Swahili - The Letter of Aristeas

BaruayaAristeas

UTANGULIZI

KatikabaruayaAristeas,mojawapoyamarejeshomuhimu nayakalekatikamkusanyikohuu,tumetokambalisanana AdamunaHawa,mbalisananaGharika.Maandishihaya yanaonyeshauthabitiwajamiiyawanadamu,ambao umeifanyaDuniakuwampya,hukumataifayenyenguvu yakiishikwafaharinauzuri.

Utasomahapakuhusumwandishimkuuwakwanzawa vitabuvyabiblio--PtolemyPhiladelphus.Anatamani kukusanyavitabuvyotedunianikatikamaktabayakehuko Alexandria.Hatimayekatikashaukuyakeyakupatakazi mojakubwa--SheriazaKiyahudi--anauzamateka100,000 kwaajiliyakitabuhichoHuendahiindiyobeiyajuuzaidi kuwahikulipwakwakazimojaInatoasababuisiyoya kawaidayamwishowaUtekajiMkuu.

Matukioyasimulizihiliyalitokeawakatiwauhaiwa MalkiamaarufuArsinoe,aliyefarikimwaka270KK Tarehehalisiyauandishihaijulikani

Maelezoyamaishayamahakamani,majadilianoya matatizoyakijamiiyawakatihuoniyakuvutianayawazi kabisa.Niugunduziwaajabukatikasikuhizikuona mfalmenawageniwakewakichezamaswalinamajibu wakatiwakaramuyao

Muundowakazihiiyakufyonzanikamaifuatavyo: 1KuwekwawakfukwakitabukwaPhilocrates 2.Hatuayaawali:

(a)PendekezolaMkutubilakuwakomboamatekawa Kiyahudibadalayakitabu (b)Ukombozi.

(c)BaruayaPhiladelphuskwaEleazari (d)Jibu

(e)Majinayakamatiiliyoteuliwakutafsirikitabuhicho. 3Maelezoyazawadizakifalme:

(a)Meza(labdasamaniiliyotengenezwakwaustadizaidi kuwahikutengenezwa).

(b)Nyingineinawasilisha 4MaelezoyaYerusalemu (a)Hekalu(namfumowamaji). (b)Sherehe (c)Ngome (d)Mji.

(e)Vijijini

5KuagakwaEleazari

6.MaelezoyaEleazarikuhususheria(hiinihekimaya kina)

7Mapokezi

8.Karamu(maswalinamajibu72).

9TafsiriyaKitabu

SURAYA1

WakatiwaUtumwawaKiyahudihukoMisri,Ptolemy Philadelphusanajifunuakamamsomajimkuuwakwanza wavitabuAnatamanikuwanavitabuvyotedunianikatika maktabayake;ilikupataSheriazaMusa,anajitolea kufanyabiasharanamateka100,000kwakazihiyo akisema,"Nifaidandogokweli!"

1Kwakuwanimekusanyanyenzokwaajiliyahistoriaya kukumbukwayaziarayangukwaEleazariKuhaniMkuu waWayahudi,nakwasababuwewe,Philocrates,kwavile hupotezinafasiyakunikumbusha,umewekaakibakubwa baadayakupokeamaelezoyanianalengolautumewangu, nimejaribukukutengenezeaufafanuziwaziwajambohilo, kwaninaonakwambaunaupendowaasiliwakujifunza, sifaambayonimilkiyajuuzaidiyamwanadamu-kujaribu kilamara'kuongezakwenyeakibayakeyamaarifana maarifa'iwekupitiakujifunzahistoriaaukwakushiriki kikamilifukatikamatukioyenyewe

2Nikwanjiahii,kwakuchukuandaniyakevipengelebora zaidi,ndiporohohuimarishwakatikausafi,nabaadaya kulengauchamungu,lengoborazaidi,hutumiahilikama mwongozowakeusionadosarinahivyohupatakusudi dhahiri.

3Ilikuwanikujitoleakwangukatikakutafutamaarifaya kidinindikokulikoniongozakuchukuaubalozikwamtu niliyemtaja,ambayealiheshimiwasananaraiawakena wengine,kwawemawakenaukuuwake,naambaye alikuwanahatizenyethamanikubwazaidikwaWayahudi katikanchiyakenakatikanchizakigenikwaajiliyatafsiri yasheriayaMungu,kwanisheriazaozimeandikwa kwenyengozizangozikwaherufizaKiyahudi

4Ubalozihuundiponilipoanzakwashauku,nikiwa kwanzanimepatafursayakumsihimfalmekwaniabaya matekaWayahudiwaliokuwawamesafirishwakutoka YudeahadiMisrinababayakemfalme,alipopataumiliki wamjihuukwamarayakwanzanakuitekanchiyaMisri 5Inafaanikusimuliehadithihiipia,kwakuwanina uhakikakwambawewe,kwamwelekeowakokuelekea utakatifunahurumayakokwawatuwanaoishikwamujibu washeriatakatifu,utasikilizakwaurahisizaidisimulizi ninalokusudiakuelezea,kwakuwawewemwenyewe umekujakwetuhivikaribunikutokakisiwaninaunahamu yakusikiakilakitukinachoelekeakujengaroho 6Hapoawalipia,niliwatumiarekodiyamamboambayo nilionayanafaakusimuliakuhusukabilalaKiyahudi,rekodiambayonilikuwanimepatakutokakwamakuhani wakuuwalioelimikazaidiwanchiyenyeelimuzaidiya Misri

BaruayaAristeas

7Kwakuwamnahamukubwayakupatamaarifaya mamboambayoyanawezakunufaishaakili,nahisini wajibuwangukuwapataarifazotezilizokatikauwezo wangu.

8Ninapaswakuhisiwajibusawakwawotewaliokuwana tabiasawalakininaihisihasakwenukwakuwamna matarajioambayonimazurisana,nakwakuwanyinyisi nduguyangutukatikatabia,sichiniyadamu,balipiamko pamojanamikatikakutafutawema

9Kwanirahainayotokananadhahabuwalamalinyingine yoyoteinayothaminiwanaakilizisizonakinahaitoifaida sawanakutafutautamaduninautafititunaoutumiakatika kuulinda.

10Lakiniilinisikuchoshekwautangulizimrefusana, nitaendeleamaramojakwenyekiinichasimulizilangu

11DemetriowaPhalerum,raiswamaktabayamfalme, alipokeakiasikikubwachapesa,kwamadhumuniya kukusanyapamoja,kadirialivyoweza,vitabuvyoteduniani 12Kwanjiayaununuzinaunukuzi,alitekeleza,kwa uwezowakewote,kusudilamfalme

13Wakatimmojanilipokuwapalealiulizwa,Kunavitabu elfungapikatikamaktaba?nayeakajibu,'Zaidiyalaki mbili,Eemfalme,naminitajitahidikatikasikuzijazo kukusanyapamojavilivyobakipia,ilijumlayalakitano ifikiwe.NimeambiwakwambasheriazaWayahudizinafaa kuandikwanazinastahilikuwekwakatikamaktabayako!

14Mfalmeakajibu,“Nininikitakachokuzuiakufanyahivi? Kilakitukinachohitajikakimewekwamikononimwako!

15'Zinahitajikutafsiriwa,'Demetrioakajibu,'kwamaana katikanchiyaWayahudihutumiaalfabetiyakipekee (kamavileWamisripiawalivyonaherufimaalum)na huzungumzalahajayakipekee

16WanatakiwakutumialughayaKisiria,lakinisivyo ilivyo;lughayaonitofautikabisa.

17Mfalmealipoelewamamboyoteyakesihiyo,aliamuru baruaiandikwekwaKuhaniMkuuwaKiyahudiilikusudi lake(ambalotayarilimeelezwa)liwezekutimizwa.

18Nikifikirikwambawakatiumefikawakusisitizaombi hilo,ambalomaranyinginilikuwanimemwelezaSosibius waTarentumnaAndreas,mkuuwawalinzi,kwaajiliya kuwakomboaWayahudiwaliokuwawamesafirishwa kutokaYudeanababayakemfalmekwanialipofanya shambuliolakekatikawilayanzimayaCoele-Syriana Foinikekwanjiayabahatinzurinaujasiri,katika mchakatowakuitiishanchichiniyautawala,aliwapeleka baadhiyamaaduizakenawengineakawapelekamateka.

19IdadiyawalealiowasafirishakutokanchiyaWayahudi hadiMisriilikuwasichiniyawatulakimoja.

20Katiyahawaaliwapasilahawanaumethelathinielfu waliochaguliwanakuwawekakatikangomekatikawilaya zamashambani

21(NahatakablayawakatihuuidadikubwayaWayahudi walikuwawameingiaMisripamojanaWaajemi,nakatika kipindichaawalibadowenginewalikuwawametumwa MisrikumsaidiaPsammetichuskatikakampeniyakedhidi yamfalmewaWaethiopiaLakinihawahawakuwawengi kamamatekaambaoPtolemymwanawaLagus aliwasafirisha)

22Kamanilivyokwishasematayari,Ptolemyaliwachagua walioborazaidikatiyahawa,wanaumewaliokuwakatika umriwajuunawaliojulikanakwaujasiriwao,naakawapa silaha,lakiniumatimkubwawawengine,walewaliokuwa

wazeesanaauwadogosanakwakusudihili,nawanawake pia,aliwawekautumwani,sikwambaalitakakufanyahivi kwahiariyakemwenyewe,balialilazimishwanaaskari wakewaliowadaikamazawadikwahudumawalizotoa vitani.

23Baadaya,kamailivyoelezwatayari,kupatafursaya kupataukomboziwao,nilimwambiamfalmekwahoja zifuatazo:'Tusiwewapumbavukiasichakuruhusumatendo yetukudanganyamanenoyetu'

24Kwakuwasheriaambayohatutakikuiandikatubalipia kuitafsiriniyajamiinzimayaWayahudi,niuhalaligani tutawezakupatakwaubaloziwetuhukuidadikubwakama hiyoyaoikibakikatikahaliyautumwakatikaufalmewako?

25Kwaukamilifunawingiwarehemazako,waachilie huruwalewaliofungwakatikautumwambayasana,kwani kamanilivyojitahidikugundua,Mungualiyewapasheria yaondiyeMunguanayedumishaufalmewako

26WanamwabuduMunguyuleyuleBwananaMuumba waUlimwengu,kamawanadamuwenginewote,kamasisi wenyewe,Eemfalme,ingawatunamwitakwamajina tofauti,kamavileZeus1auDis

27Jinahilialipewakwanjiainayofaasananamababuzetu wakwanza,ilikuashiriakwambaYeye,ambayekupitia kwakevituvyotevimepewauhainakuwapo,lazimaawe MpandajinaBwanawaUlimwengu.

28Wawekewanadamuwotemfanowaukarimukwa kuwaachiliahuruwalewaliofungwa

29Baadayamudamfupi,nilipokuwanikitoasalayadhati kwaMungukwambaangeondoamawazoyamfalmeili matekawotewawezekuachiliwahuru(kwamaanajamii yawanadamu,ikiwanikiumbechaMungu,inashawishiwa nakushawishiwanaye

30Kwahiyokwamaombimengimbalimbalinilimwomba Yeyeanayetawalamoyoilimfalmealazimishwekunipa ombilangu

31Kwamaananilikuwanamatumainimakubwakuhusu wokovuwawatu,kwakuwanilikuwanauhakikakwamba Munguangetimizamaombiyangu

32Kwamaanawakatiwatukwaniasafiwanapopanga hatuafulanikwaajiliyahakinautekelezajiwamatendo mema,MunguMwenyezihuletajuhudinamakusudiyao kwenyesualalililofanikiwa)mfalmealiinuakichwa chakenakunitazamakwausowafurahaakauliza, ‘Unafikiriwatakuwamaelfumangapi?’

33Andreas,aliyekuwaamesimamakaribu,akajibu,'Zaidi kidogoyalakimoja.'

34“Nijambodogosana,”mfalmeakasema,“ambalo Aristeaanatuomba!”

35KishaSosibiusnawenginewaliokuwepowakasema 'Ndiyo,lakiniitakuwaheshimainayofaakwaukarimu wakokwakokutoahakiyawatuhawakamakitendocha kujitoleakwaMungumkuu.

