ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈشنىڭ خېتى. ھىرود ىونتۇس ىىلتۇسقا يېرۇسالېمنىڭ ۋالىيسى :تىنچلىق. مەن ۇەك ئەنسىرەيمەن .ۇۇلرنى ساڭا يازدىم ،ۇۇلرنى ئاڭلىغاندىن كېيىن ،مەن ئۈچۈن قايغۇغا چۈشىسەن .چۈنكى مەن ئۈچۈن سۆيۈملۈك قىزىم ھىرودىيا مۇز ئۈستىدە سۇ ۇار كۆلچەك ئۈستىدە ئويناۋاتقىنىدا ،ئۇنىڭ ئاستىدا سۇنۇپ كەتتى ،ىۈتۈن ۇەدىنى ىەسكە چۈشتى ،ۇېشى كېسىلىپ مۇز يۈزىدە قالدى .مانا ،ئانىسى ۇېشىنى لىڭشىتىپ ۇېشىنى لىڭشىتىپ قويدى ،مېنىڭ ئۆيۈم قاتتىق قايغۇ ئىچىدە .چۈنكى ،مەن ھەزرىتى ئەيسانى ئاڭلىغان چېغىمدا ،ئۇنىڭ يېنىغا كېلىشنى ئارزۇ قىلتتىم ،مەن ئۇنى يالغۇز كۆرەلەيمەن ۋە ئۇنىڭ سۆزىنى ئاڭليتتىم ،ۇۇ خۇددى ئىنسانلرنىڭ ئوغۇللىرىغا ئوخشايتتى .شۈۇھىسىزكى ،مەن چۆمۈلدۈرگۈچى يەھياغا قىلغان نۇرغۇن يامان ئىشلر ۋە مەسىھنى مەسخىرە قىلغانلىقىم ئۈچۈن ،مەن ھەققانىيلىقنىڭ مۇكاىاتىغا ئېرىشىمەن ،چۈنكى مەن يەر يۈزىدە ۇاشقىلرنىڭ ۇالىلىرىنىڭ قېنىنى تۆكتىم. شۇنىڭ ئۈچۈن ،خۇدانىڭ ھۆكۈملىرى ھەققانىيدۇر .چۈنكى ھەر ۇىر ئادەم ئۆزىنىڭ ئوي-ىىكىرلىرى ۇويىچە قوۇۇل قىلىدۇ .ئەمما سەن ئۇ خۇدا-ئىنساننى كۆرۈشكە ليىق ۇولغانلىقىڭ ئۈچۈن ،مەن ئۈچۈن دۇئا قىلىشىڭ كېرەك. ئوغلۇم ئازۇونىيۇسمۇ ئۆلۈم ئازاۇىدا. مەنمۇ ئازاب-ئوقۇۇەت ۋە سىناقتا ،چۈنكى مەندە تامچە ۇار .مەن ۇەك ئازاۇلىنىۋاتىمەن ،چۈنكى مەن سۇغا چۆمۈلدۈرۈشنى ۇاشلىغۇچىنى سۇغا زىيانكەشلىك قىلدىم .شۇڭا ،ئۇكام ،خۇدانىڭ ھۆكۈملىرى ھەققانىي. ئايالىم يەنە قىزىغا ۇولغان ۇارلىق قايغۇ-ھەسرەتلىرى ۇىلەن ئۇنىڭ سول كۆزىدە قارىغۇ ۇولۇپ قالدى ،چۈنكى ۇىز ھەققانىيلىق كۆزىنى قارىغۇ قىلماقچى ۇولدۇق .رەۇبىم مۇنداق دەيدۇ :يامانلىق قىلغۇچىلرغا تىنچلىق يوق .چۈنكى ،روھانىيلر ۋە تەۋرات قانۇنى يازغۇچىلرغا قاتتىق ئازاب كەلدى .چۈنكى ئۇلر سېنى ھەققانىي ئادەمگە تاىشۇرۇپ ۇەردى .چۈنكى ۇۇ دۇنيانىڭ خۇلسىسى ،ئۇلر يەھۇدىي ئەمەسلەرنىڭ ۋارىسى ۇولۇشقا قوشۇلدى .چۈنكى ،نۇر ىەرزەنتلىرى قوغلىنىدۇ ،چۈنكى ئۇلر ىەرۋەردىگار ۋە ئۇنىڭ ئوغلى ھەققىدە ۋەز-نەسىھەت قىلىنمىغان .شۇڭا ۇەللىرىڭىزنى ۇاغلڭ ۋە ھەققانىيلىقنى قوۇۇل قىلىڭ ،ئايالىڭىز ۇىلەن كېچە-كۈندۈز ئەيسانى ئەسلەسىز .ۇۇ ىادىشاھلىق سىلەر يەھۇدىي ئەمەسلەردۇر ،چۈنكى ۇىز (تاللنغان) كىشىلەر ھەققانىي ئادەمنى مەسخىرە قىلدۇق. ئەمدى ۇىزنىڭ تەلىپىمىز ۇار ،ئەي ىىلتۇس ،ۇىز ۇىر ۋاقىتتا ھاكىمىيەت يۈرگۈزگەنلىكىمىز ئۈچۈن ،ئۆيۈمنى ئەستايىدىللىق ۇىلەن دەىنە قىلىڭ .چۈنكى ،ۇىز روھانىيلر تەرىپىدىن ئەمەس ،ۇەلكى سېنىڭ ۇىلەن دەىنە قىلىنىشىمىز توغرا .مۇقەددەس يازمىلردا دېيىلگەندەك ،ئەيسا مەسىھ كەلگەندە ،ئۆچ ئالىدۇ. ئايالىڭىز ىروكل ۇىلەن ياخشى ئۆتۈڭ. مەن ساڭا قىزىمنىڭ ھالقا ۋە ئۆز ئۈزۈكىمنى ئەۋەتىمەن ،ئۇلر ساڭا مېنىڭ ئالدامچىلىقىمنىڭ ئەسلىمىسى ۇولسۇن .چۈنكى ۇەدىنىمدىن قۇرت تارقىلىشقا ۇاشلىدى ،مانا مەن ۋاقىتلىق ھۆكۈمنى تاىشۇرۇۋاتىمەن ،ھۆكۈمنىڭ كېلىشىدىن قورقىمەن .چۈنكى ھەر ئىككىسىدە تىرىك تەڭرىنىڭ خىزمىتى ئالدىدا تۇرىمىز .ئەمما ۋاقىتلىق ۇولغان ۇۇ ھۆكۈم ۇىر مەزگىل ،ھالبۇكى ،ئۇ مەڭگۈ ھۆكۈم. ۋالىي ىىلتۇسقا يازغان خېتىنىڭ ئاخىرى.
