ئىنجىلدىكى كۆپ خوتۇنلۇقلۇق لمەك ئۆىىگە ئىككى ئايال ئالدى ،بىرىنىڭ ئىسمى ئادا ،يەنە بىرىنىڭ ئىسمى ىىال ئىدى .تەۋرات 4:19 ئەگەر ئۇ ئۆىىگە باشقا بىر ئايال ئالسا ،ئۇنىڭ يېمەك-ئىچمىكى ،كىيىم-كېچىكى ۋە نىكاھ مەجبۇرىيىتىدىن مەھرۇم قالمايدۇ .ئەگەر ئۇ بۇ ئۈچ ئىشنى قىامىسا ،ئۇ ئايال پۇلسىز ئەركىناىكتە چىقىپ كېتىدۇ .چىقىش 11-21:10 ئەگەر بىر ئادەمنىڭ ئىككى ئايالى بولسا ،بىرى سۆيۈماۈك ،يەنە بىرى ياقتۇرمايدىغان بولسا ،ئۇلر ئۇنىڭغا سۆيۈماۈك ۋە ياقتۇرمايدىغان بالىلرنى تۇغۇپ بەرگەن بولسا ،ئەگەر تۇنجى ئوغاى ياقتۇرمايدىغان ئايالىدىن بولسا ،ئۇ چاغدا ئۇ ئۆىىنىڭ مۈلكىنى ئوغۇلاىرىغا مىراس قىاىپ بەرگەندە ،سۆيۈماۈك تۇنجى ئوغاىنى ياقتۇرمايدىغان ئايالىنىڭ ئوغاىدىن بۇرۇن ،يەنى تۇنجى ئوغاىدىن بۇرۇن تەيىناىمەيدۇ .ئەمما ئۇ ياقتۇرمايدىغان ئايالىنىڭ ئوغاىنى تۇنجى ئوغاى قىاىپ ئېتىراپ قىاىپ ،ئۇنىڭغا بارلىق مۈلكىدىن ئىككى ھەسسە كۆپ بېرىدۇ ،چۈنكى ئۇ ئۇنىڭ كۈچىنىڭ باشاىنىشى ،تۇنجى بالىنىڭ ھوقۇقى ئۇنىڭغا تەۋە .تەۋرات قانۇنى 21: 15-17 ئەگەر قېرىنداشلر بىااە تۇرۇپ ،ئۇلرنىڭ بىرى ئۆلۈپ ،بالىسى بولمىسا ،ئۆلگەن ئايال يات بىر كىشىگە يات ئادەم بىاەن توي قىامىسۇن .ئېرىنىڭ ئىنىسى ئۇنىڭ يېنىغا كىرىپ ،ئۇنى ئۆىىگە خوتۇن قىاىپ ،ئېرىنىڭ ئىنىسى ۋەىىپىسىنى ئادا قىاسۇن .ئۇنىڭ تۇغۇلغان تۇنجى بالىسى ئۆلگەن ئىنىسىنىڭ نامى بىاەن ۋارىساىق قىاسۇن ،شۇنداق بولغاندا ئۇنىڭ ئىسمى ئىسرائىادىن ئۆچۈپ :كەتمىسۇن .ئەگەر ئەر كىشى ئىنىسىنىڭ ئايالىنى ئالماقچى بولمىسا ،ئىنىسىنىڭ ئايالى دەرۋاىىغا بېرىپ ،ئاقساقاللرنىڭ ئالدىغا بېرىپ »ئېرىمنىڭ ئىنىسى ئىسرائىادا ئىنىسىنىڭ نامىنى چىقىرىشنى رەت قىاسا ،ئېرىمنىڭ ئىنىسى ۋەىىپىسىنى ئادا قىامايدۇ« دېسۇن .ئاندىن شەھەر ئاقساقالاىرى ئۇنى چاقىرتىپ سۆىلىسۇن .ئەگەر ئۇ» :مەن ئۇنى ئالماقچى ئەمەس« دېسە ،ئاندىن ئۇنىڭ ئاكىسىنىڭ ئايالى ئاقساقاللرنىڭ ئالدىدا ئۇنىڭ يېنىغا كېاىپ ،ئاياغاىرىنى يېشىپ ،يۈىىگە تۈكۈرۈپ» :ئاكىسىنىڭ ئۆيىنى قۇرمىغان ئادەمگە شۇنداق قىاىنىدۇ« دەيدۇ .