چىقىپ ‪ ،‬شەھەرسىز يولغا سالدى‪.‬‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلرنى چەتئەلگە ئېلىپ چىققاندىن كېىىن ‪ ،‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ھاياتىڭدىن قېچىپ كەت !ئارقىڭىزاا قارىماڭ ‪،‬‬ ‫تۈزلەڭلىكتە تۇرماڭ ‪.‬تااقا قېچىپ كەتمىسۇن‪.‬‬ ‫‪18‬لۇت ئۇلراا ‪: -‬ئى رەببىم!‬ ‫‪19‬مانا ئەمدى خىزمەتكارىڭ سېنىڭ نەزىرىڭدە مېىىر‪-‬شەپقەت تاپتى ‪ ،‬سەن مېنىڭ ھاياتىمنى قۇتقۇزۇشتا ماڭا كۆرسەتكەن رەھىم‪-‬شەپقىتىڭنى‬ ‫ئۇلۇالىدىڭ ‪.‬تاادىن قېچىپ قۇتۇللمايمەن ‪ ،‬بەزى يامانلىقلر مېنى ئېلىپ كەتمىسۇن‪.‬‬ ‫‪20‬مانا ئەمدى بۇ شەھەر قېچىشقا ئاز قالدى ‪ ،‬ئۇ بىر كىچىك شەھەر ‪:‬ھە ‪ ،‬ئۇ يەردىن قېچىپ كېتەي ‪( ،‬ئۇ كىچىك ئەمەسمۇ؟ )‪ ،‬اېنىم‬ ‫ياشايدۇ‪.‬‬ ‫‪21‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬قاراڭ ‪ ،‬مەن سېنى بۇ سۆزنى قوبۇل قىلدىم ‪ ،‬چۈنكى سەن ئېىتقان بۇ شەھەرنى ئاادۇرۇپ تاشلىمايمەن‪.‬‬ ‫‪22‬ئالدىراڭ ‪ ،‬ئۇ يەردىن قېچىڭ ‪.‬چۈنكى سەن ئۇ يەرگە كەلمىگۈچە ھېچ ئىش قىللمايمەن ‪.‬شۇڭلشقا بۇ شەھەرنىڭ ئىسمى زوئار دەپ‬ ‫ئاتالغان‪.‬‬ ‫‪23‬لۇت زوئاراا كىرگەندە ‪ ،‬قۇياش يەر يۈزىدە كۆتۈرۈلدى‪.‬‬ ‫‪24‬پەرۋەردىگار سودومغا ‪ ،‬گوموررااا گۈڭگۈرت ۋە ئاسماندىن ئوت ياادۇردى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇ شەھەرلەرنى ‪ ،‬تۈزلەڭلىكنى ‪ ،‬شەھەرلەرنىڭ ئاھالىلىرىنى ۋە يەر يۈزىدە ئۆسكەنلەرنى ئاادۇرۇپ تاشلىدى‪.‬‬ ‫‪26‬ئايالى كەينىدىن كەينىگە بۇرۇلۇپ ‪ ،‬تۇز تۈۋرۈكىگە ئايلندى‪.‬‬ ‫‪27‬ئىبراھىم ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ ئالدىدا تۇراان اايغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ سودوم بىلەن گوموررااا ۋە تۈزلەڭلىكنىڭ ھەممە يېرىگە قارىدى ‪.‬مانا بۇ دۆلەتنىڭ ئىسلىرى ئوچاقنىڭ ئىسلىرىدەك كۆتۈرۈلدى‪.‬‬ ‫‪29‬خۇدا تۈزلەڭلىكتىكى شەھەرلەرنى ۋەيران قىلغاندا ‪ ،‬خۇدا ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنى ئەسلەپ ‪ ،‬لۇتنى لۇت ئولتۇراقلشقان شەھەرلەرنى‬ ‫ئاادۇرۇپ تاشلىغاندا ‪ ،‬لۇتنى ئاادۇرۇپ تاشلشنىڭ ئىچىدىن ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪30‬لۇت زوئاردىن چىقىپ ‪ ،‬تاادا ۋە ئىككى قىزى بىلەن بىللە تۇردى ‪.‬چۈنكى ئۇ زوئاردا تۇرۇشتىن قورقاتتى ‪.‬ئۇ ۋە ئىككى قىزى بىلەن‬ ‫ئۆڭكۈردە تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪31‬تۇنجى ئوالى كىچىك بالىغا« ‪:‬ئاتىمىز قېرىپ كەتتى ‪ ،‬يەر يۈزىدە بىزگە ئوخشاش يەر يۈزىگە كېلىدىغان ئادەم يوق »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬كېلىڭ ‪ ،‬ئاتىمىزنى شاراب ئىچەيلى ‪ ،‬بىز ئۇنىڭ بىلەن بىللە يېتىپ ‪ ،‬ئاتىمىزنىڭ ئۇرۇقىنى ساقلپ قالليمىز‪.‬‬ ‫‪33‬شۇ كۈنى كەچتە ‪ ،‬ئۇلر ئاتىسىغا شاراب ئىچىپ بەردى ‪.‬ئۇ ئايالنىڭ قاچان ياتقانلىقىنى ۋە قاچان ئورنىدىن تۇراانلىقىنى ھېس قىلمىدى‪.‬‬ ‫‪34‬ئەتىسى ‪ ،‬تۇنجى ئوالى كىچىك بالىغا« ‪:‬مانا مەن دادامنىڭ يېنىدا ياتتىم ‪ ،‬ئۇنى بۈگۈن كەچتە ھاراق ئىچەيلى »دېدى ‪.‬دادىمىزنىڭ ئۇرۇق‪-‬‬ ‫تۇاقانلىرىنى ساقلپ قېلىش ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇ يەرگە كىرىڭلر‪.‬‬ ‫‪35‬شۇ كۈنى كەچتە ‪ ،‬ئۇلر ئاتىسىغا شاراب ئىچتى ‪.‬كىچىكى ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن بىللە ياتاتتى ‪.‬ئۇ ئايالنىڭ قاچان ياتقانلىقىنى ۋە‬ ‫قاچان ئورنىدىن تۇراانلىقىنى ھېس قىلمىدى‪.‬‬ ‫‪36‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬لۇتنىڭ قىزلىرى ھەر ئىككىسى دادىسى بىلەن بالىلىق بولدى‪.‬‬ ‫‪37‬تۇنجى ئوالى بىر ئواۇل تۇاۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمىنى موئاب دەپ ئاتىدى ‪.‬موئابلرنىڭ ئاتىسى ھازىراا قەدەر‪.‬‬ ‫‪38‬كىچىكىمۇ بىر ئواۇل تۇاۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمىنى بېناممى دەپ ئاتىدى ‪.‬ئاممونلرنىڭ ئەۋلدلىرى بۈگۈنگە قەدەر‪.‬‬ ‫‪20‬باب‬‫‪1‬ئىبراھىم ئۇ يەردىن اەنۇبقا قاراپ يولغا چىقىپ ‪ ،‬كادېش بىلەن شۇر ئوتتۇرىسىدا تۇرۇپ ‪ ،‬گېراردا تۇردى‪.‬‬ ‫‪2‬ئىبراھىم ئايالى سارا توارىسىدا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئۇ مېنىڭ سىڭلىم ‪.‬گېرار پادىشاھى ئابىمەلەك ئادەم ئەۋەتىپ سارەنى ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪3‬لېكىن ‪ ،‬خۇدا كېچىدە ئابىمەلەكنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا _ ‪:‬سەن پەقەت ئۆلۈك ئادەم ‪ ،‬چۈنكى سەن ئالغان ئايال ئۈچۈن ‪.‬چۈنكى ئۇ‬ ‫ئەرنىڭ ئايالى‪.‬‬ ‫‪4‬ئابىمەلەك ئۇنىڭغا يېقىنلشمىدى ‪ ،‬ئۇ« ‪:‬ئى رەببىم ‪ ،‬سەنمۇ ھەققانىي بىر مىللەتنى ئۆلتۈرەمسەن؟‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪5‬ئۇ ماڭا« ‪:‬ئۇ مېنىڭ سىڭلىم »دېدى ‪.‬ئۇ ھەتتا ئۇ ئۆزىمۇ« ‪:‬ئۇ مېنىڭ ئىنىم »دېدى ‪.‬قەلبىمنىڭ پاكلىقى ۋە قولۇمنىڭ پاكلىقىدا مەن بۇ ئىشنى‬ ‫قىلدىم‪.‬‬ ‫‪6‬خۇدا چۈشىدە ئۇنىڭغا« ‪:‬شۇنداق ‪ ،‬مەن سېنىڭ قەلبىڭنىڭ پۈتۈنلۈكى بىلەن قىلغانلىقىڭنى بىلىمەن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مەنمۇ سېنىڭ ماڭا قارشى گۇناھ‬ ‫قىلىشىڭنى توستىم‪.‬‬ ‫‪7‬ئەمدى ئەرنى ئايالىغا قايتۇرۇڭ ‪.‬چۈنكى ئۇ بىر پەيغەمبەر ‪ ،‬ئۇ سىز ئۈچۈن دۇئا قىلىدۇ ‪ ،‬ياشىىاليسىز ‪.‬ئەگەر ئۇنى ئەسلىگە‬ ‫كەلتۈرمىسىڭىز ‪ ،‬شۇنى بىلىسىزكى ‪ ،‬چوقۇم ئۆلىسىز‪.‬‬ ‫‪8‬شۇنىڭ بىلەن ئابىمەلەك ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بارلىق خىزمەتكارلىرىنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ھەممىسىنى قۇلقلىرىغا سۆزلەپ‬ ‫بەردى ‪.‬بۇ كىشىلەر قاتتىق قورقۇپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪9‬ئابىمەلەك ئىبراھىمنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ‪: -‬سەن بىزگە نېمە قىلدىڭ؟ سەن مېنى ۋە مېنىڭ پادىشاھلىقىمغا چوڭ گۇناھ ئېلىپ كەلدىڭمۇ؟ سەن‬ ‫ماڭا قىلىشقا تېگىشلىك بولمىغان ئىشلرنى قىلدىڭ‪.‬‬ ‫‪10‬ئابىمەلەك ئىبراھىمغا« ‪:‬سەن بۇ ئىشنى نېمە قىلدىڭ؟‬ ‫‪11‬ئىبراھىم مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئويلىغانلىقىم ئۈچۈن ‪ ،‬خۇدادىن قورقۇش بۇ يەردە ئەمەس ‪.‬ئۇلر مېنى ئايالىم ئۈچۈن ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ ھەقىقەتەن مېنىڭ سىڭلىم ‪.‬ئۇ دادامنىڭ قىزى ‪ ،‬ئەمما ئاپامنىڭ قىزى ئەمەس ‪.‬ئۇ مېنىڭ ئايالىم بولدى‪.‬‬ ‫‪13‬خۇدا مېنى ئاتامنىڭ ئۆيىدىن ئايلىنىپ كېتىشكە باشلىغاندا ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا« ‪:‬بۇ ماڭا قىلغان ياخشىلىقىڭدۇر »دېدىم ‪.‬بىز قەيەرگە بارايلى ‪،‬‬ ‫ماڭا ئېىتقىنكى ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ ئىنىم‪.‬‬ ‫‪14‬ئابىمەلەك قوي ‪ ،‬كال ‪ ،‬قۇللر ۋە ئاياللرنى ئېلىپ ‪ ،‬ئىبراھىمغا بەردى ۋە ئۇنىڭ ئايالى سارەنى ئەسلىگە كەلتۈردى‪.‬‬ ‫‪15‬ئابىمەلەك مۇنداق دېدى« ‪:‬مېنىڭ زېمىنىم سېنىڭ ئالدىڭدا ‪ ،‬سەن خالىغان يەردە تۇر‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ سارااا _ ‪:‬مانا ‪ ،‬مەن ئىنىڭغا مىڭ كۈمۈش پۇل بەردىم‪.‬‬ ‫‪17‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئىبراھىم خۇدااا دۇئا قىلدى ‪.‬خۇدا ئابىمەلەكنى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئايالىنى ۋە دېدەكلىرىنى ساقايتتى ‪.‬ئۇلر بالىلرنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪18‬چۈنكى ‪ ،‬پەرۋەردىگار سارا ئىبراھىمنىڭ ئايالى سەۋەبىدىن ئابىمەلەكنىڭ ئۆيىنىڭ ھەممە قورسىقىنى تېز تاقىدى‪.‬‬ ‫‪21‬باب‬‫‪1‬پەرۋەردىگار سارەنىڭ دېگىنىدەك زىىارەت قىلدى ‪ ،‬پەرۋەردىگار سارەنىڭ دېگىنىدەك قىلدى‪.‬‬ ‫‪2‬چۈنكى ‪ ،‬سارە ھامىلدار بولۇپ ‪ ،‬ئىبراھىمنىڭ قېرىغاندا ‪ ،‬خۇدا ئۇنىڭغا سۆزلىگەن ۋاقىتتا بىر ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪3‬ئىبراھىم ئۆزى تۇاقان ئوالىنىڭ ئىسمىنى ئىسىاق دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئىبراھىم خۇدا بۇيرۇااندەك ئوالى ئىسىاقنى سەككىز كۈن خەتنىسى قىلدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئىبراھىم يۈز ياشقا كىرگەندە ‪ ،‬ئوالى ئىسىاق تۇاۇلغاندا‪.‬‬ ‫‪6‬سارا مۇنداق دېدى ‪:‬خۇدا مېنى كۈلدۈردى ‪ ،‬ئاڭلىغۇچىلرنىڭ ھەممىسى مەن بىلەن كۈلىدۇ‪.‬‬ ‫‪7‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمغا سارە بالىلرنى ئېمىتىش كېرەكمۇ؟ چۈنكى مەن ئۇنىڭ قېرىغاندا بىر ئواۇل تۇاقان‪.‬‬ ‫‪8‬بال چوڭ بولۇپ ‪ ،‬سۈتتىن ئايرىلدى ‪.‬ئىبراھىم ئىسىاق سۈتتىن ئايرىلغان كۈنىل كاتتا زىىاپەت بەردى‪.‬‬ ‫‪9‬سارە مىسىرلىق ھەاەرنىڭ ئوالى ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمغا مەسخىرە قىلدى‪.‬‬ ‫‪10‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئۇ ئىبراھىمغا« ‪:‬بۇ قۇلنى ۋە ئۇنىڭ ئوالىنى قوالىغىن ‪ ،‬چۈنكى بۇ قۇلنىڭ ئوالى ئوالۇم بىلەن ئىسىاقنىڭ ۋارىسى‬ ‫بولمايدۇ‪.‬‬ ‫‪11‬بۇ ئىش ئىبراھىمنىڭ ئوالى سەۋەبىدىن بەك ئازابلندى‪.‬‬ ‫‪12‬خۇدا ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئواۇل بال ۋە قۇلۇڭ سەۋەبىدىن سېنىڭ كۆزۈڭگە ئېغىر كەلمىسۇن ‪.‬سارانىڭ ساڭا ئېىتقانلىرىنىڭ‬ ‫ھەممىسىدە ئۇنىڭ ئاۋازىنى ئاڭل ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئىسىاقتا سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭ چاقىرىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪13‬مەن يەنە قۇلنىڭ ئوالىدىن بىر مىللەت قۇرۇپ چىقىمەن ‪ ،‬چۈنكى ئۇ سىزنىڭ ئەۋلدلىرىڭىز‪.‬‬ ‫‪14‬ئىبراھىم ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬نان ۋە بىر بوتۇلكا سۇ ئېلىپ ‪ ،‬ھەاەرگە بەردى ۋە ئۇنى مۈرىسىگە ۋە بالىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنى يولغا‬ ‫سېلىپ قويدى‪.‬‬ ‫‪15‬سۇ بوتۇلكىغا سېلىنىپ ‪ ،‬بالىنى چاتقالنىڭ ئاستىغا تاشلىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ بېرىپ ‪ ،‬ئۇنى ئوقىادەك ياخشى بىر يولنىڭ يېنىدا ئولتۇردى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ« ‪:‬بالىنىڭ ئۆلۈمىنى كۆرمىسەم بولمايدۇ »دېدى ‪.‬ئۇ ئۇنىڭغا‬ ‫قارشى ئولتۇرۇپ ‪ ،‬ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ يىغلپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪17‬خۇدا بالىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىدى ‪.‬خۇدانىڭ پەرىشتىسى ھەاەرنى ئاسماندىن چاقىرتىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ‪: -‬ھاگار ‪ ،‬سىزگە نېمە بولدى؟‬ ‫قورقماڭلر ‪.‬چۈنكى خۇدا ئۇ بالىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىدى‪.‬‬ ‫‪18‬ئورنۇڭدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بالىنى كۆتۈرۈڭ ۋە ئۇنى قولىڭىزدا تۇتۇڭ ‪.‬چۈنكى مەن ئۇنى ئۇلۇغ مىللەت قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪19‬خۇدا كۆزلىرىنى ئاچتى ‪ ،‬ئۇ بىر قۇدۇقنى كۆردى ‪.‬ئۇ بېرىپ ‪ ،‬بوتۇلكىنى سۇ بىلەن تولدۇرۇپ ‪ ،‬بالىغا ئىچىملىك بەردى‪.‬‬ ‫‪20‬خۇدا بال بىلەن بىللە ئىدى ‪.‬ئۇ ئۆسۈپ ‪ ،‬چۆلدە ياشاپ ‪ ،‬ئوقىاچىغا ئايلندى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇ پاران چۆلىدە تۇراتتى ‪ ،‬ئانىسى ئۇنى مىسىر زېمىنىدىن ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ ۋاقىتتا ‪ ،‬ئابىمەلەك ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىنىڭ باش قوماندانى فىچول ئىبراھىمغا« ‪:‬قىلغان ئىشلىرىڭلردا خۇدا سەن بىلەن بىللە »دېدى‪.‬‬ ‫‪23‬شۇڭا ‪ ،‬بۇ يەردە خۇدا بىلەن قەسەمكى ‪ ،‬سەن مەن بىلەن ‪ ،‬ئوالۇم ۋە ئوالۇمنىڭ ئوالى بىلەن يالغان سۆزلىمەيسەن ‪ ،‬بەلكى ساڭا قىلغان‬ ‫ياخشىلىقىم بىلەن ماڭا ۋە سەن تۇراان يۇرتتا ماڭا قىلغىن‪.‬‬ ‫‪24‬ئىبراھىم« ‪:‬قەسەم قىلىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئىبراھىم ئابىمەلەكنىڭ خىزمەتكارلىرى شىددەت بىلەن ئېلىپ كەتكەن سۇ قۇدۇقى سەۋەبىدىن ئابىمەلەكنى ئەيىبلىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪26‬ئابىمەلەك مۇنداق دېدى ‪: -‬مەن بۇ ئىشنى كىمنىڭ قىلغانلىقىنى بىلمەيمەن ‪ ،‬سەن ماڭا ئېىتمىدىڭ ‪ ،‬مەن تېخى ئاڭلپ باقمىدىم‪.‬‬ ‫‪27‬ئىبراھىم قوي ۋە كال ئېلىپ ‪ ،‬ئابىمەلەككە بەردى ‪.‬ھەر ئىككىلىسى ئەھدە تۈزدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئىبراھىم پادىدىن يەتتە تۇياق قوينى ئۆزى ئورۇنلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪29‬ئابىمەلەك ئىبراھىمغا مۇنداق دېدى« ‪:‬سەن ئۆزلىرى قۇراان بۇ يەتتە قوي قوزىنىڭ مەنىسى نېمە؟‬ ‫‪30‬ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى ‪: -‬بۇ يەتتە قوي قوزىنى مېنىڭ قولۇمدىن ئېلىڭ ‪ ،‬ئۇلر ماڭا گۇۋاھچى بولسۇن ‪ ،‬مەن بۇ قۇدۇقنى كولدىم‪.‬‬ ‫‪31‬شۇنىڭ بىلەن ئۇ بۇ يەرنى بېرشېبا دەپ ئاتىدى ‪.‬چۈنكى ئۇ يەردە ئۇلر ھەر ئىككىسىنى قەسەم قىلدى‪.‬‬ ‫‪32‬شۇنىڭ بىلەن ئۇلر بېرشېبادا ئەھدە تۈزدى ‪.‬ئابىمەلەك ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬قوشۇننىڭ باش باشلىقى فىچول فىلىستىىەلىكلەر يۇرتىغا قايتىپ‬ ‫كەلدى‪.‬‬ ‫‪33‬ئىبراھىم بېرشېبااا بىر تۈپ كۆچەت تىكىپ ‪ ،‬ئۇ يەردە مەڭگۈ خۇدا بولغان پەرۋەردىگارنىڭ نامىنى چاقىردى‪.‬‬ ‫‪34‬ئىبراھىم فىلىستىىەلىكلەرنىڭ زېمىنىدا نەچچە كۈن تۇردى‪.‬‬ ‫‪22‬باب‬‫‪1‬بۇ ئىشلردىن كېىىن ‪ ،‬خۇدا ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنى سىناپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬ئىبراھىم _ ‪:‬مانا مەن بۇ يەردە »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئوالۇڭنى ‪ ،‬سەن يالغۇز ئوالىڭ ئىسىاقنى ئېلىپ ‪ ،‬مورىىا زېمىنىغا ئېلىپ كىر ‪.‬ئۇ يەردە مەن ساڭا ئېىتىپ بېرىدىغان‬ ‫تاالرنىڭ بىرىدە ئۇنى كۆيدۈرمە قۇربانلىق قىلغىن‪.‬‬ ‫‪3‬ئىبراھىم ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئېشىكىنى ئېگەرلەپ ‪ ،‬ئىككى يىگىتىنى ۋە ئوالى ئىسىاقنى بىللە ئېلىپ ‪ ،‬كۆيدۈرمە قۇربانلىق ئۈچۈن‬ ‫ياااچنى باالپ ‪ ،‬ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬خۇدا بۇيرۇاان اايغا باردى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۈچىنچى كۈنى ‪ ،‬ئىبراھىم كۆزىنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬يىراق ااينى كۆردى‪.‬‬ ‫‪5‬ئىبراھىم يىگىتلىرىگە مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇ يەردە ئېشەك بىلەن تۇرۇڭلر ‪.‬مەن ۋە بال ئۇ يەرگە بېرىپ دۇئا‪-‬تىلۋەت قىلىپ ‪ ،‬يەنە يېنىڭىزاا‬ ‫كېلىمىز‪.‬‬ ‫‪6‬ئىبراھىم كۆيدۈرمە قۇربانلىقنىڭ يااىچىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئوالى ئىسىاقنىڭ ئۈستىگە قويدى ‪.‬ئۇ قولىدىكى ئوتنى ۋە پىچاقنى ئالدى ‪.‬ئۇلر ھەر‬ ‫ئىككىسىنى بىللە ماڭدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئىسىاق ئاتىسى ئىبراھىمغا _ ‪:‬ئاتام ‪_ ،‬دېدى ئۇ ‪_ ،‬مانا ئوالۇم ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئوت ۋە ياااچنى كۆرۈڭ‪.‬‬ ‫‪8‬ئىبراھىم« ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬خۇدا ئۆزىنى كۆيدۈرمە قۇربانلىق ئۈچۈن بىر قوزا بىلەن تەمىنلەيدۇ »‪ ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇلر خۇدا ئېىتقان يەرگە كەلدى ‪.‬ئىبراھىم ئۇ يەردە بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ ‪ ،‬ياااچنى رەتلەپ ‪ ،‬ئوالى ئىسىاقنى باالپ ‪ ،‬ئۇنى‬ ‫قۇربانلىق سۇپىسىنىڭ ئۈستىگە قويدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئىبراھىم قولىنى ئۇزىتىپ ‪ ،‬پىچاقنى ئېلىپ ئوالىنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪11‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئۇنى ئاسماندىن چاقىرىپ« ‪:‬ئىبراھىم ‪ ،‬ئىبراھىم »دېدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬مانا مەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪12‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬قولۇڭنى بالىغا قويما ‪ ،‬ئۇنىڭغا ھېچ ئىش قىلما ‪- ،‬دېدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مەن سېنىڭ خۇدادىن قورقىدىغانلىقىڭنى‬ ‫بىلىمەن‪.‬‬ ‫‪13‬ئىبراھىم كۆزىنى كۆتۈرۈپ قارىدى ‪ ،‬ئۇنىڭ كەينىدىن مۈڭگۈزىدىن قوچقاردا تۇتۇلغان بىر قوچقارنى كۆردى ‪.‬ئىبراھىم بېرىپ قوچقارنى‬ ‫ئېلىپ ‪ ،‬ئوالىنىڭ ئورنىدا كۆيدۈرمە قۇربانلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪14‬ئىبراھىم ئۇ يەرنىڭ ئىسمىنى يەھۋااجىرە دەپ ئاتىدى ‪.‬بۈگۈنگە قەدەر« ‪:‬پەرۋەردىگارنىڭ تېغىدا كۆرۈلىدۇ‪».‬‬ ‫‪15‬پەرۋەردىگارنىڭ پەرىشتىسى ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنى ئىككىنچى قېتىم ئاسماندىن چاقىردى‪.‬‬ ‫‪16‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مەن قەسەم قىلدىم ‪- ،‬دېدى پەرۋەردىگار ‪- ،‬چۈنكى سەن بۇ ئىشنى قىلغانلىقىڭ ۋە ئوالۇڭنى يالغۇز ئوالۇڭدىن‬ ‫تۇتۇپ تۇرمىدىڭ‪.‬‬ ‫‪17‬مەن سېنى بەخت تىلەيمەن ‪ ،‬كۆپەيگەندە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى ئەرشتىكى يۇلتۇزلر ۋە دېڭىز قىراىقىدىكى قۇمدەك كۆپەيتىمەن ‪.‬سېنىڭ‬ ‫ئەۋلدلىرىڭ دۈشمەنلىرىنىڭ دەرۋازىسىغا ئىگە بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭدا يەر يۈزىدىكى بارلىق خەلقلەر بەختلىك بولىدۇ ‪.‬چۈنكى سەن مېنىڭ ئاۋازىمغا ئىتائەت قىلدىڭ‪.‬‬ ‫‪19‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئىبراھىم يىگىتلىرىگە قايتىپ كەلدى ‪.‬ئۇلر ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بەئەرشەبااا كەتتى ‪.‬ئىبراھىم بېرشېبادا تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪20‬بۇ ئىشلردىن كېىىن ‪ ،‬ئىبراھىمغا مۇنداق دېىىلدى« ‪:‬مانا ‪ ،‬مىلكا ‪ ،‬ئۇمۇ ئىنىڭ ناخوراا بال تۇادى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇنىڭ تۇنجى ئوالى خۇز ‪ ،‬ئىنىسى بۇز ۋە ئارامنىڭ ئاتىسى كېمۇئېل‬ ‫‪22‬چېسېد ‪ ،‬خازو ‪ ،‬پىلداش ‪ ،‬اىدلف ۋە بەيتۇل‪.‬‬ ‫‪23‬بەيتۇئېل رىبەقانىڭ ئاتىسى بولۇپ ‪ ،‬بۇ سەككىز مىلكا ئىبراھىمنىڭ ئىنىسى ناخورنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪24‬ئۇنىڭ اۈپتى بولۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمى رۇماھ ئىدى‪.‬‬ ‫‪23‬باب‬‫‪1‬سارە يۈز يەتتە يىگىرمە ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪2‬سارا كىرااتاربادا ۋاپات بولدى ‪.‬كەنئان زېمىنىدىكى ھىبرونمۇ ئوخشاش ‪.‬ئىبراھىم سارە ئۈچۈن ماتەم تۇتۇش ۋە ئۇنىڭ ئۈچۈن يىغلش‬ ‫ئۈچۈن كەلدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئىبراھىم ئۆلۈكنىڭ ئالدىدا ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ھىت ئواۇللىرىغا سۆز قىلدى‪.‬‬ ‫‪4‬مەن سىلەر بىلەن بىر ناتونۇش ئادەم ‪ ،‬مەن سىلەر بىلەن بىللە دەپنە قىلىنىدىغان ااينى ماڭا بەرگىن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪5‬ھەسەننىڭ ئەۋلدلىرى ئىبراھىمغا‪:‬‬ ‫‪6‬ئى رەببىم ‪ ،‬بىزنىڭ گېپىمىزنى ئاڭل ‪ ،‬سەن ئارىمىزدىكى كۈچلۈك شاھزادە ‪.‬ھېچقايسىمىز ئۇنىڭ قەبرىسىنى تۇتۇپ تۇرمايمىز ‪ ،‬بەلكى‬ ‫ئۆلۈكلىرىڭنى دەپنە قىلغىن‪.‬‬ ‫‪7‬ئىبراھىم ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬پۈتۈن زېمىن خەلقىگە ‪ ،‬ھەتتا خىت ئەۋلدلىرىغا سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪8‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلر بىلەن سۆزلىشىپ مۇنداق دېدى ‪: -‬ئەگەر مېنىڭ ئۆلۈكلىرىمنى كۆز ئالدىمدىن دەپنە قىلماقچى بولساڭلر ‪.‬مېنىڭ‬ ‫گېپىمنى ئاڭل ‪ ،‬مەن زوھارنىڭ ئوالى ئەفرونغا ئۆتۈنەي‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇ ماڭا ئېتىزنىڭ ئاخىرىدىكى ماكپېلنىڭ ئۆڭكۈرىنى بەرسۇن ‪.‬چۈنكى ئۇ قانچىلىك پۇل بولسا ‪ ،‬ئۇ ماڭا ئاراڭلردىكى دەپنە ئورنى ئۈچۈن‬ ‫بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪10‬ئەفرون ھىتنىڭ ئەۋلدلىرى ئارىسىدا تۇراتتى ‪.‬خىتتاي ئەفرون ئىبراھىمغا ‪ ،‬ھەتتا شەھەرنىڭ دەرۋازىسىغا كىرگەنلەرنىڭ ھەممىسىگە‬ ‫ااۋاب بەردى‪.‬‬ ‫‪11‬ياق ‪ ،‬ئى رەببىم ‪ ،‬مېنىڭ گېپىمنى ئاڭل ‪ ،‬ئېتىز ساڭا بېرىدۇ ‪ ،‬ئۇنىڭدىكى ئۆڭكۈرنى ساڭا بېرىمەن ‪.‬قەۋمىمنىڭ ئواۇللىرى ئالدىدا مەن ساڭا‬ ‫بېرەي ‪:‬ئۆلۈكلىرىڭنى دەپنە قىل‪.‬‬ ‫‪12‬ئىبراھىم يەر ئەھلىنىڭ ئالدىدا سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ يەردىكى كىشىلەر ئارىسىدا ئەفرونغا مۇنداق دېدى ‪: -‬ئەگەر خالىساڭ ‪ ،‬ماڭا قۇلق سېلىڭ ‪ ،‬مەن ساڭا ئېتىز ئۈچۈن پۇل بېرىمەن ‪.‬‬ ‫ئۇنى ئېلىڭ ‪ ،‬مەن ئۆلۈكلىرىمنى شۇ يەرگە دەپنە قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪14‬ئەفرون ئىبراھىمغا مۇنداق ااۋاب بەردى‪:‬‬ ‫‪15‬ئى رەببىم ‪ ،‬ماڭا قۇلق سېلىڭلر ‪.‬بۇ يەرنىڭ قىممىتى تۆت يۈز شېكىل كۈمۈش ‪.‬بۇ مەن بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدىكى نېمە؟ شۇڭا‬ ‫ئۆلۈكلىرىڭنى دەپنە قىلغىن‪.‬‬ ‫‪16‬ئىبراھىم ئەفرونغا قۇلق سالدى ‪.‬ئىبراھىم ئەفرونغا ھەسەن ئواۇللىرىنىڭ تاماشىبىنلىرىغا قويغان بۇ كۈمۈشنىڭ ئېغىرلىقى تۆت يۈز‬ ‫شېكەر كۈمۈش ‪ ،‬ھازىرقى پۇل سودىگەر بىلەن بىللە‪.‬‬ ‫‪17‬ئەفروننىڭ مامپېلدىكى مەمرەنىڭ ئالدىدىكى ئېتىز ۋە ئۇنىڭدىكى ئۆڭكۈر ۋە ئېتىزدىكى بارلىق دەرەخلەرنىڭ ئەتراپىدىكى بارلىق دەرەخلەر‬ ‫اەزملەشتۈرۈلدى‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇ شەھەرنىڭ دەرۋازىسىغا كىرىشتىن ئىلگىرى ‪ ،‬ئىبراھىمنىڭ ئەۋلدلىرى ئالدىدا ئىبراھىمغا‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬ئىبراھىم ئايالى سارەنى مامرەنىڭ ئالدىدا ماكپېل ئېتىزىدىكى ئۆڭكۈرگە دەپنە قىلدى‪.‬‬ ‫‪20‬ئېتىز ۋە ئۇنىڭدىكى ئۆڭكۈر ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمغا ھىت ئواۇللىرىنىڭ دەپنە قىلىنىدىغان اايىغا كاپالەتلىك قىلىندى‪.‬‬ ‫‪24‬باب‬‫‪1‬ئىبراھىم قېرىپ ‪ ،‬قېرىپ كەتتى ‪.‬پەرۋەردىگار ئىبراھىمغا ھەممە ئىشتا بەخت ئاتا قىلدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئىبراھىم ئۆيىدىكى ئەڭ چوڭ خىزمەتكارىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬قولىڭىزنى يوتامنىڭ ئاستىغا قويۇڭ‪.‬‬ ‫‪3‬مەن ساڭا پەرۋەردىگار ‪ ،‬ئەرشتىكى تەڭرى ۋە يەر يۈزىدىكى خۇدا بىلەن قەسەم قىلىمەنكى ‪ ،‬مەن ياشايدىغان قانانلىق قىزلرنىڭ ئوالۇمغا‬ ‫ئايالىمنى ئالما‪.‬‬ ‫‪4‬لېكىن سەن مېنىڭ يۇرتۇمغا ۋە تۇاقانلىرىمغا بېرىپ ئوالۇم ئىسىاققا خوتۇن ئالغىن‪.‬‬ ‫‪5‬خىزمەتكار ئۇنىڭغا _ ‪:‬ئۇ ئايال ماڭا ئەگىشىشنى خالىمايدۇ ‪- ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئىبراھىم ئۇنىڭغا« ‪:‬ئوالۇمنى بۇ يەرگە قايتا ئەكېلىپ قويمىغىن‪.‬‬ ‫‪7‬ئەرشتىكى پەرۋەردىگار خۇدا مېنى ئاتامنىڭ ئۆيىدىن ‪ ،‬تۇاقانلىرىمنىڭ يۇرتىدىن ئېلىپ ‪ ،‬ماڭا سۆزلىگەن ۋە ماڭا قەسەم قىلىپ مۇنداق‬ ‫دېدى« ‪:‬مەن بۇ يەرنى سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا بېرىمەن ‪.‬ئۇ پەرىشتىسىنى سېنىڭ ئالدىڭغا ئەۋەتىدۇ ‪ ،‬سەن ئۇ يەردىن ئوالۇمغا خوتۇن ئالغىن‪.‬‬ ‫‪8‬ئەگەر ئايال ساڭا ئەگىشىشنى خالىمىسا ‪ ،‬سەن مېنىڭ قەسىمىمدىن ئايان بولغىن ‪ ،‬پەقەت ئوالۇمنى ئۇ يەرگە ئەكېلىپ قويما‪.‬‬ ‫‪9‬خىزمەتكار قولىنى خواايىنى ئىبراھىمنىڭ يوتىسىنىڭ ئاستىغا قويدى ۋە ئۇنىڭغا بۇ ئىش توارىسىدا قەسەم بەردى‪.‬‬ ‫‪10‬خىزمەتكار خواايىنىنىڭ تۆگىدىن ئون تۆگە ئېلىپ يولغا چىقتى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬خواايىنىنىڭ بارلىق ماللىرى ئۇنىڭ قولىدا ئىدى ‪.‬ئۇ ئورنىدىن‬ ‫تۇرۇپ ‪ ،‬مېسوپوتامىىىەگە بېرىپ ‪ ،‬ناخور شەھىرىگە باردى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇ كەچقۇرۇن ‪ ،‬ھەتتا ئاياللر سۇ ئالغىلى چىققاندا ‪ ،‬تۆگىلەرنى شەھەرسىز سۇ قۇدۇقى بىلەن تىز پۈكتۈردى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئى پەرۋەردىگار ‪ ،‬خواايىنىم ئىبراھىم خۇدايىم ‪ ،‬بۈگۈن ماڭا تېزلىك بىلەن ئەۋەتىپ ‪ ،‬خواايىنىم ئىبراھىمغا ياخشىلىق‬ ‫قىلغىن‪.