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
خېرودقا يېزىلغان خەت. ىىلتۇس ھىرود خانغا :تىنچلىق. ۇىلىڭ ۋە كۆرۈڭ ،ئەيسانى ماڭا تاىشۇرۇپ ۇەرگەن كۈندە ،مەن ئۆزۈمگە ئىچ ئاغرىتتىم ۋە ئۈچ كۈندىن كېيىن قەۇرىدىن تىرىلگەن ۋە ئۇنىڭدا خۇشاللىقىڭىزنى ئادا قىلغان كىشى ھەققىدە قوللىرىمنى يۇيۇپ گۇۋاھلىق ۇەردىم .ئەمما مەن ھازىر لاللتلردىن ۋە ئۇنىڭ قەۇرىسىنى كۆرگەن ئەسكەرلەردىن ئۇنىڭ ئۆلۈكتىن تىرىلگەنلىكىنى ئۆگىنىمەن .مەن ماڭا دېيىلگەن سۆزلەرنى لەزىملەشتۈردۈمكى ،ئۇ لەلىلىيە ئۆلكىسىدە ،ئوخشاش شەكىلدە ،ئوخشاش ئاۋازدا ،ئوخشاش تەلىماتتا ۋە ئەقىللىق شاگىرتلر ۇىلەن ھېچقانداق ئۆزگىرىشتە ۇولماستىن ،ۇەلكى دادىللىق ۇىلەن ئۇنىڭ قايتا تىرىلىشى ۋە مەڭگۈلۈك ىادىشاھلىقىنى تەشۋىق قىلدى. ئاسمان-زېمىن خۇشال ۇولىدۇ .مانا ،مېنىڭ ئايالىم ىروكل ئۇنىڭغا كۆرۈنگەن كۆرۈنۈشلەرگە ئىشىنىدۇ ،سەن ئۇلرنىڭ يامان غەرەزلىرى سەۋەۇىدىن ئەيسانى ئىسرائىل خەلقىگە تاىشۇرۇپ ۇېرىمەن دەپ ئەۋەتكەندە. ھازىر ئايالىم ىروكل ھەزرىتى ئەيسانىڭ تىرىلگەنلىكىنى ئاڭلپ ،لەلىلىيە ئۆلكىسىدە ىەيدا ۇولدى ،ئۇ يۈزۇېشى ۋە ئون ئىككى ئەسكىرىنى ئېلىپ قەۇرىگە قاراپ تۇرغان ئون ئىككى ئەسكەرنى ئېلىپ ،خۇددى كاتتا تاماشادەك مەسىھنىڭ چىرايىنى كۈتۈۋېلىشقا ۇاردى ۋە ئۇنى شاگىرتلىرى ۇىلەن كۆردى. ئۇلر ئورنىدىن تۇرۇپ ،ھەيران ۇولۇپ ،ئۇنىڭغا تىكىلىپ قاراپ تۇرغاندا ،ئۇ ئۇلرغا قاراپ : -ۇۇ نېمە؟ ماڭا ئىشىنەمسىز؟ ىروكل ، ۇىلىڭلركى ،خۇدا ئاتا-ۇوۋىلىرىغا ۇەرگەن ئەھدىدە ،ھالك ۇولغان ھەر ۇىر تەن سىز كۆرگەن ئۆلۈم ئارقىلىق ياشاش كېرەك دېيىلگەن. ھازىر ،كرېستكە مىخلنغان ئادەم ئىكەنلىكىمنى كۆرىسىز .مەن قەۇرىگە قويۇلغانغا قەدەر نۇرغۇن ئازاۇلرغا دۇچار ۇولدۇم .ھازىر ،مېنىڭ گېپىمنى ئاڭلڭ ۋە ئاتام -مەندىكى خۇداغا ئىشىنىڭ .چۈنكى مەن ئۆلۈمنىڭ سىملىرىنى ۇوشىتىپ ،شولنىڭ دەرۋازىسىنى تورمۇزلىدىم .مېنىڭ كېلىشىم ئاخىرلىشىدۇ. ئايالىم ىروكل ۋە رىملىقلر ۇۇ گەىلەرنى ئاڭلپ ،كېلىپ ماڭا يىغلپ كەتتى .چۈنكى ،ئۇلر ئۇنىڭغا قىلغان يامانلىقلىرىنى ئويلشقاندا ، ئۇلرمۇ ئۇنىڭغا قارشى ئىدى .شۇنداق قىلىپ ،مەنمۇ ئازاب-ئوقۇۇەتتە كارىۋىتىمنىڭ ئورۇندۇقىدا تۇرۇپ ،ماتەم كىيىمى كىيىپ ،ئايالىم ۇىلەن ئەللىك رىملىقلرنى ئېلىپ ،لەلىلىيە ئۆلكىسىگە كىردىم. مەن يولدا كېتىۋاتقاندا ،ۇۇ ئىشلرغا گۇۋاھلىق ۇەردىم .ھىرود ۇۇ ئىشلرنى مەندىن قىلدى ،ئۇ مەن ۇىلەن مەسلىھەتلەشتى ۋە مېنى قولۇمنى ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇشقا ،ھەممىگە ھۆكۈم قىلىدىغان كىشىگە ھۆكۈم قىلىشقا ۋە ھەققانىيلرنىڭ رەۇبى ۇولغان ھەققانىي ئادەمگە تاياق يېيىشكە قىستىدى .ئى ھىرود خان ئۇنىڭغا يېقىنلشقاندا ،ئەرشتىن قاتتىق ئاۋاز ۋە دەھشەتلىك گۈلدۈرماما ئاڭلندى ،يەر تىترەپ ،يېرۇسالېم ۇۇتخانىسىدا ئەزەلدىن كۆرۈلۈپ ۇاقمىغان تاتلىق ىۇراق چىقاردى .مەن يولدا تۇرغىنىمدا ،ىەرۋەردىگارىم مېنى كۆرۈپ ،شاگىرتلىرى ۇىلەن ىاراڭلشقاندا مېنى كۆردى .لېكىن مەن كۆڭلۈمدە دۇئا قىلدىم ،چۈنكى مەن ئۇنىڭ ماڭا تاىشۇرغانلىقىڭنى ،ئۇنىڭ يارىتىلغان نەرسىلەرنىڭ رەۇبى ۋە ھەممىنى ياراتقۇچى ئىكەنلىكىنى ۇىلەتتىم .ئەمما ۇىز ئۇنى كۆرگىنىمىزدە ،ھەممىمىز ئۇنىڭ ئايىغىنىڭ ئالدىدا يىقىلىپ چۈشتۇق .مەن قاتتىق ئاۋاز ۇىلەن« :ئى رەۇبىم ،مەن گۇناھ سادىر قىلىپ ،گۇناھ سادىر قىلدىم» دېدىم .مانا مەن سېنىڭ خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەنلىكىڭنى ۇىلىمەن ،مەن سېنىڭ ئىلھلىقىڭنى ئەمەس ،ئادىمىيلىكىڭنى كۆردۈم .ھىرود خان ۇەنى-ئىسرائىل ۇىلەن ۇىللە مېنى ساڭا يامانلىق قىلىشقا مەلبۇرلىدى. ئى رەۇبىم ،ئەي ئىسرائىل خۇداسى! ئايالىم قاتتىق ئازاۇلنغان ھالدا مۇنداق دېدى« :ئەرش ۋە زېمىننىڭ خۇداسى ،ئىسرائىلىيە خۇداسى ،مېنى ىونتيۇس ىىلتۇسنىڭ ئىش-ئىزلىرى ۋە ئىسرائىل ئەۋلدىنىڭ ئىرادىسى ۋە روھانىيلرنىڭ ئوغۇللىرىنىڭ ئوي-ىىكىرلىرى ۇىلەن مۇكاىاتلىماڭلر .ئەمما شان-شەرەىتە ئېرىمنى ئېسىڭىزدە تۇتۇڭ! رەۇبىمىز يېقىنلپ مېنى ۋە ئايالىمنى ۋە رىملىقلرنى ۇېقىپ چوڭ قىلدى .مەن ئۇنىڭغا قارىدىم ۋە ئۇنىڭ كرېستىنىڭ ئىزى ۇارلىقىنى كۆردۈم .ئۇ يەنە مۇنداق دېدى« :ۇارلىق ھەققانىي ئاتىلر قوۇۇل قىلىشنى ئۈمىد قىلغان ۋە كۆرمىگەن نەرسىلەرنى ئۆز دەۋرىڭىزدە زاماننىڭ رەۇبى ، ئىنسانئوغلى ،ئۇلۇغ خۇدانىڭ ئوغلى ،مەڭگۈ ئۆلۈكتىن تىرىلدى ،ئۇ ياراتقان ۋە مەڭگۈ ياراتقان ۇارلىق نەرسىلەر ۇىلەن ئۇلۇغلىنىدۇ. .1ئاۋگۇسۇس ،تىبېرىئۇس ۋە گاينىس دەۋرىدىكى يازغۇچىلرنىڭ ۇىرى لاستىنۇس ئۈچىنچى نۇتقىدا مۇنداق يازغان :ھازىر يېرۇسالېمدا كرېستكە مىخلنغان مەسىھنى كۆتۈرگەن لەلىلىيەلىك مەريەم ئېرى ۇىلەن ۇىللە ۇولمىغان .يۈسۈپ ئۇنى تاشلىمىدى .ئەمما يۈسۈپ ئايالى ۇولماي ،ۇەش ئوغلى ۇىلەن ئىلگىرىكى ئايالى ۇىلەن مۇقەددەسلىكنى داۋاملشتۇردى .مەريەممۇ يولسىز قالدى. 2.تېئودورۇس ۋالىي ىىلتۇسقا مۇنداق دەپ يازدى :ئالدىڭىزدا ىەلەستىنلىكلەر تەرىپىدىن كرېستكە مىخلنغانلىقى توغرىسىدا ئەرز قىلىنغان كىشى كىم؟ ئەگەر نۇرغۇن كىشىلەر ۇۇنى ھەققانىي تەلەپ قىلسا ،نېمىشقا ئۇلرنىڭ ھەققانىيلىقىغا قوشۇلمىدىڭ؟ ئەگەر ئۇلر ۇۇنى ناھەق تەلەپ قىلسا ،سەن قانداق قىلىپ قانۇنغا خىلىلىق قىلىپ ،ھەققانىيلىقتىن يىراق ۇولغان نەرسىگە ۇۇيرۇق قىلدىڭ؟