ئىسرائىادا ئۇنىڭ ئىسمى »ئاياغى يېشىاغاننىڭ ئۆيى« دەپ ئاتىاىدۇ .تەۋرات قانۇنى 10-25:5 شۇ كۈنى يەتتە ئايال بىر ئەرنى تۇتۇۋېاىپ» :بىز ئۆى نانىمىزنى يەيمىز ،ئۆى كىيىماىرىمىزنى كىيىمىز ،پەقەت سېنىڭ ئىسمىڭ بىاەن ئاتىاىشىمىزغا يول قوي ،بىزدىن نومۇسنى ئېاىپ كەتسۇن« دەيدۇ .ئىشايا 4:1
ئىبراھىم ،ئىبرام بىاەن ناھور ئۇلرغا ئۆياەندى :ئىبرامنىڭ ئايالىنىڭ ئىسمى ساراي ،ناھورنىڭ ئايالىنىڭ ئىسمى مىاكا ،ئۇ ھاراننىڭ قىزى مىاكانىڭ ئاتىسى ۋە ئىسكانىڭ ئاتىسى ئىدى .تەۋرات 11:29
1
ئىنجىلدىكى كۆپ خوتۇنلۇقلۇق
:ئىبرامنىڭ ئايالى ساراي ئۇنىڭغا بال تۇغمىغانىدى .ئۇنىڭ ھاجەر ئىسىماىك مىسىرلىق بىر خىزمەتچىسى بار ئىدى .ساراي ئىبرامغا ».مانا ،پەرۋەردىگار مېنى تۇغماساىققا مەجبۇرلىدى .مېنىڭ خىزمەتچىمنىڭ يېنىغا كىرىڭ ،بەلكىم ئۇنىڭدىن بال تاپاليمەن« دېدى ئىبرام ساراينىڭ سۆىىگە قۇلق سالدى .ئىبرام قانان ىېمىنىدا ئون يىل تۇرغاندىن كېيىن ،ساراي ئىبرامنىڭ ئايالى مىسىرلىق خىزمەتچىسى ھاجەرنى ئېاىپ ،ئېرى ئىبرامغا خوتۇناۇققا بەردى .ئۇ ھاجەرنىڭ يېنىغا كىردى ،ھاجەر ھامىاىدار بولدى .ئۇ ھامىاىدار بولغاناىقىنى كۆرۈپ ،خوجايىنىنىڭ نەىىرىدە مەنسىتمىدى .يارىتىاىش 4-16:1 .ئىبراھىم يەنە بىر ئايال ئالدى ،ئۇنىڭ ئىسمى كېتۇرا ئىدى .ئۇ ئۇنىڭغا ىىمران ،يوكشان ،مېدان ،مىدان ،ئىشباك ۋە شۇئاھنى تۇغدى ،يوكشاندىن شېبا ۋە دېدان تۇغۇلدى .دېداننىڭ ئوغۇلاىرى ئاششۇرىم ،لېتۇشىم ۋە لېئۇممىم ئىدى .مىداننىڭ ئوغۇلاىرى ئېفا ،ئېفېر ھانوخ ،ئابىدا ۋە ئېاداھ ئىدى .بۇلرنىڭ ھەممىسى كېتۇرانىڭ ئوغۇلاىرى ئىدى .ئىبراھىم ئۆىىنىڭ بارلىق مال-مۈلكىنى ئىسھاققا بەردى .ئىبراھىمنىڭ قولىدىكى كېنىزەكاەرنىڭ ئوغۇلاىرىغا بولسا سوۋغاتلرنى بېرىپ ،ئوغاى ئىسھاق ھايات ۋاقتىدا ئۇلرنى شەرققە ،شەرققە ئەۋەتتى .تەۋرات 6-25:1