‬‬ ‫‪13‬مانا مەن بۇ يەردە سۇ قۇدۇقىنىڭ يېنىدا تۇرىمەن ‪.‬شەھەر ئەرلىرىنىڭ قىزلىرى سۇ ئالغىلى چىقتى‪.‬‬ ‫‪14‬مەن ئۇ قىزاا« ‪:‬قاچا‪-‬قۇچاڭنى چۈشۈرۈۋەتكىن ‪ ،‬مەن ئىچىمەن »دەيمەن ‪.‬ئۇ« ‪:‬ئىچىڭ ‪ ،‬مەن تۆگىڭىزنىمۇ ئىچىمەن »‪ ،‬دەيدۇ ‪.‬شۇنداق‬ ‫قىلىپ ‪ ،‬خواايىنىمغا ياخشىلىق قىلغانلىقىڭنى بىلىمەن‪.‬‬ ‫‪15‬ئۇ سۆز قىلىشتىن بۇرۇن ‪ ،‬رىبەقا چىقىپ ‪ ،‬ئىبراھىمنىڭ ئىنىسى ناھورنىڭ ئايالى ناخورنىڭ ئايالى مىلكانىڭ ئوالى بەيتۇئېلدىن تۇاۇلدى‪.‬‬ ‫‪16‬بۇ قىزنى كۆرۈشكە تولىمۇ چىرايلىق ‪ ،‬بىر قىز ‪ ،‬ئۇنى ھېچكىم تونۇمىدى ‪.‬ئۇ قۇدۇققا چۈشۈپ ‪ ،‬قاچىسىنى تولدۇردى‪.‬‬ ‫‪17‬خىزمەتكار يۈگۈرۈپ كېلىپ ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشتى ۋە _ ‪:‬ئۆتۈنەي ‪ ،‬قاچىڭدىن ئازراق سۇ ئىچىڭ‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇ _ ‪:‬ئى رەببىم ‪ ،‬ئىچىڭ ‪- ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪19‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا سۇ ئىچىپ بولغاندىن كېىىن ‪- ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪20‬ئۇ ئالدىراپ‪-‬تېنەپ ‪ ،‬قاچىسىنى قازانغا تاشلپ ‪ ،‬سۇ ئېلىش ئۈچۈن قۇدۇقنىڭ يېنىغا يۈگۈردى ۋە تۆگىلەرنى تارتىپ چىقاردى‪.‬‬ ‫‪21‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ھەيران بولۇپ ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ سەپىرىنى ئوڭۇشلۇق قىلغان‪-‬قىلمىغانلىقىنى بىلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪22‬تۆگە ئىچىپ بولغاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇ كىشى يېرىم شېكىل ئېغىرلىقتىكى ئالتۇن ھالقا ۋە ئون شېكەر ئېغىرلىقتىكى ئىككى بىلەيزۈكنى قولىغا‬ ‫ئالدى‪.‬‬ ‫‪23‬ئاندىن ‪ ،‬سەن كىمنىڭ قىزىسەن؟ ئېىتقىنكى ‪ ،‬داداڭنىڭ ئۆيىدە بىزنىڭ تۇرىدىغان اايىمىز بارمۇ؟‬ ‫‪24‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬مەن مىلكانىڭ ئوالى بەيتەلنىڭ قىزى ‪ ،‬ئۇ نەھوراا تۇاۇپ بەردى‪.‬‬ ‫‪25‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬بىزنىڭ ھەم سامان ھەم ئىسپاتلىغۇچىمىز بار ‪ ،‬ياتاق ئۆيىمىز بار‪.‬‬ ‫‪26‬ئۇ كىشى بېشىنى تۆۋەن سېلىپ ‪ ،‬پەرۋەردىگاراا سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬خواايىنىم ئىبراھىمنىڭ پەرۋەردىگار خۇدااا مۇبارەك بولسۇن ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ رەھىم‪-‬شەپقىتىم ۋە ھەقىقىتى خواايىنىمدىن‬ ‫ئايرىلمىدى ‪.‬مەن يولدا كېتىۋاتقاندا ‪ ،‬پەرۋەردىگار مېنى خواايىنىمنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ ئۆيىگە باشلپ باردى‪.‬‬ ‫‪28‬قىز يۈگۈرۈپ بېرىپ ‪ ،‬ئانىسىنىڭ ئۆيىگە بۇ ئىشلرنى سۆزلەپ بەردى‪.‬‬ ‫‪29‬رىبەقانىڭ بىر ئىنىسى بار بولۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمى لبان ئىدى ‪.‬لبان ئۇ كىشىنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬قۇدۇققا كەلدى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇ سىڭلىسىنىڭ قولىدىكى ھالقا ۋە بىلەيزۈكنى كۆرۈپ ‪ ،‬سىڭلىسى رىبەقانىڭ« ‪:‬ئۇ كىشى ماڭا شۇنداق دېدى ‪.‬ئۇ ئادەمنىڭ يېنىغا كەلدى ‪.‬ئۇ‬ ‫قۇدۇقنىڭ يېنىدا تۆگىلەرنىڭ يېنىدا تۇرۇپتۇ‪.‬‬ ‫‪31‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئى پەرۋەردىگاراا مۇبارەك بولسۇن ‪.‬نېمىشقا تۇرمايسەن؟ چۈنكى مەن ئۆي ۋە تۆگە ئۈچۈن ئۆي تەيىارلىدىم‪.‬‬ ‫‪32‬ئۇ كىشى ئۆيگە كىرىپ ‪ ،‬تۆگىلەرنى يىرتىپ ‪ ،‬تۆگىلەرگە سامان ۋە ئىسپات بەردى ‪ ،‬ئۇنىڭ پۇتىنى يۇيۇش ئۈچۈن سۇ ۋە ئۇنىڭ بىلەن‬ ‫بىللە بولغان كىشىلەرنىڭ پۇتىنى بەردى‪.‬‬ ‫‪33‬ئۇنىڭ ئالدىدا گۆش قويۇلدى ‪ ،‬لېكىن ئۇ« ‪:‬مەن بۇيرۇقلىرىمنى ئېىتمىغۇچە ‪ ،‬مەن يېمەيمەن »دېدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬سۆزلە »دېدى‪.‬‬ ‫‪34‬ئۇ« ‪:‬مەن ئىبراھىمنىڭ خىزمەتكارى »دېدى‪.‬‬ ‫‪35‬پەرۋەردىگار خواايىنىمغا كۆپ بەخت ئاتا قىلدى ‪.‬ئۇ چوڭ بولۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا پادىلر ‪ ،‬پادىلر ‪ ،‬كۈمۈش ‪ ،‬ئالتۇن ‪ ،‬قۇل ‪ ،‬قۇل ‪ ،‬تۆگە ۋە‬ ‫ئېشەك بەردى‪.‬‬ ‫‪36‬خواايىنىمنىڭ ئايالى سارا قېرىغاندا خواايىنىمغا بىر ئواۇل تۇادى ‪ ،‬ئۇ بار نەرسىلىرىنى ئۇنىڭغا بەردى‪.‬‬ ‫‪37‬خواايىنىم مېنى قەسەم قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬سەن مېنىڭ زېمىنىمدا ياشايدىغان كەنئانلىق قىزلرنىڭ ئوالۇمغا خوتۇن ئالما‪».‬‬ ‫‪38‬ئەمما سەن ئاتامنىڭ ئۆيىگە ‪ ،‬تۇاقانلىرىمغا بېرىپ ئوالۇمغا خوتۇن ئالغىن‪.‬‬ ‫‪39‬مەن خواايىنغا« ‪:‬ئۇ ئايال ماڭا ئەگەشمەيدۇ »دېدىم‪.‬‬ ‫‪40‬ئۇ ماڭا« ‪:‬مەن ماڭغان پەرۋەردىگار پەرىشتىسىنى سەن بىلەن بىللە ئەۋەتىپ ‪ ،‬يولىڭنى روناق تاپىدۇ »دېدى ‪.‬سەن مېنىڭ تۇاقان ئوالۇم‬ ‫ۋە دادامنىڭ ئۆيىدىن بىر خوتۇن ئالغىن‪.‬‬ ‫‪41‬ئاندىن مېنىڭ تۇاقانلىرىمغا كەلگىنىڭدە ‪ ،‬بۇ قەسىمىمدىن ئايان بولىسەن ‪.‬ئەگەر ئۇلر ساڭا بىرنى بەرمىسە ‪ ،‬سەن مېنىڭ قەسىمىمدىن ئېنىق‬ ‫بولىسەن‪.‬‬ ‫‪42‬مەن بۈگۈن قۇدۇقنىڭ يېنىغا كەلدىم ۋە« ‪:‬ئى پەرۋەردىگارىم ئىبراھىم خۇدايىم ‪ ،‬ئەگەر سەن مەن ماڭغان يولۇمنى روناق تاپساڭ‪:‬‬ ‫‪43‬مانا مەن سۇ قۇدۇقىنىڭ يېنىدا تۇرىمەن ‪.‬شۇنداق بولغاندا ‪ ،‬ئۇ قىز سۇ ئالغىلى كەلگەندە ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا« ‪:‬ئۆتۈنەي ‪ ،‬قاچا‪-‬قۇچىقىڭدىن‬ ‫ئازراق سۇ بەرگىن »دېدىم‪.‬‬ ‫‪44‬ئۇ ماڭا« ‪:‬ھەر ئىككىڭلر ئىچىڭلر ‪ ،‬مەنمۇ تۆگىڭىزنى تارتىۋالىمەن ‪ ،‬پەرۋەردىگار خواايىنىمنىڭ ئوالى ئۈچۈن تەيىنلىگەن ئايالمۇ‬ ‫ئوخشاش بولسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪45‬كۆڭلۈمدە سۆزلەشتىن بۇرۇن ‪ ،‬رىبەقا قاچىسىنى مۈرىسىگە ئېلىپ چىقتى ‪.‬ئۇ قۇدۇقنىڭ يېنىغا چۈشۈپ ‪ ،‬سۇ تارتتى ‪.‬مەن ئۇنىڭغا ‪:‬‬ ‫«ئىچسەم ‪ ،‬ئۆتۈنەي »دېدىم‪.‬‬ ‫‪46‬ئۇ ئالدىراپ‪-‬تېنەپ ‪ ،‬قاچىسىنى مۈرىسىدىن چۈشۈرۈپ« ‪:‬ئىچىڭ ‪ ،‬مەن تۆگىڭىزنىمۇ ئىچىمەن »دېدى ‪.‬شۇڭا مەن ئىچتىم ‪ ،‬ئۇ تۆگىلەرنىمۇ‬ ‫ئىچىۋەتتى‪.‬‬ ‫‪47‬مەن ئۇنىڭدىن« ‪:‬سەن كىمنىڭ قىزىسەن؟ »دەپ سورىدىم ‪.‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬ناخورنىڭ ئوالى بەيتۇئېلنىڭ قىزى ‪ ،‬مىلكا ئۇنىڭغا تۇاۇپ‬ ‫بەردى ‪.‬مەن ھالقىنى ئۇنىڭ يۈزىگە ‪ ،‬بىلەيزۈكنى ئۇنىڭ قولىغا سالدىم‪.‬‬ ‫‪48‬مەن سەادە قىلىپ ‪ ،‬پەرۋەردىگاراا ئىبادەت قىلدىم ۋە خواايىنىم ئىبراھىمنىڭ پەرۋەردىگار خۇدااا بەخت تىلىدىم‪.‬‬ ‫‪49‬ئەگەر خواايىنىم بىلەن ياخشى مۇئامىلە قىلسىڭىز ‪ ،‬ماڭا ئېىتقىن ‪ ،‬ئەگەر ئۇنداق بولمىسا ‪ ،‬ماڭا ئېىتقىن ‪.‬مەن ئوڭغا ياكى سولغا بۇرۇلۇشىم‬ ‫مۇمكىن‪.‬‬ ‫‪50‬ئاندىن ‪ ،‬لبان بىلەن بەيتۇلل ااۋاب بېرىپ ‪: -‬بۇ ئىش پەرۋەردىگاردىن كەلگەن ‪ ،‬بىز ساڭا يامان ياكى ياخشى سۆزلىىەلمەيمىز‪.‬‬ ‫‪51‬مانا ‪ ،‬رىبەقا سېنىڭ ئالدىڭدا ‪ ،‬ئۇنى ئېلىپ كېتىپ ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئېىتقاندەك خواايىننىڭ ئوالىنىڭ ئايالى بولسۇن‪.‬‬ ‫‪52‬ئىبراھىمنىڭ خىزمەتكارى ئۇلرنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلپ ‪ ،‬پەرۋەردىگاراا ئىبادەت قىلىپ ‪ ،‬يەرگە باش ئەگدى‪.‬‬ ‫‪53‬خىزمەتكار كۈمۈشتىن ياسالغان زىبۇزىننەت ‪ ،‬ئالتۇن ۋە كىىىم‪-‬كېچەكلەرنى ئېلىپ ‪ ،‬رىبەقا بەردى ‪.‬ئۇ ئاكىسىغا ۋە ئانىسىغا قىممەتلىك‬ ‫نەرسىلەرنى بەردى‪.‬‬ ‫‪54‬ئۇ ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان كىشىلەر يەپ‪-‬ئىچىپ ‪ ،‬پۈتۈن كېچە تۇرۇپ قالدى ‪.‬ئۇلر ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ« ‪:‬مېنى‬ ‫خواايىنىمنىڭ يېنىغا ئەۋەتكىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪55‬ئاكىسى ۋە ئانىسى« ‪:‬بۇ قىز كەم دېگەندە ئون كۈن بىز بىلەن بىللە تۇرسۇن »دېدى ‪.‬ئۇنىڭدىن كېىىن ئۇ بارىدۇ‪.‬‬ ‫‪56‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬مېنى توسماڭلر ‪ ،‬چۈنكى پەرۋەردىگار مېنىڭ يولۇمنى روناق تاپتى ‪.‬خواايىنىمنىڭ يېنىغا باراي دەپ مېنى‬ ‫ئۇزىتىپ قويغىن‪.‬‬ ‫‪57‬ئۇلر« ‪:‬بىز ئۇ قىزنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئاازىدىن سورايمىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪58‬ئۇلر رىبەقانى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ‪: -‬بۇ ئادەم بىلەن بارامسەن؟ ئۇ ‪:‬مەن بارىمەن ‪ ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪59‬ئۇلر سىڭلىسى رىبەقانى ‪ ،‬ئۇنىڭ سېستىراسىنى ‪ ،‬ئىبراھىمنىڭ خىزمەتكارىنى ۋە ئادەملىرىنى ئۇزىتىپ قويدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪60‬ئۇلر رىبەقااا بەخت تىلىدى ۋە ئۇنىڭغا« ‪:‬سەن بىزنىڭ سىڭلىمىز ‪ ،‬مىڭلىغان مىلىونلرنىڭ ئانىسى بول ‪ ،‬ئەۋلدلىرىڭ ئۇلرنى ئۆچ‬ ‫كۆرىدىغانلرنىڭ دەرۋازىسىغا ئىگە قىلسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪61‬رىبەقا ۋە ئۇنىڭ قىزلىرى ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬تۆگە مىنىپ ‪ ،‬ھېلىقى ئادەمگە ئەگەشتى ‪.‬خىزمەتكار رىبەقانى ئېلىپ يولغا چىقتى‪.‬‬ ‫‪62‬ئىسىاق لھايىروي قۇدۇق يولىدىن كەلدى ‪.‬چۈنكى ئۇ اەنۇبتا ئولتۇراقلشقان‪.‬‬ ‫‪63‬ئىسىاق كەچتە ئېتىزدا ئويلىنىشقا چىقتى ‪.‬ئۇ كۆزىنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬تۆگىلەرنىڭ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪64‬رىبەقا كۆزلىرىنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬ئىسىاقنى كۆرۈپ ‪ ،‬تۆگىنى يورۇتتى‪.‬‬ ‫‪65‬چۈنكى ئۇ خىزمەتكاراا« ‪:‬ئېتىزدا بىز بىلەن كۆرۈشمەكچى بولغان بۇ ئادەم نېمە؟ خىزمەتكار« ‪:‬ئۇ مېنىڭ خواايىنىم »دېدى‪.‬‬ ‫‪66‬خىزمەتكار ئىسىاققا قىلغان بارلىق ئىشلىرىنى سۆزلەپ بەردى‪.‬‬ ‫‪67‬ئىسىاق ئۇنى ئانىسى سارانىڭ چېدىرىغا ئەكىلىپ ‪ ،‬رىبەقانى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئايالى بولدى ‪.‬ئۇ ئۇنى ياخشى كۆرەتتى ‪.‬ئىسىاق ئانىسى‬ ‫ئۆلگەندىن كېىىن ئۇنىڭغا تەسەللى بەردى‪.‬‬ ‫‪25‬باب‬‫‪1‬ئاندىن ‪ ،‬ئىبراھىم يەنە بىر خوتۇن ئالدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمى كېتۇرا‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ ئۇنىڭغا زىمران ‪ ،‬يوكشان ‪ ،‬مېدان ‪ ،‬مىدىىان ‪ ،‬ئىشباك ۋە شۇاھنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪3‬يوكشان شېبا ۋە دېداننى تۇادى ‪.‬دېداننىڭ ئواۇللىرى بولسا ئاششۇرىم ‪ ،‬لېتۇشىم ۋە لېىمىم ئىدى‪.‬‬ ‫‪4‬مىدىىاننىڭ ئواۇللىرى ‪.‬ئەفەس ‪ ،‬ئەفر ‪ ،‬ھانوخ ‪ ،‬ئابىدا ۋە ئەلداھا ‪.‬بۇلرنىڭ ھەممىسى كېتۇرانىڭ بالىلىرى ئىدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئىبراھىم بارلىق نەرسىلىرىنى ئىسىاققا بەردى‪.‬‬ ‫‪6‬لېكىن ‪ ،‬ئىبراھىم بولغان كېنىزەك ئواۇللىرىغا ئىبراھىم ھەدىىە قىلدى ۋە ئۇلرنى ئوالى ئىسىاقتىن يىراقلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪7‬مانا بۇ ‪ ،‬ئىبراھىمنىڭ ھايات كەچۈرگەن يىللىرى ‪ ،‬يۈز ئاتمىش ئون بەش يىل‪.‬‬ ‫‪8‬شۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬ئىبراھىم روھتىن ۋاز كېچىپ ‪ ،‬قېرىپ ‪ ،‬قېرىپ ‪ ،‬قېرىپ كەتتى ‪.‬ھەمدە ئۇنىڭ قەۋمىگە يىغىلدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ئىسىاق بىلەن ئىسمائىل ئۇنى مامپانىڭ ئۆڭكۈرىگە ‪ ،‬مامرنىڭ ئالدىدىكى خىتتاينىڭ ئوالى زوھارنىڭ ئوالى ئەفروننىڭ‬ ‫ئېتىزىغا دەپنە قىلدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئىبراھىم ھىت ئواۇللىرىدىن سېتىۋالغان ئېتىز ‪:‬ئۇ يەردە ئىبراھىم ۋە ئۇنىڭ ئايالى سارا دەپنە قىلىندى‪.‬‬ ‫‪11‬ئىبراھىم ئۆلگەندىن كېىىن ‪ ،‬خۇدا ئوالى ئىسىاققا بەخت تىلىدى ‪.‬ئىسىاق لھايىروي قۇدۇقىدا تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪12‬مانا بۇلر ئىبراھىمنىڭ ئوالى ئىسمائىلنىڭ ئەۋلدلىرى بولۇپ ‪ ،‬مىسىرلىق ھەاەر سارانىڭ خىزمەتكارى ئىبراھىمغا تۇاقان‪.‬‬ ‫‪13‬ئىسمائىلنىڭ ئواۇللىرىنىڭ ئىسىملىرى ئۇلرنىڭ ئەۋلدلىرى بويىچە ‪ ،‬ئىسمائىلنىڭ تۇنجى ئوالى نېبااوت ‪.‬ۋە كېدار ‪ ،‬ئادبېل ۋە مىبسام ‪،‬‬ ‫‪14‬مىشما ‪ ،‬دۇما ۋە ماسسا ‪،‬‬ ‫‪15‬ھەدار ‪ ،‬تېما ‪ ،‬اەتۇر ‪ ،‬نافىش ۋە كېدەمە‪:‬‬ ‫‪16‬بۇلر ئىسمائىلنىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئىسمى ‪ ،‬شەھەرلىرى ۋە قەلئەسى ‪.‬ئۆز مىللىتى بويىچە ئون ئىككى شاھزادە‪.‬‬ ‫‪17‬مانا بۇ ئىسمائىلنىڭ ئۆمرى يۈز ئوتتۇز يەتتە يىل بولۇپ ‪ ،‬ئۇ روھتىن ۋاز كېچىپ ئۆلدى ‪.‬ئۇ ئۆز خەلقىگە يىغىلدى‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇلر ئاسسۇرىىەگە باراىنىڭىزدا ‪ ،‬ھاۋىلدىن شۇراا ‪ ،‬يەنى مىسىرنىڭ ئالدىغا كەلدى ‪.‬ئۇ بارلىق قېرىنداشلىرىنىڭ ئالدىدا ئۆلدى‪.‬‬ ‫‪19‬بۇلر ئىبراھىمنىڭ ئوالى ئىسىاقنىڭ ئەۋلدلىرى ‪:‬ئىبراھىم ئىسىاقنىڭ ئاتىسى‪:‬‬ ‫‪20‬ئىسىاق قىرىق ياشقا كىرگەندە ‪ ،‬رىبەقانى پاداناراملىق سۈرىىەلىك بەيتەلنىڭ قىزى ‪ ،‬سۈرىىەلىك لباننىڭ سىڭلىسى‪.‬‬ ‫‪21‬ئىسىاق پەرۋەردىگاردىن ئايالى ئۈچۈن دۇئا قىلدى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ تۇاماس ئىدى ‪.‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭدىن ئۆتۈندى ‪ ،‬ئايالى رىبەقا ھامىلىدار‬ ‫بولدى‪.‬‬ ‫‪22‬بالىلر ئۇنىڭ ئىچىدە بىللە كۈرەش قىلدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬ئەگەر شۇنداق بولسا ‪ ،‬مەن نېمىشقا بۇنداق قىلىمەن؟ ئۇ پەرۋەردىگاردىن ئەھۋال‬ ‫سورىدى‪.‬‬ ‫‪23‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى« ‪:‬قورسىقىڭدا ئىككى مىللەت بار ‪ ،‬ئۈچەيدىن ئىككى خىل ئادەم ئايرىلىدۇ ‪.‬بىر ئادەم باشقا كىشىلەردىن‬ ‫كۈچلۈك بولىدۇ ‪.‬چوڭ بولسا كىچىكلەرگە خىزمەت قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪24‬ئۇنىڭ تۇاۇلىدىغان كۈنلىرى ئەمەلگە ئاشقاندا ‪ ،‬ئۇنىڭ قورسىقىدا قوشكېزەكلەر بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪25‬بىرىنچىسى تۈكلۈك كىىىمدەك قىزىل بولۇپ چىقتى ‪.‬ئۇلر ئۇنىڭ ئىسمىنى ئەساۋ دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪26‬شۇنىڭدىن كېىىن ئىنىسى چىقتى ‪ ،‬ئۇنىڭ قولى ئەساۋنىڭ تاپىنىنى تۇتتى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمى ياقۇپ دەپ ئاتالدى ‪.‬ئىسىاق ئۇلرنى تۇاقاندا‬ ‫ئوتتۇز ياشتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪27‬ئواۇللر چوڭ بولدى ‪.‬ئەساۋ بولسا ‪ ،‬ئۇ يەردە ئادەم ئىدى ‪.‬ياقۇپ ئاددىي ئادەم بولۇپ ‪ ،‬چېدىرلردا تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪28‬ئىسىاق ئەساۋنى ياخشى كۆردى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ ئۇنىڭ تومۇرىنى يېدى ‪ ،‬ئەمما رىبەقا ياقۇپنى ياخشى كۆردى‪.‬‬ ‫‪29‬ياقۇپ ئېتىلگەن قازاندىن ‪:‬ئەساۋ ئېتىزدىن كېلىپ ‪ ،‬ھوشىدىن كەتتى‪.‬‬ ‫‪30‬ئەساۋ ياقۇپقا مۇنداق دېدى« ‪:‬ماڭا ئوخشاش قىزىل قازان بىلەن بېقىڭلر ‪.‬چۈنكى مەن سۇسمەن ‪ ،‬شۇڭا ئۇنىڭ ئىسمى ئىدوم دەپ ئاتالغان‪.‬‬ ‫‪31‬ياقۇپ« ‪:‬بۈگۈن تۇاۇلغان كۈنۈڭنى ماڭا ساتقىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬ئەساۋ« ‪:‬مانا مەن ئۆلۈپ كېتىدىغان پەيتتە ‪ ،‬بۇ تۇاۇلۇش ھوقۇقى ماڭا نېمە پايدىسى بار؟ »دېدى‪.‬‬ ‫‪33‬ياقۇپ« ‪:‬بۈگۈن ماڭا قەسەم قىل ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا قەسەم قىلىپ ‪ ،‬ئۆزىنىڭ تۇنجى ھوقۇقىنى ياقۇپقا سېتىپ بەردى‪.‬‬ ‫‪34‬ئاندىن ‪ ،‬ياقۇپ ئەساۋاا نان ۋە بىر قاچا چىلن بەردى ‪.‬ئۇ يەپ‪-‬ئىچىپ ‪ ،‬ئورنىدىن تۇرۇپ يولغا چىقتى ‪.‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬ئەساۋ ئۆزىنىڭ‬ ‫تۇنجى تۇاۇلغان ھوقۇقىنى كۆزگە ئىلمىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪26‬باب‬‫‪1‬ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنىڭ زامانىدىكى تۇنجى ئاچارچىلىقنىڭ يېنىدا ‪ ،‬بۇ دۆلەتتە ئاچارچىلىق بولدى ‪.‬ئىسىاق فىلىستىىەلىكلەرنىڭ پادىشاھى‬ ‫ئابىمەلەكنىڭ يېنىغا بېرىپ گېراراا باردى‪.‬‬ ‫‪2‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا كۆرۈنۈپ« ‪:‬مىسىراا چۈشمە ‪.‬مەن ساڭا ئېىتىپ بېرىدىغان زېمىندا تۇراىن‪:‬‬ ‫‪3‬بۇ زېمىندا تۇرۇڭلر ‪ ،‬مەن سىلەر بىلەن بىللە بولىمەن ‪ ،‬ساڭا بەخت تىلەيمەن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مەن ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا بۇ دۆلەتلەرنىڭ‬ ‫ھەممىسىنى بېرىمەن ‪.‬مەن ئاتاڭ ئىبراھىمغا قەسەم قىلغان قەسەمنى قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪4‬مەن سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى ئاسماندىكى يۇلتۇزلردەك كۆپەيتىمەن ‪.‬سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭدا يەر يۈزىدىكى بارلىق خەلقلەر بەختلىك بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪5‬چۈنكى ‪ ،‬ئىبراھىم مېنىڭ ئاۋازىمغا بويسۇنۇپ ‪ ،‬مېنىڭ ئەمرلىرىمنى ‪ ،‬ئەمرلىرىمنى ‪ ،‬قانۇنلىرىمنى ۋە قانۇنلىرىمنى ساقلىدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئىسىاق گېراردا تۇراتتى‪:‬‬ ‫‪7‬ئۇ يەردىكى كىشىلەر ئۇنىڭدىن ئايالىدىن سورىدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬ئۇ مېنىڭ سىڭلىم ‪ ،‬چۈنكى ئۇ مېنىڭ ئايالىم »دېىىشتىن قورقاتتى ‪.‬ئۇ مۇنداق دېدى ‪:‬‬ ‫«ئۇ يەردىكى كىشىلەر مېنى رىبەقا ئۈچۈن ئۆلتۈرسۇن ‪.‬چۈنكى ئۇ قاراشقا ئادىل ئىدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ يەردە تۇرااندىن كېىىن ‪ ،‬فىلىستىىەلىكلەرنىڭ پادىشاھى ئابىمەلەك دېرىزىدىن سىرتقا قارىدى ‪.‬ئىسىاق ئايالى رىبەقا بىلەن بىللە‬ ‫تەنىەرىكەت قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪9‬ئابىمەلەك ئىسىاقنى چاقىرىپ ‪: -‬مانا ‪ ،‬ئۇ سېنىڭ ئايالىڭدۇر ‪- ،‬دېدى ‪.‬ئىسىاق ئۇنىڭغا« ‪:‬چۈنكى مەن ئۇنىڭ ئۈچۈن ئۆلمەيمەن »دېدىم‪.‬‬ ‫‪10‬ئابىمەلەك« ‪:‬سەن بىزگە نېمە قىلدىڭ؟ كىشىلەردىن بىرى ئايالىڭىز بىلەن يېنىكرەك ياتقان بولۇشى مۇمكىن ‪ ،‬سىز بىزگە گۇناھ ئېلىپ‬ ‫كەلگەن بولۇشىڭىز كېرەك‪.‬‬ ‫‪11‬ئابىمەلەك پۈتۈن خەلقىنى ئەيىبلەپ مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇ ئەرگە ياكى ئايالىغا تەگكەن كىشى چوقۇم ئۆلتۈرۈلىدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬ئىسىاق ئۇ يەرگە تېرىدى ۋە شۇ يىلى يۈز ھەسسە قوبۇل قىلدى ‪.‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ ئادەم چوڭ بولۇپ ‪ ،‬ئالغا ئىلگىرىلىدى ۋە چوڭ بولغۇچە چوڭ بولدى‪.‬‬ ‫‪14‬ئۇنىڭ پادىلىرى ‪ ،‬پادىلىرى ۋە نۇراۇن خىزمەتكارلىرى بار ئىدى ‪.‬فىلىستىىەلىكلەر ئۇنىڭغا ھەسەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪15‬ئاتىسى ئىبراھىمنىڭ زامانىدا دادىسىنىڭ خىزمەتكارلىرى قېزىۋالغان قۇدۇقلرنىڭ ھەممىسى ئۈچۈن فىلىستىىەلىكلەر ئۇلرنى توسۇۋېلىپ ‪،‬‬ ‫ئۇلرنى توپا بېسىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪16‬ئابىمەلەك ئىسىاققا ‪: -‬بىزدىن كەت !چۈنكى سەن بىزدىن كۆپ كۈچلۈك‪.‬‬ ‫‪17‬ئىسىاق ئۇ يەردىن كېتىپ ‪ ،‬چېدىرنى گېرار ۋادىسىغا تىكىپ ‪ ،‬ئۇ يەردە تۇردى‪.‬‬ ‫‪18‬ئىسىاق ئاتىسى ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمنىڭ زامانىدا قېزىۋالغان سۇ قۇدۇقلىرىنى يەنە كولدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬فىلىستىىەلىكلەر ئىبراھىم ئۆلگەندىن‬ ‫كېىىن ‪ ،‬ئۇلرنى توستى‪.‬‬ ‫‪19‬ئىسىاقنىڭ خىزمەتكارلىرى اىلغىدا كولپ ‪ ،‬بۇ يەردىن بۇلق سۈيىنى تاپتى‪.‬‬ ‫‪20‬گېرارنىڭ چارۋىچىلىرى ئىسىاقنىڭ چارۋىچىلىرى بىلەن تىركىشىپ« ‪:‬سۇ بىزنىڭ »دېدى ‪.‬ئۇ قۇدۇقنىڭ ئىسمىنى ئېسىك دەپ ئاتىدى ‪.‬‬ ‫چۈنكى ئۇلر ئۇنىڭ بىلەن تىركەشتى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇلر يەنە بىر قۇدۇق كولپ ‪ ،‬بۇنىڭ ئۈچۈن تىرىشتى ‪.‬ئۇ بۇ ئىسىمنى سىتنا دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ يەردىن چىقىپ ‪ ،‬يەنە بىر قۇدۇق قازدى ‪.‬ئۇلر بۇنىڭ ئۈچۈن تىرىشمىدى ‪.‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬ھازىر پەرۋەردىگار بىزگە ئورۇن‬ ‫بەردى ‪ ،‬بىز بۇ يەردە مول ھوسۇل ئالىمىز‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇ يەردىن بېرشېبااا باردى‪.‬‬ ‫‪24‬شۇ كۈنى كەچتە ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭغا كۆرۈنۈپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئاتاڭ ئىبراھىمنىڭ خۇداسى ‪.‬قورقما ‪ ،‬چۈنكى مەن سېنىڭ يېنىڭدا‬ ‫‪ ،‬ساڭا بەخت ئاتا قىلىمەن ۋە خىزمەتكارىم ئىبراھىم ئۈچۈن ئەۋلدلىرىڭنى كۆپەيتىمەن‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇ يەردە بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ نامىنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇ يەردە چېدىرى تىكتى ‪.‬ئۇ يەردە ئىسىاقنىڭ‬ ‫خىزمەتكارلىرى قۇدۇق قازدى‪.‬‬ ‫‪26‬ئابىمەلەك ئۇنىڭ يېنىدىن گېرار ۋە ئۇنىڭ دوستلىرىدىن ئاخۇزات ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىنىڭ باش قوماندانى فىچولنىڭ يېنىغا باردى‪.‬‬ ‫‪27‬ئىسىاق ئۇلراا ‪: -‬نېمىشقا مېنى ئۆچ كۆرىدىغانلىقىڭنى ۋە مېنى سەندىن يىراقلشتۇرۇۋەتكەنلىكىڭنى كۆرۈپ ‪ ،‬مېنىڭ يېنىمغا كەلدىڭ؟‬ ‫‪28‬ئۇلر« ‪:‬بىز پەرۋەردىگارنىڭ سەن بىلەن بىللە ئىكەنلىكىنى كۆردۇق »دېدۇق ‪.‬بىز« ‪:‬ئەمدى بىز بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدا ئۆز‪-‬ئارا قەسەم‬ ‫قىليلى ‪ ،‬سەن بىلەن ئەھدە تۈزەيلى »دېدۇق‪.‬‬ ‫‪29‬سەن بىزگە تەگمىگەندەك ‪ ،‬ساڭا ياخشىلىقتىن باشقا ھېچ ئىش قىلمىغان ۋە سېنى خاتىراەم يولغا سالغاندەك ‪ ،‬بىزگە زىىان كەلتۈرمەيسەن ‪.‬‬ ‫سەن ھازىر پەرۋەردىگارنىڭ مۇبارەكچىسى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇ ئۇلراا زىىاپەت بەردى ‪ ،‬ئۇلر يەپ‪-‬ئىچىشتى‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇلر ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بىر‪-‬بىرىگە قەسەم قىلدى ‪.‬ئىسىاق ئۇلرنى يولغا سېلىپ ‪ ،‬تىنچ‪-‬ئامان ئۇنىڭدىن ئايرىلدى‪.‬‬ ‫‪32‬شۇ كۈنى ‪ ،‬ئىسىاقنىڭ خىزمەتكارلىرى كېلىپ ‪ ،‬قېزىۋالغان قۇدۇقنى ئېىتىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬بىز سۇ تاپتۇق »دېدى‪.‬‬ ‫‪33‬ئۇ ئۇنى شېبا دەپ ئاتىدى ‪.‬شۇڭا ‪ ،‬شەھەرنىڭ ئىسمى بەئەرشەبا‪.‬‬ ‫‪34‬ئەساۋ خىتتاي بەرىنىڭ قىزى اۇدىسنى ۋە خىتتاي ئېلوننىڭ قىزى باشېماتنى ئېلىپ ‪ ،‬قىرىق ياشقا كىردى‪.‬‬ ‫‪35‬بۇ ئىسىاق ۋە رىبەقا ئۈچۈن قايغۇ ئىدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪27‬باب‬‫‪1‬ئىسىاق قېرىغاندا ‪ ،‬كۆزلىرى سۇس بولۇپ ‪ ،‬كۆرەلمىگەچكە ‪ ،‬ئۇ چوڭ ئوالى ئەساۋنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬ئوالۇم »دېدى ‪.‬ھەزرىتى‬ ‫ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬مانا مەن‪.‬‬ ‫‪2‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مانا ئەمدى مەن قېرىپ كەتتىم ‪ ،‬مەن ئۆلۈپ كەتكەن كۈننى بىلمەيمەن‪.‬‬ ‫‪3‬شۇڭا ‪ ،‬مەندىن ئۆتۈنەيكى ‪ ،‬قوراللىرىڭ ‪ ،‬ئوقىا ۋە ئوقىاڭنى ئېلىپ ئېتىزاا چىقىپ ‪ ،‬ماڭا زەھەرلىك چېكىملىك ئېلىپ بېرىڭ‪.‬‬ ‫‪4‬مېنى ياخشى كۆرىدىغان گۆشلۈك گۆش قىلىپ ‪ ،‬ماڭا ئېلىپ كېلىڭلر ‪.‬اېنىم ئۆلۈشتىن ئىلگىرى ساڭا بەخت ئاتا قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪5‬ئىسىاق ئوالى ئەساۋاا سۆز قىلغاندا ‪ ،‬رىبەقا ئاڭلىدى ‪.‬ئەساۋ ئېتىزاا بېرىپ ئوۋ ئوۋلپ ‪ ،‬ئەكىلىپ بەردى‪.‬‬ ‫‪6‬رىبەقا ئوالى ياقۇپقا _ ‪:‬مانا مەن داداڭنىڭ ئىنىڭ ئەساۋ بىلەن سۆزلەۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدىم‪.‬‬ ‫‪7‬مەندىن زەھەر ئېلىپ كېلىپ ‪ ،‬ماڭا مەززىلىك گۆش بەرگىن‪.‬‬ ‫‪8‬شۇڭا ‪ ،‬ئوالۇم ‪ ،‬مەن ساڭا بۇيرۇااندەك ئاۋازىمغا ئىتائەت قىل‪.‬‬ ‫‪9‬ھازىر پادىغا بېرىپ ‪ ،‬مېنى ئۇ يەردىن ئۆچكە ئىككى ياخشى بالىنى ئېلىپ كەل ‪.