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
ىىلتۇس ئۇنىڭغا ئەۋەتتى : -چۈنكى ئۇ مېنىڭ كرېستكە مىخلشنى خالىمايدىغان ئالمەتلەرنى قىلغانلىقى ئۈچۈن ،ئەيىبلىگۈچىلەر« :ئۇ ئۆزىنى ىادىشاھ دەپ ئاتايدۇ ،مەن ئۇنى كرېستكە مىخلىدىم. 3.يۈسۈپ يۈسۈپ مۇنداق دېدى :ىادىشاھ ئاگرىپپا كۈمۈشتىن توقۇلغان لىباسنى كىيىپ ،قەيسەر تىياتىرخانىسىدىكى تاماشا كۆردى .كىشىلەر ئۇنىڭ كىيىمىنىڭ چاقناپ تۇرغانلىقىنى كۆرۈپ ،ئۇنىڭغا : -ھازىرغىچە ۇىز سەندىن قورقتۇق ،ۇۇنىڭدىن كېيىن سەن ئىنسانلرنىڭ تەۇىئىتىدىن ئۈستۈن تۇرىسەن .ئۇ ىەرىشتىنىڭ ئۈستىدە تۇرغانلىقىنى كۆرۈپ ،ئۇنى ئۇرۇپ ئۆلتۈردى. ىىلتۇسنىڭ ھىرودقا يازغان خېتىنىڭ ئاخىرى. ئۇ رەببىمىز ئەيسا مەسىھ ھەققىدە رىم ئىمپېراتورىغا يازغان ىونتۇس ىىلتنىڭ خېتى. ىونتيۇس ىىلتۇس تىبېرىئۇس قەيسەرگە -سالم: مەن ئاخىرقى قېتىم سىزگە تولۇق تونۇغان ئەيسا مەسىھكە ،گەرچە مەن خالىمىغان ۋە ئەنسىرىگەن ۇولساممۇ ،ئۇزۇن ئۆتمەي كىشىلەرنىڭ ئىرادىسى ۇىلەن ئاچچىق لازا تارتىلدى .ياخشى ھەقىقەتتە ،ھېچقانداق ياش ئەزەلدىن ۇۇنداق ياخشى ۋە قاتتىق ئادەم ۇولۇپ ۇاقمىغان ياكى ۇولمايدۇ .ئەمما كىشىلەر ئالايىپ تىرىشچانلىق كۆرسەتتى ،ئۇلرنىڭ ۇارلىق تەۋرات ئۇستازلىرى ،ۇاشلىقلىرى ۋە ئاقساقاللىرى ۇۇ ھەقىقەت ئەلچىسىنى ،ئۆز ىەيغەمبەرلىرىنى ۇىز ۇىلەن ۇىللە سىبىللرغا ئوخشاش كرېستكە مىخلشقا قوشۇلدى .ئۇ دارغا ئېسىلغاندا ئادەتتىن تاشقىرى ئالمەتلەر ىەيدا ۇولدى ،ىەيلسوىلرنىڭ ھۆكۈمىدە ىۈتۈن دۇنيانى ۋەيران قىلدى .ئۇنىڭ شاگىرتلىرى گۈللىنىدۇ ،ئۇلرنىڭ قىلمىشى ۋە ھاياتىنىڭ داۋاملىشىشى ۇىلەن خولايىننى ئىنكار قىلمايدۇ .ياق ،ئۇنىڭ نامىدا ئۇلر ئەڭ ىايدىلىق . 1ئەگەر كىشىلەر ئارىسىدا قاتتىق غەزەىلەنگەن توىىلڭنىڭ كېلىپ چىقىشىدىن ئەنسىرىمىگەن ۇولسام ،ۇەلكىم ۇۇ كىشى ۇىز ۇىلەن ۇىللە تۇرغان ۇولتتى .گەرچە مەن ئۆزۈمنىڭ خاھىشىمنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئەمەس ،ۇەلكى سىزنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتىڭىزگە سادىقلىق ۇىلەن مەلبۇرلنغان ۇولساممۇ ،ىۈتۈن كۈچۈم ۇىلەن تىرىشىپ ،ھەققانىي قاننىڭ سېتىلىشى ۋە ئازاب-ئوقۇۇەتلىرىنىڭ ئالدىنى ئالمىدىم ،ھەر ۇىر ئەيىبلەشتە گۇناھسىز ،ناھەق ،ئىنسانلرنىڭ يامان غەرەزلىرى ۇىلەن ،شۇنداقتىمۇ ،مۇقەددەس كىتاب چۈشەندۈرگەندەك ،ئۇلرنىڭ ھالك ۇولۇشى. خوش. 4-ئايدىكى كالىندارلرنىڭ 5-كۈنى. رەببىمىز ئەيسا مەسىھ ھەققىدە ھۆكۈمەت باشلىقى ىىلتنىڭ دوكلتى ئۇ رىمدىكى ئاۋگۇسۇس قەيسەرگە ئەۋەتىلگەن. رەۇبىمىز ئەيسا مەسىھ ىەلەستىن ۋە فىنسىيەنىڭ ۋالىيسى ىونتيۇس ىىلتۇسنىڭ دەۋرىدە كرېستكە مىخلنغان ۋاقىتلردا ،ۇۇ يەردە خاتىرىلەنگەن ئىشلر يېرۇسالېمدا يۈز ۇەردى ۋە يەھۇدىيلر رەۇبىگە قارشى قىلدى .شۇڭا ،ىىلتۇس ئۆزىنىڭ شەخسىي دوكلتى ۇىلەن ۇىللە رىمدىكى قەيسەرگە ئەۋەتىپ مۇنداق يازدى: ئەڭ كۈچلۈك ،ئاۋغۇست ،ئىلھىي ۋە قورقۇنچلۇق ئاۋگۇسۇس سېسارغا ،شەرقىي ئۆلكىنىڭ ۇاشقۇرغۇچىسى ىىلتۇس: مەن ئەڭ ئېسىل ئۇچۇرلرنى تاىشۇرۇۋالدىم ،نەتىجىدە مەن قورقۇنچ ۋە تىترەش ۇىلەن تۇتۇلدىم .چۈنكى مەن ۇاشقۇرىدىغان ۇۇ ئۆلكىدە ، شەھەرلىرىنىڭ ۇىرى يېرۇسالېم دەپ ئاتىلىدۇ ،ىۈتۈن يەھۇدىيلر ماڭا ھەزرىتى ئەيسا ئىسىملىك ۇىر ئادەمنى تاىشۇرۇپ ۇەردى ۋە ئۇنىڭغا نۇرغۇن ئەيىبلەشلەرنى ئېلىپ كەلدى ،ئۇلر دەلىل-ئىسپاتلر ۇىلەن ئىسپاتلىيالمىدى .ئەمما ئۇلر ئۇنى ۇىر ۇىدئەت ۇىلەن ئەيىبلىدى ،يەنى ئەيسا مەسىھ دەم ئېلىش كۈنىنىڭ دەم ئېلىش ئەمەسلىكىنى ،ياكى ئۇلر رىئايە قىلمايدىغانلىقىنى ئېيتتى .چۈنكى ئۇ شۇ كۈنى نۇرغۇن داۋالش ئۇسۇللىرىنى قوللىنىپ ،قارىغۇلرنى كۆردى ۋە ئاقساقلر مېڭىپ ،ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈردى ،ماخاۋ كېسىلىنى تازىلىدى ،ۇەدىنىنى ھەرىكەتلەندۈرۈش ياكى نېرۋىسىنى تىرەپ تۇرالمايدىغان ىالەچنى ساقايتتى ،ئەمما ىەقەت سۆزلەش ۋە سۆزلىيەلەيدىغان ۇولۇپ ،ئۇ ئۇلرغا مېڭىش ۋە يۈگۈرۈش ھوقۇقى ۇەردى ،ئۇلرنىڭ سۆزى ئارقىلىق ئۇلرنىڭ ئالىزلىقىنى يوقاتتى .ۇىزدە ۇار ۇولغان ئىلھلرغا غەلىتە ۇولغان يەنە ۇىر كۈچلۈك ئىش ۇار :ئۇ تۆت كۈن ئۆلۈپ كەتكەن ۇىر ئادەمنى تىرىلدۈردى ،ئۇنى يالغۇز سۆزى ۇىلەنل چاقىردى ، ئۆلگۈچى چىرىشكە ۇاشلىغاندا ،ئۇنىڭ لەسىتى يېتىشتۈرۈلگەن قۇرتلر تەرىپىدىن ۇۇزۇلۇپ ،ئىتنىڭ ىۇرىقى ۇار ئىدى .ئەمما ئۇنىڭ قەۇرىدە ياتقانلىقىنى كۆرۈپ ،ئۇنى يۈگۈرۈشكە ۇۇيرۇدى ،ۋە ئۆلگۈچىمۇ كېچىكىپ قالمىدى ،ئەمما ھۇلرىدىن كۈيئوغۇل ۇولغاچقا ،قەۇرىدىن چىقىپ ،مول ئەتىرلەر ۇىلەن تولدى .