ئەساۋ ئەساۋ قىرىق ياشقا كىرگەندە خىتاىق بەئېرىنىڭ قىزى يۇدىت بىاەن خىتاىق ئېاوننىڭ قىزى باسېماتنى خوتۇناۇققا ئالدى .بۇ ئىسھاق بىاەن رىبەقانىڭ قەلبىگە غەم-قايغۇ ئېاىپ كەلدى .تەۋرات 35-26:34 ئاندىن ئەساۋ ئىسمائىانىڭ يېنىغا باردى ۋە ئىبراھىمنىڭ ئوغاى ئىسمائىانىڭ قىزى ،نېبايوتنىڭ سىڭاىسى ماھالتنى ئۆىىگە خوتۇناۇققا ئالدى) .يارىتىاىش (28:9 ئەساۋنىڭ ،يەنى ئىدومنىڭ ئەۋلدلىرى تۆۋەندىكىچە .ئەساۋ كەنئان قىزلىرىدىن ،خىتاىق ئېاوننىڭ قىزى ئاداھ ۋە ھىۋىاىق ىىبئوننىڭ قىزى ئاناھنىڭ قىزى ئوھولىبامادىن بىر ئايال ئالدى .ۋە باشېمات ئىسمائىانىڭ قىزى ،نېبايوتنىڭ سىڭاىسى .يارىتىاىش 3-36:1
ياقۇپ ياقۇپ لبانغا» :مېنىڭ ۋاقتىم توشتى ،ئايالىمنى ماڭا بېرىڭ ،مەن ئۇنىڭ يېنىغا كىرەي« ،دېدى .لبان ئۇ يەردىكى بارلىق ئەرلەرنى يىغىپ ،ىىياپەت ئۆتكۈىدى .كەچقۇرۇن ئۇ قىزى لېيانى ئېاىپ كېاىپ ،ئۇنىڭ يېنىغا كىردى .لبان ئۆىىنىڭ دېرىكىنى قىزى لېياھقا دېرىك قىاىپ بەردى .ئەتىگەندە ،ئۇ لېيا ئىدى .ئۇ لبانغا» :ماڭا بۇ نېمە قىادىڭ؟ مەن راھىاە ئۈچۈن ساڭا خىزمەت قىامىغانمىدىم؟ .نېمىشقا مېنى ئالداپ كەتتىڭ؟« دېدى .لبان _ :بىزنىڭ يۇرتىمىزدا چوڭىدىن بۇرۇن كىچىكىنى ئەرگە بېرىشكە بولمايدۇ _ ،دېدى .ئۇنىڭ بىر ھەپتىاىك خىزمىتىنى تاماماىسىڭىز ،بۇنىمۇ سىزگە بېرىمىز ،سىز بۇ خىزمەتنى ماڭا يەنە يەتتە يىل قىلليسىز _ ،دېدى ياقۇپ شۇنداق قىاىپ ،ئۇنىڭ بىر ھەپتىاىك تويىنى تاماماىدى .ئاندىن ئۇ قىزى راھىاەنىمۇ ئۇنىڭغا خوتۇناۇققا بەردى .لبان قىزى راھىاەگە ئۆىىنىڭ دېدەك بىاھانى خىزمەتكار قىاىپ بەردى .ئۇ راھىاەنىڭ يېنىغا كىردى ،ئۇ راھىاەنى لېيادىن ئارتۇق ياخشى .كۆرەتتى ۋە ئۇنىڭ يېنىدا يەنە يەتتە يىل خىزمەت قىادى ) يارىتىاىش (30-29:21 .راھىاە ياقۇپقا بال تۇغۇپ بەرمىگەناىكىنى كۆرۈپ ،سىڭاىسىغا ھەسەت قىاىپ ،ياقۇپقا» :ماڭا بال بېرىڭ ،بولمىسا ئۆلىمەن« دېدى ياقۇپنىڭ غەىىپى راھىاغا كېاىپ» :مەن خۇدادىن قورقۇپ كەتتىممۇ؟ خۇدا ساڭا تۇغۇش پۇرسىتىنى بەرمىدىمۇ؟« دېدى .ئۇ» :مانا مېنىڭ دېدەكىم بىاھا ،ئۇنىڭ يېنىغا كىر ،ئۇ مېنىڭ تىزلىرىمغا تۇغسۇن ،مەنمۇ ئۇنىڭدىن بال تۇغۇپ بېرەي« ،دېدى .ئۇ ئۆىىنىڭ .دېدىكى بىاھانى ئۇنىڭغا خوتۇناۇققا بەردى ،ياقۇپ ئۇنىڭ يېنىغا كىردى )يارىتىاىش (4-30:1 لېيا ئۆىىنىڭ تۇغۇتى توختاپ قالغاناىقىنى كۆرۈپ ،دېدىكى ىىاپانى ئېاىپ ،ياقۇپقا خوتۇناۇققا بەردى .يارىتىاىش 30:9