‬مەن ئۇلرنى دادىڭىز ياخشى كۆرىدىغاندەك مەززىلىك‬ ‫گۆش قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇنى يەپ ‪ ،‬ئۆلۈشتىن ئىلگىرى ساڭا بەخت ئاتا قىلسۇن دەپ ‪ ،‬ئۇنى ئاتاڭغا ئېلىپ كەل‪.‬‬ ‫‪11‬ياقۇپ ئانىسى رىبەقااا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئىنىم ئەساۋ تۈكلۈك ‪ ،‬مەن سىلىق ئادەم‪.‬‬ ‫‪12‬ئاتام تەۋەككۈلچىلىك مېنى ھېس قىلىدۇ ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا ئالدامچىدەك قارايمەن ‪.‬مەن ئۇنىڭغا لەنەت ياادۇرىمەن ‪ ،‬بەخت ئەمەس‪.‬‬ ‫‪13‬ئاپىسى ئۇنىڭغا« ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬ماڭا لەنەت ئوقۇاىن ‪ ،‬مېنىڭ ئاۋازىمغا ئىتائەت قىلغىن ‪ ،‬مېنى ئېلىپ كېلىڭلر »دېدى‪.‬‬ ‫‪14‬ھەزرىتى ئەيسا بېرىپ ‪ ،‬ئانىسىنى ئېلىپ كېلىپ ‪ ،‬ئانىسىنىڭ يېنىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪15‬رىبەقا ئۆيدە بىللە بولغان چوڭ ئوالى ئەساۋنىڭ ياخشى كىىىملىرىنى ئېلىپ ‪ ،‬كىچىك ئوالى ياقۇپنىڭ ئۈستىگە قويدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۆچكە بالىلىرىنىڭ تېرىسىنى ئۇنىڭ قولىغا ۋە بوينىنىڭ سىلىقلىقىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ ئۆزى تەيىارلىغان مەززىلىك گۆش ۋە ناننى ئوالى ياقۇپنىڭ قولىغا بەردى‪.‬‬ ‫‪18‬ئاتىسى يېنىغا كېلىپ« ‪:‬ئاتام _ ‪:‬مەن بۇ يەردە ‪.‬ئوالۇم ‪ ،‬سەن كىم؟‬ ‫‪19‬ياقۇپ ئاتىسىغا ‪: -‬مەن تۇنجى ئوالى ئەساۋ ‪.‬سەن ماڭا ئەڭ ناچار بولغىنىمدەك قىلدىم ‪:‬ئورنۇڭدىن تۇراىن ‪ ،‬اېنىڭ ماڭا بەخت ئاتا‬ ‫قىلسۇن ‪ ،‬ئولتۇرۇڭ ۋە زەھىرىمنى يە‪.‬‬ ‫‪20‬ئىسىاق ئوالىغا _ ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬ئۇنى قانداق تېز بايقىدىڭ؟ ئۇ« ‪:‬خۇدايىڭ پەرۋەردىگار ئۇنى ماڭا ئېلىپ كەلدى »دېدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئىسىاق ياقۇپقا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬سەن مېنىڭ ئوالۇم ئەساۋ ياكى ئەمەسلىكىڭنى ھېس قىلي‪.‬‬ ‫‪22‬ياقۇپ ئاتىسى ئىسىاقنىڭ يېنىغا كەلدى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ياقۇبنىڭ ئاۋازى ‪ ،‬لېكىن قوللىرى ئەساۋنىڭ قولى‪.‬‬ ‫‪23‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى تونۇمىدى ‪ ،‬چۈنكى ئۇنىڭ قوللىرى ئاكىسى ئەساۋنىڭ قولىدەك تۈكلۈك بولغاچقا ‪ ،‬ئۇنىڭغا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪24‬ئۇ« ‪:‬سەن مېنىڭ ئوالۇم ئەساۋمۇ؟ ئۇ« ‪:‬مەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪25‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مېنىڭ يېنىمغا كەل ‪ ،‬مەن ئوالۇمنىڭ گۆشىنى يەيمەن ‪ ،‬اېنىم ساڭا بەخت ئاتا قىلسۇن ‪.‬ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا‬ ‫كېلىپ ‪ ،‬ئۇنى يېدى‪.‬‬ ‫‪26‬ئاتىسى ئىسىاق ئۇنىڭغا ‪: -‬ئوالۇم ‪ ،‬ئەمدى مېنى سۆيگىن‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇ يېقىن كېلىپ ‪ ،‬ئۇنى سۆيدى ‪.‬ئۇ كىىىملىرىنىڭ پۇرىقىنى پۇرىدى ۋە ئۇنىڭغا بەخت تىلىدى ۋە مۇنداق دېدى« ‪:‬ئوالۇمنىڭ پۇرىقى‬ ‫پەرۋەردىگار بەخت ئاتا قىلغان ئېتىزنىڭ پۇرىقىغا ئوخشايدۇ‪.‬‬ ‫‪28‬شۇنىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬خۇدا ساڭا شەبنەم شەبنەم ‪ ،‬يەرنىڭ سېمىزلىكى ۋە مول قوناق ۋە شاراب ئاتا قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪29‬كىشىلەر ساڭا خىزمەت قىلسۇن ‪ ،‬مىللەتلەر ساڭا سەادە قىلسۇن ‪ ،‬بۇرادەرلىرىڭگە خواايىن بول ‪ ،‬ئاناڭنىڭ ئواۇللىرى ساڭا سەادە‬ ‫قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪30‬ئىسىاق ياقۇپقا بەخت تىلەشنى ئاخىرلشتۇرااندىن كېىىن ‪ ،‬ياقۇپ ئاتىسى ئىسىاقنىڭ ھۇزۇرىدىن تېخى چىقىپ كەتمىگەچكە ‪ ،‬ئىنىسى‬ ‫ئەساۋ ئوۋدىن كىرگەن‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇ يەنە مەززىلىك گۆشلەرنى ياساپ ‪ ،‬ئاتىسىغا ئېلىپ كەلدى ۋە دادىسىغا« ‪:‬ئاتام ئورنىدىن تۇرسۇن ‪ ،‬ئوالىنىڭ تومۇرىنى يېگىن ‪ ،‬اېنىڭ‬ ‫ماڭا بەخت ئاتا قىلسۇن »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬ئاتىسى ئىسىاق ئۇنىڭغا ‪: -‬سەن كىم؟ ئۇ« ‪:‬مەن سېنىڭ ئوالىڭ ‪ ،‬تۇنجى ئوالى ئەساۋ »دېدى‪.‬‬ ‫‪33‬ئىسىاق قاتتىق تىترەپ ‪: -‬كىم؟ زەھەرلىك چېكىملىك ئېلىپ مېنى ئېلىپ كەلگەن ئادەم قەيەردە؟ مەن كېلىشتىن بۇرۇن ھەممىنى يەپ ‪،‬‬ ‫ئۇنىڭغا بەخت تىلىدىم ‪.‬شۇنداق ‪ ،‬ئۇ بەختلىك بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪34‬ئەساۋ دادىسىنىڭ سۆزىنى ئاڭلپ ‪ ،‬قاتتىق ۋە قاتتىق اەزەپ بىلەن يىغلىدى ۋە دادىسىغا« ‪:‬ئى ئاتام ‪ ،‬ماڭا بەخت تىلەڭلر!‬ ‫‪35‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬بۇرادەر سېنىڭ گۇناھلىرىڭ بىلەن كەلدى‪.‬‬ ‫‪36‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئۇ ياقۇپنىڭ ئىسمى ئەمەسمۇ؟ چۈنكى ئۇ ماڭا بۇ ئىككى قېتىم دۇئا قىلدى ‪:‬ئۇ مېنىڭ تۇنجى تۇاۇلغان ھوقۇقىمنى ئېلىپ‬ ‫كەتتى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئۇ ھازىر مېنىڭ بەختلىرىمنى ئېلىپ كەتتى ‪.‬ئۇ« ‪:‬سەن ماڭا بەخت ئاتا قىلمىدىڭمۇ؟‬ ‫‪37‬ئىسىاق ااۋاب بېرىپ ‪ ،‬ئەساۋاا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا مەن ئۇنى سېنىڭ خواايىنىڭ قىلىپ قويدۇم ‪ ،‬ئۇنىڭ بارلىق قېرىنداشلىرىنى ئۇنىڭغا‬ ‫خىزمەتكار قىلىپ بەردىم ‪.‬مەن ئۇنى كۆممىقوناق ۋە شاراب بىلەن باقتىم ‪ ،‬ئوالۇم ‪ ،‬مەن ئەمدى ساڭا نېمە قىلي؟‬ ‫‪38‬ئەساۋ ئاتىسىغا ‪: -‬ئاتام ‪ ،‬پەقەت بىرل بەخت بارمۇ؟ ئاتام ماڭا بەخت تىلەڭ ‪.‬ئەساۋ ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ يىغلپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪39‬ئاتىسى ئىسىاق ئۇنىڭغا ااۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى‪:‬‬ ‫‪40‬قىلىچىڭ بىلەن ياشاپ ‪ ،‬قېرىندىشىڭغا خىزمەت قىلغىن ‪.‬سەن ھۆكۈمرانلىق قىلغىنىڭدا ‪ ،‬بويۇنۇڭدىكى بويۇنتۇرۇقنى سۇندۇرىسەن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪41‬ئەساۋ ئاتىسى ئۇنىڭغا بەخت تىلىگەنلىكى ئۈچۈن ياقۇپنى يامان كۆردى ‪.‬ئەساۋ كۆڭلىدە« ‪:‬ئاتامنىڭ ماتەم كۈنى يېقىنلپ قالدى ‪.‬ئاندىن‬ ‫مەن ئاكام ياقۇپنى ئۆلتۈرۈۋېتىمەن‪.‬‬ ‫‪42‬چوڭ ئوالى ئەساۋنىڭ بۇ سۆزلىرى رىبەقااا _ ‪:‬ئۇ كىچىك ئوالى ياقۇپنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا _ ‪:‬ئىنىسى ئەساۋ ساڭا تەگكەندەك ‪،‬‬ ‫تەسەللى بېرىدۇ ‪ ،‬سېنى ئۆلتۈرمەكچى بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪43‬شۇڭا ‪ ،‬ئوالۇم ‪ ،‬مېنىڭ ئاۋازىمغا ئىتائەت قىلغىن ‪.‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬سەن ئاكام لبانغا قېچىپ كەتكىن‪.‬‬ ‫‪44‬قېرىندىشىڭىزنىڭ اەزىپى تۈگىمىگۈچە ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن بىر نەچچە كۈن تۇرۇڭ‪.‬‬ ‫‪45‬ئىنىڭنىڭ اەزىپى سەندىن يۈز ئۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا قىلغانلىرىڭنى ئۇنتۇپ قالغۇچە ‪ ،‬مەن سېنى ئەۋەتىپ ‪ ،‬ئۇ يەردىن ئېلىپ كېلىمەن ‪.‬نېمىشقا‬ ‫بىر كۈندە ئىككىڭلردىن مەھرۇم قالىمەن؟‬ ‫‪46‬رىبەقا ئىسىاققا مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن خىتنىڭ قىزلىرى سەۋەبىدىن ھاياتىمدىن زېرىكتىم ‪.‬ئەگەر ياقۇپ خېتنىڭ قىزلىرىدىن خوتۇن ئالسا ‪ ،‬بۇ‬ ‫يەرنىڭ قىزلىرىدەك بولسا ‪ ،‬ھاياتىم ماڭا نېمە پايدىسى بولىدۇ؟‬ ‫‪28‬باب‬‫‪1‬ئىسىاق ياقۇپنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬پادانارامغا ‪ ،‬ئاناڭنىڭ دادىسى بەيتۇلنىڭ ئۆيىگە باراىن ‪.‬ئۇ يەردىن ئاناڭنىڭ ئىنىسى لباننىڭ قىزلىرىدىن بىر خوتۇن ئال‪.‬‬ ‫‪3‬ھەممىگە قادىر خۇدا ساڭا بەخت ئاتا قىلسۇن ‪ ،‬مېۋە بەرگىن ۋە كۆپەيتىڭ ‪ ،‬شۇنداق بولغاندا نۇراۇن ئادەم بولليسەن‪.‬‬ ‫‪4‬ئىبراھىم ئەلەيىىسسالمغا ‪ ،‬ساڭا ۋە ئەۋلدلىرىڭغا بەخت ئاتا قىلغىن ‪.‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬خۇدا ئىبراھىمغا بەرگەن ناتونۇش ئادەم بولغان‬ ‫زېمىنغا ۋارىسلىق قىلليسىز‪.‬‬ ‫‪5‬ئىسىاق ياقۇپنى يولغا سېلىپ ‪ ،‬پادانارامغا بېرىپ ‪ ،‬سۈرىىەلىك بەيتەلنىڭ ئوالى لباننىڭ يېنىغا باردى‪.‬‬ ‫‪6‬ئەساۋ ئىسىاقنىڭ ياقۇپقا بەخت تىلىگەنلىكىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى پادانارامغا ئەۋەتتى ‪.‬ئۇ ئۇنىڭغا بەخت تىلىگەندە ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬سەن قاناننىڭ‬ ‫قىزلىرىدىن خوتۇن ئالما »دېدى‪.‬‬ ‫‪7‬ياقۇپ ئاتىسى ۋە ئانىسىغا ئىتائەت قىلىپ ‪ ،‬پادانارامغا كەتتى‪.‬‬ ‫‪8‬ئەساۋ قاناننىڭ قىزلىرىنىڭ ئاتىسى ئىسىاقنى رازى قىلمايدىغانلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪9‬ئاندىن ‪ ،‬ئەساۋ ئىسمائىلنىڭ قېشىغا باردى ۋە ئۇنىڭ ئىسمائىل ئىبراھىمنىڭ ئوالى نەبەاوتنىڭ سىڭلىسى ماخالتنى خوتۇنلۇققا ئالدى‪.‬‬ ‫‪10‬ياقۇپ بەئەرشەبادىن چىقىپ ‪ ،‬ھارانغا قاراپ ماڭدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇ بىر ااينى يورۇتۇپ ‪ ،‬كېچە كۈن ئولتۇردى ‪.‬ئۇ ئۇ يەردىكى تاشلرنى ئېلىپ ‪ ،‬ياستۇقلىرىغا قويدى ۋە ئۇ يەردە يېتىپ ئۇخلىدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ چۈش كۆرۈپ ‪ ،‬يەر يۈزىدە بىر پەلەمپەينىڭ ئورنىتىلغانلىقىنى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئۈستىگە ئاسمانغا كۆتۈرۈلدى ‪.‬مانا بۇ خۇدانىڭ پەرىشتىلىرىنىڭ‬ ‫ئۈستىگە چىقىپ چۈشۈۋاتقانلىقىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪13‬مانا ‪ ،‬پەرۋەردىگار ئۇنىڭ ئۈستىدە تۇرۇپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئاتاڭ ئىبراھىمنىڭ پەرۋەردىگار خۇداسى ۋە ئىسىاقنىڭ خۇداسىمەن ‪.‬‬ ‫سەن ياتقان زېمىننى ساڭا ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪14‬سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭ يەرنىڭ چاڭ‪-‬توزانلىرىدەك بولۇپ ‪ ،‬اەربكە ‪ ،‬شەرققە ‪ ،‬شىمالغا ۋە اەنۇبقا تارقىلىدۇ ‪.‬سەن ۋە سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭدا‬ ‫يەر يۈزىدىكى بارلىق ئائىلىلەر بەختلىك بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪15‬مانا ‪ ،‬مەن سېنىڭ يېنىڭدا ‪ ،‬سەن قەيەرگە بارساڭ شۇ يەردە ساقليمەن ۋە سېنى بۇ زېمىنغا ئېلىپ كېلىمەن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مەن ساڭا‬ ‫ئېىتقانلىرىمنى قىلمىغۇچە ‪ ،‬مەن سەندىن ئايرىلمايمەن‪.‬‬ ‫‪16‬ياقۇپ ئۇيقۇسىدىن ئويغىنىپ _ ‪:‬ھەقىقەتەن پەرۋەردىگار بۇ يەردە ‪.‬مەن ئۇنى بىلمەيتتىم‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ قورقۇپ« ‪:‬بۇ يەر نېمىدېگەن قورقۇنچلۇق !بۇ پەقەت خۇدانىڭ ئۆيىدىن باشقا ھېچكىم ئەمەس ‪ ،‬بۇ اەننەتنىڭ دەرۋازىسى‪.‬‬ ‫‪18‬ياقۇپ ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ياستۇقلىرىغا سالغان تاشنى ئېلىپ تۈۋرۈك قىلىپ ‪ ،‬ئۈستىگە ياغ قۇيدى‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇ يەرنىڭ نامىنى بەيتەل دەپ ئاتىدى ‪ ،‬ئەمما ئۇ شەھەرنىڭ ئىسمى دەسلەپتە لۇز دەپ ئاتالغان‪.‬‬ ‫‪20‬ياقۇپ قەسەم قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئەگەر خۇدا مەن بىلەن بىللە بولسا ‪ ،‬مېنى بۇ يولدا ساقلپ قالسا ‪ ،‬ماڭا نان ۋە كىىىم‪-‬كېچەك بېرىدۇ‪».‬‬ ‫‪21‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬مەن يەنە دادامنىڭ ئۆيىگە قايتىپ كەلدىم ‪.‬پەرۋەردىگار مېنىڭ خۇدايىم بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪22‬مەن تۈۋرۈك قىلىپ قويغان بۇ تاش خۇدانىڭ ئۆيى بولىدۇ ‪ ،‬سەن ماڭا بەرگەن نەرسىلەرنىڭ ئوندىن بىرىنى ساڭا چوقۇم بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪29‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ سەپەرگە چىقىپ ‪ ،‬شەرقتىكى كىشىلەرنىڭ زېمىنىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ قارىسا ‪ ،‬ئېتىزدىكى بىر قۇدۇقنى كۆردى ‪.‬چۈنكى ئۇلر بۇ قۇدۇقتىن پادىلرنى سۇااردى ‪.‬قۇدۇقنىڭ ئاازىدا چوڭ بىر تاش بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇ يەردە بارلىق پادىلر يىغىلدى ‪.‬ئۇلر قۇدۇقنىڭ ئاازىدىن تاشنى ئۆرۈپ ‪ ،‬قويلرنى سۇااردى ۋە تاشنى ئۇنىڭ ئورنىغا قۇدۇقنىڭ‬ ‫ئاازىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪4‬ياقۇپ ئۇلراا _ ‪:‬قېرىنداشلىرىم ‪ ،‬نەدىن كەلدىڭ؟ ئۇلر« ‪:‬ھاران بىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪5‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ناخورنىڭ ئوالى لباننى بىلەمسىز؟ ئۇلر« ‪:‬بىز ئۇنى تونۇيمىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪6‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ئۇ ياخشىمۇ؟ ئۇلر« ‪:‬ئۇ ياخشى »دېدى ‪ ،‬قىزى راھىلە قويلر بىلەن بىللە كەلدى‪.‬‬ ‫‪7‬ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى ‪: -‬مانا بۇ تېخى يۇقىرى كۈن ‪ ،‬چارۋىلرنى يىغىش ۋاقتىمۇ كەلمىدى ‪.‬قويلرنى سۇااراىن ‪ ،‬بېرىپ بېقىپ‬ ‫بېقىڭ‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇلر« ‪:‬بارلىق پادىلر توپلىنىپ ‪ ،‬قۇدۇقنىڭ ئاازىدىكى تاشنى ئۆرۈۋەتمىگۈچە ‪ ،‬بىز قىللمايمىز »دېدى ‪.‬ئاندىن قويلرنى سۇااردۇق‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪9‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلر بىلەن سۆزلەۋاتقاندا ‪ ،‬راھىلە دادىسىنىڭ قويلىرى بىلەن بىللە كەلدى‪.‬‬ ‫‪10‬ياقۇپ ياقۇپنىڭ ئاكىسى لباننىڭ قىزى راھىلەنى ۋە ئانىسىنىڭ ئىنىسى لباننىڭ قويلىرىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ياقۇپنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪ ،‬قۇدۇقنىڭ‬ ‫ئاازىدىكى تاشنى ئۆرۈپ ‪ ،‬ئانىسىنىڭ ئىنىسى لباننىڭ پادىلىرىنى سۇااردى‪.‬‬ ‫‪11‬ياقۇپ راھىلەنى سۆيۈپ ‪ ،‬ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ يىغلپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪12‬ياقۇپ راھىلەگە ئۆزىنىڭ دادىسىنىڭ ئىنىسى ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ رىبەقانىڭ ئوالى ئىكەنلىكىنى ئېىتتى ‪.‬ئۇ يۈگۈرۈپ بېرىپ دادىسىغا‬ ‫ئېىتتى‪.‬‬ ‫‪13‬لبان سىڭلىسىنىڭ ئوالى ياقۇپنىڭ خەۋىرىنى ئاڭلپ ‪ ،‬يۈگۈرۈپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشۈشكە يۈگۈردى ‪ ،‬ئۇنى قۇچاقلىدى ۋە‬ ‫سۆيدى ۋە ئۇنى ئۆيىگە ئېلىپ كەلدى ‪.‬ئۇ بۇ ئىشلرنىڭ ھەممىسىنى لبانغا ئېىتتى‪.‬‬ ‫‪14‬لبان ئۇنىڭغا _ ‪:‬سەن ھەقىقەتەن مېنىڭ سۆڭىكىم ۋە تېنىم ‪.‬ھەمدە ئۇنىڭ بىلەن بىر ئاي تۇراان‪.‬‬ ‫‪15‬لبان ياقۇپقا _ ‪:‬سەن مېنىڭ قېرىندىشىم بولغانلىقىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬ماڭا بىكاراا خىزمەت قىلمسەن؟ ئېىتقىنكى ‪ ،‬مائاشىڭىز قانداق بولىدۇ؟‬ ‫‪16‬لباننىڭ ئىككى قىزى بار ‪:‬چوڭنىڭ ئىسمى لېىا ‪ ،‬كىچىكىنىڭ ئىسمى راھىلە‪.‬‬ ‫‪17‬لېىاھنىڭ كۆزلىرى يۇمران ئىدى ‪.‬ئەمما راھىلە چىرايلىق ھەم ياخشى كۆرۈلدى‪.‬‬ ‫‪18‬ياقۇپ راھىلەنى ياخشى كۆردى ‪.‬ئۇ« ‪:‬مەن كىچىك قىزىڭىز راھىلە ئۈچۈن يەتتە يىل خىزمەت قىلىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪19‬لبان« ‪:‬مەن ئۇنى باشقا بىر ئادەمگە بەرگەندىن كۆرە ‪ ،‬ئۇنى ساڭا بەرگەن ياخشى »دېدى‪.‬‬ ‫‪20‬ياقۇپ راھىلە ئۈچۈن يەتتە يىل خىزمەت قىلدى ‪.‬ئۇلر ئۇنىڭغا بولغان مۇھەببىتى ئۈچۈن ئۇنىڭغا بىر نەچچە كۈندەك تۇيۇلدى‪.‬‬ ‫‪21‬ياقۇپ لبانغا« ‪:‬ئايالىمنى بەرگىن ‪ ،‬چۈنكى مېنىڭ كۈنلىرىم ئەمەلگە ئاشتى ‪ ،‬مەن ئۇنىڭ يېنىغا كىرەي »دېدى‪.‬‬ ‫‪22‬لبان ئۇ يەردىكى بارلىق كىشىلەرنى يىغىپ ‪ ،‬زىىاپەت بەردى‪.‬‬ ‫‪23‬كەچقۇرۇن ‪ ،‬ئۇ قىزى لېىاھنى ئېلىپ ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭ قېشىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪24‬لبان قىزى لېىا زىلپااا دېدەك قىلىپ بەردى‪.‬‬ ‫‪25‬ئەتىگەندە ‪ ،‬ئۇ لېىاھ بولۇپ ‪ ،‬لبانغا _ ‪:‬بۇ ماڭا نېمە قىلدىڭ؟ مەن راھىلە ئۈچۈن خىزمەت قىلمىدىممۇ؟ نېمىشقا مېنى ئالدىدىڭ؟‬ ‫‪26‬لبان مۇنداق دېدى« ‪:‬ئېلىمىزدە بۇنداق قىلىش كېرەك ئەمەس ‪ ،‬كىچىكىنى تۇنجى بالىغا بېرىش‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇنىڭ ھەپتىسىنى تولدۇرۇڭ ‪ ،‬بىز ساڭا يەنە يەتتە يىل مەن بىلەن بىللە مۇلزىمەت قىلىدىغان مۇلزىمەت ئۈچۈن بېرىمىز‪.‬‬ ‫‪28‬ياقۇپ شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬ھەپتىسىنى ئەمەلگە ئاشۇردى ‪.‬ئۇ قىزى راھىلەنىمۇ ئۇنىڭغا بەردى‪.‬‬ ‫‪29‬لبان قىزى راھىلەگە ئۇنىڭ دېدەكلىرىنى بەردى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇ يەنە راھىلەنىڭ قېشىغا كىردى ‪.‬ئۇ راھىلەنىمۇ لېىادىنمۇ ياخشى كۆردى ۋە ئۇنىڭ بىلەن يەنە يەتتە يىل بىللە خىزمەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪31‬پەرۋەردىگار لېىاھنىڭ نەپرەتلەنگەنلىكىنى كۆرۈپ ‪ ،‬قورسىقىنى ئاچتى ‪ ،‬لېكىن راھىلە تۇاماس ئىدى‪.‬‬ ‫‪32‬لېىا ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇاۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمىنى رۇبېن دەپ ئاتىدى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ« ‪:‬پەرۋەردىگار مېنىڭ ئازاب‪-‬‬ ‫ئوقۇبەتلىرىمنى كۆردى ‪.‬ھازىر ئېرىم مېنى ياخشى كۆرىدۇ‪.‬‬ ‫‪33‬ئۇ يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬پەرۋەردىگار مېنىڭ نەپرەتلەنگەنلىكىمنى ئاڭلىغانلىقى ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇ ماڭا‬ ‫بۇ ئوالىنىمۇ بەردى ‪.‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى شىمون دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪34‬ئۇ يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇ قېتىم يولدىشىم ماڭا قوشۇلىدۇ ‪ ،‬چۈنكى مەن ئۇنىڭغا ئۈچ ئواۇل‬ ‫تۇاقان ‪ ،‬شۇڭا ئۇنىڭ ئىسمى لېۋى ئىدى‪.‬‬ ‫‪35‬ئۇ يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ« ‪:‬ئەمدى مەن پەرۋەردىگارنى مەدھىىەلەيمەن ‪ ،‬شۇڭا ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى يەھۇدا دەپ‬ ‫ئاتىدى‪. and left bear.‬‬ ‫‪30‬باب‬‫‪1‬راھىلە ياقۇپنىڭ بالىسى يوقلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬راھىلە سىڭلىسىغا ھەسەت قىلدى ‪.‬ياقۇپقا« ‪:‬ماڭا بال بەرگىن ‪ ،‬بولمىسا مەن ئۆلىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬ياقۇپنىڭ اەزىپى راھىلەگە ئوت يېقىپ _ ‪:‬مەن خۇدانىڭ ئورنىدا ‪ ،‬مەن سېنىڭ قورسىقىڭنىڭ مېۋىسىنى كىم توسۇۋالغان؟‬ ‫‪3‬ئۇ« ‪:‬مانا مېنىڭ دېدەكلىرىم بىلىاھ ‪ ،‬ئۇنىڭ قېشىغا كىرىڭ ‪.‬ئۇ مېنىڭ بالىلىرىمغا ئېرىشىشى ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ بارمىقىمغا بويسۇندى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ ئايال دېدەكنى بىلىانى ئۇنىڭغا بەردى ‪.‬ياقۇپ ئۇنىڭ قېشىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪5‬بىلھ ھامىلدار بولۇپ ‪ ،‬ياقۇپقا بىر ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪6‬راھىلە« ‪:‬خۇدا مېنى ھۆكۈم قىلدى ‪ ،‬مېنىڭ ئاۋازىمنىمۇ ئاڭلىدى ۋە ماڭا بىر ئواۇل بەردى »دېدى‪.‬‬ ‫‪7‬بىلھ راھىلەنىڭ دېدەكلىرى يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬ياقۇپقا ئىككىنچى ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪8‬راھىلە مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن چوڭ سىڭلىم بىلەن سىڭلىم بىلەن كۆرەش قىلدىم ‪ ،‬مەن اەلىبە قىلدىم ‪.‬ئۇ ئۇنىڭ نامىنى نافتالى دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪9‬لېىاھ ئۆزىنىڭ تۇاۇتتىن ئايرىلغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬زىلپا دېدەكنى ئېلىپ ‪ ،‬ياقۇپنى ئايالىغا بەردى‪.‬‬ ‫‪10‬زىلپا لېىانىڭ دېدەكلىرى ياقۇپقا بىر ئواۇل تۇادى‪.‬‬ ‫‪11‬لېىا مۇنداق دېدى ‪:‬بىر قوشۇن كېلىدۇ ‪ ،‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى گاد دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪12‬زىلپا لېىانىڭ دېدەكلىرى ياقۇپنىڭ ئىككىنچى ئوالىنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪13‬لېىا مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن بەختلىك ‪ ،‬چۈنكى قىزلر مېنى بەختلىك دەپ ئاتايدۇ ‪ ،‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى ئاشېر دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪14‬رۇبېن بۇاداي ئورۇش كۈنلىرىدە بېرىپ ‪ ،‬ئېتىزدىن ماندرا تېپىپ ‪ ،‬ئانىسى لېىاھنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەلدى ‪.‬راھىلە لېىاھقا« ‪:‬ئوالۇمنىڭ‬ ‫ماندارىدىن ماڭا بەرگىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪15‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئېرىمنى ئېلىپ كەتكەن كىچىك ئىشمۇ؟ ئوالۇمنىڭ ماندارىنىمۇ ئېلىۋالمسىز؟ راھىلە مۇنداق دېدى« ‪:‬ئۇ‬ ‫ئوالۇڭنىڭ ماندارى ئۈچۈن كېچىچە سەن بىلەن بىللە ئۇخليدۇ‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪16‬ياقۇپ كەچتە ئېتىزدىن چىقىپ كەتتى ‪ ،‬لېىاھ ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشكىلى چىقىپ _ ‪:‬سەن مېنىڭ يېنىمغا كىرىڭ ‪.‬چۈنكى مەن سېنى ئوالۇمنىڭ‬ ‫ماندارى بىلەن ياللىدىم ‪.‬ئۇ شۇ كۈنى كەچتە ئۇنىڭ بىلەن بىللە ياتاتتى‪.‬‬ ‫‪17‬خۇدا لېىاھنىڭ گېپىنى ئاڭلپ ‪ ،‬ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬ياقۇپنىڭ بەشىنچى ئوالىنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪18‬لېىا مۇنداق دېدى« ‪:‬خۇدا ماڭا ياللنما ئىش ھەققى بەردى ‪ ،‬چۈنكى مەن قىزنى ئېرىمگە بەردىم ‪ ،‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى ئىسساكار دەپ‬ ‫ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪19‬لېىا يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬ياقۇپنىڭ ئالتىنچى ئوالىنى تۇادى‪.‬‬ ‫‪20‬لېىا مۇنداق دېدى ‪:‬خۇدا ماڭا ياخشى تويلۇق ئاتا قىلدى ‪.‬ھازىر يولدىشىم مەن بىلەن بىللە تۇرىدۇ ‪ ،‬چۈنكى مەن ئۇنىڭغا ئالتە ئواۇل‬ ‫تۇاقان ‪.‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى زەبۇلۇن دەپ ئاتىغان‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬ئۇ بىر قىز تۇاۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمىنى دىنا دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪22‬خۇدا راھىلەنى ئەسلىدى ‪ ،‬خۇدا ئۇنىڭ گېپىنى ئاڭلپ ‪ ،‬قورسىقىنى ئاچتى‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇ ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ« ‪:‬خۇدا مېنىڭ تۆھمەتلىرىمنى يوق قىلدى »دېدى‪.‬‬ ‫‪24‬ئۇنىڭ ئىسمىنى يۈسۈپ دەپ ئاتىدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬پەرۋەردىگار ماڭا يەنە بىر ئواۇل تۇادۇرىدۇ »دېدى‪.‬‬ ‫‪25‬راھىلە يۈسۈپنى تۇاۇلغاندا ‪ ،‬ياقۇپ لبانغا« ‪:‬مېنى ئۆز اايىمغا ۋە يۇرتۇمغا باراي دەپ مېنى ئەۋەتىڭ »دېدى‪.‬‬ ‫‪26‬مەن ساڭا خىزمەت قىلغان ئايالىم ۋە بالىلىرىمنى بەرگىن ‪ ،‬مېنى قويۇپ بەرگىن ‪ ،‬چۈنكى سەن مېنىڭ قىلغان خىزمىتىمنى بىلىسەن‪.‬‬ ‫‪27‬لبان ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى« ‪:‬ئەگەر مەن سېنىڭ نەزىرىڭدە ياخشىلىق قىلغان بولسام ‪ ،‬توختاپ تۇراىن ‪ ،‬چۈنكى مەن پەرۋەردىگارنىڭ‬ ‫سېنىڭ ئۈچۈن ماڭا بەخت ئاتا قىلغانلىقىنى تەارىبە ئارقىلىق بىلدىم‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ« ‪:‬ئىش ھەققىڭنى ماڭا تەيىنلە ‪ ،‬مەن بېرىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪29‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬مېنىڭ ساڭا قانداق خىزمەت قىلغانلىقىمنى ۋە چارۋا ماللىرىمنىڭ مەن بىلەن بىللە ئىكەنلىكىنى بىلىسەن‪.‬‬ ‫‪30‬چۈنكى ‪ ،‬مەن كېلىشتىن بۇرۇن سىزدە بار بولغان نەرسە ئاز ئىدى ‪ ،‬ئۇ ھازىر نۇراۇن كىشىلەرگە كۆپەيدى ‪.