ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش ئارىستېئاسنىڭ خېتى پادىشاھ جاۋابنى ماقۇللۇق بىلەن قوبۇل قىلىپ ،كېيىنكى سوئالدىن سورىدى« :ھۆكۈمرانلىق قىلىشنىڭ ئەڭ مۇھىم شەرتى نېمە؟ »ئۇ جاۋاب بەردى« :پاراھخورلۇقتىن خالىي بولۇش ۋە ھاياتىنىڭ كۆپ قىسمىدا ئۆزىنى تۇتۇۋېلىش ،ھەققانىيەتنى ھەممىدىن ئۈستۈن تۇتۇش ۋە بۇ خىلدىكى كىشىلەر بىلەن دوست بولۇش .چۈنكى خۇدامۇ ئادالەتنى سۆيىدۇ »!ئارىستېياسنىڭ خېتى8:12-13. پادىشاھ قوشۇلىدىغانلىقىنى بىلدۈرۈپ ،يەنە بىرسىگە« :پادىشاھلىقنىڭ ماھىيىتى نېمە؟ »دېدى .ئۇ جاۋابەن« :ئۆزۈڭنى ياخشى باشقۇرۇش ۋە بايلىق ياكى شۆھرەتنىڭ چەكسىز ياكى نامۇۋاپىق ئارزۇلرغا يېتەكلىشىگە يول قويماسلىق ،ئەگەر مەسىلىنى ياخشى ئويلپ چىقساڭ ،بۇ ھەقىقىي باشقۇرۇش ئۇسۇلى .چۈنكى ساڭا ھەقىقىي ئېھتىياجلىق بولغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى سېنىڭكى ، خۇدا بولسا مۇھتاجلىقتىن خالىي ۋە مېھرىبان .ئوي-پىكىرلىرىڭ ئىنسانغا ئوخشاش بولسۇن ،كۆپ نەرسىلەرنى ئەمەس ،پەقەت ھۆكۈمرانلىق قىلىش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان نەرسىلەرنىل ئارزۇ قىل »!دېدى .ئارىستېيانىڭ خېتى8:15-16. ئەتىسى كۈنىمۇ ئوخشاش تەرتىپ بويىچە ئىش قىلىندى ،پادىشاھ ئەرلەرگە سوئال قويۇش پۇرسىتى تاپقاندا ،كېيىنكى سوئالغا قالغانلرنىڭ بىرىنچىسىدىن« :ئەڭ يۇقىرى ھۆكۈمەت شەكلى نېمە؟ »دەپ سورىدى .ئۇ جاۋابەن« :ئۆزىنى باشقۇرۇش ۋە ئىستەكلەرگە بېرىلىپ كەتمەسلىك .چۈنكى ھەممە ئادەمنىڭ تەبىئىي ئەقىل-پاراسىتى بار .كۆپىنچە كىشىلەر يېمەك-ئىچمەك ۋە كۆڭۈل ئېچىشقا مايىل بولۇشى مۇمكىن ،پادىشاھلر بولسا زېمىن ئىگىلەش ۋە داڭلىق بولۇشقا مايىل بولۇشى مۇمكىن .ئەمما ھەممە ئىشتا ئوتتۇراھال بولۇش ياخشى ئىش .ئارىستېياسنىڭ خېتى8:26-27 پادىشاھ بۇ ئادەمنى مېھرىبانلىق بىلەن قارشى ئالدى ۋە كېيىنكىسىدىن« قانداق قىلىپ راھەت ۋە خۇشال تۇرمۇشتىن قېچىش مۇمكىن؟ »دېگەن سوئالغا جاۋاب بېرىشنى تەلەپ قىلدى .ئۇ مۇنداق جاۋاب بەردى« :ئەگەر ئۇ ئۆزىنىڭ چوڭ بىر ئىمپېرىيەنىڭ ھۆكۈمرانى ۋە كۆپ ساندىكى كىشىلەرنىڭ خوجايىنى ئىكەنلىكىنى ،ئۇنىڭ ئەقلىنىڭ باشقا ئىشلرغا بېرىلمەسلىكى كېرەكلىكىنى ، بەلكى ئۇلرنىڭ پاراۋانلىقىنى قانداق قىلىپ ئەڭ ياخشى ئىلگىرى سۈرۈش توغرىسىدا ھەمىشە ئويلىنىشى كېرەك .ئۇ يەنە ھېچقانداق مەجبۇرىيىتىنىڭ نەزەردىن ساقىت بولماسلىقى ئۈچۈن خۇداغا دۇئا قىلىشى كېرەك ».ئارىستېياسنىڭ خېتى9:17-18. «...بىر ئادەم ئۆزىنى قانداق قىلىپ تەكەببۇرلۇقتىن ساقلىياليدۇ؟ »ئۇ جاۋابەن« :ئەگەر ئۇ باراۋەرلىكنى ساقلپ ،ھەر ۋاقىت ئۆزىنىڭ ئىنسانلرغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغان ئادەم ئىكەنلىكىنى ئېسىدە تۇتسا .خۇدا تەكەببۇرلرنى يوقىتىپ ،مۇليىم ۋە تۆۋەن كىشىلەرنى ئۈستۈن قىلىدۇ »!دېدى .ئارىستېياسنىڭ خېتى9:45-46. پادىشاھ بۇ ئادەمنىڭمۇ ياخشى سۆزلىگەنلىكىنى ئېيتتى ۋە كېيىنكىسىدىن« :كىمنى ۋالىي قىلىپ تەيىنلىشىمىز كېرەك؟ »دەپ سورىدى . ئۇ جاۋابەن« :يامانلىقتىن نەپرەتلىنىدىغان ۋە ئۆزۈڭنىڭ قىلمىشلىرىڭنى تەقلىد قىلىدىغانلرنىڭ ھەممىسى ياخشى ئابروينى ساقلپ قېلىش ئۈچۈن ئادىل ئىش قىلسۇن .چۈنكى ،ئەي قۇدرەتلىك پادىشاھ ،سەن مۇشۇنداق قىلىۋاتىسەن ،ساڭا ئادىللىق تاجىنى بەرگەن خۇدادۇر »دېدى .ئارىستېياسنىڭ خېتى10:7-8. پادىشاھ بۇ ئادەمنى ماختاپ بىر مەزگىل ۋاقىت سەرپ قىلدى ،ئاندىن ئاخىرىدا ئۇنىڭدىن« :ئىمپېرىيەنى باشقۇرۇشتىكى ئەڭ چوڭ نەتىجە نېمە؟ »دەپ سورىدى .ئۇ جاۋابەن« :خەلقنىڭ تىنچلىق ئىچىدە ياشىشى ۋە تالش-تارتىشلردا تېزلىكتە ئادالەتنىڭ يولغا قويۇلۇشى كېرەك »دېدى .ئارىستېئاسنىڭ خېتى10:23-24.