گىدېئون گىدئوننىڭ نۇرغۇن ئايالاىرى بار بولغاچقا ،ئۇنىڭ جەسىتىدىن يەتمىش ئوغۇل پەرىەنت كۆردى .گىدئوننىڭ شەكەمدىكى توقىاىمۇ ئۇنىڭغا بىر ئوغۇل پەرىەنت پەرىەنت قىادى .ئۇ ئابىمەلەك دەپ ئىسىم قويدى .ھۆكۈمدارلر 31-8:30
2
ئىنجىلدىكى كۆپ خوتۇنلۇقلۇق
جاير ئۇنىڭدىن كېيىن گىائادلىق يايىر تەختكە چىقىپ ،ئىسرائىاىيەگە يىگىرمە ئىككى يىل ھۆكۈمران بولدى .ئۇنىڭ ئوتتۇى ئېشەككە مىنگەن .ئوتتۇى ئوغاى بار ئىدى ،ئۇلرنىڭ ئوتتۇى شەھىرى بار ئىدى ،بۇ شەھەرلەر ھاىىرغىچە گىائاد ىېمىنىدا خاۋوتيايىر دەپ ئاتىاىدۇ : 3-4ھۆكۈمدارلر 10
ئىبزان ئۇنىڭدىن كېيىن بەيتاەھەماىك ئىبزان ئىسرائىاغا ھۆكۈم قىادى .ئۇنىڭ ئوتتۇى ئوغاى ۋە ئوتتۇى قىزى بار ئىدى .ئۇ بۇلرنى چەتئەلگە ئەۋەتتى ،ئوغۇلاىرىغا ئوتتۇى قىز ئېاىپ بەردى .ئۇ ئىسرائىاغا يەتتە يىل ھۆكۈم قىادى .ھۆكۈمدارلر 9-12:8
ئابدون ئۇنىڭدىن كېيىن ،پىراتوناۇق ھىااېانىڭ ئوغاى ئابدون ئىسرائىاىيەگە ھۆكۈم قىادى .ئۇنىڭ قىرىق ئوغاى ۋە ئوتتۇى ئىنى-سىڭاىسى بار بولۇپ ،ئۇلر يەتمىش ئېشەككە مىنەتتى .ئۇ ئىسرائىاىيەگە سەككىز يىل ھۆكۈم قىادى .ھۆكۈمدارلر 14-12:13
ئەلقانا ئەفرايىم تېغىدىكى راماتايىمزوفىمدا ئەلقانا ئىسىماىك بىر ئادەم بار ئىدى .ئۇ يەروخامنىڭ ئوغاى ،ئېاىھۇنىڭ ئوغاى ،ئېاىھۇ توھۇنىڭ ئوغاى ،توھۇ ىۇفنىڭ ئوغاى ،ئەفرايىماىق بىر ئادەم ئىدى .ئۇنىڭ ئىككى ئايالى بار ئىدى ،بىرىنىڭ ئىسمى ھاننا ،يەنە بىرىنىڭ ئىسمى پېنىننا ئىدى .پېنىننانىڭ بالىاىرى بار ئىدى ،ئەمما ھاننانىڭ بالىسى يوق ئىدى .بۇ ئادەم ھەر يىاى ئۆى شەھىرىدىن چىقىپ ،قۇدرەتاىك پەرۋەردىگارغا ئىبادەت قىاىپ ،شىاوغا قۇرباناىق قىلتتى .ئېاىنىڭ ئىككى ئوغاى ،پەرۋەردىگارنىڭ روھانىياىرى خوفنى بىاەن .پىنخاس ئۇ يەردە ئىدى .