(ሠ) ኣስማት ናይታ ነቲ መጽሓፍ ክትርጉም ዝተመዘዘት ኮሚተ። 3. መግለጺ ንጉሳዊ ህያባት፤ (ሀ) እቲ ጠረጴዛ (ምናልባት እቲ ዝያዳ ዝተራቐቐ ፍርናሽ ክኸውን ይኽእል እዩ)። (ለ) እቲ ካልእ የቕርብ። 4. መግለጺ የሩሳሌም። (ሀ) ቤተ መቕደስ (ስርዓት ማይ-ስራሕን)። (ለ) እቲ ስነ-ስርዓት። (ሐ) እቲ ሲታደል። (መ) እታ ከተማ። (ሠ) ገጠር። 5. ስንብታ ኣልኣዛር። 6. ኣልኣዛር ብዛዕባ ሕጊ ዝሃቦ መግለጺ (እዚ ዓሚቝ ጥበብ እዩ)። 7. እቲ ኣቀባብላ። 8. ድግስ (72 ሕቶን መልስን)። 9.ትርጉም መጽሓፍ።
ደብዳቤ ኣሪስትያስ መእተዊ ኣብታ ኣብዚ እኩብ እኽብካብ ካብ ዘለዋ ኣገደስቲን ጥንታውያንን ምሕዋይ ሓንቲ ዝኾነት መልእኽቲ ኣሪስትያስ፡ ካብ ኣዳምን ሄዋንን ነዊሕ መንገዲ፡ ካብ ማይ ኣይሂ ነዊሕ መንገዲ ተጓዒዝና ኣለና። እዚ ጽሑፍ እዚ፡ ንመሬት ዳግማይ ህዝቢ ዝገበረ ዘርኢ ወዲ ሰብ፡ ብድምቀትን ጽባቐን ዝነብሩ ሓያላት ኣህዛብ፡ ጽንዓት ዘርኢ ትርኢት የቕርብ። ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ ዓቢ ፍቱው መጽሓፍቲ--ቶለሚ ፊላደልፈስ ከተንብቡ ኢኹም። "ኣብ ዓለም ዘለዉ ኩሎም መጻሕፍቲ" ኣብ ኣሌክሳንድርያ ኣብ ዝርከብ ቤተ መጻሕፍቱ ክእክብ ይምነ። ኣብ መወዳእታ ኣብቲ ሓደ ዓቢ ስራሕ ንምርግጋጽ ዘለዎ ኒሕ-ሕግታት ኣይሁድ--100,000 ምሩኻት በታ መጽሓፍ ይነግዶም። እዚ ምናልባት ንሓንቲ ስራሕ ዝተኸፍለ ዝለዓለ ዋጋ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዓቢ ምርኮ ንምዝዛም ዘይተለምደ ምኽንያት የቕርብ። ፍጻሜታት ናይዚ ትረኻ ኣብ ዕድመ እታ ፍልጥቲ ንግስቲ ኣርሲኖኤ ዝተፈጸመ ኮይኑ፡ ንሳ ብ270 ቅ.ል.ክ. ዝርዝር ህይወት ቤት ፍርዲ፡ ዘተ ናይቲ እዋን ማሕበራዊ ጸገማት ልዑል ተገዳስነትን ንጹርን እዩ። ኣብዚ ዘመን እዚ ንጉስን ኣጋይሹን ኣብ እዋን ድግሶም ሕቶን መልስን ክጻወቱ ምርኣይ ፍሉይ ርኽበት እዩ። ኣቃውማ ናይዚ መምጠጢ ስራሕ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል፤ 1. ውፉይነት መጽሓፍ ንፊሎቅራጦስ። 2. መባእታዊ ስጉምቲ፤ (ሀ) እቲ ሓላፊ ቤተ-መጻሕፍቲ ነቶም ምሩኻት ኣይሁድ ብሓራ ንምውጻእ ብመጽሓፍ ንምልዋጥ ዘቕረቦ ሓሳብ። (ለ) እቲ ሓርነት። (ሐ) ፊላደልፎስ ናብ ኣልኣዛር ዝጸሓፈቶ ደብዳበ። (መ) እቲ መልሲ።
