Salgyt we Onluk Salgyt - döwlet girdejisine hökmany goşant, hökümet tarapyndan işçileriň girdejisinden we işewürlik girdejisinden alynýar ýa-da käbir harytlaryň, hyzmatlaryň we geleşikleriň bahasyna goşulýar Onluk - ýyllyk hasylyň ýa-da girdejiniň 10% -i, öňler Kilise we ruhanylary goldamak üçin salgyt hökmünde alynýardy
Töwrat Duşmanlaryňy seniň eliňe beren Beýik Hudaýa şükürler bolsun. Ol oňa ähli zatlaryň ondan birini berdi. Gelip çykyş 14:20 Ýeriň ähli ondan bir bölegi, ýeriň tohumyndan ýa-da agajyň miwesinden bolsun, Rebbiňkidir; ol Rebbe mukaddesdir. Eger bir adam öz ondan bir bölegini yzyna almak islese, oňa bäşden bir bölegini goşmaly. Mal-gara ýa-da sürüden, hatda taýak astyndan geçýän her bir mal-garanyň ondan bir bölegi Rebbe mukaddesdir. Lewiler 27:30-32 Emma ysraýyl halkynyň Rebbe sadaka hökmünde berýän ondan bir bölegini Lewilere miras hökmünde berdim. Şonuň üçin olara: «Ysraýyl halkynyň arasynda olaryň mirasy bolmaz» diýdim. Lewilere şeýle diý: «Size miras hökmünde beren ondan bir bölegini Ysraýyl ogullaryndan alanyňyzda, ondan Rebbe sadaka beriň, ýagny ondan biriniň ondan bir bölegini. Şeýdip, ysraýyl ogullaryndan alýan ähli ondan biriňizi Rebbe sadaka beriň we Rebbiň sadakasyny ruhany Haruna beriň». Sanlar 18:24,26,28 Söweşe çykan esgerlerden Rebbe salgyt töleň: her bäş ýüz adamdan, her maldan, her eşekden we her goýundan bir jan. Sanlar 31:28 Goýunlardan Rebbiň paýy alty ýüz ýetmiş bäş boldy. Sygyrlaryň sany otuz alty müň, şolardan Rebbiň paýy ýetmiş on iki boldy. Eşekleriň sany otuz müň bäş ýüz, şolardan Rebbiň paýy altmyş bir boldy. Adamlaryň sany on alty müň, şolardan Rebbiň paýy otuz iki boldy. Musa Rebbiň Musa buýruşy ýaly, Rebbiň sadakasyny ruhany Elezara berdi. Sanlar 31:37-41 Ýakma gurbanlyklaryňyzy, gurbanlyklaryňyzy, ondan bir bölegini, el bilen berlen sadakalaryňyzy, antlaryňyzy, meýletin sadakalaryňyzy, mallaryňyzyň we sürüleriňiziň ilkinji doglanlaryny şol ýere getiriň. Şonda Hudaýyňyz Reb öz adyny dakmak üçin saýlajak ýeri bolar; size tabşyrýan ähli zatlarymy, ýakma gurbanlyklaryňyzy, gurbanlyklaryňyzy, ondan bir bölegini, el bilen berlen sadakaňyzy we Rebbe wada beren ähli saýlama kasamlaryňyzy şol ýere getiriň: Gallaňyzyň, şerabyňyzyň, ýagyňyzyň, mallaryňyzyň ýa-da sürüleriňiziň ilkinji doglanlaryny, antlaryňyzy, meýletin sadakalaryňyzy ýa-da el bilen berlen sadakalaryňyzy derwezeleriňizde iýmäň. Sen her ýyl meýdanyň öndürýän ähli hasylynyň ondan birini hökman bermeli. Sen Hudaýyň Rebbiň huzurynda, Onuň adyny goýmak üçin saýlan ýerinde, däneňiň, şerabyňyň, ýagyňyň, mallaryňyň we sürüleriňiň ilkinji doglanlarynyň ondan birini iýmeli, şonda sen hemişe Hudaýyň Rebden gorkmagy öwrenmeli bolarsyň. Üç ýylyň ahyrynda şol ýylky hasylyňyň ondan birini getirip, ony öz derwezeleriňde saklamaly. Lewiler (sebäbi olaryň siziň bilen paýy ýa-da mirasy ýok), şeýle hem öýüňde ýaşaýan gelmişekler, ýetimler we dul aýallar gelip, iýip-doýmaly bolarlar, şonda Hudaýyň Reb seniň edýän ähli işleriňde saňa bereket bersin. Kanun taglymaty 14:22-23,28-29
1
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Hudaýyňyz Reb üçin Hepdeler baýramyny belläň, Hudaýyň size bereket beren ýaly, öz eliňiz bilen meýletin sadaka beriň. Kanun taglymaty 16:10 Bir şähere hüjüm etmek üçin golaýlaşanyňyzda, oňa parahatçylyk yglan ediň. Eger ol size parahatçylyk yglan edip, size açyk bolsa, onda ol ýerde ýaşaýan ähli halk size salgyt töläp, size gulluk eder. Kanun taglymaty 20:10-11 Ondan bir bölegini tölemegi tamamlanyňyzdan soň, üçünji ýylda, ýagny ondan bir bölegini tölemek ýylynda ähli ondan bir bölegini köpeldiň we ony lewilere, gelmişeklere, ýetimlere we dul aýala berdiňiz, şonda olar siziň derwezeleriňizde iýip-içip, doýsunlar; Kanun taglymaty 26:12