ئەلقانا قۇرباناىق ۋاقتى كەلگەندە ،ئايالى پېنىننا ۋە ئۇنىڭ بارلىق ئوغۇل-قىزلىرىغا ئۆى ئۈلۈشاىرىنى بەردى لېكىن ،ئۇ ھانناغا ليىق بىر پارچە بەردى ،چۈنكى ئۇ ھاننانى ياخشى كۆرەتتى ،لېكىن پەرۋەردىگار ئۇنىڭ قورسىقىنى توسۇپ .قويغانىدى .پەرۋەردىگار ئۇنىڭ قورسىقىنى توسۇپ قويغاناىقى ئۈچۈن ،دۈشمىنى ئۇنى قاتتىق بىئارام قىاىپ ،قاتتىق ئاىابلندۇردى ئۇ ھەر يىاى شۇنداق قىلتتى ،چۈنكى ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىگە بارغاندا ،ئۇنى ئاچچىقلندۇراتتى ،شۇڭا ئۇ يىغلپ ،ھېچ نەرسە يېمەيتتى .ئاندىن ئېرى ئەلقانا ئۇنىڭغا» :ھاننا ،نېمىشقا يىغليسەن؟ نېمىشقا تاماق يېمەيسەن؟ نېمىشقا قەلبىڭ قايغۇرىدۇ؟ مەن ساڭا ئون ئوغۇلدىنمۇ ياخشى ئەمەسمۇ؟« دېدى 1 .سامۇئىل 8-1:1
شائۇل سائۇلنىڭ ئايالىنىڭ ئىسمى ئاخىنوئام بولۇپ ،ئۇ ئاخىمائاىنىڭ قىزى ئىدى 1 ...سامۇئىل 14:50 سائۇلنىڭ رىزپا ئىسىماىك بىر توقىاى بار ئىدى ،ئۇ ئاياھنىڭ قىزى ئىدى… 2سامۇئىل 3:7
داۋىد داۋۇت ئورنىدىن تۇرۇپ ،ئادەماىرى بىاەن بىااە بېرىپ ،فىاىستىيەلىكاەرنىڭ ئىككى يۈى ئادەمنى ئۆلتۈردى .داۋۇت ئۇلرنىڭ خەتنە تېرىسىنى ئېاىپ كېاىپ ،پادىشاھقا كۈيئوغاى بولۇش ئۈچۈن ،پادىشاھ ئۇلرنىڭ خەتنە تېرىسىنى تولۇق ساندا بەردى .سائۇل قىزى مىكالنى ئۇنىڭغا خوتۇناۇققا بەردى 1 .سامۇئىل 18:27 ئابىگېيل ئالدىراپ ئورنىدىن تۇرۇپ ،ئېشەككە مىنىپ ،بەش قىزنى ئېاىپ ،داۋۇتنىڭ ئەلچىاىرىنىڭ ئارقىسىدىن ماڭدى .ئۇ داۋۇتنىڭ ئەلچىاىرىنىڭ ئارقىسىدىن ماڭدى ۋە داۋۇتنىڭ ئايالى بولدى .داۋۇت يىزرېئىااىق ئاخىنوئامنىمۇ ئۆياىدى ،ئۇلر ئىككىسى ئۇنىڭ ئايالى بولدى 1 .سامۇئىل 43-25:42 داۋۇتنىڭ ھېبروندا ئوغۇلاىرى تۇغۇلدى .تۇنجى ئوغاى يىزرىئەلاىك ئاخىنوئامدىن تۇغۇلغان ئامنون ،ئىككىنچىسى كارمېااىق ،نابالنىڭ ئايالى ئابىگالدىن تۇغۇلغان چىاىئاب ،ئۈچىنچىسى گېشۇر پادىشاھى تالماينىڭ قىزى مائاكادىن تۇغۇلغان ئابسالوم
3
ئىنجىلدىكى كۆپ خوتۇنلۇقلۇق