ئۇندىن ۇاشقا ،ناتونۇش كىشىلەر ۋە ئېنىق ئالۋاستىلرمۇ ۇار ،ئۇلر چۆل-ۇاياۋانلردا ئولتۇراقلشقان ، ھەمدە ئۇلرنىڭ گۆشىنى يەپ ،كال ۋە ئۆمىلەيدىغان نەرسىلەردەك ئايلىنىپ يۈرگەن ،ئۇ شەھەر ئاھالىلىرىگە ئايلنغان ۋە ۇىر ئېغىز سۆز ۇىلەن ئۇلرنى ئەقىلگە مۇۋاىىق قىلىپ ،ئۇلرنى ئەقىل-ىاراسەت ۋە كۈچلۈك ۇولۇشقا تەييارلىغان ،ھەمدە ئۇلرنى ۋەيران قىلىدىغان ناىاك روھلرنىڭ دۈشمىنى ۇىلەن ۇىللە ئېلىپ كەلگەن. يەنە كېلىپ ،قولى قۇرۇپ كەتكەن يەنە ۇىر ئادەم ۇار ئىدى ،ئۇ قولىل ئەمەس ،ۇەلكى ئادەمنىڭ ۇەدىنىنىڭ يېرىمى تاشقا ئوخشايتتى ،ئۇنىڭدا ئادەمنىڭ شەكلىمۇ ،ۇەدىنىنىڭ سىممېترىكلىكىمۇ يوق ئىدى :ھەتتا ئۇ ۇىر ئېغىز سۆز ۇىلەن ساقىيىپ ،ىۈتۈن ۇەدەننى ئەسلىگە كەلتۈردى. ئۇزۇندىن ۇۇيان قان مەسىلىسى ۇار ،تومۇر ۋە ئارتېرىيەسى چارچاپ كەتكەن ،ئادەم ۇەدىنىنى كۆتۈرمىگەن ،ۇىر ئۆلۈككە ئوخشاش ،ۋە كۈندە گەپ قىلمايدىغان ۇىر ئايال ،شۇڭا رايوندىكى ۇارلىق دوختۇرلر ئۇنى داۋالىيالمىدى ،چۈنكى ئۇنىڭدا ھاياتلىق ئۈمىدى قالمىدى .ۇىراق ،ھەزرىتى ئەيسا ئۆتۈپ كەتكەندىن كېيىن ،ئۇنىڭ سايىسى ئۇنىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە ئېرىشىپ ،كەينىدىن ئۇنىڭ كىيىمىنىڭ ئۇچىسىغا تەگدى ۋە
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
شۇ دەقىقىدە ،كۈچ ئۇنىڭ ھارغىن ىۇت-قوللىرىنى تولدۇردى ،ئۇ ھېچقاچان ئازاب-ئوقۇۇەت تارتمىغاندەك ،ئۇ ئۆز شەھىرى كەىەرناھۇمغا قاراپ يۈگۈرۈشكە ۇاشلىدى ،شۇنىڭ ۇىلەن ئۇ ئالتە كۈنلۈك سەىەردە يېتىپ ۇاردى. مەن يېقىندا خەۋەر قىلىنغان ۋە ئەيسانىڭ دەم ئېلىش كۈنى قىلغان ئىشلرنى ۇىلدىم .ھەمدە ئۇ ۇۇلردىنمۇ چوڭ مۆلىزىلەرنى كۆرسەتتى ، شۇڭا مەن ئۇنىڭ چوقۇنغان ئىلھلرغا قارىغاندا ئۇنىڭ قىلغان ئالايىپ مۆلىزىلىرىنى كۆردۈم. لېكىن ھىرود ،ئارخېلس ،فىلىپ ،ئانناس ۋە كايافاس ىۈتۈن كىشىلەر ۇىلەن ۇىللە ئۇنى ماڭا تاىشۇرۇپ ۇەردى .شۇنىڭ ئۈچۈن ،مەن ئۇنى كرېستكە مىخلشقا ۇۇيرۇدۇم ،مەن ئۇنى تۇنجى قېتىم ئۇرغان ۋاقتىمدا ،گەرچە ئۇنىڭدا يامان ئەيىبلەش ۋە مۇئامىلىدە ھېچقانداق سەۋەب تاىالمىدىم. ئۇ كرېستكە مىخلنغاندىن كېيىن ،دۇنيانىڭ ھەممە يېرىدە قاراڭغۇلۇق ۇار ئىدى ،قۇياش يېرىم كۈن قاراڭغۇلشتى ،يۇلتۇزلر ىەيدا ۇولدى ، ئەمما ئۇلردا ىارلق كۆرۈنمىدى .ئاي خۇددى قانغا ۇويالغاندەك يورۇقلۇقىنى يوقاتتى .ئايرىلغان دۇنيا يۇتۇۋېتىلدى .شۇنداق قىلىپ ، ۇۇتخانىنىڭ مۇقەددەس لايى ،ئۇلر ئېيتقاندەك ،يىقىلىپ چۈشكەندە يەھۇدىيلرنىڭ ئۆزىگە كۆرۈنمەيتتى ،ئەمما ئۇلر يەر يۈزىدىكى ئۆستەڭنى ۋە ئارقا-ئارقىدىن گۈلدۈرماما گۈلدۈرلىگەنلىكىنى ھېس قىلدى .ۇۇ ۋەھىمە ئىچىدە ،يەھۇدىيلر ئۆزلىرى گۇۋاھلىق ۇەرگەندە ، ئۆلۈكلەر قايتا تىرىلگەندەك كۆرۈندى ۋە ئۇلر ئىبراھىم ،ئىسھاق ،ياقۇپ ۋە ئون ئىككى ئاتا-ۇوۋىلىرى ،مۇسا ۋە ئايۇىنىڭ ئېيتقىنىدەك ئۈچ مىڭ ۇەش يۈز يىل ئىلگىرى قازا قىلغان .مەن ئۆزۈمنىڭ تېنىدە ىەيدا ۇولغانلىقىنى كۆرگەن نۇرغۇن كىشىلەر ۇار ئىدى ،ئۇلر يەھۇدىيلرغا ، ئۇلر سادىر قىلغان قانۇنغا خىلىلىق قىلىش ۋە يەھۇدىيلرنىڭ ۋە ئۇلرنىڭ قانۇنىنىڭ ۇۇزۇلۇشى سەۋەۇىدىن نالە قىلدى. يەر تەۋرەشنىڭ ۋەھىمىسى تەييارلىقنىڭ ئالتىنچى سائەتتىن توققۇزىنچى سائەتكىچە داۋاملشتى .ھەىتىنىڭ ۇىرىنچى كۈنى كەچ ۇولغاندا ، ئاسماندىن ۇىر ئاۋاز ئاڭلندى ،ئاسمان ۇاشقا كۈنلەرگە قارىغاندا يەتتە ھەسسە يورۇق ۇولدى .كېچىنىڭ ئۈچىنچى سائەتتە قۇياش ئىلگىرىكىگە قارىغاندا تېخىمۇ يورۇق ۇولۇپ ،ىۈتۈن يېرىم شارنى يورۇتتى .تۇيۇقسىز ۇوراندا چاقماق چاققاندەك ،ۇوي ئېگىزلىكى ۋە شان-شەرەىتىن ھالقىغان ئادەملەرمۇ كۆرۈلدى ،سان-ساناقسىز ساھىبجامال ۋارقىراپ-لارقىراپ كەتتى ،ئۇلرنىڭ ئاۋازى قاتتىق گۈلدۈرمامادەك ئاڭلندى ،كرېستكە مىخلنغان ئەيسا يەنە تىرىلدى :ھەدىسنىڭ يەر ئاستى ئېقىنلىرىدىكى قۇل ۇولغان ھەدىستىن كەل! يەر يۈزىدىكى ئۆستەڭ ۇولسا تېگى يوقتەك ئىدى .ئەمما ئۇ ئاسماندا ۋارقىراپ-لارقىراپ ،تىرىلگەن ئۆلۈكلەر ئارىسىدا لەسەتتە ماڭغانلر ۇىلەن يەرنىڭ ئۇلى ىەيدا ۇولدى .ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرگەن ۋە ھەدىيسنى ۇاغلىغان كىشى« :شاگىرتلىرىمغا ئېيتقىنكى ،ئۇ لەلىلىيە ئۆلكىسىگە ۇارىدۇ ،ئۇ يەردە ئۇنى كۆرىسىز. شۇ كېچە يورۇقلۇق توختىمىدى .نۇرغۇن يەھۇدىيلر ئەتىسى ئەيساغا قارشى چىققانلرنىڭ كۆىىنچىسى تېپىلمىسۇن دەپ يۇتۇۋېلىپ يەر يۈزىدە ئۆلۈپ كەتتى .يەنە ۇەزىلەر ھېچقايسىمىز كۆرۈپ ۇاقمىغان ئەرلەرنىڭ قىياىىتىنىڭ قايتا كۆتۈرۈلگەنلىكىنى كۆردى .يەھۇدىيلرنىڭ ۇىر ئىبادەتخانىسى يېرۇسالېمنىڭ ئۆزىدە يالغۇز قالدى ،چۈنكى ئۇلرنىڭ ھەممىسى ۇۇ خاراۇىلىكتە غايىب ۇولدى. شۇڭلشقا ۇۇ تېرورلۇقتىن ھەيران قالدىم ۋە ئەڭ قورقۇنچلۇق تىترەپ كەتتىم ،ئۇ ۋاقىتتا كۆرگەنلىرىمنى يازدىم ۋە ئۇنى ئالىيجاناۇلىقىڭىزغا ئەۋەتتىم .