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
بەش كىتاب چۈنكى مەن ئۇنى تونۇيمەنكى ،ئۇ ئۆزىدىن كېيىنكى بالىلىرى ۋە ئائىلىسىگە پەرۋەردىگارنىڭ يولىنى تۇتۇپ ،ئادىللىق ۋە ھۆكۈم چىقىرىشنى بۇيرۇيدۇ ،شۇنداق قىلسا پەرۋەردىگار ئىبراھىمغا ئېيتقانلىرىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ( .يارىتىلىش)18:19 شۇنداقل ،سەن بارلىق خەلق ئىچىدىن خۇدادىن قورقىدىغان ،راستچىل ،ئاچكۆزلۈكتىن نەپرەتلىنىدىغان قابىلىيەتلىك كىشىلەرنى تاللپ ،ئۇلرغا مىڭلىغان ،يۈزلىگەن ،ئەللىكلىگەن ۋە ئونلىغان كىشىلەرنى باشلىق قىلىپ قوي .ئۇلر ھەر ۋاقىت خەلقنى باشقۇرسۇن .ئۇلر ساڭا ھەر خىل چوڭ ئىشلرنى ئېلىپ كېلىدۇ ،ئەمما كىچىك ئىشلرنى ئۇلر قارار قىلىدۇ .شۇنداق قىلساڭ ، ئۆزۈڭگە ئاسان بولىدۇ ،ئۇلر يۈكنى سەن بىلەن بىللە كۆتۈرىدۇ .چىقىش18:21-22 يالغان خەۋەر تارقاتماڭ .يامان ئادەم بىلەن بىللە بولۇپ ،ئادالەتسىز گۇۋاھچى بولماڭ .يامانلىق قىلىش ئۈچۈن كۆپچىلىككە ئەگەشمەڭ .نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ئارقىسىدىن مېڭىپ ،ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن باشقىلرنى ئەيىبلىمەڭ .كەمبەغەلنىڭ دەۋاسىنى قىلماڭ .كەمبەغەلنىڭ دەۋاسىنى قىلماڭ .يالغان گەپلەردىن يىراق تۇرۇڭ .بىگۇناھ ۋە ئادىل ئادەم ئۆلتۈرمەڭ ،چۈنكى مەن يامان ئادەمنى ئاقلىمايمەن .چىقىش23:1-3،6-7 ھۆكۈم قىلغاندا ئادالەتسىزلىك قىلماڭ ،كەمبەغەلنىڭ يۈزىگە ھۆرمەت قىلماڭ ،كۈچلۈكنىڭ يۈزىگە ھۆرمەت قىلماڭ ،بەلكى قوشنىڭىزنى ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىڭ .ھۆكۈمدە ،مېتردا ،ئېغىرلىقتا ياكى ئۆلچەمدە ئادالەتسىزلىك قىلماڭ .لېۋىيلەر19:15،35 سىلەر قەبىلىلىرىڭلر ئىچىدىكى دانا ،ئەقىللىق ۋە داڭلىق كىشىلەرنى تاللپ ،مەن ئۇلرنى سىلەرگە ھۆكۈمران قىلىپ قويىمەن .مەن شۇ چاغدا سىلەرگە ھۆكۈم چىقىرىشنى بۇيرۇدۇم« :قېرىنداشلىرىڭلرنىڭ ئارىسىدىكى دەۋالرنى ئاڭلڭلر ،ھەر بىر ئادەم بىلەن قېرىنداشلىرى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان يات كىشىلەر ئوتتۇرىسىدىكى دەۋالرنى ئادىل ھۆكۈم قىلىڭلر .ھۆكۈم قىلغاندا باشقىلرغا ھۆرمەت قىلماڭلر ،چوڭ-كىچىكلەرنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلڭلر ،كىشىلەرنىڭ سۆزلىرىدىن قورقماڭلر ،چۈنكى ھۆكۈم قىلىش خۇدادىندۇر .سىلەر ئۈچۈن قىيىن بولغان دەۋانى ماڭا ئېلىپ كېلىڭلر ،مەن ئۇنى ئاڭليمەن ».تەۋرات قانۇنى1: 13، 16-17 ئەمدى ،ئەي ئىسرائىللر ،مەن سىلەرگە ئۆگىتىدىغان قائىدە-تۈزۈملەرگە قۇلق سېلىڭلر ،شۇنداق قىلساڭلر ،سىلەر ھايات قالىسىلەر ،ئاتا-بوۋىلىرىڭلرنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگار سىلەرگە بەرگەن زېمىنغا كىرىپ ،ئۇنى ئىگىلەيسىلەر .تەۋرات قانۇنى4:1 ئۇ يېتىم-يېسىرلر ۋە تۇل ئاياللرغا ھۆكۈم چىقىرىدۇ ،مۇساپىرلرغا يېمەك-ئىچمەك ۋە كىيىم-كېچەك بېرىش ئارقىلىق ئۇلرنى ياخشى كۆرىدۇ .تەۋرات قانۇنى10:18 پەرۋەردىگار خۇدا سىلەرگە بەرگەن ھەممە شەھەرلىرىڭلرغا ،قەبىلىلىرىڭلرغا سوتچىلر ۋە ئەمەلدارلر تەيىنلەڭلر .ئۇلر خەلقنى ئادىل ھۆكۈم بىلەن ھۆكۈم قىلسۇن .ھۆكۈمنى بۇزماڭ ،باشقىلرغا يۈزلەنمەڭ ۋە سوۋغات ئالماڭ ،چۈنكى سوۋغات دانالرنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىدۇ ،ئادىللرنىڭ سۆزىنى بۇرمىليدۇ .تەۋرات قانۇنى16: 18-19 ئۇ پادىشاھلىق تەختىگە ئولتۇرغاندا ،لېۋىي روھانىيلرنىڭ ئالدىدىكى كىتابتىن بۇ قانۇننىڭ كۆچۈرمىسىنى يېزىپ قويىدۇ .بۇ ئۇنىڭ يېنىدا بولىدۇ ،ئۇ ئۆمرىنىڭ ھەممە كۈنلىرىدە ئۇنى ئوقۇپ تۇرىدۇ .شۇنداق قىلسا ،ئۇ پەرۋەردىگار خۇدادىن قورقۇشنى ،بۇ قانۇننىڭ بارلىق سۆزلىرىگە ۋە بۇ نىزاملرغا ئەمەل قىلىشنى ئۆگىنىدۇ .ئۇ قەلبىنى قېرىنداشلىرىدىن ئۈستۈن قويمايدۇ ،ئەمرلەردىن ئوڭغا ياكى سولغا بۇرۇلۇپ كەتمەيدۇ ،شۇنداق قىلسا ئۇ ۋە ئۇنىڭ ئەۋلدلىرى ئىسرائىلىيە ئارىسىدا ئۆز پادىشاھلىقىدا ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرىدۇ .تەۋرات قانۇنى17: 18-20 ياتلرنىڭ ياكى يېتىملەرنىڭ ھۆكۈمىنى بۇرمىلىماڭ ،تۇل ئاياللرنىڭ كىيىمىنى گۆرۈگە ئالماڭ .تەۋرات قانۇنى24:17 ئەگەر كىشىلەر ئارىسىدا تالش-تارتىش بولۇپ ،ئۇلر سوتچىلرنىڭ ھۆكۈم چىقىرىشى ئۈچۈن ھۆكۈم چىقارسا ،ئۇلر ئادىللرنى ئاقليدۇ ،يامانلرنى ئەيىبلەيدۇ .تەۋرات قانۇنى25:1 يات ،يېتىم ۋە تۇل ئايالنىڭ ھۆكۈمىنى بۇرمىلىغانغا لەنەت بولسۇن .پۈتۈن خەلق« :ئامىن »دەيدۇ .تەۋرات قانۇنى27:19
پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
2
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
تارىخ شۇنداقتىمۇ پەرۋەردىگار ئۇلرنى بۇلڭ-تالڭ قىلغۇچىلرنىڭ قولىدىن قۇتقۇزىدىغان سوتچىلرنى تەيىنلىدى .سوتچىلر2:16 مېنىڭ قەلبىم ئىسرائىل ھۆكۈمدارلىرىغا ،ئۇلر خەلق ئارىسىدا ئۆز ئىختىيارى بىلەن ئۆزىنى قۇربان قىلغانلرغا باغلىق . پەرۋەردىگارغا مەدھىيە ئوقۇڭلر .ھۆكۈمدارلر5:9 داۋۇت پۈتۈن ئىسرائىلىيەگە ھۆكۈمرانلىق قىلدى ،ئۇ پۈتۈن خەلقىگە ئادىللىق ۋە ھەققانىيەت بىلەن ھۆكۈم چىقاردى( .سامۇئىل2- باب)8:15 ئىسرائىلنىڭ خۇداسى مۇنداق دېدى :ئىسرائىلنىڭ تېشى ماڭا« :ئىنسانلرغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغان ئادەم ئادىل بولۇشى ،خۇدادىن قورقۇپ ھۆكۈمرانلىق قىلىشى كېرەك »دېدى .ئۇ قۇياش چىققاندا ،بۇلۇتسىز سەھەردە ،يامغۇردىن كېيىن پارقىراپ يەر يۈزىدىن ئۆسكەن يۇمشاق ئوت-چۆپلەرگە ئوخشايدۇ » (2سامۇئىل23:3-4). ئى پەرۋەردىگار خۇدا ،سەن قۇلۇڭنى ئاتام داۋۇتنىڭ ئورنىغا پادىشاھ قىلدىڭ .