Taryh Olar Gezerde ýaşaýan kenganlylary kowup çykarmadylar, ýöne giňanlylar şu güne çenli efraýymlylaryň arasynda ýaşaýarlar we salgyt astynda gulluk edýärler. Ýeşuwa 16:10 Emma ysraýyl halky güýçlenende, olar kenganlylary salgyt saldylar, ýöne olary doly kowup çykarmadylar (Ýeşuwa 17:13). Ysraýyl güýçlenende, olar kenganlylary salgyt saldylar, ýöne olary doly kowup çykarmadylar. Zebulun hem Kitronyň, hem Nahalolyň ýaşaýjylaryny kowup çykarmady; ýöne kenganlylar olaryň arasynda ýaşap, salgyt saldylar. Naftaly hem Beýtşemeşiň, hem-de Beýtanatyň ýaşaýjylaryny kowup çykarmady; ýöne ol ýurduň ýaşaýjylary bolan kenganlylaryň arasynda ýaşady; ýöne Beýtşemeşiň we Beýtanatyň ýaşaýjylary olara salgyt saldylar. Emma amorlylar Heres dagynda, Aýýalonda we Şaalbimde ýaşamagy saýladylar; ýöne Ýusup nesliniň eli üstün çykdy we olar salgyt saldylar. Kazylar 1:28,30,33,35 Adoram salgyt gullugynyň başlygydy, Ahiludyň ogly Ýehoşapat bolsa ýyl ýazgyçysydy. 2 Şamuwel 10:24 Ahyşar öý hojalygynyň başlygydy, Abdanyň ogly Adoniram bolsa salgytçylaryň başlygydy. 1 Patyşalar 4:6 Ysraýyl ogullarynyň hem bütinleý ýok edip bilmedik, olaryň ýurdunda galan çagalaryna Süleýman şu güne çenli gulçulyk üçin salgyt saldy. 1 Patyşalar 9:21 Soňra patyşa Rehabgam salgyt gullugynyň başlygy Adoramy iberdi; bütin ysraýyl halky ony daşlap öldürdi. Şonuň üçin patyşa Rehabgam ony Iýerusalime gaçmak üçin arabasyna münmäge howlukdy. 1 Patyşalar 12:18 Fyrown Neko ony Iýerusalimde patyşalyk etmesin diýip, Hamat ýurdundaky Riblada tussag etdi we ýurda ýüz talant kümüş we bir talant altyn salgyt saldy. 2 Patyşalar 23:33 Ýehoýakym kümüş we altyny fyrowna berdi, ýöne fyrownyň buýrugyna laýyklykda pul bermek üçin ýere salgyt saldy. Ol fyrowna Neho bermek üçin ýurduň halkyndan her bir adamyň öz salgytlaryna görä kümüş we altyn aldy. 2 Patyşalar 23:35
2
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Süleýman Ysraýyldan bolmadyk, özlerinden soň ýurtda galan we Ysraýyl ogullarynyň gyrmadyk çagalaryndan galan hetleriň, amorlaryň, perizleriň, hiwileriň we ýabuslaryň hemmesini şu güne çenli salgyt tölemek üçin goýdy. 2 Ýyl ýazgylary 8:7-8 Soňra patyşa Rehabgam salgyt gullugynyň başlygy Hadoramy iberdi; ysraýyl halky ony daşlap öldürdi. Emma patyşa Rehabgam ony Iýerusalime gaçmak üçin arabasyna münmäge howlukdy. 2 Ýyl Ýazgylary 10:18 Ýahudanyň töweregindäki ähli ýurtlaryň patyşalyklaryna Rebbiň gorkusy düşdi, şonuň üçin olar Ýehoşapata garşy uruş etmediler. Käbir filistinliler Ýehoşapata sowgatlar we salgyt kümüşlerini getirdiler; araplar bolsa oňa ýedi müň ýedi ýüz goç we ýedi müň ýedi ýüz geçi sürülerini getirdiler. Ýehoşapat örän güýçlendi; ol Ýahudada galalar we ammar şäherlerini gurdy. 2 Ýyl ýazgylary 17:1012 Buýruk ýaýran badyna, ysraýyl halky däne, şerap, ýag, bal we meýdanyň ähli hasylynyň ilkinji miwelerini bol-bol getirdiler; ähli zatlaryň ondan birini bol-bol getirdiler. Ýahuda şäherlerinde ýaşaýan ysraýyl we ýahuda halky hem öküzleriň we goýunlaryň ondan birini, şeýle hem Hudaýy Rebbe bagyş edilen mukaddes zatlaryň ondan birini getirip, üýşüp goýdular. Sadakalary, ondan bir bölegini we bagyşlanan zatlary wepalylyk bilen getirdiler. Lewi Kononýa olaryň başlygy, onuň dogany Şime bolsa onuň orunbasary boldy. 2 Ýyl ýazgylary 31:5-6,12 Bu, olaryň patyşa Artaxşasa iberen hatynyň nusgasy; seniň hyzmatkärleriň, derýanyň günbataryndaky adamlaryň we şeýle bir wagtda. Patyşa mälim bolsun, seniň ýanyňdan bize gelen ýewreýler Iýerusalime gelip, pitneçi we erbet şäheri gurup, onuň diwarlaryny dikeldip, düýbüni birleşdirýärler. Indi patyşa mälim bolsun, eger bu şäher gurulsa we diwarlar gaýtadan dikeldilse, olar salgyt, paç we gümrük tölemezler, şeýdip sen patyşalaryň girdejisine zyýan ýetirersiň. Ezra 4:11-13 Siziň bize iberen hatyňyz meniň öňümde açyk okalyp berildi. Men buýruk berdim we gözleg geçirildi we bu şäheriň gadymy döwürlerde patyşalara garşy gozgalaň turzandygy, onda pitne we gozgalaň turzandygy anyklandy. Iýerusalimde güýçli patyşalar hem bardy, olar derýanyň aňyrsyndaky ähli ýurtlara höküm sürýärdiler; olara salgyt, salgyt we gömrük tölegleri tölenýärdi. Indi bu adamlaryň işini bes etmegini we menden başga bir buýruk berilýänçä, bu şäheriň gurulmazlygyny tabşyryň. Ezra 4:18-21 Şeýle hem, Hudaýyň öýüniň gurluşygy üçin bu ýewreýleriň ýaşulularyna näme etmelidigiňizi perman edýärin: patyşanyň malyndan, hatda derýanyň aňyrsyndaky salgytdan, şol adamlara derrew çykdajylar berilsin, şonda olar päsgelçilik döremesin. Ezra 6:8 Şeýle hem, size şuny tassyklaýarys: ruhanylaryň, lewileriň, aýdymçylaryň, derwezebanlaryň, ybadathana hyzmatkärleriniň