Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu 2 Wafalme 18-19 2 Wafalme 18 1 Ikawa katika mwaka wa tatu wa Hoshea, mwana wa Ela, mfalme wa Israeli, Hezekia, mwana wa Ahazi, mfalme wa Yuda, alianza kutawala. 2 Alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala, akatawala miaka ishirini na tisa huko Yerusalemu; jina la mama yake aliitwa Abi, binti Zekaria. 3 Akafanya yaliyo mema machoni pa Bwana, sawasawa na yote aliyoyafanya Daudi baba yake. 4 Aliondoa mahali pa juu, akazivunja-vunja sanamu, akakata maashera, akaivunja vipande vipande nyoka wa shaba aliyoifanya Musa; maana hata siku zile wana wa Israeli walikuwa wakiifukizia uvumba; naye akaiita Nehushtani. 5 Alimtumainia Bwana, Mungu wa Israeli; hata baada yake hapakuwa na mtu kama yeye miongoni mwa wafalme wote wa Yuda, wala miongoni mwa wale waliomtangulia. 6 Kwa maana alishikamana na Bwana, wala hakuacha kumfuata, bali alizishika amri zake, ambazo Bwana alimwamuru Musa. 7 Naye Bwana alikuwa pamoja naye, akafanikiwa kila alikokwenda; naye akamwasi mfalme wa Ashuru, wala hakumtumikia. 8 Aliwapiga Wafilisti, hadi Gaza na mipaka yake, kuanzia mnara wa walinzi hadi mji wenye boma. 9 Ikawa katika mwaka wa nne wa mfalme Hezekia, ambao ulikuwa mwaka wa saba wa Hoshea mwana wa Ela, mfalme wa Israeli, Shalmanesa, mfalme wa Ashuru, akapanda juu ya Samaria, akauhusuru. 10 Na mwisho wa miaka mitatu wakauteka; hata katika mwaka wa sita wa Hezekia, yaani, mwaka wa tisa wa Hoshea, mfalme wa Israeli, Samaria ukatwaliwa. 11 Mfalme wa Ashuru akawachukua Israeli mateka hadi Ashuru, akawaweka Hala, na Habori, karibu na mto wa Gozani, na katika miji ya Wamedi; 12 kwa sababu hawakuitii sauti ya Bwana, Mungu wao, bali walivunja agano lake, na yote aliyoamuru Musa, mtumishi wa Bwana, wala hawakuyasikiliza, wala kuyatenda. 13 Ikawa katika mwaka wa kumi na nne wa mfalme Hezekia, Senakeribu, mfalme wa Ashuru, akapanda juu ya miji yote ya Yuda yenye boma, akaitwaa.
1
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
14 Hezekia mfalme wa Yuda akatuma ujumbe kwa mfalme wa Ashuru huko Lakishi, akisema, “Nimetenda dhambi; niache. Kila utakachoniwekea nitakichukua.” Mfalme wa Ashuru akampa Hezekia mfalme wa Yuda talanta mia tatu za fedha na talanta thelathini za dhahabu. 15 Hezekia akampa fedha yote iliyoonekana katika nyumba ya Bwana, na katika hazina za nyumba ya mfalme. 16 Wakati huo Hezekia aliikata dhahabu kutoka milango ya hekalu la Bwana, na kutoka kwenye nguzo ambazo Hezekia mfalme wa Yuda alikuwa amezifunika, akampa mfalme wa Ashuru. 17 Mfalme wa Ashuru akawatuma Tartani, Rabsarisi, na Rabshake kutoka Lakishi, kwa Mfalme Hezekia, pamoja na jeshi kubwa dhidi ya Yerusalemu. Wakapanda na kufika Yerusalemu. Wakapanda, wakafika, wakasimama karibu na mfereji wa bwawa la juu, lililoko katika njia kuu ya uwanja wa dobi. 18 Walipomwita mfalme, Eliakimu mwana wa Hilkia, aliyekuwa msimamizi wa nyumba ya mfalme, Shebna mwandishi, na Yoa mwana wa Asafu, mwandishi wa kumbukumbu, wakawatokea. 19 Rabshake akawaambia, Mwambieni Hezekia sasa, Mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru, asema hivi, Ni tumaini gani hili unalolitumainia? 20 Unasema, (lakini ni maneno yasiyo na maana tu), Nina mashauri na nguvu za vita; sasa unamtumaini nani hata ukaniasi? 21 Sasa, tazama, unaitumainia fimbo ya mwanzi huu uliopondeka, yaani, Misri, ambayo mtu akiitegemea, itamwingia mkononi na kumchoma; ndivyo alivyo Farao, mfalme wa Misri, kwa wote wamtumainio. 22 Lakini mkiniambia, Tunamtumaini Bwana, Mungu wetu; je, si yeye ambaye Hezekia ameondoa mahali pake pa juu na madhabahu zake, akawaambia Yuda na Yerusalemu, Sujuduni mbele ya madhabahu hii huko Yerusalemu? 23 Basi sasa, nakusihi, mpe bwana wangu mfalme wa Ashuru dhamana, nami nitakupa farasi elfu mbili, kama wewe kwa upande wako utaweza kuweka wapanda farasi juu yao. 24 Wawezaje basi kurudisha nyuma uso wa mkuu mmoja wa watumishi walio wadogo wa bwana wangu, na kuitumainia Misri upate magari na wapanda farasi? 25 Je, nimekuja sasa kupigana na mahali hapa bila BWANA, ili nipaharibu? BWANA akaniambia, Panda upigane na nchi hii, uiangamize. 26 Ndipo Eliakimu, mwana wa Hilkia, na Shebna, na Yoa, wakamwambia Rabshake, Tafadhali, sema na watumishi wako kwa lugha ya Kiashuri; maana tunaielewa; wala usiseme nasi kwa lugha ya Kiyahudi masikioni mwa watu walio ukutani. 27 Lakini Rabshake akawaambia, Je, bwana wangu amenituma kwa bwana wako, na kwako wewe, kusema maneno haya? Je, hakunituma kwa watu walio ukutani, ili wale mavi yao wenyewe, na kunywa mkojo wao wenyewe pamoja nanyi? 28 Ndipo Rabshake akasimama, akalia kwa sauti kuu kwa lugha ya Kiyahudi, akasema, Sikieni neno la mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru. 29 Mfalme asema hivi, Hezekia asiwadanganye; kwa maana hataweza kuwaokoa mkononi mwake; 30 Wala Hezekia asiwafanye mtumaini Bwana, akisema, Hakika Bwana atatuokoa, wala mji huu hautatiwa mkononi mwa mfalme wa Ashuru. 31 Msimsikilize Hezekia; maana mfalme wa Ashuru asema hivi, Fanyeni agano nami kwa zawadi, mkatoke mje kwangu; mkale kila mtu matunda ya mzabibu wake mwenyewe, na kila mtu matunda ya mtini wake, mkanywe kila mtu maji ya birika lake; 32 hata nije nikawachukue mpaka nchi iliyo kama nchi yenu wenyewe, nchi ya nafaka na divai, nchi ya mkate na mashamba ya mizabibu, nchi ya mafuta ya zeituni na asali, mpate kuishi, msife; wala msimsikilize Hezekia, awadanganyapo, akisema, Bwana atatuokoa. 33 Je, kuna mungu yeyote wa mataifa aliyewahi kuokoa nchi yake kutoka mkononi mwa mfalme wa Ashuru? 34 Iko wapi miungu ya Hamathi, na Arpadi? Iko wapi miungu ya Sefarvaimu, na Hena, na Iva? Je, wameiokoa Samaria mkononi mwangu?