مەن كىچىك بال ،قانداق چىقىش-كىرىشنى بىلمەيمەن . قۇلۇڭ سەن تاللىغان خەلقىڭ ئارىسىدا ،ساناپ تۈگىتىشكە بولمايدىغان ،كۆپ سانلىققا يەتمەيدىغان چوڭ خەلق ئىچىدە .شۇڭا ،قۇلۇڭغا خەلقىڭنى ھۆكۈم قىلىش ئۈچۈن ئەقىل-پاراسەتلىك يۈرەك بەر ،ياخشى بىلەن ياماننى پەرقلەندۈرەلەيمەن .چۈنكى سېنىڭ بۇنداق چوڭ خەلقىڭنى كىم ھۆكۈم قىلليدۇ؟ سۇليماننىڭ بۇ ئىشنى سورىغانلىقى پەرۋەردىگارغا ياقتى .خۇدا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى : «سەن بۇ ئىشنى تىلىگەنىڭ ئۈچۈن ئۆزۈڭگە ئۇزۇن ئۆمۈر تىلىمىدىڭ ،ئۆزۈڭ ئۈچۈن بايلىق تىلىمىدىڭ ،دۈشمەنلىرىڭنىڭ جېنىنى تىلىمىدىڭ ،بەلكى ھۆكۈمنى پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈن ئۆزۈڭگە ئەقىل تىلىدىڭ .مانا ،مەن سېنىڭ سۆزلىرىڭ بويىچە قىلدىم .ساڭا دانا ۋە ئەقىل-پاراسەتلىك يۈرەك بەردىم .سەندىن ئىلگىرىمۇ ،سەندىن كېيىنمۇ ساڭا ئوخشاش ئادەم چىقمايدۇ ».پادىشاھلر 1-باب3:7-12 پادىشاھنىڭ ھۆكۈم چىقارغانلىقىنى ئاڭلىغان پۈتۈن ئىسرائىل پادىشاھتىن قورقتى ،چۈنكى ئۇلر پادىشاھتا ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن خۇدانىڭ دانالىقى بارلىقىنى كۆردى ( .پادىشاھلر) 1 3:28 ئەگەر سەن ئاتاڭ داۋۇتقا ئوخشاش ،مېنىڭ ئالدىمدا يۈرۈپ ،سەمىمىيلىك ۋە توغرا نىيەت بىلەن ماڭساڭ ،ساڭا بۇيرۇغانلىرىمنىڭ ھەممىسىنى قىلساڭ ،قانۇن-تۈزۈملىرىم ۋە ھۆكۈملىرىمگە ئەمەل قىلساڭ ،مەن سېنىڭ پادىشاھلىق تەختىڭنى ئىسرائىلغا مەڭگۈ تىكلەيمەن ،چۈنكى مەن ئاتاڭ داۋۇتقا ۋەدە بەرگەنىدىم« :ئىسرائىل تەختىدە سېنىڭدىن بىر ئادەم يوقاپ كەتمەيدۇ( »پادىشاھلر1- باب9:4-5). سېنىڭ ئادەملىرىڭ بەختلىك ،سېنىڭ خىزمەتكارلىرىڭ بەختلىك ،ئۇلر سېنىڭ ئالدىڭدا تۇرۇپ ،سېنىڭ دانالىقىڭنى ئاڭليدۇ .سېنى ئىسرائىلىيە تەختىگە ئولتۇرغۇزۇشتىن خۇشال بولغان پەرۋەردىگار خۇداڭغا بەخت تىلەيمەن .چۈنكى پەرۋەردىگار ئىسرائىللرنى مەڭگۈ سۆيگەن ،شۇڭا ئۇ سېنى ھۆكۈم چىقىرىش ۋە ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن پادىشاھ قىلىپ تەيىنلىگەن .پادىشاھلر 1باب10: 8-9ياروبوئام باتۇر ئادەم ئىدى .سۇليمان بۇ ياش يىگىتنىڭ تىرىشچان ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ ،ئۇنى يۈسۈپ ئائىلىسىدىكىلەرنىڭ ھەممە ئىشلىرىغا مەسئۇل قىلدى .پادىشاھلر 1-باب11:28 داۋۇت پۈتۈن ئىسرائىلىيەگە ھۆكۈمرانلىق قىلدى ،خەلقى ئارىسىدا ئادىللىق ۋە ھەققانىيەتنى يولغا قويدى. 1-يىلنامە18:14 ئەگەر پەرۋەردىگارنىڭ مۇساغا ئىسرائىل توغرىسىدا بەرگەن قائىدە-تۈزۈملىرىگە ئەمەل قىلساڭ ،مۇۋەپپەقىيەت قازىنىسەن . كۈچلۈك ۋە جاسارەتلىك بول ،قورقما ،قورقما . (1تارىخنامە)22:13 ئەگەر ئۇ بۈگۈنكىدەك مېنىڭ ئەمرلىرىم ۋە ھۆكۈملىرىمنى قەتئىي ئىجرا قىلسا ،مەن ئۇنىڭ پادىشاھلىقىنى مەڭگۈ مۇستەھكەملەيمەن . 1تارىخنامە28:7 داۋۇتنىڭ ئوغلى سۇليمان پادىشاھلىقىنى مۇستەھكەملىدى ،پەرۋەردىگار خۇدا ئۇنىڭغا ياردەم قىلىپ ،ئۇنى ئىنتايىن شان- شەرەپلەندۈردى . 2تارىخنامە1:1
پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
3
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
ماڭا دانالىق ۋە بىلىم بەرگەيسەن ،مەن بۇ خەلقنىڭ ئالدىدا چىقىپ-كىرىشىم ئۈچۈن .چۈنكى بۇ خەلقىڭنىڭ بۇنداق چوڭلۇقىنى كىم باشقۇراليدۇ؟ خۇدا سۇليمانغا مۇنداق دېدى« :بۇ سېنىڭ قەلبىڭدە ئىدى ،سەن بايلىق ،بايلىق ،شان-شەرەپ ياكى دۈشمىنىڭنىڭ جېنىنى تەلەپ قىلمىدىڭ ،ئۇزۇن ئۆمۈرمۇ تەلەپ قىلمىدىڭ .بەلكى سېنى پادىشاھ قىلغان خەلقىمنى باشقۇرۇش ئۈچۈن ئۆزۈڭ ئۈچۈن دانالىق ۋە بىلىم تەلەپ قىلدىڭ .ساڭا دانالىق ۋە بىلىم بېرىلدى .مەن ساڭا سەندىن بۇرۇنقى پادىشاھلرنىڭ ھېچقايسىسىدا بولمىغان ،سەندىن كېيىنكى پادىشاھلرنىڭ ھېچقايسىسىدا بولمىغان بايلىق ،بايلىق ۋە شان-شەرەپ بېرىمەن». 2-تارىخنامە1: 10- 12 سۇليمان پەرۋەردىگارنىڭ نامىغا ئاتاپ بىر ئۆي ۋە ئۆزىنىڭ پادىشاھلىقى ئۈچۈن بىر ئۆي سېلىشنى قارار قىلدى .خۇرام يەنە مۇنداق دېدى« :ئاسمان-زېمىننى ياراتقان ،داۋۇت پادىشاھقا پەرۋەردىگار ئۈچۈن بىر ئۆي ۋە ئۆزىنىڭ پادىشاھلىقى ئۈچۈن بىر ئۆي سالليدىغان دانا ،ئەقىل-پاراسەتلىك ۋە ئەقىل-پاراسەتلىك بىر ئوغۇل ئاتا قىلغان ئىسرائىلنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگارغا مەدھىيەلەر بولسۇن». 2-تارىخنامە2:1،12 ئەگەر سەن ئاتاڭ داۋۇتقا ئوخشاش مېنىڭ ئالدىمدا ماڭساڭ ،ساڭا بۇيرۇغانلىرىمنىڭ ھەممىسىنى قىلساڭ ،مېنىڭ قانۇن-تۈزۈملىرىم ۋە ھۆكۈملىرىمگە ئەمەل قىلساڭ ،مەن ئاتاڭ داۋۇت بىلەن تۈزگەن ئەھدىگە ئاساسەن سېنىڭ پادىشاھلىقىڭنىڭ تەختىنى مۇستەھكەملەيمەن .چۈنكى مەن ئىسرائىلدا پادىشاھ بولىدىغان بىر ئادەم سېنىڭ نەسلىڭدىن ئايرىلمايدۇ » (2تارىخنامە7:17-18). پەرۋەردىگار خۇدايىڭىزغا مەدھىيەلەر بولسۇن !ئۇ سىزنى خۇشاللىق بىلەن تەختكە ئولتۇرغۇزۇپ ،پەرۋەردىگار خۇدايىڭىزنىڭ پادىشاھى بولۇشقا تەيىنلىدى .خۇدايىڭىز ئىسرائىللرنى سۆيۈپ ،ئۇلرنى مەڭگۈ مۇستەھكەم قىلدى ،شۇڭا ئۇ سىزنى ئۇلرغا پادىشاھ قىلىپ ،ئادىل ۋە ھەققانىي ئىشلرنى قىلىشىڭىزغا تەيىنلىدى . 2تارىخنامە9:8 ئۇ سوتچىلرغا مۇنداق دېدى« :سىلەر نېمە قىلىۋاتقانلىقىڭلرنى دىققەت قىلىڭلر .چۈنكى سىلەر ئىنسان ئۈچۈن ئەمەس ،بەلكى ھۆكۈم چىقىرىشتا سىلەر بىلەن بىللە بولغان پەرۋەردىگار ئۈچۈن ھۆكۈم چىقىرىسىلەر .شۇڭا پەرۋەردىگاردىن قورقۇڭلر .ئېھتىيات قىلىڭلر ۋە بۇنى قىلىڭلر .چۈنكى پەرۋەردىگار خۇدايىمىزدا ھېچقانداق يامانلىق يوق ،باشقىلرغا يۈز ئۆرۈش يوق ،سوۋغات ئېلىش يوق». 