‬مەن كەلگەندىن بۇيان‬ ‫پەرۋەردىگار ساڭا بەخت ئاتا قىلدى ‪ ،‬ئەمدى ئۆيۈمنىمۇ قاچان تەمىنلەيمەن؟‬ ‫‪31‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ساڭا نېمە بېرەي؟ ياقۇپ« ‪:‬سەن ماڭا ھېچ نەرسە بەرمەيسەن ‪ ،‬ئەگەر بۇ ئىشنى مەن ئۈچۈن قىلماقچى بولساڭ ‪ ،‬مەن‬ ‫يەنە پادىلىرىڭنى بېقىپ باقاي »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬مەن بۈگۈن پادىلىرىڭىزنىڭ ھەممىسىدىن ئۆتۈپ ‪ ،‬ئۇ يەردىن بارلىق داغ ۋە داالنغان چارۋىلرنى ‪ ،‬قويلر ئارىسىدىكى بارلىق قوڭۇر‬ ‫كال ‪ ،‬ئۆچكە ئارىسىدىكى داغ ۋە داالرنى يوقىتىمەن‪.‬‬ ‫‪33‬مېنىڭ ھەققانىىلىقىم كەلگۈسىدە ماڭا ااۋاب بېرىدۇ ‪ ،‬ئۇ سېنىڭ كۆز ئالدىڭدا مېنىڭ ياللنما ئىشلىرىمغا كېلىدۇ‪.‬‬ ‫‪34‬لبان« ‪:‬مانا مەن سېنىڭ سۆزىڭ بويىچە بولي »دېدى‪.‬‬ ‫‪35‬ئۇ كۈنى ئۇ ئۈزۈلگەن ۋە داالنغان ئۆچكىلەرنى ‪ ،‬داالنغان ۋە داالنغان ئۆچكىلەرنىڭ ھەممىسىنى ‪ ،‬ئۇنىڭدا ئاق رەڭلىك ‪ ،‬قويلرنىڭ‬ ‫ئىچىدىكى بارلىق قوڭۇرلرنى چىقىرىپ ‪ ،‬ئواۇللىرىنىڭ قولىغا بەردى‪.‬‬ ‫‪36‬ئۇ ئۆزى بىلەن ياقۇپنىڭ ئارىسىغا ئۈچ كۈنلۈك سەپەر قىلدى ‪.‬ياقۇپ لباننىڭ باشقا پادىلىرىنى باقتى‪.‬‬ ‫‪37‬ياقۇپ ئۇنىڭغا يېشىل تېرەك ‪ ،‬خاسىڭ ۋە كەرەپشە دەرىخىنى ئېلىپ بەردى ‪.‬ھەمدە ئۇلراا ئاق تاياقلرنى دۆۋىلەپ ‪ ،‬تاياقتىكى ئاقنى‬ ‫پەيدا قىلدى‪.‬‬ ‫‪38‬ئۇ ئۆزى قاچىلىغان تاياقلرنى پادىلر ئىچىشكە كەلگەندە سۇدىكى ئۆستەڭدىكى قويلرنىڭ ئالدىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪39‬پادىلر تاياقنىڭ ئالدىدا ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬چىۋىق ‪ ،‬داغ ۋە داالرنى چىقاردى‪.‬‬ ‫‪40‬ياقۇپ قوزىلرنى ئايرىپ ‪ ،‬پادىلرنىڭ يۈزىنى ئۈزۈككە ۋە لبان پادىسىدىكى بارلىق قوڭۇراا توارىلىدى ‪.‬ئۇ ئۆز پادىلىرىنى ئۆزى‬ ‫يالغۇز قويۇپ ‪ ،‬لباننىڭ چارۋا ماللىرىغا قويمىدى‪.‬‬ ‫‪41‬كۈچلۈك چارۋىلر ھامىلىدار بولغاندا ‪ ،‬ياقۇپ تاياقلرنى ھامىلىدار بولۇش ئۈچۈن ئۆستەڭدىكى كال كۆزلىرىنىڭ ئالدىدا قويدى‪.‬‬ ‫‪42‬لېكىن ‪ ،‬چارۋىلر ئااىز بولغاندا ‪ ،‬ئۇ ئۇلرنى قويمىدى‪.‬‬ ‫‪43‬ئۇ ئادەم ھەددىدىن زىىادە كۆپىىىپ ‪ ،‬نۇراۇن چارۋا ‪ ،‬دېدەك ‪ ،‬قۇل ‪ ،‬تۆگە ۋە ئېشەك بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪31‬باب‬‫‪1‬ئۇ لباننىڭ ئواۇللىرىنىڭ سۆزىنى ئاڭلپ« ‪:‬ياقۇپ ئاتىمىزنىڭ ھەممىسىنى ئېلىپ كەتتى ‪.‬ئاتىمىز بولغان نەرسىلەردىن ئۇ بۇ شان‪-‬شەرەپكە‬ ‫ئېرىشتى‪.‬‬ ‫‪2‬ياقۇپ لباننىڭ چىرايىنى كۆردى ‪.‬مانا بۇ ئۇنىڭ بۇرۇنقىدەك ئەمەس‪.‬‬ ‫‪3‬پەرۋەردىگار ياقۇپقا _ ‪:‬ئاتا‪-‬بوۋىلىرىڭ ۋە تۇاقانلىرىڭغا قايتىڭ ‪.‬مەن سەن بىلەن بىللە بولىمەن‪.‬‬ ‫‪4‬ياقۇپ ئادەم ئەۋەتىپ ‪ ،‬راھىلە بىلەن لېىاھنى ئۆز پادىلىرىغا چاقىردى‪.‬‬ ‫‪5‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬مەن ئاتاڭنىڭ چىرايىنى كۆردۈم ‪ ،‬بۇ ماڭا بۇرۇنقىدەك ئەمەس ‪.‬لېكىن ئاتامنىڭ خۇداسى مەن بىلەن بىللە‪.‬‬ ‫‪6‬سىلەر بىلىسىلەركى ‪ ،‬مەن پۈتۈن كۈچۈم بىلەن ئاتاڭلراا خىزمەت قىلدىم‪.‬‬ ‫‪7‬ئاتاڭ مېنى ئالداپ ‪ ،‬مائاشىمنى ئون قېتىم ئۆزگەرتتى ‪.‬لېكىن خۇدا ئۇنىڭغا ئازار بەرمەسلىكى ئۈچۈن ئۇنىڭغا يول قويدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئەگەر ئۇ شۇنداق دېسە ‪ ،‬چىگىر سېنىڭ مائاشىڭ بولىدۇ ‪.‬ئاندىن ‪ ،‬بارلىق چارۋا ماللر يىرتىلىپ كەتتى ‪.‬ئاندىن بارلىق چارۋىلرنى‬ ‫ئۈزۈۋەتتى‪.‬‬ ‫‪9‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬خۇدا ئاتاڭلرنىڭ ماللىرىنى ئېلىپ ‪ ،‬ماڭا بەردى‪.‬‬ ‫‪10‬شۇ ۋاقىتتا ‪ ،‬چارۋىلر ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬كۆزۈمنى كۆتۈردۈم ۋە چۈشۈمدە كۆردۈم ‪.‬مانا ‪ ،‬چارۋىلراا سەكرىگەن قوچقارلر‬ ‫ئۈزۈلۈپ ‪ ،‬چىۋىق ۋە قىرىلىپ كەتتى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪11‬خۇدانىڭ پەرىشتىسى چۈشتە ماڭا _ ‪:‬ياقۇپ _ ‪:‬مەن دېدىم‪.‬‬ ‫‪12‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئەمدى كۆزلىرىڭنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬قاراڭلر ‪ ،‬چارۋىلرنىڭ ئۈستىگە سەكرىگەن قوچقارلرنىڭ ھەممىسى چەمبەرچاس‬ ‫باالنغان ‪ ،‬داالنغان ۋە چۇۋۇلغان ‪.‬چۈنكى مەن لباننىڭ ساڭا قىلغانلىرىنىڭ ھەممىسىنى كۆردۈم‪.‬‬ ‫‪13‬مەن بەيتەلنىڭ تەڭرىسى ‪ ،‬سەن بۇ تۈۋرۈكنى ياالىغان ۋە ماڭا قەسەم بەرگەن يەردە ‪:‬ئەمدى ئورنۇڭدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بۇ يەردىن چىقىپ ‪،‬‬ ‫تۇاقانلىرىڭنىڭ يۇرتىغا قايتىڭ‪.‬‬ ‫‪14‬راھىلە بىلەن لېىاھ ئۇنىڭغا ‪: -‬ئاتىمىزنىڭ ئۆيىدە بىزگە ئۈلۈش ياكى مىراس بارمۇ؟‬ ‫‪15‬بىز ئۇنى ناتونۇش ئادەم ھېسابلنمامدۇق؟ چۈنكى ئۇ بىزنى سېتىۋەتتى ‪ ،‬پۇلىمىزنىمۇ يەپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪16‬چۈنكى ‪ ،‬خۇدا ئاتىمىزدىن ئالغان بارلىق بايلىق ‪ ،‬يەنى بىزنىڭ ۋە بالىلىرىمىزدۇر ‪.‬ئەمدى خۇدا ساڭا نېمە دېسە شۇنى قىل‪.‬‬ ‫‪17‬ياقۇپ ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئواۇللىرىنى ۋە ئاياللىرىنى تۆگە ئۈستىگە قويدى‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇ بارلىق ماللىرىنى ۋە ئېرىشكەن ماللىرىنى ‪ ،‬پادانارامدا ئالغان ماللىرىنى ئېلىپ ‪ ،‬قانان زېمىنىدىكى دادىسى ئىسىاقنىڭ قېشىغا باردى‪.‬‬ ‫‪19‬لبان قويلىرىنى قىرقىشقا باردى ‪ ،‬راھىلە دادىسىنىڭ سۈرىتىنى ئوارىلىدى‪.‬‬ ‫‪20‬ياقۇپ سۈرىىەلىك لباننى بىلمەيل ئوارىلپ كەتتى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ ئۇنىڭغا قېچىپ كەتكەنلىكىنى ئېىتمىدى‪.‬‬ ‫‪21‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئۇ بارلىق نەرسىلىرى بىلەن قېچىپ كەتتى ‪.‬ئۇ ئورنىدىن تۇرۇپ دەريادىن ئۆتۈپ ‪ ،‬يۈزىنى گىلئاد تېغىغا قارىدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۈچىنچى كۈنى لبانغا ياقۇپنىڭ قېچىپ كەتكەنلىكى ئېىتىلدى‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇ قېرىنداشلىرىنى بىللە ئېلىپ ‪ ،‬يەتتە كۈنلۈك سەپەرنى قوالىدى ‪.‬ئۇلر ئۇنى گىلئاد تېغىدا بېسىپ ئۆتتى‪.‬‬ ‫‪24‬خۇدا كېچىدە سۈرىىەلىك لباننىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا _ ‪:‬ياقۇپ بىلەن ياخشى ياكى يامان گەپ قىلماڭلر‪.‬‬ ‫‪25‬لبان ياقۇپنىڭ يېنىغا كەلدى ‪.‬ياقۇپ تاادا چېدىرى تىكتى ‪ ،‬لبان قېرىنداشلىرى بىلەن بىللە گىلئاد تېغىدا تىكتى‪.‬‬ ‫‪26‬لبان ياقۇپقا _ ‪:‬نېمە قىلدىڭ؟‬ ‫‪27‬سەن نېمىشقا قېچىپ كەتتىڭ ۋە مەندىن ئوارىلىق قىلدىڭ؟ سەن مېنى خۇشاللىق ‪ ،‬ناخشا ‪ ،‬تاختاي ۋە ساز بىلەن ئۇزىتىپ قوياي‬ ‫دېمىدىڭمۇ؟‬ ‫‪28‬ئوالۇم ۋە قىزلىرىمنى سۆيۈشۈمگە يول قويمىدىڭمۇ؟ سەن ھازىر ئەخمەقلىق قىلدىڭ‪.‬‬ ‫‪29‬سېنى ئازابلش مېنىڭ قولۇمدا ‪ ،‬لېكىن ئاتاڭنىڭ خۇداسى ماڭا« ‪:‬ياقۇپنىڭ ياخشى ياكى يامان گەپ قىلماسلىقىغا دىققەت قىلىڭلر »دېدى‪.‬‬ ‫‪30‬ھازىر ‪ ،‬ئەگەر سەن كېتىپ قېلىشقا ئېىتىىاالىق بولسىمۇ ‪ ،‬داداڭنىڭ ئۆيىدىن بەكل ئازابلنغانلىقىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬نېمىشقا ئىلھلىرىمنى‬ ‫ئوارىلىدىڭ؟‬ ‫‪31‬ياقۇپ ااۋاب بېرىپ ‪ ،‬لبانغا« ‪:‬مەن قورقۇپ كەتتىم ‪ ،‬چۈنكى مەن «‪:‬قىزلىرىڭنى مەندىن زورلپ ئېلىپ كېتىسەن »دېدىم‪.‬‬ ‫‪32‬ئىلھلىرىڭىزنى كىم بىلەن تاپالىسىڭىز ‪ ،‬ئۇ ياشىمىسۇن ‪.‬قېرىنداشلىرىمىز ئالدىدا مەن بىلەن نېمە ئىكەنلىكىڭىزنى تونۇپ يېتىڭ ۋە ئۇنى ئېلىپ‬ ‫بېرىڭ ‪.‬چۈنكى ياقۇپ راھىلەنىڭ ئۇلرنى ئوارىلىغانلىقىنى بىلمەيتتى‪.‬‬ ‫‪33‬لبان ياقۇپنىڭ چېدىرىغا ‪ ،‬لېىاھنىڭ چېدىرىغا ۋە ئىككى دېدەكنىڭ چېدىرىغا كىردى ‪.‬ئەمما ئۇ تاپالمىدى ‪.‬ئاندىن ئۇ لېىانىڭ چېدىرىدىن چىقىپ‬ ‫‪ ،‬راھىلەنىڭ چېدىرىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪34‬راھىلە بۇ سۈرەتلەرنى ئېلىپ تۆگىنىڭ ئۆي ااھازىلىرىغا سېلىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئۈستىدە ئولتۇردى ‪.‬لبان چېدىرنىڭ ھەممىسىنى ئاختۇردى ‪،‬‬ ‫ئەمما تاپالمىدى‪.‬‬ ‫‪35‬ئۇ ئاتىسىغا _ ‪:‬ئى رەببىم ‪ ،‬سېنىڭ ئالدىڭدىن تۇرالمايمەن ‪.‬چۈنكى ئاياللرنىڭ ئادىتى مەندە ‪.‬ئۇ ئىزدىدى ‪ ،‬ئەمما سۈرەتلەرنى تاپالمىدى‪.‬‬ ‫‪36‬ياقۇپ اەزەپلىنىپ ‪ ،‬لبان بىلەن بىللە بولدى ‪.‬ياقۇپ ااۋاب بېرىپ ‪ ،‬لبانغا« ‪:‬مېنىڭ گۇناھلىرىم نېمە؟ مېنىڭ كەينىمدىن شۇنچە قىزاىن‬ ‫قوالىغان گۇناھلىرىم نېمە؟‬ ‫‪37‬مېنىڭ بارلىق نەرسىلىرىمنى ئاختۇرۇپ ‪ ،‬ئۆيدىكى نەرسىلەردىن نېمىلەرنى تاپتىڭ؟ قېرىنداشلىرىمنىڭ ۋە قېرىنداشلىرىڭىزنىڭ ئالدىدا بۇ‬ ‫يەرگە قويۇڭ ‪ ،‬ئۇلر ئىككىمىزنىڭ ئارىسىغا ھۆكۈم قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪38‬بۇ يىگىرمە يىل مەن سىز بىلەن بىللە ‪.‬قويلىرىڭىز ۋە ئۆچكىلىرىڭىز بالىلىرىنى تاشلىمىدى ‪ ،‬پادىلىرىڭىزنىڭ قوچقارلىرىنىمۇ يېمىدىم‪.‬‬ ‫‪39‬ھايۋانلرنى يىرتىپ تاشلىغان نەرسىنى مەن سىلەرگە ئېلىپ كەلمىدىم ‪.‬مەن ئۇنى يوقىتىپ قويدۇم ‪.‬قولۇمدىن تەلەپ قىلدىڭىزمۇ ‪،‬‬ ‫كۈندۈزى ئوارىلندى ‪ ،‬ياكى كېچىدە ئوارىلندى‪.‬‬ ‫‪40‬مەن شۇنداق بولدۇم ‪.‬كۈندۈزى قۇرااقچىلىق مېنى ‪ ،‬كېچىدە ئۈششۈكنى يەپ كەتتى ‪.‬ئۇيقۇ كۆزۈمدىن ئايرىلدى‪.‬‬ ‫‪41‬شۇنداق قىلىپ مەن سېنىڭ ئۆيدە يىگىرمە يىل تۇردۇم ‪.‬مەن ئىككى قىزىڭىز ئۈچۈن ئون تۆت يىل ‪ ،‬چارۋا ماللىرىڭىز ئۈچۈن ئالتە يىل‬ ‫خىزمەت قىلدىم ‪ ،‬مائاشىمنى ئون قېتىم ئۆزگەرتتىڭىز‪.‬‬ ‫‪42‬ئاتامنىڭ خۇداسى ‪ ،‬ئىبراھىم ئەلەيىىسسالم ۋە ئىسىاقنىڭ قورقۇشى مەن بىلەن بىللە بولغان بولسا ‪ ،‬سەن مېنى ئەمدى قۇرۇق يولغا‬ ‫ئەۋەتكەن ئىدىڭ ‪.‬خۇدا مېنىڭ ئازاب‪-‬ئوقۇبەتلىرىمنى ۋە قولۇمنىڭ ئەمگىكىنى كۆرۈپ ‪ ،‬سېنى كېچە ئەيىبلىدى‪.‬‬ ‫‪43‬لبان ااۋاب بېرىپ ‪ ،‬ياقۇپقا مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇ قىزلر مېنىڭ قىزلىرىم ‪ ،‬بۇ بالىلر مېنىڭ بالىلىرىم ‪ ،‬بۇ چارۋا ماللىرىم ‪ ،‬سەن كۆرگەن‬ ‫نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى مېنىڭ ‪.‬مەن بۈگۈن بۇ قىزلىرىمغا ياكى ئۇلر تۇاۇلغان بالىلىرىغا نېمە قىلليمەن؟‬ ‫‪44‬ئەمدى كېلىڭلر ‪ ،‬مەن ۋە سەن بىلەن كېلىشىم تۈزەيلى ‪.‬مەن بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدىكى گۇۋاھچى بولسۇن‪.‬‬ ‫‪45‬ياقۇپ بىر تاشنى ئېلىپ تۈۋرۈك قىلىپ قويدى‪.‬‬ ‫‪46‬ياقۇپ قېرىنداشلىرىغا« ‪:‬تاشلرنى يىغىڭلر »دېدى ‪.‬ئۇلر تاش ئېلىپ ‪ ،‬بىر دۆۋە ياسىدى ‪.‬ئۇلر ئۇ يەردە دۆۋە يېدى‪.‬‬ ‫‪47‬لبان ئۇنى يېگارساخادۇتا دەپ ئاتىدى ‪ ،‬لېكىن ياقۇپ ئۇنى گالىد دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪48‬لبان _ ‪:‬بۇ دۆۋە بۈگۈن مەن بىلەن سەن ئوتتۇرىسىدىكى گۇۋاھچى ‪.‬شۇڭلشقا ئۇنىڭ ئىسمى گالىد دەپ ئاتالغان‪.‬‬ ‫‪49‬مىزپا ‪.‬چۈنكى ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬پەرۋەردىگار مەن بىلەن سېنىڭ ئاراڭلردا ‪ ،‬بىز بىر‪-‬بىرىمىزدىن ئايرىلمىساق‪.‬‬ ‫‪50‬ئەگەر قىزلىرىمنى قىىنىساڭ ياكى قىزلىرىمنىڭ يېنىدا باشقا خوتۇن ئالساڭ ‪ ،‬ھېچكىم بىز بىلەن بىللە ئەمەس ‪.‬قاراڭ ‪ ،‬خۇدا مەن بىلەن سەن‬ ‫ئوتتۇرىسىدىكى گۇۋاھچى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪51‬لبان ياقۇپقا مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا بۇ دۆۋە ‪ ،‬مەن ۋە سەن ئارىسىغا تاشلىغان بۇ تۈۋرۈكنى‪.‬‬ ‫‪52‬بۇ دۆۋە شاھىت بولۇڭ ‪ ،‬بۇ تۈۋرۈك گۇۋاھچى بولۇڭ ‪ ،‬مەن بۇ دۆۋە ئۈستىدىن سىزگە ئۆتمەيمەن ‪ ،‬زىىان ئۈچۈن بۇ دۆۋە ۋە بۇ‬ ‫تۈۋرۈكتىن ماڭا ئۆتمەڭ‪.‬‬ ‫‪53‬ئىبراھىم ئەلەيىىسسالم ۋە ئۇلرنىڭ ئاتىسىنىڭ خۇداسى ناخورنىڭ خۇداسى بىزنىڭ ئارىمىزدا ھۆكۈم قىلدى ‪.‬ياقۇپ دادىسى ئىسىاقتىن‬ ‫قورقۇپ قەسەم قىلدى‪.‬‬ ‫‪54‬ئاندىن كېىىن ‪ ،‬ياقۇپ تاادا قۇربانلىق قىلدى ۋە قېرىنداشلىرىنى نان يېىىشكە چاقىردى ‪.‬ئۇلر نان يەپ ‪ ،‬پۈتۈن كېچىدە تاادا قالدى‪.‬‬ ‫‪55‬ئەتىسى ئەتىگەندە لبان ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئواۇل‪-‬قىزلىرىنى سۆيدى ۋە ئۇلراا بەخت تىلىدى ‪.‬لبان يولغا چىقىپ ‪ ،‬ئۆز اايىغا قايتىپ‬ ‫كەلدى‪.‬‬ ‫‪32‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ يولغا چىقتى ‪ ،‬خۇدانىڭ پەرىشتىلىرى ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشتى‪.‬‬ ‫‪2‬ياقۇپ ئۇلرنى كۆرۈپ _ ‪:‬بۇ خۇدانىڭ قوشۇنى ‪_ ،‬دېدى‪.‬‬ ‫‪3‬ياقۇپ ئاكىسى ئەساۋاا ئىدوم يۇرتى سېىىراا ئەلچى ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪4‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ئى پەرۋەردىگارىم ئەساۋ بىلەن سۆزلە ‪.‬خىزمەتكارىڭىز ياقۇپ مۇنداق دېدى ‪:‬مەن لبان بىلەن بىللە تۇردۇم ۋە‬ ‫ھازىراىچە شۇ يەردە تۇردۇم‪.‬‬ ‫‪5‬مەندە كال ‪ ،‬ئېشەك ‪ ،‬پادىلر ‪ ،‬قۇللر ۋە ئاياللر بار ‪.‬مەن پەرۋەردىگارىمغا ئېىتتىمكى ‪ ،‬سېنىڭ نەزىرىڭدە مېىىر‪-‬شەپقەت تاپاليمەن‪.‬‬ ‫‪6‬ئەلچىلەر ياقۇپنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىپ _ ‪:‬بىز ئىسا ئەلەيىىسسالمنىڭ قېشىغا كەلدۇق ‪ ،‬ئۇمۇ سىز بىلەن كۆرۈشۈشكە كەلدى‪.‬‬ ‫‪7‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ياقۇپ قاتتىق قورقۇپ كەتتى ‪.‬ئۇ ئۆزى بىلەن بىللە بولغان كىشىلەرنى ‪ ،‬پادىلرنى ‪ ،‬پادىلرنى ۋە تۆگىلەرنى ئىككى‬ ‫گۇرۇپپىغا ئايرىدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئەگەر ئەساۋ بىر شىركەتكە كېلىپ ئۇنى ئۇرسا ‪ ،‬قالغان باشقا شىركەت قېچىپ كېتىدۇ‪.‬‬ ‫‪9‬ياقۇپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئى ئاتام ئىبراھىمنىڭ خۇداسى ‪ ،‬ئاتام ئىسىاقنىڭ خۇداسى ‪ ،‬پەرۋەردىگار ماڭا «‪:‬ئۆز يۇرتۇڭغا ۋە تۇاقانلىرىڭغا‬ ‫قايت ‪ ،‬مەن ساڭا ياخشى مۇئامىلە قىلىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪10‬مەن خىزمەتكارىڭغا كۆرسەتكەن بارلىق رەھىم‪-‬شەپقەت ۋە ھەقىقەتلەردىن ئەڭ ليىق ئەمەسمەن ‪.‬چۈنكى مەن خىزمەتچىلىرىم بىلەن بۇ‬ ‫ئىئوردان دەرياسىدىن ئۆتتۈم ‪.‬ھازىر مەن ئىككى گۇرۇپپىغا ئايلندىم‪.‬‬ ‫‪11‬مېنى ئاكامنىڭ قولىدىن ‪ ،‬ئەساۋنىڭ قولىدىن قۇتۇلدۇرۇڭلر ‪ ،‬چۈنكى مەن ئۇنىڭدىن قورقىمەن ‪ ،‬چۈنكى ئۇ كېلىپ مېنى ئۇرمايدۇ ‪ ،‬ئانا‬ ‫بالىلىرى بىلەن بىللە‪.‬‬ ‫‪12‬سەن« ‪:‬مەن ساڭا چوقۇم ياخشىلىق قىلىپ ‪ ،‬ئۇرۇقىڭنى سان‪-‬ساناقسىز ساناقسىز قۇمدەك قىلىمەن »دېدىڭ‪.‬‬ ‫‪13‬شۇ كۈنى كەچتە ئۇ يەردە قالدى ‪.‬ھەمدە ئۇنىڭ قولىغا كەلگەن نەرسىلەرنى ئىنىسى ئەساۋاا سوۋاا قىلدى‪.‬‬ ‫‪14‬ئۇ ئىككى ئۆچكە ‪ ،‬يىگىرمە ئۆچكە ‪ ،‬ئىككى يۈز ئۆچكە ۋە يىگىرمە قوچقار‪.‬‬ ‫‪15‬تۆگە ‪ ،‬قىرىق تۇياق ‪ ،‬ئون بۇقا ‪ ،‬يىگىرمە ئېشەك ۋە ئون تۈلكە بىلەن ‪30‬سۈت تۆگە‪.‬‬ ‫‪16‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلرنى خىزمەتكارلىرىنىڭ قولىغا تاپشۇرۇپ بەردى ‪.‬ئۇ خىزمەتكارلىرىغا« ‪:‬مېنىڭ ئالدىمدىن ئۆتۈپ كېتىڭلر »دېدى‪.‬‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئىنىم ئەساۋ سىز بىلەن كۆرۈشكەندە ‪ ،‬سەندىن ‪: -‬سەن كىمسەن؟ سەن قەيەرگە كەتتىڭ؟ بۇلر سېنىڭ ئالدىڭدا كىملەر؟‬ ‫‪18‬ئاندىن ‪ ،‬سەن« ‪:‬ئۇلر سېنىڭ خىزمەتكارىڭ ياقۇپنىڭكى »دېدى ‪.‬ئۇ خواايىنىم ئەساۋاا ئەۋەتىلگەن سوۋاات ‪ ،‬مانا ئۇمۇ بىزنىڭ‬ ‫ئارقىمىزدا‪.‬‬ ‫‪19‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئۇ ئىككىنچى ‪ ،‬ئۈچىنچىسى ۋە توپ‪-‬توپ بولۇپ ئەگەشكەنلەرنىڭ ھەممىسىگە« ‪:‬ئەساۋنى تاپقاندا ‪ ،‬بۇ سۆزنى قىلىسىلەر »‬ ‫دېدى‪.‬‬ ‫‪20‬سىلەرگە ئېىتقىنكى ‪« ،‬قۇلۇڭ ياقۇپ بىزنىڭ ئارقىمىزدا ‪.‬چۈنكى ئۇ« ‪:‬مەن ئالدىمغا كەلگەن سوۋاات بىلەن ئۇنى رازى قىلىمەن ‪،‬‬ ‫ئۇنىڭدىن كېىىن ئۇنىڭ چىرايىنى كۆرىمەن »دېدى ‪.‬ئۇ مېنى قوبۇل قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪21‬ھەزرىتى ئەيسا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئۆتۈپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ كېچىسى ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئىككى ئايالىنى ‪ ،‬ئىككى ئايال ۋە ئون بىر ئوالىنى ئېلىپ ‪ ،‬ااببوكنىڭ يېنىدىن ئۆتتى‪.‬‬ ‫‪23‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلرنى ئېلىپ دەريانىڭ ئۇدۇلىغا ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪24‬ياقۇپ يالغۇز قالدى ‪.‬ئۇ يەردە تاڭ ئاتقۇچە ئۇنىڭ بىلەن بىر ئادەم تالىشىپ قالدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇ ئۆزىنىڭ ئۈستىدىن االىب كەلمىگەنلىكىنى كۆرۈپ ‪ ،‬يوتىنىڭ يوتىسىغا تەگدى ‪.‬ياقۇپنىڭ يوتىسىنىڭ ئۇۋىسى ئۇنىڭ بىلەن تىركىشىپ‬ ‫تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪26‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مېنى قويۇۋېتىڭلر ‪- ،‬دېدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬مېنى بەختلىك قىلمىسىڭىز ‪ ،‬مەن سېنى قويۇپ بەرمەيمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪27‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئىسمىڭ نېمە؟ _ياقۇپ‪.‬‬ ‫‪28‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬سېنىڭ ئىسمىڭ ياقۇپ ئەمەس ‪ ،‬بەلكى ئىسرائىلىىە دەپ ئاتالمايدۇ ‪ ،‬چۈنكى سەن خۇدا ۋە ئىنسانلر بىلەن شاھزادە‬ ‫بولۇپ ‪ ،‬اەلىبە قىلدىڭ‪.‬‬ ‫‪29‬ياقۇپ ئۇنىڭدىن ‪: -‬ئېىتقىنكى ‪ ،‬ئىسمىڭنى ئۆتۈنەي ‪.‬ئۇ يەنە« ‪:‬نېمىشقا مېنىڭ ئىسمىمدىن سورايسەن؟ ئۇ يەردە ئۇنىڭغا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪30‬ياقۇپ بۇ يەرنىڭ نامىنى پېنىل دەپ ئاتىدى ‪ ،‬چۈنكى مەن خۇدانى يۈزتۇرانە كۆردۈم ۋە ھاياتىم ساقلپ قېلىندى‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇ پىنۇئېلنىڭ يېنىدىن ئۆتكەندە ‪ ،‬قۇياش ئۇنىڭ ئۈستىدە بولۇپ ‪ ،‬يوتىسىدا توختاپ قالدى‪.‬‬ ‫‪32‬شۇنىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬بەنى‪-‬ئىسرائىل بۈگۈنگە قەدەر يوتىسىنىڭ تۆشۈكىدىكى كىچىككىنە يىرىڭلىق يېمەكلىكنى يېمەيدۇ‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪33‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ كۆزلىرىنى كۆتۈرۈپ قارىدى ‪.‬ئەساۋ ئەلەيىىسسالم تۆت يۈز ئادەم بىلەن بىللە كەلدى ‪.‬ئۇ بالىلرنى لېىاھقا ‪ ،‬راھىلەگە ۋە ئىككى‬ ‫دېدەككە بۆلدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ قۇللرنى ۋە ئۇلرنىڭ بالىلىرىنى ھەممىدىن ئۈستۈن ئورۇنغا قويدى ‪ ،‬لېىاھ ۋە ئۇنىڭ بالىلىرى ‪ ،‬راھىلە بىلەن يۈسۈپ ئەڭ ئارقىدا قالدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇ ئۇلرنىڭ ئالدىدىن ئۆتۈپ ‪ ،‬ئاكىسىغا يېقىنلشقۇچە يەتتە قېتىم يەرگە باش ئەگدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئەساۋ يۈگۈرۈپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشۈپ ‪ ،‬ئۇنى قۇچاقلپ ‪ ،‬بوينىغا يىقىلىپ ‪ ،‬ئۇنى سۆيدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئۇ كۆزلىرىنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬ئاياللر ۋە بالىلرنى كۆردى _ ‪.‬سەن بىلەن بىللە بولغانلر كىم؟ ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬خۇدا مەرھەمەت بىلەن‬ ‫خىزمەتكارىڭغا بەرگەن بالىلر‪.‬‬ ‫‪6‬دېدەكلەر ‪ ،‬ئۇلر ۋە بالىلىرى يېقىنلشتى ‪ ،‬ئۇلر باش ئەگدى‪.‬‬ ‫‪7‬لېىامۇ بالىلىرى بىلەن يېقىنلىشىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئۇ« ‪:‬مەن ئۇچراتقان بۇ ماشىنا ھەيدەشتىن نېمە دەيسىز؟ ئۇ« ‪:‬بۇلر خواايىنىمنىڭ نەزىرىدە مېىىر‪-‬شەپقەت تېپىش ئۈچۈندۇر »دېدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئەساۋ« ‪:‬ئىنىم يېتەرلىك !ئۆزىڭىزدە بارلىقىڭىزنى ساقلڭ‪.‬‬ ‫‪10‬ياقۇپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ياق ‪ ،‬مەندىن ئۆتۈنەي ‪ ،‬ئەگەر مەن ھازىر سېنىڭ نەزىرىڭدە مەرھەمەت قىلغان بولسام ‪ ،‬سوۋاىتىمنى قولۇمغا‬ ‫ئالغىن ‪ ،‬چۈنكى مەن سېنىڭ چىرايىڭنى خۇددى خۇدانىڭ يۈزىنى كۆرگەندەك كۆردۈم ۋە سەن مەندىن رازى ئىدىڭ‪.‬‬ ‫‪11‬ساڭا ئېلىپ كېلىنگەن نېمەتلىرىمنى ئالغىن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬خۇدا ماڭا ياخشىلىق قىلدى ۋە مېنىڭ يېتەرلىك بولغانلىقىم ئۈچۈن ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا‬ ‫ئۇنى دەۋەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ« ‪:‬سەپەرگە چىقايلى ‪ ،‬ماڭايلى ‪ ،‬مەن سېنىڭ ئالدىڭغا بارىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪13‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬پەرۋەردىگارىم ‪ ،‬بالىلرنىڭ مۇليىم ئىكەنلىكىنى ‪ ،‬پادىلر ۋە پادىلرنىڭ مەن بىلەن بىللە ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬ئى رەببىم ‪ ،‬مەن ئۇنىڭ خىزمەتكارىنىڭ ئالدىدىن ئۆتۈپ كەتسۇن ‪ ،‬مەن خواايىنىمنىڭ يېنىغا كېلىپ تاكى سېئېرنىڭ يېنىغا كەلگۈچە ‪،‬‬ ‫مەندىن ئىلگىرى ماڭغان چارۋا ماللر ۋە بالىلر بەرداشلىق بېرەلەيدىغاندەك ‪ ،‬ئاستا‪-‬ئاستا يېتەكلەيمەن‪.‬‬ ‫‪15‬ئەساۋ« ‪:‬ئەمدى مەن بىلەن بىللە بولغان بىر قىسىم خەلقنى سەن بىلەن بىللە قوياي »دېدى ‪.‬ئۇ« ‪:‬ئۇنىڭغا نېمە لزىم؟ »دېدى ‪.‬خواايىنىمنىڭ‬ ‫نەزىرىدە مەرھەمەت تاپاي‪.‬‬ ‫‪16‬ئەساۋ شۇ كۈنى سېئىراا قايتىش يولىدا قايتىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪17‬ياقۇپ سۇكوتقا قاراپ يولغا چىقىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ئۆي سالدى ۋە چارۋىلىرى ئۈچۈن چېدىر ياساپ بەردى ‪.‬شۇڭا بۇ يەرنىڭ ئىسمى سۇككوت‬ ‫دەپ ئاتىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬ياقۇپ پادانارامدىن كەلگەندە ‪ ،‬قانان زېمىنىدىكى شېخېم شەھىرىدىكى شالەمگە كەلدى ‪.‬ئۇ چېدىرنى شەھەرنىڭ ئالدىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇ شېخامنىڭ دادىسى ھامورنىڭ بالىلىرىنىڭ قولىدا چېدىرلىرىنى يېگەن بىر پارچە ئېتىزنى سېتىۋېلىپ ‪ ،‬يۈز پۇلغا سېتىۋالدى‪.‬‬ ‫‪20‬ئۇ يەردە بىر قۇربانلىق سۇپىسى قۇرۇپ ‪ ،‬ئۇنى ئېلىلوخ‪-‬ئىسرائىلىىە دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪34‬باب‬‫‪1‬لېىاھنىڭ قىزى دىنا ياقۇپقا تۇاقان بولۇپ ‪ ،‬ئۇ يەردىكى قىزلرنى كۆرگىلى چىقتى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ دۆلەتنىڭ شاھزادىسى ھىمورنىڭ ئوالى شېخام ئۇنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن بىللە يېتىپ ‪ ،‬ناپاك قىلدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇنىڭ روھى ياقۇپنىڭ قىزى دىنااا چاپلشتى ‪ ،‬ئۇ قىزنى ياخشى كۆرۈپ ‪ ،‬قىزاا ياخشىلىق بىلەن سۆزلىدى‪.‬‬ ‫‪4‬شەكەم دادىسى ھاموراا _ ‪:‬بۇ قىزنى ماڭا تاپشۇرۇپ بەرگىن‪.‬‬ ‫‪5‬ياقۇپ ئۇنىڭ قىزى دىنانى ناپاك قىلغانلىقىنى ئاڭلىدى ‪.‬ھازىر ئۇنىڭ ئواۇللىرى چارۋا ماللىرى بىلەن بىللە ئېتىزدا ئىدى ‪ ،‬ياقۇپ ئۇلر‬ ‫كەلگۈچە سۈكۈت قىلدى‪.‬‬ ‫‪6‬شەكەمنىڭ ئاتىسى ھامور ئۇنىڭ بىلەن سۆزلىشىش ئۈچۈن ياقۇپنىڭ يېنىغا باردى‪.‬‬ ‫‪7‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرى بۇنى ئاڭلپ ئېتىزدىن چىقتى ‪.‬بۇ كىشىلەر قاتتىق اەزەپلەندى ‪ ،‬چۈنكى ئۇلر ياقۇپنىڭ قىزى بىلەن ئىسرائىلىىەدە‬ ‫ئەخمەقلىق قىلدى ‪.‬قايسى ئىشنى قىلىشقا بولمايدۇ‪.‬‬ ‫‪8‬ھامور ئۇلر بىلەن ئالقىلشتى ۋە مۇنداق دېدى« ‪:‬ئوالۇم شېخېمنىڭ روھى قىزىڭىزنى ئارزۇ قىلىدۇ ‪ ،‬ئۇنى ئايالىڭىزاا بېرىشىنى‬ ‫تىلەيمەن‪.‬‬ ‫‪9‬بىز بىلەن توي قىلغىن ‪ ،‬قىزلىرىڭنى بىزگە بەرگىن ‪ ،‬قىزلىرىڭنى ئېلىپ كېلىڭلر‪.‬‬ ‫‪10‬سەن بىز بىلەن بىللە ياشايسەن ‪ ،‬زېمىن سېنىڭ ئالدىڭدا بولىدۇ ‪.‬ئۇ يەردە تۇرۇڭ ۋە سودا قىلىڭ ‪ ،‬ئۇنىڭغا مال‪-‬مۈلۈك ئېلىپ بېرىڭ‪.‬‬ ‫‪11‬شېخام ئاتىسىغا ۋە قېرىنداشلىرىغا« ‪:‬مەن سېنىڭ كۆزۈڭدىن مەرھەمەت قىلي ‪ ،‬ماڭا نېمە دېسەڭ شۇنى بېرىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪12‬مەندىن ھەرگىز ئۇنچە كۆپ تويلۇق ۋە سوۋاات سورىماڭ ‪ ،‬مەن ماڭا دېگىنىڭىزدەك بېرىمەن ‪ ،‬ئەمما قىزنى ئايالىمغا بېرىڭ‪.‬‬ ‫‪13‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرى شېخام بىلەن ئاتىسى ھاموراا ئالدامچىلىق بىلەن ااۋاب بەردى‪.