36UmeheshimiwasananaMunguMwenyezinakuinuliwa juuyababazakowotekatikautukufunainafaatukwamba umtoleeYeyesadakakubwazaidiyashukranikatika uwezowako

37Akiwaameridhikasananahojahizi,alitoaamri kwambanyongezaifanywekwenyemshaharawaaskari kwakiasichapesazaukombozi,kwambadrakmaishirini zilipwekwawamilikikwakilamtumwa,kwambaagizola ummalitolewenakwambarejistazamateka ziambatanishwenalo

BaruayaAristeas

38Alionyeshashaukukubwazaidikatikabiasharahiyo, kwaniniMungundiyealiyetimizakusudiletukikamilifu nakumlazimishakuwakomboasiwaletuwaliokujaMisri najeshilababayakebaliwotewaliokujakablayawakati huoauwalioletwabaadayekatikaufalme.

39Alionyeshwakwambapesayafidiaingeziditalantamia nne

40Nadhaniitakuwamuhimukuingizanakalayaamrihiyo, kwanikwanjiahiiukarimuwamfalme,ambayealipewa mamlakanaMungukuokoaumatimkubwakamahuo, utafanywakuwawazizaidinazaidi

41Amriyamfalmeilikuwakamaifuatavyo:‘Wote waliohudumukatikajeshilababayetukatikavitadhidiya SirianaFoinikenakatikashambuliodhidiyanchiya WayahudinakukamatwanamatekawaKiyahudina kuwarudishakatikajijilaAleksandriananchiyaMisriau kuwauziawenginenavivyohivyomatekawowote waliokuwakatikanchiyetukablayawakatihuoau walioletwahapabaadayewotewalionamatekahao wanatakiwakuwaachiliahurumaramoja,wakipokea drakmaishirinikwakilamtukamafidia’

42Askariwatapokeapesahizikamazawadiiliyoongezwa kwenyemshaharawao,nazinginekutokahazinaya mfalme

43Tunafikirikwambailikuwakinyumechamapenziya babayetunakinyumechauadilifuwotekwamba wangepaswakufanywamatekanakwambauharibifuwa nchiyaonausafirishajiwaWayahudihadiMisriulikuwa kitendochauasheratiwakijeshi

44Nyarazilizowaangukiawanajeshiuwanjanipavita zilikuwanyarazoteambazowalipaswakudai.

45Kuwafanyawatuwatumwapiailikuwanikitendocha dhulumakabisa

46Kwahivyo,kwakuwainakubaliwakwambatumezoea kutoahakikwawatuwotenahasawaleambaowakokatika haliyautumwaisivyohaki,nakwakuwatunajitahidi kuwatendeawatuwotekwahakikulingananamadaiya hakinauchajiMungu,tumeamuru,tukiwahusuWayahudi waliokatikahaliyoyoteyautumwakatikasehemuyoyote yautawalawetu,kwambawalewanaomilikiwatapokea kiasichapesakilichowekwanakuwaachahurunakwamba mtuyeyoteasionyeshekuchelewakutekelezamajukumu yake.

47Ndaniyasikutatubaadayakuchapishwakwaamrihii, lazimawaandikeorodhayawatumwakwamaafisa walioteuliwakutekelezamapenziyetu,namaramojawatoe nafsizamateka

48Kwamaanatunaonakwambaitakuwafaidakwetuna kwamamboyetukwambajambohilolifikishwekwenye hitimisho

49Yeyoteanayependaanawezakutoataarifakuhusu yeyoteanayekataaamrihiyo,kwashartikwambaikiwa mtuhuyoatathibitishwakuwanahatiaatakuwamtumwa wake;hatahivyo,maliyakeitakabidhiwakwenyehazina yakifalme

50Amriilipoletwailiisomwekwamfalmekwaidhini yake,ilikuwanavifunguvinginevyoteisipokuwakifungu 'matekawowotewaliokuwakatikanchikablayawakati huoauwalioletwahapabaadaye,'nakwaukarimuwakena moyowakemkuumfalmealiingizakifunguhikinakutoa amrikwambaruzukuyapesainayohitajikakwaajiliya ukomboziiwekwekikamilifukwawasimamiziwamajeshi

namabenkiyakifalme,nahivyojambohilolikaamuliwa naamriikaidhinishwandaniyasikusaba.

51Ruzukuyaukomboziilifikiazaidiyatalantamiasitana sitini;kwaniwatotowengiwachangawalionyonyeshwa waliachiliwapamojanamamazao.

52Swalililipoulizwakamajumlayatalantaishirini ingelipwakwaajiliyahizi,mfalmealiamurukwamba ifanyike,nahivyoakatekelezauamuziwakekwanjia kamilizaidi

SURAYA2

Kuonyeshajinsikumbukumbuzamakinizaidi zilivyohifadhiwakuhusumasualayaserikaliUdhibitiwa SerikaliKamatiyawatusitaimeteuliwakwendakwa KuhaniMkuuhukoYerusalemunakupangaubadilishanaji. Aristeasanawekwakuwamsimamiziwauwakilishi 1Baadayahayo,alimwamuruDemetrioaandike ukumbushokuhusumaandishiyavitabuvyaKiyahudi.

2Kwamaanamamboyoteyaserikaliyalikuwa yakifanywakwaamrinakwauangalifumkubwana wafalmehawawaMisri,nahakunakilichofanyikakwa njiayaovyoaubilampangilio

3Nakwahivyonimeingizanakalazaukumbushonabarua, idadiyazawadizilizotumwanaainayakilamoja,kwani kilamojailikuwaborakatikauzurinaustadiwakiufundi 4IfuatayoninakalayaukumbushoKumbukumbuya Demetriokwamfalmemkuu.'Kwakuwaumenipamaagizo Eemfalme,kwambavitabuvinavyohitajikakukamilisha maktabayakovikusanywepamoja,nakwambavilevilivyo nakasorovirekebishwe,nimejitoleakwauangalifu mkubwakutimizamatakwayako,nasasaninapendekezo lifuatalolakuwekambeleyako

5VitabuvyasheriayaWayahudi(pamojanavingine vichache)havipokwenyemaktaba

6ZimeandikwakwaherufinalughayaKiebraniana zimetafsiriwakwauzembe,nahaziwakilishimaandishiya asilikamaninavyoarifiwanawalewanaojua;kwamaana hazijawahikuwanauangaliziwamfalmewakuzilinda

7Nimuhimukwambahayayafanywekuwasahihikwa maktabayakokwakuwasheriailiyomondaniyake,kwa vileimetokakwaMungu,imejaahekimanahainadosari yoyote.

8Kwasababuhii,washairinawaandishiwengiwa kihistoriawamejiepushanakutajavitabuhivinawatu ambaowameishinawanaishikulingananavyo,kwasababu dhanayaoyamaishanitakatifusananayakidini,kama HecataeuswaAbderaasemavyo.

9Ukipenda,Eemfalme,baruaitaandikwakwaKuhani MkuuhukoYerusalemu,ikimwombaawatumewazeesita kutokakilakabilawatuambaowameishimaishaya heshimanawenyeujuzizaidikatikasheriazaoilitupate kujuamamboambayowengiwaowanakubaliana,nahivyo baadayakupatatafsirisahihitunawezakuiwekamahalipa wazikwanjiainayostahilikaziyenyewenakusudilako 10Ufanisiwamileleuwewako!

11Ukumbushohuuulipowasilishwa,mfalmealiamuru baruaiandikwekwaEleazarikuhusujambohilo,ikitoapia maelezoyaukomboziwamatekaWayahudi

12Akatoatalantahamsinizadhahabu,natalantasabiniza fedha,navitovingivyathamani,kwaajiliyakutengeneza mabakuli,namabakuli,nameza,navikombevyasadaka

BaruayaAristeas

13Piaaliwaamuruwalewaliokuwanahazinayake wawaruhusumafundikuchaguavifaavyovyote wanavyowezakuhitajikwaajiliyakusudihilo,nakwamba talantamiamojazapesazitumwekutoadhabihukwaajili yahekalunakwamahitajimengine.

14Nitakupamaelezokamiliyakazihiyobaadayakuweka mbeleyakonakalazabaruahizoBaruayamfalmeilikuwa kamaifuatavyo:

15MfalmePtolemyanatumasalamunasalamukwa KuhaniMkuuEleazari

16KwakuwakunaWayahudiwengiwalioishikatika ufalmewetuambaowalichukuliwakutokaYerusalemuna Waajemiwakatiwautawalawaonawenginewengi waliokujanababayanguMisrikamamatekaidadikubwa yahawaaliwawekajeshininakuwalipamishahara mikubwakulikokawaida,naalipothibitishauaminifuwa viongoziwaoalijengangomenakuwawekachiniyaulinzi waoiliWamisriwenyejiwawezekutishwanao

17Nami,nilipopandakitichaenzi,nilichukuatabiaya ukarimukwaraiawanguwote,nahasawalewaliokuwa raiawenunimewaachiliahurumatekazaidiyalakimoja, nikiwalipawamilikiwaobeiinayofaayasoko,naikiwa uovuumetendewawatuwenukupitiatamaazaumati, nimewalipafidia

18Niailiyonisukumakutendaimekuwanihamuya kutendakwauchajiMungunakumtoleaMungumkuu sadakayashukranikwakudumishaufalmewangukwa amaninautukufumkuudunianikote.

19Zaidiyahayo,walewawatuwakowaliokuwakatika umriwajuunimewaandikishakatikajeshilangu,nawale waliofaakushikamananaminawanaostahiliimaniya mahakama,nimewawekakatikanafasirasmi

20Sasakwakuwaninahamuyakuonyeshashukrani zangukwawatuhawanakwaWayahudikoteulimwenguni nakwavizazivijavyo,nimeamuakwambasheriayako itatafsiriwakutokalughayaKiebraniainayotumika miongonimwenuhadilughayaKigiriki,ilivitabuhivi viwezekuongezwakwenyevitabuvinginevyakifalme katikamaktabayangu

21Itakuwawemakwakonathawabukwabidiiyangu ikiwautachaguawazeesitakutokakilakabilalako,watu wenyeutukufunaujuzikatikasheriayakonauwezowa kuifasiri,ilikatikamasualayamabishanotuweze kugunduauamuziambaowengiwanakubaliananao,kwani uchunguziniwaumuhimumkubwaiwezekanavyo

22Natumainikupatasifakubwakwakukamilikakwakazi hii

23NimemtumaAndrea,mkuuwawalinziwanguna Aristeawatuninaowaheshimusanakukuleteajambo hilinakukuleteatalantamiamojazafedha,matundaya kwanzayasadakayangukwaajiliyahekalunadhabihuna ibadazinginezakidini.

24Ukiniandikiakuhusumatakwayakokatikamambohaya, utanipaneemakubwanakunipaahadimpyayaurafiki, kwanimatakwayakoyoteyatatekelezwaharaka iwezekanavyoKwaheri!

25KwabaruahiiEleazarialijibuipasavyokamaifuatavyo: 'EleazariKuhaniMkuuanamtumiasalamuMfalme Ptolemyrafikiyakewakweli

26Matakwayangumakubwanikwaajiliyaustawiwako naustawiwaMalkiaArsinoe,dadayako,nawatotowako

27MimipianimzimaNimepokeabaruayakona nimefurahisanakwakusudilakonaushauriwakomzuri. 28Niliwakusanyawatuwotenakuwasomeailiwajue kuhusukujitoleakwenukwaMunguwetu.