2
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
35 Ni miungu gani katika miungu yote ya nchi hizi iliyookoa nchi yao na mkono wangu, hata Bwana aikomboe Yerusalemu na mkono wangu? 36 Lakini watu wakanyamaza kimya, wala hawakumjibu neno lolote; maana amri ya mfalme ilikuwa, ikisema, Msimjibu. 37 Ndipo Eliakimu, mwana wa Hilkia, aliyekuwa msimamizi wa nyumba ya mfalme, na Shebna, mwandishi, na Yoa, mwana wa Asafu, mwandishi wa tarehe, wakamwendea Hezekia, nguo zao zimeraruliwa, wakamwambia maneno ya Rabshake. 2 Wafalme 19 1 Ikawa mfalme Hezekia aliposikia hayo, alirarua nguo zake, akajivika nguo za magunia, akaingia nyumbani mwa Bwana. 2 Akamtuma Eliakimu, aliyekuwa msimamizi wa nyumba, na Shebna, mwandishi, na wazee wa makuhani, wamevikwa nguo za magunia, kwa Isaya, nabii, mwana wa Amozi. 3 Wakamwambia, Hezekia asema hivi, Siku hii ni siku ya dhiki, na aibu, na matukano; maana watoto wamefika wakati wa kuzaliwa, wala hakuna nguvu za kuzaa. 4 Huenda Bwana, Mungu wako, atasikia maneno yote ya Rabshake, ambaye mfalme wa Ashuru, bwana wake, amemtuma ili amtukane Mungu aliye hai; naye atayakemea maneno ambayo Bwana, Mungu wako, ameyasikia; kwa hiyo inua dua yako kwa ajili ya mabaki waliosalia. 5 Basi watumishi wa mfalme Hezekia wakamwendea Isaya. 6 Isaya akawaambia, Mwambieni bwana wenu hivi, Bwana asema hivi, Msiogope maneno mliyoyasikia, ambayo watumishi wa mfalme wa Ashuru wamenitukana. 7 Tazama, nitatia roho ndani yake, naye atasikia uvumi, na kurudi katika nchi yake mwenyewe; nami nitamfanya aanguke kwa upanga katika nchi yake mwenyewe. 8 Basi Rabshake akarudi, akamkuta mfalme wa Ashuru akipigana na Libna; maana alikuwa amesikia ya kwamba ameondoka Lakishi. 9 Na aliposikia habari za Tirhaka mfalme wa Kushi, akisema, Tazama, ametoka ili kupigana nawe; akatuma wajumbe tena kwa Hezekia, akisema, 10 Mwambieni Hezekia, mfalme wa Yuda, hivi, mkisema, Asikudanganye Mungu wako unayemtumaini, akisema, Yerusalemu hautatiwa mkononi mwa mfalme wa Ashuru. 11 Tazama, umesikia mambo ambayo wafalme wa Ashuru wamezitenda nchi zote, kwa kuziangamiza kabisa; nawe utaokolewa? 12 Je, miungu ya mataifa ambayo baba zangu waliyaangamiza imewaokoa, kama vile Gozani, na Harani, na Resefu, na wana wa Edeni waliokuwa huko Thelasari? 13 Yuko wapi mfalme wa Hamathi, na mfalme wa Arpadi, na mfalme wa mji wa Sefarvaimu, na wa Hena, na wa Iva? 14 Hezekia akapokea barua kutoka kwa wajumbe, akaisoma; kisha Hezekia akapanda kuingia katika nyumba ya Bwana, akaikunjua mbele za Bwana. 15 Hezekia akaomba mbele za Bwana, akasema, Ee Bwana, Mungu wa Israeli, ukaaye juu ya makerubi, wewe peke yako ndiwe Mungu wa falme zote za dunia; wewe ndiwe uliyeziumba mbingu na nchi. 16 Ee Bwana, tega sikio lako, usikie; fungua macho yako, Ee Bwana, uone; sikia maneno ya Senakeribu, ambayo amemtuma ili kumtukana Mungu aliye hai. 17 Hakika, Ee BWANA, wafalme wa Ashuru wamewaangamiza mataifa na nchi zao, 18 Nao wameitupa miungu yao motoni; kwa maana haikuwa miungu, bali kazi ya mikono ya wanadamu, miti na mawe; kwa hiyo wameiharibu. 19 Basi sasa, Ee Bwana, Mungu wetu, nakusihi, utuokoe na mkono wake, ili falme zote za dunia zijue ya kuwa wewe ndiwe Bwana Mungu, wewe peke yako. 20 Ndipo Isaya, mwana wa Amozi, akatuma ujumbe kwa Hezekia, akisema, Bwana, Mungu wa Israeli, asema hivi, Ulioniomba juu ya Senakeribu, mfalme wa Ashuru, nimesikia.