2-تارىخنامە19:6-7 بۇ خۇدانىڭ ئۆيىنىڭ ئىشلىرىنى قويۇۋەتمەڭلر ،يەھۇدىيلرنىڭ ۋالىيسى ۋە يەھۇدىيلرنىڭ ئاقساقاللىرى بۇ خۇدانىڭ ئۆيىنى ئۆز ئورنىغا سالسۇن .ئەزرا6:7 چۈنكى ئەزرا پەرۋەردىگارنىڭ قانۇنىنى ئۆگىنىشكە ،ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا ۋە ئىسرائىللرغا قائىدە-تۈزۈملەرنى ئۆگىتىشكە قەلبىنى بېغىشلىغان ئىدى .ئەزرا7:10 سەن ،ئەزرا ،خۇدايىڭنىڭ قولۇڭدىكى دانالىقى بىلەن دەريانىڭ ئۇ تەرىپىدىكى بارلىق خەلقنى ،يەنى خۇدايىڭنىڭ قانۇنلىرىنى بىلىدىغانلرنى سوتليدىغان سوتچىلر ۋە سوتچىلرنى تەيىنلەڭ ،ئۇلرنى بىلمەيدىغانلرغا ئۆگىتىڭ .كىمكى خۇدايىڭنىڭ قانۇنىغا ۋە پادىشاھنىڭ قانۇنىغا ئەمەل قىلمىسا ،ئۇنىڭغا ئۆلۈم جازاسى بېرىلسۇن ،سۈرگۈن قىلىنسۇن ،مال-مۈلكىنى مۇسادىرە قىلىنسۇن ياكى قاماققا ئېلىنسۇن .ئەزرا7: 25-26 مەن ئىنىم ھانانىغا ۋە ئوردىنىڭ باشلىقى ھانانىياغا يېرۇسالېمنى باشقۇرۇشنى تاپشۇردۇم ،چۈنكى ئۇ سادىق ئادەم ئىدى ۋە باشقىلرغا قارىغاندا خۇدادىن قورقاتتى .نەخەمىيا7:2 چۈنكى يەھۇدىي موردىكاي پادىشاھ ئاھاشۋېروشتىن كېيىن تۇرىدىغان ،يەھۇدىيلرنىڭ ئىچىدە داڭلىق كىشى ئىدى .ئۇ ئۆز خەلقىنىڭ بايلىقىنى كۆزلەيدىغان ۋە بارلىق ئەۋلدلىرىغا تىنچلىق تىلىگەن نۇرغۇن قېرىنداشلىرىنىڭ قەلبىنى مۇھەببىت قىلىدىغان ئادەم ئىدى . ئەستىر10:3 كېلىڭلر ،ئۆزىمىزگە ھۆكۈم قىلىشنى تالليلى ،نېمە ياخشى ئىكەنلىكىنى ئۆز ئارا بىلەيلى .ئەييۇب34:4
زەبۇر لېكىن پەرۋەردىگار مەڭگۈ تۇرىدۇ ،ئۇ تەختىنى ھۆكۈم قىلىش ئۈچۈن تەييارلىغان ،ئۇ دۇنيانى ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ ، خەلقلەرگە ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ .زەبۇر9:7-8 پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
4
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
ئۇ ھەققانىيەت ۋە ھۆكۈمنى سۆيىدۇ ،يەر يۈزى پەرۋەردىگارنىڭ مېھرىبانلىقىغا تولغان .زەبۇر33:5 پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12 پەرۋەردىگار ھۆكۈمنى سۆيىدۇ ،مۇقەددەسلىرىنى تاشلىۋەتمەيدۇ ،ئۇلر مەڭگۈ ساقلىنىدۇ ،لېكىن يامانلرنىڭ ئۇرۇقى يوقىتىلىدۇ . ئادىلنىڭ ئاغزى دانالىق سۆزلەيدۇ ،تىلى ھۆكۈمنى سۆزلەيدۇ .زەبۇر37: 28، 30. ئى خۇدا ،پادىشاھقا ھۆكۈملىرىڭنى بەر ،پادىشاھنىڭ ئوغلىغا ئادىللىقىڭنى بەر .ئۇ خەلقىڭنى ئادىللىق بىلەن ،كەمبەغەللىرىڭنى ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ .ئۇ خەلقنىڭ كەمبەغەللىرىنى ھۆكۈم قىلىدۇ ،مىسكىنلەرنىڭ بالىلىرىنى قۇتقۇزىدۇ ،زالىمنى پارچىليدۇ . زەبۇر72: 1-2، 4 كەمبەغەلر ۋە يېتىملەرنى قوغداڭلر ،مىسكىنلەر ۋە مۇھتاجلرغا ئادىل مۇئامىلە قىلىڭلر .كەمبەغەلر ۋە مۇھتاجلرنى قۇتقۇزۇڭلر ،ئۇلرنى يامانلرنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇڭلر .زەبۇر82:3-4 ئادىللىق ۋە ھۆكۈم تەختىڭنىڭ ماكانىدۇر ،مېھىر-شەپقەت ۋە ھەقىقەت سېنىڭ ئالدىڭدا ماڭىدۇ .زەبۇر89:14 لېكىن ھۆكۈم ئادالەتكە قايتىدۇ ،قەلبى دۇرۇس بولغانلرنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭغا ئەگىشىدۇ .زەبۇر94:15 بۇلۇتلر ۋە قاراڭغۇلۇق ئۇنىڭ ئەتراپىنى قاپلىغان ،ھەققانىيەت ۋە ھۆكۈم ئۇنىڭ تەختىنىڭ ماكانىدۇر .زەبۇر97:2 پادىشاھنىڭ كۈچىمۇ ھۆكۈمنى سۆيىدۇ ،سەن ئادىللىقنى ئورنىتىسەن ،ياقۇپقا ئادىللىق ۋە ھەققانىيەتنى ئىجرا قىلىسەن .زەبۇر99:4 پەرۋەردىگار زۇلۇمغا ئۇچرىغانلرنىڭ ھەممىسىگە ئادىللىق ۋە ھۆكۈم چىقىرىدۇ .زەبۇر103:6 ئەدەپ-ئەخلقنى ساقليدىغانلر ،ھەمىشە ئادىللىق بىلەن ئىش قىلىدىغانلر بەختلىكتۇر .زەبۇر106:3 ئۇنىڭ قوللىرىنىڭ ئىشلىرى ھەقىقەت ۋە ھۆكۈمدۇر ،بارلىق ئەمرلىرى ئىشەنچلىكتۇر .زەبۇر111:7 مەن ھەقىقەت يولىنى تاللىدىم ،سېنىڭ ھۆكۈملىرىڭنى ئالدىمغا قويدۇم .ماڭا توغرا ھۆكۈم ۋە بىلىمنى ئۆگەت ،چۈنكى مەن سېنىڭ ئەمرلىرىڭگە ئىشەندىم .مەن سېنىڭ ئادىل ھۆكۈملىرىڭگە ئەمەل قىلىمەن دەپ قەسەم قىلدىم ۋە ئۇنى ئىجرا قىلىمەن .مەن ھۆكۈم ۋە ئادالەتنى ئەمەلگە ئاشۇردۇم ،مېنى زۇلۇم قىلغۇچىلرغا تاشلپ قويما .زەبۇر119:30،66،106،121 ياقۇپنىڭ خۇداسىنىڭ ياردىمىگە ئېرىشكەن ،ئۈمىدىنى پەرۋەردىگارغا باغلىغان ئادەم بەختلىكتۇر .ئۇ ئاسمان-زېمىننى ،دېڭىزنى ۋە ئۇنىڭدىكى بارلىق نەرسىلەرنى ياراتقان ،ھەقىقەتنى مەڭگۈ ساقليدىغان ،زۇلۇمغا ئۇچرىغانلرغا ھۆكۈم چىقىرىدىغان ،ئاچلرغا يېمەكلىك بېرىدىغان پەرۋەردىگار .پەرۋەردىگار مەھبۇسلرنى قويۇپ بېرىدۇ .زەبۇر146:5-7
سۇليمان پادىشاھنىڭ ھېكمەتلىك سۆزلىرى ئىسرائىل پادىشاھى داۋۇتنىڭ ئوغلى سۇليماننىڭ ماقال-تەمسىللىرى :دانالىق ۋە تەلىم-تەربىيەنى بىلىش ،ئەقىل-پاراسەت سۆزلىرىنى چۈشىنىش ،دانالىق ،ئادالەت ،ھۆكۈم ۋە ئادىللىق تەلىمىنى قوبۇل قىلىش ،ساددالرغا ئەقىل-پاراسەت ،ياشلرغا بىلىم ۋە ئەقىل- پاراسەت بېرىش .ماقال-تەمسىللەر1:1-4 چۈنكى پەرۋەردىگار دانالىق بېرىدۇ ،ئۇنىڭ ئاغزىدىن بىلىم ۋە چۈشەنچە چىقىدۇ .ئۇ ئادىللر ئۈچۈن ساغلم دانالىقنى ساقليدۇ ، توغرا يولدا ماڭغانلرغا قوغدىغۇچ بولىدۇ .ئۇ ھۆكۈم يولىنى ساقليدۇ ،مۇقەددەسلىرىنىڭ يولىنى قوغدايدۇ .ئاندىن سەن ھەققانىيەت ،ھۆكۈم ۋە ئادىللىقنى ،ھەئە ،ھەر قانداق ياخشى يولنى چۈشىنىسەن .ھېكمەتلەر2: 6-9 پەرۋەردىگاردىن قورقۇش يامانلىقتىن نەپرەتلىنىشتۇر .مەن تەكەببۇرلۇق ،تەكەببۇرلۇق ،يامان يول ۋە بۇزۇق ئېغىزدىن نەپرەتلىنىمەن .مەسلىھەت ۋە ساغلم دانالىق مېنىڭكىدۇر .مەن ئەقىل-پاراسەتكە ئىگە ،مەندە كۈچ بار .پادىشاھلر مەن ئارقىلىق پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