29Niliwaonyeshapiavikombeulivyotuma,ishirinivya dhahabunathelathinivyafedha,mabakulimatanonameza yakuwekawakfu,natalantamiamojazafedhakwaajili yamatoleoyadhabihunakutoavituambavyohekalu linahitaji

30ZawadihizizililetwakwangunaAndreas,mmojawa watumishiwakowalioheshimiwasana,naAristeas,watu wemanawakweli,waliotofautishwanaelimuyao,na wanaostahilikwakilanjiakuwawawakilishiwakanuni zakokuunamakusudiyakoyahaki

31Watuhawawalinipaujumbewakonakupokeakutoka kwangujibulinalolingananabaruayako.Nitakubalikila kituchenyefaidakwakoingawaombilakosilakawaida sana

32Kwamaanaumewaparaiawetufaidakubwana zisizosahaulikakwanjianyingi

33Maramojanilitoadhabihukwaniabayako,dadayako, watotowako,namarafikizako,nawatuwotewaliomba kwambamipangoyakoifanikiwedaima,nakwamba MunguMwenyeziawezekuhifadhiufalmewakokwa amaninaheshima,nakwambatafsiriyasheriatakatifu iwezekuwanafaidakwakonakutekelezwakwamafanikio 34Mbeleyawatuwoteniliwachaguawazeesitakutoka kilakabila,watuwemanawakweli,naminimewatuma kwenupamojananakalayasheriayetu

35Itakuwafadhili,Eemfalmemwadilifu,ukitoamaagizo kwambamaratutafsiriyasheriaitakapokamilika,watu haowatarudishwakwetutenawakiwasalamaKwaheri!

36Yafuatayonimajinayawazee:Wakabilalakwanza, Yusufu,Hezekia,Zakaria,Yohana,Hezekia,Elisha.

37Wakabilalapili,Yuda,Simoni,Samweli,Adayo, Matathia,Eschlemia

38Wakabilalatatu,Nehemia,Yosefu,Theodosius, Baseas,Ornias,Dakis

39Wakabilalanne,Yonathani,Abraio,Elisha,Anania, Kabria....

40Wakabilalatano,Isaka,Yakobo,Yesu,Sabato,Simoni, Lawi

41Wakabilalasita,Yuda,Yusufu,Simoni,Zakaria, Samweli,Selema

42Wakabilalasaba,Sabbataeus,Sedekia,Yakobo,Isaka, Yesias,Nathaeus.

43Katikakabilalanane,Theodosius,Yasoni,Yesu, Theodotus,Yohana,Yonathani.

44Wakabilalatisa,Theofilo,Abrahamu,Arsamo,Yasoni, Endemia,Danieli

45Wakabilalakumi,Yeremia,Eleazari,Zakaria,Banea, Elisha,Dathayo.

46Katikakabilalakuminamoja,Samweli,Yusufu,Yuda, Yonathesi,Chabu,Dositheus

47Wakabilalakuminambili,Isaeli,Yohana,Theodosius, Arsamos,Abietes,Ezekieli

48Wotewalikuwasabininawawili.Hilindilojibuambalo Eleazarinamarafikizakewalitoakwabaruayamfalme

SURAYA3

Ambamomezanzurinayakupendezazaidikuwahi kutengenezwaimeelezewaPiazawadizinginenzuri,za kuvutiakutokananauchimbajiwahivikaribuninchini Misri

1Sasanitaendeleakukomboaahadiyangunakutoa maelezoyakazizasanaa.

2Walifanyakazikwaustadiwakipekee,kwanimfalme hakuachagharamayoyotenaaliwasimamiawafanyakazi kibinafsi

3Kwahivyohawakuwezakuiharibusehemuyoyoteya kaziaukuimalizakwauzembe.

4Kwanzakabisanitakupamaelezoyajedwali

5Mfalmealikuwanawasiwasikwambakazihiiiwe kubwasana,naakasababishaWayahudikatikaeneohilo kuulizamaswalikuhusuukubwawamezailiyokuwatayari hekaluniYerusalemu

6Nawalipoelezeavipimo,aliendeleakuulizakama angewezakutengenezajengokubwazaidi

7NabaadhiyamakuhaninaWayahudiwenginewakajibu kwambahakunakituchakumzuia.

8Naakasemakwambaalikuwanahamuyakuifanyaiwe maratanoyaukubwa,lakinialisitaisijeikawahainamaana kwahudumazahekaluni.

9Alitamanikwambazawadiyakeisijeikawekwatu hekaluni,kwaniingempafurahakubwazaidiikiwawatu ambaojukumulaolilikuwakutoadhabihuzinazofaa wangewezakufanyahivyoipasavyomezanialipokuwa ametengeneza

10Hakudhanikwambanikwasababuyaukosefuwa dhahabukwambamezayakwanzailitengenezwakwa ukubwamdogo,lakiniinaonekanakulikuwana,alisema, sababufulanikwaniniilitengenezwakwa-kipimohiki.

11Kwamaanakamaamriingetolewa,kusingekuwana upungufuwanjia

12Kwahivyohatupaswikupitamipakaaukupitakipimo kinachofaa

13Wakatihuohuoaliwaamuruwatumieainazotezasanaa mbalimbali,kwanialikuwamtumwenyemawazoyahali yajuusananaasiliyakeilimpamawazomakaliambayo yalimwezeshakufikiriamwonekanoambao ungewasilishwanakaziiliyokamilika.

14Piaalitoaamrikwambapaleambapohapakuwana maagizoyaliyowekwakatikaMaandikoyaKiyahudi,kila kitukifanywekizuriiwezekanavyo.

15Maagizohayoyalipotolewa,yalipaswakutekelezwa kikamilifu.

16Wakaitengenezamezahiyo,urefuwakeulikuwadhiraa mbili,upanawakedhiraamoja,nakimochakekilikuwa dhiraamojananusu,kwadhahabusafi

17Ninachoelezeahakikuwadhahabunyembamba iliyowekwajuuyamsingimwingine,balimuundowote ulikuwawadhahabukubwailiyounganishwapamoja

18Wakatengenezaukingowaupanawakiganja kuizungukapandezote

19Nakulikuwanatajiyamapamboyawimbi, iliyochongwakwamichorokatikaumbolakamba zilizochongwakwaustadipandezaketatu

20Kwamaanailikuwanaumbolapembetatunamtindo wakaziulikuwasawakabisapandezotembili,hivi kwambakilaupandezilipogeuzwa,zilionekanasawa

21Katiyapandembilizilizokuwachiniyaukingo,ile iliyoshukahadimezaniilikuwakazinzurisana,lakini ilikuwaupandewanjeuliovutiamachoyamtazamaji

22Sasaukingowajuuwapandehizombili,ukiwa umeinuliwa,ulikuwamkalikwani,kamatulivyosema, ukingoulikuwanapandetatu,kutokaupandewowotemtu aliukaribia

23Nakulikuwanatabakazamaweyathamanijuuyake katikatiyakambailiyochongwa,nazoziliunganishwakwa kutumiambinuyakisaniiisiyowezakuigwa

24Kwaajiliyausalama,zotezilifungwakwasindanoza dhahabuambazoziliingizwakwenyemashimokwenye mawe.

25Pandezotezilifungwapamojakwavifungoili kuzishikiliaimara

26Kwenyesehemuyampakauliozungukameza iliyoinamajuunakukutananamacho,kulikuwana muundowamayaikatikamaweyathamani,uliochongwa kwaustadinakipandekinachoendeleachakaziyakutoa misaada,iliyounganishwakwakaribukuzungukameza nzima

27Nachiniyamaweyaliyopangwakuwakilishamayai, wasaniiwalitengenezatajilenyekilaainayamatunda, likiwanavishadavyazabibunamasukeyamahindijuu yake,tendepianatufaha,namakomamanganakadhalika, yakiwayamepangwawaziwazi

28Matundahayayalitengenezwakwamaweyathamani, yenyerangisawanamatundayenyewenayalifungwa pembezonimwamezakwamkandawadhahabu

29Nabaadayatajilamatundakuwekwa,chiniyake kulikuwanampangiliomwinginewamayaikatikamawe yathamani,nakazinyinginezakupigafilimbinakuchora, ilipandezotembilizamezaziwezekutumika,kulingana namatakwayawamilikinakwasababuhiikaziyawimbi nampakavilipanuliwahadimiguunipameza

30Wakatengenezanakufungachiniyaupanawotewa mezasahanikubwayenyeunenewavidolevinne,ilimiguu iingiendaniyake,nawakaibanakwapinizalinch zilizoingiakwenyesoketichiniyaukingo,iliupande wowotewamezauliopendelewanawatuuwezekutumika.

31Hivyoikawawaziwazikwambakazihiyoilikusudiwa kutumikakwanjiayoyoteile

32Juuyamezayenyewewalichonga'maeander',ikiwana maweyathamanikatikatiyake,akikinazumaridina shohamupianaainanyinginenyingizamaweambazoni zauzuriwahaliyajuu.

33Nakaribuna'maeander'kulikuwanakipandechaajabu chamtandao,ambachokilifanyakatikatiyamezaionekane kamarhomboidkatikaumbo,najuuyakefuwelena kaharabu,kamainavyoitwa,vilikuwavimetengenezwa, ambavyovilitoahisiaisiyonakifanikwawatazamaji

34Walitengenezamiguuyamezaikiwanavichwakama yungiyungi,hivikwambailionekanakamayungiyungi ikiinamachiniyameza,nasehemuzilizoonekana ziliwakilishamajaniyaliyosimamawima

35Msingiwamguuchiniulikuwanaakikinaurefuwa mkonommojaulikuwasawanakimopandezote.

36Ilikuwanamwonekanowakiatunailikuwanaupana wavidolenane

37Juuyakenafasiyoteyamguuiliegemea.

38Naowakaufanyamguuuonekanekamamtiwamzabibu unaokuakutokakwenyejiwe,uliosokotwanaakanthusna

kuzungukwanamzabibuuliouzungukakwavishadavya zabibu,ambavyovilitengenezwakwamawe,hadijuuya mguu

39Miguuyoteminneilitengenezwakwamtindouleule,na kilakitukilitengenezwanakutengenezwakwaustadisana, naujuzinamaarifayaajabuyalitumikakatikakuifanya iwekwelikwamaumbile,kiasikwambahewa iliposukumwanapumziyaupepo,mwendoulitolewa kwenyemajani,nakilakitukiliumbwailikuendanana uhalisiahalisiuliokuwaukiwakilisha

40Naowalitengenezasehemuyajuuyamezakatika sehemutatukamatriptychon,nazoziliunganishwana kuunganishwapamojakwaspigotskatikaupanawotewa kazi,kiasikwambamkutanowaviungohaukuweza kuonekanaauhatakugunduliwa

41Unenewamezahaukuwachiniyanusudhiraa,hivyo kaziyotelazimailigharimutalantanyingi

42Kwakuwamfalmehakutakakuongezaukubwawake, alitumiapesazilezileambazozingehitajikakamameza ingekuwakubwazaidi

43Nakilakitukikakamilikakulingananampangowake, kwanjiayaajabunayaajabu,kwasanaaisiyowezakuigwa nauzuriusionakifani

44Katiyamabakuliyakuchanganyia,mawili yalitengenezwakwadhahabu,nakuanziamsingihadi katikatiyalichongwakwakaziyakuchorakwamfanowa mizani,nakatiyamizanihiyo,maweyathamani yaliingizwakwaustadimkubwawakisanii.

45Kishakulikuwana'maeander'urefuwadhiraamoja,na usowake,uliotengenezwakwamaweyathamaniyarangi nyingi,ukionyeshajuhudikubwazakisaniinauzuri.

46Juuyakekulikuwanamosaic,iliyotengenezwakwa umbolarhombus,ikiwanamwonekanokamawavuna inayofikahadiukingoni.

47Katikati,ngaondogozilizotengenezwakwamaweya thamanitofauti,zikiwazimepangwakwazamu,nazenye ainatofauti,zenyeupanawasichiniyavidolevinne, ziliongezauzuriwamwonekanowao

48Juuyaukingokulikuwanapambolayungiyungi lililochanuamaua,navishadavyazabibu vilivyounganishwavilikuwavimechongwapandezote

49Hivyondivyoilivyokuwamuundowamabakuliya dhahabu,nayalikuwanazaidiyafizimbilikilamoja.

50Mabakuliyafedhayalikuwanausolaini,na yalitengenezwakwauzurikanakwambayalikusudiwakwa ajiliyamiwani,hivikwambakilakitukilicholetwakaribu nachokilionekanawazizaidikulikokwenyevioo

51Lakinihaiwezekanikuelezeahisiahalisiambayokazi hizizasanaazililetaakilinizilipokamilika

52Kwamaana,vyombohivivilipokuwavimekamilikana kuwekwakandokando,kwanzabakulilafedhanakisha dhahabu,kishafedhanyingine,nakishadhahabunyingine, mwonekanowaliouonyeshahauelezekikabisa,nawale waliokujakuvionahawakuwezakujiondoakwenye mwonekanomzurinatamashalakuvutia

53Hisiazilizotolewanatamashahilozilikuwazaaina mbalimbali.