3
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
21 Neno alilolisema Bwana katika habari zake ndilo hili; Bikira, binti Sayuni, amekudharau, na kukudhihaki sana; binti Yerusalemu amekutikisa kichwa chake mbele yako. 22 Umemtukana nani na kumtukana? Umeinua sauti yako juu ya nani, na kuinua macho yako juu? Naam, dhidi ya Mtakatifu wa Israeli. 23 Kwa wajumbe wako umemtukana Bwana, na umesema, Kwa wingi wa magari yangu ya vita nimepanda juu ya vilele vya milima, hadi pande za Lebanoni, nami nitakata mierezi yake mirefu, na misunobari yake mizuri; nami nitaingia katika makao ya mipaka yake, na msitu wa Karmeli yake. 24 Nimechimba na kunywa maji ya kigeni, na kwa nyayo za miguu yangu nimeikausha mito yote ya maeneo yaliyozingirwa. 25 Hujasikia jinsi nilivyofanya hivi zamani, na jinsi nilivyoyafanya zamani; sasa nimeyatimiza, ili uharibu miji yenye boma, iwe magofu na kuwa magofu. 26 Kwa hiyo wenyeji wao walikuwa dhaifu, walifadhaika na kufadhaika; walikuwa kama majani ya kondeni, na kama mimea mibichi, kama majani juu ya paa za nyumba, na kama mahindi yaliyokaushwa kabla hayajakua. 27 Lakini najua kukaa kwako, na kutoka kwako, na kuingia kwako, na ghadhabu yako dhidi yangu. 28 Kwa sababu ghadhabu yako dhidi yangu na kelele zako zimefika masikioni mwangu, kwa hiyo nitatia ndoana yangu puani mwako, na hatamu yangu midomoni mwako, nami nitakurudisha nyuma kwa njia uliyoijia. 29 Na hii itakuwa ishara kwako: Mwaka huu mtakula vitu vilivyoota vyenyewe, na mwaka wa pili mtakula vitu vilivyochipuka; na mwaka wa tatu mpate mbegu, vuneni, mkapande mizabibu, mkale matunda yake. 30 Na mabaki ya nyumba ya Yuda yaliyookoka yatatia mizizi chini, na kuzaa matunda juu. 31 Kwa maana mabaki yatatoka Yerusalemu, na wale watakaookoka watatoka katika mlima Sayuni; wivu wa Bwana wa majeshi utatenda haya. 32 Kwa hiyo Bwana asema hivi kuhusu mfalme wa Ashuru, Hataingia ndani ya mji huu, wala hatapiga mshale hapa, wala hataingia mbele yake kwa ngao, wala hatajenga boma juu yake. 33 Kwa njia ile aliyoijia, kwa njia hiyo atarudi, wala hataingia ndani ya mji huu, asema Bwana. 34 Kwa maana nitaulinda mji huu, niuokoe, kwa ajili yangu mwenyewe, na kwa ajili ya mtumishi wangu Daudi. 35 Ikawa usiku ule malaika wa Bwana alitoka, akawaua watu mia na themanini na tano elfu katika kambi ya Waashuri; nao walipoamka asubuhi na mapema, kumbe! Wote walikuwa maiti. 36 Basi Senakeribu mfalme wa Ashuru akaondoka, akaenda zake, akarudi, akakaa Ninawi. 37 Ikawa, alipokuwa akiabudu nyumbani mwa Nisroki, mungu wake, Adrameleki na Shareza, wanawe, wakampiga kwa upanga; wakakimbilia nchi ya Armenia; na Esar-hadoni, mwanawe, akatawala mahali pake.
2 Mambo ya Nyakati 32:1-23 1 Baada ya mambo hayo, na uaminifu wake, Senakeribu mfalme wa Ashuru akaja, akaingia Yuda, akapiga kambi dhidi ya miji yenye maboma, akafikiri kuyashinda yawe yake. 2 Hezekia alipoona ya kuwa Senakeribu amekuja, na ya kuwa amekusudia kupigana na Yerusalemu, 3 Akafanya shauri na wakuu wake na mashujaa wake kuziba maji ya chemchemi zilizokuwa nje ya mji; nao wakamsaidia. 4 Basi watu wengi wakakusanyika, wakazuia chemchemi zote, na kijito kilichopita katikati ya nchi, wakisema, Kwa nini wafalme wa Ashuru waje na kupata maji mengi? 5 Pia alijitia nguvu, akajenga ukuta wote uliokuwa umebomoka, akauinua hadi minara, na ukuta mwingine nje, akaitengeneza Milo katika mji wa Daudi, akatengeneza mishale na ngao nyingi. 6 Akaweka maakida wa vita juu ya watu, akawakusanya kwake katika uwanja wa lango la mji, akasema nao kwa utulivu, akisema,
4
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
7 Iweni hodari na washujaa, msiogope wala msifadhaike kwa sababu ya mfalme wa Ashuru, wala kwa ajili ya umati wote walio pamoja naye; kwa maana kuna wengi pamoja nasi kuliko walio pamoja naye; 8 Mkono wa mwili uko pamoja naye; lakini pamoja nasi yupo Bwana, Mungu wetu, kutusaidia, na kupigana vita vyetu. Nao watu wakajitegemeza kwa maneno ya Hezekia, mfalme wa Yuda. 9 Baada ya hayo Senakeribu, mfalme wa Ashuru, akawatuma watumishi wake Yerusalemu, (lakini yeye mwenyewe aliuzingira Lakishi, na jeshi lake lote pamoja naye), kwa Hezekia, mfalme wa Yuda, na kwa Yuda wote waliokuwa Yerusalemu, akisema, 10 Senakeribu, mfalme wa Ashuru, asema hivi, Mnatumainia nini, hata mkae katika mazingiwa huko Yerusalemu? 11 Je, Hezekia hawashawishi ninyi ili mfe kwa njaa na kiu, akisema, Bwana, Mungu wetu, atatuokoa na mkono wa mfalme wa Ashuru? 