5
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ،ھۆكۈمرانلر ئادىللىق بەلگىلەيدۇ .ھۆكۈمرانلر مەن ئارقىلىق ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ،ئاقسۆڭەكلەر ،ھەتتا يەر يۈزىدىكى بارلىق سوتچىلر .ھېكمەتلەر8: 13-16 تىرىشچاننىڭ قولى ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ،يالقاۋلر بولسا باج ئاستىدا بولىدۇ .ھېكمەتلەر12:24 پادىشاھنىڭ ئاغزىدا ئىلھىي ھۆكۈم بار ،ئۇنىڭ ئاغزى ھۆكۈم چىقىرىشتا چەكتىن ئېشىپ كەتمەيدۇ .پادىشاھلر ئۈچۈن يامانلىق قىلىش يىرگىنىچلىك ،چۈنكى تەخت ھەققانىيلىق بىلەن مۇستەھكەملىنىدۇ .ھەققانىي سۆزلەر پادىشاھلرنىڭ خۇشاللىقىدۇر ،ئۇلر توغرا سۆزلىگۈچىنى سۆيىدۇ .ھېكمەتلەر16:10،12-13 غەزەپلىنىشكە ئالدىرايدىغان ئادەم كۈچلۈكتىن ياخشى ،روھىنى باشقۇرىدىغان ئادەم شەھەرنى ئىگىلىۋالغۇچىدىن ياخشى( .نەقىللەر )16:32 يامان ئادەم ئادالەت يولىنى بۇرمىلش ئۈچۈن قەلبىدىكى سوۋغاتنى ئېلىپ كېتىدۇ .ھېكمەتلەر17:23 ياماننىڭ يۈزىنى قوبۇل قىلىش ،ئادىلنى ھۆكۈمدە يىقىتىش ياخشى ئەمەس .ھېكمەتلەر18:5 ھۆكۈم تەختىدە ئولتۇرغان پادىشاھ كۆزى بىلەن بارلىق يامانلىقنى يوقىتىدۇ .ھېكمەتلەر20:8 دانا پادىشاھ يامانلرنى تارقىتىۋېتىدۇ ،ئۇلرنىڭ ئۈستىدىن چاقنى ئېلىپ كېلىدۇ .پەند-نەسىھەتلەر20:26 پادىشاھنى رەھىمدىللىك ۋە ھەقىقەت قوغدايدۇ ،ئۇنىڭ تەختى رەھىمدىللىك بىلەن مۇستەھكەملىنىدۇ .ھېكمەتلەر20:28 ئادالەت ۋە ھۆكۈم چىقىرىش پەرۋەردىگارغا قۇربانلىق قىلىشتىنمۇ ياخشىراق .يامانلرنىڭ تالن-تاراجى ئۇلرنى ھالك قىلىدۇ ، چۈنكى ئۇلر ھۆكۈم چىقىرىشنى رەت قىلىدۇ .ھېكمەتلەر21:3،7 ئادىللر ئۈچۈن ھۆكۈم چىقىرىش خۇشاللىق ،يامانلىق قىلغۇچىلر ئۈچۈن بولسا ھالكەت .ھېكمەتلەر21:15 بۇ ئىشلر دانالرغا تەۋە .ھۆكۈم قىلغاندا كىشىلەرنىڭ ئۈستىدىن قاراش ياخشى ئەمەس .يامان ئادەمگە« :سەن ئادىلسەن »دېسە ، خەلق ئۇنىڭغا لەنەت ئوقۇيدۇ ،مىللەتلەر ئۇنىڭدىن نەپرەتلىنىدۇ .ئۇنى ئەيىبلىگەنلەر خۇشاللىققا ئېرىشىدۇ ،ئۇلرغا بەخت-سائادەت ئېلىپ كېلىدۇ .ھېكمەتلەر24: 23-25 ئۆزىنىڭ روھىنى باشقۇرالمايدىغان ئادەم ۋەيران بولغان ،تامسىز شەھەرگە ئوخشايدۇ( نەقىللەر25:28). يامان كىشىلەر ھۆكۈمنى چۈشەنمەيدۇ ،لېكىن پەرۋەردىگارنى ئىزدىگەنلەر ھەممە نەرسىنى چۈشىنىدۇ .ھېكمەتلەر28:5 مىسكىن خەلق ئۈستىدىن رەزىل ھۆكۈمران ھۆرۈم سۈرۈۋاتقان شىر ۋە ئايىغىغا ئوخشاش). (Princess 28:15 ھەققانىيلر ھاكىمىيەت يۈرگۈزگەندە ،خەلق خۇشال بولىدۇ ،يامانلر ھۆكۈمرانلىق قىلغاندا ،خەلق قايغۇرىدۇ .ھېكمەتلەر29:2 پادىشاھ ئادىللىق بىلەن زېمىننى مۇستەھكەملەيدۇ ،لېكىن سوۋغات قوبۇل قىلغۇچى ئۇنى ۋەيران قىلىدۇ( .نەقىللەر)29:4 ئەگەر ھۆكۈمدار يالغان سۆزلەرگە قۇلق سالسا ،ئۇنىڭ بارلىق خىزمەتكارلىرى رەزىل بولىدۇ .ھېكمەتلەر29:12 كەمبەغەلرگە ئادىل ھۆكۈم قىلغان پادىشاھنىڭ تەختى مەڭگۈ مۇستەھكەم بولىدۇ). (Princess 29:14 نۇرغۇن كىشىلەر ھۆكۈمدارنىڭ رەھمىتىنى ئىزدەيدۇ ،لېكىن ھەر بىر ئادەمنىڭ ھۆكۈمى پەرۋەردىگاردىن كېلىدۇ .ھېكمەتلەر 29:26
پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
6
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
ئەي لېمۇئېل ،پادىشاھلرغا شاراب ئىچىش ليىق ئەمەس ،پادىشاھلرغا ھاراق ئىچىش ليىق ئەمەس .ئۇلر ئىچىپ قانۇننى ئۇنتۇپ قالمىسۇن ،ئازاب چەككەنلەرنىڭ ھۆكۈمىنى بۇرمىلپ قويمىسۇن .ھېكمەتلەر31:4-5 «ھالكەتكە دۇچ كەلگەنلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ دەۋاسىدا ،گاچىلر ئۈچۈن ئاغزىڭنى ئاچ .ئاغزىڭنى ئېچىپ ،ئادىل ھۆكۈم چىقار ، كەمبەغەلر ۋە مۇھتاجلرنىڭ دەۋاسىنى قىل ».ھېكمەتلەر31:8-9 مەن قۇياشنىڭ ئاستىدا ھۆكۈم قىلىنىدىغان جاينىڭ يامانلىق ئىكەنلىكىنى ،ھەققانىيلىقنىڭ يامانلىق ئىكەنلىكىنى كۆردۈم .مەن ئىچىمدە : «خۇدا ئادىل ۋە يامان كىشىلەرنى ھۆكۈم قىلىدۇ ،چۈنكى ئۇ يەردە ھەر بىر مەقسەت ۋە ھەر بىر ئىشنىڭ ۋاقتى بار »دېدىم .ۋايىز 3: 16-17 ئەگەر بىرەر ئۆلكىدە كەمبەغەلرگە زۇلۇم قىلىنىۋاتقانلىقى ۋە ھۆكۈم ۋە ئادالەتنىڭ زوراۋانلىق بىلەن بۇرمىلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرسىڭىز ،بۇنىڭغا ھەيران قالماڭ ،چۈنكى ئەڭ يۇقىرىدىكىلەر ئۇلرغا ھۆرمەت قىلىدۇ ،ئۇلردىنمۇ يۇقىرىراقلىرى بار .ۋايىز 5:8 ئەمرگە ئەمەل قىلغان ئادەم ھېچقانداق يامانلىق ھېس قىلمايدۇ ،دانا ئادەمنىڭ قەلبى ۋاقىت ۋە ھۆكۈمنى پەرقلەندۈرىدۇ .چۈنكى ھەر بىر ئىشنىڭ ۋاقتى ۋە ھۆكۈمى بار ،شۇڭا ئىنساننىڭ بېشىغا كېلىدىغان ئازاب-ئوقۇبەت ئۇنىڭغا ئېغىر كېلىدۇ .ۋايىز8: 5-6
پەيغەمبەرلەر ياخشى ئىش قىلىشنى ئۆگىنىڭ؛ ئادىللىقنى ئىزدەڭ ،زۇلۇمغا ئۇچرىغانلرنى يۆلەڭ ،يېتىملەرنى ھۆكۈم قىلىڭ ،تۇل ئاياللر ئۈچۈن يالۋۇرۇڭ .ئىشايا1:17 چۈنكى بىزگە بىر بال تۇغۇلدى ،بىزگە بىر ئوغۇل بېرىلدى ،ھۆكۈمرانلىق ئۇنىڭ مۈرىسىدە بولىدۇ ،ئۇنىڭ ئىسمى« ئاجايىپ مەسلىھەتچى ،قۇدرەتلىك خۇدا ،مەڭگۈلۈك ئاتا ،تىنچلىق شاھزادىسى »دەپ ئاتىلىدۇ .داۋۇتنىڭ تەختىدە ۋە پادىشاھلىقىدا ھۆكۈمرانلىق قىلىش ۋە ئۇنى مەڭگۈ ھۆكۈم ۋە ئادىللىق بىلەن مۇستەھكەملەش ئۇنىڭ ھۆكۈمرانلىقى ۋە تىنچلىقىنىڭ چېكى بولمايدۇ . قۇدرەتلىك پەرۋەردىگارنىڭ قىزغىنلىقى بۇنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ .ئىشايا9:6-7 ئادالەتسىز پەرمانلرنى چىقىرىپ ،ئۆزلىرى بەلگىلىگەن قاتتىقلىقلرنى يېزىپ ،مۇھتاجلرنى ھۆكۈمدىن يىراقلشتۇرۇپ ، خەلقىمنىڭ كەمبەغەللىرىنىڭ ھوقۇقىنى تارتىۋېلىپ ،تۇل ئاياللرنى ئولجا قىلىپ ،يېتىملەرنى تالن-تاراج قىلىدىغانلرنىڭ ھالىغا ۋاي ! ئىشايا10: 1-2 پادىشاھلىقنىڭ تەختى رەھىم-شەپقەت بىلەن تىكلىنىدۇ ،پادىشاھ داۋۇتنىڭ چېدىرىدا ھەقىقەت بىلەن ئۇنىڭ ئۈستىدە ئولتۇرۇپ ،ھۆكۈم چىقىرىدۇ ،ئادىللىقنى ئىزدەيدۇ ۋە ھەققانىيەتنى ئىلگىرى سۈرىدۇ .ئىشايا16:5 مانا ،پادىشاھ ئادىللىق بىلەن ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ،ھۆكۈمدارلر ئادىللىق بىلەن ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ .ئىشايا32:1 پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :سىلەر ئادىللىق بىلەن ئىش قىلىڭلر ،چۈنكى مېنىڭ نىجاتىم يېقىنلشتى ،مېنىڭ ھەققانىيلىقىم ئاشكارىلندى ».ئىشايا56:1 سەن« :پەرۋەردىگار ھايات ،ھەقىقەت ۋە ئادىللىق بىلەن تىرىك »دەپ قەسەم قىلىسەن ،شۇنداق قىلساڭ ،مىللەتلەر ئۇنىڭ ئارقىلىق بەختكە ئېرىشىدۇ ،ئۇنىڭ ئارقىلىق شان-شەرەپكە ئېرىشىدۇ( يەرەمىيا4:2). لېكىن ماختىنىش قىلىدىغان ئادەم مېنىڭ پەرۋەردىگار ئىكەنلىكىمنى چۈشىنىپ ،تونۇغانلىقى بىلەن ماختىنىشى كېرەك ،چۈنكى مەن يەر يۈزىدە مېھىر-شەپقەت ،ئادالەت ۋە ھەققانىيەتنى ئەمەلگە ئاشۇرىمەن .پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :چۈنكى مەن بۇ ئىشلردىن خۇشالمەن ».يەرەمىيا9:24 ئەي داۋۇتنىڭ نەسلى ،پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :ئەتىگەندە ھۆكۈم چىقىرىڭلر ،بۇزۇلغانلرنى زۇلۇم قىلغۇچىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇڭلر ،بولمىسا سىلەرنىڭ يامان ئىشلىرىڭلر تۈپەيلىدىن غەزىپىم ئوتقا ئوخشاش ئۆچۈپ ،ھېچكىم ئۇنى ئۆچۈرەلمەيدۇ ». يەرەمىيا21:12 پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
7
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :ئەمەلىيەت ۋە ھەققانىيەتنى ئىجرا قىلىڭلر ،بۇزۇلغانلرنى زۇلۇم قىلغۇچىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇڭلر . ياتلرغا ،يېتىملەرگە ۋە تۇل ئاياللرغا زۇلۇم قىلماڭلر ،بۇ يەردە بىگۇناھ قان تۆكمەڭلر ».يەرەمىيا22:3 پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :مانا ،مەن داۋۇتقا ئادىل بىر شاخ ئۆستۈرىدىغان كۈنلەر كېلىۋاتىدۇ ،پادىشاھ ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ، گۈللىنىدۇ ،يەر يۈزىدە ھۆكۈم ۋە ئادالەتنى يولغا قويىدۇ .يەرەمىيا23:5 شۇ كۈنلەردە ،شۇ ۋاقىتتا ،مەن داۋۇتقا ئادىللىق شېخىنى ئۆستۈرىمەن ،ئۇ زېمىندا ھۆكۈم ۋە ھەققانىيەتنى ئىجرا قىلىدۇ .يەرەمىيا 33:15 ئۆسۈم بەرمىگەن ،پايدا ئالمىغان ،يامانلىقتىن قولىنى تارتمىغان ئادەم ئىنسانلر بىلەن ئىنسانلر ئارىسىدا ئادىل ھۆكۈم چىقارغان ، مېنىڭ قانۇنلىرىمغا ئەمەل قىلغان ،مېنىڭ ھۆكۈملىرىمگە ئەمەل قىلغان ،ئادىل ئىش قىلغان .پەرۋەردىگار پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :ئۇ ئادىل ،چوقۇم ياشايدۇ ».ھەزەكىيال18: 8-9 پەرۋەردىگار پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :ئەي ئىسرائىل ھۆكۈمدارلىرى ،سىلەرگە يېتەرلىك بولسۇن !زوراۋانلىق ۋە بۇلڭ- تالڭنى يوقىتىڭلر ،ھۆكۈم ۋە ئادالەتنى ئىجرا قىلىڭلر ،خەلقىمدىن جازالىرىڭلرنى يوقىتىڭلر ،دەيدۇ پەرۋەردىگار پەرۋەردىگار ».ھەزەكىيال45:9 شۇڭا ،ئى پادىشاھ ،مېنىڭ مەسلىھەتلىرىمنى قوبۇل قىلغايسەن .گۇناھلىرىڭنى ئادىللىق بىلەن ،كەمبەغەلرگە رەھىم-شەپقەت كۆرسىتىش ئارقىلىق گۇناھلىرىڭنى يوقىتىۋەت .ئەگەر بۇ سېنىڭ خاتىرجەملىكىڭنى ئۇزارتسا .مەن ،نەبۇكادنەزار ،ئاسمان پادىشاھىنى مەدھىيىلەيمەن ،ئۇنىڭغا مەدھىيىلەيمەن ۋە ھۆرمەت بىلدۈرىمەن ،ئۇنىڭ بارلىق ئىشلىرى ھەقىقەت ،يوللىرى ئادىللىقتۇر . ئۇ تەكەببۇرلۇق بىلەن ماڭغانلرنى خار قىلليدۇ .دانىيال4:27،37 ئاندىن پادىشاھ دارىئۇس پۈتۈن يەر يۈزىدە ياشايدىغان بارلىق خەلقلەر ،مىللەتلەر ۋە تىللرغا خەت يېزىپ مۇنداق دېدى« :سىلەرگە تىنچلىق تىلەيمىز .مەن بىر بۇيرۇق چىقىرىمەنكى ،پادىشاھلىقىمنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى كىشىلەر دانىيالنىڭ خۇداسىدىن قورقۇپ تىترەيدۇ .چۈنكى ئۇ تىرىك خۇدا ،مەڭگۈ مۇستەھكەم ،ئۇنىڭ پادىشاھلىقى ۋەيران بولمايدۇ ،ئۇنىڭ ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرغىچە داۋاملىشىدۇ .ئۇ قۇتقۇزىدۇ ۋە قۇتقۇرۇدۇ ،ئاسمان ۋە زېمىندا مۆجىزە ۋە مۆجىزىلەرنى كۆرسىتىدۇ ،ئۇ دانىيالنى شىرلرنىڭ قولىدىن قۇتقۇزدى .دانىيال6: 25-27 شۇڭا سەن خۇدايىڭغا يۈزلەن ،رەھىمدىللىك ۋە ئادىللىقنى ساقل ،ھەمىشە خۇدايىڭغا ئىشەن .ھوشىيا12:6 يامانلىقتىن نەپرەتلىنىڭ ،ياخشىلىقنى سۆيۈڭ ،دەرۋازىدا ئادالەتنى ئورنىتىڭ .بەلكىم پەرۋەردىگار پەرۋەردىگار يۈسۈپنىڭ قالغان ئەۋلدلىرىغا مېھرىبانلىق قىلىشى مۇمكىن .لېكىن ئادالەت سۇدەك ئاقسۇن ،ھەققانىيەت كۈچلۈك ئېقىندەك ئاقسۇن .ئاموس5:15،24 قۇدرەتلىك پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ« :ھەقىقەتەن ھۆكۈم چىقىرىڭلر ،ھەر بىرىڭلر ئۆز قېرىندىشىڭلرغا رەھىم-شەپقەت قىلىڭلر .تۇل ئاياللرغا ،يېتىملەرگە ،مۇساپىرلرغا ۋە كەمبەغەلرگە زۇلۇم قىلماڭلر .سىلەرنىڭ ھېچقايسىڭلر ئۆز قېرىندىشىغا قارشى يامانلىق ئويلپ يۈرمەڭلر »زەكەرىيا7:9-10 سىلەر مۇنداق ئىشلرنى قىلىڭلر :ھەممىڭلر قوشنىڭلرغا ھەقىقەتنى ئېيتىڭلر ،شەھەر ئىچىڭلردا ھەقىقەت ۋە تىنچلىق ھۆكۈمىنى ئىجرا قىلىڭلر .سىلەردىن ھېچكىم ئۆز قوشنىسىغا قارشى يامانلىق ئويلپ يۈرمىسۇن ،يالغان قەسەمنى ياقتۇرمىسۇن ، چۈنكى بۇلرنىڭ ھەممىسى مەن يامان كۆرىمەن ،دەيدۇ پەرۋەردىگار زەكەرىيا8: 16-17.