‬‬ ‫‪14‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬بىز بۇ ئىشنى قىللمايمىز ‪ ،‬سىڭلىمىزنى خەتنىسى قىلىنمىغان كىشىگە بېرىمىز ‪.‬چۈنكى بۇ بىزگە قىلىنغان‬ ‫ھاقارەت ئىدى‪.‬‬ ‫‪15‬لېكىن ‪ ،‬بىز بۇنىڭغا قوشۇلىمىز ‪.‬ئەگەر سىلەر بىزدەك بولساڭلر ‪ ،‬ھەر بىر ئەرنىڭ خەتنىسى قىلىنىشى كېرەك‪.‬‬ ‫‪16‬ئاندىن كېىىن قىزلىرىمىزنى ساڭا بېرىمىز ‪ ،‬قىزلىرىڭنىمۇ بىزگە ئېلىپ بارىمىز ‪ ،‬بىز سىلەر بىلەن بىللە ياشايمىز ۋە بىر خەلق بولىمىز‪.‬‬ ‫‪17‬لېكىن ‪ ،‬خەتنىسى قىلىنمىسا ‪ ،‬بىزنىڭ گېپىمىزنى ئاڭلىمىساڭلر ‪.‬ئاندىن قىزىمىزنى ئېلىپ كېتىمىز‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇلرنىڭ سۆزلىرى ھامورنى ۋە شېكىم ھامورنىڭ ئوالىنى خۇشال قىلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪19‬ياش بۇ ئىشنى قىلماسلىقنى كەينىگە سۈردى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ ياقۇپنىڭ قىزىدىن خۇشال ئىدى ‪.‬ئۇ ئاتىسىنىڭ ئۆيىدىنمۇ ھۆرمەتلىك ئىدى‪.‬‬ ‫‪20‬ھامور ۋە ئۇنىڭ ئوالى شېخېم شەھەرنىڭ دەرۋازىسىغا كېلىپ ‪ ،‬شەھەر ئاھالىلىرى بىلەن سۆزلەشتى‪.‬‬ ‫‪21‬بۇ كىشىلەر بىز بىلەن تىنچ ‪.‬شۇڭا ئۇلر بۇ يەردە تۇرسۇن ۋە ئۇلردا سودا قىلسۇن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬بۇ يەر ئۇلراا يېتەرلىك ‪.‬قىزلىرىنى بىزگە‬ ‫ئېلىپ كېلىنەيلى ‪ ،‬ئۇلراا قىزلىرىمىزنى بېرەيلى‪.‬‬ ‫‪22‬پەقەت مۇشۇ كىشىلەرل بىزنىڭ ئارىمىزدا ھەر بىر ئەر خەتنىسى قىلىنغاندەك خەتنىسى قىلىنسا ‪ ،‬بىز بىلەن بىللە تۇرۇشقا ‪ ،‬بىر ئادەم‬ ‫بولۇشقا قوشۇلدى‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇلرنىڭ چارۋا ماللىرى ‪ ،‬ماللىرى ۋە ئۇلرنىڭ بارلىق ھايۋانلىرى بىزنىڭ ئەمەسمۇ؟ بىز ئۇلراا قوشۇليلى ‪ ،‬ئۇلر بىز بىلەن بىللە‬ ‫تۇرىدۇ‪.‬‬ ‫‪24‬ھامور ۋە ئۇنىڭ ئوالى شېخامغا شەھەرنىڭ دەرۋازىسىدىن چىققانلرنىڭ ھەممىسىنى ئاڭلىدى ‪.‬ھەر بىر ئەر خەتنە قىلىندى ‪ ،‬شەھەرنىڭ‬ ‫دەرۋازىسىدىن چىققانلرنىڭ ھەممىسى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۈچىنچى كۈنى ‪ ،‬ئۇلر قاتتىق ئازابلنغاندىن كېىىن ‪ ،‬دىنانىڭ قېرىنداشلىرى ياقۇپنىڭ ئوالى شىمون ۋە لۋىىدىن ئىككى كىشى قىلىچنى‬ ‫ئېلىپ ‪ ،‬دادىللىق بىلەن شەھەرگە كېلىپ ‪ ،‬بارلىق ئەرلەرنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪26‬ئۇلر ھامورنى ۋە ئۇنىڭ ئوالى شېخنى قىلىچ بىلەن ئۆلتۈرۈپ ‪ ،‬دىنانى شېخېمنىڭ ئۆيىدىن ئېلىپ چىقىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪27‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرى ئۆلتۈرۈلگەنلەرنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬شەھەرنى ۋەيران قىلدى ‪ ،‬چۈنكى ئۇلر سىڭلىسىنى ناپاك قىلدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇلر قويلىرىنى ‪ ،‬كاللىرىنى ‪ ،‬ئېشەكلىرىنى ‪ ،‬شەھەردىكى ۋە ئېتىزدىكى نەرسىلەرنى ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪29‬ئۇلرنىڭ بارلىق مال‪-‬مۈلۈكلىرى ‪ ،‬كىچىك بالىلىرى ۋە خوتۇنلىرى ئۇلرنى ئەسىرگە ئېلىپ ‪ ،‬ئۆيدىكى بارلىق نەرسىلەرنى بۇلڭ‪-‬تالڭ‬ ‫قىلدى‪.‬‬ ‫‪30‬ياقۇپ شىمون بىلەن لۋىىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬مېنى مېنى بۇ يەردىكى ئاھالىلەر ‪ ،‬كەنئانلىقلر ۋە پېرىزلىقلر ئارىسىدا سېسىق پۇراققا‬ ‫دۇچار قىلدىڭلر ‪.‬مېنىڭ سانىم ئاز بولغاچقا ‪ ،‬ئۇلر ماڭا قارشى يىغىلىپ مېنى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ ‪.‬مەن ۋە ئۆيۈم ۋەيران بولىمەن‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇلر« ‪:‬ئۇ سىڭلىمىزاا پاھىشە ئايالدەك مۇئامىلە قىلمدۇ؟ »دېدى‪.‬‬ ‫‪35‬باب‬‫‪1‬خۇدا ياقۇپقا« ‪:‬ئورنۇڭدىن تۇر ‪ ،‬بەيتەلنىڭ يېنىغا بېرىپ ‪ ،‬ئۇ يەردە تۇراىن »دېدى ‪.‬ئۇ يەردە قېرىندىشىڭ ئەساۋنىڭ يۈزىدىن قاچقاندا ‪،‬‬ ‫خۇدااا كۆرۈنگەن قۇربانلىق سۇپىسىنى ياسىغىن‪.‬‬ ‫‪2‬ياقۇپ ئائىلىسىدىكىلەرگە ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانلراا« ‪:‬ئاراڭلردىكى اەلىتە ئىلھلرنى تاشلڭلر ‪ ،‬پاك بولۇڭلر ‪،‬‬ ‫كىىىملىرىڭلرنى ئالماشتۇرۇڭلر »دېدى‪.‬‬ ‫‪3‬بىز ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بەيتەلگە چىقايلى ‪.‬مەن ئۇ يەردە ئازاب‪-‬ئوقۇبەتتە ماڭا ااۋاب بەرگەن ۋە مەن ماڭغان يولدا مەن بىلەن بىللە بولغان‬ ‫خۇدااا بىر قۇربانلىق سۇپىسى قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر ياقۇپقا قولىدىكى اەلىتە ئىلھلرنى ۋە قۇلقتىكى ھالقالىرىنى بەردى ‪.‬ياقۇپ ئۇلرنى شېخامنىڭ يېنىدىكى دۇب دەرىخىنىڭ ئاستىغا‬ ‫يوشۇرۇپ قويدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئۇلر سەپەر قىلدى ‪.‬خۇدانىڭ ۋەھىمىسى ئۇلرنىڭ ئەتراپىدىكى شەھەرلەردە بولۇپ ‪ ،‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرىنى قوالىمىدى‪.‬‬ ‫‪6‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ياقۇپ قانان زېمىنىدىكى لۇزاا ‪ ،‬يەنى بەيتەلگە ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان بارلىق كىشىلەرگە كەلدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇ يەردە بىر قۇربانلىق سۇپىسى ياساپ ‪ ،‬بۇ يەرنى ئېلبېتېل دەپ ئاتىدى ‪.‬چۈنكى ئۇ ئىنىسىنىڭ يۈزىدىن قېچىپ كەتكەندە ‪ ،‬خۇدا ئۇنىڭغا‬ ‫كۆرۈندى‪.‬‬ ‫‪8‬لېكىن ‪ ،‬دېبورا رىبەقانىڭ سېستىراسى ئۆلدى ۋە ئۇ بەيتەلنىڭ ئاستىدا بىر دۇب دەرىخىنىڭ ئاستىغا دەپنە قىلىندى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمى ئاللونباخۇت‬ ‫دەپ ئاتالدى‪.‬‬ ‫‪9‬خۇدا پادانارامدىن چىقىپ ئۇنىڭغا بەخت تىلىگەندە ‪ ،‬ياقۇپقا يەنە كۆرۈندى‪.‬‬ ‫‪10‬خۇدا ئۇنىڭغا _ ‪:‬سېنىڭ ئىسمىڭ ياقۇپ ‪ ،‬سېنىڭ ئىسمىڭ ئەمدى ياقۇپ ئەمەس ‪ ،‬ئىسرائىلىىە سېنىڭ ئىسمىڭ بولىدۇ ‪ ،‬ئۇ ئىسرائىلنى‬ ‫ئىسرائىل دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪11‬خۇدا ئۇنىڭغا« ‪:‬مەن ھەممىگە قادىر خۇدا ‪ ،‬مېۋە بەرگىن ۋە كۆپىىىڭ ‪.‬بىر مىللەت ۋە بىر مىللەت سەندىن بولىدۇ ‪ ،‬پادىشاھلر سېنىڭ‬ ‫بېلىڭدىن چىقىدۇ‪.‬‬ ‫‪12‬مەن ئىبراھىم بىلەن ئىسىاقنى بەرگەن زېمىننى ساڭا بېرىمەن ‪ ،‬سەندىن كېىىن ئەۋلدلىرىڭغا بۇ يەرنى بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪13‬خۇدا ئۇنىڭ بىلەن پاراڭلشقان اايدا ئۇنىڭ يېنىدىن چىقتى‪.‬‬ ‫‪14‬ياقۇپ ئۇنىڭ بىلەن پاراڭلشقان اايدا بىر تۈۋرۈك ‪ ،‬ھەتتا بىر تاش تۈۋرۈك تىكتى ‪.‬ئۇ ئۇنىڭغا ئىچىملىك ھەدىىە قىلدى ۋە ئۇنىڭغا ماي‬ ‫قۇيدى‪.‬‬ ‫‪15‬ياقۇپ خۇدا ئۇنىڭ بىلەن سۆزلەشكەن ااينىڭ ئىسمىنى بەيتەل دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇلر بەيتەلدىن يولغا چىقتى ‪.‬ئەفراتنىڭ يېنىغا يەنە بىر ئاز يول بار ئىدى ‪ ،‬راھىلە ااپا تارتتى ‪ ،‬ئۇ ااپالىق ئىشلىدى‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ ااپالىق ئىشلەۋاتقاندا ‪ ،‬تۇاۇت ئانىسى ئۇنىڭغا« ‪:‬قورقما !بۇ ئوالىڭىزمۇ بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇنىڭ روھى يولغا چىققاندا ‪ ،‬ئۇ ئۇنىڭ ئىسمىنى بېنونى دەپ ئاتىدى ‪ ،‬ئەمما دادىسى ئۇنى بىنىامىن دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪19‬راھىلە ۋاپات بولۇپ ‪ ،‬بەيتلەھەمدىكى ئەفرات يولىغا دەپنە قىلىندى‪.‬‬ ‫‪20‬ياقۇپ ئۇنىڭ قەبرىسىگە بىر تۈۋرۈك قويدى ‪.‬بۇ راھىلەنىڭ قەبرىسىنىڭ تاكى بۈگۈنگە قەدەر‪.‬‬ ‫‪21‬ئىسرائىلىىە سەپەر قىلىپ ‪ ،‬چېدىرلىرىنى ئېدار مۇنارىنىڭ سىرتىغا كېڭەيتتى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪22‬ئىسرائىللر ئۇ زېمىندا تۇرااندا ‪ ،‬رۇبېن بېرىپ دادىسىنىڭ قوشنىسى بىلىا بىلەن بىللە ياتاتتى ‪.‬ئىسرائىل بۇنى ئاڭلىدى ‪.‬ياقۇپنىڭ‬ ‫ئواۇللىرى ئون ئىككى ئىدى‪.‬‬ ‫‪23‬لېىاھنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬ياقۇپنىڭ تۇنجى ئوالى رۇبېن ‪ ،‬شىمون ‪ ،‬لۋىي ‪ ،‬يەھۇدا ‪ ،‬ئىسساكار ۋە زەبۇلۇن‪:‬‬ ‫‪24‬راھىلەنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬يۈسۈپ ۋە بىنىامىن‪:‬‬ ‫‪25‬راھىلەنىڭ دېدەكلىرى بىلىانىڭ ئواۇللىرى ‪.‬دان ۋە نافتالى‪:‬‬ ‫‪26‬لېىانىڭ خىزمەتكارى زىلپانىڭ ئواۇللىرى ‪.‬گاد ۋە ئاشېر ‪:‬بۇلر ياقۇپنىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلر پادانارامدا تۇاۇلغان‪.‬‬ ‫‪27‬ياقۇپ ئاتىسى ئىسىاقنىڭ يېنىغا مامرەنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪ ،‬ئىبراھىم بىلەن ئىسىاق ئولتۇراقلشقان ھىبرون بولغان ئاربا شەھىرىگە كەلدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئىسىاقنىڭ دەۋرى يۈز تۆت يىل بولدى‪.‬‬ ‫‪29‬ئىسىاق روھتىن ۋاز كېچىپ ‪ ،‬ئۆلدى ‪.‬ئۇ قېرىپ ‪ ،‬كۈندۈزگە تولۇپ ‪ ،‬ئۆز خەلقىگە يىغىلدى ‪.‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ئەساۋ بىلەن ياقۇپ ئۇنى‬ ‫دەپنە قىلدى‪.‬‬ ‫‪36‬باب‬‫‪1‬ئەساۋنىڭ ئەۋلدلىرى ئەساۋنىڭ ئەۋلدلىرى‪.‬‬ ‫‪2‬ئەساۋ قاناننىڭ قىزلىرىدىن خوتۇن ئالدى ‪.‬خىتتاينىڭ ئېلوننىڭ قىزى ئاداھ ۋە ھىۋىىەلىك زىبوننىڭ قىزى ئاناھنىڭ قىزى ئاخولىباما‪.‬‬ ‫‪3‬بەشىمات ئىسمائىلنىڭ قىزى ‪ ،‬نەبااوتنىڭ سىڭلىسى‪.‬‬ ‫‪4‬ئادا ئەساۋ ئېلىفازاا يالىڭاچ قالدى ‪.‬ۋە بەشىمات رېئېلنى يالىڭاچلىدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئاخولىباما يېئۇش ‪ ،‬االم ۋە كورانى تۇادى ‪.‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلر قانان زېمىنىدا تۇاۇلغان‪.‬‬ ‫‪6‬ئەساۋ خوتۇنلىرىنى ‪ ،‬ئواۇللىرىنى ‪ ،‬قىزلىرىنى ‪ ،‬پۈتۈن ئۆيدىكىلەرنى ‪ ،‬چارۋا ماللىرىنى ‪ ،‬بارلىق ھايۋانلىرىنى ۋە قانان زېمىنىدا ئالغان‬ ‫بارلىق مال‪-‬مۈلۈكلىرىنى ئېلىپ كەتتى ‪.‬ئۇ ئاكىسى ياقۇپنىڭ يۈزىدىن يۇرتىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪7‬چۈنكى ئۇلرنىڭ بايلىقى ئۇلر بىللە ياشاشتىن كۆپ ئىدى ‪.‬ئۇلر ناتونۇش بولغان يەر چارۋا ماللىرى سەۋەبىدىن بەرداشلىق بېرەلمەيتتى‪.‬‬ ‫‪8‬ئەساۋ سېىىر تېغىدا تۇراتتى ‪:‬ئەساۋ ئىدوم‪.‬‬ ‫‪9‬بۇلر سېئىر تېغىدىكى ئىدوملۇقلرنىڭ ئاتىسى ئەساۋنىڭ ئەۋلدلىرى‪:‬‬ ‫‪10‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئواۇللىرىنىڭ ئىسمى ‪.‬ئەساۋنىڭ ئايالى ئەدافنىڭ ئوالى ئېلىفاز ‪ ،‬ئەساۋنىڭ ئايالى بەشىماتنىڭ ئوالى رېئېل‪.‬‬ ‫‪11‬ئېلىفازنىڭ ئواۇللىرى تېمان ‪ ،‬ئۆمەر ‪ ،‬زېفو ‪ ،‬گاتام ۋە كېناز ئىدى‪.‬‬ ‫‪12‬تىمنا ئېلىفاز ئەساۋنىڭ ئوالى بىلەن كېنىزەك بولدى ‪.‬ئۇ ئېلىفاز ئامالەكنى تۇادى ‪:‬بۇلر ئادا ئەساۋنىڭ ئايالىنىڭ ئواۇللىرى‪.‬‬ ‫‪13‬بۇلر رۇئېلنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬نەھات ‪ ،‬زېرا ‪ ،‬شامما ۋە مىسازا ‪:‬بۇلر بەشىمات ئەساۋنىڭ ئايالىنىڭ ئواۇللىرى‪.‬‬ ‫‪14‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئايالى زىبوننىڭ قىزى ئاناھنىڭ قىزى ئاخولىبامانىڭ ئواۇللىرى ئىدى‪.‬‬ ‫‪15‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئواۇللىرى ئىدى ‪.‬ئەساۋنىڭ تۇنجى ئوالى ئېلىفازنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬كىنەز تېمان ‪ ،‬كىنەز ئۆمەر ‪ ،‬كىنەز زېفو ‪ ،‬كىنەز‬ ‫كېناز ‪،‬‬ ‫‪16‬كىنەز كورا ‪ ،‬كىنەز گاتام ۋە كىنەز ئامالەك ‪:‬بۇلر ئىدوم زېمىنىدىكى ئېلىفازدىن كەلگەن كىنەزلەر ‪.‬بۇلر ئادانىڭ ئواۇللىرى ئىدى‪.‬‬ ‫‪17‬بۇلر رائۇئېل ئەساۋنىڭ ئوالى ‪.‬كىنەز ناخات ‪ ،‬كىنەز زېراھ ‪ ،‬كىنەز شەممە ‪ ،‬كىنەز مىزا ‪:‬بۇلر ئېدوم زېمىنىدىكى رېئېلدىن كەلگەن‬ ‫كىنەزلەر ‪.‬بۇلر باشامات ئەساۋنىڭ ئايالىنىڭ ئواۇللىرى‪.‬‬ ‫‪18‬بۇلر ئاخولىباما ئەساۋنىڭ ئايالىنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬كىنەز اۇش ‪ ،‬كىنەز االم ‪ ،‬كىنەز كوراھ ‪:‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئايالى ئاناھنىڭ قىزى‬ ‫ئاخولىبامادىن كەلگەن دۇقلر ئىدى‪.‬‬ ‫‪19‬بۇلر ئەساۋنىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬يەنى ئىدوم ‪ ،‬بۇلر ئۇلرنىڭ كېنەزلىرى‪.‬‬ ‫‪20‬بۇلر زېىرلىق سېىىرنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬لوتان ‪ ،‬شوبال ‪ ،‬زىبون ۋە ئانا ‪،‬‬ ‫‪21‬دىشون ‪ ،‬ئەزېر ۋە دىشان ‪:‬بۇلر ئىدوم يۇرتىدىكى سېىىرنىڭ ئەۋلدلىرى ھورلرنىڭ كىنەزلىرى‪.‬‬ ‫‪22‬لوتاننىڭ ئەۋلدلىرى خورى ۋە ھىمام ئىدى ‪.‬لوتاننىڭ سىڭلىسى تىمنا ئىدى‪.‬‬ ‫‪23‬شوبالنىڭ ئەۋلدلىرى بۇلر ئىدى ‪.‬ئالۋان ‪ ،‬ماناھات ۋە ئەبال ‪ ،‬شېفو ۋە ئونام‪.‬‬ ‫‪24‬بۇلر زىبوننىڭ ئەۋلدلىرى ‪.‬ھەم ئااا ۋە ئانا ‪:‬بۇ ئانا ئاتىسى زىبوننىڭ ئېشىكىنى باققىنىدا ‪ ،‬چۆلدە قېچىرلرنى تاپقان ئانا‪.‬‬ ‫‪25‬ئاناھنىڭ ئەۋلدلىرى بۇلر ئىدى ‪.‬دىشون ۋە ئاناھنىڭ قىزى ئاخولىباما‪.‬‬ ‫‪26‬بۇلر دىشوننىڭ ئەۋلدلىرى ‪.‬ھەمدان ‪ ،‬ئەشبان ‪ ،‬ئىتران ۋە چېران‪.‬‬ ‫‪27‬ئەزېرنىڭ ئەۋلدلىرى ‪:‬بىلخان ‪ ،‬زاۋان ۋە ئاكان‪.‬‬ ‫‪28‬دىشاننىڭ بالىلىرى بۇلر‪. Uz, and Aran.‬‬ ‫‪29‬بۇلر خورلردىن كەلگەن كىنەزلەر ‪.‬كىنەز لوتان ‪ ،‬كىنەز شوبال ‪ ،‬كىنەز زىبون ‪ ،‬كىنەز ئانا ‪،‬‬ ‫‪30‬كىنەز دىشون ‪ ،‬كىنەز ئېزېر ‪ ،‬كىنەز دىشان ‪:‬بۇلر سېىىر زېمىنىدىكى دۇقلىرى ئارىسىدا خورىدىن كەلگەن كىنەزلەر‪.‬‬ ‫‪31‬بۇلر ئىسرائىللر ئۈستىدىن ھېچقانداق پادىشاھ ھۆكۈمرانلىق قىلىشتىن ئىلگىرى ‪ ،‬ئىدوم زېمىنىدا ھۆكۈمرانلىق قىلغان پادىشاھلر‪.‬‬ ‫‪32‬بىئورنىڭ ئوالى بېل ئېدومدا سەلتەنەت قىلدى ‪.‬ئۇنىڭ شەھىرىنىڭ ئىسمى دىنىابا ئىدى‪.‬‬ ‫‪33‬بېل ئۆلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا بوزرالىق زېراھنىڭ ئوالى يوئاب پادىشاھ بولدى‪.‬‬ ‫‪34‬يوئاب ئۆلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا تېمانى زېمىنىدىكى خۇشام سەلتەنەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪35‬خۇشام ۋاپات بولدى ‪ ،‬موئاب ئېتىزىدا مىدىىاننى ئۇراان بەدادنىڭ ئوالى ھەداد ئۇنىڭ ئورنىغا سەلتەنەت قىلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ شەھىرىنىڭ‬ ‫ئىسمى ئابىت ئىدى‪.‬‬ ‫‪36‬ھەداد ئۆلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا ماسرېكالىق سامل سەلتەنەت قىلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪37‬سامل ئۆلدى ‪ ،‬دەريا بويىدىكى رىخوبوتلىق سائۇل ئۇنىڭ ئورنىغا پادىشاھ بولدى‪.‬‬ ‫‪38‬سائۇل ئۆلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا ئاچبورنىڭ ئوالى بائالخانان سەلتەنەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪39‬ئاخبورنىڭ ئوالى بائالخان ۋاپات بولدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئورنىغا ھادار سەلتەنەت قىلدى ‪.‬ئۇنىڭ شەھىرىنىڭ ئىسمى پاۋ ‪.‬ئايالىنىڭ ئىسمى‬ ‫مېزابېلنىڭ قىزى ماترېدنىڭ قىزى مىىابابېل ئىدى‪.‬‬ ‫‪40‬مانا بۇلر ئەساۋدىن كەلگەن كىنەزلەرنىڭ ئائىلە‪-‬تاۋابىئاتلىرىغا ئاساسەن ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئورنى ‪ ،‬ئىسمى ۋە ئىسمى بىلەن كەلگەن ‪.‬كىنەز‬ ‫تىمناھ ‪ ،‬كىنەز ئالۋا ‪ ،‬كىنەز اېتېت ‪،‬‬ ‫‪41‬كىنەز ئاخولىباما ‪ ،‬كىنەز ئېل ‪ ،‬كىنەز پىنون ‪،‬‬ ‫‪42‬كىنەز كېناز ‪ ،‬كىنەز تېمان ‪ ،‬كىنەز مىبزار ‪،‬‬ ‫‪43‬كىنەز ماگدىئېل ‪ ،‬كىنەز ئىرام ‪:‬بۇلر ئىدوملرنىڭ كىنەزلىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلر ئۆزلىرىنىڭ زېمىنىدىكى تۇرالغۇسىغا ئاساسەن ‪:‬ئۇ‬ ‫ئەساۋلىقلرنىڭ ئاتىسى ئەساۋ‪.‬‬ ‫‪37‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ دادىسى ناتونۇش بىر دۆلەتتە ‪ ،‬قانان زېمىنىدا تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪2‬بۇلر ياقۇپنىڭ ئەۋلدلىرى ‪.‬يۈسۈپ ئون يەتتە ياشقا كىرگەندە ‪ ،‬پادىلىرىنى قېرىنداشلىرى بىلەن بېقىۋاتاتتى ‪.‬بۇ بال بىلھنىڭ ئواۇللىرى ۋە‬ ‫زىلپانىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬دادىسىنىڭ ئايالى بىلەن بىللە ئىدى ‪.‬يۈسۈپ ئاتىسىغا ئۇلرنىڭ يامان خەۋىرىنى يەتكۈزدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئىسرائىل يۈسۈپنى بارلىق بالىلىرىدىن بەكرەك ياخشى كۆردى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ قېرىنىڭ ئوالى ئىدى‪.‬‬ ‫‪4‬قېرىنداشلىرى دادىسىنىڭ ئۇنى بارلىق قېرىنداشلىرىدىن بەكرەك ياخشى كۆرىدىغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى يامان كۆردى ۋە ئۇنىڭ بىلەن تىنچ‬ ‫سۆزلىشەلمىدى‪.‬‬ ‫‪5‬يۈسۈپ بىر چۈش كۆرۈپ ‪ ،‬بۇرادەرلىرىگە ئېىتتى ‪:‬ئۇلر ئۇنى تېخىمۇ ئۆچ كۆردى‪.‬‬ ‫‪6‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ئاڭلڭلر ‪ ،‬مەن كۆرگەن بۇ چۈشنى ئاڭلڭلر‪.‬‬ ‫‪7‬چۈنكى ‪ ،‬بىز ئېتىزدا باالق باالۋاتاتتۇق ‪.‬مانا ‪ ،‬شېخىڭلر ئەتراپتا تۇرۇپ ‪ ،‬پاچىقىمغا سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪8‬بۇرادەرلىرى ئۇنىڭغا« ‪:‬سەن ھەقىقەتەن بىزگە ھۆكۈمرانلىق قىلمسەن؟ ياكى سەن بىزگە ھۆكۈمرانلىق قىلمسەن؟ ئۇلر ئۇنىڭ ئارزۇسى‬ ‫ۋە سۆزى ئۈچۈن ئۇنى تېخىمۇ ئۆچ كۆردى‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇ يەنە بىر چۈش كۆرۈپ ‪ ،‬بۇرادەرلىرىگە ئېىتتى ۋە« ‪:‬مانا مەن تېخىمۇ كۆپ چۈش كۆردۈم ‪.‬مانا ‪ ،‬قۇياش ‪ ،‬ئاي ۋە ئون بىر يۇلتۇز ماڭا‬ ‫سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇ ئاتىسىغا ۋە قېرىنداشلىرىغا ‪: -‬ئاتىسى ئۇنى ئەيىبلەپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ‪: -‬بۇ چۈش نېمە؟ مەن ‪ ،‬ئاناڭ ۋە قېرىنداشلىرىڭ ھەقىقەتەن يەر يۈزىدە‬ ‫ساڭا باش ئېگىش ئۈچۈن كەلەمدىم؟‬ ‫‪11‬بۇرادەرلىرى ئۇنىڭغا ھەسەت قىلدى ‪.‬ئەمما دادىسى بۇ سۆزگە دىققەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى شېخامدىكى دادىسىنىڭ پادىلىرىنى بېقىشقا باردى‪.‬‬ ‫‪13‬ئىسرائىل يۈسۈپكە _ ‪:‬بۇرادەرلىرىڭ پادىلرنى باقمىدىمۇ؟ كەل ‪ ،‬مەن سېنى ئۇلرنىڭ يېنىغا ئەۋەتىمەن ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬مانا‬ ‫مەن‪.‬‬ ‫‪14‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬باراىن ‪ ،‬بۇرادەرلىرىڭ ۋە پادىلر بىلەن ياخشىمۇ ‪-‬يوق؟ ماڭا يەنە سۆز ئېلىپ كەل ‪.‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬ئۇ ئۇنى‬ ‫ھىبرون ۋادىسىدىن يولغا سېلىپ ‪ ،‬شەكەمگە كەلدى‪.‬‬ ‫‪15‬بىر ئادەم ئۇنى تېپىپ ‪ ،‬ئېتىزدا ئايلىنىپ يۈردى ‪.‬ھېلىقى ئادەم ئۇنىڭدىن« ‪:‬نېمە ئىزدەيسەن؟ »دەپ سورىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬بۇرادەرلىرىمنى ئىزدەيمەن ‪ ،‬ئېىتقىنكى ‪ ،‬ئۇلر قويلىرىنى بېقىۋاتقان يەردە‪.‬‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئۇلر بۇ يەردىن ئايرىلدى ‪.‬چۈنكى مەن ئۇلرنىڭ «دوتانغا بارايلى »دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم ‪.‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىنىڭ‬ ‫كەينىدىن مېڭىپ ‪ ،‬ئۇلرنى دوتاندىن تاپتى‪.‬‬ ‫‪18‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلر بىلەن كۆرۈشۈشتىن بۇرۇن ‪ ،‬ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلتۈرۈۋېتىش ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇلر بىر‪-‬بىرىگە« ‪:‬مانا بۇ چۈش كۆرگۈچى كېلىدۇ »دېدى‪.‬‬ ‫‪20‬ئەمدى كېلىڭلر ‪ ،‬ئۇنى ئۆلتۈرەيلى ۋە ئۇنى ئازگالغا تاشليلى ‪ ،‬بىز« ‪:‬بەزى يامان ھايۋانلر ئۇنى يەپ كەتتى ‪ ،‬بىز ئۇنىڭ چۈشىنىڭ‬ ‫قانداق بولىدىغانلىقىنى كۆرىمىز »دەيمىز‪.‬‬ ‫‪21‬رۇبېن بۇنى ئاڭلپ ‪ ،‬ئۇنى ئۇلرنىڭ قولىدىن قۇتۇلدۇردى ‪.‬ئۇنى ئۆلتۈرمەيلى‪.‬‬ ‫‪22‬رۇبېن ئۇلراا مۇنداق دېدى« ‪:‬قېنى تۆكمەڭ ‪ ،‬ئۇنى چۆلدىكى بۇ ئورەككە تاشلڭ ۋە ئۇنىڭغا قول قويماڭ ‪.‬ئۇنى ئۇنى ئۇلرنىڭ قولىدىن‬ ‫قۇتۇلدۇرۇپ ‪ ،‬ئۇنى دادىسىغا تاپشۇرۇپ بەردى‪.‬‬ ‫‪23‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىنىڭ يېنىغا كەلگەندە ‪ ،‬يۈسۈپنى ئۇنىڭ چاپاندىن ‪ ،‬نۇراۇن رەڭلىك چاپانلىرىنى چىقىرىپ تاشلىدى‪.‬‬ ‫‪24‬ئۇلر ئۇنى ئېلىپ ئازگالغا تاشلىدى ‪ ،‬ئورەك قۇرۇق ‪ ،‬سۇ يوق ئىدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇلر نان يېىىشكە ئولتۇردى ‪.‬ئۇلر كۆزلىرىنى تىكىلىپ قارىدى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئىسمائىللىق بىر توپ گىلئادتىن تۆگەلىرى بىلەن خۇشپۇراق ‪،‬‬ ‫مەلىەم ۋە مىرزا ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنى مىسىراا ئېلىپ بارماقچى بولدى‪.‬‬ ‫‪26‬يەھۇدا قېرىنداشلىرىغا ‪: -‬ئەگەر قېرىندىشىمىزنى ئۆلتۈرۈپ ‪ ،‬قېنىنى يوشۇرساق ‪ ،‬بۇنىڭ نېمە پايدىسى بار؟‬ ‫‪27‬كېلىڭلر ‪ ،‬ئۇنى ئىسمائىللراا ساتايلى ‪ ،‬قولىمىز ئۇنىڭغا تەگمىسۇن ‪.‬چۈنكى ئۇ بىزنىڭ قېرىندىشىمىز ۋە تېنىمىز ‪.‬ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى‬ ‫رازى بولدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ يەردە مىدىىانلىق سودىگەرلەر ئۆتۈپ كەتتى ‪.‬ئۇلر يۈسۈپنى ئورەكتىن تارتىپ چىقىرىپ ‪ ،‬يۈسۈپنى ئىسمائىللراا يىگىرمە‬ ‫كۈمۈشتىن سېتىۋەتتى ‪.‬ئۇلر يۈسۈپنى مىسىراا ئېلىپ كەلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪29‬رۇبېن ئورەككە قايتىپ كەلدى ‪.‬يۈسۈپ ئازگالدا ئەمەس ئىدى ‪.‬ئۇ كىىىملىرىنى ئىجارىگە ئالدى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇ بۇرادەرلىرىنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىپ ‪: -‬بال يوق ‪.‬مەن قەيەرگە بارىمەن؟‬ ‫‪31‬ئۇلر يۈسۈپنىڭ چاپىنىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۆچكە بالىسىنى ئۆلتۈردى ۋە چاپاننى قانغا چىلپ قويدى‪.‬‬ ‫‪32‬ئۇلر نۇراۇن رەڭلىك چاپاننى ئاتىسىغا ئەۋەتتى ‪.‬ھەمدە« ‪:‬بىز بۇنى بايقىدۇق ‪:‬ئەمدى ئوالىڭىزنىڭ چاپان ياكى ئەمەسلىكىنى بىلىۋېلىڭ‪.‬‬ ‫‪33‬ئۇ بۇنى بىلدى ۋە« ‪:‬بۇ مېنىڭ ئوالۇمنىڭ چاپىنى ‪.‬بىر يامان ھايۋان ئۇنى يەپ كەتتى ‪.‬يۈسۈپ شۈبىىسىزكى پارچە‪-‬پارچە ئىجارە ئالىدۇ‪.‬‬ ‫‪34‬ياقۇپ كىىىملىرىنى يىرتىپ ‪ ،‬بېلىگە سومكا كىىىپ ‪ ،‬ئوالى ئۈچۈن نۇراۇن كۈن ماتەم تۇتتى‪.‬‬ ‫‪35‬ئۇنىڭ بارلىق ئواۇللىرى ۋە قىزلىرى ئۇنىڭغا تەسەللى بېرىش ئۈچۈن ئورنىدىن تۇردى ‪.‬لېكىن ئۇ تەسەللى بېرىشنى رەت قىلدى ‪.‬ئۇ ‪:‬‬ ‫«چۈنكى مەن قەبرىگە چۈشۈپ ئوالۇمغا ماتەم تۇتىمەن »دېدى ‪.‬شۇنداق قىلىپ دادىسى ئۇنىڭ ئۈچۈن يىغلىدى‪.‬‬ ‫‪36‬مىديانلىقلر ئۇنى مىسىراا فىرئەۋننىڭ ئوفىتسېرى ۋە قاراۋۇلنىڭ باشلىقى پوتىفاراا سېتىۋەتتى‪.‬‬ ‫‪38‬باب‬‫‪1‬شۇ ۋاقىتتا ‪ ،‬يەھۇدا قېرىنداشلىرىدىن چۈشۈپ ‪ ،‬ئىسمى ھىرا دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئادوللمغا يۈزلەندى‪.‬‬ ‫‪2‬يەھۇدا ئۇ يەردە بىر قانانلىق بىر قىزنىڭ قىزىنى كۆردى ‪.‬ئۇنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ قېشىغا كىردى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇ ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمىنى ئەر دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇ ئىسمىنى ئونان دەپ ئاتىدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئۇ يەنە ھامىلىدار بولۇپ ‪ ،‬بىر ئواۇل تۇادى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمىنى شېل دەپ ئاتىدى ‪.‬ئۇ چېزىبتا ئىدى‪.‬‬ ‫‪6‬يەھۇدا تۇنجى ئوالى ئېراا خوتۇن ئالدى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئىسمى تامار‪.‬‬ ‫‪7‬يەھۇدانىڭ تۇنجى ئوالى ئېر پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە رەزىل ئىدى ‪.‬پەرۋەردىگار ئۇنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪8‬يەھۇدا ئونانغا« ‪:‬ئىنىڭنىڭ ئايالىنىڭ قېشىغا بېرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن توي قىل ‪ ،‬قېرىندىشىڭغا ئۇرۇق تۇادۇر »دېدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئونان بۇ ئۇرۇقنىڭ ئۆزىنىڭ ئەمەسلىكىنى بىلدى ‪.‬ئۇ ئاكىسىنىڭ ئايالىنىڭ قېشىغا كىرگىنىدە ‪ ،‬ئۇ ئاكىسىغا ئۇرۇق بەرمەسلىكى ئۈچۈن ئۇنى‬ ‫يەرگە تۆكتى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇ قىلغان ئىش پەرۋەردىگاراا نارازى بولۇپ ‪ ،‬ئۇنى ئۆلتۈردى‪.