54Watuwalipovitazamavyombovyadhahabu,naakili zaozikifanyauchunguzikamiliwakilaundaniwakazi, rohozaozilifurahisana.

55Tenamtualipotakakuelekezamachoyakekwenye vyombovyafedha,vilipokuwavimesimamambeleyake,

kilakitukilionekanakung'aakwamwangakuzunguka mahalialipokuwaamesimama,nakuwapawatazamaji furahakubwazaidi

56Kwahivyohaiwezekanikuelezeauzuriwakisaniiwa kazihizo.

57Vikombevyadhahabuwalivyochongakatikatikwataji zamizabibu

58Naowakasokotatajilamtiwamtende,mhadasina mzeitunikuzungukaukingo,wakawekamaweyathamani ndaniyake

59Sehemuzinginezakaziyakutoamisaadawalizifanya kwamifumotofauti,kwaniwaliifanyaiwejambola heshimakukamilishakilakitukwanjiainayostahili utukufuwamfalme

60Kwanenomojainawezakusemwakwambakatika hazinayamfalmewalakatikanyingineyoyote,hakukuwa nakazizozotezilizolingananahizikwagharamakubwaau ujuziwakisanii

61Kwamaanamfalmehakuwanawasiwasisanajuuyao, kwanialipendakupatautukufukwauborawamipango yake

62Kwanimaranyingialikuwaakipuuzashughulizake rasmi,nakutumiamudawakenawasaniikwawasiwasi wakekwambawangekamilishakilakitukwanjia inayostahilimahaliambapozawadizilipaswakutumwa.

63Kwahivyokilakitukilifanyikakwakiwangokikubwa, kwanjiainayostahilimfalmealiyetumazawadinakuhani mkuuambayealikuwamtawalawanchi.

64Hakukuwanavitovyathamanivingi,kwanisichiniya elfutanovilitumikanavyotevilikuwavikubwa

65Ustadiwakisaniiwakipekeezaidiulitumika,hivi kwambagharamayamawenaufundiilikuwamaratano zaidiyaileyadhahabu

SURAYA4

Maelezodhahiriyadhabihu.Usahihiusionamakosawa makuhaniunaonekanaUlafiwakikatiliMaelezoya hekalunamiferejiyakeyamaji

1Nimekupamaelezohayayazawadikwasababunilifikiri ilikuwamuhimu

2Jambolinalofuatakatikasimulizinisimulizilasafari yetukwendakwaEleazari,lakinikwanzakabisanitakupa maelezoyanchinzima

3TulipofikakatikanchiyaWayahuditulionamjiukiwa katikatiyaYudeayotejuuyamlimamrefusana.

4Juuyakilelechahekalulilikuwalimejengwakwafahari yakeyote.

5Ilizungukwanakutatatuzenyeurefuwazaidiyadhiraa sabininaurefunaupanaunaolingananamuundowajengo hilo

6Majengoyoteyalikuwanasifayauzurinagharama kubwaambayohaijawahikutokea

7Ilikuwadhahirikwambahakunagharamailiyohifadhiwa kwenyemlangonavifungo,vilivyouunganishanamiimo yamlango,nauthabitiwakizingiti

8Mtindowapaziapiaulikuwasawakabisanaulewa mlango

9Kitambaachakekutokananaupepomkalikilikuwa katikamwendousiokoma,namwendohuuuliposambazwa kutokachininapazialikijitokezakwakiwangochakecha

juu,kilitoatamashalakupendezaambalomtuhangeweza kujiondoa.

10Ujenziwamadhabahuuliendananamahalipale penyewenasadakazakuteketezwazilizoteketezwakwa motojuuyake,nanjiayakuikaribiailikuwasawa.

11Kulikuwanamteremkowataratibukuelekeahuko, uliopangwavizurikwamadhumuniyaadabu,namakuhani waliokuwawakihudumuwalikuwawamevaamavaziya kitani,hadikwenyevifundovyamiguuyao

12Hekalulinaelekeamasharikinanyumayakeikoupande wamagharibi

13Sakafunzimaimetengenezwakwamawenamiteremko hadimahalipalipowekwa,ilimajiyawezekutolewaili kuoshadamukutokakwadhabihu,kwaniwanyamaelfu nyingihutolewadhabihuhaposikuzasikukuu

14Nakunaugaviusioishawamaji,kwasababu chemcheminyingiyaasilihububujikakutokandaniya eneolahekalu

15Zaidiyahayokunamabirikayaajabunayasiyoelezeka chiniyaardhi,kamawalivyonionyesha,katikaumbaliwa kilomitatanokuzungukaeneolahekalu,nakilamojalina mabombamengiyasiyohesabikailivijitotofauti viunganishwepamoja

16Nahizizotezilikuwazimefungwakwarisasichinina kwenyekutazapembeni,najuuyakekulikuwanaplasta nyingi,nakilasehemuyakaziilikuwaimefanywakwa uangalifumkubwa

17Kunanafasinyingizamajichiniyamadhabahuambazo hazionekanikwawoteisipokuwakwawalewanaohusika katikahuduma,hivyodamuyoteyadhabihu inayokusanywakwawingihuoshwakwakufumbana kufumbuajicho

18Hayondiyomaoniyangukuhusutabiayamabwawana sasanitakuonyeshajinsiyalivyothibitishwa.

19Walinipelekazaidiyamailinnenjeyajijinakuniambia nichunguliechinikuelekeasehemufulaninakusikiliza kelelezilizotolewanamkutanowamaji,hivikwamba ukubwamkubwawamabwawaukaonekanakwangu,kama ilivyoelezwatayari

20Hudumayamakuhanihainakifanikwakilanjiakwa uvumilivuwakewakimwilinakwahudumayakeya utaratibunakimyakimya

21Kwamaanavyotehufanyakazikwahiari,ingawa huhusishajuhudinyingizenyeuchungu,nakilammojaana kaziyakemaalumaliyopewa

22Hudumainafanywabilakukatizwawenginehutoa kuni,wenginemafuta,wengineungamzuriwangano, wengineviungo;wenginetenahuletavipandevyanyama kwaajiliyasadakayakuteketezwa,wakionyeshakiwango chaajabuchanguvu

23Kwamaanawanachukuakwamikonoyotemiwili viungovyandama,kilakimojakikiwanauzitowazaidiya talantambili,nakuvitupakwakilamkonokwanjiaya ajabujuuyamahalipajuupamadhabahunahawakosi kuviwekamahalipafaa

24Vivyohivyovipandevyakondoonambuzipianivya ajabukwauzitowaonaunonowao.

25Kwawaleambaokaziyaonihii,kilamarachagua wanyamawasionadosarinawanenehasa,nahivyo dhabihuambayonimeielezea,inafanywa.

26Kunamahalimaalumpakupumzika,ambapowale walioachishwakazihuketi

27Wakatihililinapotokea,waleambaotayari wamepumzikanawakotayarikuanzakazizaohuinuka kwahiariyaokwakuwahakunamtuwakutoaamrikuhusu mpangiliowadhabihu.

28Ukimyakamilizaidiunatawalahivikwambamtu anawezakufikiriakwambahakukuwanamtuhatammoja aliyekuwepo,ingawakwakwelikunawanaumemiasaba waliohusikakatikakazihiyo,mbalinaidadikubwaya walewanaojishughulishanakutoadhabihu

29Kilakitukinafanywakwaheshimanakwanjia inayomstahiliMunguMkuu

30Tulishangaasana,tulipomwonaEleazariakishiriki katikahuduma,kwamtindowamavaziyake,nafahariya mwonekanowake,ambayoilifunuliwakatikajohoalilovaa namaweyathamanijuuyanafsiyake

31Kulikuwanakengelezadhahabukwenyevazilililofika hadimiguunipake,zikitoaainayakipekeeyawimbo,na pandezotembilikulikuwanakomamangazenyemauaya rangiyaajabu.

32Alikuwaamejifungamshipiwauzuriwawazi, uliofumwakwaranginzurisana

33KifuanimwakealikuwaamevaaufunuowaMungu, kamaunavyoitwa,ambapomawekuminamawili,yaaina tofauti,yalikuwayamepambwa,yamefungwapamojana dhahabu,yenyemajinayaviongoziwamakabila, kulingananampangiliowaowaawali,kilamoja likimetametakwanjiaisiyoelezekarangiyakemaalum

34Kichwanimwakealivaataji,kamainavyoitwa,najuu yakekatikatiyapajilausowakealikuwanakilemba kisichowezakuigwa,tajiyakifalmeiliyojaautukufuna jinalaMungulimeandikwakwaherufitakatifukwenye bambaladhahabubaadayakuhukumiwakustahili kuvaanembohizikatikahuduma

35Muonekanowaouliletamshangaonamkanganyiko mkubwawaakilikiasichakumfanyamtuahisikwamba alikuwaamekujambeleyamtuambayealikuwawa ulimwengutofauti.

36Ninahakikakwambayeyoteatakayeshirikikatika tamashanililolielezeaatajazwanamshangaonamshangao usioelezekanakuathiriwasanaakilinimwakekwawazola utakatifuunaoambatananakilaundaniwaibada

37Lakiniilitupatetaarifakamili,tulipandahadikilelecha ngomeyajiraninakutazamapandezote.

38Ikokatikasehemuiliyoinukasana,naimeimarishwa kwaminaramingi,ambayoimejengwahadijuukabisa, kwamawemakubwa,hukulengo,kamatulivyoarifiwa, likiwakulindamaeneoyahekalu,ilikwambaikiwa kungekuwanashambulio,auuasiaushambuliolaadui, hakunamtuambayeangewezakulazimishakuingiandani yakutazinazozungukahekalu

39Juuyaminarayangomehiyo,injinizavitaziliwekwa naainatofautizamashine,nanafasihiyoilikuwajuuzaidi kulikoduaralakutanililotaja

40Minarahiyoililindwapianawatuwengiwaaminifu ambaowalikuwawameonyeshauthibitishokamiliwa uaminifuwaokwanchiyao

41Watuhawahawakuruhusiwakamwekutokanjeya ngome,isipokuwasikuzasikukuunakishakatikavikundi, walahawakumruhusumgeniyeyotekuingiandaniyake

42Piawalikuwawaangalifusanawakatiamriyoyote ilipotokakwaafisamkuuwakuwaruhusuwageniwowote

kukaguamahalihapo,kamauzoefuwetuwenyewe ulivyotufundisha.

43Walisitasanakutukubaliingawatulikuwawatu wawilituwasionasilahailituonesadakayadhabihu.

44Naowalidaikwambawalikuwawamefungwakwakiapo wakatidhamanailipowekwakwao,kwaniwotewalikuwa wameapanawalilazimikakutekelezakiapohicho kitakatifukwamujibuwamaandishi,kwambaingawa walikuwamiatanokwaidadihawangeruhusuzaidiyawatu watanokuingiakwawakatimmoja

45Ngomehiyoilikuwaulinzimaalumwahekaluna mwanzilishiwakealikuwaameiimarishakwanguvusana iliiwezekuilindakwaufanisi.

SURAYA5

MaelezoyamjinamashambaniLinganishaMstariwa11 nahalizaleoMistariya89-41inafunuajinsiwatuwa kalewalivyomdhaniamsominamuungwana.

1Ukubwawajijiniwavipimovyawastani

2Nikamakilomitaarobainikwamzingo,kadirimtu awezavyokukisia.

3Inaminarayakeiliyopangwakwaumbolaukumbiwa michezo,hukunjiakuuzikiongozakatiyakesasa makutanoyaminarayachiniyanaonekanalakinizileza minarayajuundizozinazotembelewazaidi

4Kwamaanaardhihuinuka,kwakuwamjiumejengwajuu yamlima.

5Piakunangazizinazoelekeakwenyenjiapanda,na baadhiyawatuhupandajuukilawakati,nawengine hushukanahujitengambaliiwezekanavyobarabaranikwa sababuyawalewanaofungwanasheriazausafi,wasije wakagusachochoteambachonikinyumechasheria

6Haikuwabilasababukwambawaanzilishiwaawaliwa jijihilowalilijengakwavipimovinavyofaa,kwani walikuwanaufahamuwazikuhusukilekilichohitajika 7Kwamaananchinipanananzuri.