مەن يەھۇدىيلرنىڭ ئەيساغا قارشى قىلغان ئىشلىرىنى قىستۇرۇپ ،ئۇنى ئىلھلىقىڭغا ئەۋەتتىم. يەھۇدىيە ۋالىيسى ىونتۇس ىىلتنىڭ دوكلتى بۇ رىمدىكى تىبېرىئۇس قەيسەرگە ئەۋەتىلگەن. ئەڭ كۈچلۈك ،ئاۋغۇست ،قورقۇنچلۇق ۋە ئىلھىي ئاۋگۇسۇسقا ،شەرقىي ئۆلكىنىڭ ۇاشقۇرغۇچىسى ىونتيۇس ىىلتۇس. مەن ۇۇ يازمىلىرىم ئارقىلىق سىزنىڭ ياخشىلىقىڭىزغا يەتكۈزۈشنى قارار قىلدىم ،گەرچە نۇرغۇن قورقۇنچ ۋە تىترەش ،ئەڭ مۇنەۋۋەر ىادىشاھ ،ھازىرقى ئەھۋال ،نەتىجىدە كۆرسىتىلگەندەك .چۈنكى ،مەن ۇۇ ئۆلكىنى ۇاشقۇرغىنىمدا ،خولايىنىم ،يېرۇسالېم دەپ ئاتىلىدىغان شەرقتىكى شەھەرلەرنىڭ ۇىرى ۇولغان يەھۇدىيلرنىڭ مىللىتى ئىبادەتخانىسى سېلىنغان خاتىرلەملىكىڭنىڭ ۇۇيرۇقى ۇويىچە ،نۇرغۇن يەھۇدىيلر يىغىلىپ ،ماڭا ھەزرىتى ئەيسا ئىسىملىك ۇىر ئادەمنى تاىشۇرۇپ ۇەردى .ئەمما ئۇلر ئۇنى ھېچ ئىشتا ئەيىبلىيەلمىدى .ئەمما ئۇلردا ۇىر ۇىدئەت ۇار ،ئۇ دەم ئېلىش كۈنىنى ئۇلرنىڭ مۇۋاىىق ئارام ئەمەسلىكىنى ئېيتتى. ھازىر ئىنسان نۇرغۇن ساقىيىش ۋە ياخشى ئىشلرنى قىلدى :ئۇ قارىغۇلرنىڭ كۆرۈشىگە سەۋەب ۇولدى ،ماخاۋ كېسىلىنى تازىلىدى ، ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈردى ،ىالەچنى ساقايتتى ،ئۇ ھېچ ھەرىكەت قىللمايتتى ،ئەمما ئاۋازى ۇار ،سۆڭەكلىرى ئۇلرنىڭ ئورنىدا ئىدى .ھەمدە ئۇلرغا مېڭىشقا ۋە يۈگۈرۈشكە كۈچ-قۇۋۋەت ئاتا قىلدى .ئۇ يەنە ئىلھلىرىمىز ئارىسىدا غەلىتە ۇولغان يەنە ۇىر كۈچلۈك ئىشنى قىلدى ،ئۇ ئۆلۈكتىن لزارنى تىرىلدۈردى ،ئۇ تۆت كۈن قازا قىلغان لزارنى يالغۇز ۇىر ئېغىز سۆز ۇىلەنل ئۆلدى .ئۇ قەۇرىدە ياتقان ھامىلىنىڭ لەسىتىنى يۈگۈرۈشكە ۇۇيرۇدى ۋە ھۇلرىسىدىن كۈيئوغۇل ۇولۇش سۈىىتى ۇىلەن تاتلىق ئەتىر ۇىلەن تولغان قەۇرىدىن چىقتى .يەنە ۇەزىلىرى لىن-ئالۋاستىلر تەرىپىدىن ئازاب-ئوقۇۇەتكە دۇچار ۇولۇپ ،تۇرالغۇلىرى چۆل-ۇاياۋانلردا ۇولۇپ ،ىۇت-قوللىرىنىڭ گۆشىنى يەپ ، ئۆمىلەپ يۈرگەن ھايۋانلر ۋە ياۋايى ھايۋانلرنىڭ ئارىسىغا ۇېرىپ-كېلىپ ،ئۆز ئۆيلىرىدىكى شەھەرلەردە تۇرۇشقا ۇاشلىدى ۋە ۇىر ئېغىز سۆز ۇىلەن ئۇلرنى ئەقىلگە مۇۋاىىق قىلدى ۋە ئۇلرنى لىن-ئالۋاستىلر ۇىلەن ھەيدەپ چىقىرىلغان لىنلرنى قوغلپ چىقاردى .ئۇلر .يەنە كېلىپ ،قولى قۇرۇپ كەتكەن ،ئازاب-ئوقۇۇەت ئىچىدە ياشىغان ،ھەتتا ۇەدىنىنىڭ يېرىمىمۇ ئاۋازى چىقمىغان يەنە ۇىرسى يالغۇز سۆز ۇىلەنل ساقىيىپ كەتتى .ئۇزۇندىن ۇۇيان قان مەسىلىسى ۇار ۇىر ئايال ،شۇڭا ئالرىلىپ چىقىش سەۋەۇىدىن ئۇنىڭ سۆڭەكلىرىنىڭ ۇارلىق
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
ۇوغۇملىرى كۆرۈندى ۋە ئەينەكتەك ىارقىراپ كەتتى ،چۈنكى ۇارلىق دوختۇرلر ئۇنى ئۈمىدسىزل ئىشتىن ۇوشاتتى ،ھەمدە ئۇنى تازىلىمىدى ،چۈنكى ئۇنىڭدا ساغلملىقتىن ئۈمىد يوق ئىدى .ۇىراق ،ھەزرىتى ئەيسا يولدىن ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ ،كىيىملىرىنىڭ كەينىدىن تەگدى ۋە شۇ سائەتتە ۇەدىنىنىڭ كۈچى ئەسلىگە كەلدى ،ئۇ خۇددى ئازاب-ئوقۇۇەت يوقتەك ساقىيىپ ،ئۆز شەھىرى ىانېس شەھىرىگە قاراپ تېز يۈگۈرۈشكە ۇاشلىدى .ۇۇ ئىشلر شۇنداق ۇولدى :لېكىن يەھۇدىيلر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ۇۇ ئىشلرنى شەنبە كۈنى قىلغانلىقىنى خەۋەر قىلدى. مەن ئۇنىڭ ۇىز چوقۇنىدىغان ئىلھلرغا قارىغاندا تېخىمۇ چوڭ مۆلىزە ياراتقانلىقىنى كۆردۈم .ئۇنىڭدىن كېيىن ھىرود ،ئارخېلس ۋە فىلىپ ، ئانناس ۋە كايافاس ۇارلىق كىشىلەر ۇىلەن ۇىللە ماڭا تاىشۇرۇپ ۇەردى .نۇرغۇن كىشىلەر ماڭا قارشى قاليمىقانچىلىق چىقارغانلىقى ئۈچۈن ، مەن ئۇنى كرېستكە مىخلشقا ۇۇيرۇدۇم. ئۇ كرېستكە مىخلنغاندىن كېيىن ،دۇنيانىڭ ھەممە يېرىگە قاراڭغۇلۇق كەلدى .قۇياش ىۈتۈنلەي يۇشۇرۇنغان ۇولۇپ ،تېخى كۈن چىقمىغان ۋاقىتتا ئاسمان قاراڭغۇ كۆرۈندى ،شۇنداق قىلىپ يۇلتۇزلر كۆرۈندى ،گەرچە ئۇلر يەنىل ىارقىراقلىقىنى خىرەلەشتۈرگەن ۇولسىمۇ ، شۇڭلشقا ،مېنىڭچە ،سىزنىڭ ئالىيجاناۇلىقىڭىز دۇنيانىڭ ھەممە يېرىدە چىراغلىرىنى ئالتىنچى سائەتتىن كەچكىچە ياندۇرغانلىقىنى ۇىلمەيدۇ. قانغا ئوخشايدىغان ئاي ،گەرچە تولۇق ۇولسىمۇ ،كېچىچە ىارقىراپ تۇرمىدى ،يۇلتۇزلر ۋە ئورىئون ئۇلر سادىر قىلغان گۇناھ سەۋەۇىدىن يەھۇدىيلرغا نالە قىلدى. ھەىتىنىڭ ۇىرىنچى كۈنى ،يەنى كېچىنىڭ ئۈچىنچى سائەت ئەتراىىدا ،قۇياش ئەزەلدىن كۆرۈلۈپ ۇاقمىغاندەك كۆرۈندى ،ىۈتكۈل ئاسمان يورۇق ۇولدى .چاقماق چاققاندا ،ئېگىز ۇويلۇق ،چىرايلىق كىيىم-كېچەك ۋە تەسۋىرلىگۈسىز شان-شەرەىكە ئىگە ۇەزى كىشىلەر ھاۋادا ىەيدا ۇولدى ۋە سان-ساناقسىز ىەرىشتىلەر ۋارقىراپ-لارقىراپ« :ئەڭ ئۇلۇغ خۇداغا شان-شەرەپ ،يەر يۈزىدە تىنچلىق ،ئىنسانلر ئارىسىدا ياخشى ئىرادە :ھەدىسنىڭ چوڭقۇرلۇقىدىكى قۇللر! ئۇلرنىڭ ئاۋازى ۇىلەن ۇارلىق تاغلر ۋە تاغلر لەرزىگە كەلدى ،تاشلر ئىجارىگە ۇېرىلدى ۋە يەر يۈزىدە چوڭ ئۆڭكۈرلەر ياسالدى ،شۇنىڭ ۇىلەن ھاڭنىڭ لايلىرى كۆرۈندى. ۋەھىمە ئىچىدە قازا قىلغانلرنىڭ قايتا تىرىلگەنلىكى كۆرۈلدى ،شۇنىڭ ۇىلەن ئۇنى كۆرگەن يەھۇدىيلر« :ۇىز ئىبراھىم ،ئىسھاق ،ياقۇپ ۋە ئون ئىككى ئاتا-ۇوۋىلىرىنى كۆردۇق ،ئۇلر تەخمىنەن ئىككى مىڭ ۇەش يۈز يىل ئىلگىرى ۋاىات ۇولدى ،ۇىز نۇھنى لەسەتتە ئېنىق كۆردۇق .