‬‬ ‫‪11‬ئاندىن ‪ ،‬يەھۇدا كېلىنى تاماراا« ‪:‬ئوالۇم شېل چوڭ بولغۇچە ‪ ،‬داداڭنىڭ ئۆيىدە تۇل قالغىن ‪ ،‬چۈنكى ئۇ «‪:‬ئۇمۇ قېرىنداشلىرىدەك ئۆلۈپ‬ ‫كەتمىسۇن »دېدى ‪.‬تامار بېرىپ دادىسىنىڭ ئۆيىدە تۇردى‪.‬‬ ‫‪12‬شۇنىڭ بىلەن ‪ ،‬يەھۇدانىڭ ئايالىنىڭ قىزى ۋاپات بولدى ‪.‬يەھۇدا تەسەللى بېرىپ ‪ ،‬قوي باققۇچىلرنىڭ يېنىغا بېرىپ ‪ ،‬ئۇ دوستى دوستى‬ ‫ھىراھ بىلەن بىللە ئىدى‪.‬‬ ‫‪13‬تاماراا مۇنداق دېىىلدى« ‪:‬قېىناتىڭىز قويلىرىنى قىرقىش ئۈچۈن تىمناتنىڭ يېنىغا باردى‪.‬‬ ‫‪14‬ئۇ تۇل ئايالنىڭ كىىىملىرىنى سېلىۋېتىپ ‪ ،‬پەردىسىنى يېپىپ ‪ ،‬ئوراپ ‪ ،‬تىمناتقا بارىدىغان ئوچۇق اايدا ئولتۇردى ‪.‬چۈنكى ئۇ شېلنىڭ‬ ‫چوڭ بولغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ئايالىغا بېرىلمىدى‪.‬‬ ‫‪15‬يەھۇدا ئۇنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى پاھىشە دەپ ئويلىدى ‪.‬چۈنكى ئۇ يۈزىنى ياپقان ئىدى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ يولدا ئۇنىڭغا بۇرۇلۇپ ‪: -‬باراىن ‪ ،‬مەن سېنىڭ ئالدىڭغا كىرەي ‪- ،‬دېدى( ‪.‬چۈنكى ئۇ ئۆزىنىڭ كېلىنى ئىكەنلىكىنى بىلمەيتتى )‪.‬ئۇ _ ‪:‬‬ ‫مېنىڭ يېنىمغا كىرىشىڭ ئۈچۈن ‪ ،‬ماڭا نېمە بېرىسەن؟‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مەن پادىدىن بىر بالىنى ئەۋەتىمەن ‪.‬ئۇ _ ‪:‬سەن ئەۋەتمىگۈچە ماڭا ۋەدە بەرەمسەن؟‬ ‫‪18‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ساڭا نېمە ۋەدە بېرىمەن؟ ئۇ« ‪:‬سېنىڭ قولۇڭ ‪ ،‬بىلەيزۈكىڭ ۋە قولۇڭدىكى تاياقۇڭ »دېدى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا‬ ‫بەردى ۋە ئۇنىڭ قېشىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇ ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬كېتىپ ‪ ،‬پەردىسىنى يۆگەپ ‪ ،‬تۇل ئايالنىڭ كىىىملىرىنى كىىدى‪.‬‬ ‫‪20‬يەھۇدا بالىنى دوستى ئادوللمنىڭ قولى بىلەن ئەۋەتىپ ‪ ،‬ئايالنىڭ قولىدىن بەرگەن ۋەدىسىنى تاپشۇرۇۋالدى ‪.‬لېكىن ئۇ ئۇنى تاپالمىدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئاندىن ئۇ يەردىكى كىشىلەردىن ‪: -‬يول بويى ئوچۇق تۇراان پاھىشە نەدە؟ ئۇلر« ‪:‬بۇ يەردە پاھىشە ئايال يوق »دېدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ يەھۇدىىەگە قايتىپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇنى تاپالمىدىم ‪.‬ئۇ يەردىكى كىشىلەرمۇ بۇ يەردە پاھىشە ئايالنىڭ يوقلىقىنى ئېىتتى‪.‬‬ ‫‪23‬يەھۇدا« ‪:‬نومۇس قىلماسلىقىمىز ئۈچۈن ‪ ،‬ئۇنى ئېلىپ كەتسۇن »دېدى ‪.‬مانا مەن بۇ بالىنى ئەۋەتتىم ‪ ،‬لېكىن ئۇنى تاپالمىدىڭ‪.‬‬ ‫‪24‬ئۈچ ئايدىن كېىىن ‪ ،‬يەھۇدااا« ‪:‬كېلىنىڭ تامار پاھىشە ئايالنى ئوينىدى »دېىىلدى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئۇ پاھىشە ئايال بىلەن بىللە ‪.‬يەھۇدا« ‪:‬ئۇنى ئېلىپ‬ ‫كېلىڭلر ‪ ،‬ئۇنى كۆيدۈرۈۋېتىڭلر »دېدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇ تۇاۇلغاندا ‪ ،‬قېىناتىسىنىڭ يېنىغا ئەۋەتىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن بۇ بالىنىڭ بالىسى بىلەن مەن تۇاۇلدۇم »دېدى‪.‬‬ ‫‪26‬يەھۇدا ئۇلرنى ئېتىراپ قىلدى ۋە مۇنداق دېدى ‪: -‬ئۇ مەندىنمۇ ھەققانىي ئادەم ‪.‬چۈنكى مەن ئۇنى ئوالۇم شېلاا بەرمىدىم ‪.‬ئۇ ئۇنى‬ ‫ئەمدى تونۇمىدى‪.‬‬ ‫‪27‬بال تۇاۇش اەريانىدا ‪ ،‬ئۇنىڭ قورسىقىدا قوشكېزەكلەر بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ ھامىلىدار بولغاندا ‪ ،‬ئۇ قولىنى ئۇزاتتى ‪.‬تۇاۇت ئانىسى قولىغا قىزىل يىپ ئېلىپ ‪ ،‬باالپ« ‪:‬بۇ ئالدى بىلەن چىقتى‪.‬‬ ‫‪29‬ئۇ قولىنى ئارقىغا تارتىپ ‪ ،‬ئىنىسى چىقىپ كەتتى ‪ ،‬ئۇ« ‪:‬سەن قانداقمۇ بۇزۇلدىڭ؟ بۇ بۇزۇلۇش ساڭا بولسۇن ‪ ،‬شۇڭا ئۇنىڭ ئىسمى فارېز‬ ‫دەپ ئاتالدى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬قولىدا قىزىل يىپ بار ئىنىسى چىقتى ‪.‬ئۇنىڭ ئىسمى زاراھ‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪39‬باب‬‫‪1‬يۈسۈپ مىسىراا چۈشۈرۈلدى ‪.‬فىرئەۋننىڭ ئوفىتسېرى پوتىفار ۋە قاراۋۇلنىڭ كاپىتانى ‪ ،‬مىسىرلىق ئۇنى ئۇنى بۇ يەرگە ئەۋەتكەن‬ ‫ئىسمائىللىقلرنىڭ قولىدىن سېتىۋالدى‪.‬‬ ‫‪2‬پەرۋەردىگار يۈسۈپ بىلەن بىللە بولۇپ ‪ ،‬باياشات ئادەم ئىدى ‪.‬ئۇ مىسىرلىق خواايىنىنىڭ ئۆيىدە ئىدى‪.‬‬ ‫‪3‬خواايىنى پەرۋەردىگارنىڭ ئۇنىڭ بىلەن بىللە ئىكەنلىكىنى ‪ ،‬پەرۋەردىگارنىڭ قىلغانلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئۇنىڭ قولىدا گۈلندۈرۈشنى‬ ‫كۆردى‪.‬‬ ‫‪4‬يۈسۈپ ئۇنىڭ نەزىرىدە مېىىر‪-‬شەپقەت تاپتى ‪ ،‬ئۇ ئۇنىڭغا خىزمەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪5‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى ئۆيىدە ۋە پۈتۈن مال‪-‬مۈلۈكلىرىنى نازارەت قىلىپ تەيىنلىگەن ۋاقىتتىن باشلپ ‪ ،‬پەرۋەردىگار يۈسۈپ ئۈچۈن‬ ‫مىسىرنىڭ ئۆيىگە بەخت تىلىدى ‪.‬پەرۋەردىگارنىڭ بەخت‪-‬سائادىتى ئۇنىڭ ئۆيدىكى ۋە ئېتىزدىكى بارلىق نەرسىلىرى ئىدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇ يۈسۈپنىڭ قولىدىكى بارلىق نەرسىلەرنى قالدۇرۇپ كەتتى ‪.‬ئۇ ئۆزى يەيدىغان ناندىن باشقا ‪ ،‬ئۆزىنىڭ لزىم ئەمەسلىكىنى بىلمەيتتى ‪.‬‬ ‫يۈسۈپ ياخشى ئادەم بولۇپ ‪ ،‬ياخشى كۆرەتتى‪.‬‬ ‫‪7‬بۇ ئىشتىن كېىىن ‪ ،‬خواايىنىنىڭ ئايالى يۈسۈپكە كۆز تىكتى ‪.‬ئۇ« ‪:‬مەن بىلەن يالغان سۆزلە »دېدى‪.‬‬ ‫‪8‬لېكىن ئۇ رەت قىلىپ ‪ ،‬خواايىنىنىڭ ئايالىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬خواايىنىم ئۆيدىكى نەرسىلەرنى مەندىن خالىي ئەمەس ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ قولۇمدىكى‬ ‫نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى قىلدى‪.‬‬ ‫‪9‬بۇ ئۆيدە مەندىن ئۇلۇغ ھېچكىم يوق ‪.‬ئۇ سەندىن باشقا ھېچ نەرسىنى مەندىن ساقلپ قويمىدى ‪ ،‬چۈنكى سەن ئۇنىڭ ئايالى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇ كۈندىن‪-‬كۈنگە يۈسۈپكە سۆزلەۋاتقاندا ‪ ،‬ئۇنىڭ گېپىنى ئاڭلىمىدى ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن يالغان سۆزلەش ياكى ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولۇشنى‬ ‫ئاڭلىمىدى‪.‬‬ ‫‪11‬بۇ ۋاقىتتا ‪ ،‬يۈسۈپ ئۆيگە كىرىپ ئۇنىڭ ئىشىنى قىلدى ‪.‬ئۇ يەردە ئۆيدىكىلەرنىڭ ھېچقايسىسى يوق ئىدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ كىىىملىرىنى تۇتۇۋېلىپ« ‪:‬مەن بىلەن يالغان سۆزلە »دېدى ‪.‬ئۇ كىىىملىرىنى قولىغا قويۇپ ‪ ،‬قېچىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ كىىىملىرىنى قولىغا تاشلپ قويۇپ قېچىپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈپ ‪،‬‬ ‫‪14‬ئۇ ئۆيىدىكى كىشىلەرنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇلراا سۆز قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬قاراڭ ‪ ،‬ئۇ بىزنى مەسخىرە قىلىش ئۈچۈن بىزگە بىر ئىبرانىي‬ ‫ئەكىلىپ بەردى ‪.‬ئۇ مەن بىلەن بىللە ياتقۇزۇش ئۈچۈن مېنىڭ يېنىمغا كەلدى ‪ ،‬مەن قاتتىق ئاۋاز بىلەن يىغلىدىم‪:‬‬ ‫‪15‬ئۇ مېنىڭ ئاۋازىمنى كۆتۈرۈپ يىغلىغانلىقىمنى ئاڭلپ ‪ ،‬كىىىملىرىنى مەن بىلەن بىللە تاشلپ قېچىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇ خواايىنى ئۆيگە كەلگۈچە كىىىملىرىنى ئۇنىڭ يېنىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا بۇ سۆزلەرنى قىلىپ مۇنداق دېدى ‪: -‬سەن بىزگە ئېلىپ كەلگەن ئىبرانىي خىزمەتكارىم مېنى مەسخىرە قىلىش‬ ‫ئۈچۈن مېنىڭ يېنىمغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪18‬مەن ئاۋازىمنى كۆتۈرۈپ يىغلپ كەتكىنىمدە ‪ ،‬ئۇ كىىىملىرىنى مەن بىلەن بىللە تاشلپ قېچىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪19‬خواايىنى ئايالىنىڭ ئۇنىڭغا ئېىتقان سۆزىنى ئاڭلپ« ‪:‬خىزمەتكارىڭ ماڭا شۇنداق قىلدى ‪.‬ئۇنىڭ اەزىپى ياندى‪.‬‬ ‫‪20‬يۈسۈپنىڭ خواايىنى ئۇنى ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنى زىندانغا سولپ قويدى‪.‬‬ ‫‪21‬پەرۋەردىگار يۈسۈپ بىلەن بىللە بولۇپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا رەھىم‪-‬شەپقەت قىلدى ۋە تۈرمىنىڭ ساقچىسى ئالدىدا ئۇنىڭغا ياخشىلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪22‬تۈرمىنى ساقلىغۇچى يۈسۈپنىڭ زىنداندىكى بارلىق مەھبۇسلرنى قولىغا ئالدى ‪.‬ئۇلر ئۇ يەردە نېمە ئىش قىلسا ‪ ،‬ئۇ ئۇنى قىلتتى‪.‬‬ ‫‪23‬تۈرمىنى ساقلىغۇچى ئۇنىڭ قولىدىكى نەرسىلەرگە قارىمىدى ‪.‬چۈنكى پەرۋەردىگار ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولۇپ ‪ ،‬قىلغان ئىشلىرى بىلەن‬ ‫پەرۋەردىگار ئۇنى گۈلندۈردى‪.‬‬ ‫‪40‬باب‬‫‪1‬بۇ ئىشلردىن كېىىن ‪ ،‬مىسىر پادىشاھىنىڭ قاسساپلىرى ۋە ناۋايلىرى خواايىنى مىسىر پادىشاھىنى رەنجىتتى‪.‬‬ ‫‪2‬فىرئەۋن ئۇنىڭ ئىككى خادىمىغا ‪ ،‬قاسساپلرنىڭ باشلىقى ۋە ناۋايلرنىڭ باشلىقىغا ئاچچىقلندى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇ ئۇلرنى قاراۋۇلنىڭ باشلىقىنىڭ ئۆيىگە بۆلۈپ ‪ ،‬يۈسۈپ باالنغان اايغا قويدى‪.‬‬ ‫‪4‬قاراۋۇلنىڭ باشلىقى يۈسۈپنى ئۇلراا يۈكلىدى ‪ ،‬ئۇ ئۇلراا خىزمەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئۇلر ھەر ئىككىسىگە بىر چۈش كۆردى ‪ ،‬ھەر بىر ئادەم بىر كېچىدە چۈشىدە ‪ ،‬ھەر بىرى ئۆزىنىڭ چۈشىنىڭ چۈشەندۈرۈشىگە ئاساسەن ‪،‬‬ ‫تۈرمىگە سولنغان مىسىر پادىشاھىنىڭ قاسساپچىسى ۋە ناۋايچىسى‪.‬‬ ‫‪6‬يۈسۈپ ئەتىگەندە ئۇلرنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇلراا قارىدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىنىڭ ھويلىسىدا بىللە تۇراان فىرئەۋننىڭ ئەمەلدارلىرىدىن ‪: -‬نېمىشقا بۈگۈنگە قەدەر قايغۇلۇق قارايسىز؟‬ ‫‪8‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬بىز چۈش كۆردۇق ‪ ،‬ئۇنى تەراىمان يوق دېدى ‪.‬يۈسۈپ ئۇلراا ‪: -‬چۈشەندۈرۈشلەر خۇدااا مەنسۇپ‬ ‫ئەمەسمۇ؟ ئۇلراا ئېىتقىن ‪ ،‬مەندىن دۇئا قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪9‬باش ساتقۇچى چۈشنى يۈسۈپكە ئېىتتى ۋە ئۇنىڭغا« ‪:‬چۈشۈمدە ‪ ،‬ئۈزۈمزارلىق مېنىڭ ئالدىمدا ئىدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۈزۈمزارلىقتا ئۈچ شاخ بار بولۇپ ‪ ،‬ئۇ بىخلنغاندەك بولۇپ ‪ ،‬چېچەكلىرى ئېتىلىپ چىقتى ‪.‬ئۇنىڭ توپلىرى پىشقان ئۈزۈملەرنى‬ ‫چىقاردى‪.‬‬ ‫‪11‬فىرئەۋننىڭ ئىستاكان مېنىڭ قولۇمدا ئىدى ‪.‬مەن ئۈزۈمنى ئېلىپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ لوڭقىسىغا قىستىدىم ۋە لوڭقىنى فىرئەۋننىڭ قولىغا بەردىم‪.‬‬ ‫‪12‬يۈسۈپ ئۇنىڭغا ‪: -‬بۇ ئۇنىڭ چۈشەندۈرۈشى ‪:‬ئۈچ شاخ ئۈچ كۈن‪:‬‬ ‫‪13‬لېكىن ‪ ،‬ئۈچ كۈن ئىچىدە ‪ ،‬پىرئەۋن بېشىڭنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬ئۆز ئورنۇڭغا قايتۇرۇپ بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪14‬لېكىن ‪ ،‬قاچان ياخشى بولىدىغانلىقى ھەققىدە ئويلڭ ۋە ماڭا ياخشىلىق قىلىڭ ‪ ،‬مەندىن فىرئەۋننى تىلغا ئېلىپ ‪ ،‬مېنى بۇ ئۆيدىن چىقاراىن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪15‬چۈنكى ‪ ،‬مەن ئىبرانىىلرنىڭ زېمىنىدىن ئوارىلندىم ‪.‬بۇ يەردە ئۇلر مېنى زىندانغا تاشليدىغان ھېچ ئىش قىلمىغان‪.‬‬ ‫‪16‬باش ناۋاي بۇ چۈشەندۈرۈشنىڭ ياخشىلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬يۈسۈپكە« ‪:‬مەنمۇ چۈشۈمدە ئىدىم ‪ ،‬مانا بېشىمدا ئۈچ ئاق سېۋەت بار ئىدى‪:‬‬ ‫‪17‬ئۈستۈنكى سېۋەتتە فىرئەۋن ئۈچۈن ھەر خىل بولكا پىشۇرۇلدى ‪.‬قۇشلر ئۇلرنى بېشىمدىكى سېۋەتتىن يەپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪18‬يۈسۈپ ااۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى ‪: -‬بۇ چۈشەندۈرۈش ‪:‬ئۈچ سېۋەت ئۈچ كۈن‪:‬‬ ‫‪19‬لېكىن ‪ ،‬فىرئەۋن ئۈچ كۈن ئىچىدە بېشىڭنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬سېنى دەرەخكە ئېسىپ قويىدۇ ‪.‬قۇشلر سېنىڭ گۆشىڭنى يەيدۇ‪.‬‬ ‫‪20‬ئۈچىنچى كۈنى ‪ ،‬يەنى فىرئەۋننىڭ تۇاۇلغان كۈنى بولۇپ ‪ ،‬ئۇ بارلىق خىزمەتكارلىرىغا زىىاپەت بەردى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇ باش قاسساپنى يەنە قاسساپلىقىغا ئەسلىگە كەلتۈردى ‪.‬ئۇ لوڭقىنى فىرئەۋننىڭ قولىغا بەردى‪:‬‬ ‫‪22‬لېكىن ‪ ،‬ئۇ ناۋاينى داراا ئېسىپ قويدى ‪.‬يۈسۈپ ئۇلراا چۈشەندۈرگەندەك‪.‬‬ ‫‪23‬لېكىن باش ساتقۇچى يۈسۈپنى ئەسلىىەلمىدى ‪ ،‬بەلكى ئۇنى كەچۈردى‪.‬‬ ‫‪41‬باب‬‫‪1‬ئىككى يىلدىن كېىىن ‪ ،‬فىرئەۋن چۈش كۆرۈپ ‪ ،‬دەريا بويىدا تۇرۇپتۇ‪.‬‬ ‫‪2‬مانا ‪ ،‬دەريادىن ياخشى كۆرىدىغان يەتتە موزاي ۋە سېمىز ياغ چىقتى ‪.‬ئۇلر يايلقتا باقتى‪.‬‬ ‫‪3‬مانا ‪ ،‬ئۇلرنىڭ كەينىدىن يەنە يەتتە موزاي دەريادىن چىقىپ كەتتى ‪.‬ھەمدە دەريا بويىدا باشقا كالىلرنىڭ يېنىدا تۇردى‪.‬‬ ‫‪4‬ياخشى كۆرىدىغان ۋە ئورۇقلپ كەتكەن كالىلر ياخشى كۆرىدىغان ۋە سېمىز يەتتە كالىنى يەپ كەتتى ‪.‬فىرئەۋن ئويغىنىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪5‬ئۇ ئۇخلپ ‪ ،‬ئىككىنچى قېتىم چۈش كۆردى ‪.‬مانا ‪ ،‬بىر تال اولىغا يەتتە تال قوناق چىقتى‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇلرنىڭ كەينىدىن شەرق شامىلى بىلەن پارتىلىغان يەتتە ئىنچىكە قۇلق چىقتى‪.‬‬ ‫‪7‬يەتتە ئىنچىكە قۇلق يەتتە مەرتىۋىلىك ۋە تولۇق قۇلقنى يەپ كەتتى ‪.‬فىرئەۋن ئويغىنىپ كەتتى ‪ ،‬مانا بۇ بىر چۈش ئىدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئەتىگەندە ئۇنىڭ روھى بىئارام بولدى ‪.‬ئۇ مىسىرنىڭ بارلىق سېىىرگەرلىرىنى ۋە بارلىق ئەقىللىق كىشىلەرنى چاقىرتىپ ‪ ،‬ئۇلرنى چاقىردى ‪.‬‬ ‫ئەمما ئۇلرنى فىرئەۋنگە چۈشەندۈرەلەيدىغان ھېچكىم يوق ئىدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئاندىن ‪ ،‬باش ساتقۇچى فىرئەۋنگە مۇنداق دېدى« ‪:‬بۈگۈن خاتالىقلىرىمنى ئېسىمدە ساقليمەن‪.‬‬ ‫‪10‬فىرئەۋن خىزمەتكارلىرى بىلەن اەزەپلىنىپ ‪ ،‬مېنى ۋە باش ناۋاينى قاراۋۇلنىڭ باشلىقىغا ئورۇنلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪11‬بىز ۋە ئۇ بىر كېچىدە چۈش كۆردۇق ‪.‬بىز ھەر بىر ئادەمنى چۈشىنىڭ تەبىرىگە ئاساسەن چۈش كۆردۇق‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ يەردە قاراۋۇلنىڭ باشلىقىغا خىزمەت قىلىدىغان بىر ئىبرانىي يىگىت بار ئىدى ‪.‬بىز ئۇنىڭغا ئېىتتۇق ‪ ،‬ئۇ بىزگە چۈشلىرىمىزنى‬ ‫چۈشەندۈردى ‪.‬ھەر بىر ئادەمگە ئۆزىنىڭ ئارزۇسى بويىچە چۈشەندۈردى‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇ بىزگە چۈشەندۈرگىنىدەك بولدى ‪.‬ئۇ مېنى ئىشخانىغا ئەسلىگە كەلتۈردى ‪ ،‬ئۇ داراا ئېسىلدى‪.‬‬ ‫‪14‬فىرئەۋن ئادەم ئەۋەتىپ ‪ ،‬يۈسۈپنى چاقىردى ‪.‬ئۇلر ئۇنى تېزلىك بىلەن زىنداندىن چىقاردى‪.‬‬ ‫‪15‬فىرئەۋن يۈسۈپكە مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن بىر چۈش كۆردۈم ‪ ،‬ئۇنى چۈشىنەلەيدىغان ھېچكىم يوق ‪.‬مەن سېنىڭ سۆزلىرىڭنى ئاڭلىدىم‪.‬‬ ‫‪16‬يۈسۈپ فىرئەۋنگە مۇنداق ااۋاب بەردى ‪: -‬بۇ مەندە ئەمەس ‪ ،‬خۇدا فىرئەۋنگە ئامانلىق ااۋاب بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬فىرئەۋن يۈسۈپكە مۇنداق دېدى« ‪:‬چۈشۈمدە ‪ ،‬مەن دەريا بويىدا تۇردۇم‪.‬‬ ‫‪18‬مانا ‪ ،‬دەريادىن ياالىق ۋە ياخشى كۆرىدىغان يەتتە تۇياق چىقتى ‪.‬ئۇلر يايلقتا باقتى‪:‬‬ ‫‪19‬مانا ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئارقىسىدىن يەنە يەتتە موزاي چىقتى ‪ ،‬ئۇلر كەمبەاەل ‪ ،‬بەك كېسەل بولۇپ ‪ ،‬مىجەزى ئااىز ‪ ،‬مىسىرنىڭ ھەممە‬ ‫زېمىنىدا بۇنداق يامانلىقنى كۆرۈپ باقمىغانىدىم‪.‬‬ ‫‪20‬ئورۇق ۋە ياخشى كۆرىدىغان كالىلر ئالدىنقى يەتتە سېمىز كالىنى يەپ كەتتى‪:‬‬ ‫‪21‬ئۇلرنى يەپ بولۇپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ يېگەنلىكىنى بىلگىلى بولمايدۇ ‪.‬ئەمما ئۇلر باشتىكىگە ئوخشاش يەنىل ياخشى كۆرۈلمەيتتى ‪.‬شۇڭا‬ ‫ئويغاندىم‪.‬‬ ‫‪22‬چۈشۈمدە كۆردۈم ‪.‬بىر اولىدا يەتتە قۇلق تولۇق ۋە ياخشى چىقتى‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇلرنىڭ كەينىدىن شەرق شامىلى بىلەن قۇرۇپ كەتكەن يەتتە قۇلق قۇرۇپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪24‬ئىنچىكە قۇلقلر يەتتە ياخشى قۇلقنى يەپ كەتتى ‪ ،‬مەن بۇنى سېىىرگەرلەرگە ئېىتتىم ‪.‬ئەمما ئۇنى ماڭا ااكارلىىاليدىغان ھېچكىم يوق‬ ‫ئىدى‪.‬‬ ‫‪25‬يۈسۈپ فىرئەۋنگە« ‪:‬فىرئەۋننىڭ چۈشى بىر ‪:‬خۇدا فىرئەۋنگە قىلماقچى بولغان ئىشنى كۆرسەتتى‪.‬‬ ‫‪26‬يەتتە ياخشى كال يەتتە يىل ‪.‬يەتتە ياخشى قۇلق يەتتە يىل ‪:‬ئارزۇ بىر‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇلرنىڭ كەينىدىن چىققان يەتتە نېپىز ۋە كېسەل ياخشى كال يەتتە يىل ‪.‬شەرق شامىلى بىلەن پارتىلىغان يەتتە قۇرۇق قۇلق يەتتە يىل‬ ‫ئاچارچىلىق بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪28‬بۇ مەن فىرئەۋنگە ئېىتقىنىم ‪:‬خۇدا قىلماقچى بولغان ئىشنى فىرئەۋنگە كۆرسەتتى‪.‬‬ ‫‪29‬مىسىرنىڭ ھەممە يېرىدە يەتتە يىل مول ھوسۇل كەلدى‪.‬‬ ‫‪30‬ئۇلردىن كېىىن يەتتە يىل ئاچارچىلىق پەيدا بولىدۇ ‪.‬نۇراۇن كىشىلەر مىسىر زېمىنىدا ئۇنتۇلۇپ كېتىدۇ ‪.‬ئاچارچىلىق يەرنى يەيدۇ‪.‬‬ ‫‪31‬بۇ ئاچارچىلىق سەۋەبىدىن نۇراۇن كىشىلەر بۇ دۆلەتتە تونۇلمايدۇ ‪.‬چۈنكى ئۇ بەك ئېغىر بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪32‬بۇنىڭ ئۈچۈن بۇ چۈش فىرئەۋنگە ئىككى ھەسسە كۆپەيدى ‪.‬چۈنكى ئۇ نەرسە خۇدا تەرىپىدىن بەرپا قىلىنغان بولۇپ ‪ ،‬خۇدا ئۇنى پات‬ ‫يېقىندا ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ‪.‬‬ ‫‪33‬شۇڭا ‪ ،‬فىرئەۋن ئەقىللىق ۋە دانا بىر ئادەمنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى مىسىر زېمىنىغا ئورۇنلشتۇرسۇن‪.‬‬ ‫‪34‬فىرئەۋن شۇنداق قىلسۇن ‪ ،‬ئۇ زېمىنغا ئەمەلدار تەيىنلىسۇن ۋە يەتتە مول يىلدا مىسىر زېمىنىنىڭ بەشتىن بىر قىسمىنى ئىگىلىسۇن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪35‬ئۇلر كەلگۈسىدىكى ئاشۇ ياخشى يىللردىكى يېمەكلىكلەرنىڭ ھەممىسىنى يىغىپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ قولىغا قوناق قويۇپ ‪ ،‬شەھەرلەردە‬ ‫يېمەكلىك قويسۇن‪.‬‬ ‫‪36‬ئۇ يېمەكلىكلەر مىسىر زېمىنىدا بولىدىغان يەتتە يىللىق ئاچارچىلىققا قارشى دۆلەتتە ساقلىنىدۇ ‪.‬بۇ يەر ئاچارچىلىقتىن ئەمەس‪.‬‬ ‫‪37‬بۇ ئىش فىرئەۋننىڭ ۋە ئۇنىڭ بارلىق خىزمەتكارلىرىنىڭ نەزىرىدە ياخشى ئىدى‪.‬‬ ‫‪38‬فىرئەۋن خىزمەتكارلىرىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬خۇدانىڭ روھى بولغان ئادەمنى مۇشۇنداق تاپالمدۇق؟‬ ‫‪39‬فىرئەۋن يۈسۈپكە« ‪:‬خۇدا ساڭا بۇلرنىڭ ھەممىسىنى كۆرسىتىپ بەرگەندەك ‪ ،‬سەندەك ئەقىللىق ۋە دانا ئادەم يوق »دېدى‪.‬‬ ‫‪40‬سەن مېنىڭ ئۆيۈمنىڭ ئۈستىدە بولىسەن ‪ ،‬سېنىڭ سۆزىڭ بويىچە پۈتۈن قەۋمىم ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ‪ ،‬مەن پەقەت تەختتە سەندىن ئۇلۇغ‬ ‫بولىمەن‪.‬‬ ‫‪41‬فىرئەۋن يۈسۈپكە ‪: -‬قاراڭ ‪ ،‬مەن سېنى پۈتۈن مىسىر زېمىنىغا تەيىنلىدىم‪.‬‬ ‫‪42‬فىرئەۋن قولىدىكى ئۈزۈكنى چىقىرىپ ‪ ،‬يۈسۈپنىڭ قولىغا قويدى ۋە ئۇنى ئېسىل رەختتىن تىكىلگەن ۋە بوينىغا ئالتۇن زەنجىر قويدى‪.‬‬ ‫‪43‬ئۇ ئۇنى ئۆزى ئىگە بولغان ئىككىنچى ھارۋىغا مىندۈردى ‪.‬ئۇلر ئۇنىڭ ئالدىدا ۋارقىراپ« ‪:‬تىزنى ئېگىش »ۋە ئۇنى مىسىرنىڭ ھەممە‬ ‫يېرىگە ھۆكۈمرانلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪44‬فىرئەۋن يۈسۈپكە« ‪:‬مەن فىرئەۋن ‪ ،‬سەنسىز ھېچكىم مىسىرنىڭ ھەممە يېرىدە قولىنى ۋە پۇتىنى كۆتۈرمەيدۇ »دېدى‪.‬‬ ‫‪45‬فىرئەۋن يۈسۈپنىڭ ئىسمىنى زەفناتپانە دەپ ئاتىدى ‪.‬ھەمدە ئۇنى ئوننىڭ پوتىفېرا روھانىىنىڭ قىزى ئاسېناتقا بەردى ‪.‬يۈسۈپ مىسىرنىڭ‬ ‫ھەممە يېرىگە چىقىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪46‬يۈسۈپ مىسىر پادىشاھى فىرئەۋننىڭ ئالدىدا تۇرااندا ئوتتۇز ياشتا ئىدى ‪.‬يۈسۈپ فىرئەۋننىڭ ھۇزۇرىدىن چىقىپ ‪ ،‬مىسىرنىڭ ھەممە‬ ‫يېرىگە باردى‪.‬‬ ‫‪47‬مول ھوسۇللۇق يىلدا يەر ئاز ساندىكى كىشىلەر تەرىپىدىن بارلىققا كەلدى‪.‬‬ ‫‪48‬ئۇ مىسىر زېمىنىدىكى يەتتە يىللىق يېمەكلىكلەرنىڭ ھەممىسىنى يىغىپ ‪ ،‬شەھەرلەردە يېمەكلىكلەرنى ئورۇنلشتۇردى ‪.‬ھەممە شەھەرنى‬ ‫چۆرىدىگەن ئېتىزدىكى يېمەكلىكلەرنى ئۇ يەرگە قويدى‪.‬‬ ‫‪49‬يۈسۈپ ساناقتىن ئايرىلغۇچە كۆممىقوناقنى دېڭىزنىڭ قۇملىرىدەك يىغدى ‪.‬چۈنكى ئۇ سانسىز ئىدى‪.‬‬ ‫‪50‬يۈسۈپ ئاچارچىلىقتىن ئىلگىرى ئىككى ئواۇل تۇاۇلدى‪.‬‬ ‫‪51‬يۈسۈپ تۇنجى ئوالى ماناسسەنىڭ ئىسمىنى چاقىردى ‪:‬چۈنكى خۇدا ماڭا ‪:‬مېنىڭ بارلىق ااپالىرىمنى ۋە ئاتامنىڭ ئۆيىنى ئۇنتۇپ كەتتى‬ ‫دېدى‪.‬‬ ‫‪52‬ئىككىنچىسىنىڭ ئىسمى ئۇ ئەفرايىم دەپ ئاتىدى ‪:‬چۈنكى خۇدا مېنى ئازاب‪-‬ئوقۇبەت زېمىنىدا مېۋە بەردى‪.‬‬ ‫‪53‬مىسىر زېمىنىدىكى يەتتە يىللىق مولچىلىق ئاخىرلشتى‪.‬‬ ‫‪54‬يۈسۈپنىڭ ئېىتقىنىدەك يەتتە يىل ئاچارچىلىق يېتىپ كېلىشكە باشلىدى ‪.‬لېكىن مىسىرنىڭ ھەممە يېرىدە نان بار ئىدى‪.‬‬ ‫‪55‬مىسىرنىڭ ھەممە يېرى ئاچ قالغاندا ‪ ،‬كىشىلەر فىرئەۋنگە نان تەلەپ قىلدى ‪.‬فىرئەۋن بارلىق مىسىرلىقلراا« ‪:‬يۈسۈپنىڭ يېنىغا باراىن »‬ ‫دېدى ‪.‬ئۇنىڭ سىزگە نېمە دېگىنىنى قىلىڭ‪.‬‬ ‫‪56‬پۈتۈن يەر يۈزىدە ئاچارچىلىق يۈز بەردى ‪.‬يۈسۈپ بارلىق ئامبارلرنى ئېچىپ ‪ ،‬مىسىرلىقلراا سېتىپ بەردى ‪.‬مىسىر زېمىنىدا‬ ‫ئاچارچىلىق ئېغىرلشتى‪.‬‬ ‫‪57‬بارلىق دۆلەتلەر مىسىراا يۈسۈپكە قوناق سېتىۋېلىش ئۈچۈن كەلدى ‪.‬چۈنكى ئاچارچىلىق ھەممە دۆلەتلەردە شۇنداق ئېغىر ئىدى‪.‬‬ ‫‪42‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ مىسىردا كۆممىقوناق بارلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ياقۇپ ئواۇللىرىغا ‪: -‬نېمىشقا بىر‪-‬بىرىڭلراا قارايسىلەر؟‬ ‫‪2‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مەن مىسىردا كۆممىقوناق بارلىقىنى ئاڭلىدىم ‪.‬بىز ياشىىاليمىز ‪ ،‬ئۆلمەيمىز‪.‬‬ ‫‪3‬يۈسۈپنىڭ ئون قېرىندىشى مىسىراا قوناق سېتىۋالغىلى چۈشتى‪.‬‬ ‫‪4‬لېكىن ‪ ،‬يۈسۈپنىڭ ئىنىسى بىنىامىن ياقۇپ قېرىنداشلىرى بىلەن بىللە ئەۋەتمىدى ‪.‬چۈنكى ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئېىتىىاتسىزلىقتىن ئۇنىڭ بېشىغا‬ ‫كەلمىسۇن‪.‬‬ ‫‪5‬ئىسرائىللر كەلگەنلەر ئارىسىدىن كۆممىقوناق سېتىۋالغىلى كەلدى ‪ ،‬چۈنكى ئاچارچىلىق قانان زېمىنىدا ئىدى‪.‬‬ ‫‪6‬يۈسۈپ پۈتۈن زېمىننىڭ ۋالىىسى بولۇپ ‪ ،‬ئۇ پۈتۈن مەملىكەتتىكى كىشىلەرگە سېتىلدى ‪.‬يۈسۈپنىڭ قېرىنداشلىرى كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئالدىدا باش‬ ‫ئېگىشتى‪.‬‬ ‫‪7‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇلرنى تونۇدى ‪ ،‬ئەمما ئۇلراا اەلىتە تۇيۇلدى ۋە ئۇلراا قوپال گەپ قىلدى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا‬ ‫ئۇلراا ‪: -‬نەدىن كەلدىڭ؟ ئۇلر« ‪:‬قانان زېمىنىدىن يېمەكلىك سېتىۋېلىش »دېدى‪.‬‬ ‫‪8‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىنى تونۇدى ‪ ،‬لېكىن ئۇلر ئۇنى تونۇمىدى‪.‬‬ ‫‪9‬يۈسۈپ ئۆزى چۈشىدە كۆرگەن چۈشلىرىنى ئەسلەپ ‪ ،‬ئۇلراا« ‪:‬سىلەر ااسۇس !سەن كەلگەن يەرنىڭ يالىڭاچلىقىنى كۆرۈش ئۈچۈن‪.‬‬ ‫‪10‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ياق ‪ ،‬ئى رەببىم ‪ ،‬لېكىن يېمەكلىك سېتىۋېلىش ئۈچۈن خىزمەتكارلىرىڭىز كەلدى‪.‬‬ ‫‪11‬ھەممىمىز بىر ئادەمنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬بىز ھەقىقىي ئادەم ‪ ،‬خىزمەتكارلىرىڭىز ااسۇس ئەمەس‪.‬‬ ‫‪12‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ياق ‪ ،‬لېكىن بۇ يەرنىڭ يالىڭاچلىقىنى كۆرۈش ئۈچۈن كەلدىڭ‪.‬‬ ‫‪13‬ئۇلر« ‪:‬بەندىلىرىڭ ئون ئىككى قېرىنداش ‪ ،‬قانان زېمىنىدا بىر ئادەمنىڭ ئواۇللىرى »دېدى ‪.‬مانا ‪ ،‬ئەڭ كىچىكى بۈگۈن ئاتىمىز بىلەن بىللە‬ ‫‪ ،‬بىرى ئۇنداق ئەمەس‪.‬‬ ‫‪14‬يۈسۈپ ئۇلراا مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن سىلەرگە «‪:‬سىلەر ااسۇسلر »دېدىم‪.