8Baadhiyasehemuzakenitambarare,hasawilaya ambazonizaSamaria,kamainavyoitwa,naambazo zinapakanananchiyaWaidumea,sehemuzingineniza milimani,hasazileambazozimepakanananchiyaYudea 9Kwahivyowatuwanalazimikakujitoleakwakilimona kilimochaudongoilikwanjiahiiwawezekuwanaakiba yakutoshayamazao

10Kwanjiahiikilimochakilaainakinaendelezwana mavunomengihuvunwakatikanchiyoteiliyotajwahapo juu

11Mijiambayonimikubwanainafurahiaustawi unaolinganainawatuwengi,lakiniinapuuzawilayaza mashambani,kwakuwawatuwotewanamwelekeowa maishayastarehe,kwanikilammojaanamwelekeowa asiliwakutafutaraha.

12JambohilohilolilitokeahukoAlexandria,ambayo inazidimijiyotekwaukubwanaustawi

13Watuwamashambanikwakuhamakutokawilayaza vijijininakukaamjinikuliletakilimokatikasifambaya:na hivyoilikuwazuiakukaamjini,mfalmealitoaamri kwambawasikaehumokwazaidiyasikuishirini

14Nakwanjiahiyohiyoaliwapamajajimaagizo yaliyoandikwa,kwambaikiwanilazimakutoawitodhidi yamtuyeyoteanayeishinchini,kesihiyolazimaiamuliwe ndaniyasikutano

15Nakwakuwaalionajambohilokuwalaumuhimu mkubwa,aliwateuapiamaafisawasheriakwakilawilaya pamojanawasaidiziwao,iliwakulimanawateteziwao wasiwezekuondoamazaoyakilimokatikaghalazajiji, namaanisha,kwamaslahiyabiashara.

16NimeruhusuupotoshajihuukwasababuniEleazari aliyeonyeshakwauwazimkubwamamboambayo yametajwa.

17Kwamaananguvuwanazotumiakatikakulimaudongo ninyingi

18Kwamaananchiimepandwamitimingiyamizeituni, mazaoyanafakanakunde,mizabibupia,naasalinyingi

19Ainazinginezamitiyamatundanatendehazihesabiki ikilinganishwanahizi

20Kunang'ombewakilaainakwawinginamalisho mazurikwaajiliyao.

21Kwahivyowanatambuakwausahihikwambawilayaza vijijinizinahitajiidadikubwayawatu,nauhusianokatiya jijinavijijiunadhibitiwaipasavyo.

22Kiasikikubwachaviungonamaweyathamanina dhahabuhuletwanchininaWaarabu

23Kwaninchiimezoeavyemasitukilimobalipia biashara,najijihilolinautajiriwasanaanahalinabidhaa zozotezinazoletwang'amboyabahari

24InabandarizinazofaasananazakifaharihukoAskaloni, Yopa,naGaza,napiahukoPtolemaiambayoilianzishwa naMfalmenainashikilianafasikuuikilinganishwana maeneomengineyaliyotajwa,ikiwasimbalisanana yoyotekatiyao

25Nchihutoakilakitukwawingi,kwakuwainamaji mengipandezotenainalindwavyemakutokanana dhoruba

26MtoYordani,kamaunavyoitwa,ambaohaukauki kamwe,hutiririkakatikanchi.

27Hapoawalinchihiyoilikuwanaangalauekarimilioni 60-ingawabaadayewatuwajiraniwalifanyauvamizi dhidiyake-nawanaume600,000waliishihumokatika mashambayaekarimiamojakilamoja

28MtokamaNilehupandawakatiwamavunona kumwagiliasehemukubwayaardhi.

29KaribunawilayayawatuwaTolemai,mtohuo unatiririkahadikwenyemtomwinginenaunatiririkahadi baharini.

30Mitomingineyamilimani,kamainavyoitwa,hutiririka hadiuwandaninakuzungukasehemuzinazozungukaGaza nawilayayaAshdodi.

31Nchiimezungukwanauziowaasilinanivigumusana kushambulianahaiwezikushambuliwanavikosivikubwa, kutokanananjianyembamba,zenyewiziunaozunguka miambanamakorongoyenyekinakirefu,natabiangumu yamaeneoyamilimaniyanayozungukanchiyote

32TuliambiwakwambakutokamilimayajiraniyaArabia shabanachumavilipatikanahapoawali

33Hatahivyo,hilililisimamishwawakatiwautawalawa Waajemi,kwakuwamamlakazawakatihuozilieneza ripotiyauongokwambautendakaziwamigodiulikuwa haunamaananawagharamakubwailikuzuianchiyao kuharibiwanauchimbajimadinikatikawilayahizina penginekuchukuliwakutokakwaokutokananautawalawa Waajemi,kwakuwakwamsaadawaripotihiiyauongo walipataudhuruwakuingiakatikawilayahiyo

34Sasa,nduguyangumpendwaPhilocrates,nimekupa taarifazotemuhimukuhusumadahiikwaufupi.

35Nitaelezeakaziyatafsirikatikamwendelezo

36KuhaniMkuualichaguawanaumewenyetabiaborana utamaduniwahaliyajuu,kamavilemtuangetarajia kutokakwawazaziwaowatukufu

37Walikuwawatuambaohawakuwatuwamepataujuzi katikafasihiyaKiyahudibalipiawalisomakwamakini zaidiulewaWagiriki

38Kwahivyo,walikuwanasifamaalumzakutumikia katikaubalozinawalichukuajukumuhiliwakatiwowote ilipohitajika

39Walikuwananafasinzuriyamikutanonamajadiliano yamatatizoyanayohusiananasheria

40Waliungamkononjiayakati--nahiindiyonjiabora zaidiyakufuata.

41Walikataakiapochaukalinachautovuwaadabu,lakini hawakuwanakiburinahawakuwahikujionakuwabora kulikowengine,nakatikamazungumzowalikuwatayari kusikilizanakutoajibulinalofaakwakilaswali

42Nawotewalishikasheriahiikwauangalifuna walikuwanahamuzaidiyakilakitukuzidianakatika kuifuatanawotewalistahilikiongoziwaonawemawake

43NamtuangewezakuonajinsiwalivyompendaEleazari kwakutotakakwaokutengwanayenajinsialivyowapenda.

44Mbalinabaruaaliyomwandikiamfalmekuhusukurudi kwaosalama,piaalimsihiAndreaskwadhatikufanyakazi kwalengolilelilenaakanihimizamimipia,nimsaidiekwa uwezowanguwote

45Naingawatuliahidikulipakipaumbeleletulotekwa jambohilo,alisemakwambabadoalikuwanahuzuni kubwa,kwanialijuakwambamfalmekutokananawema waasiliyakealionakuwanifursayakekubwazaidi,kila aliposikiakuhusumtualiyekuwaborakulikowenzake katikautamaduninahekima,kumwitakwenyebarazalake

46Kwamaananimesikiakuhusuusemiwakemzuri kwambakwakuwapatawatuwaadilifunawenyebusara kuhusunafsiyakeangepataulinzimkubwazaidikwa ufalmewake,kwakuwamarafikihaowangempaushauri wenyemanufaazaidibilamasharti.

47NawanaumewaliokuwawakitumwakwakenaEleazari bilashakawalikuwanasifahizi

48Namaranyingialiapakwakiapokwambahatawaacha watuhaowaendekamweikiwanimaslahiyakebinafsitu ndiyoyaliyoundaniahiyolakiniilikuwakwafaidaya woteyaraiawotekwambaalikuwaakiwatuma.

49Kwani,alieleza,maishamemayamokatikakushika sheriazilizotungwa,nalengohililinapatikanazaidikwa kusikiakulikokwakusoma

50Kutokananakaulihiinanyinginezinazofanananayo ilikuwawazihisiazakekuelekeakwaozilikuwaje

SURAYA6

Maelezoyadesturizawatuyanayoonyeshamaanayaneno, "Najisi"Kiininaasiliya"ImaniyaMungu"Mistariya 48-44inatoamaelezomazuriyaUunguwafiziolojia

1Inafaakutajakwaufupitaarifaaliyotoakujibumaswali yetu

2Kwamaananadhaniwatuwengiwanahisiudadisikuhusu baadhiyasheriazilizotungwa,hasazilezinazohusunyama navinywajinawanyamawanaotambuliwakuwanajisi

3Tulipoulizakwanini,kwakuwakunaainamojatuya uumbaji,baadhiyawanyamahuonwakuwanajisikwa kuliwa,nawenginenajisihatakwakugusa(kwaniingawa sherianimakinikatikamambomengi,nimakinihasa katikamambokamahaya)alianzajibulakekamaifuatavyo: 4'Mnaona,'alisema,'niathariganimitindoyetuyamaisha naushirikawetuhutuletea;kwakushirikiananawabaya, watuhushikaupotovuwaonakuwawanyongekatika maishayaoyote;lakiniwakiishinawenyehekimana busara,hupatanjiayakuepukaujinganakurekebisha maishayao

5Mtoasheriawetukwanzakabisaaliwekakanuniza uchajiMungunauadilifunakuzikaziahatuakwahatua,si kwamakatazotubalikwakutumiamifanopia,akionyesha atharimbayazadhambinaadhabuzinazotolewanaMungu kwawenyehatia.

6Kwamaanakwanzakabisaalithibitishakwambakuna Mungummojatunakwambanguvuzakezinadhihirika katikaulimwenguwote,kwakuwakilamahalipamejaa enziyakenahakunahatamojayamamboyanayofanywa kwasirinawanadamudunianiyanayomkwepa

7Kwamaanayoteafanyayomwanadamunayote yatakayotokeakatikasikuzijazoyanaonekanawazikwake 8Akifanyiakazikwelihizikwauangalifunabaadaya kuziwekawazi,alionyeshakwambahatakamamtu angefikiriakufanyauovubilakusemachochotecha kuufanya,hangeepukakugunduliwa,kwanialiwekawazi kwambanguvuyaMunguilieneakatikasheriayote.

9Kuanziamwanzowake,aliendeleakuonyeshakwamba wanadamuwoteisipokuwasisiwenyewewanaaminikatika kuwepokwamiungumingi,ingawawaowenyewewana nguvuzaidikulikoviumbewanavyoviabudubure

10Kwamaanawanapotengenezasanamuzamawenamiti, husemakwambanisanamuzawalewaliobunikituchenye manufaakwamaishanawanaziabudu,ingawawana uthibitishodhahirikwambahazinahisia

11Kwamaanaitakuwaupumbavukabisakudhanikwamba mtuyeyoteamekuwamungukwasababuyauvumbuzi wake

12Kwamaanawavumbuziwalichukuatuvitufulani vilivyoumbwatayarinakwakuviunganishapamoja, walionyeshakwambavilikuwanamatumizimapya: havikuumbawenyewekiinichakituhicho,nakwahivyoni jambolaubatilinaupumbavukwawatukutengeneza miungukutokakwawanadamukamawao

13Kwamaanakatikanyakatizetukunawengiambaoni wabunifuzaidinawenyeelimuzaidikulikowatuwasiku zazamaniambaowameitwamiungu,lakinihawangekuja kamwekuwaabudu

14Watengenezajinawaandishiwahadithihiziwanafikiri kwambawaondiowenyehekimazaidiyaWagiriki

15Kwaninitunapaswakuzungumziawatuwengine waliopendasana,Wamisrinawenginekamahao,ambao hutegemeawanyamawaporininaainanyingizaviumbe vitambaavyonang'ombe,nakuwaabudu,nakuwatolea dhabihuwakiwahainawakiwawamekufa?

16SasaMtoaSheriawetuakiwamtumwenyehekimana aliyepewakipajimaalumnaMungukuelewamamboyote, alichukuamtazamokamiliwakilaundani,akatuzungushia uziokwamabomayasiyowezakuepukikanakutazachuma, ilitusichanganyikekabisanataifalinginelolote,bali tubakisafimwilininarohoni,bilamawazoyoyoteya

ubatili,tukimwabuduMunguMwenyezimmojajuuya uumbajiwote.