تۆتىنچىسى خاگگىتتىن تۇغۇلغان ئادونىيا ،بەشىنچىسى ئابىتالدىن تۇغۇلغان شېفاتىيا ،ئالتىنچىسى داۋۇتنىڭ ئايالى ئەگلھتىن تۇغۇلغان ئىترېئام .بۇلر داۋۇتنىڭ ھېبروندا تۇغۇلغان ئوغۇلاىرى ئىدى 2 .سامۇئىل 5-3:2 داۋۇت پەرۋەردىگارنىڭ ئۇنى ئىسرائىاىيەگە پادىشاھ قىاىپ تەيىناىگەناىكىنى ۋە ئۆى خەلقى ئىسرائىل ئۈچۈن ئۇنىڭ پادىشاھاىقىنى يۇقىرى كۆتۈرگەناىكىنى ھېس قىادى .داۋۇت ھېبروندىن كەلگەندىن كېيىن ،يېرۇسالېمدىن يەنە كېنىزەكاەر ۋە ئاياللرنى ئېاىپ كەلدى .داۋۇتنىڭ يەنە ئوغۇل-قىزلىرى بار ئىدى 2 .سامۇئىل 13-5:12 ئۇرىيانىڭ ئايالى ئېرىنىڭ ئۆلگەناىكىنى ئاڭلپ ،ئېرى ئۈچۈن قايغۇردى .قايغۇ-ھەسرەت تۈگىگەندىن كېيىن ،داۋۇت ئادەم ئەۋەتىپ ئۇنى ئۆيىگە ئېاىپ كەلدى .ئۇ ئۇرىيانىڭ ئايالى بولۇپ ،ئۇنىڭغا بىر ئوغۇل تۇغدى .لېكىن داۋۇتنىڭ قىاغان ئىشى پەرۋەردىگارنىڭ غەىىپىنى قوىغىدى 2 .سامۇئىل 27-11:26 ناتان داۋۇتقا» :سەن شۇ ئادەمسەن .ئىسرائىانىڭ خۇداسى پەرۋەردىگار مۇنداق دەيدۇ :مەن سېنى ئىسرائىاىيەگە پادىشاھ قىاىپ تەيىناىدىم ،سېنى شائۇلنىڭ قولىدىن قۇتقۇىدۇم .خوجايىنىڭنىڭ ئۆيىنى ،خوجايىنىڭنىڭ ئايالاىرىنى ساڭا بەردىم ،ئىسرائىاىيە ۋە يەھۇدا ،ئۆياىرىنى ساڭا بەردىم .ئەگەر بۇ ئاى بولسا ،ساڭا يەنە بۇنداق نەرسىاەرنى بېرەتتىم .نېمىشقا پەرۋەردىگارنىڭ ئەمرىنى رەت قىاىپ ئۇنىڭ ئالدىدا ياماناىق قىادىڭ؟ سەن خىتاىق ئۇرىيانى قىاىچ بىاەن ئۆلتۈردۈڭ ،ئۇنىڭ ئايالىنى ئۆىۈڭگە خوتۇن قىاىپ ئالدىڭ ،ئۇنى ئاممونلرنىڭ قىاىچى بىاەن ئۆلتۈردۈڭ« دېدى 2 .سامۇئىل 9-12:7 پادىشاھ ئائىاىسىدىكىاەر بىاەن بىااە چىقىپ كەتتى .پادىشاھ ئۆينى باشقۇرۇش ئۈچۈن ئون كېنىزىكىنى قالدۇردى) .سامۇئىل -2باب )15:16 داۋۇت يېرۇسالېمدىكى ئۆيىگە قايتىپ كەلگەندە ،پادىشاھ ئۆينى ساقلشقا قالدۇرغان ئون كېنىزىكىنى ئېاىپ ،ئۇلرنى ناىارەت قىاىپ ،بېقىپ بەردى ،لېكىن ئۇلرنىڭ يېنىغا كىرمىدى .شۇڭا ئۇلر ئۆلگۈچە تۇل قېاىپ ،ياشىدى 2 .سامۇئىل 20:3