ýa-da Hudaýyň öýüniň hyzmatkärleriniň hiç birine salgyt, salgyt ýa-da göçme salmak kanuny däl. Ezra 7:24 Şeýle hem: «Biz patyşanyň salgytlary üçin, şol sanda ýerlerimiz we üzümçiliklerimiz üçin pul karz aldyk» diýýänler bardy (Nehemýa 5:4). Hamyrlarymyzyň ilkinji miwelerini, sadakalarymyzy, dürli agaçlaryň miwelerini, şerap we ýaglary ruhanylara, Hudaýymyzyň öýüniň ammarlaryna getirmeli; ýerimiziň ondan bir bölegini lewilere getirmeli, şonuň üçin ekin meýdanlarymyzyň ähli şäherlerinde şol lewiler ondan bir bölegini alarlar. Lewiler ondan bir bölegini alanda, Harunyň ogly ruhany lewiler bilen bolar. Lewiler ondan bir bölegini Hudaýymyzyň öýüne, ammarlara, hazyna getirmeli. Nehemýa 10:37-38 3
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Şol wagt hazynalar, sadakalar, ilkinji miweler we ondan birlikler üçin otaglara käbirleri bellendi, olar şäherleriň meýdanlaryndan ruhanylar we lewiler üçin kanunyň paýlaryny ýygnamak üçin ulanyldy. Çünki Ýahuda ruhanylar we lewiler üçin garaşyp duranlar üçin begenýärdi. Nehemýa 12:44 Ol onuň üçin uly otag taýýarlady, şol ýerde öňler galla sadakalaryny, hoşboý ysly tütetgileri, gapgaçlary, däneden, täze şerapdan we lewilere, aýdymçylara we derwezebanlara berilmeli bolan ýagyň ondan bir bölegini, şeýle hem ruhanylaryň sadakalaryny goýýardylar. Soňra bütin ýahudalylar däneden, täze şerapdan we ýagdan ondan bir bölegini hazynalara getirdiler. Nehemýa 13:5,12 Patyşa Ahaşwerş ýere we deňiz adalaryna salgyt saldy. Ester 10:1
Pygamberler Soňra onuň mirasynda patyşalygyň şöhratynda salgyt ýygnaýjy peýda bolar, ýöne birnäçe günüň içinde ol gazap bilen hem, söweş bilen hem ýok ediler. Danyýel 11:20 Beýtele gelip, günä ediň; Gilgalda günäňizi köpeldiň; her gün irden gurbanlyklaryňyzy we üç ýyldan soň ondan bir bölegini getiriň; şükür gurbanlygyny hamyrmaýa bilen beriň, mugt sadakalary yglan ediň we yglan ediň, çünki siz, eý, ysraýyl halky, şeýle edýärsiňiz diýip, Reb Hudaý aýdýar. Amos 4:4-5 Adam Hudaýy talarmy? Siz meni taladyňyz. Emma siz: "Biz sizi nämede taladyk?" diýýärsiňiz. Onda bir we sadakalarda. Siz nälet bilen näletlendiňiz, çünki siz meni taladyňyz, tutuş millet. Meniň öýümde iýmit bolmagy üçin ähli onda birleri ammara getiriň we indi şu bilen meni synap görüň, diýip Hökmürowan Reb aýdýar, "Men size gök penjirelerini açmasam we size bereket dökmesem, ony almaga ýer galmazmy?" diýip, Hökmürowan Reb aýdýar. "Men iýýäni siziň üçin käýejek, ol ýeriňiziň miwesini ýok etmez, üzüm bagyňyz wagtyndan öň meýdanda miwesini taşlamaz" diýip, Hökmürowan Reb aýdýar. "Ähli milletler sizi bagtly diýerler, çünki siz ajaýyp ýer bolarsyňyz" diýip, Hökmürowan Reb aýdýar. Malaki 3:8-12
Injiller Kapernauma gelenlerinde, salgyt töleglerini alýanlar Petrusyň ýanyna gelip: «Hojaýynyňyz salgyt tölemeýärmi?» diýip soradylar. Petrus: «Hawa» diýdi. Öýe girende, Isa ony saklap: « Simon, seniň pikiriň näme? Ýer ýüzüniň patyşalary kimden salgyt ýa-da salgyt alýarlar? Öz çagalaryndanmy ýa-da daşary ýurtlylardanmy?» Petrus oňa: «Ýaşaýanlardanmy?» diýdi. Isa oňa: « Onda çagalar azatmy?» diýdi. Ýöne olary günäkärlemez ýaly, deňze git-de, çeňňek taşla we ilki çykan balygy al. Onuň agzyny açanyňda, bir teňňe pul taparsyň. Şol puly alyp, maňa we özüňe ber» diýdi. Matta 17:24-27 Şonda fariseýler gidip, Ony sözlerinde nädip ylgamak barada maslahatlaşdylar. Olar öz şägirtlerini Hirodçylar bilen bilelikde Oňa iberip: «Mugallym, biz Seniň dogruçyldygyňy we Hudaýyň ýoluny hakykatda öwredýändigiňi, hiç kimiň aladasyny etmeýändigiňi bilýäris, sebäbi Sen adamlaryň ýüzüne seretmeýärsiň. Indi bize aýt, Sen näme pikir edýärsiň? Kaýsara salgyt tölemek kanunymy ýada ýokmu?» diýdiler. Emma Isa olaryň ýamanlygyny görüp: « Eý ikiýüzlüler, näme üçin Meni synaýarsyňyz? Maňa salgyt puluny görkeziň» diýdi. Olar Oňa bir teňňe getirdiler. Ol olara: « Bu şekil we ýazgy kimiňki?» diýdi. Olar oňa: «Kaýsara» diýdiler. Soňra ol olara: « Kaýsara degişli zady Kaýsara, Hudaýyň zadyny Hudaýa beriň» diýdi. Matta 22:15-21
4