‬‬ ‫‪15‬بۇنىڭ بىلەن سىلەر ئىسپاتلىنىسىلەر ‪:‬فىرئەۋننىڭ ھاياتى بىلەن بۇ يەردىن چىقمايسىلەر ‪ ،‬پەقەت ئىنىڭلر بۇ يەرگە كەلمەيدۇ‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪16‬ئاراڭلردىن بىرنى ئەۋەتىپ ‪ ،‬ئۇ قېرىندىشىڭنى ئەكېلىپ قويسۇن ‪ ،‬سىلەر تۈرمىدە يېتىۋاتىسىلەر ‪ ،‬بۇ سۆزلىرىڭلردا ھەقىقەت بار‪-‬‬ ‫يوقلۇقى ئىسپاتلنسۇن ‪ ،‬بولمىسا فىرئەۋننىڭ ھاياتى بىلەن چوقۇم ااسۇس‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ ھەممەيلەننى ئۈچ كۈن ياتاققا ئورۇنلشتۇردى‪.‬‬ ‫‪18‬يۈسۈپ ئۇلراا ئۈچىنچى كۈنى« ‪:‬شۇنداق قىل ‪ ،‬ياشىغىن ‪.‬چۈنكى مەن خۇدادىن قورقىمەن‪.‬‬ ‫‪19‬ئەگەر سىلەر ھەقىقىي ئادەم بولساڭلر ‪ ،‬قېرىنداشلىرىڭلردىن بىرى زىنداننىڭ ئۆيىدە قويۇلسۇن‪.‬‬ ‫‪20‬لېكىن ئەڭ كىچىك ئىنىڭنى مېنىڭ يېنىمغا ئېلىپ كەل ‪.‬شۇڭا سۆزلىرىڭىز ئىسپاتلىنىدۇ ‪ ،‬ئۆلمەيسىز ‪.‬ئۇلر شۇنداق قىلدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇلر بىر‪-‬بىرىگە« ‪:‬بىز قېرىندىشىمىزاا ھەقىقەتەن گۇناھكارمىز ‪ ،‬چۈنكى ئۇ بىزدىن ئۆتۈنگەندە ‪ ،‬ئۇنىڭ روھىنىڭ ئازاب‪-‬ئوقۇبەتلىرىنى‬ ‫كۆردۇق ‪.‬مانا بۇ ئازاب بىزگە كەلدى‪.‬‬ ‫‪22‬رۇبېن ئۇلراا مۇنداق ااۋاب بەردى ‪: -‬مەن ساڭا ئېىتمىدىمكى ‪ ،‬بالىغا گۇناھ قىلما ‪.‬سىلەر ئاڭلىمىدىڭلرمۇ؟ شۇڭلشقا ‪ ،‬ئۇنىڭ قېنىمۇ‬ ‫تەلەپ قىلىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇلر يۈسۈپنىڭ ئۇلرنى چۈشىنىدىغانلىقىنى بىلمەيتتى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئۇ ئۇلراا تەراىمان بىلەن سۆز قىلدى‪.‬‬ ‫‪24‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلردىن يۈز ئۆرۈپ يىغلپ كەتتى ‪.‬ھەمدە ئۇلراا قايتىپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇلر بىلەن ئالقە قىلدى ۋە ئۇلردىن شىموننى‬ ‫ئېلىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ كۆز ئالدىدا باالىدى‪.‬‬ ‫‪25‬ئاندىن ‪ ،‬يۈسۈپ خالتىلىرىنى كۆممىقوناق بىلەن تولدۇرۇپ ‪ ،‬ھەر بىر ئادەمنىڭ پۇلىنى خالتىغا قايتۇرۇشنى ۋە ئۇلراا يول ھازىرلپ‬ ‫بېرىشنى بۇيرۇدى ‪.‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬ئۇلراا شۇنداق قىلدى‪.‬‬ ‫‪26‬ئۇلر ئېشەكلىرىنى قوناق بىلەن باالپ ‪ ،‬ئۇ يەردىن ئايرىلدى‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇلرنىڭ بىرى ئېشەكنى مېىمانخانىغا بېرىش ئۈچۈن سومكىسىنى ئاچقاندا ‪ ،‬ئۇنىڭ پۇلىنى ااسۇسلۇق قىلدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئۇ خالتىنىڭ‬ ‫ئاازىدا ئىدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ قېرىنداشلىرىغا ‪: -‬مېنىڭ پۇلۇم ئەسلىگە كەلدى ‪.‬مانا بۇ مېنىڭ سومكامدا‪.‬‬ ‫‪29‬ئۇلر ئاتىسى ياقۇپنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬قانان زېمىنىغا كەلدى ‪.‬دېمەك ‪،‬‬ ‫‪30‬ئۇ يەرنىڭ خواايىنى بولغان كىشى بىزگە قوپال گەپ قىلىپ ‪ ،‬بىزنى دۆلەتنىڭ ااسۇسى ئۈچۈن ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪31‬بىز ئۇنىڭغا« ‪:‬بىز ھەقىقىي ئادەملەر ‪.‬بىز ااسۇس ئەمەس‪:‬‬ ‫‪32‬بىز ئون ئىككى قېرىنداش ‪ ،‬ئاتىمىزنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬بىرى ئەمەس ‪ ،‬ئەڭ كىچىكى بۇ كۈنى ئاتىمىز بىلەن قانان زېمىنىدا‪.‬‬ ‫‪33‬بۇ دۆلەتنىڭ خواايىنى ئۇ كىشى بىزگە« ‪:‬مەن سېنىڭ ھەقىقىي ئادەم ئىكەنلىكىڭنى بىلىمەن ‪.‬بۇرادەرلىرىڭىزدىن بىرىنى بۇ يەرگە تاشلپ‬ ‫قويۇڭ ‪ ،‬ئائىلىڭىزدىكى ئاچارچىلىق ئۈچۈن يېمەكلىك ئېلىڭ ۋە كېتىپ كېتىڭ‪:‬‬ ‫‪34‬كىچىك ئىنىڭىزنى مېنىڭ يېنىمغا ئېلىپ كېلىڭ ‪ ،‬ئاندىن مەن سىزنىڭ ااسۇس ئەمەسلىكىڭىزنى ‪ ،‬ھەقىقىي ئادەم ئىكەنلىكىڭىزنى بىلىمەن‪.‬‬ ‫‪35‬ئۇلر تااارلىرىنى بوشىتىۋەتكەندىن كېىىن ‪ ،‬ھەر بىر بولق پۇلنىڭ سومكىسىدا ئىكەنلىكىنى كۆردى ‪.‬ئۇلر ۋە دادىسى بىر توپ پۇللرنى‬ ‫كۆرۈپ قورقۇپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪36‬ئۇلرنىڭ ئاتىسى ياقۇپ ئۇلراا« ‪:‬مەن بالىلىرىمدىن ئايرىلدىڭلر ‪ ،‬يۈسۈپ يوق ‪ ،‬شىمون يوق ‪ ،‬بىنىامىننى ئېلىپ كېتىسەن ‪ ،‬بۇلرنىڭ‬ ‫ھەممىسى ماڭا قارشى‪.‬‬ ‫‪37‬رۇبېن ئاتىسىغا _ ‪:‬ئەگەر ئىككى ئوالۇمنى ئۆلتۈرمىسەم ‪ ،‬ئۇنى مېنىڭ قولۇمغا تاپشۇراىن ‪ ،‬مەن ئۇنى سېنىڭ يېنىڭغا ئېلىپ كېلىمەن ‪،‬‬ ‫دېدى‪.‬‬ ‫‪38‬ئۇ _ ‪:‬ئوالۇم سەن بىلەن بىللە چۈشمەيدۇ ‪.‬چۈنكى ئۇنىڭ ئىنىسى ئۆلدى ‪ ،‬ئۇ يالغۇز قالدى ‪.‬ئەگەر سىز ماڭغان يولدا ئۇنىڭغا يامانلىق‬ ‫كەلسە ‪ ،‬كۈلرەڭ تۈكلىرىمنى قايغۇ بىلەن قەبرىگە چۈشۈرۈۋېتىسىز‪.‬‬ ‫باب ‪43‬‬ ‫‪1‬بۇ دۆلەتتە ئاچارچىلىق يۈز بەردى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇلر مىسىردىن ئېلىپ كەلگەن كۆممىقوناقنى يەپ بولغاندىن كېىىن ‪ ،‬دادىسى ئۇلراا _ ‪:‬يەنە بېرىپ ‪ ،‬بىزگە ئازراق يېمەكلىك سېتىۋېلىڭ‪.‬‬ ‫‪3‬يەھۇدا ئۇنىڭغا _ ‪:‬ئۇ كىشى بىزگە تەنتەنىلىك نامايىش قىلىپ _ ‪:‬قېرىندىشىڭ يېنىڭدا بولمىسا ‪ ،‬مېنىڭ يۈزۈمنى كۆرمەيسەن‪.‬‬ ‫‪4‬ئەگەر قېرىندىشىمىزنى بىز بىلەن بىللە ئەۋەتمەكچى بولساڭ ‪ ،‬بىز چۈشۈپ يېمەكلىك سېتىۋالىمىز‪.‬‬ ‫‪5‬ئەگەر ئۇنى ئەۋەتمىسەڭ ‪ ،‬بىز چۈشمەيمىز ‪ ،‬چۈنكى ئۇ كىشى بىزگە« ‪:‬قېرىندىشىڭ يېنىڭدا بولمىسا ‪ ،‬مېنىڭ يۈزۈمنى كۆرمەيسەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئىسرائىل« ‪:‬نېمىشقا ماڭا يامان مۇئامىلە قىلدىڭ؟‬ ‫‪7‬ئۇلر« ‪:‬ئۇ كىشى بىزدىن دۆلىتىمىز ۋە تۇاقانلىرىمىزدىن قاتتىق سورىدى «‪:‬داداڭ تېخى ھاياتمۇ؟ باشقا قېرىندىشىڭىز بارمۇ؟ بىز ئۇنىڭغا بۇ‬ ‫سۆزلەرنىڭ قائىدىسىگە ئاساسەن ئېىتتۇق ‪:‬بىز ئۇنىڭ «ئىنىڭنى چۈشۈرۈڭ »دېگەنلىكىنى ئەلۋەتتە بىلەمدۇق؟‬ ‫‪8‬يەھۇدا ئاتىسى ئىسرائىلغا« ‪:‬بالىنى مەن بىلەن بىللە ئەۋەت ‪ ،‬بىز ئورنىمىزدىن كېتىمىز ‪.‬شۇنداق قىلساق ‪ ،‬بىز ھەم سەن ‪ ،‬ھەم كىچىك‬ ‫بالىلىرىمىز ياشىىاليمىز ۋە ئۆلمەيمىز‪.‬‬ ‫‪9‬مەن ئۇنىڭغا كېپىل بولىمەن ‪.‬ئەگەر مەن ئۇنى سېنىڭ يېنىڭغا ئېلىپ كەلمىسەم ۋە سېنى سېنىڭ ئالدىڭغا قويمىسام ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ گۇناھلىرىمنى‬ ‫مەڭگۈ ئۈستىگە ئالىمەن‪.‬‬ ‫‪10‬چۈنكى بىز ئۇزاق ۋاقىت تۇرااندىن باشقا ‪ ،‬ئەمدى ئىككىنچى قېتىم قايتىپ كەلدۇق‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇلرنىڭ ئاتىسى ئىسرائىل ئۇلراا ‪: -‬ئەگەر ھازىر شۇنداق بولسا ‪ ،‬بۇ ئىشنى قىل ‪.‬قاچا‪-‬قۇچىلىرىڭىزدىكى ئەڭ ياخشى مېۋىلەرنى ئېلىڭ‬ ‫ھەمدە ئۇ كىشىگە سوۋاات ‪ ،‬ئازراق مەلىەم ۋە ئازراق ھەسەل ‪ ،‬تېتىتقۇ ۋە مۇررە ‪ ،‬قاتتىق پوستلۇق مېۋە ۋە بادام ئېلىپ بېرىڭ‪.‬‬ ‫‪12‬قولىڭىزاا قوش پۇل ئېلىڭ ‪.‬خالتىڭىزنىڭ ئاازىغا يەنە ئېلىپ كېلىنگەن پۇلنى يەنە قولىڭىزاا ئېلىڭ ‪.‬ئېىتىىاتچانلىق بىلەن نازارەت قىلىش‪:‬‬ ‫‪13‬ئىنىڭنىمۇ ئېلىپ ‪ ،‬ئورنۇڭدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئۇ كىشىنىڭ يېنىغا باراىن‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪14‬ھەممىگە قادىر خۇدا ئۇ قېرىندىشىڭ ۋە بىنىامىننى ئۇزىتىپ قويسۇن دەپ ‪ ،‬ئۇ كىشىنىڭ ئالدىدا رەھىم قىلغاي ‪.‬ئەگەر بالىلىرىمدىن ئايرىلسام‬ ‫‪ ،‬مەن ئازابلىنىمەن‪.‬‬ ‫‪15‬بۇ كىشىلەر سوۋااتنى ئېلىپ ‪ ،‬قولىغا ئىككى ھەسسە پۇل بەردى ‪.‬ئۇ ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬مىسىراا چۈشۈپ ‪ ،‬يۈسۈپنىڭ ئالدىدا تۇردى‪.‬‬ ‫‪16‬يۈسۈپ بىنىامىننى ئۇلر بىلەن بىللە كۆرۈپ ‪ ،‬ئۆيىنىڭ ھۆكۈمرانىغا« ‪:‬بۇ كىشىلەرنى ئۆيگە ئېلىپ كېلىڭلر ‪ ،‬ئۆلتۈرۈڭلر »دېدى ‪.‬‬ ‫چۈنكى بۇ كىشىلەر چۈشتە مەن بىلەن بىللە اىزالىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇ كىشى يۈسۈپنىڭ بۇيرۇاىنىدەك قىلدى ‪.‬ئۇ كىشى كىشىلەرنى يۈسۈپنىڭ ئۆيىگە ئېلىپ كىردى‪.‬‬ ‫‪18‬بۇ كىشىلەر قورقۇپ كەتتى ‪ ،‬چۈنكى ئۇلر يۈسۈپنىڭ ئۆيىگە ئېلىپ كېلىندى ‪.‬ئۇلر« ‪:‬تۇنجى قېتىم سومكىمىزاا قايتۇرۇلغان پۇل‬ ‫سەۋەبىدىن بىز ئېلىپ كېلىندۇق »دېدى ‪.‬ئۇ بىزگە قارشى پۇرسەت ئىزدەپ ‪ ،‬بىزگە يىقىلىپ ‪ ،‬بىزنى قۇل ۋە ئېشەكلىرىمىزگە ئېلىپ كېتەلەيدۇ‪.‬‬ ‫‪19‬ئۇلر يۈسۈپنىڭ ئۆيىنىڭ باشقۇراۇچىسىنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن ئۆينىڭ ئىشىكى ئالدىدا پاراڭلشتى‪.‬‬ ‫‪20‬ئى خواايىن ‪ ،‬بىز تۇنجى قېتىم يېمەكلىك سېتىۋېلىش ئۈچۈن چۈشتۇق‪.‬‬ ‫‪21‬مېىمانخانىغا كەلگىنىمىزدە ‪ ،‬سومكىمىزنى ئاچتۇق ‪ ،‬مانا ‪ ،‬ھەر بىر ئادەمنىڭ پۇلى خالتىنىڭ ئاازىدا ‪ ،‬پۇلىمىز ئېغىر ئىدى ‪ ،‬ئۇنى يەنە‬ ‫قولىمىزاا ئېلىپ كەلدۇق‪.‬‬ ‫‪22‬ۋە باشقا پۇللرنى قولىمىزاا ئېلىپ يېمەكلىك سېتىۋالدۇق ‪:‬پۇلىمىزنى كىمنىڭ سومكىسىغا سالغانلىقىنى بىلەلمەيمىز‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئامانلىق بولسۇن ‪ ،‬قورقماڭلر ‪ ،‬خۇدايىڭ ۋە ئاتا‪-‬بوۋىلىرىڭنىڭ تەڭرىسى سېنىڭ سومكىلىرىڭدا خەزىنە بەردى ‪.‬ئۇ‬ ‫شىموننى ئۇلراا ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪24‬ھېلىقى ئادەم يۈسۈپنىڭ ئۆيىگە ئەكىلىپ ‪ ،‬ئۇلراا سۇ بەردى ‪ ،‬ئۇلر پۇتلىرىنى يۇيدى ‪.‬ھەمدە ئۇلرنىڭ ئېشىكىگە ئىسپات بەردى‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇلر چۈشتە يۈسۈپكە قارشى سوۋاات تەيىارلىدى ‪.‬چۈنكى ئۇلر ئۇ يەردە نان يېىىشى كېرەكلىكىنى ئاڭلىدى‪.‬‬ ‫‪26‬يۈسۈپ ئۆيگە قايتىپ كېلىپ ‪ ،‬قولىدىكى سوۋااتنى ئۆيگە ئېلىپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا باش ئەگدى‪.‬‬ ‫‪27‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬داداڭ ياخشىمۇ؟ ئۇ تېخى ھاياتمۇ؟‬ ‫‪28‬ئۇلر _ ‪:‬خىزمەتكارىمىز ئاتىمىزنىڭ سالمەتلىكى ياخشى ‪ ،‬ئۇ تېخى ھايات ‪.‬ئۇلر بېشىنى تۆۋەن سېلىپ ‪ ،‬سەادە قىلدى‪.‬‬ ‫‪29‬ئۇ كۆزلىرىنى كۆتۈرۈپ ‪ ،‬ئانىسىنىڭ ئوالى ئىنىسى بىنىامىننى كۆرۈپ ‪: -‬بۇ ماڭا سۆزلىگەن كىچىك ئىنىڭمۇ؟ ئۇ« ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬خۇدا ساڭا‬ ‫رەھمەت قىلسۇن‪.‬‬ ‫‪30‬يۈسۈپ ئالدىراپ كەتتى ‪.‬چۈنكى ئۇنىڭ ئۈچىىى ئاكىسىغا ھېرىسمەن ئىدى ‪.‬ئۇ قەيەردىن يىغلشنى ئىزدىدى ‪.‬ئۇ ھۇارىغا كىرىپ ئۇ يەردە‬ ‫يىغلىدى‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇ يۈزلىرىنى يۇيۇپ ‪ ،‬سىرتقا چىقىپ ‪ ،‬ئۆزىنى تۇتۇۋېلىپ« ‪:‬نانغا ئولتۇراىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬ھەزرىتى ئەيسا ئۆزى يالغۇز ‪ ،‬ئۆزى ۋە ئۆزى بىلەن بىللە يەيدىغان مىسىرلىقلر ئۈچۈن يولغا چىقتى ‪.‬چۈنكى مىسىرلىقلر ئىبرانىىلر‬ ‫بىلەن بىللە نان يېمەسلىكى مۇمكىن ‪.‬چۈنكى بۇ مىسىرلىقلر ئۈچۈن يىرگىنچلىك ئىش‪.‬‬ ‫‪33‬ئۇلر ئۇنىڭ ئالدىغا ‪ ،‬تۇنجى تۇاۇلغان بالىسىغا ‪ ،‬ئەڭ كىچىكى ياشلىقىغا قاراپ ئولتۇردى ‪.‬كىشىلەر بىر‪-‬بىرىگە ھەيران قېلىشتى‪.‬‬ ‫‪34‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلرنى ئالدىدىن ئۇلراا ئەۋەتتى ‪.‬لېكىن بىنىامىننىڭ قاليمىقانچىلىقى ئۇلرنىڭكىدىن بەش ھەسسە كۆپ ئىدى ‪.‬ئۇلر‬ ‫ھاراق ئىچىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ بىلەن خۇشال بولدى‪.‬‬ ‫‪44‬باب‬‫‪1‬ئۇ ئۆيىنىڭ خواايىنىغا بۇيرۇق قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئەرلەرنىڭ تااارلىرىنى كۆتۈرەلەيدىغان دەرىجىدە تولدۇرۇڭ ‪ ،‬ھەر بىر ئادەمنىڭ‬ ‫پۇلىنى خالتىنىڭ ئاازىغا سېلىڭ‪.‬‬ ‫‪2‬مېنىڭ لوڭقىنى ‪ ،‬كۈمۈش لوڭقىنى ئەڭ كىچىكىنىڭ خالتىغا ۋە ئۇنىڭ قوناق پۇلىنى سېلىڭ ‪.‬ئۇ يۈسۈپنىڭ سۆزىگە ئاساسەن قىلدى‪.‬‬ ‫‪3‬تاڭ يورۇااندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇلر ۋە ئۇلرنىڭ ئېشەكلىرى ئەۋەتىلدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر شەھەردىن چىقىپ ‪ ،‬تېخى يىراق ئەمەس ئىدى ‪.‬ئۇلرنى قوالىساڭ ‪ ،‬ئۇلراا ئېىتقىن« ‪:‬نېمىشقا يامانلىقنى ياخشىلىققا مۇكاپاتلىدىڭ؟‬ ‫‪5‬بۇ مېنىڭ خواايىنىم ئىچىدىغان ۋە ئۇنى ئىلھ قىلغان ئەمەسمۇ؟ شۇنداق قىلىپ يامان ئىش قىلدىڭ‪.‬‬ ‫‪6‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ئوخشاش سۆزلەرنى قىلدى‪.‬‬ ‫‪7‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬ئى رەببىم نېمىشقا بۇ سۆزلەرنى قىلىدۇ؟ خىزمەتكارلىرىڭنىڭ بۇنداق قىلىشىدىن خۇدا ساقلىسۇن‪:‬‬ ‫‪8‬مانا ‪ ،‬تااارلىرىمىزنىڭ ئاازىدىن تاپقان پۇلنى بىز يەنە كەنئان زېمىنىدىن ئېلىپ كەلدۇق ‪.‬ئۇنداقتا ‪ ،‬خواايىنىڭىزنىڭ ئۆيىدىن كۈمۈش ياكى‬ ‫ئالتۇننى قانداق ئوارىليمىز؟‬ ‫‪9‬خىزمەتكارلىرىڭدىن كىم تېپىلسا ‪ ،‬ئۇنى ئۆلتۈرسۇن ‪ ،‬بىزمۇ خواايىنىمنىڭ قۇلى بولىمىز‪.‬‬ ‫‪10‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬ئەمدى سۆزلىرىڭ بويىچە بولسۇن ‪ ،‬كىم تېپىلسا ‪ ،‬ئۇ مېنىڭ خىزمەتكارىم بولىدۇ ‪.‬گۇناھسىز بولىسىز‪.‬‬ ‫‪11‬ئاندىن ئۇلر تېزلىك بىلەن ھەر بىر ئادەمنى سومكىسىنى يەرگە چۈشۈردى ۋە ھەر بىرەيلەننىڭ سومكىسىنى ئاچتى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇ ئىزدەپ ‪ ،‬چوڭىدىن باشلىدى ۋە ئەڭ كىچىكىدىن ئايرىلدى ‪.‬ئىستاكان بىنىامىننىڭ سومكىسىدىن تېپىلدى‪.‬‬ ‫‪13‬ئاندىن ‪ ،‬ئۇلر كىىىملىرىنى ئىجارىگە ئېلىپ ‪ ،‬ھەممەيلەنگە ئېشىكىنى يۈكلەپ ‪ ،‬شەھەرگە قايتىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪14‬يەھۇدا ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى يۈسۈپنىڭ ئۆيىگە كەلدى ‪.‬چۈنكى ئۇ تېخى ئۇ يەردە ئىدى ‪.‬ئۇلر يەرگە يىقىلدى‪.‬‬ ‫‪15‬يۈسۈپ ئۇلراا _ ‪:‬بۇ نېمە ئىش قىلدىڭ؟ ئەاەبا ‪ ،‬مەندەك ئىلھ بولليدىغان ئادەم ئەمەسمۇ؟‬ ‫‪16‬يەھۇدا« ‪:‬پەرۋەردىگارىمغا نېمە دەيمىز؟ بىز نېمە دەيمىز؟ ياكى ئۆزىمىزنى قانداق تازىليمىز؟ خۇدا بەندىلىرىڭىزنىڭ گۇناھلىرىنى‬ ‫بايقىدى‪.‬‬ ‫‪17‬ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى ‪: -‬خۇدا مەندىن بۇنداق قىلسۇن ‪ ،‬لېكىن قولىدىكى قاچا تېپىلغان كىشى مېنىڭ خىزمەتكارىم بولىدۇ ‪.‬سىلەر‬ ‫بولساڭلر ‪ ،‬ئاتاڭلر بىلەن خاتىراەم بولۇڭلر‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪18‬شۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬يەھۇدا ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ« ‪:‬ئى پەرۋەردىگارىم ‪ ،‬خىزمەتكارىم ‪ ،‬پەرۋەردىگارىمنىڭ قۇلىقىغا بىر ئېغىز سۆز قىل ‪،‬‬ ‫ئاچچىقىڭ قۇلۇڭغا يانمىسۇن ‪ ،‬چۈنكى سەن فىرئەۋنگە ئوخشاش‪.‬‬ ‫‪19‬پەرۋەردىگارىم خىزمەتكارلىرىدىن ‪: -‬داداڭمۇ ‪ ،‬قېرىندىشىڭمۇ؟‬ ‫‪20‬بىز خواايىنغا« ‪:‬بىزنىڭ بىر دادامىز ‪ ،‬ياشانغان كىشىمىز ۋە ئۇنىڭ قېرى بالىسى بار ‪.‬ئاكىسى ئۆلدى ‪ ،‬ئۇ يالغۇز ئانىسىدىن قالدى ‪،‬‬ ‫دادىسى ئۇنى ياخشى كۆرىدۇ‪.‬‬ ‫‪21‬سەن خىزمەتكارلىرىڭغا« ‪:‬ئۇنى مېنىڭ يېنىمغا ئېلىپ كېلىڭ ‪ ،‬مەن ئۇنىڭغا كۆز تىكتى »دېدىڭ‪.‬‬ ‫‪22‬بىز خواايىنغا« ‪:‬بال دادىسىدىن ئايرىللمايدۇ ‪ ،‬چۈنكى ئۇ ئاتىسىدىن ئايرىلسا ‪ ،‬دادىسى ئۆلۈپ كېتىدۇ »دېدۇق‪.‬‬ ‫‪23‬سەن خىزمەتكارلىرىڭغا« ‪:‬ئىنىڭ بىلەن بىللە چۈشمىسە ‪ ،‬مېنىڭ يۈزۈمنى ئەمدى كۆرمەيسەن »دېدىڭ‪.‬‬ ‫‪24‬خىزمەتكارىم ئاتامنىڭ قېشىغا كەلگىنىمىزدە ‪ ،‬ئۇنىڭغا خواايىنىمنىڭ سۆزىنى ئېىتتۇق‪.‬‬ ‫‪25‬ئاتىمىز« ‪:‬بېرىپ ‪ ،‬بىزگە ئازراق يېمەكلىك سېتىۋېلىڭ »دېدى‪.‬‬ ‫‪26‬بىز« ‪:‬بىز چۈشەلمەيمىز ‪ ،‬ئەگەر ئەڭ كىچىك ئىنىمىز بىز بىلەن بىللە بولسا ‪ ،‬بىز تۆۋەنگە چۈشىمىز ‪ ،‬چۈنكى ئەڭ كىچىك ئىنىمىز بىز‬ ‫بىلەن بىللە بولغاندىن باشقا ‪ ،‬ئۇ كىشىنىڭ يۈزىنى كۆرەلمەيمىز »دېدۇق‪.‬‬ ‫‪27‬خىزمەتكارىم ئاتام بىزگە« ‪:‬ئايالىمنىڭ ماڭا ئىككى ئواۇل تۇاقانلىقىنى بىلىسەن‪.‬‬ ‫‪28‬بىرى مەندىن چىقىپ كەتتى ‪ ،‬مەن« ‪:‬ئۇ ھەقىقەتەن پارچىلىنىپ كەتتى »دېدىم ‪.‬شۇنىڭدىن كېىىن ئۇنى كۆرمىدىم‪:‬‬ ‫‪29‬ئەگەر بۇ ئىشنى مەندىن ئېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا زۇلۇم كەلسە ‪ ،‬كۈلرەڭ تۈكلىرىمنى قايغۇ بىلەن قەبرىگە تاشليسىز‪.‬‬ ‫‪30‬شۇڭا ‪ ،‬مەن خىزمەتكارىمنىڭ قېشىغا كەلسەم ‪ ،‬ئۇ بال بىز بىلەن بىللە ئەمەس ‪.‬ئۇنىڭ ھاياتىنىڭ بالىنىڭ ھاياتىغا باالنغانلىقىنى كۆرۈپ‬ ‫‪31‬ئۇ بالىنىڭ بىز بىلەن بىللە ئەمەسلىكىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنىڭ ئۆلىدىغانلىقىنى كۆردى ‪.‬خىزمەتكارلىرىڭ قۇلۇڭنىڭ كۈلرەڭ تۈكلىرىنى قايغۇ‬ ‫بىلەن قەبرىگە ئېلىپ كېلىدۇ‪.‬‬ ‫‪32‬چۈنكى ‪ ،‬خىزمەتكارىڭ بالمغا كېپىللىك قىلىپ« ‪:‬ئەگەر مەن سېنى ئېلىپ كەلمىسەم ‪ ،‬ئەيىبنى ئاتامغا مەڭگۈ يۈكلەيمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪33‬شۇڭا ‪ ،‬مەندىن ئۆتۈنەيكى ‪ ،‬خىزمەتكارىم ئواۇلنىڭ ئورنىدا خواايىنغا قۇل بولسۇن ‪.‬ئۇ بال قېرىنداشلىرى بىلەن بىللە ماڭسۇن‪.‬‬ ‫‪34‬مەن ئاتامنىڭ قېشىغا قانداق بارىمەن ‪ ،‬بال مەن بىلەن بىللە بولمايدۇ؟ بولمىسا دادامنىڭ بېشىغا كېلىدىغان يامانلىقنى كۆرمەسلىكىم ئۈچۈن‪.‬‬ ‫‪45‬باب‬‫‪1‬يۈسۈپ ئۇنىڭ يېنىدا تۇراانلرنىڭ ھەممىسىدىن ئۆزىنى تۇتۇۋاللمىدى ‪.‬ئۇ يىغلپ تۇرۇپ« ‪:‬ھەر بىر ئادەمنى مەندىن چىقاراىن »دېدى ‪.‬‬ ‫يۈسۈپ قېرىنداشلىرىغا ئۆزىنى تونۇتقاندا ‪ ،‬ئۇنىڭ يېنىدا ھېچكىم تۇرمىدى‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ قاتتىق يىغلپ كەتتى ‪.‬مىسىرلىقلر ۋە فىرئەۋننىڭ ئائىلىسىدىكىلەر ئاڭلىدى‪.‬‬ ‫‪3‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىغا« ‪:‬مەن يۈسۈپ ‪.‬ئاتام تېخى ھاياتمۇ؟ قېرىنداشلىرى ئۇنىڭغا ااۋاب بېرەلمىدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئۇلر ئۇنىڭ ئالدىدا ئاۋارە‬ ‫بولدى‪.‬‬ ‫‪4‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىغا _ ‪:‬مېنىڭ يېنىمغا كېلىڭلر ‪- ،‬دېدى ‪.‬ئۇلر يېقىنلشتى ‪.‬ئۇ« ‪:‬مەن مىسىراا سېتىۋەتكەن ئىنىڭ يۈسۈپ »دېدى‪.‬‬ ‫‪5‬ئەمدى مېنى بۇ يەرگە ساتقانلىقىڭلر ئۈچۈن قايغۇرماڭلر ۋە ئاچچىقلنماڭلر ‪ ،‬چۈنكى خۇدا مېنى ھاياتلىقنى ساقلپ قېلىش ئۈچۈن‬ ‫ئالدىڭغا ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪6‬بۇ ئىككى يىلدا بۇ يەردە ئاچارچىلىق يۈز بەردى ‪ ،‬يەنە بەش يىل بار ‪ ،‬ئۇ يەردە قۇلقمۇ ‪ ،‬ھوسۇلمۇ بولمايدۇ‪.‬‬ ‫‪7‬خۇدا سېنى سېنىڭ ئالدىڭدا يەر يۈزىدىكى ئەۋلدلرنى ساقلپ قېلىش ۋە زور قۇتۇلۇش ئارقىلىق ھاياتىڭلرنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن ئەۋەتتى‪.‬‬ ‫‪8‬شۇڭا ‪ ،‬سەن مېنى بۇ يەرگە ئەۋەتمىدىڭ ‪ ،‬بەلكى خۇدا ‪.‬ئۇ مېنى فىرئەۋنگە ئاتا قىلدى ‪ ،‬ئۇنىڭ پۈتۈن ئۆيىنىڭ خواايىنى ‪ ،‬مىسىرنىڭ ھەممە‬ ‫يېرىدە ھۆكۈمرانلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪9‬ئالدىراقسانلىق قىلىپ ‪ ،‬ئاتامنىڭ قېشىغا بېرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬ئوالۇڭ يۈسۈپ مۇنداق دېدى ‪:‬خۇدا مېنى پۈتۈن مىسىرنىڭ خواايىنى قىلدى ‪،‬‬ ‫مېنىڭ يېنىمغا چۈش‪.‬‬ ‫‪10‬سەن گوشېن زېمىنىدا ياشايسەن ‪ ،‬سەن ‪ ،‬بالىلىرىڭ ‪ ،‬بالىلىرىڭ ‪ ،‬پادىلىرىڭ ‪ ،‬پادىلىرىڭ ۋە بارلىقىڭنىڭ ھەممىسى ماڭا يېقىن بول‪.‬‬ ‫‪11‬ئۇ يەردە سېنى ئوزۇقلندۇرىمەن ‪.‬بەش يىل ئاچارچىلىق بار ‪.‬بولمىسا ‪ ،‬ئائىلىڭىزدىكىلەر ۋە بارلىقىڭىز نامراتلىققا ئايلىنىپ قالمىسۇن‪.‬‬ ‫‪12‬مانا ‪ ،‬سېنىڭ كۆزلىرىڭنى ۋە بىنىامىن ئاكامنىڭ كۆزلىرىنى كۆردى‪.‬‬ ‫‪13‬ئاتامغا مىسىردىكى بارلىق شان‪-‬شەرەپلىرىمنى ۋە كۆرگەنلىرىڭنى ئېىتىپ بېرىسىلەر ‪.‬ئاتامنى بۇ يەرگە ئېلىپ كېلىڭلر‪.‬‬ ‫‪14‬ئۇ ئاكىسى بىنىامىننىڭ بوينىغا يىقىلىپ يىغلپ كەتتى ‪.‬بىنىامىن ئۇنىڭ بوينىغا يىغلپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪15‬بۇنىڭدىن باشقا ‪ ،‬ئۇ بارلىق قېرىنداشلىرىنى سۆيدى ۋە ئۇلراا يىغلپ كەتتى ‪.‬ئۇنىڭدىن كېىىن ‪ ،‬قېرىنداشلىرى ئۇنىڭ بىلەن پاراڭلشتى‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇنىڭ داڭقى فىرئەۋننىڭ ئۆيىدە« ‪:‬يۈسۈپنىڭ قېرىنداشلىرى كەلدى »دەپ ‪ ،‬پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ خىزمەتكارلىرىنى خۇشال قىلدى‪.‬‬ ‫‪17‬فىرئەۋن يۈسۈپكە« ‪:‬بۇرادەرلىرىڭگە ئېىتقىنكى ‪:‬ھايۋانلىرىڭنى يۈكلەپ ‪ ،‬كەتكىن ‪ ،‬سېنى قانان زېمىنىغا ئېلىپ باراىن‪.‬‬ ‫‪18‬ئاتاڭنى ۋە ئائىلەڭدىكىلەرنى ئېلىپ مېنىڭ يېنىمغا كېلىڭلر ‪ ،‬مەن سىلەرگە مىسىر زېمىنىنىڭ ياخشىلىقىنى بېرىمەن ‪ ،‬سىلەر بۇ يەردىكى‬ ‫ياالرنى يەيسىلەر‪.‬‬ ‫‪19‬ئەمدى سەن بۇيرۇلدىڭ ‪.‬كىچىك بالىلىرىڭىز ۋە ئايالىڭىز ئۈچۈن مىسىر زېمىنىدىن ۋاگونلرنى ئېلىپ دادىڭىزنى ئېلىپ كېلىپ كېلىڭ‪.‬‬ ‫‪20‬نەرسە‪-‬كېرەكلىرىڭىزنىمۇ ئويلىماڭ ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مىسىرنىڭ بارلىق زېمىنى ياخشى‪.‬‬ ‫‪21‬ئىسرائىللر شۇنداق قىلدى ‪.‬يۈسۈپ فىرئەۋننىڭ ئەمرى بويىچە ئۇلراا ۋاگون بەردى ۋە ئۇلراا يول بەردى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ ھەممەيلەنگە كىىىم ئالماشتۇردى ‪.‬ئەمما بىنىامىنغا ئۈچ يۈز كۈمۈش ۋە بەش خىل كىىىم بەردى‪.‬‬ ‫‪23‬ئۇ ئاتىسىغا شۇنداق ئەۋەتتى ‪.‬مىسىرنىڭ ياخشى نەرسىلىرى قاچىلنغان ئون ئېشەك ‪ ،‬يولدا دادىسىغا قوناق ‪ ،‬بولكا ۋە گۆش قاچىلنغان‬ ‫ئون ئېشەك‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪24‬ئۇ قېرىنداشلىرىنى يولغا سېلىپ ‪ ،‬يولغا چىقتى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬يولدىن چۈشۈپ كەتمىگىن‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇلر مىسىردىن چىقىپ ‪ ،‬قانان زېمىنىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئاتىسى ياقۇپنىڭ يېنىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪26‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا ‪: -‬يۈسۈپ تېخى ھايات ‪ ،‬ئۇ پۈتۈن مىسىر زېمىنىنىڭ باشلىقى ‪.‬ياقۇپنىڭ يۈرىكى ھوشىدىن كەتتى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ‬ ‫ئۇلراا ئىشەنمىدى‪.‬‬ ‫‪27‬ئۇلر ئۇنىڭغا يۈسۈپنىڭ ئۆزىگە ئېىتقان بارلىق سۆزلىرىنى سۆزلەپ بەردى ‪.‬يۈسۈپنىڭ ئۇنى ئېلىپ كېتىش ئۈچۈن ئەۋەتكەن ۋاگونلىرىنى‬ ‫كۆرۈپ ‪ ،‬ئاتىسى ياقۇپنىڭ روھى تىرىلدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئىسرائىل« ‪:‬بولدى ‪.‬ئوالۇم يۈسۈپ تېخى ھايات ‪:‬مەن ئۆلۈشتىن بۇرۇن بېرىپ ئۇنى كۆرىمەن‪.‬‬ ‫‪46‬باب‬‫‪1‬ئىسرائىلىىە بارلىقى بىلەن سەپەرگە ئاتلىنىپ ‪ ،‬بەئەرشەبااا كېلىپ ‪ ،‬ئاتىسى ئىسىاقنىڭ خۇداسىغا قۇربانلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪2‬خۇدا كېچىدىكى كۆرۈنۈشلەردە ئىسرائىللراا سۆزلەپ _ ‪:‬ياقۇپ ‪ ،‬ياقۇپ ‪.‬ئۇ« ‪:‬مانا مەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪3‬ھەزرىتى ئەيسا ‪: -‬مەن ئاتاڭلرنىڭ خۇداسى ‪ ،‬مەن مىسىراا چۈشۈپ كەتمەڭلر ‪.‬چۈنكى مەن ئۇ يەردە سېنى ئۇلۇغ بىر دۆلەت قىلىمەن‪.‬‬ ‫‪4‬مەن سېنىڭ بىلەن بىللە مىسىراا چۈشىمەن ‪.‬مەنمۇ سېنى قايتا تىرىلدۈرىمەن ‪ ،‬يۈسۈپ قولىنى كۆزلىرىڭگە قويىدۇ‪.‬‬ ‫‪5‬ياقۇپ بەئەرشەبادىن ئورنىدىن تۇرۇپ ‪ ،‬بەنى ئىسرائىللر ئاتىسى ياقۇپنى ‪ ،‬كىچىك بالىلىرىنى ۋە خوتۇنلىرىنى فىرئەۋن ئەۋەتمەكچى‬ ‫بولغان ۋاگونلراا ئېلىپ ماڭدى‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇلر مال‪-‬مۈلۈكلىرىنى ۋە مال‪-‬مۈلۈكلىرىنى ئېلىپ ‪ ،‬قانان زېمىنىدا ئېلىپ ‪ ،‬مىسىر ‪ ،‬ياقۇپ ۋە ئۇنىڭ ئەۋلدلىرى بىلەن بىللە مىسىراا‬ ‫كەلدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬ئواۇللىرىنىڭ ئواۇللىرى ‪ ،‬قىزلىرى ۋە ئواۇللىرىنىڭ قىزلىرى ۋە بارلىق ئەۋلدلىرى ئۇنى مىسىراا ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪8‬ئىسرائىللر مىسىراا كەلگەن ياقۇپ ۋە ئۇنىڭ ئواۇللىرى ‪:‬ياقۇپنىڭ تۇنجى ئوالى رۇبېن‪.‬‬ ‫‪9‬رۇبېننىڭ ئواۇللىرى ‪.‬خانوچ ‪ ،‬فاللۇ ‪ ،‬ھىزرون ۋە كارمى‪.‬‬ ‫‪10‬شىموننىڭ ئواۇللىرى ‪.‬اەمۇئىل ‪ ،‬اامىن ‪ ،‬ئوھاد ‪ ،‬ياچىن ‪ ،‬زوھار ۋە قانانلىق ئايالنىڭ ئوالى شائۇل‪.‬‬ ‫‪11‬لۋىىنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬گېرشون ‪ ،‬كوھات ۋە مەرارى‪.‬‬ ‫‪12‬يەھۇدا ئواۇللىرى ‪.‬ئېر ‪ ،‬ئونان ‪ ،‬شېل ‪ ،‬فارېز ۋە زېراھ ‪ ،‬ئەمما ئېر بىلەن ئونان قانان زېمىنىدا ۋاپات بولدى ‪.‬پەرىزنىڭ ئواۇللىرى‬ ‫بولسا ھىزرون ۋە ھامۇل ئىدى‪.‬‬ ‫‪13‬ئىسساكارنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬تول ‪ ،‬فۇۋا ‪ ،‬ئايۇپ ۋە شىمرون‪.‬‬ ‫‪14‬زەبۇلۇننىڭ ئواۇللىرى ‪.