خاليىقنىڭ ھەممىسى ئايلىنىپ يۈرۈپ ،يۇقىرى ئاۋازدا خۇداغا مەدھىيە ئوقۇدى« :ئۆلۈكلەردىن تىرىلدۈرۈلگەن ىەرۋەردىگارىمىز ىەرۋەردىگارىمىز ۇارلىق ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈردى ،ھەدىسنى ۇۇزۇۋەتتى ۋە ئۆلتۈردى. شۇڭا ،خولام ىادىشاھىم ،ىۈتۈن كېچىدە نۇر ئۆچمىدى .لېكىن نۇرغۇن يەھۇدىيلر ئۆلدى ،ھەمدە شۇ كۈنى كەچتە ئۆڭكۈرگە غەرق ۇولۇپ يۇتۇۋېلىندى ،ھەتتا ئۇلرنىڭ لەسىتىمۇ كۆرۈنمەيتتى .ھازىر دېمەكچىمەنكى ،يەھۇدىيلرنىڭ ئەيساغا قارشى سۆز قىلغانلىرى ئازاۇلندى .يېرۇسالېمدا ۇىر ئىبادەتخانا قالدى ،چۈنكى ئەيساغا قارشى تۇرغان ۇارلىق ئىبادەتخانىلر ۇەك كۆپ ئىدى. شۇڭلشقا ،ۇۇ تېرورلۇق ئارقىلىق ھەيران قالدىم ۋە قاتتىق تىترەپ تۇتۇلدىم ،شۇ سائەتتە مەن ئۇلرنىڭ قىلغانلىرىنىڭ ھەممىسىنى يېزىشقا ۇۇيرۇدۇم ،ھەمدە ئۇنى سېنىڭ كۈچۈڭگە ئەۋەتتىم. ىىلتنىڭ سوتلىنىشى ۋە ئەيىبلىنىشى. ھازىر ۇۇ خەتلەر رىملىقلرنىڭ شەھىرىگە كېلىپ ،قەيسەرگە ئوقۇلغاندا ئاز ساندىكى كىشىلەرل ئوقۇلغاندا ،ئۇلرنىڭ ھەممىسى قورقۇپ كەتتى ،چۈنكى ،ىىلتۇسنىڭ گۇناھلىرى ۇىلەن دۇنيانىڭ ھەممە يېرىدە قاراڭغۇلۇق ۋە يەر تەۋرەش يۈز ۇەردى .قەيسەر غەزەىكە تولغان ئەسكەرلەرنى ئەۋەتىپ ،ىىلتۇسنى ئەسىرگە ئېلىپ كېلىشكە ۇۇيرۇدى. ئۇ رىملىقلرنىڭ شەھىرىگە ئېلىپ كېلىنگەندە ،قەيسەر ئۇنىڭ كەلگەنلىكىنى ئاڭلپ ،ئىلھلرنىڭ ۇۇتخانىسىدا ،ۇارلىق كېڭەش ىالتاسىنىڭ ، ىۈتۈن قوشۇننىڭ ۋە ىۈتۈن كۈچ-قۇۋۋىتى ۇىلەن ۇىللە ئولتۇرۇپ ،ىىلتۇسنىڭ كىرىش ئېغىزىدا تۇرۇشقا ۇۇيرۇدى .قەيسەر ئۇنىڭغا« :ئەڭ ئىپلس ئادەم ،ئۇ كىشىنىڭ قىلغان چوڭ مۆلىزىلىرىنى كۆرگىنىڭدە ،نېمىشقا ۇۇنداق قىلىشقا لۈرئەت قىلدىڭ؟ يامان ئىش قىلىشقا لۈرئەت قىلىپ ،ىۈتۈن دۇنيانى ۋەيران قىلدىڭ. ىىلتۇس مۇنداق دېدى :ىادىشاھ ۋە ئاىتوماتىك ،مەن ۇۇ ئىشلردا گۇناھكار ئەمەس ،لېكىن چۆكمە ۋە گۇناھكار يەھۇدىيلرنىڭ توىى. قەيسەر : -ئۇلر كىملەر؟ ىىلتۇس ھىرود خان ،ئارخېلس ،فىلىپ ،ئانناس ۋە كايافاس ۋە ىۈتۈن يەھۇدىيلر دېدى .قەيسەر مۇنداق دېدى : «نېمە ئۈچۈن ئۇلرنىڭ مەقسىتىنى ئەمەلگە ئاشۇردىڭ؟ ىىلتۇس مۇنداق دېدى :ئۇلرنىڭ مىللىتى توىىلڭچى ۋە ۇويسۇنمايدۇ ،سېنىڭ كۈچۈڭگە ۇويسۇنمايدۇ .قەيسەر مۇنداق دېدى« :ئۇلر ئۇنى ساڭا تاىشۇرغاندا ،ئۇنى چوقۇم ۇىخەتەر قىلىپ ،مېنىڭ يېنىمغا ئەۋەتكەن ۇولۇشىڭ كېرەك ،دوكلتتا ئېيتقىنىدەك ،ئادىل ۋە ياخشى مۆلىزىلەرنى كۆرسەتكەن ۇۇنداق ئادەمنى كرېستكە مىخلشقا قوشۇلمىدىڭ. 1 چۈنكى ،مۆلىزىلەر ئارقىلىق ئەيسا مەسىھ يەھۇدىيلرنىڭ ىادىشاھى ۇولغان. قەيسەر ۇۇ سۆزنى ۋە ئۆزى مەسىھنىڭ ئىسمىنى قويغاندا ،نۇرغۇن ئىلھلر ۇىر يەرگە يىقىلدى ۋە قەيسەر كېڭەش ىالتاسى ۇىلەن ۇىللە ئولتۇرغان توىادەك ۇولۇپ كەتتى .قەيسەرنىڭ يېنىدا تۇرغان كىشىلەرنىڭ ھەممىسى ۇۇ سۆزنىڭ ئېيتىلىشى ۋە ئىلھلىرىنىڭ يىقىلىشى سەۋەۇىدىن تىترەپ كەتتى ۋە قورقۇپ تۇتۇلۇپ ،ھەممىسى كېتىپ قالدى ،ھەر ۇىر ئادەم نېمە ئىش ۇولغانلىقىنى ئويلپ ئۆيىگە كەتتى. قەيسەر ىىلتۇسنى ئەيساغا ئائىت ھەقىقەتنى ۇىلىش ئۈچۈن ۇىخەتەر ساقلشقا ۇۇيرۇدى.
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
ئەتىسى قەيسەر ۇارلىق كېڭەش ىالتاسى ۇىلەن ۇىللە ىارلمېنت ۇىناسىدا ئولتۇرغاندا ،ئۇ ىىلتۇسنى يەنە سوراشنى ئۈستىگە ئالدى .قەيسەر : «راست گەىنى قىل ،ئەڭ ئىپپەتسىز ئادەم ،چۈنكى ئەيساغا قارشى قىلغان يامان غەرەزلىرىڭ ۇىلەن ۇۇ يەردە ھەتتا سېنىڭ يامان ئىشلىرىڭنىڭ ئىلھلرنىڭ ھالك ۇولغانلىقىدا نامايان ۇولدى» دېدى .ئېيتقىنكى ،كرېستكە مىخلنغان كىم؟ چۈنكى ئۇنىڭ ئىسمى ۇارلىق ئىلھلرنى ھالك قىلدى .ىىلتۇس مۇنداق دېدى« :ھەقىقەتەن ئۇنىڭ خاتىرىلىرى راست .چۈنكى مەن ھەتتا ئۇنىڭ ئەسەرلىرى ئارقىلىق ئۇنىڭ ۇىز چوقۇنىدىغان ۇارلىق ئىلھلردىن ئۇلۇغ ئىكەنلىكىگە قايىل ۇولدۇم .قەيسەر مۇنداق دېدى« :ئۇنداقتا ،سەن نېمىشقا ئۇنىڭغا قارشى ۇۇنداق لاسارەتلىك ۋە ئىشلرنى قىلىپ ،ئۇنى ۇىلمەيسەن ياكى ھۆكۈمەتكە ۇەزى يامانلىقلرنى ليىھەلەىسەن؟ ىىلتۇس مۇنداق دېدى :مەن ئۇنى قانۇنسىز ۋە خۇداسىز يەھۇدىيلرنىڭ قانۇنغا خىلىلىق قىلغانلىقى ۋە ئاسىيلىق قىلغانلىقى ئۈچۈن قىلدىم. قەيسەر غەزەىكە تولدى ۋە ۇارلىق كېڭەش ىالتاسى ۋە ئەمەلدارلىرى ۇىلەن كېڭەشتى ۋە يەھۇدىيلرغا قارشى مۇنداق ۇۇيرۇق يېزىشقا ۇۇيرۇدى: - شەرقىي دۆلەتتە ۇىرىنچى ئورۇندا تۇرىدىغان لىچىئانۇسقا .سالم: مەن يېقىندا يېرۇسالېم ۋە ئۇنىڭ ئەتراىىدىكى شەھەرلەردە ياشايدىغان يەھۇدىيلرنىڭ قىلغان لاسارەتلىرى ۋە ئۇلرنىڭ قانۇنسىز قىلمىشلىرى ، ئۇلرنىڭ ىىلتۇسنى ئەيسا دەپ ئاتىلىدىغان مەلۇم ئىلھنى كرېستكە مىخلشقا مەلبۇرلىغانلىقى ،ۇۇ ئارقىلىق ئۇلرنىڭ چوڭ گۇناھلىرى قاراڭغۇلىشىپ ۋەيرانچىلىققا ئۇچرىغانلىقى ماڭا ئۇقتۇرۇلدى .