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Ikiýüzlüler, kanunçylar we fariseýler, size waý! Çünki siz ýalpyzyň, anisiň we ziräniň ondan birini berýärsiňiz, emma kanunyň iň möhüm meselelerini, ýagny hökümi, rehimi we imany taşladyňyz. Bulary etmelidiňiz, beýlekilerini bolsa goýmaly däldiňiz. Matta 23:23 Olar gelip, Oňa: «Mugallym, biz Seniň hakykatçydygyňy we hiç kimiň aladasyny etmeýändigiňi bilýäris. Sebäbi Sen adamlaryň ýüzüne seretmeýärsiň, Hudaýyň ýoluny hakykatda öwredýärsiň. Kaýsara salgyt tölemek kanunymy ýa-da ýokmy? Bermelimi ýa-da bermemelimi?» diýdiler. Emma ol olaryň ikiýüzlüligini bilip, olara: « Näme üçin meni synaýarsyňyz? Maňa bir teňňe getiriň, men ony göreýin» diýdi. Olar ony getirdiler. Isa olara: « Bu surat we ýazgy kimiňki?» diýdi . Olar oňa: «Kaýsaryňky» diýdiler. Isa olara: « Kaýsaryňkyny Kaýsara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň» diýdi. Olar oňa haýran galdylar. Markus 12:14-17 Isa hazynanyň garşysynda oturyp, halkyň hazyna nähili pul salýandygyny we köp baýlaryň köp pul salýandygyny gördü. Bir garyp dul aýal gelip, iki teňňe atdy, bu bir funt boldy. Isa şägirtlerini çagyryp, olara şeýle diýdi: « Size dogrusyny aýdýaryn, bu garyp dul aýal hazynanyň ähli pullaryndan has köp pul atdy. Sebäbi olar öz bolçulyklaryndan ähli pullaryny atdylar, ýöne ol öz mätäçliginden elinde bar bolan ähli puluny, hatda ähli güzeranyny hem atdy». Markus 12:41-44 Şol günlerde Sezar Awgustdan bütin dünýäniň ilatynyň hasaba alynmagy barada perman çykdy. (Bu hasaba alyş ilkinji gezek Kireniý Siriýanyň hökümdary bolanda geçirildi.) Hemmeler hasaba alynmaga, her kim öz şäherine gitdiler. Ýusup hem Galileýadaky Nasyra şäherinden Ýahudadaky Dawudyň şäheri Beýtullaham diýilýän ýere gitdi (sebäbi ol Dawudyň neslindendi:) göwreli aýaly Merýem bilen hasaba alynmak üçin. Luka 2:1-5 Emma, fariseýler, size waý! Siz ýalpyzyň, ruýanyň we dürli otlaryň ondan birini berýärsiňiz, emma adalaty we Hudaýyň söýgüsini gözden gaçyrýarsyňyz. Bulary edip, beýlekilerini galdyrmamalydyňyz. Luka 11:42 Iki adam doga etmek üçin ybadathana girdi; biri fariseý, beýlekisi salgyt ýygnaýjy. Fariseý ýerinden turup, öz içinde şeýle doga etdi: «Hudaýym, Saňa şükür edýärin, men beýleki adamlar ýaly talaňçy, adalatsyz, zynahor ýa-da bu salgyt ýygnaýjy ýaly däl. Men hepdede iki gezek agyz bekleýärin, ähli zadymyň ondan birini berýärin». Salgyt ýygnaýjy bolsa uzakda durup, gözlerini asmana galdyrmak islemän, döşüne urup: «Hudaýym, günäkär, maňa rehim et!» diýdi. Luka 18:10-13 Olar Ondan soradylar: «Mugallym, biz Seniň dogry aýdýandygyňy we öwredýändigiňi, hiç kimiň ýüzüni kabul etmeýändigiňi, Hudaýyň ýoluny hakykatdan öwredýändigiňi bilýäris. Bize Kaýsara salgyt tölemek kanunymy ýa-da ýokmy?» Emma Isa olaryň hilegärligini görüp, olara: « Näme üçin meni synaýarsyňyz? Maňa bir teňňe görkeziň. Onuň suraty we ýazgysy kimiňki?» diýdi. Olar: «Kaýsaryňky» diýdiler. Isa olara: « Onda Kaýsaryňkyny Kaýsara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň» diýdi. Luka 20:21-25 Ol başyny galdyryp, baý adamlaryň öz sadakalaryny hazyna salýandygyny gördü. Şeýle hem bir garyp dul aýalyň iki teňňe salýandygyny gördü. Ol şeýle diýdi: « Size dogrusyny aýdýaryn, bu garyp dul aýal hemmelerden has köp pul saldy. Sebäbi bularyň hemmesi öz artykmaçlyklaryndan Hudaýyň sadakalaryna pul saldylar, emma ol garyplygyndan elinde bar bolan ähli iýmitini berdi». Luka 21:1-4 Bütin halk turup, Ony Pilatusyň ýanyna alyp gitdiler. Olar ony aýyplap başladylar: «Biz bu adamyň milleti azdyrýandygyny, kazara salgyt tölemäge päsgel berýändigini we özüni Mesih Patyşa hasaplaýandygyny gördük». Pilatus Ondan: «Sen ýehudylaryň patyşasymy?» diýip sorady. Ol oňa: «
5
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Sen şeýle diýýärsiň» diýip jogap berdi. Şonda Pilat baş ruhanylara we halka: «Men bu adamda hiç hili günä tapmaýaryn» diýdi. Luka 23:1-4 Şondan soň, ilat ýazuw döwründe Jelileýaly Iuda peýda bolup, köp adamy yzyna çekdi; ol hem öldi; oňa eýerýänleriň hemmesi dargady. Resullaryň Işleri 5:37