‬سېرد ‪ ،‬ئېلون ۋە ااھىل‪.‬‬ ‫‪15‬بۇلر لېىانىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇ پادانارامدا ياقۇپقا ۋە ئۇنىڭ قىزى دىنااا تۇاۇپ بەردى ‪.‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ۋە قىزلىرىنىڭ‬ ‫ھەممىسى ئوتتۇز ئۈچ ئىدى‪.‬‬ ‫‪16‬گادنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬زىفىون ۋە خاگگى ‪ ،‬شۇنى ۋە ئەزبون ‪ ،‬ئېرى ‪ ،‬ئارودى ۋە ئارېلى‪.‬‬ ‫‪17‬ئاشېرنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬اىمنا ‪ ،‬ئىشۇئا ‪ ،‬ئىسۇي ‪ ،‬بېرىىا ۋە ئۇلرنىڭ سىڭلىسى سېرا ۋە بېرىىانىڭ ئواۇللىرى‪. Heber, and Malchiel.‬‬ ‫‪18‬بۇلر زىلپانىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬لبان قىزى لېىاھقا بەردى ۋە بۇلرنى ياقۇپقا تۇادى ‪ ،‬ھەتتا ئون ئالتە اان‪.‬‬ ‫‪19‬راھىلە ياقۇپنىڭ ئايالىنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬يۈسۈپ ۋە بىنىامىن‪.‬‬ ‫‪20‬مىسىر زېمىنىدا يۈسۈپنىڭ ئوالى ماناسسە ۋە ئەفرايىم تۇاۇلدى‪.‬‬ ‫‪21‬بىنىامىننىڭ ئواۇللىرى بېلل ‪ ،‬بەكېر ‪ ،‬ئاشبېل ‪ ،‬گېرا ‪ ،‬نامان ‪ ،‬ئېى ‪ ،‬روش ‪ ،‬مۇپپىم ‪ ،‬خۇپىم ۋە ئارد ئىدى‪.‬‬ ‫‪22‬بۇلر راھىلەنىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلر ياقۇپتىن تۇاۇلغان ‪.‬ئۇلرنىڭ ھەممىسى ئون تۆت ئىدى‪.‬‬ ‫‪23‬داننىڭ ئواۇللىرى‪. Hushim.‬‬ ‫‪24‬نافتالىنىڭ ئواۇللىرى ‪.‬اەھزېل ‪ ،‬گۇنى ‪ ،‬يىزېر ۋە شىللېم‪.‬‬ ‫‪25‬بۇلر بىلھنىڭ ئواۇللىرى بولۇپ ‪ ،‬لبان قىزى راھىلەگە بەردى ‪ ،‬ئۇ بۇلرنى ياقۇپقا تۇادى ‪.‬ئۇلرنىڭ ھەممىسى يەتتە ئىدى‪.‬‬ ‫‪26‬ياقۇپ بىلەن بىللە مىسىراا كەلگەن بارلىق كىشىلەر ‪ ،‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرىنىڭ ئايالىدىن باشقا ‪ ،‬پۈتۈن اان ئاتمىش ئالتە ئىدى‪.‬‬ ‫‪27‬مىسىردا تۇاۇلغان يۈسۈپنىڭ ئواۇللىرى ئىككى اان ئىدى ‪.‬مىسىراا كەلگەن ياقۇپنىڭ اەمەتىنىڭ ھەممىسى ئون ئالتە ئىدى‪.‬‬ ‫‪28‬ئۇ يەھۇدىىەنى يۈسۈپنىڭ يېنىغا ئەۋەتىپ ‪ ،‬ئۇنىڭ يۈزلىرىنى گوشېنغا توارىلىدى ‪.‬ئۇلر گوشەن زېمىنىغا كەلدى‪.‬‬ ‫‪29‬يۈسۈپ ھارۋىسىنى تەيىارلپ ‪ ،‬ئاتىسى ئىسرائىلىىە بىلەن گوشېنغا باردى ‪.‬ھەمدە ئۇنىڭ بوينىغا يىقىلىپ ‪ ،‬بوينىدىن بىر ئاز يىغلىدى‪.‬‬ ‫‪30‬ئىسرائىل يۈسۈپكە« ‪:‬ئەمدى يۈزۈمنى كۆرگەنلىكىم ئۈچۈن ‪ ،‬مېنى ئۆلتۈرگىن ‪ ،‬چۈنكى سەن تېخى ھايات »دېدى‪.‬‬ ‫‪31‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىغا ۋە دادىسىنىڭ ئۆيىگە« ‪:‬مەن بېرىپ ‪ ،‬فىرئەۋننى كۆرسىتىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا «‪:‬قېرىنداشلىرىم ۋە قانان زېمىنىدىكى‬ ‫ئاتامنىڭ ئۆيى مېنىڭ يېنىمغا كەلدى »دېدى‪.‬‬ ‫‪32‬بۇ كىشىلەر پادىچى ‪ ،‬چۈنكى ئۇلرنىڭ سودىسى چارۋا بېقىش ئىدى ‪.‬ئۇلر پادىلىرىنى ‪ ،‬پادىلىرىنى ۋە بار نەرسىلىرىنى ئېلىپ كەلدى‪.‬‬ ‫‪33‬فىرئەۋن سېنى چاقىرىپ« ‪:‬كەسپىڭ نېمە؟ »دەپ سورىغاندا ‪ ،‬ئۇ ئەمەلگە ئاشىدۇ‪.‬‬ ‫‪34‬سىلەر« ‪:‬قۇللىرىڭلرنىڭ سودىسى ياش ۋاقتىمىزدىن تارتىپ ھازىراىچە ‪ ،‬بىز ۋە ئاتا‪-‬بوۋىلىرىمىزدىن بولۇپ ‪ ،‬گوشېن زېمىنىدا‬ ‫ياشايسىلەر ‪.‬چۈنكى ھەر بىر پادىچى مىسىرلىقلر ئۈچۈن يىرگىنچلىك ئىش‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪47‬باب‬‫‪1‬ئاندىن ‪ ،‬يۈسۈپ كېلىپ فىرئەۋنگە _ ‪:‬ئاتام ‪ ،‬قېرىنداشلىرىم ‪ ،‬ئۇلرنىڭ پادىلىرى ‪ ،‬پادىلىرى ۋە بار نەرسىلىرى قانان زېمىنىدىن چىقتى ‪.‬مانا‬ ‫ئۇلر گوشېن زېمىنىدا‪.‬‬ ‫‪2‬ئۇ بىر قىسىم قېرىنداشلىرىنى ‪ ،‬ھەتتا بەش ئادەمنى ئېلىپ ‪ ،‬فىرئەۋنگە سۇندى‪.‬‬ ‫‪3‬فىرئەۋن قېرىنداشلىرىغا ‪: -‬نېمە ئىش قىلىسەن؟ ئۇلر فىرئەۋنگە _ ‪:‬خىزمەتكارلىرىڭلر ‪ ،‬بىز ۋە ئاتا‪-‬بوۋىلىرىمىز‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇلر فىرئەۋنگە« ‪:‬بۇ يەردە ياشاش ئۈچۈن كەلدۇق »دېدى ‪.‬چۈنكى خىزمەتكارلىرىڭىزنىڭ پادىلىرىغا ئوتلق يوق ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬قانان زېمىنىدا‬ ‫ئاچارچىلىق ئېغىر‪.‬‬ ‫‪5‬فىرئەۋن يۈسۈپكە« ‪:‬ئاتاڭ ۋە قېرىنداشلىرىڭ سېنىڭ ئالدىڭغا كەلدى »دېدى‪.‬‬ ‫‪6‬مىسىر زېمىنى سېنىڭ ئالدىڭدا ‪.‬يەرنىڭ ئەڭ ياخشى يېرىدە ئاتاڭنى ۋە قېرىنداشلىرىڭنى ماكان قىلغىن ‪.‬گوشېن زېمىنىدا ئۇلر تۇرسۇن ‪،‬‬ ‫ئەگەر ئۇلرنىڭ ئارىسىدىكى بىرەر پائالىىەتچىنى بىلسەڭ ‪ ،‬ئۇلرنى چارۋا ماللىرىمغا ھۆكۈمرانلىق قىلغىن‪.‬‬ ‫‪7‬يۈسۈپ ئاتىسى ياقۇپنى ئېلىپ كېلىپ ‪ ،‬ئۇنى فىرئەۋننىڭ ئالدىغا قويدى ‪.‬ياقۇپ فىرئەۋنگە بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪8‬فىرئەۋن ياقۇپقا ‪: -‬قانچە ياشقا كىردىڭ؟‬ ‫‪9‬ياقۇپ فىرئەۋنگە مۇنداق دېدى« ‪:‬مېنىڭ ھەج قىلغان يىللىرىم يۈز ئوتتۇز يىل بولىدۇ ‪.‬مېنىڭ ئۆمرۈمنىڭ يىللىرى ئاز ۋە يامانلىق بولۇپ ‪،‬‬ ‫ئاتا‪-‬بوۋىلىرىمنىڭ ھەج قىلغان كۈنلىرىگە يەتمىدى‪.‬‬ ‫‪10‬ياقۇپ فىرئەۋنگە بەخت تىلەپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ ئالدىدىن چىقىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪11‬يۈسۈپ ئاتىسى ۋە قېرىنداشلىرىنى ئورۇنلشتۇرۇپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ بۇيرۇاىنىدەك مىسىر زېمىنىنىڭ ئەڭ ياخشى يېرىدە ‪ ،‬رامېس زېمىنىدا‬ ‫ئۇلراا مىراس قالدۇردى‪.‬‬ ‫‪12‬يۈسۈپ ئاتىسىغا ‪ ،‬قېرىنداشلىرىغا ۋە دادىسىنىڭ بارلىق ئائىلىلىرىگە نان بىلەن ئوزۇق بەردى‪.‬‬ ‫‪13‬پۈتۈن زېمىندا نان يوق ئىدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئاچارچىلىق ئىنتايىن ئېغىر بولۇپ ‪ ،‬ئاچارچىلىق سەۋەبىدىن مىسىر زېمىنى ۋە قانان زېمىنىنىڭ‬ ‫ھەممىسى ھوشىدىن كەتتى‪.‬‬ ‫‪14‬يۈسۈپ سېتىۋالغان قوناق ئۈچۈن مىسىر ۋە قانان زېمىنىدىكى بارلىق پۇللرنى يىغىپ ‪ ،‬يۈسۈپ بۇ پۇلنى فىرئەۋننىڭ ئۆيىگە ئېلىپ‬ ‫كەلدى‪.‬‬ ‫‪15‬مىسىر زېمىنىدا ۋە قانان زېمىنىدا پۇل مەالۇپ بولغاندا ‪ ،‬بارلىق مىسىرلىقلر يۈسۈپنىڭ يېنىغا كېلىپ ‪: -‬بىزگە نان بەر ‪ ،‬نېمىشقا بىز‬ ‫سېنىڭ ھۇزۇرىڭدا ئۆلىمىز؟ چۈنكى پۇل مەالۇپ بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪16‬يۈسۈپ« ‪:‬ماللىرىڭنى بەر »دېدى ‪.‬ئەگەر پۇل مەالۇپ بولسا ‪ ،‬ماللىرىڭىزاا بېرىمەن‪.‬‬ ‫‪17‬ئۇلر ماللىرىنى يۈسۈپنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەلدى ‪.‬يۈسۈپ ئۇلراا ئات ‪ ،‬پادىلر ‪ ،‬چارۋا ماللر ۋە ئېشەكلەر ئۈچۈن نان بەردى‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇ يىل ئاخىرلشقاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇلر ئىككىنچى يىلى ئۇنىڭ قېشىغا كېلىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا ‪: -‬ئۇنى پۇلۇمنىڭ قانداق خەالەنگەنلىكىنى‬ ‫خواايىنىمدىن يوشۇرمايمىز ‪.‬خواايىنىمنىڭ بىزنىڭ پادىلىرىمىزمۇ بار ‪.‬پەرۋەردىگارىمنىڭ نەزىرىدە قالمايدۇ ‪ ،‬بەلكى بەدىنىمىز ۋە زېمىنىمىز‪:‬‬ ‫‪19‬نېمە ئۈچۈن بىز ۋە زېمىنىمىز سېنىڭ كۆز ئالدىڭدا ئۆلىمىز؟ بىزگە ۋە زېمىنىمىزنى نانغا سېتىۋېلىڭ ‪ ،‬بىز ۋە زېمىنىمىز فىرئەۋننىڭ‬ ‫خىزمەتكارى بولىمىز ‪.‬بۇ يەرنىڭ چۆل‪-‬باياۋان بولۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ‪ ،‬ياشىىاليمىز ۋە ئۆلمەيمىز‪.‬‬ ‫‪20‬يۈسۈپ فىرئەۋن ئۈچۈن مىسىرنىڭ ھەممە يېرىنى سېتىۋالدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مىسىرلىقلر ھەر بىر ئادەمنى ئۆزىنىڭ ئېتىزلىرىنى سېتىۋەتتى ‪،‬‬ ‫چۈنكى ئاچارچىلىق ئۇلرنىڭ ئۈستىدىن االىب كەلدى ‪.‬شۇڭا بۇ يەر فىرئەۋنگە ئايلندى‪.‬‬ ‫‪21‬ئۇ كىشىلەرگە كەلسەك ‪ ،‬ئۇلرنى مىسىر چېگراسىنىڭ بىر چېتىدىن ئۇ چېتىگىچە بولغان شەھەرلەرگە يۆتكىدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇ پەقەت روھانىىلرنىڭ زېمىنىنى سېتىۋالمىدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬روھانىىلر فىرئەۋننىڭ ئۇلراا تەقسىم قىلغان نېسىۋىسى بولۇپ ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ‬ ‫نېسىۋىسىنى يېدى‪.‬‬ ‫‪23‬يۈسۈپ كىشىلەرگە _ ‪:‬مانا بۈگۈن مەن سېنى ۋە فىرئەۋننىڭ زېمىنىنى سېتىۋالدىم‪.‬‬ ‫‪24‬بەشىنچى قىسمىنى فىرئەۋنگە بېرىڭ ‪ ،‬ئېتىز ئۇرۇقى ‪ ،‬يېمەك‪-‬ئىچمىكىڭىز ‪ ،‬ئائىلىڭىزدىكىلەر ۋە كىچىك بالىلىرىڭىز ئۈچۈن تۆت بۆلەك‬ ‫ئۆزىڭىز بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪25‬ئۇلر« ‪:‬سەن ھاياتىمىزنى قۇتۇلدۇرۇپ قالدىڭ ‪ ،‬پەرۋەردىگارىمنىڭ نەزىرىدە مەرھەمەت قىليلى ‪ ،‬بىز فىرئەۋننىڭ خىزمەتكارى‬ ‫بولىمىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪26‬يۈسۈپ فىرئەۋننىڭ بەشىنچى قىسمىنى ئىگىلىشى ئۈچۈن ‪ ،‬بۈگۈنگە قەدەر مىسىر زېمىنىدا قانۇن چىقاردى ‪.‬پەقەت فىرئەۋنگە تەۋە‬ ‫بولمىغان روھانىىلرنىڭ زېمىنىدىن باشقا‪.‬‬ ‫‪27‬ئىسرائىللر مىسىر زېمىنىدا ‪ ،‬گوشەندە تۇراتتى ‪.‬ئۇلرنىڭ مال‪-‬مۈلۈكلىرى بار بولۇپ ‪ ،‬كۆپىىىپ ‪ ،‬كۆپىىىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪28‬ياقۇپ مىسىر زېمىنىدا ئون يەتتە يىل ياشىدى ‪.‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬ياقۇپنىڭ يېشى بىر يۈز قىرىق يەتتە ياش ئىدى‪.‬‬ ‫‪29‬ئىسرائىلىىە چوقۇم ئۆلۈشكە ئاز قالدى ‪ ،‬ئۇ ئوالى يۈسۈپنى چاقىرىپ ‪ ،‬ئۇنىڭغا« ‪:‬ئەگەر مەن سېنىڭ نەزىرىڭدە مەرھەمەت تاپقان بولسام‬ ‫‪ ،‬قولۇڭنى يوتامنىڭ ئاستىغا قويغىن ‪ ،‬مەن بىلەن ياخشى ۋە ھەقىقىي مۇئامىلە قىلغىن ‪.‬مېنى دەپنە قىلماڭ ‪ ،‬مىسىردا‪:‬‬ ‫‪30‬لېكىن مەن ئاتا‪-‬بوۋىلىرىم بىلەن بىللە ئۇخليمەن ‪ ،‬سەن مېنى مىسىردىن ئېلىپ چىقىپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ قەبرىستانلىقىغا دەپنە قىلغىن ‪.‬ئۇ« ‪:‬مەن‬ ‫سېنىڭ دېگىنىڭدەك قىلىمەن »دېدى‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇ« ‪:‬ماڭا قەسەم قىل ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا قەسەم قىلدى ‪.‬ئىسرائىلىىە كارىۋاتنىڭ بېشىغا باش ئەگدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫باب ‪48‬‬ ‫‪1‬بۇ ئىشلردىن كېىىن ‪ ،‬بىرەيلەن يۈسۈپكە مۇنداق دېدى« ‪:‬ئاتاڭ كېسەل بولۇپ قالدى ‪.‬ئۇ ئىككى ئوالى ماناسسە بىلەن ئەفرايىمنى بىللە‬ ‫ئېلىپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪2‬بىرى ياقۇپقا _ ‪:‬مانا ‪ ،‬ئوالىڭىز يۈسۈپ سېنىڭ ئالدىڭغا كەلدى ‪ ،‬ئىسرائىلىىە ئۆزىنى كۈچەيتىپ ‪ ،‬كارىۋاتتا ئولتۇردى‪.‬‬ ‫‪3‬ياقۇپ يۈسۈپكە _ ‪:‬ھەممىگە قادىر خۇدا ماڭا قانان زېمىنىدىكى لۇزدا كۆرۈندى ۋە ماڭا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇ ماڭا« ‪:‬مانا مەن سېنى مول قىلىپ ‪ ،‬كۆپەيتىمەن ‪ ،‬مەن سېنى نۇراۇن كىشىلەر قىلىمەن ‪.‬بۇ زېمىننى سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭغا مەڭگۈلۈك‬ ‫ئىگىدارچىلىق قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪5‬مانا مەن سېنىڭ يېنىڭغا مىسىراا كېلىشتىن بۇرۇن ‪ ،‬مىسىر زېمىنىدا تۇاۇلغان ئىككى ئوالىڭ ئەفرايىم ۋە ماناسسە مېنىڭ ‪.‬رۇبېن بىلەن‬ ‫شىمونغا ئوخشاش ئۇلر مېنىڭ بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪6‬ئۇلردىن كېىىن تۇاقان مەسىلىڭىز سېنىڭ بولىدۇ ۋە مىراستا قېرىنداشلىرىنىڭ ئىسمى بىلەن چاقىرىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪7‬ماڭا كەلسەك ‪ ،‬مەن پاداندىن كەلگىنىمدە ‪ ،‬راھىلە يولدا كەنئان زېمىنىدا مەن بىلەن بىللە ئۆلدى ‪ ،‬ئۇ ۋاقىتتا ئەفراتنىڭ يېنىغا ئازراق يول بار‬ ‫ئىدى ‪ ،‬مەن ئۇنى ئەفرات يولىغا دەپنە قىلدىم ‪.‬بەيتلەھەممۇ ئوخشاش‪.‬‬ ‫‪8‬ئىسرائىل يۈسۈپنىڭ ئواۇللىرىنى كۆرۈپ ‪: -‬بۇلر كىملەر؟‬ ‫‪9‬يۈسۈپ ئاتىسىغا _ ‪:‬ئۇلر مېنىڭ ئوالۇم ‪ ،‬خۇدا ماڭا بۇ يەردە بەردى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا ‪: -‬ئۇلرنى ئېلىپ كېلىڭلر ‪ ،‬مەن ئۇلراا‬ ‫بەخت تىلەيمەن‪.‬‬ ‫‪10‬ئىسرائىلنىڭ كۆزلىرى ياشاندى ‪ ،‬شۇڭا ئۇ كۆرەلمىدى ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلرنى يېقىنلشتۇردى ‪.‬ئۇ ئۇلرنى سۆيۈپ قۇچاقلىدى‪.‬‬ ‫‪11‬ئىسرائىل يۈسۈپكە مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن سېنىڭ يۈزۈڭنى كۆرۈشنى ئويلپمۇ باقمىغانىدىم ‪.‬مانا ‪ ،‬خۇدا ماڭا سېنىڭ ئەۋلدلىرىڭنى‬ ‫كۆرسەتتى‪.‬‬ ‫‪12‬يۈسۈپ ئۇلرنى تىزلىرىنىڭ ئارىسىدىن ئېلىپ چىقىپ ‪ ،‬يۈزلىرىنى يەرگە ئېگىشتى‪.‬‬ ‫‪13‬يۈسۈپ ئىككىسىنى ئېلىپ ‪ ،‬ئەفرائىمنى ئوڭ قولىدا ئىسرائىلىىەنىڭ سول قولىغا ‪ ،‬ماناسسە سول قولىدا ئىسرائىلىىەنىڭ ئوڭ تەرىپىگە ئېلىپ‬ ‫باردى‪.‬‬ ‫‪14‬ئىسرائىلىىە ئوڭ قولىنى ئۇزىتىپ ‪ ،‬يېشى كىچىك ئەفرايىمنىڭ بېشىغا ‪ ،‬سول قولى ماناسسەنىڭ بېشىغا قويدى ‪.‬چۈنكى ماناسسە تۇنجى‬ ‫تۇاۇلغان‪.‬‬ ‫‪15‬ئۇ يۈسۈپكە بەخت تىلەپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئاتام ئىبراھىم بىلەن ئىسىاق ماڭغان خۇدا ‪ ،‬خۇدا مېنى پۈتۈن ئۆمرۈمگە قەدەر باققان خۇدا‪».‬‬ ‫‪16‬مېنى بارلىق يامانلىقتىن قۇتۇلدۇراان پەرىشتە ‪ ،‬يىگىتلەرگە بەخت تىلەڭ ‪.‬ئۇلراا مېنىڭ ئىسمىم ‪ ،‬ئاتام ئىبراھىم ۋە ئىسىاقنىڭ ئىسمى‬ ‫قويۇلسۇن ‪.‬ئۇلر يەر يۈزىدە توپ‪-‬توپ بولۇپ يېتىشىپ چىقسۇن‪.‬‬ ‫‪17‬يۈسۈپ دادىسىنىڭ ئوڭ قولىنى ئەفرايىمنىڭ بېشىغا قويغانلىقىنى كۆرۈپ ‪ ،‬ئۇنى نارازى قىلدى ‪.‬ئۇ ئەفرايىمنىڭ بېشىدىن ماناسسەنىڭ بېشىغا‬ ‫ئېلىپ ‪ ،‬دادىسىنىڭ قولىنى ئۇزاتتى‪.‬‬ ‫‪18‬يۈسۈپ ئاتىسىغا« ‪:‬ئۇنداق ئەمەس ‪ ،‬ئاتام ‪ ،‬چۈنكى بۇ تۇنجى ئواۇل ‪.‬ئوڭ قولىڭىزنى ئۇنىڭ بېشىغا قويۇڭ‪.‬‬ ‫‪19‬ئاتىسى ئۇنى رەت قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئوالۇم ‪ ،‬مەن بىلىمەن ‪ ،‬ئۇمۇ بىر خەلق بولىدۇ ‪ ،‬ئۇمۇ ئۇلۇغ بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪20‬ئۇ كۈنى ئۇلراا بەخت تىلەپ مۇنداق دېدى ‪: -‬ئىسرائىل ساڭا بەخت ئاتا قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬خۇدا سېنى ئەفرايىم ۋە ماناسسەدەك‬ ‫قىلسۇن ‪.‬ئۇ ئەفرايىمنى ماناسسەنىڭ ئالدىغا قويدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئىسرائىل يۈسۈپكە« ‪:‬مانا مەن ئۆلىمەن ‪ ،‬لېكىن خۇدا سىلەر بىلەن بىللە بولۇپ ‪ ،‬سېنى ئاتا‪-‬بوۋىلىرىڭلرنىڭ زېمىنىغا ئېلىپ كېلىدۇ »دېدى‪.‬‬ ‫‪22‬ئۇندىن باشقا ‪ ،‬مەن قىلىچلىرىم ۋە ئوقىا بىلەن ئامورلرنىڭ قولىدىن ئېلىپ كەتكەن قېرىنداشلىرىمنىڭ ئۈستىدىن بىر قىسمىنى بەردىم‪.‬‬ ‫‪49‬باب‬‫‪1‬ياقۇپ ئواۇللىرىنى چاقىرىپ« ‪:‬ئۆزۈڭلرنى يىغىڭلر ‪ ،‬مەن سىلەرگە ئاخىرقى كۈنلەردە يۈز بېرىدىغان ئىشلرنى ئېىتىپ بېرەي »دېدى‪.‬‬ ‫‪2‬ياقۇپنىڭ ئواۇللىرى !ئاتاڭ ئىسرائىلغا قۇلق سال‪.‬‬ ‫‪3‬رۇبېن ‪ ،‬سەن مېنىڭ تۇنجى ئوالۇم ‪ ،‬كۈچۈم ۋە كۈچۈمنىڭ باشلىنىشى ‪ ،‬ئىززەت‪-‬ھۆرمەت ۋە كۈچ‪-‬قۇۋۋەتنىڭ باشلىنىشى‪.‬‬ ‫‪4‬سۇدەك تۇراقسىز ‪ ،‬مۇنەۋۋەر بولماڭ ‪.‬چۈنكى سەن داداڭنىڭ كارىۋىتىغا چىقتىڭ ‪.‬ئاندىن ئۇنى ناپاك قىلدىڭ ‪:‬ئۇ مېنىڭ ئورۇندۇقۇمغا چىقتى‪.‬‬ ‫‪5‬شىمون بىلەن لۋىي قېرىنداشلر ‪.‬رەھىمسىزلىك قوراللىرى ئۇلرنىڭ تۇرالغۇسىدا‪.‬‬ ‫‪6‬ئەي اېنىم ‪ ،‬ئۇلرنىڭ مەخپىىەتلىكىگە كىرمە ‪.‬ئۇلرنىڭ ھۆرمىتىگە سازاۋەر بولۇڭلر ‪ ،‬چۈنكى ئۇلرنىڭ اەزىپىدە بىر ئادەمنى ئۆلتۈردى‬ ‫ۋە ئۆز خاھىشى بىلەن تام كولدى‪.‬‬ ‫‪7‬ئۇلرنىڭ اەزىپىگە لەنەت بولسۇن ‪ ،‬چۈنكى ئۇ قاتتىق ئىدى ‪.‬ئۇلرنىڭ اەزىپى ‪ ،‬چۈنكى ئۇ رەھىمسىز ئىدى ‪:‬مەن ئۇلرنى ياقۇپقا بۆلۈپ‬ ‫‪ ،‬ئىسرائىلىىەگە تارقىتىمەن‪.‬‬ ‫‪8‬يەھۇدا ‪ ،‬بۇرادەرلىرىڭ ماختىغان ئادەمسەن ‪ ،‬قولۇڭ دۈشمەنلىرىڭنىڭ بوينىدا بولىدۇ ‪.‬ئاتاڭنىڭ بالىلىرى سېنىڭ ئالدىڭدا سەادە قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪9‬يەھۇدا شىرنىڭ چاقى بولۇپ ‪ ،‬ئولجىدىن ئوالۇم ‪ ،‬سەن ئۆرلەپ كەتتىڭ ‪.‬ئۇنى كىم ئويغىتىدۇ؟‬ ‫‪10‬شىلوھ كەلمىگۈچە ‪ ،‬بۇ تاياق يەھۇدىىەدىن ۋە ئۇنىڭ پۇتى ئارىسىدىن قانۇن چىقاراۇچىدىن ئايرىلمايدۇ ‪.‬خەلق يىغىلىشى ئۇنىڭ ئۈچۈن‬ ‫بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪11‬تۈلكىنى ئۈزۈمزارلىققا ‪ ،‬ئېشەكنىڭ ئېشىكىنى ئۈزۈمزارلىققا باالش ‪.‬ئۇ كىىىملىرىنى ئۈزۈم ھارىقىدا ‪ ،‬كىىىملىرىنى ئۈزۈم قېنىدا يۇيدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇنىڭ كۆزلىرى ھاراق بىلەن قىزىل ‪ ،‬چىشلىرى سۈت بىلەن ئاق بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪13‬زەبۇلۇن دېڭىز پونكىتىدا تۇرىدۇ ‪.‬ئۇ پاراخوتلرنىڭ پاناھگاھى بولىدۇ ‪.‬ئۇنىڭ چېگرىسى زىدونغا تۇتىشىدۇ‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪14‬ئىسساكار ئىككى يۈكنىڭ ئوتتۇرىسىدا ياتقان كۈچلۈك ئېشەك‪:‬‬ ‫‪15‬ئۇ ئارام ئېلىشنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى ‪ ،‬بۇ يەرنىڭ يېقىشلىق ئىكەنلىكىنى كۆردى ‪.‬ھەمدە مۈرىسىگە ئېگىلىپ سەادە قىلىدىغان خىزمەتچىگە‬ ‫ئايلندى‪.‬‬ ‫‪16‬دان ئۆز خەلقىنى ئىسرائىل قەبىلىلىرىنىڭ بىرى دەپ ھۆكۈم قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪17‬دان يولدا يىلن ‪ ،‬يولدىكى خۇمار بولۇپ ‪ ،‬ئاتنىڭ تاپىنىنى چىشلەيدۇ ‪ ،‬شۇنداق قىلىپ مىنگۈچى ئارقىغا چېكىنىدۇ‪.‬‬ ‫‪18‬ئى رەببىم ‪ ،‬سېنىڭ نىجاتلىقىڭنى ساقلىدىم‪.‬‬ ‫‪19‬گاد ‪ ،‬بىر قوشۇن ئۇنى مەالۇپ قىلىدۇ ‪ ،‬لېكىن ئۇ ئەڭ ئاخىرىدا مەالۇپ بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪20‬ئاشېردىن ئۇنىڭ نېنى سېمىز ‪ ،‬ئۇ خان اەمەتى تاماقلىرىنى بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪21‬نافتالى بوش قويۇۋېتىلگەن توساق ‪:‬ئۇ ياخشى سۆزلەرنى قىلىدۇ‪.‬‬ ‫‪22‬يۈسۈپ مېۋىلىك دەرەخ ‪ ،‬ھەتتا قۇدۇقنىڭ مېۋىسى ‪.‬ئۇنىڭ شاخلىرى تامدىن ئۆتىدۇ‪:‬‬ ‫‪23‬ئوقىاچىلر ئۇنى قاتتىق قايغۇاا سالدى ‪ ،‬ئۇنىڭغا قارىتىپ ئوق چىقاردى ۋە ئۇنىڭغا نەپرەتلەندى‪.‬‬ ‫‪24‬لېكىن ئۇنىڭ ئوقىاسى مۇستەھكەم تۇراتتى ‪ ،‬ئۇنىڭ قوللىرى ياقۇپنىڭ كۈچلۈك خۇداسىنىڭ قولى بىلەن مۇستەھكەملەندى( ‪.‬ئۇ يەردىن‬ ‫پادىچى ‪ ،‬ئىسرائىلىىەنىڭ تېشى )‪:‬‬ ‫‪25‬ھەتتا ساڭا ياردەم قىلىدىغان ئاتاڭ خۇداسى بىلەن قەسەمكى ‪.‬ھەم ئۈستۈنكى اەننەتنىڭ نېمىتى ‪ ،‬ئاستىدا ياتقان چوڭقۇرلۇقنىڭ ‪ ،‬كۆكرەك‬ ‫ۋە قورساقنىڭ بەرىكىتى بىلەن سىزگە بەخت ئاتا قىلىدىغان ھەممىگە قادىر خۇدا بىلەن قەسەمكى‪:‬‬ ‫‪26‬ئاتاڭنىڭ بەرىكىتى مېنىڭ ئەۋلدلىرىمنىڭ بەخت‪-‬سائادىتىدىن ئۈستۈن بولۇپ ‪ ،‬مەڭگۈلۈك تاانىڭ ئەڭ چېتىگە تۇتىشىدۇ ‪.‬ئۇلر يۈسۈپنىڭ‬ ‫بېشىدا ۋە قېرىنداشلىرىدىن ئايرىلغان كىشىنىڭ بېشىنىڭ تااىدا بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪27‬بىنىامىن بۆرەدەك يىرتىلىدۇ ‪ ،‬ئەتىگەندە ئولجىنى يەيدۇ ‪ ،‬كەچتە اەنىىمەتنى بۆلۈپ بېرىدۇ‪.‬‬ ‫‪28‬بۇلرنىڭ ھەممىسى ئىسرائىلنىڭ ئون ئىككى قەبىلىسى بولۇپ ‪ ،‬ئۇلرنىڭ ئاتىسى ئۇلراا سۆز قىلىپ ‪ ،‬ئۇلراا بەخت تىلىدى ‪.‬ھەممەيلەن‬ ‫ئۇنىڭ بەرىكىتىگە ئاساسەن ئۇلراا بەخت تىلىدى‪.‬‬ ‫‪29‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا مۇنداق دېدى ‪: -‬مەن ئۆز خەلقىمگە يىغىلىشىم كېرەك‪.‬‬ ‫‪30‬مامرەنىڭ ئالدىدىكى ماچپېل ئېتىزىدىكى ئۆڭكۈردە ‪ ،‬ئىبراھىم خىتتاي ئەفرون ئېتىزى بىلەن قەبرىستانلىق ئۈچۈن سېتىۋالغان قانان‬ ‫زېمىنىدا‪.‬‬ ‫‪31‬ئۇ يەردە ئىبراھىم بىلەن ئايالى سارەنى دەپنە قىلدى ‪.‬ئۇلر ئۇ يەردە ئىسىاق بىلەن ئايالى رىبەقانى دەپنە قىلدى ‪.‬ئۇ يەردە مەن لېىانى دەپنە‬ ‫قىلدىم‪.‬‬ ‫‪32‬ئېتىز ۋە ئۇنىڭدىكى ئۆڭكۈرنى سېتىۋېلىش خېتنىڭ ئەۋلدلىرىدىن ئىدى‪.‬‬ ‫‪33‬ياقۇپ ئواۇللىرىغا قوماندانلىق قىلىشنى ئاخىرلشتۇرااندىن كېىىن ‪ ،‬پۇتلىرىنى كارىۋاتقا يىغىپ ‪ ،‬ئەرۋاھىنى تەقدىم قىلىپ ‪ ،‬ئۆز خەلقىگە‬ ‫يىغىلدى‪.‬‬ ‫‪50‬باب‬‫‪1‬يۈسۈپ ئاتىسىنىڭ يۈزىگە يىقىلىپ ‪ ،‬ئۇنى يىغلپ تۇرۇپ سۆيدى‪.‬‬ ‫‪2‬يۈسۈپ خىزمەتكارلىرىغا دوختۇرلرنى دادىسىنى دەپنە قىلىشقا بۇيرۇدى ‪ ،‬دوختۇرلر ئىسرائىلىىەنى دەپنە قىلدى‪.‬‬ ‫‪3‬ئۇنىڭ ئۈچۈن قىرىق كۈن بولدى ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬مىسىرلىقلرنىڭ كۈنلىرى ئەمەلگە ئاشتى ‪.‬مىسىرلىقلر ئۇنىڭ ئۈچۈن ئون ئالتە كۈن ماتەم‬ ‫تۇتتى‪.‬‬ ‫‪4‬ئۇنىڭ ماتەم كۈنلىرى ئۆتۈپ كەتكەندە ‪ ،‬يۈسۈپ فىرئەۋننىڭ ئۆيىگە سۆز قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬ئەگەر مەن سېنىڭ كۆزلىرىڭدە مەرھەمەت‬ ‫تاپقان بولسام ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ قۇلىقىدا سۆزلە‪.‬‬ ‫‪5‬ئاتام مېنى قەسەم قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬مانا مەن ئۆلىمەن ‪ ،‬مەن قانان زېمىنىدا قېزىۋالغان قەبرىمدە مېنى دەپنە قىلىسەن ‪.‬ئەمدى مېنى‬ ‫قويۇپ بەرگىن ‪ ،‬دادامنى دەپنە قىلىمەن ‪ ،‬مەن يەنە كېلىمەن‪.‬‬ ‫‪6‬فىرئەۋن« ‪:‬ئورنۇڭدىن تۇرۇپ ‪ ،‬ئاتاڭنى دەپنە قىلغىن »دېدى‪.‬‬ ‫‪7‬يۈسۈپ ئاتىسىغا دەپنە قىلىش ئۈچۈن ‪ ،‬فىرئەۋننىڭ بارلىق خىزمەتكارلىرى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئائىلە باشلىقلىرى ۋە مىسىر زېمىنىدىكى بارلىق‬ ‫ئاقساقاللر بىلەن بىللە باردى‪.‬‬ ‫‪8‬يۈسۈپنىڭ بارلىق تۇاقانلىرى ‪ ،‬قېرىنداشلىرى ۋە دادىسىنىڭ ئۆيى ‪:‬پەقەت ئۇلرنىڭ كىچىك بالىلىرى ‪ ،‬پادىلىرى ۋە پادىلىرىل گوشېن‬ ‫يۇرتىغا كەتتى‪.‬‬ ‫‪9‬ئۇنىڭ بىلەن ھارۋىلر ۋە چەۋەندازلر بىللە چىقتى ‪.‬ئۇ ناھايىتى چوڭ بىر شىركەت ئىدى‪.‬‬ ‫‪10‬ئۇلر ئىئوردان دەرياسىنىڭ ئۇدۇلىدىكى ئاتادنىڭ بوسۇاىسىغا كەلدى ۋە ئۇ يەردە قاتتىق ۋە قاتتىق نالە‪-‬پەرياد بىلەن ماتەم تۇتتى ‪.‬ئۇ‬ ‫دادىسى ئۈچۈن يەتتە كۈن ماتەم تۇتتى‪.‬‬ ‫‪11‬بۇ يەردىكى ئاھالىلەر ‪ ،‬قانانلىقلر ئاتادنىڭ يەر يۈزىدە ماتەم تۇتقىنىنى كۆرگەندە ‪ ،‬ئۇلر« ‪:‬بۇ مىسىرلىقلراا ئېچىنىشلىق ماتەم ‪،‬‬ ‫شۇڭلشقا ئۇنىڭ ئىسمى ئىئوردان دەرياسىنىڭ سىرتىدىكى ئابېلمىزرايىم دەپ ئاتالدى‪.‬‬ ‫‪12‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ئۇنىڭغا بۇيرۇااندەك قىلدى‪.‬‬ ‫‪13‬چۈنكى ‪ ،‬ئۇنىڭ ئواۇللىرى ئۇنى كەنئان زېمىنىغا ئېلىپ باردى ۋە ئۇنى مامرەنىڭ ئالدىدا ئىبراھىمنىڭ خىتتاي ئەفروننىڭ قەبرىستانلىقىغا‬ ‫ئىگە قىلىش ئۈچۈن ئېتىز بىلەن سېتىۋالغان ماكپېل ئېتىزىدىكى ئۆڭكۈرگە دەپنە قىلدى‪.‬‬ ‫‪14‬يۈسۈپ دادىسىنى دەپنە قىلغاندىن كېىىن ‪ ،‬ئۇ ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانلرنىڭ ھەممىسىنى مىسىراا قايتىپ‬ ‫كەلدى‪.‬‬

‫يارىتىلىش‬

‫‪15‬يۈسۈپنىڭ قېرىنداشلىرى دادىسىنىڭ ئۆلگەنلىكىنى كۆرۈپ ‪: -‬يۈسۈپ بىزگە ئۆچمەنلىك قىلىدۇ ‪ ،‬بىز ئۇنىڭغا قىلغان بارلىق‬ ‫يامانلىقلىرىمىزنى چوقۇم اازاليدۇ‪.‬‬ ‫‪16‬ئۇلر يۈسۈپكە بىر ئەلچى ئەۋەتىپ ‪: -‬ئاتاڭ ئۆلۈشتىن ئىلگىرى بۇيرۇق قىلدى‪.‬‬ ‫‪17‬شۇنداق قىلىپ ‪ ،‬يۈسۈپكە« ‪:‬كەچۈرۈڭلر ‪ ،‬قېرىنداشلىرىڭىزنىڭ گۇناھلىرى ۋە ئۇلرنىڭ گۇناھلىرى كەچۈرۈم قىلىنسۇن ‪.‬چۈنكى ‪ ،‬ئۇلر‬ ‫ساڭا يامانلىق قىلدى ‪.‬يۈسۈپ ئۇنىڭغا گەپ قىلغاندا يىغلپ كەتتى‪.‬‬ ‫‪18‬ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىمۇ ئۇنىڭ ئالدىدا يىقىلىپ چۈشتى ‪.‬ئۇلر« ‪:‬مانا بىز سېنىڭ خىزمەتكارىمىز »دېدى‪.‬‬ ‫‪19‬يۈسۈپ ئۇلراا ‪: -‬قورقماڭلر ‪ ،‬چۈنكى مەن خۇدانىڭ ئورنىدا‪.‬‬ ‫‪20‬لېكىن ‪ ،‬سىلەر ماڭا قارشى يامانلىق قىلدىڭلر ‪.‬ئەمما خۇدا نۇراۇن كىشىلەرنى تىرىك قۇتقۇزۇش ئۈچۈن بۈگۈنكىدەك ئەمەلگە‬ ‫ئاشۇرۇشنى ياخشى مەقسەت قىلدى‪.‬‬ ‫‪21‬ئەمدى قورقماڭلر ‪ ،‬مەن سىلەرنى ۋە كىچىك بالىلىرىڭىزنى ئوزۇقلندۇرىمەن ‪.‬ھەزرىتى ئەيسا ئۇلراا تەسەللى بېرىپ ‪ ،‬ئۇلراا‬ ‫ياخشىلىق قىلدى‪.‬‬ ‫‪22‬يۈسۈپ ۋە ئۇ ئاتىسىنىڭ ئۆيىدە مىسىردا تۇراتتى ‪.‬يۈسۈپ يۈز ئون يىل ياشىدى‪.‬‬ ‫‪23‬يۈسۈپ ئەفرايىمنىڭ ئۈچىنچى ئەۋلد بالىلىرىنى كۆردى ‪.‬ماناسنىڭ ئوالى ماكىرنىڭ بالىلىرىمۇ يۈسۈپنىڭ تىزىدا چوڭ بولدى‪.‬‬ ‫‪24‬يۈسۈپ قېرىنداشلىرىغا مۇنداق دېدى« ‪:‬مەن ئۆلىمەن ‪ ،‬خۇدا چوقۇم سېنى زىىارەت قىلىدۇ ۋە سېنى بۇ زېمىندىن ئىبراھىم ‪ ،‬ئىسىاق ۋە‬ ‫ياقۇپقا قەسەم قىلغان زېمىنغا ئېلىپ كېلىدۇ‪.‬‬ ‫‪25‬يۈسۈپ بەنى‪-‬ئىسرائىلغا قەسەم قىلىپ مۇنداق دېدى« ‪:‬خۇدا سېنى چوقۇم زىىارەت قىلىدۇ ‪ ،‬سەن مېنىڭ سۆڭەكلىرىمنى بۇ يەردىن كۆتۈر‪.‬‬ ‫‪26‬يۈسۈپ يۈز ئون ياشتا ۋاپات بولدى‪.‬‬