ምዕራፍ 1
ኣብቲ ኣይሁድ ኣብ ግብጺ ዝተማረኹሉ እዋን፡ ቶለሚ ፊላደልፈስ ከም ቀዳማይ ዓቢ ፍቱው መጽሓፍቲ ምዃኑ ይገልጽ። ኣብ ዓለም ዘለዉ ኩሎም መጻሕፍቲ ኣብ ቤተ መጻሕፍቱ ክህልዉ ይምነ፤ ሕጊ ሙሴ ንምርካብ "ብሓቂ ንእሽቶ ጸጋ እያ!" 1 ንኣልኣዛር ሊቀ ካህናት ኣይሁድ ዝገበርክዎ ምብጻሕ ተዘካሪ ታሪኽ ስለ ዝእከብኩን ንስኻ ፊሎቅራጦስ ከም ዘዘኻኽረኒ ዕድል ስለዘይትስእንን ድማ ብዛዕባ ድራኸን ዕላማን ተልእኾይ ጸብጻብ ምስ ተቐበልካ ዓቢ ዕቑር ስለ ዝገበርኩን፡ ነቲ ጉዳይ ንጹር መግለጺ ክሰርሓልካ ፈቲነ ኣለኹ፡ ምኽንያቱ ተፈጥሮኣዊ ፍቕሪ ትምህርቲ ከም ዘለካ ስለ ዝርዳእ እዩ። እቲ ዝለዓለ ንብረት ወዲ ሰብ እዩ-ብመጽናዕቲ ታሪኽ ይኹን ብጭቡጥ ኣብቲ ፍጻመታት ባዕሉ ብምስታፍ ‘ኣብ ልዕሊ ስቶክ ፍልጠቱን ዝረኸቦን ክውስኽ’ ብቐጻሊ ምፍታን እዩ። 2 በዚ መገዲ እዚ እያ ነፍሲ ነቶም ዝኸበሩ ባእታታት ኣብ ገዛእ ርእሳ ብምውሳድ ብንጽህና ትጸንዕ፣ ዕላማኣ ድማ ኣብ ፍርሃት እግዚኣብሄር፣ እቲ ካብ ኩሉ ዝኸበረ ዕላማ ኣጽኒዓ፣ ነዚ ከም ዘይጋገ መምርሒኣ ትጥቀመሉ እሞ፣ በዚ ኸኣ ውሱን ዕላማ ትረክብ። 3 ንሃይማኖታዊ ፍልጠት ንምድላይ ዝነበረኒ ተወፋይነት እዩ ነቲ ዝጠቐስክዎ ሰብኣይ፡ ብናይ ገዛእ ርእሱ ዜጋታቱን ብኻልኦትን፡ ብጽቡቕ ባህርያቱን ብግርማኡን ዝለዓለ ክብሪ ዝወሃቦ ዝነበረ፡ ኣብ ኢዱ ድማ ንኣይሁድ ኣብ ሃገሩን ኣብ ባዕዳውያን ሃገራትን ንመለኮታዊ ሕግ ንምትርጓም ዝለዓለ ዋጋ ዘለዎ ሰነዳት ኣብ ኢዱ ዝነበሮ ኣብ ቆርበት ብራናታት ብኣይሁዳዊ ፊደላት ተጻሒፎም ኣለዉ። 4 ሽዑ ነዚ ኤምባሲ እዚ ብውዕዉዕ ስምዒት ኣመሓላለፍኩ፣ ቅድሚ ዅሉ ንጉስ ኣብ ክንዲ እቶም ኣቦ ንጉስ ንመጀመርታ ግዜ ነዛ ከተማ እዚኣ ምስ ወረሰን ንምድሪ ግብጺ ምስ ሰዓረን ካብ ይሁዳ ናብ ግብጺ ዝተጓዕዙ ምሩኻት ኣይሁድ ክልምኖ ኣጋጣሚ ረኺበ። 5 ንስኻ ባዕልኻ ኣብዚ ዳሕረዋይ እዋን ካብታ ደሴት ናባና ስለ ዝመጻእካን ንነፍሲ ንምህናጽ ዝፍትን ኩሉ ክትሰምዕ ስለ እትጭነቕን፡ ምስቲ ኣብ ቅድስና ዘለካ ባህርን ምስቶም ብመሰረት ቅዱስ ሕጊ ዝነብሩ ሰባት ዘለካ ድንጋጸን፡ ነቲ ከቕርቦ ዝሓሰብኩ ጸብጻብ ብዝያዳ ብቐሊሉ ከም እትሰምዖ ስለ ዝኣመንኩ፡ ነዚ ታሪኽ እዚ ክነግረካ እውን ዋጋ ኣለዎ።