Hatlary Şonuň üçin hem salgyt töläň, sebäbi olar Hudaýyň hyzmatkärleridir we bu işe yzygiderli gatnaşýarlar. Şonuň üçin hemmelere haklaryny beriň: salgyt tölenmeli adama salgyt; salgyt tölenmeli adama salgyt; gorkýan adama gorkmak; hormat goýýan adama hormat. Rimliler 13:6-7 Hakykatdan-da, Lewi ogullaryndan ruhanylyk wezipesine saýlananlar, kanuna görä, halkdan, ýagny Ybraýymyň neslinden bolsa-da, öz doganlaryndan ondan bir bölegini almak tabşyrygyna eýedirler. Emma olaryň neslinden hasaplanmadyk adam Ybraýymyň ondan bir bölegini aldy we wada berlen adama bereket berdi. Kiçi adam gowy adamdan bereketlenýär. Bu ýerde ölen adamlar ondan bir bölegini alýarlar; ýöne ol ýerde diridigi barada şaýatlyk edilen adam olary alýar. Şeýle diýsem, ondan bir bölegini alýan Lewi hem Ybraýym arkaly ondan bir bölegini berdi. Ýewreýler 7:5-9
Apokrifa Halk Ýoşiýanyň ogly Ýohazy tutup, onuň kakasy Ýoşiýanyň ýerine patyşa etdi, ol ýigrimi üç ýaşyndady. Ol Ýahudada we Iýerusalimde üç aý patyşalyk etdi. Soňra Müsür patyşasy ony Iýerusalimde patyşalyk etmekden boşatdy. Ol ýere ýüz talant kümüş we bir talant altyn salgyt saldy. 1 Esdras 1:34-36 Patyşa Artekserkese, biziň hökümdarymyza, Seniň gullaryňa, hekaýaçy Ratuma, kätip Semelliusa, olaryň geňeş agzalarynyň galanyna we Selosiriýa we Finikiýadaky kazylara. Patyşa, indi biliň, sizden bize tarap bolan ýehudylar Iýerusalime, pitneçi we zalym şähere gelip, bazarlary gurýarlar, diwarlaryny abatlaýarlar we ybadathananyň düýbüni goýýarlar. Indi bu şäher we onuň diwarlary täzeden dikeldilse, olar diňe bir salgyt tölemekden gaça durman, eýsem patyşalara garşy hem gozgalaň turuzarlar. 1 Esdras 2:17-19 Şeýle hem, esger bolmadyk we uruş bilen meşgullanmaýan, emma daýhançylyk bilen meşgullanýanlar eken hasylyny gaýtadan orup alandan soň, ony patyşa getirýärler we biri-birini patyşa salgyt tölemäge mejbur edýärler. 1 Esdras 4:6 Mundan başga-da, ol öz ýurdundan Ýahuda giden ähli ýewreýlere azatlyklary barada şeýle ýazdy: hiç bir emeldar, hökümdar, polkownik ýa-da hazynaçy olaryň gapylaryndan zor bilen girmeli däl; we olaryň eýelän ähli ýerleri salgytsyz azat bolmaly; we edomlylar öz eýelän ýewreýleriň obalaryny bermeli: Hawa, ybadathana gurulýança, ol gurulýança, her ýyl ýigrimi talant berilmeli; we her gün gurbanlyk sypasynda ýakma gurbanlyklaryny saklamak üçin her ýyl ýene on talant berilmeli, on ýedi gurbanlyk bermek tabşyrygy bardy; we şäheri gurmak üçin Babyldan gidenleriň hemmesiniň, olaryň nesilleriniň we giden ruhanylaryň hemmesiniň azatlyga çykmagyny üpjün etmeli. 1 Esdras 4:49-53 Ol ýerdäki adamlar pitne we söweşe berildi: Iýerusalimde güýçli we zalym patyşalar bardy, olar Selosiriýada we Finikiýada höküm sürüp, salgyt töleýärdiler. 1 Esdras 2:27
6
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Men ony täzeden gurmagy tabşyrdym; we Rebbiň öýi gurlup gutarýança, ýehudylaryň ýesirliginden bolanlara yhlasly kömek etmek üçin yhlasly gözlesinler; Selosiriýa we Finikiýa salgytlaryndan Rebbiň gurbanlyklary, ýagny häkim Zorobabel üçin öküzler, goçlar we guzylar üçin şu adamlara üns bilen paý berilsin; şeýle hem däne, duz, şerap we ýag, we Iýerusalimdäki ruhanylaryň gündelik sarp etmek üçin görkezen zatlary boýunça her ýyl yzygiderli soraşdyrylmazlyk bilen berilsin: patyşa we onuň çagalary üçin Beýik Hudaýa gurbanlyklar berilsin we olar öz janlary üçin doga etsinler. 1 Esdras 6:28-31 Şeýle hem size şeýle tabşyryk berýärin: ruhanylardan, lewilerden, mukaddes aýdymçylardan, derwezebanlardan, ybadathananyň hyzmatkärlerinden ýa-da bu ybadathanada iş edýänlerden salgyt ýa-da başga bir salgyt talap etmeň we hiç kimiň olara hiç zat mejbur etmäge ygtyýary ýok. 1 Esdras 8:22 Ähli sowgatlaryňda şatlykly ýüz görkez we ondan bir bölegini şatlyk bilen bagyş et. (Ekklesiastikus 35:9) Ol güýçli goşun toplady we ýurtlara, milletlere we patyşalara höküm sürdi, olar bolsa oňa salgyt töleýänler boldy. 1 Makkabeý 1:4 Iki ýyl geçenden soň, patyşa öz salgyt ýygnaýjysynyň baş wekilini Ýahuda şäherlerine iberdi, olar bolsa köp adam bilen Iýerusalime geldiler we olara parahatçylykly sözler aýtdylar, ýöne bularyň hemmesi aldawdy. Sebäbi olar oňa ynananlarynda, ol birden şähere hüjüm etdi we ony örän agyr urdy we Ysraýylyň köp halkyny ýok etdi. 1 Makkabeý 1:29-30 Şeýle-de bolsa, ol köne kanunlary ýatyryp, ýurda getiren dawa-jenjel we betbagçylyk sebäpli hazynalaryndaky pullaryň gutarandygyny we ýurtda salgytlaryň azdygyny görende, ol bu çykdajylary indi göterip bilmejekdiginden we öňküsi ýaly sahylyk bilen bermek üçin sowgatlaryň bolmajakdygyndan gorkdy, sebäbi ol özünden öňki patyşalardan has köp baýlyk gazandy. Şonuň üçin, ol aňynda örän çaşgynlyk bolansoň, Pars ýurduna gidip, ýurtlaryň salgytlaryny alyp, köp pul toplamagy ýüregine düwdi. 