12 Je, si Hezekia huyo huyo aliyeondoa mahali pake pa juu na madhabahu zake, akawaamuru Yuda na Yerusalemu, akisema, Sujuduni mbele ya madhabahu moja, na kufukiza uvumba juu yake? 13 Hamjui mimi na baba zangu tuliyowatendea watu wote wa nchi nyingine? Je, miungu ya mataifa ya nchi hizo iliweza kwa njia yoyote kuokoa nchi zao kutoka mkononi mwangu? 14 Ni nani miongoni mwa miungu yote ya mataifa hayo ambayo baba zangu waliwaangamiza kabisa, aliyeweza kuwaokoa watu wake na mkono wangu, hata Mungu wenu aweze kuwaokoa ninyi na mkono wangu? 15 Basi sasa Hezekia asiwadanganye, wala asiwashawishi hivi, wala msimwamini; kwa maana hapana mungu wa taifa lolote, wala wa ufalme wo wote, aliyeweza kuwaokoa watu wake na mkono wangu, na mkono wa baba zangu; sembuse Mungu wenu, hatawaokoa ninyi na mkono wangu? 16 Na watumishi wake wakazidi kusema kinyume cha Bwana Mungu, na kinyume cha Hezekia, mtumishi wake. 17 Pia aliandika barua za kumtukana Bwana, Mungu wa Israeli, na kumtukana, akisema, Kama vile miungu ya mataifa ya nchi nyingine isivyowaokoa watu wao na mkono wangu, vivyo hivyo Mungu wa Hezekia hatawaokoa watu wake na mkono wangu. 18 Ndipo wakawapigia kelele kwa sauti kuu kwa lugha ya Kiyahudi watu wa Yerusalemu waliokuwa ukutani, ili kuwatisha na kuwasumbua, ili wapate kuuteka mji. 19 Wakamtukana Mungu wa Yerusalemu, kama miungu ya watu wa dunia, ambayo ni kazi ya mikono ya wanadamu. 20 Kwa ajili ya hayo Hezekia mfalme, na Isaya nabii, mwana wa Amozi, waliomba, wakalia mbinguni. 21 Bwana akatuma malaika, akawakatilia mbali mashujaa wote, na wakuu, na maakida, kambini mwa mfalme wa Ashuru; basi akarudi katika nchi yake, ana aibu ya uso; naye alipoingia katika nyumba ya mungu wake, wale waliotoka tumboni mwake wakamwua huko kwa upanga. 22 Hivyo Bwana akamwokoa Hezekia na wenyeji wa Yerusalemu kutoka mkononi mwa Senakeribu mfalme wa Ashuru, na kutoka mkononi mwa wengine wote, akawaongoza pande zote. 23 Watu wengi walimletea Bwana zawadi huko Yerusalemu, na zawadi kwa Hezekia, mfalme wa Yuda; hata akatukuzwa machoni pa mataifa yote tangu wakati huo.
Isaya 36-37 Isaya 36 1 Ikawa katika mwaka wa kumi na nne wa mfalme Hezekia, Senakeribu, mfalme wa Ashuru, akapanda juu ya miji yote yenye boma ya Yuda, akaitwaa. 2 Mfalme wa Ashuru akamtuma Rabshake kutoka Lakishi hadi Yerusalemu kwa Mfalme Hezekia pamoja na jeshi kubwa, naye akasimama karibu na mfereji wa bwawa la juu, katika njia kuu ya uwanja wa dobi.
5
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
3 Ndipo Eliakimu, mwana wa Hilkia, aliyekuwa msimamizi wa nyumba, na Shebna, mwandishi, na Yoa, mwana wa Asafu, mwenye kuandika tarehe, wakamtokea. 4 Rabshake akawaambia, Mwambieni Hezekia sasa, Mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru, asema hivi, Ni tumaini gani hili unalolitumainia? 5 Nasema, unasema, (lakini ni maneno yasiyo na maana tu), Nina mashauri na nguvu za vita; sasa unamtumaini nani, hata ukaniasi? 6 Tazama, unaitumainia fimbo ya mwanzi huu uliovunjika, Misri; ambayo mtu akiitegemea, itamwingia mkononi na kumchoma; ndivyo alivyo Farao, mfalme wa Misri, kwa wote wamtumainio. 7 Lakini ukiniambia, Tunamtumaini Bwana, Mungu wetu; je, si yeye ambaye Hezekia ameondoa mahali pake pa juu, na madhabahu zake, akawaambia Yuda na Yerusalemu, Sujuduni mbele ya madhabahu hii? 8 Basi sasa, tafadhali mpe bwana wangu mfalme wa Ashuru dhamana, nami nitakupa farasi elfu mbili, kama wewe kwa upande wako utaweza kuweka wapanda farasi juu yao. 9 Wawezaje basi kurudisha nyuma uso wa mkuu mmoja wa watumishi walio wadogo wa bwana wangu, na kuitumainia Misri upate magari na wapanda farasi? 10 Na je, nimepanda sasa juu ya nchi hii ili kuiharibu bila Bwana? Bwana akaniambia, Panda juu ya nchi hii, uiangamize. 11 Ndipo Eliakimu, na Shebna, na Yoa, wakamwambia Rabshake, Tafadhali, sema na watumishi wako kwa lugha ya Kiashuri; maana tunaielewa; wala usiseme nasi kwa lugha ya Kiyahudi, masikioni mwa watu walio ukutani. 12 Lakini Rabshake akasema, Je, bwana wangu amenituma kwa bwana wako na kwako niseme maneno haya? Je, hakunituma kwa watu walio ukutani, ili wale mavi yao wenyewe, na kunywa mkojo wao wenyewe pamoja nanyi? 13 Ndipo Rabshake akasimama, akalia kwa sauti kuu kwa lugha ya Kiyahudi, akasema, Sikieni maneno ya mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru. 14 Mfalme asema hivi, Hezekia asiwadanganye; kwa maana hataweza kuwaokoa. 15 Wala Hezekia asiwafanye mtumaini Bwana, akisema, Bwana atatuokoa bila shaka; mji huu hautatiwa mkononi mwa mfalme wa Ashuru. 16 Msimsikilize Hezekia; maana mfalme wa Ashuru asema hivi, Fanyeni agano nami kwa zawadi, mtoke mje kwangu; mkale kila mtu matunda ya mzabibu wake, na kila mtu matunda ya mtini wake, mkanywe kila mtu maji ya birika lake mwenyewe; 17 Hata nitakapokuja nikawachukue mpaka nchi kama nchi yenu wenyewe, nchi ya nafaka na divai, nchi ya mkate na mizabibu. 