سۇليمان لېكىن سۇليمان پادىشاھ فىرئەۋننىڭ قىزىدىن باشقا نۇرغۇن يات ئاياللرنى ،موئاباىق ،ئامموناىق ،ئىدوماۇق ،سىدوناۇق ۋە خىتاىق ئاياللرنى ياخشى كۆرەتتى .پەرۋەردىگار ئىسرائىل خەلقىگە بۇ مىااەتاەر ھەققىدە» :سىاەر ئۇلرغا يېقىنلشماڭلر ،ئۇلرمۇ سىاەرگە يېقىنلشمىسۇن ،چۈنكى ئۇلر سىاەرنىڭ قەلبىڭلرنى ئۆىلىرىنىڭ ئىلھاىرىغا بۇرۇپ قويىدۇ« دېگەنىدى .سۇليمان بۇ مىااەتاەرگە مۇھەببەت باغاىدى .ئۇنىڭ يەتتە يۈى ئايالى ،شاھزادىاىرى ۋە ئۈچ يۈى كېنىزى بار ئىدى ،ئەمما ئاياللر ئۇنىڭ قەلبىنى بۇىۇپ تاشاىدى .سۇليمان قېرىپ قالغاندا ،ئاياللر ئۇنىڭ قەلبىنى باشقا ئىلھلرغا بۇرۇۋەتتى .سۇليماننىڭ قەلبى ئاتىسى داۋۇتنىڭ قەلبىدەك پەرۋەردىگار خۇداسىغا پۈتۈناەي باغاىق ئەمەس ئىدى .سۇليمان سىدوناۇقلرنىڭ ئىلھى ئاشتورەتكە ۋە ئامموناۇقلرنىڭ يىرگىنىچاىك ئىلھى مىاكومغا ئەگەشتى .سۇليمان پەرۋەردىگارنىڭ نەىىرىدە يامان ئىشلرنى قىادى ،ئاتىسى داۋۇتقا ئوخشاش پەرۋەردىگارغا تولۇق ئەگەشمىدى .سۇليمان يېرۇسالېمنىڭ ئالدىدىكى تاغدا موئابلرنىڭ يىرگىنىچاىك بۇتى بولغان كېموش ۋە ئاممونلرنىڭ يىرگىنىچاىك بۇتى بولغان مولېخ ئۈچۈن بىر سەجدىگاھ سالدى .ئۇ ئۆىىنىڭ بارلىق يات ئايالاىرى ،ئۈچۈنمۇ شۇنداق قىادى .ئۇلر ئۆى ئىلھاىرىغا خۇشبۇي پۇراق سېاىپ ،قۇرباناىق قىادى .پەرۋەردىگار سۇليمانغا غەىەپاەندى چۈنكى ئۇنىڭ قەلبى ئىسرائىاىيەنىڭ خۇداسى پەرۋەردىگاردىن بۇرۇلۇپ كەتكەنىدى .پەرۋەردىگار سۇليمانغا ئىككى قېتىم كۆرۈنۈپ ،ئۇ بۇ ئىش توغرىسىدا ئۇنىڭغا باشقا ئىلھلرغا ئەگىشىشنى بۇيرۇغان بولسىمۇ ،پەرۋەردىگارنىڭ بۇيرۇقىغا ئەمەل قىامىدى .پادىشاھلر -1باب 10-11:1
رىھوھابام رىخوبئام داۋۇتنىڭ ئوغاى يەرىموتنىڭ قىزى ماھالت بىاەن يىسسىنىڭ ئوغاى ئەلىئابنىڭ قىزى ئابىھايىانى خوتۇناۇققا ئالدى .ئۇ ئۇنىڭغا ئوغۇلاىرى :يېئۇش ،شاماريا ۋە ىاھام تۇغۇپ بەردى .ئۇنىڭدىن كېيىن ئۇ ئابسالومنىڭ قىزى مائاكانى خوتۇناۇققا ئالدى ،ئۇ ئۇنىڭغا ئابىيا ،ئاتتاي ،ىىزا ۋە شېاومىت ئىسىماىك ئوغۇللرنى تۇغۇپ بەردى .رىخوبئام ئابسالومنىڭ قىزى مائاكانى بارلىق ئايالاىرى ۋە كېنىزلىرىدىن ئارتۇق ياخشى كۆرەتتى) .چۈنكى ئۇ ئون سەككىز ئايال ۋە ئاتمىش كېنىز ئالغان ،يىگىرمە سەككىز : 18-21ئوغۇل ۋە ئاتمىش قىزنىڭ تۇغقاناىرى ئىدى 2 (.تارىخنامە 11