1 Makkabeý 3:29-31 Olar ruhanylaryň lybaslaryny, ilkinji miweleri we ondan bir bölegini getirdiler; we günlerini tamamlan nasyrlary aýaga galdyrdylar. 1 Makkabeý 3:49 Olaryň örän batyr adamlardygy aýdylýar. Oňa şeýle hem Galatiýalylaryň arasynda eden uruşlary we asylly işleri, olary nädip ýeňendigi we salgyt töländikleri; syýasaty we sabyrlylygy bilen olaryň özlerinden örän uzakda bolsa-da, ähli ýeri basyp alandyklary; şeýle hem ýeriň iň çetinden olara garşy çykan patyşalar, olary dargadyp, uly üstünlik gazanýança, galanlary her ýyl salgyt töläp, ony diri tutup, onuň we ondan soň patyşalyk edenleriň uly salgyt tölemelidigi, şeýle hem ylalaşylan zatlar barada gürrüň berilýärdi, 1 Makkabeý 8:2,4,7 Indi men sizi azat edýärin we siziň üçin ähli ýewreýleri salgytlardan, duz salynýan däpdessurlaryndan we täç salgytlaryndan azat edýärin. Üçden bir bölegi ýa-da tohumy we agaçlaryň miwesiniň ýarysy üçin maňa degişli bolan zatdan şu günden başlap azat edýärin, şeýdip olar Ýahuda ýurdundan ýa-da Samariýa we Jelile ýurdundan oňa goşulan üç hökümetden şu günden başlap ebedilik alynmaz. Iýerusalim hem mukaddes we azat bolsun, onuň çäkleri hem ondan bir bölekden, hem salgytlardan. 1 Makkabeý 10:29-31
7
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Mundan başga-da, Men Ýahuda ýurdundan ýesir alnyp gidilen we patyşalygymyň islendik ýerine getirilen ýehudylaryň ählisini erkinlik bilen boşatdym we ähli emeldarlarymyň hatda mallarynyň salgytlaryny hem tölemegini isleýärin. 1 Makkabeý 10:33 Soňra Ýonatan patyşadan Ýahudany we üç hökümeti Samariýa ýurduny salgytdan azat etmegini haýyş etdi we oňa üç ýüz talant wada berdi. 1 Makkabeý 11:28 Bize degişli bolan beýleki zatlara, ýagny bize degişli bolan ondan birliklere we däp-dessurlarymyza, şeýle hem duz çukurlaryna we täç salgytlaryna gelende, olaryň hemmesini ýeňilleşdirmek üçin boşadýarys. 1 Makkabeý 11:35 Şu güne çenli edilen islendik ýalňyşlygy ýa-da kemçiligi bagyşlaýarys, şeýle hem bize tölemeli bolan täç salgydyňyzy bagyşlaýarys. Eger Iýerusalimde başga salgyt tölense, ol indi tölenmez. 1 Makkabeý 13:39 Indi bolsa, basyp alan şäherleriňizi we Ýahudanyň çäklerinden daşarda hökümdarlyk eden ýerleriňiziň salgytlaryny yzyna beriň. Ýa-da maňa olaryň öwezine bäş ýüz talant kümüş beriň; eden zyýanyňyz we şäherleriň salgytlary üçin ýene bäş ýüz talant beriň; eger şeýle etmeseňiz, biz gelip size garşy söweşeris. 1 Makkabeý 15:30-31 Şeýlelikde, Nikanor ýesir alnan ýewreýlerden köp pul gazanmagy öz üstüne aldy, bu bolsa patyşanyň rimlilere tölemeli bolan iki müň talant möçberindäki salgytlaryny tölemek üçin gerek boldy. 2 Makkabeý 8:10 Şeýdip, Iýerusalimde ýesir alnanlar arkaly rimlilere salgyt tölemegi öz üstüne alan ol, daşary ýurtlara ýewreýleriň Hudaýyň olar üçin söweşjekdigini we şonuň üçin olara zyýan ýetirip bolmajakdygyny, sebäbi olaryň Onuň beren kanunlaryna eýerýändigini aýtdy. 2 Makkabeý 8:36
Jaşer Elam patyşasy Kedorlaomer Ham ogullarynyň maşgalasyndan aýrylyp, olar bilen söweşdi we olary basyp aldy. Ol düzlügiň bäş şäherine baryp, olara garşy söweşdi we olary basyp aldy, olar onuň gözegçiligi astynda boldular. Olar oňa on iki ýyl gulluk etdiler we oňa ýyllyk salgyt tölediler. Ýaşer 11:10-11 Ybramyň Kenanda ýaşan bäşinji ýylynda Sodom, Gomorra we düzlükdäki ähli şäherleriň ilaty Elam patyşasy Kedorlaomeriň häkimiýetinden ýüz öwürdi, sebäbi düzlükdäki şäherleriň ähli patyşalary on iki ýyllap Kedorlaomere gulluk edip, oňa ýyllyk salgyt töläpdiler, ýöne on üçünji ýylda olar oňa garşy çykdylar. Ýaşer 13:11 Biz patyşalaryň dirilerden ýyllyk salgyt almagynyň däp bolandygyny bilýäris, ýöne sen diňe şeýle etmeýärsiň, eýsem ölülerden hem gündelik salgyt alýarsyň. Patyşa Rikaýona jogap berip: «Indi seniň adyň Rikaýon diýlip atlandyrylmaz, seniň adyň Fyrown bolar, sebäbi sen ölülerden salgyt alýardyň; we ol onuň adyny Fyrown goýdy» diýdi. Rikaýon Fyrown Müsüriň hökümetini hilegärlik bilen basyp aldy we Müsüriň ähli ilatyndan salgyt aldy. Ýaşer 14:19,27,31 Ybram we onuň ähli adamlary Misraim derýasyndan çykyp, Müsüre geldiler. Şäheriň derwezelerinden girmänkä, garawullar olaryň öňünde durup: «Patyşa öz zatlaryňdan ondan birini beriň, soňra şähere giriň» diýdiler. Ybram we onuň ýanyndakylar şeýle etdiler. Ybram we onuň