18 Jihadharini, Hezekia asiwadanganye, akisema, Bwana atatuokoa. Je, kuna mungu mmoja wa mataifa aliyewahi kuiokoa nchi yake na mkono wa mfalme wa Ashuru? 19 Iko wapi miungu ya Hamathi na Arpadi? Iko wapi miungu ya Sefarvaimu? Je, wameiokoa Samaria kutoka mkononi mwangu? 20 Ni nani miongoni mwa miungu yote ya nchi hizi waliookoa nchi yao na mkono wangu, hata Bwana aikomboe Yerusalemu na mkono wangu? 21 Lakini wakanyamaza kimya, wala hawakumjibu neno lolote; maana amri ya mfalme ilikuwa, ikisema, Msimjibu. 22 Ndipo Eliakimu, mwana wa Hilkia, aliyekuwa msimamizi wa nyumba, na Shebna, mwandishi, na Yoa, mwana wa Asafu, mwandishi, wakamwendea Hezekia, nguo zao zimeraruliwa, wakamwambia maneno ya Rabshake. Isaya 37 1 Ikawa mfalme Hezekia aliposikia hayo, alirarua nguo zake, akajivika nguo za magunia, akaingia nyumbani mwa Bwana. 2 Akamtuma Eliakimu, aliyekuwa msimamizi wa nyumba, na Shebna, mwandishi, na wazee wa makuhani, wamevaa nguo za magunia, kwa Isaya, nabii, mwana wa Amozi.
6
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
3 Wakamwambia, Hezekia asema hivi, Siku hii ni siku ya dhiki, na aibu, na matukano; maana watoto wamefika wakati wa kuzaliwa, wala hakuna nguvu za kuzaa. 4 Huenda Bwana, Mungu wako, atayasikia maneno ya Rabshake, ambaye mfalme wa Ashuru, bwana wake, amemtuma ili amtukane Mungu aliye hai, naye atayakemea maneno aliyoyasikia Bwana, Mungu wako; kwa hiyo inua dua yako kwa ajili ya mabaki waliosalia. 5 Basi watumishi wa mfalme Hezekia wakamwendea Isaya. 6 Isaya akawaambia, Mwambieni bwana wenu hivi, Bwana asema hivi, Msiogope maneno mliyoyasikia, ambayo watumishi wa mfalme wa Ashuru wamenitukana. 7 Tazama, nitatia roho ndani yake, naye atasikia uvumi, na kurudi katika nchi yake mwenyewe; nami nitamfanya aanguke kwa upanga katika nchi yake mwenyewe. 8 Basi Rabshake akarudi, akamkuta mfalme wa Ashuru akipigana na Libna; maana alikuwa amesikia ya kwamba ameondoka Lakishi. 9 Akasikia habari za Tirhaka mfalme wa Kushi, akisema, Ametoka ili kupigana nawe; naye aliposikia, akatuma wajumbe kwa Hezekia, akisema, 10 Mwambieni Hezekia, mfalme wa Yuda, hivi, mkisema, Asikudanganye Mungu wako unayemtumaini, akisema, Yerusalemu hautatiwa mkononi mwa mfalme wa Ashuru. 11 Tazama, umesikia mambo ambayo wafalme wa Ashuru wamezitenda nchi zote kwa kuziangamiza kabisa; nawe utaokolewa? 12 Je, miungu ya mataifa ambayo baba zangu waliyaangamiza imewaokoa, kama vile Gozani, na Harani, na Resefu, na wana wa Edeni waliokuwa Telasari? 13 Yuko wapi mfalme wa Hamathi, na mfalme wa Arpadi, na mfalme wa mji wa Sefarvaimu, na Hena, na Iva? 14 Hezekia akapokea barua kutoka kwa mikono ya wajumbe, akaisoma; kisha Hezekia akapanda hadi nyumbani kwa Bwana, akaikunjua mbele za Bwana. 15 Hezekia akamwomba Bwana, akisema, 16 Ee Bwana wa majeshi, Mungu wa Israeli, ukaaye juu ya makerubi, wewe ndiwe Mungu, naam, wewe peke yako, wa falme zote za dunia; wewe ndiwe uliyeumba mbingu na nchi. 17 Tega sikio lako, Ee Bwana, usikie; fungua macho yako, Ee Bwana, uone; sikia maneno yote ya Senakeribu, aliyotuma ili kumtukana Mungu aliye hai. 18 Hakika, Ee BWANA, wafalme wa Ashuru wameharibu mataifa yote, na nchi zao; 19 Nao wameitupa miungu yao motoni; kwa maana haikuwa miungu, bali kazi ya mikono ya wanadamu, miti na mawe; kwa hiyo wameiharibu. 20 Basi sasa, Ee Bwana, Mungu wetu, utuokoe na mkono wake, ili falme zote za dunia zijue ya kuwa wewe ndiwe Bwana, wewe peke yako. 21 Ndipo Isaya, mwana wa Amozi, akatuma ujumbe kwa Hezekia, akisema, Bwana, Mungu wa Israeli, asema hivi, Kwa kuwa umeniomba juu ya Senakeribu, mfalme wa Ashuru, 22 Neno alilolisema Bwana katika habari zake ndilo hili; Bikira, binti Sayuni, amekudharau, na kukudhihaki sana; binti Yerusalemu amekutikisa kichwa chake mbele yako. 23 Umemtukana nani na kumtukana? Umeinua sauti yako juu ya nani na kuinua macho yako juu? Naam, dhidi ya Mtakatifu wa Israeli. 24 Kwa watumishi wako umemtukana Bwana, nawe umesema, Kwa wingi wa magari yangu ya vita nimepanda juu ya vilele vya milima, hata pande za mwisho za Lebanoni; nami nitakata mierezi yake mirefu, na misunobari yake mizuri; nami nitaingia katika kilele cha mpaka wake, na msitu wa Karmeli yake. 25 Nimechimba na kunywa maji, na kwa nyayo za miguu yangu nimeikausha mito yote ya mahali palipozingirwa. 26 Hujasikia jinsi nilivyofanya hivi zamani, na jinsi nilivyoyafanya zamani; sasa nimeyatimiza, ili uharibu miji yenye ngome, iwe magofu na magofu.