4
ئىنجىلدىكى كۆپ خوتۇنلۇقلۇق
ئابىيا لېكىن ئابىيا كۈچاىنىپ ،ئون تۆت ئايال ئېاىپ ،يىگىرمە ئىككى ئوغۇل ۋە ئون ئالتە قىزنىڭ تۇغقاناىرى بولدى 2 .تارىخنامە 13:21
ئاھاب سۈرىيە پادىشاھى بەنھاداد پۈتۈن قوشۇنىنى يىغدى .ئۇنىڭ بىاەن ئوتتۇى ئىككى پادىشاھ ،ئاتلر ۋە جەڭ ھارۋىاىرى بار ئىدى .ئۇ :سامارىيەنى قورشاۋغا ئېاىپ چىقىپ ،ئۇنىڭغا قارشى ئۇرۇش قىادى .ئۇ شەھەرگە ئىسرائىاىيە پادىشاھى ئاھابقا ئەلچى ئەۋەتىپ »بەنھاداد مۇنداق دەيدۇ :كۈمۈشۈڭ ۋە ئالتۇنۇڭ مېنىڭكى ،ئايالاىرىڭ ۋە بالىاىرىڭ ،ئەڭ ياخشىاىرىڭ مېنىڭكى« دېدى .ئىسرائىاىيە :پادىشاھى جاۋابەن» :ئى پادىشاھ ،سېنىڭ دېگىنىڭدەك ،مەن ۋە بارلىق نەرسىاىرىم سېنىڭكى« دېدى .ئەلچىاەر قايتىپ كېاىپ بەنھاداد مۇنداق دەيدۇ» :مەن ساڭا» :كۈمۈشۈڭنى ،ئالتۇنۇڭنى ،ئايالاىرىڭنى ۋە بالىاىرىڭنى ماڭا قايتۇرۇپ بېرىسەن« دەپ ئادەم« ئەۋەتكەن بولساممۇ ،ئەتە بۇ ۋاقىتتا خىزمەتچىاىرىمنى ساڭا ئەۋەتىمەن ،ئۇلر سېنىڭ ئۆيۈڭنى ۋە خىزمەتچىاىرىڭنىڭ ئۆياىرىنى ئاختۇرۇپ ،كۆىۈڭگە يېقىماىق بولغان نەرسىنى قولىغا ئېاىپ ،ئېاىپ كېتىدۇ« دېدى .ئاندىن ئىسرائىل پادىشاھى پۈتۈن مەماىكەتتىكى ،ئاقساقاللرنى چاقىرىپ» :مەرھۇم ،بۇ ئادەمنىڭ قانداق ياماناىق ئىزدەۋاتقاناىقىنى كۆرۈپ بېقىڭلر .ئۇ ماڭا ئايالاىرىمنى بالىاىرىمنى ،كۈمۈشۈمنى ۋە ئالتۇنۇمنى ئېاىپ كېاىش ئۈچۈن ئادەم ئەۋەتتى ،مەن ئۇنى رەت قىامىدىم« دېدى .بارلىق ئاقساقاللر ۋە پۈتۈن خەلق ئۇنىڭغا» :ئۇنىڭ گېپىگە قۇلق سالماڭ ۋە ماقۇل بولماڭ« دېدى .پادىشاھلر -1باب 8-20:1 ئاھابنىڭ سامارىيەدە يەتمىش ئوغاى بار ئىدى ...پادىشاھلر -2باب 10:1
يوئاش يوئاش پادىشاھ بولغاندا يەتتە ياشتا ئىدى ،ئۇ يېرۇسالېمدا قىرىق يىل پادىشاھاىق قىادى .ئۇنىڭ ئانىسىنىڭ ئىسمى بەئەرشېبالىق ىىبىيا ئىدى .يوئاش روھانىي يەھويادانىڭ ھايات ۋاقتىدا پەرۋەردىگارنىڭ نەىىرىدە توغرا بولغان ئىشلرنى قىادى .يەھويادا ئۇنىڭغا ئىككى ئايال ئېاىپ بەردى ،ئۇ ئوغۇل-قىزلرنى كۆردى-2 .تارىخنامە 3-24:1
5