شۇڭلشقا ،ۇىر تۈركۈم ئەسكەرلەر ۇىلەن شۇ يەرگە دەرھال ۇېرىپ ،ئۇلرنىڭ ۇۇ ىەرمان ۇىلەن قۇللۇققا ۇويسۇنىدىغانلىقىنى ئېلن قىلىڭ .ئۇلرغا ۇويسۇنۇش ۋە ئۇلرغا قارشى تۇرۇش ۋە ئۇلرنى ھەرقايسى دۆلەتلەرگە چېچىش ،ئۇلرنى قۇل قىلىش ۋە ئۆز مىللىتىنى ىۈتۈن يەھۇدىيەدىن قوغلپ چىقىرىش ئارقىلىق ،ۇۇ ئىش تېخى كۆرۈنمىگەن يەردە ، ئۇلرنىڭ رەزىللىك ۇىلەن تولغانلىقىنى كۆرسىتىپ ۇېرىدۇ. ۇۇ ىەرمان شەرقىي دۆلەتكە كىرگەندە ،لىكيانۇس ۇۇ ىەرماندىن قورقۇپ ۇويسۇندى ۋە ۇارلىق يەھۇدىيلرنى ئىسراپ قىلدى ۋە يەھۇدىيەدە قېلىپ قالغانلرنى يەھۇدىي ئەمەسلەر ئارىسىغا تارقالغانلر ۇىلەن قۇل ۇولۇشقا ۇاشلىدى ،ۇۇنىڭ ۇىلەن قەيسەرنىڭ ۇۇ ئىشلرنىڭ شەرقتىكى يەھۇدىيلرغا قارشى ئېلىپ ۇېرىلغانلىقى ۋە ئۇنى رازى قىلىش ئۈچۈن. يەنە قەيسەر ىىلتۇستىن سوئال سوراشنى قارار قىلدى ۋە ىىلتۇسنىڭ ۇېشىنى كېسىۋېتىشكە ۇۇيرۇق چۈشۈرۈپ ،ىىلتۇسنىڭ ۇېشىنى كېسىشكە ۇۇيرۇدى ۋە مۇنداق دېدى« :مەسىھ دەپ ئاتالغان ھەققانىي ئادەمگە قول قويغاندا ،ئۇمۇ مۇشۇنىڭغا ئوخشاش يىقىلىدۇ ،قۇتۇلۇش تاىالمايدۇ. ىىلتۇس ئۇ يەرگە كېلىپ لىمجىت دۇئا قىلىپ مۇنداق دېدى« :ئى رەۇبىم ،مېنى يامان ئىبرانىيلر ۇىلەن يوقىتىپ قويما ،چۈنكى مەن ساڭا ئەمەس ،ۇەلكى قانۇنسىز يەھۇدىيلر مىللىتى ئۈچۈن قول سېلىپ قويماسلىقىم كېرەك ئىدى .شۇڭا ،ۇۇ مېنىڭ گۇناھلىرىم ئۈچۈن مېنى ھالك قىلماڭلر ،ئى رەۇبىم ،ۋە مېنىڭ كرېستكە مىخلىنىشىڭنى ئالدىن ئېيتىشقا ئۆگەتكەن سەن ئۆلۈپ كەتكەن ۋاقتىمدا مەن ۇىلەن ۇىللە تۇرغان خىزمەتكارىڭ ىروكلدىكى يامانلىقنى ئۇنتۇپ قالما .ئۇنى مېنىڭ گۇناھىم ۇىلەن لازالىماڭلر ،ۇەلكى ۇىزنى مەغپىرەت قىلغىن ،ۇىزنى ھەققانىي ئادەملىرىڭ قاتارىدا سانىغىن .ىىلتۇس دۇئاسىنى تۈگەتكەندىن كېيىن ،ئەرشتىن« :ئەۋلدلر ۋە يەھۇدىي ئەمەسلەرنىڭ ئائىلە- تاۋاۇىئاتلىرى سېنى ۇەختلىك دەپ چاقىرىدۇ ،چۈنكى ىەيغەمبەرلەرنىڭ مەن توغرۇلۇق ئېيتقانلىرىنىڭ ھەممىسى سېنىڭ قولۇڭدا ئەمەلگە ئاشتى .مەن ئىككىنچى قېتىم كەلگىنىمدە ،سەن ئىسرائىلنىڭ ئون ئىككى قەۇىلىسىگە ۋە مېنىڭ ئىسمىمنى ئېتىراپ قىلمىغانلرغا ھۆكۈم قىلي. ىاۋلۇس ىىلتۇسنىڭ ۇېشىنى كېسىپ ،ىەرۋەردىگارنىڭ ۇىر ىەرىشتىسىنى قوۇۇل قىلدى .ئايالى ىروكل ىەرىشتىنىڭ كېلىپ ئۇنىڭ ۇېشىنى تاىشۇرۇۋالغانلىقىنى كۆرۈپ ،ئۇمۇ خۇشاللىققا چۆمگەن ھالدا دەرھال ئەرۋاھىدىن ۋاز كېچىپ ،ئېرى ۇىلەن دەىنە قىلىنغان. ئەيسانى ئەيىبلىگەن ىىلتنىڭ ئۆلۈمى. ھازىر رىملىقلرنىڭ ئىمپېراتورى تىبېرىئۇس قەيسەر ئېغىر كېسەلگە گىرىپتار ۇولۇپ قالغاندا ،يېرۇسالېمدا مەلۇم ۇىر دوختۇرنىڭ ئىسمى ئەيسا ۇارلىقىنى ئاڭلپ ،ۇارلىق كېسەللىكلەرنى ئۆزىنىڭ سۆزى ۇىلەنل ساقايتتى .ئۇ يەھۇدىيلر ۇىلەن ىىلتۇسنىڭ ئۇنى ئۆلتۈرگەنلىكىنى ۇىلمىگەچكە ،ئۇنىڭ خىزمەتچىسىدىن ۇىرى ۋولۇسيانۇسقا« :دېڭىزدىن ئۆتسىڭىزل تېز مېڭىڭ ،خىزمەتكارىم ۋە دوستۇم ىىلتۇسقا مېنى ئەسلىدىكى سالمەتلىكىمنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئۈچۈن ۇۇ دوختۇرنى ئەۋەتىپ ۇېرىڭ» دېدى .ۋولۇسيانۇس ئىمپېراتورنىڭ ۇۇيرۇقىنى ئاڭلىغاندىن كېيىن دەرھال يولغا چىقىپ ،ئۇنىڭ ۇۇيرۇغىنىدەك ىىلتۇسنىڭ يېنىغا كەلدى .ئۇ يەنە ىىلتۇسقا تىبېرىئۇس قەيسەرنىڭ ئۆزىگە نېمىلەرنى قىلغانلىقىنى سۆزلەپ ۇەردى ۋە مۇنداق دېدى« :رىملىقلرنىڭ ئىمپېراتورى تىبېرىئۇس قەيسەر ،ۇۇ شەھەردە يالغۇز ئۇنىڭ سۆزى ۇىلەنل كېسەللىكلەرنى ساقايتىدىغان ۇىر دوختۇرنىڭ ۇارلىقىنى ئاڭلپ ،ئۇنى كېسەلنى ساقايتىشقا ئەۋەتىشنى ئۆتۈندى .ىىلتۇس ھەسەتخورلۇق ئارقىلىق ئۇنىڭ ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى ۇىلگەندىن كېيىن ،قاتتىق قورقۇپ كەتتى .ىىلتۇس ئەلچىگە مۇنداق لاۋاب ۇەردى : -ۇۇ ئادەم يامان نىيەتلىك ،ىۈتۈن كىشىلەرنى ئۆزىگە لەلپ قىلغان ئادەم .شۇڭا ،شەھەردىكى دانا كىشىلەرنىڭ نەسىھىتىدىن كېيىن ،مەن ئۇنى كرېستكە مىخلىدىم .ئەلچى تۇرالغۇسىغا قايتىپ كېلىپ ،ئەيسا ۇىلەن تونۇشقان ۋېرونىكا ئىسىملىك ۇىر ئايالنى ئۇچرىتىپ قالدى ۋە ئۇ مۇنداق دېدى« :ئەي ئايال ،ۇۇ شەھەردە مەلۇم ۇىر دوختۇر ۇار ،ئۇ كېسەلنى ئۆزىنىڭ سۆزى ۇىلەنل ساقايتتى ،يەھۇدىيلر نېمىشقا ئۇنى ئۆلتۈردى؟ ئۇ يىغلشقا ۇاشلىدى ۋە« :ئاھ ،مەن ،خولايىنىم ،ئۇ مېنىڭ خۇدايىم ۋە ىەرۋەردىگارىم ،ىىلتۇس ھەسەتخورلۇق ۇىلەن ئۇنى
ھىرود ۋە ىىلتۇسنىڭ خېتى