7
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
27 Kwa sababu hiyo wenyeji wao walikuwa dhaifu, walifadhaika na kufadhaika; walikuwa kama majani ya kondeni, na kama mimea mibichi, kama majani juu ya dari, na kama mahindi yaliyokaushwa kabla hayajakua. 28 Lakini najua kukaa kwako, na kutoka kwako, na kuingia kwako, na ghadhabu yako dhidi yangu. 29 Kwa sababu ghadhabu yako dhidi yangu na ghadhabu yako imefika masikioni mwangu, kwa hiyo nitatia ndoana yangu puani mwako, na hatamu yangu midomoni mwako, nami nitakurudisha nyuma kwa njia uliyoijia. 30 Na hii itakuwa ishara kwako, Mwaka huu mtakula vitu vinavyomea vyenyewe; na mwaka wa pili mtakula vitu vinavyochipuka; na mwaka wa tatu mpate mbegu, vuneni, mkapande mizabibu, mkale matunda yake. 31 Na mabaki yaliyookoka ya nyumba ya Yuda yatatia mizizi chini, na kuzaa matunda juu; 32 Kwa maana mabaki yatatoka Yerusalemu, na wale watakaookoka watatoka katika mlima Sayuni; wivu wa Bwana wa majeshi utatenda haya. 33 Kwa hiyo Bwana asema hivi kuhusu mfalme wa Ashuru, Hataingia ndani ya mji huu, wala hatapiga mshale hapa, wala hataingia mbele yake kwa ngao, wala hatajenga boma juu yake. 34 Kwa njia ile aliyoijia, kwa njia hiyo atarudi, wala hataingia ndani ya mji huu, asema Bwana. 35 Kwa maana nitaulinda mji huu ili kuuokoa kwa ajili yangu mwenyewe, na kwa ajili ya mtumishi wangu Daudi. 36 Ndipo malaika wa Bwana akatoka, akawaua watu mia na themanini na tano elfu katika kambi ya Waashuri; nao walipoamka asubuhi na mapema, kumbe! Wote walikuwa maiti. 37 Basi Senakeribu mfalme wa Ashuru akaondoka, akaenda zake, akarudi, akakaa Ninawi. 38 Ikawa, alipokuwa akiabudu nyumbani mwa Nisroki, mungu wake, Adrameleki na Shareza, wanawe, wakampiga kwa upanga; wakakimbilia nchi ya Armenia; na Esar-hadoni, mwanawe, akatawala mahali pake.
Uchanganuzi wa Mstari kwa Mstari Simulizi la kihistoria la Hezekia, Isaya, Senakeribu, na Rabshake limeandikwa katika sehemu tatu kuu katika Agano la Kale: 2 Wafalme 18-19 , Isaya 36-37 , na 2 Mambo ya Nyakati 32 . Hapa chini kuna uchanganuzi wa mstari kwa mstari unaolingana na vifungu sambamba kutoka kwa Toleo la King James , ikifuatiwa na masomo muhimu. 1. Uaminifu wa Hezekia na Mageuzi ya Awali 2 Wafalme 18:1–3 – Hezekia anaanza kutawala Yuda akiwa na umri wa miaka 25 na kufanya “yaliyo mema machoni pa BWANA.” 2 Wafalme 18:4 - Anaondoa mahali pa juu, anavunja sanamu, anakata miti mitakatifu, na anavunja vipande vipande nyoka wa shaba (Nehushtani) ambaye Musa alikuwa amemtengeneza, kwa sababu Israeli walikuwa wameanza kumfukizia uvumba. 2 Wafalme 18:5–7a – “Alimtumaini BWANA, Mungu wa Israeli; hata baada yake hapakuwa na mtu aliyefanana naye katika wafalme wote wa Yuda...” BWANA yu pamoja naye, naye hufanikiwa kila aendako. 2 Wafalme 18:7b–8 – Anaasi dhidi ya mfalme wa Ashuru (akikataa kumtumikia) na kuwapiga Wafilisti hadi Gaza. 2 Mambo ya Nyakati 32:1–8 – Akiona jinsi Senakeribu anavyokaribia, Hezekia anashauriana na wakuu wake kuzuia vyanzo vya maji nje ya Yerusalemu, anajenga kuta na minara, anatengeneza silaha, na anawatia moyo watu: “Iweni hodari na washujaa... kwake kuna mkono wa mwili; lakini
8
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
kwetu kuna BWANA, Mungu wetu, kutusaidia, na kutupigania vita vyetu” (2 Mambo ya Nyakati 32:7–8). 2. Kuanguka kwa Samaria na Uvamizi wa Ashuru 2 Wafalme 18:9–12 – Katika mwaka wa nne wa utawala wa Hezekia, Shalmaneseri mfalme wa Ashuru aliizingira Samaria (Ufalme wa Kaskazini wa Israeli), akiiteka katika mwaka wa sita wa utawala wa Hezekia kwa sababu Israeli “hawakutii sauti ya BWANA, Mungu wao.” 2 Wafalme 18:13 / Isaya 36:1 – Katika mwaka wa 14 wa utawala wa Hezekia, Senakeribu mfalme wa Ashuru anakuja dhidi ya miji yote yenye ngome ya Yuda na kuiteka. 