17KwahiyomakuhaniwakuuwaMisribaadaya kuchunguzamambomengikwamakini,nakwakuwa wanajuamamboyetu,wanatuita"watuwaMungu."

18Hilinijinaambalosilawanadamuwenginebalinila waletuwanaomwabuduMunguwakweli

19WenginesiwatuwaMungubaliwavyakulana vinywajinamavazi

20Kwamaanatabiayaoyoteinawaongozakupatafaraja katikamambohayahayahesabiwikuwanamaana,bali katikamamboyaoyote

21Miongonimwawatuwetumaishayotehayo,jambokuu wanalolizingatianiukuuwaMungu

22Kwahiyoilitusijetukaharibiwanachukizololote,au maishayetuyakapotoshwanamazungumzomabaya, alituzungushiapandezotekwakanunizausafi,akiathiri vilevilekiletunachokula,autunachokunywa,au tunachogusa,autunachosikia,autunachoona.

23Kwaniingawa,kwaujumla,vituvyotevinafanana katikamuundowaowaasili,kwakuwavyotevinatawaliwa nanguvumoja,lakinikunasababukubwakatikakilakisa chamtubinafsikwaninitunajiepushanamatumiziyavitu fulaninakufurahiamatumiziyakawaidayavingine

24Kwaajiliyamfanonitapitiahojamojaaumbilina kukuelezea

25Kwamaanahupaswikuangukakatikawazola kudhalilishakwambailikuwanikwasababuyapanyana vichechenavituvinginekamahivyokwambaMusa alitungasheriazakekwauangalifumkubwasana

26Maagizohayayoteyalifanywakwaajiliyahakiili kusaidiautafutajiwawemanaukamilifuwatabia

27Kwamaanandegewotetunaowatumianiwafugajina wanajulikanakwausafiwao,wakilaainambalimbaliza nafakanakunde,kamavilenjiwa,hua-hua,nzige,kware, batabukinipia,nandegewenginewotewaainahii

28Lakinindegewaliokatazwautawaonakuwawaporini nawalaonyama,wakiwadhulumuwenginekwanguvu walizonazo,nawakipatachakulakikatilikwakuwawinda ndegewakufugwawaliotajwahapojuu.

29Nasihivyotu,baliwanawakamatawana-kondoona wana-mbuzi,nakuwadhuruwanadamupia,wawe wamekufaauwaliohai,nakwahivyokwakuwaitanajisi, alitoaisharakupitiakwaokwambawale,ambaokwaajili yao

sheriailiwekwa,lazimawatendehakimioyonimwaona wasimdhulumumtuyeyotekwakutegemeanguvuzao wenyewewalakuwanyang'anyachochote,baliwaongoze maishayaokwamujibuwahaki,kamavilendegewa kufugwa,ambaotayariwametajwa,hulaainatofautiza mapigoyamoyoyanayokuajuuyaardhina hawawadhulumukwauharibifuwajamaazao.

30Kwahivyo,mbungewetualitufundishakwambanikwa njiakamahizikwambadalilihutolewakwawenyebusara, kwambalazimawawewaadilifunawasifanyechochote kwavurugu,nawaepukekuwadhulumuwenginekwa kutegemeanguvuzaowenyewe.

31Kwakuwainachukuliwakuwasijambolakawaidahata kugusawanyamawasiosafikamahao,kamailivyotajwa, kwasababuyatabiazaomaalum,je,hatupaswikuchukua tahadharizoteilitabiazetuwenyewezisiharibiwekwa kiwangosawa?

32Kwahivyosheriazotealizowekakuhusukile kinachoruhusiwakatikakesiyandegehawanawanyama wengine,amezitungakwalengolakutufundishasomola maadili.

33Kwanimgawanyikowakwatonamgawanyikowa makuchaunakusudiwakutufundishakwambanilazima tutofautishekatiyamatendoyetubinafsikwalengola kutendawema.

34Kwamaananguvuyamwiliwetuwotenashughulizake hutegemeamabeganaviungovyetu

35Kwahivyoanatulazimishakutambuakwambanilazima tufanyematendoyetuyotekwaubaguzikulinganana kiwangochauadilifu,--hasakwasababutumetengwa waziwazinawanadamuwengine

36Kwamaanawanaumewenginewengihujitiaunajisi kwangonoyauasherati,nahivyokufanyauovumkubwa, nanchinzimanamijihujivuniamaovukamahayo

37Kwamaanahawafanyingononawanaumetubali wanawatiaunajisimamazaowenyewenahatabintizao.

38Lakinitumetengwanadhambikamahizo

39Nawatuambaowametengwakwanjiailiyotajwahapo juupiawanajulikananaMtoaSheriakamawenyekipawa chakumbukumbu

40Kwawanyamawote"wenyemiguuiliyopasukana kutafuna"wanawakilishakwawalioanzishwaisharaya kumbukumbu

41Kwanikitendochakutafunacheusikitukingineilani ukumbushowauhainauhai.

42Kwamaanauhaihutegemezwakwanjiayachakula, ndiyomaanaanatuhimizakatikaMaandikopiakwa manenohaya:"HakikautamkumbukaBwanaaliyetenda ndaniyakomambohayomakubwanayaajabu"

43Kwaniyanapotungwaipasavyo,yanaonekanakuwa makubwanayenyeutukufu;kwanzaujenziwamwilina mpangiliowachakulanautenganowakilakiungona,zaidi yahayo,mpangiliowahisia,utendajikazinamwendo usioonekanawaakili,kasiyamatendoyakemahususina ugunduziwakewasanaa,huonyeshawerevuusiona kikomo

44Kwahivyoanatuhimizatukumbukekwambasehemu zilizotajwahapojuuhuwekwapamojakwauwezawa kimungukwaustadikamili

45Kwamaanaamewekakilawakatinamahaliilituweze kumkumbukaMunguanayetutawalanakutulindadaima

46Kwamaanakatikasualalanyamanavinywaji anatuamurukwanzakabisatutoesehemukamadhabihuna kishatufurahiemlowetumaramoja

47Zaidiyahayo,ametupaisharayaukumbushokwenye mavaziyetu,navivyohivyoametuamurukuwekamaneno yaMungukwenyemalangonamilangoyetukama ukumbushowaMungu

48Namikononimwetupia,anaamuruwaziwaziishara hiyoifungwe,akionyeshawazikwambatunapaswa kufanyakilatendokwahaki,tukikumbukauumbajiwetu wenyewe,nazaidiyayotekumchaMungu

49Anawaagizawanadamupia,wanapolalausingizinina kuamkatena,kutafakarikazizaMungu,sikwamanenotu, balikwakuchunguzakwauwazimabadilikonahisia zinazozalishwajuuyao,wanapoendakulala,napiakuamka kwao,jinsimabadilikokutokamojayahalihizihadi nyingineyalivyoyakimungunayasiyoeleweka

BaruayaAristeas

50Uborawamlinganishokuhusuubaguzina kumbukumbusasaumeonyeshwakwako,kulinganana tafsiriyetuya"kwatozilizopasukanakutafunakwayule anayecheua."

51Kwamaanasheriazetuhazikutungwabilampangilioau kwamujibuwawazolakwanzalakawaidalililokuja akilini,balikwamtazamowaukwelinadaliliyasababu sahihi.

52Kwanikupitiamaagizoanayotoakuhusunyamana vinywajinavisamaalumvyakugusana,anatuamuru tusifanyewalakusikilizachochotebilakufikiriwala kutumiadhulumakwakutumiavibayanguvuyaakili

53Katikakesiyawanyamawaporini,kanunihiyohiyo inawezakugunduliwa

54Kwamaanatabiayaweaselnapanyanawanyamakama hawa,ambaowametajwawaziwazi,niuharibifu.

55Panyahuchafuanakuharibukilakitu,sikwaajiliya chakulachaotubalihatakwakiwangochakumfanya mwanadamuasiwenamanufaayoyotekwachochote kinachowakabili

56Kundilaweaselpianilakipekee:kwanimbalinayale yaliyosemwa,linasifaambayoniuchafu:Hutungamimba kupitiamasikionakutoamimbakupitiakinywa

57Nanikwasababuhiikwambadesturikamahiyo inatangazwakuwanajisikwawanadamu.

58Kwamaanakwakuenezakatikausemiyote wanayopokeakupitiamasikio,wanawahusishawengine katikamaovunahawafanyiuchafuwakawaida,wakiwa wamechafuliwakabisanauchafuwauchafu

59Namfalmewako,kamatulivyoarifiwa,anafanyahaki kabisakwakuwaangamizawatukamahao.

60Kishanikasema'Nadhaniunamaanishawatoataarifa, kwanihuwawekawazikilamarakwamatesonaainaza kifozenyeuchungu.'

61'Ndiyo,'akajibu,'hawandiowatuninaomaanisha;kwani kutazamauharibifuwawanadamunijambolisilotakatifu

62Nasheriayetuinatukatazakumdhurumtuyeyotekwa nenoautendo

63Simulizilangufupilamambohayalilipaswa kukushawishi,kwambakanunizetuzotezimetungwakwa lengolahaki,nakwambahakunakitukilichotungwakatika Maandikobilakufikiriaubilasababuinayofaa,lakini kusudilakenikutuwezeshakatikamaishayetuyotena katikamatendoyetuyotekutendahakimbeleyawatuwote, tukimkumbukaMwenyeziMungu

64Nahivyokuhusunyamanavituvisivyosafi,vitu vitambaavyo,nawanyamawaporini,mfumomzima unalengahakinauhusianowahakikatiyamwanadamuna mwanadamu

65Ilionekanakwangukwambaalikuwaamejiteteavyema katikamamboyote;kwaniakimaanishapiandamana kondoodumenambuziwanaotolewa,alisemakwamba ilikuwamuhimukuwachukuakutokakwamakundina kondoo,nakutoadhabihuzawanyamawakufugwana kutoachochotechamwituni,iliwatoajiwadhabihu wawezekuelewamaanayamfanoyamtoajisheriana wasiwechiniyaushawishiwakujitambuakwakiburi.

66Kwamaanayeye,anayetoadhabihu,hutoadhabihuya nafsiyakemwenyewekatikahalizakezote

67Nadhanimaelezohayakuhusumjadalawetuyanafaa kusimuliwa,nakwasababuyautakatifunamaanayaasili yasheria,nimeshawishikakuyaelezeawaziwazi,

Philocrates,kwasababuyakujitoleakwakomwenyewe kwakujifunza.

SURAYA7

Kuwasilikwawajumbewakiwanahatiyakitabucha thamaninazawadiMaandaliziyakaramuyakifalme Mwenyejimaratubaadayakukaamezani anawaburudishawageniwakekwamaswalinamajibu Baadhiyamaoniyabusarakuhususosholojia

1NaEleazari,baadayakutoadhabihu,nakuchagua wajumbe,nakuandaazawadinyingikwamfalme, alitupelekasafarinikwausalamamkubwa.

2TulipofikaAleksandria,mfalmealiarifiwamaramoja kuhusukuwasilikwetu

3Tulipoingiaikulu,miminaAndreastulimsalimiamfalme kwauchangamfunakumkabidhibaruailiyoandikwana Eleazar

4Mfalmealikuwanahamukubwayakukutanana wajumbe,akaamurumaafisawenginewotewaondolewe kazininawajumbewakaitwambeleyakemaramoja

5Sasamshangaohuuwajumlaulisisimua,kwanini kawaidakwawalewanaokujakutafutamkutanonamfalme kuhusumambomuhimukuruhusiwakuingiakatikauwepo wakesikuyatano,hukuwajumbekutokakwawafalmeau mijimuhimusanawakiwanaugumuwakuingiakatika Mahakamakwasikuthelathinilakiniwatuhawa aliwaonawanastahiliheshimakubwazaidi,kwakuwa alimheshimusanabwanawao,nakwahivyoaliwafukuza maramojawaleambaouwepowaoaliwaonakuwawa ziadanaakaendeleakutembeahadiwalipoingiana akawezakuwakaribisha

6Walipoingianazawadizilizokuwazimetumwapamoja naonakaratasizangozizenyethamani,ambazosheria iliandikwakwadhahabukwaherufizaKiyahudi,kwani karatasihiyoyangoziilikuwaimeandaliwavizurisanana muunganishokatiyakurasaulikuwaumeathiriwakiasicha kutoonekana,mfalmemaratualipozionaalianzakuwauliza kuhusuvitabuhivyo

7Naowalipotoahatikutokakwenyevifunikovyaona kuzifunguakurasa,mfalmealisimamakimyakwamuda mrefukishaakasujudukamamarasabahivi,akasema: 8'Nawashukuru,marafikizangu,naninamshukuruyeye aliyewatumazaidi,nazaidiyayoteMungu,ambayehaya nimanenoyake'

9Nawote,wajumbenawenginewaliokuwepopia, walipopigakelelekwawakatimmojanakwasautimoja: ‘MunguamwokoeMfalme!’alitokwanamachoziya furaha

10Kwanikuinuliwakwakerohoninahisiayaheshima kubwaaliyopewailimlazimishakuliakwaajiliyabahati yakenjema.