قۇتۇلدۇرۇپ ،ئەيىبلىدى ۋە كرېستكە مىخلشقا ۇۇيرۇدى .ئاندىن ئۇ قاتتىق قايغۇردى ۋە مۇنداق دېدى :خولايىنىمنىڭ ئەۋەتكەنلىرىنى ئورۇندىيالمىغانلىقىمدىن تولىمۇ ىۇشايمان قىلدىم. ۋېرونىكا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى« :ىەرۋەردىگارىم ۋەز-نەسىھەت قىلىشقا ۇارغاندا ،مەن ئۇنىڭ ھۇزۇرىدىن ۇەكمۇ خالىماي قالدىم ،مەن ئۇنىڭ رەسىمىنى ماڭا سىزىشنى ئويلىدىم ،مەن ئۇنىڭ ھۇزۇرىدىن مەھرۇم قالغان ۋاقتىمدا ،ھېچ ۇولمىغاندا ئۇنىڭ ئوخشىشى ماڭا تەسەللىي ۇېرەلەيدۇ .مەن رەسىم سىزىش ئۈچۈن رەسسامغا كانۋا ئېلىپ ۇارغىنىمدا ،ىەرۋەردىگارىم مەن ۇىلەن كۆرۈشۈپ ،نەگە ۇارىدىغانلىقىمنى سورىدى .مەن ئۇنىڭغا سەىەرۈمنىڭ سەۋەۇىنى ۇىلدۈرگىنىمدە ،ئۇ مەندىن كارىۋاتنى سورىدى ۋە ھۆرمەتلىك چىرايىغا ئوخشاپ ۇېسىلغان ماڭا قايتۇرۇپ ۇەردى .شۇنىڭ ئۈچۈن ،ئەگەر ىەرۋەردىگارىڭىز ۇۇ كۆرۈنۈشنى ئەستايىدىللىق ۇىلەن كۆرسە ،ئۇ دەرھال سالمەتلىكنىڭ ىايدىسىدىن ۇەھرىمەن ۇولىدۇ. ۇۇ خىل ئوخشىتىشنى ئالتۇن ياكى كۈمۈش ۇىلەن سېتىۋالغىلى ۇولمدۇ؟ دەپ سورىدى .ياق ،دېدى ئۇ ،ئەمما تەقۋادارلىق ھېسسىياتى ۇىلەن. شۇنىڭ ئۈچۈن ،مەن سەن ۇىلەن ۇىللە ۇېرىپ ،قەيسەرگە ئوخشىتىپ قاراپ ،قايتىپ كېلىمەن. شۇنىڭ ۇىلەن ۋولۇسيانۇس ۋېرونىكا ۇىلەن رىمغا كەلدى ۋە تىبېرىئۇس ئىمپېراتور ئەيساغا ،سەن ئۇزۇندىن ۇېرى ئارزۇ قىلىپ كەلگەن ئەيساغا ،ىىلتۇس ۋە يەھۇدىيلرنىڭ ناھەق ئۆلۈمگە تەسلىم ۇولغانلىقىنى ۋە ھەسەتخورلۇق ئارقىلىق كرېستنىڭ ياغىچىغا چاىلنغانلىقىنى ئېيتتى .شۇڭلشقا ،مەلۇم ۇىر ماترون مەن ۇىلەن ئوخشاش ئەيساغا ئوخشىتىپ كەلدى ،ئەگەر ئۇنىڭغا سادىقلىق ۇىلەن قارىسىڭىز ،ھازىر سالمەتلىكىڭىزنىڭ ىايدىسىغا ئېرىشىسىز .شۇنىڭ ۇىلەن قەيسەر يىپەك رەختلەر ۇىلەن كېڭىيىشنىڭ يولىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى ۋە سۈرەتنى ئۇنىڭغا سۇنۇشقا ۇۇيرۇدى .ھەمدە ئۇنى كۆرۈىل ئەسلى سالمەتلىكىنى ئەسلىگە كەلتۈردى. ئاندىن ىونتيۇس ىىلتۇس قەيسەرنىڭ قوماندانلىقىدا تۇتۇلۇپ رىمغا ئېلىپ كېلىندى .قەيسەر ىىلتۇسنىڭ رىمغا كەلگەنلىكىنى ئاڭلپ ،ئۇنىڭغا قاتتىق غەزەپ ۇىلەن تولدى ۋە ئۇنى ئۇنىڭ يېنىغا ئېلىپ كەلدى .ىىلتۇس ھەزرىتى ئەيساغا چاىان چاىاننى ئېلىپ كېلىپ ،ئىمپېراتورنىڭ ئالدىدا كىيدى .ئىمپېراتور ئۇنى كۆرگەن ھامان ۇارلىق غەزىپىنى ۇىر چەتكە قايرىپ قويۇپ ،دەرھال ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى ۋە ھېچ ئىشتا ئۇنىڭغا قاتتىق گەپ قىللمىدى :ئۇنىڭ يوقلۇقىدا ھازىر ئۇنىڭ ئالدىدا ۇەك قورقۇنچلۇق ۋە رەھىمسىز كۆرۈنگەن كىشى سېلىشتۇرما مۇليىم. ئۇ ئۇنى ئىشتىن ۇوشاتقاندىن كېيىن ،ئۇزۇن ئۆتمەيل ئۇنىڭغا قاتتىق ئاچچىقلىنىپ ،ئۆزىنى ۇىچارە دەپ لاكارلىدى ،چۈنكى ئۇ ئۇنىڭغا كۆكرىكىنىڭ ئاچچىقىنى ۇىلدۈرمىگەن .ئۇ دەرھال ئۇنى ئەسلەپ ،قەسەم قىلىپ ۋە ئۆزىنىڭ ئۆلۈم ۇالىسى ئىكەنلىكى ۋە يەر يۈزىدە ياشاشقا ماس كەلمەيدىغانلىقىغا ئېتىراز ۇىلدۈردى .ئۇ ئۇنى كۆرۈپ دەرھال سالم ۇەردى ۋە كاللىسىنىڭ ۇارلىق غەزىپىنى ۇىر چەتكە قايرىپ قويدى. ھەممەيلەن ھەيران قالدى ،ئۇ ئۆزىمۇ ھەيران قالدى ،ئۇ يوق ۋاقىتتا ىىلتۇسقا قاتتىق ئاچچىقلندى ،ئۇ ۇار ۋاقىتتا ئۇنىڭغا كەسكىن ھېچ نەرسە دېيەلمەيتتى .ئۇزۇنغا ۇارغاندا ،ئىلھىي تەكلىپ ۇىلەن ياكى ۇەلكىم ۇەزى خىرىستىيانلرنىڭ قايىل قىلىشى ۇىلەن ئۇنى چاىاننى سېلىۋېتىپ ،ئۇزۇن ئۆتمەيل ئۇنىڭ ئەسلىدىكى غەزىپىنى قوزغىدى .ئىمپېراتور ۇۇ ئىشتىن ۇەك ھەيران قالغاندا ،ئۇلر ئۇنىڭغا رەۇبىمىز ئەيسانىڭ چاىان ئىكەنلىكىنى ئېيتتى .ئاندىن ئىمپېراتور ئۇنىڭغا نېمە قىلىش كېرەكلىكىنى دانا كىشىلەر ۇىلەن مەسلىھەتلەشمىگۈچە ئۇنى تۈرمىدە تۇرۇشقا ۇۇيرۇدى .ۇىر نەچچە كۈندىن كېيىن ،ىىلتۇسقا ئەڭ قەۇىھ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنىشى كېرەك دەپ ھۆكۈم قىلىندى .ىىلتۇس ۇۇنى ئاڭلپ ،ئۆزىنىڭ خەنجەر ۇىلەن ئۆزىنى ئۆلتۈردى ،ۇۇنداق ئۆلۈم ۇىلەن ئۇنىڭ ھاياتىغا خاتىمە ۇەردى. ىىلتۇسنىڭ ئۆلۈمى مەلۇم ۇولغاندا ،قەيسەر مۇنداق دېدى« :ئۇ ھەقىقەتەن ئەڭ نومۇسسىز ئۆلۈم ۇىلەن قازا قىلدى ،ئۇنىڭ قولى ئۇنى ساقلپ قويمىدى .شۇڭا ئۇ چوڭ ۇىر تاشقا مەھكەم ئېسىلىپ ،تىبېر دەرياسىغا غەرق ۇولدى .ئەمما رەزىل ۋە ناىاك روھلر ئۇنىڭ رەزىل ۋە ناىاك ۇەدىنىدىن خۇشال ۇولۇپ ،ھەممىسى سۇدا ھەرىكەت قىلدى ۋە ھاۋادا دەھشەتلىك چاقماق ۋە ۇوران-چاىقۇن ،گۈلدۈرماما ۋە مۆلدۈر ىەيدا قىلدى ،شۇنىڭ ۇىلەن ھەممىسى قورقۇنچلۇق قورقۇنچ ۇىلەن قولغا چۈشتى .شۇ سەۋەۇتىن رىملىقلر ئۇنى تىبېر دەرياسىدىن تارتىپ چىقىرىپ ،ئۇنى ۋيېننى مەسخىرە قىلىپ تۇغدۇردى ۋە ئۇنى رون دەرياسىغا غەرق قىلدى .ۋيېنغا نىسبەتەن ئېيتقاندا ،گېخېنا يولى دېگەنلىك ،چۈنكى ئۇ ۋاقىتتا ئۇ قارغىش ماكانى ئىدى .يامان روھلرمۇ شۇ يەردە ۇولۇپ ،ئوخشاش ئىشلرنى قىلدى. شۇڭلشقا ئۇ كىشىلەر ئالۋاستىلرنىڭ ۇۇنداق ىاراكەندىچىلىكىگە ۇەرداشلىق ۇېرەلمەي ،ئۇلردىن قارغىش قاچىسىنى ئېلىۋېتىپ لوسنىيە زېمىنىغا دەىنە قىلىشقا ئەۋەتتى .ئەمما ئۇلر يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان غەزەپ-نەىرەتلەردىن ۇەك ئاۋارە ۇولغاندا ،ئۇنى ئۇلردىن يىراقلشتۇرۇپ تاغلر ۇىلەن قورشالغان مەلۇم كۆلچەككە غەرق قىلدى ،ھەتتا ۇەزى كىشىلەرنىڭ سۆزىگە قارىغاندا ،كۈندۈزلۈك دىئاۇولىزىم ىەيدا قىلىدىغان مەسىلىلەر ئوتتۇرىغا قويۇلغان.