8
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
ýanyndaky adamlar Müsüre geldiler. Olar gelip, Saraýyň gizlenen sandygyny getirdiler we müsürliler sandygy gördüler. Patyşanyň hyzmatkärleri Ybramyň ýanyna gelip: «Bu sandygyň içinde görmedik nämeň bar?» diýdiler. Indi sandygy aç we onuň içindeki ähli zatlaryň ondan birini patyşa ber» diýdiler. Ýaşer 15:8-10 Ýakubyň ogullary olara goşulmazlyk barada kasam etdiler, Kenanlylaryň ähli patyşalary hem olara kasam etdiler, Ýakubyň ogullary şol günden başlap olary salgyt töleýän etdiler. Ýaşer 40:48 Bütin Müsür Ýusubyň gözegçiligi astyndady we Ýusup töweregindäki ähli duşmanlary bilen uruşdy we olary boýun egdirdi; şeýle hem, Kengan serhetlerine çenli ähli ýeri we ähli filistimlileri boýun egdirdi we olaryň hemmesi onuň ygtyýaryndady we olar Ýusuba ýyllyk salgyt töleýärdiler. Piliştlileriň ähli ýerleri, Kengan, Sidon we Iordan derýasynyň beýleki tarapy Ýusuba ähli ömrüniň dowamynda sowgat getirýärdiler we tutuş ýurt Ýusubyň elindedi we olar oňa bellenen tertipde ýyllyk salgyt getirýärdiler, sebäbi Ýusup töweregindäki ähli duşmanlaryna garşy söweşip, olary boýun egdiripdi we tutuş ýurt Ýusubyň elindedi we Ýusup Müsürde tagtynda howpsuz oturypdy. Ýaşer 58:8,12 Edom patyşasy Bedadyň ogly Hadadyň patyşalygynyň ellinji ýylynda, segsen dördünji ýylda Hadad Esawyň ähli ogullaryny ýygnady we dört ýüz müň töweregi adamly tutuş goşunyny taýýarlady we Mowab ýurduna tarap ýola düşdi. Mowab bilen söweşmäge we olary özüne salgyt tölemäge gitdi. Midýanlaryň ähli ogullary söweşde heläk bolandan we Mowabdaky çagalar gaçyp gutulandan soň, Hadad şol wagt ähli Mowaby özüne salgyt töledi we olar onuň gol astynda boldular we olar her ýyl salgyt töleýärler. Hadad yzyna gaýdyp, öz ýurduna gitdi. Ýaşer 62:6,13 Şeýdip, Kikianus Arama we gündogar halklaryna tarap gitdi we olara garşy söweşdi we olary ýeňdi, olaryň hemmesi Kikianusyň we onuň halkynyň öňünde ýaralanyp ýykyldy. Ol olaryň köpüsini ýesir aldy we ilki başdaky ýaly olary boýun egdirdi we olardan salgyt almak üçin olaryň ýurdunda düşelge gurdy. Kikianus Arama we gündogar halklaryna garşy söweşdi we olary öňküsi ýaly boýun egdirdi, olar oňa adaty salgytlaryny berdiler we ol gidip, öz ýurduna gaýdyp geldi. Ýaşer 72:4-5,11 Gündogaryň ähli halky yzyna gaýdyp, yza çekildi, şonuň üçin Musa we Kuş halky olaryň yzyndan gitdiler we olary boýun egdirdiler we adatdakysy ýaly salgyt saldylar. Aram hem Musa we Kuş halky tarapyndan boýun egdirildi we adatdakysy ýaly salgyt töledi. Ýaşer 73:43,46 Abianus Edomda serkerdeler goýdy we Edomyň ähli ogullary Abianusa tabyn we salgyt töleýän boldular, Abianus bolsa öz ýurduna, Kittim şäherine gaýdyp geldi. Ol hökümdarlyk eden döwründe goşun çekip, Ýawanyň ogly Elişanyň ogullary bolan Britaniýanyň we Kernaniýanyň ýaşaýjylaryna garşy söweşdi we olary ýeňip, salgyt töleýän etdi. Ýaşer 90:10,29
Ýubileýler Ýakup şu aýyň on dördünji güni irden turup, özi bilen gelenleriň hemmesiniň, adamlaryň we mallaryň, altynyň, ähli gap-gaçlaryň we geýimleriň ondan birini berdi. Ýubileýler 32:2 Ol ähli arassa haýwanlaryň ondan birini berdi we ýakma gurbanlyk berdi, emma haram haýwanlary ogly Lewige bermedi we ähli adamlaryň janyny oňa berdi. Lewi on doganynyň ýerine kakasy Ýakubyň öňünde Beýtelde ruhanylyk wezipesini ýerine ýetirdi we ol ýerde ruhany boldy, Ýakup bolsa kasam etdi. Şeýdip, ol ondan birini Rebbe ýene-de berdi we ony mukaddes etdi, bu bolsa Oňa mukaddes boldy. Şonuň üçin hem asman tagtalarynda ondan birini Rebbiň huzurynda her ýyl, Onuň
9
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