11Aliwaamuruwarudishehatihizomahalipake,kisha baadayakuwasalimuwatuhao,akasema:‘Ilikuwasawa, enyiwatuwaMungu,kwambakwanzakabisanitoe heshimayangukwavitabuambavyoniliwaitahapakwa ajiliyake,nakishanilipokwishakufanyahivyo, niwanyoosheemkonowakuumewaurafiki’

12Ilikuwakwasababuhiikwambanilifanyahivikwanza 13Nimewekaagizokwambasikuhii,ambayoulifika, iadhimishwekamasikukuunaitaadhimishwakilamwaka katikamaishayanguyote

14Piainatokeakwambanikumbukumbuyaushindi wanguwamajinidhidiyaAntigonus.Kwahivyonitafurahi kulapamojanaweleo

15Kilakituutakachopatanafasiyakutumia,’akasema, ‘kitakuwatayarikwaajiliyakokamainavyostahilinakwa ajiliyangupiapamojanawe’

16Baadayakuonyeshafurahayao,akaamuruwapewe makaoborazaidikaribunangome,nakwambamaandalizi yafanyikekwaajiliyakaramu

17Nikanoriakamwitabwanamsimamizimkuu,Dorotheo, ambayealikuwaafisamaalumaliyeteuliwakuwatunza Wayahudi,nakumwamuruafanyemaandalizi yanayohitajikakwakilammojawao.

18Kwamaanampangohuuulikuwaumefanywana mfalmenanimpangoambaounaonaukiendelealeo

19Kwamijimingiyenyedesturimaalumkatikasualala kunywa,kula,nakuketi,inamaafisamaalumwalioteuliwa kutunzamahitajiyao

20Nakilawanapokujakuwatembeleawafalme,maandalizi hufanywakulingananadesturizaowenyewe,ilikusiwena usumbufuwakuvurugafurahayaziarayao

21Tahadharihiyohiyoilichukuliwakatikakesiya wajumbewaKiyahudi

22SasaDorotheusambayealikuwamlinzialiyeteuliwa kuwatunzawageniWayahudialikuwamtumwangalifu sana

23Madukayotealiyokuwachiniyaudhibitiwakena yaliyotengwakwaajiliyakuwakaribishawagenikamahao, aliyaletanjekwaajiliyakaramu

24Akapangavitikatikasafumbilikulingananamaagizo yamfalme.

25Kwamaanaalikuwaamemwamuruawawekenusuya watumkonowakewakulianawenginenyumayake,ili asiwanyimeheshimayajuukabisa.

26Walipokwishakukaa,alimwagizaDorotheusafanyekila kitukulingananadesturizilizokuwazikitumikamiongoni mwawageniwakeWayahudi.

27Kwahivyoaliachahudumazawatangazajiwatakatifu namakuhaniwakutoadhabihunawenginewaliokuwana desturiyakutoasala,naakamwitammojawawatuwetu, Eleazari,mkubwazaidiwamakuhaniwaKiyahudi,atoe salabadalayake

28Akasimamanakutoasalayaajabu.'MunguMwenyezi akutajirishe,Eemfalme,kwavituvyotevizuri alivyoviumbanaakupewewenamkeonawatotowakona wenzakoumilikiwaowakudumumaadamuunaishi!'

29Kwamanenohayamakofimakubwanayafuraha yalipigwaambayoyalidumukwamudamrefu,kisha wakageukiakufurahiakaramuiliyokuwaimeandaliwa

30Mipangoyoteyahudumamezaniilifanywakwamujibu waamriyaDorotheus

31Miongonimwawahudumuwalikuwamowatumishiwa kifalmenawenginewaliokuwananafasizaheshimakatika uawamfalme

32Akitumiafursailiyotolewanakusimamakwamuda katikakaramu,mfalmealimuulizamjumbealiyeketikatika kitichaheshima(kwaniwalipangwakulingananaukuu), jinsiangewezakudumishaufalmewakebilakuharibika hadimwisho?

33Baadayakutafakarikwamudaalijibu,'Ungeweza kuimarishausalamawakevizurizaidiikiwaungeigawema usiokomawaMunguKwamaanaukionyeshahurumana

kutoaadhabunyepesikwawalewanaostahilikulinganana mapungufuyao,utawageuzakutokakwenyeuovuna kuwaongozakwenyetoba'

34Mfalmealisifujibukishaakamuulizamtualiyefuata, angewezajekufanyakilakitukwauborakatikamatendo yakeyote?

35Akajibu,'Ikiwamtuanamsimamowahakikwawote, atatendakwahakikilawakati,akikumbukakwambakila wazolinajulikananaMunguUkichukuahofuyaMungu kamamahalipakopakuanzia,hutawahikukosalengo' 36Mfalmealimsifumtuhuyupia,kwajibulakena akamwulizamwingine,angewezajekuwanamarafiki wenyeniamojanaye?

37Akajibu,'Wakikuonaukichunguzamaslahiyaumati unaowatawala;utafanyavyemakuonajinsiMungu anavyowapawanadamufaidazake,akiwapaafyana chakulana-vituvinginevyotekwawakatiwake'

38Baadayakukubaliananajibuhilo,mfalmealimuuliza mgenialiyefuata,jinsiganikatikakutoahadhiranakutoa hukumuangewezakupatasifahatayawalewalioshindwa kushindakesiyao?

39Akasema,'Kamamkiwawaadilifukatikausemiwenu namsitendekwadharauwalakwaudhalimukatika kuwatendeawakosajiNamtafanyahiviikiwamtaangalia njiaambayoMunguhutenda.Maombiyawanaostahili hutimizwakilawakati,hukuwalewanaoshindwakupata jibulamaombiyaowakiarifiwakwanjiayandotoau matukioyakilekilichokuwanamadharakatikamaombi yaonakwambaMunguhawapigikulingananadhambizao auukuuwanguvuZake,balihutendakwauvumilivu kwao.'

40Mfalmealimsifumtuhuyokwauchangamfukwajibu lakenaakaulizaswalilinalofuatakwampangilio, angewezajekushindwakatikamasualayakijeshi?

41Nayeakajibu,'Kamahakuaminikabisaumatiwakeau majeshiyakeyakivita,lakinialimwombaMungukilamara ilialetebiasharazakekwenyesualalililofanikiwa,huku yeyemwenyeweakitekelezamajukumuyakeyotekwa rohoyahaki'

42Alipokubalijibuhili,aliulizamwinginejinsi anavyowezakuwakituchakutishakwaaduizake

43Nayeakajibu,'Ikiwaalipokuwaakidumishasilahana vikosivingialikumbukakwambavituhivihavikuwana nguvuyakufikiamatokeoyakudumunayamwishoKwa maanahataMunguhutiahofuakilinimwawanadamukwa kutoaahueninakuonyeshatuukuuwanguvuzake.'

44Mfalmealimsifumtuhuyukishaakamwambia mwingine,'Je,nininikizurizaidimaishani?'

45Akajibu,'KujuakwambaMungundiyeBwanawa Ulimwengu,nakwambakatikamafanikioyetuborasisisi tunaopatamafanikiobaliniMunguambayekwanguvu zakehutimizamamboyotenakutuongozakwenyelengo.'

46Mfalmealishangaakwambamtuhuyoalikuwaamejibu vizurikishaakamuulizamwinginejinsiangewezakuweka malizakezotezikiwasalamanahatimayekuzikabidhikwa warithiwakekatikahaliileile?

47Nayeakajibu,'KwakumwombaMungukilamaraili upatemsukumowanianjemakatikashughulizakozotena kwakuwaonyawazaowakowasishangazwenaumaarufu auutajiri,kwaniniMunguanayetoazawadihizizotena wanadamuwenyewehawashindikamweukuu'

BaruayaAristeas

48Mfalmealikubaliananajibuhilonaakamuulizamgeni aliyefuata,angewezajekuvumiliakwautulivuchochote kilichompata?

49Akasema,'Kamaunaelewavyemawazokwambawatu wotewameteuliwanaMungukushirikiuovumkubwana piawemamkubwa,kwakuwahaiwezekanikwamtu ambayenimwanadamukuachwanahayaLakiniMungu ambayetunapaswakumwombakilawakati,anatutiamoyo kwaujasiriwakuvumilia'

50Akifurahishwanajibulamtuhuyo,mfalmealisema kwambamajibuyaoyoteyalikuwamazuri'Nitaulizana swali,'aliongeza,'kishanitasimamakwasasa:ilituweze kuelekezamawazoyetukwenyestareheyakaramuna kutumiamudamzuri'

51Hapoakamuulizayulemtu,'Lengolakwelilaujasirini lipi?'

52Akajibu,'Kamampangomzuriunatekelezwakatikasaa yahatarikulinganananiayaawaliKwamaanamambo yoteyanatimizwanaMungukwafaidayako,Eemfalme, kwakuwakusudilakonijema'

53Wotewalipokwishakuashiriakwamakofiyao kukubaliananajibu,mfalmeakawaambiawanafalsafa (kwamaanasiwachachekatiyaowaliokuwepo),'Ninaona kwambawatuhawawananguvukatikawemanawana ujuziwaajabu,kwakuwakwaghaflawametoamajibu yanayofaakwamaswalihayaambayonimewauliza,na wotewamemfanyaMungukuwamwanzowamanenoyao' 54NaMenedemus,mwanafalsafawaEretria,akasema, 'Kweli,EeMfalme-kwakuwaulimwenguunasimamiwa kwamajaliwanakwakuwatunaonakwausahihikwamba mwanadamundiyekiumbewaMungu,inafuatakwamba nguvuzotenauzuriwausemihutokakwaMungu'

55Mfalmealipoitikiakwaisharayakukubalihisiahii, hotubailikomanaowakaanzakufurahia.Jioniilipofika, karamuikaisha

SURAYA8

MaswalinamajibuzaidiKumbukaMstariwa20 unaorejeleakurukaanganiulioandikwamwakawa150KK

1Sikuiliyofuatawaliketitenamezaninakuendeleana karamukulingananamipangohiyohiyo

2Mfalmealipofikirikwambafursainayofaailikuwa imefikayakuwaulizawageniwakemaswali,aliendelea kuwaulizamaswalizaidiwalewaliokuwawameketikaribu nayekwampangiliowawalewaliokuwawamempamajibu sikuiliyopita

3Alianzamazungumzonamtuwakuminamoja,kwani kulikuwanawatukumiwalioulizwamaswalihapoawali

4Ukimyaulipoanzishwa,aliulizaangewezajekuendelea kuwatajiri?

5Baadayakutafakarikwaufupi,mtualiyeulizwaswali alijibu'Kamahakufanyachochotekisichostahilinafasi yake,hakufanyakamwekwauasherati,hakutumiagharama nyingikwashughulitupunazisizonamaana,lakinikwa matendoyaukarimualiwafanyaraiawakewotewawena mwelekeomzurikwakemwenyewe.KwamaananiMungu ndiyemwanzilishiwamamboyotememanaYeye mwanadamulazimaahitajikumtii'

6Mfalmealimsifukishaakamuulizamwinginejinsi angewezakudumishaukweli?

7Akijibuswalialisema,'Kwakutambuakwambauongo huletaaibukubwakwawatuwote,nahasakwawafalme. Kwakuwawanauwezowakufanyachochotewanachotaka, kwaniniwatumieuongo?Zaidiyahayo,lazimaukumbuke kilawakati,EeMfalme,kwambaMungunimpendaukweli.