ئىنىىللر لېكىن ئەيسا « :كىچىك بالىلرنىڭ مېنىڭ يېنىمغا كېلىشىگە يول قويۇڭلر ،ئۇلرنىڭ مېنىڭ يېنىمغا كېلىشىگە توسقۇنلۇق قىلماڭلر ، چۈنكى ئاسمان پادىشاھلىقى شۇنداقلرغا تەۋە »دېدى .مەتتا19:14 ئەگەر خوجايىنى ئۆز ئائىلىسىدىكىلەرگە ۋاقتىدا يېمەكلىك بېرىش ئۈچۈن ئۇلرنى باشقۇرۇشقا تەيىنلىگەن ئىشەنچلىك ۋە ئەقىللىق چاكار كىم؟ سىلەرگە راستىنى ئېيتىمەنكى ،ئۇ ئۇنى بارلىق مال-مۈلكىگە باشقۇرۇشقا تەيىنلەيدۇ ( مەتتا24:45،47) . پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
8
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
خوجايىنى ئۇنىڭغا« :ياخشى ،ياخشى ۋە سادىق چاكار ،سەن بىر قانچە ئىشتا سادىق بولدۇڭ ،سېنى نۇرغۇن ئىشلرغا باشقۇرىمەن . خوجايىنىڭنىڭ خۇشاللىقىغا چۆم »،دېدى .خوجايىنى ئۇنىڭغا« :ياخشى ،ياخشى ۋە سادىق چاكار ،سەن بىر قانچە ئىشتا سادىق بولدۇڭ ،سېنى نۇرغۇن ئىشلرغا باشقۇرىمەن .خوجايىنىڭنىڭ خۇشاللىقىغا چۆم »،دېدى .مەتتا25:21،23 لېكىن ئەيسا ئۇلرنى يېنىغا چاقىرىپ مۇنداق دېدى « :سىلەر بىلىسىلەر ،بۇتپەرەسلەرگە ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغانلر ئۇلرغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ ،ئۇلرنىڭ چوڭلىرى ئۇلرغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ .لېكىن سىلەرنىڭ ئاراڭلردا بۇنداق بولمايدۇ .ئاراڭلردا كىم ئۇلۇغ بولۇشنى خالىسا ،سىلەرگە خىزمەتكار بولسۇن .سىلەردىن كىم ئالدىنقى بولۇشنى خالىسا ،ھەممەيلەنگە خىزمەتكار بولسۇن . چۈنكى ئىنسان ئوغلىمۇ خىزمەت قىلىنىش ئۈچۈن ئەمەس ،بەلكى خىزمەت قىلىش ۋە نۇرغۇن كىشىلەر ئۈچۈن جېنىنى پىدا قىلىش ئۈچۈن كەلگەن ».مارك10:42-45 كۆرۈنۈشكە قاراپ ھۆكۈم قىلماڭ ،بەلكى ئادىل ھۆكۈم قىلىڭ .تەۋرات قانۇنى بىر ئادەمنى ئاڭلىماي تۇرۇپ ۋە نېمە قىلغانلىقىنى بىلمەي تۇرۇپ ھۆكۈم قىلمدۇ؟ يۇھاننا7:24،51
خەتلەر ياكى نەسىھەت قىلغۇچى نەسىھەت بىلەن ئىش قىلسۇن؛ بەرگۈچى ئاددىيلىق بىلەن ئىش قىلسۇن؛ باشقۇرغۇچى تىرىشچانلىق بىلەن ئىش قىلسۇن؛ مېھرىبانلىق كۆرسىتىدىغان كىشى خۇشاللىق بىلەن ئىش قىلسۇن .رىملىقلرغا12:8 ھەر بىر جان ئالىي ھوقۇقلرغا بويسۇنسۇن .چۈنكى خۇدادىن باشقا ھوقۇق يوق ،ھوقۇقلر خۇدا تەرىپىدىن بېكىتىلگەن .شۇڭا ، ھوقۇققا قارشى تۇرغانلر خۇدانىڭ بەلگىلىمىسىگە قارشى تۇرغان بولىدۇ .قارشى تۇرغانلر ئۆزلىرىنى جازاليدۇ .چۈنكى ھۆكۈمرانلر ياخشى ئىشلر ئۈچۈن ئەمەس ،بەلكى يامان ئىشلر ئۈچۈن قورقۇنچلۇق .ئۇنداقتا ،ھوقۇقتىن قورقمايسىلەرمۇ؟ ياخشى ئىشلرنى قىلىڭلر ،شۇنداق قىلساڭلر ،ئۇنىڭدىن ماختاشقا ئېرىشىسىلەر .چۈنكى ئۇ سىلەرگە ياخشىلىق ئۈچۈن خۇدانىڭ خىزمەتچىسى .ئەگەر يامان ئىش قىلساڭلر ،قورقۇڭلر ،چۈنكى ئۇ بىكارغا قىلىچ كۆتۈرمەيدۇ .چۈنكى ئۇ خۇدانىڭ خىزمەتچىسى ، يامان ئىش قىلغۇچىلرغا غەزەپ يەتكۈزىدىغان ئۆچ ئالغۇچى .رىملىقلرغا13:1-4 پەرۋەردىگار ئۈچۈن ئىنسانلرنىڭ ھەر بىر قائىدىسىگە بويسۇنۇڭلر :پادىشاھ ئالىي دەرىجىلىك بولسۇن ،ياكى ئۇنىڭ تەرىپىدىن يامانلىق قىلغۇچىلرنى جازالش ۋە ياخشى ئىش قىلغۇچىلرنى ماختاش ئۈچۈن ئەۋەتىلگەن ۋالىيلرغا بولسۇن . 1پېترۇس2:13- 14
ئاپوكرىپا پەرۋەردىگار پارس پادىشاھى كىرۇسنىڭ روھىنى كۆتۈردى ،ئۇ پۈتۈن پادىشاھلىقىدا ۋە خەت ئارقىلىق جاكارلىدى« :پارس پادىشاھى كىرۇس مۇنداق دەيدۇ :ئىسرائىلنىڭ پەرۋەردىگارى ،ئەڭ ئالىي پەرۋەردىگار ،مېنى پۈتۈن دۇنيانىڭ پادىشاھى قىلدى ، ماڭا يەھۇدىيەدىكى يېرۇسالېمدا ئۇنىڭغا بىر ئۆي سېلىشنى بۇيرۇدى ». 1ئېسراس2: 2-4 ئۇ يەنە سۈرىيە ۋە فىنىكىنىڭ ۋالىيسى سىسىننېس ،ساترابۇزانىس ۋە ئۇلرنىڭ ھەمراھلىرى ،شۇنداقل سۈرىيە ۋە فىنىكىنىڭ ھۆكۈمدارلىقىغا تەيىنلەنگەنلەرنىڭ بۇ يەرگە ئارىلىشىشتىن ساقلىنىشىنى ،پەرۋەردىگارنىڭ خىزمەتكارى ،يەھۇدىيەنىڭ ۋالىيسى زوروبابېل ۋە يەھۇدىيلرنىڭ ئاقساقاللىرىغا بۇ يەردە پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىنى سېلىشقا يول قويۇشىنى بۇيرۇدى . 1ئېسراس6:27 چۈنكى ئەزدراس ناھايىتى ماھىر ئىدى ،شۇڭا ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ قانۇنى ۋە ئەمرلىرىدىن ھېچ نەرسىنى قالدۇرۇپ قويمىدى ، بەلكى پۈتۈن ئىسرائىللرغا قائىدە-يوسۇنلرنى ۋە ھۆكۈملەرنى ئۆگەتتى . 1ئەزدراس8:7 شۇڭا بارلىق مىللەتلەر پەرۋەردىگارغا مەدھىيە ئوقۇيدۇ ،ئۇنىڭ خەلقى خۇداغا ئىشىنىدۇ ،پەرۋەردىگار ئۆز خەلقىنى شان-شەرەپكە ئېرىشتۈرىدۇ ،پەرۋەردىگار خۇدانى ھەقىقەت ۋە ئادالەت بىلەن سۆيگەنلەرنىڭ ھەممىسى قېرىنداشلىرىمىزغا مېھىر-شەپقەت كۆرسىتىپ خۇشال بولىدۇ .توبىت14:7
پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
9
ھۆكۈمرانلىق سەنئىتى -سىياسىي باشقۇرۇش
شۇنىڭدىن كېيىن ،مەن نۇرغۇن مىللەتلەرنىڭ خوجايىنى بولۇپ ،پۈتۈن دۇنياغا ھۆكۈمرانلىق قىلدىم ،ھوقۇقىمنى ئۆزۈمنىڭ ئۈستۈنلۈكۈم دەپ قارىماي ،ھەمىشە ئادىللىق ۋە مۇليىملىق بىلەن ئۆزۈمنى تۇتۇۋېلىپ ،پۇقرالىرىمنى ئۈزلۈكسىز تىنچ تۇرمۇشتا ئولتۇراقلشتۇرۇشنى ،پادىشاھلىقىمنى تىنچلىققا تولغان قىلىپ ،دېڭىز بويىغا ئۆتۈشكە يول ئېچىشنى ،بارلىق ئىنسانلر ئارزۇ قىلىدىغان تىنچلىقنى يېڭىلشنى مەقسەت قىلدىم .ئەستىر 13:2گە قوشۇمچە. شۇڭا ،ئەي پادىشاھلر ،ئاڭلڭلر ،چۈشىنىڭلر ،يەر يۈزىنىڭ چېتىدىكى سوتچىلر ،ئۆگىنىڭلر .خەلقنى باشقۇرىدىغانلر ،قۇلق سېلىڭلر ،نۇرغۇن مىللەتلەر بىلەن شان-شەرەپلىنىڭلر .چۈنكى سىلەرگە كۈچ-قۇدرەت پەرۋەردىگاردىن ،پادىشاھلىق ئەڭ ئالىيدىن بېرىلگەن ،ئۇ سىلەرنىڭ ئىشلىرىڭلرنى سىنايدۇ ۋە مەسلىھەتلىرىڭلرنى تەكشۈرىدۇ .سۇليماننىڭ دانالىقى6:1-3. شۇڭا دانالىققا بولغان ئىنتىلىش پادىشاھلىققا ئېلىپ كېلىدۇ .ئەگەر سىلەرنىڭ خۇشاللىقىڭلر تەختلەر ۋە پادىشاھلىق ھاسا بولسا ،ئەي خەلق پادىشاھلىرى ،دانالىقنى ھۆرمەتلەڭلر ،شۇنداق قىلساڭلر مەڭگۈ پادىشاھ بولىسىلەر .سۇليماننىڭ دانالىقى6:20-21 ئەگەر بۇ دۇنيادا بايلىق ئارزۇ قىلىنىدىغان نەرسە بولسا ،ھەممە ئىشنى قىلىدىغان دانالىقتىنمۇ باي نەرسە بارمۇ؟ ئەگەر ئەقىل- پاراسەت ئىشلىسە ،ئۇ ئايالدىنمۇ ماھىر ئىشچى بارمۇ؟ ئەگەر بىر ئەر ئادالەتنى سۆيسە ،ئۇنىڭ ئەمگىكى پەزىلەتلىك .چۈنكى ئۇ باشقىلرغا تەمكىنلىك ۋە ئېھتىياتچانلىق ،ئادالەت ۋە چىدامچانلىقنى ئۆگىتىدۇ .بۇلر ئىنسانلرنىڭ ھاياتىدا بۇنىڭدىنمۇ پايدىلىق نەرسە بوللمايدىغان نەرسىلەردۇر .سۇليماننىڭ دانالىقى8:5-7 زۇلۇمغا ئۇچرىغانلرنى زۇلۇم قىلغۇچىنىڭ قولىدىن قۇتقۇزۇڭلر ،ھۆكۈم قىلغاندا ئۈمىدسىزلەنمەڭلر( .سىراخ)4:9 ھۈنەرۋەننىڭ قولى ئۈچۈن ئىش ماختاشقا ئەرزىيدۇ ،خەلقنىڭ دانا ھۆكۈمرانى ئۈچۈن سۆزلەيدۇ .سىراخ9:17 دانا سوتچى خەلقىگە تەلىم بېرىدۇ؛ ئەقىللىق ئادەمنىڭ ھۆكۈمىتىمۇ تەرتىپلىك بولىدۇ .خەلقنىڭ سوتچىسى ئۆزى قانداق بولسا ، ئەمەلدارلىرىمۇ شۇنداق بولىدۇ .شەھەرنىڭ ھۆكۈمرانى قانداق ئادەم بولسا ،ئۇ يەردە ياشايدىغانلرنىڭ ھەممىسى شۇنداق بولىدۇ . ئەقىلسىز پادىشاھ خەلقىنى ۋەيران قىلىدۇ ،ئەمما ھۆكۈمرانلرنىڭ ئەقىل-پاراسىتى بىلەن شەھەردە ئادەم كۆپىيىدۇ .سىراخ10: 1-3 پەرۋەردىگاردىن قورقۇش ھوقۇققا ئېرىشىشتىن بۇرۇن كېلىدۇ ،لېكىن قوپاللىق ۋە تەكەببۇرلۇق ئۇنىڭ يوقىلىشىدۇر .ئۇلۇغ كىشىلەر ، سوتچىلر ۋە ھۆكۈمرانلر شان-شەرەپكە ئېرىشىدۇ ،ئەمما ئۇلرنىڭ ئىچىدە پەرۋەردىگاردىن قورققان ئادەمدىن ئۇلۇغراق ئادەم يوق .سىراخ10:21،24 چۈنكى ئۇ پۈتۈن يەر يۈزىدىكى مىللەتلەرنى بۆلگەندە ،ھەر بىر خەلق ئۈستىدىن ھۆكۈمران قويدى؛ ئەمما ئىسرائىل پەرۋەردىگارنىڭ نېسىۋىسىدۇر( .سىراخ)17:17 پەرۋەردىگاردىن قورققانلر ئادىللىقنى تاپىدۇ ،ئادىللىقنى نۇرغا ئوخشاش يالقۇنجىتىدۇ .سىراخ32:16 ئۇ ياقۇپقا ئۆزىنىڭ ئەمرلىرىنى ۋە ھۆكۈملىرىنى بەردى ،شۇنداق قىلىپ ئۇ ياقۇپقا گۇۋاھلىقلرنى ئۆگىتىپ ،ئىسرائىلغا قانۇنلىرىنى ئۇقتۇردى .سىراخ45:17 داۋۇت رەھىمدىل بولغانلىقى ئۈچۈن مەڭگۈلۈك پادىشاھلىق تەختىگە ئىگە بولدى . 1ماككابىي2:57 شۇڭا خەلق شىموننىڭ ئىشلىرىنى ناخشا قىلىپ ئېيتتى ،ئۇ ئۆز خەلقىگە شان-شەرەپ ئېلىپ كېلىشنى ئويلىغانلىقتىن ،ئۇنى ئۆزلىرىنىڭ ۋالىيسى ۋە باش روھانىيسى قىلىپ تەيىنلىدى ،چۈنكى ئۇ بۇ ئىشلرنىڭ ھەممىسىنى قىلغان ،شۇنداقل ئۆز خەلقىگە بولغان ئادىللىقى ۋە ئېتىقادىنى ساقلپ قالغانلىقى ئۈچۈن ،شۇنداقل ئۆز خەلقىنى ئۇلۇغلش ئۈچۈن بارلىق ئاماللرنى قىلغان . 1ماككابىي14:35
پەرۋەردىگار بولغان خەلق ،خۇداسى ئۆز مىراسى قىلىپ تاللىغان خەلق بەختلىكتۇر .زەبۇر33:12
10