2 Wafalme 18:14-16 – Katika wakati wa hofu, Hezekia anatuma ushuru kwa Senakeribu huko Lakishi, akisema, “Nimekosa; nirudie; utakachoweka juu yangu nitakichukua.” Analipa talanta 300 za fedha na talanta 30 za dhahabu, hata akiiba dhahabu kutoka milango na nguzo za hekalu la BWANA. 3. Kejeli za Rabshake na Vita vya Kisaikolojia 2 Wafalme 18:17–18 / Isaya 36:2–3 – Senakeribu anawatuma Tartani, Rabsarisi, na Rabsarisi kutoka Lakishi pamoja na jeshi kubwa kwenda Yerusalemu. Wanasimama karibu na mfereji wa bwawa la juu. Eliakimu, Shebna, na Yoa wanatoka nje kuwalaki. 2 Wafalme 18:19–21 / Isaya 36:4–6 – Rabshake anatoa ujumbe wa Senakeribu: “Unatumainia nini?” Anadhihaki Yuda kwa kuiamini Misri, akiita Misri “mwanzi uliovunjika” ambao utachoma mkono wa yeyote anayeutegemea. 2 Wafalme 18:22 / Isaya 36:7 – Rabshake anajaribu kupotosha mageuzi ya kidini ya Hezekia, akidai Hezekia alimkasirisha Mungu kwa kuondoa mahali pa juu na madhabahu. 2 Wafalme 18:23–25 / Isaya 36:8–10 – Rabshake kwa dhihaka anawapa farasi 2,000 kama Yuda ingeweza hata kuwapa wapanda farasi. Kisha anadai kwamba BWANA Mwenyewe ndiye aliyemtuma kuiangamiza Yuda: "BWANA aliniambia, Panda juu ya nchi hii, uiangamize." 2 Wafalme 18:26 / Isaya 36:11 – Eliakimu, Shebna, na Yoa wanamwomba Rabshake azungumze kwa Kiaramu (Kiaramu) badala ya lugha ya Kiyahudi (Kiebrania) ili watu wa kawaida walio ukutani wasiwe na hofu. 2 Wafalme 18:27–35 / Isaya 36:12–20 – Rabshake anakataa, akipiga kelele kwa Kiebrania kwa wanaume waliokuwa ukutani. Anawasihi wasimruhusu Hezekia awadanganye kwa ahadi kwamba Mungu atawaokoa. Anajisifu kwamba hakuna miungu ya Hamathi, Arpadi, Sefarvaimu, au Samaria iliyookoa nchi zao kutoka kwa Ashuru—kwa hivyo “ni miungu gani katika miungu yote ya nchi hizi, waliookoa nchi yao kutoka mkononi mwangu, hata BWANA akaikomboa Yerusalemu kutoka mkononi mwangu?” (2 Wafalme 18:35). 2 Wafalme 18:36–37 / Isaya 36:21–22 – Watu wananyamaza kimya na hawakumjibu neno, kama Hezekia alivyoamuru ("Msimjibu"). Maafisa wanarudi kwa Hezekia wakiwa wamerarua nguo zao. 4. Hezekia Anamtafuta Isaya na Ahadi ya Kwanza ya Bwana 2 Wafalme 19:1–5 / Isaya 37:1–5 – Mfalme Hezekia anararua nguo zake, anajifunika nguo za magunia, anaingia nyumbani mwa BWANA, na kuwatuma Eliakimu, Shebna, na wazee wa makuhani kwa nabii Isaya . Wanatangaza: "Leo ni siku ya dhiki, na aibu, na matukano... kwa hivyo inua maombi yako kwa ajili ya mabaki waliobaki." 2 Wafalme 19:6–7 / Isaya 37:6–7 – Isaya anajibu kwa neno la Mungu: “Usiogope maneno uliyoyasikia, ambayo watumishi wa mfalme wa Ashuru wamenitukana. Tazama, nitatia roho juu
9
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
yake, naye atasikia uvumi, na kurudi katika nchi yake mwenyewe; nami nitamfanya aanguke kwa upanga katika nchi yake mwenyewe.” 5. Barua ya Kukufuru ya Rabshake na Sala ya Hezekia 2 Wafalme 19:8–13 / Isaya 37:8–13 – Rabshake anarudi na kumkuta Senakeribu akipigana dhidi ya Libna. Akisikia kwamba Tirhaka mfalme wa Ethiopia amekuja kupigana naye, Senakeribu anamtumia Hezekia barua tena, akimwonya kwamba Mungu hawezi kuikomboa Yerusalemu na kuorodhesha mataifa yaliyoharibiwa (Gozani, Harani, Rezefu, Telasari). 2 Wafalme 19:14 / Isaya 37:14 - Hezekia alipokea barua kutoka kwa mjumbe, akaisoma, akapanda hadi nyumbani kwa BWANA, na kuikunjua mbele za BWANA . 2 Wafalme 19:15–19 / Isaya 37:15–20 – Hezekia anaomba: “Ee BWANA, Mungu wa Israeli, uketiye juu ya makerubi, wewe ndiwe Mungu, wewe peke yako, wa falme zote za dunia... Tega sikio lako, Ee BWANA, usikie; fungua macho yako, Ee BWANA, uone; usikie maneno ya Senakeribu, aliyemtuma ili amtukane Mungu aliye hai.” Anakiri kwamba Ashuru iliharibu mataifa mengine kwa sababu miungu yao ilikuwa miti na mawe tu, na anaomba: “Basi sasa, Ee BWANA, Mungu wetu, nakusihi, utuokoe na mkono wake, ili falme zote za dunia zijue ya kuwa wewe ndiwe BWANA, Mungu, wewe peke yako.” 6. Jibu la Mungu Kupitia Isaya 2 Wafalme 19:20 / Isaya 37:21–22 – Isaya anatuma ujumbe kwa Hezekia: “Nimesikia ombi lako kwangu kuhusu Senakeribu mfalme wa Ashuru.” 