adynyň saklanmagy üçin saýlanan ýerde iýmek üçin kanun hökmünde bellendi we bu kanunyň günleriň çägi ýok. Bu kanun her ýyl saýlanan ýerinde Rebbiň huzurynda ikinji ondan birini iýmek bilen ýerine ýetirilmegi we şu ýyldan indiki ýyla çenli ondan hiç zat galmazlygy üçin ýazylandyr. Ýubileýler 32:8-11 Öküzleriň we goýunlaryň ähli ondan bir bölegi Rebbe mukaddes bolar we Onuň ruhanylaryna degişli bolar, olar ony her ýyl Onuň huzurynda iýerler, çünki gökdäki tagtalara ondan bir bölegiň oýlup ýazylandygy we şeýle ýazylandygy aýdylýar. Ýubileý ýyllary 32:15 Ol olary ýeňip, olara salgyt tölemek üçin salgyt saldy, olaryň ýerleriniň bäş miwesini, şeýle hem Robel we Tamnataresi gurdy. Ýubileýler 34:8 Ýakup ogullaryna ýaraşyk baglaşmagy üçin habar iberdi, olar bolsa olar bilen ýaraşyk baglaşyp, gulçulyk boýunturgyny olara ýüklediler, şonuň üçin olar Ýakuba we onuň ogullaryna hemişe salgyt tölediler. Olar Ýakuba Müsüre giden gününe çenli salgyt tölediler. Ýubileý 38:12-13
Injiliň ýitirilen kitaplary Imperator Awgustusyň permany bilen Ýahudanyň Beýtullaham şäherinden bolan ähli ýewreýleriň hasaba alynmagy barada karar çykaryldy. Ýusup şeýle diýdi: «Çagalarymyň hasaba alynmagyna gözegçilik ederin, ýöne bu ýaş gyz bilen näme etmeli? Onuň aýalym hökmünde hasaba alynmagyna utanýaryn; eger men ony gyzym hökmünde hasaba alsam, ähli Ysraýyl onuň meniň gyzym däldigini biler. Rebbiň bellenen wagty gelende, goý, ol özüne ýaraýan zady etsin». Ol eşegi eýerläp, ony üstüne mündürdi, Ýusup bilen Simun onuň yzyndan gidip, üç mil aralykda Beýtullahama geldiler. Protewangelion 12:1-5 Aleksandryň döwrüniň üç ýüz dokuzynjy ýylynda Awgustus ähli adamlaryň öz ýurdunda salgyt tölemek üçin gitmelidigi barada perman çykardy. Şeýdip, Ýusup turdy we aýaly Merýem bilen Iýerusalime gitdi, soňra maşgalasy bilen atalarynyň şäherinde salgyt tölemek üçin Beýtullahama geldi. Isa Mesihiň çagalygynyň ilkinji hoş habary 1:4-5
Eden bagynyň ýatdan çykarylan kitaplary Ata-babalarymyzyň Kanuny berjaý etmek arkaly uly parahatçylykdan peýdalanyp, bagtly ýagdaýda bolan döwründe, Aziýanyň patyşasy Selewk Nikanor ybadathana gullugy üçin salgydy tassyklap, biziň syýasatymyzy ykrar eden döwründe, hut şol wagt, umumy ylalaşygyň garşysyna hereket edýän käbir adamlar bizi köp we dürli betbagtçylyklara sezewar etdiler. 4 Makkabeý 2:10 Men gök bilen ýeriň arasynda gala gurmak isleýärdim we seniň maňa ony gurmak üçin öz araňdan akylly, akylly bir adamy ibermegiňi isleýärin, ol meniň ähli soraglaryma jogap berer we üç ýyllap Aşuriýanyň salgytlaryny we gümrük töleglerini alyp biler. Ahikaryň hekaýasy 4:2 Olar bizi gaharlandyrdylar we ýeňdiler, ýurdumyzyň köp halky Müsür patyşasynyň bizden talap etmek üçin iberen salgytlaryndan gorkup, Müsüre gaçyp gitdi. Soňra ol patyşa şeýle diýdi: “Gaharlanma, eý, hökümdarym! Men Müsüre gidip, jogaplary Fyrowna gaýtaryp bererin, bu haty oňa görkezerin, salgytlar barada oňa jogap bererin we gaçyp gidenleriň hemmesini yzyna ibererin; Beýik Hudaýyň kömegi bilen we patyşalygyň bagty üçin duşmanlaryňy utandyraryn. Ahikaryň hekaýasy 5:5,7
10
Salgyt we Onluk
...Şeýlelik bilen, Sezaryňkyny Sezara, Hudaýyňkyny Hudaýa beriň. Matta 22:21
Emma, eý, şa jenabym! Müsüriň üç ýyllap salgytlary barada aýdanlaryňyz, indi patyşalygyň durnuklylygy berk adalatdyr we eger siz ýeňiş gazansaňyz we meniň elim size jogap bermäge başarnyksyz bolsa, onda şa jenabym size aýdan salgytlaryňyzy iberer. Ahikaryň hekaýasy 5:24 Fyrown Haýkaryň özünden üstün çykandygyny görüp, jogaplaryny gaýtaryp berende, derrew tolgundy we olara üç ýyllyk salgytlary ýygnamagy we Haýkara getirmegi tabşyrdy. Şonda patyşa ondan Fyrownyň ilkinji geleninden onuň ýanyndan gidýänçä onuň bilen nähili gatnaşykda bolandygyny, ähli soraglaryna nähili jogap berendigini, ondan salgytlary, geýimleri we sowgatlary nädip alandygyny sorap başlady. Sanherib patyşa uly şatlyk bilen begendi we Haýkara: «Bu salgytdan isleýän zadyňy al, sebäbi bularyň hemmesi seniň eliňde» diýdi. Ahikaryň hekaýasy 6:36,46-47 Biz olara hiç hili zyýan ýetirmedik, olar bize salgyt tölediler we biz olaryň oljalaryny yzyna gaýtaryp berdik. Ýahudanyň Ähti 1:49 Soňra olar bizden parahatçylyk şertlerini soradylar; kakamyz bilen maslahatlaşyp, biz olary salgyt hökmünde kabul etdik. Olar açlyk döwründe Müsüre gidýänçä, bize bäş ýüz kor bugdaý, bäş ýüz bat ýag, bäş ýüz çärýek şerap berdiler. Ýahudanyň Ähti 2:8-9
11