2 Wafalme 19:21–28 / Isaya 37:22–29 – BWANA anakemea kiburi cha Senakeribu: “Umemtukana nani na kumtukana?... dhidi ya Mtakatifu wa Israeli.” Mungu anabainisha kwamba ushindi wa Ashuru uliruhusiwa tu kwa maongozi yake ya kimungu ("Hujasikia zamani jinsi nilivyofanya hivi?"). Kwa sababu ya hasira ya Senakeribu, Mungu anatangaza: "Nitatia ndoana yangu puani mwako, na hatamu yangu midomoni mwako, nami nitakurudisha nyuma kwa njia uliyoijia." 2 Wafalme 19:29–31 / Isaya 37:30–32 – Mungu huwapa Yuda ishara ya kuokoka na kukua: mabaki ya nyumba ya Yuda watatia mizizi tena chini na kuzaa matunda juu. 2 Wafalme 19:32–34 / Isaya 37:33–35 – Mungu anaahidi kuhusu mfalme wa Ashuru: “Hataingia ndani ya mji huu, wala hatapiga mshale huko, wala hataingia mbele yake kwa ngao, wala hatajenga boma juu yake… Kwa maana nitaulinda mji huu, niuokoe, kwa ajili yangu mwenyewe, na kwa ajili ya mtumishi wangu Daudi.” 7. Kuingilia Kati kwa Mungu na Kuanguka kwa Senakeribu 2 Wafalme 19:35 / Isaya 37:36 / 2 Nyakati 32:21 – Usiku huohuo, Malaika wa BWANA anatoka na kuwaua watu 185,000 katika kambi ya Waashuri . Watu wanapoamka asubuhi na mapema, "tazama, wote walikuwa maiti." 2 Wafalme 19:36 / Isaya 37:37 - Senakeribu anaondoka, anarudi Ninawi, na kuishi huko. 2 Wafalme 19:37 / Isaya 37:38 / 2 Nyakati 32:21 – Senakeribu alipokuwa akiabudu katika nyumba ya Nisroki mungu wake, wanawe Adrameleki na Shareza walimpiga kwa upanga, wakitorokea hadi nchi ya Armenia. Esarhadoni mwanawe anatawala badala yake.
10
Malaika Mkuu wa BWANA Anailinda Yerusalemu
Masomo Muhimu Kutoka kwa Simulizi Tofauti Kati ya Maelewano ya Binadamu na Ukombozi wa Kimungu Mwanzoni Hezekia alijaribu kumnunua Senakeribu kwa kuiba dhahabu kutoka Hekaluni (2 Wafalme 18:14–16), lakini Waashuri walirudi kwa ajili ya ushindi kamili hata hivyo. Kumdhihaki adui wa Mungu mara chache hufanya kazi; amani ya kudumu ilikuja tu wakati Hezekia alipoacha kutegemea fedha na kugeukia maombi kabisa. Maandalizi ya Vitendo Pamoja na Uaminifu wa Kiroho Kabla ya kuzingirwa kuanza, Hezekia alisimamisha usambazaji wa maji, akaimarisha kuta, na kupanga ulinzi (2 Nyakati 32:2–5). Imani katika Mungu haimaanishi kupuuza jukumu la vitendo, lakini Hezekia aliweka msingi wa imani yake ya mwisho kwa Mwenyezi badala ya ngome zake. Utambuzi wa Kiroho Dhidi ya Kejeli na Udanganyifu Rabshake alitumia mbinu za kisaikolojia—kupotosha Maandiko, kueneza hofu, kutilia shaka nguvu za Mungu, na kujaribu kugawanya uongozi kutoka kwa watu (2 Wafalme 18:22, 28–35). Amri ya Hezekia ya “Usimjibu” inafundisha hekima ya kukataa kubishana na dhihaka za kufuru, badala yake kuchagua kupeleka suala hilo moja kwa moja kwa Mungu. Kueneza Matatizo Yetu Mbele za Bwana Hezekia alipopokea barua ya kutisha ya Senakeribu, aliipeleka moja kwa moja hekaluni na "kuitandaza mbele za BWANA" (2 Wafalme 19:14). Hii inatoa mfano wa maombi: kuchukua vitisho, hofu, na wasiwasi vinavyoonekana moja kwa moja mbele za Mungu na kuviweka wazi mbele zake. Utukufu wa Mungu kama Kipaumbele cha Juu Zaidi katika Maombi Hezekia hakuomba tu kwa ajili ya kuokoka kwake binafsi; aliomba kwamba Mungu atende "ili falme zote za dunia zijue ya kuwa wewe ndiwe Bwana Mungu, wewe peke yako" (2 Wafalme 19:19). Maombi yanayolenga utukufu wa Mungu yanaendana kwa karibu na mapenzi Yake. Kiburi cha Mwanadamu dhidi ya Ukuu wa Mungu Senakeribu aliamini ushindi wake wa kijeshi ulikuwa matokeo ya nguvu zake mwenyewe (2 Wafalme 19:23–24). Mungu alimkumbusha kwamba alikuwa chombo tu katika mpango mkuu wa Mungu (2 Wafalme 19:25–28). Mungu huwapinga wenye kiburi, na hakuna nguvu ya kidunia inayoweza kushinda makusudi yake ya ukuu.
11