8Mfalmealipokeajibukwafurahakubwa,akamtazama mwingine,akasema,'Mafundishoyahekimaninini?'

9Nayulemwingineakajibu,'Kamaunavyotakamabaya yasikupate,balikuwamshirikiwamemayote,vivyohivyo unapaswakutendakwakanunihiyohiyokwaraiawakona wakosaji,naunapaswakuwaonyakwaupolewaliowema nawemaKwamaanaMunguhuwavutawatuwotekwake kwawemawake.'

10Mfalmealimsifunakumuulizamwingineiliawezeje kuwarafikiwawanadamu?

11Nayeakajibu,'Kwakuonakwambajamiiyawanadamu inaongezekanahuzaliwanashidanyinginamateso makubwa:kwahivyohupaswikuwaadhibuaukuwatesa kwaupole,kwakuwaunajuakwambamaishaya wanadamuyameundwanamaumivunaadhabuKwa maanakamaungeelewakilakituungejawanahuruma,kwa maanaMungupianimwenyehuruma!

12Mfalmealipokeajibukwaidhininaakamwuliza mwingine,'Je,sifamuhimuzaidiyakutawalaniipi?'

13'Kujilinda,'alijibu,'kujiepushanarushwanakujizoeza kiasikatikasehemukubwayamaishayamtu,kuheshimu hakikulikovituvyote,nakufanyaurafikinawatuwaaina hii.KwamaanaMungupianimpendahaki!'

13Baadayakuashiriakibalichake,mfalmealimwambia mwingine,'AlamayakweliyauchajiMunguniipi?'

14Nayeakajibu,'KutambuakwambaMunguhufanyakazi kilawakatikatikaUlimwengunaanajuamamboyote,na hakunamtuanayetendaisivyohakinakutendauovu anayewezakukwepakutambuliwanaYeye.KamaMungu alivyomfadhiliwaulimwenguwote,vivyohivyonanyipia, lazimamwigeYeyenamsiwenakikwazo!

15Mfalmeakaashiriamakubalianoyakenakumwambia mwingine,'Kiinichaufalmeninini?'

16Nayeakajibu,'Kujitawalavizurinakutopotoshwana utajiriauumaarufukwatamaazisizonakiasiauzisizofaa, hiindiyonjiayakweliyakutawalaikiwautafikiriajambo hilovizuriKwamaanaunachohitajikwelinichako,na Munguhanauhitajinanimkarimu.Mawazoyakoyawe kamavileyanavyokuwamwanadamu,nausitamanivitu vingibaliviletuvinavyohitajikakwakutawala!'

17Mfalmealimsifunakumuulizamtumwingine,vipi mazungumzoyakeyanawezakuwaborazaidi?

18Nayeakajibu,'Kamaaliwekahakimbeleyakekilamara katikakilakitunaakafikirikwambadhulumailikuwasawa nakunyimwauhaiKwamaanaMunguhuwaahidibaraka zajuuzaidiwenyehaki!'

19Baadayakumsifu,mfalmealimuulizamwingine, angewezajekuwahurukutokananamawazoyakusumbua usingizini?

20Nayeakajibu,'Umeniulizaswaliambalonigumusana kujibu,kwanihatuwezikujihusishananafsizetuhalisi wakatiwasaazakulala,lakinitunashikiliwakatikahayana mawazoambayohayawezikudhibitiwanaakiliKwa maanarohozetuzinahisiakwambazinaonavitu vinavyoingiakatikafahamuzetuwakatiwakulala.Lakini tunafanyamakosatukidhanikwambatunasafiribaharini kwamashuaaukurukaanganiaukusafirikwendamaeneo

BaruayaAristeas

mengineaukitukinginechochotechaainahiyoNabado tunafikiriamambokamahayokuwayanatokea.

21Kwakadiriniwezavyokuamua,nimefikiahitimisho lifuatalo.Lazimakwakilanjiaiwezekanayo,EeMfalme, utawalemanenonamatendoyakokwakanuniyauchaji Munguiliuwezekuwanaufahamukwambaunadumisha wemanakwambahuchaguikamwekujiridhishakwa gharamayaakilinakamwekwakutumiavibayanguvu zakousidharauhaki

22Kwamaanaakilihujishughulishazaidinausingizina mamboyaleyale,ambayohujishughulishanayoinapokuwa machoNayeyeambayemawazonamatendoyakeyote yameelekezwakwamalengoborahujiimarishakatikahaki anapokuwamachonaanapokuwaamelalaKwahivyo, lazimauweimarakatikanidhamuyanafsiinayoendelea 23Mfalmeakamsifumtuhuyonakumwambia mwingine‘Kwakuwaweweniwakumikujibu, utakapokuwaumezungumza,tutajitoleakwakaramu’ Kishaakaulizaswali,ninawezajekuepukakufanyajambo lolotelisilostahilikwangu?

24Nayeakajibu,'Sikuzoteangaliaumaarufuwako mwenyewenanafasiyakoyajuu,iliuwezekusemana kufikiriatumamboyanayolingananayo,ukijuakwamba watuwakowotewanafikirinakuzungumzakukuhusu Kwanihupaswikuonekanakuwambayakulikowaigizaji, ambaohujifunzakwamakinijukumu,ambalonimuhimu kwaokulicheza,nakuundamatendoyaoyotekulingana nalo.Wewehufanyisehemu,lakinikwakweliweweni mfalme,kwaniMunguamekupamamlakayakifalme kulingananatabiayako'

25Mfalmealipopigamakofikwasautikubwanandefu kwanjiayaneema,wageniwalihimizwakutafuta mapumzikoKwahivyomazungumzoyalipoisha, walijitoleakwachakulakifuatachochakaramu.

26Sikuiliyofuata,mpangiliohuohuoulizingatiwa,na mfalmealipopatafursayakuwaulizamaswaliwatuhao, alimuulizawakwanzakatiyawalewaliokuwawameachwa kwaajiliyamahojianoyaliyofuata,Je,ainaganiyajuu zaidiyaserikaliniipi?

27Nayeakajibu,'Kujitawalamwenyewenakutochukuliwa natamaaKwamaanawatuwotewanamwelekeofulani waasiliwaakiliInawezekanakwambawatuwengiwana mwelekeowakulanakunywanaraha,nawafalmewana mwelekeowakupataeneonaumaarufumkubwaLakinini vizurikwambakuwenakiasikatikamamboyote

28KileambachoMunguhutoa,ndichoutakachochukuana kukihifadhi,lakiniusitamanikamwevituambavyo haviwezikufikiwa.

29Akifurahishwanamanenohaya,mfalmealimuuliza mwingine,angewezajekuwahurukutokananawivu?

30Nayebaadayakutuliakidogoakajibu,'Ukifikiria kwanzakwambaniMunguanayewapawafalmewote utukufunautajirimwinginahakunamtuanayetawalakwa nguvuzakemwenyeweWatuwotewanatamanikushiriki utukufuhuulakinihawawezi,kwakuwanizawadiya Mungu!'

31Mfalmealimsifumtuhuyokwahotubandefukisha akaulizamwingine,angewezajekuwadharaumaaduizake?

32Akajibu,'Ukiwatendeawatuwotewemanakuwarafiki yao,hunahajayakuogopamtuyeyote.Kuwamaarufukwa watuwotenizawadiborazaidiyakupokeakutokakwa Mungu!

33Baadayakusifujibuhilimfalmealimwamurumtu aliyefuatakujibuswali,angewezajekudumishasifayake kuu?

34Nayeakajibukwamba'Ukiwamkarimunamwenye moyomkuukatikakuwapawenginewemanamatendoya neema,hutapotezasifayakokamwe,lakiniukitakaneema zilizotajwahapojuuziendeleekuwazako,lazima umwombeMungudaima.'

35Mfalmealikubalinakumwulizamwingine,Mtu anapaswakuonyeshaukarimukwanani?

36Akajibu,'Watuwotewanakubalikwambatunapaswa kuwaonyeshaukarimuwalewalionanianjemakwetu, lakininadhanikwambatunapaswakuonyesharohoileile yaukarimukwawalewanaotupingailikwanjiahiituweze kuwavutakwenyehakinakwakilekinachotufaasisi wenyewe.LakinilazimatumwombeMungukwambahili liwezekutimizwa,kwaniyeyehutawalaakilizawatu wote'

37Baadayakuelezakukubalianakwakenajibuhilo, mfalmealimuulizawasitaajibuswali,tunapaswa kuonyeshashukranikwanani?

38Akajibu,'Kwawazaziwetudaima,kwamaanaMungu ametupaamrimuhimuzaidikuhusuheshima inayowastahiliwazaziKatikasehemuinayofuata anahesabumtazamowarafikikwarafikikwani anazungumzia"rafikiambayenikamarohoyako mwenyewe"Unafanyavyemakujaribukuwaletawatu wotekatikaurafikinawe.'

39Mfalmeakazungumzanayekwaupolekisha akamuulizamwingine,Nikituganikinachofanananauzuri kwathamani?

40Akasema,'Uchamungu,kwaniniumbokuulauzuri,na nguvuyakeikokatikaupendo,ambaonizawadiyaMungu Huutayariumepatanapamojanaobarakazotezauzima.'

41Mfalmekwanjiayaneemasanaalipigamakofijibuhilo nakumuulizamwingine,vipi,ikiwaangeshindwa, angewezajekurejeshasifayaketenakwakiwangokilekile?

42Naakasema,'Haiwezekaniwewekushindwa,kwani umepandandaniyawatuwotembeguzashukraniambazo hutoamavunoyanianjema,nahiiinanguvuzaidikuliko silahazenyenguvuzaidinainahakikishausalamamkubwa zaidiLakiniikiwamtuyeyoteatashindwa,hapaswitena kufanyamamboyaleyaliyosababishakushindwakwake, lakinilazimaajengeurafikinakutendakwahakiKwa maananikipawachaMungukuwezakufanyamatendo memanasikinyumechake.'

43Akifurahishwanamanenohaya,mfalmealimuuliza mwingine,angewezajekuwahurukutokananahuzuni?

44Akajibu,'Kamahakumdhurumtuyeyote,bali aliwatendeamemakilamtunakufuatanjiayahaki,kwani matundayakehuletauhurukutokakwahuzuniLakinini lazimatumwombeMungukwambamaovuyasiyotarajiwa kamavilekifoaumagonjwaaumaumivuauchochotecha ainahiiyasijeyakatupatanakutudhuruLakinikwakuwa weweumejitoleakwauchajiMungu,hakunamsibakama huoutakaokupatakamwe'

45Mfalmeakamsifusananakumwulizayulewakumi, Utukufumkuuniupi?

46Akasema,'KumheshimuMungu,nahilihalifanywikwa zawadinadhabihubalikwausafiwarohonaimanitakatifu, kwakuwavituvyotevimeumbwanakutawaliwana MungukulingananamapenziYakeKwakusudihili

unamilikiwadaimakamawatuwotewanavyoweza kutokananamafanikioyakoyazamaninayasasa.'

47Mfalmeakawasalimuwotekwasautikubwanakusema naokwaupole,nawotewaliokuwepowakaonyesha kukubaliananao,hasawanafalsafa.Kwamaanawalikuwa borazaidikulikowao[yaaniwanafalsafa]katika mwenendonakatikahoja,kwakuwasikuzotewalimfanya Mungukuwachanzochao.

48Baadayahaya,mfalme,ilikuonyeshahisiazakenzuri, aliendeleakunywaafyayawageniwake

SURAYA9

Mstariwa8unaelezeathamaniyamaarifaMstariwa28, upendowawazaziKumbukahasaswalikatikaMstariwa 26najibu.PiakumbukaswalikatikaMstariwa47najibu. Huuniushauriwabusarakwawafanyabiashara

1Sikuiliyofuatamipangohiyohiyoilifanywakwaajiliya karamu,namfalme,maratufursailipotokea,akaanza kuwaulizamaswaliwatuwaliokuwawameketikaribuna walewaliokuwatayariwamejibu,nayeakamwulizawa kwanza,'Je,hekimainawezakufundishwa?'

2Naakasema,'Nafsiimeundwakiasikwambainaweza kwauwezowakimungukupokeamemayotenakukataa kinyumechake.'

3Mfalmealikubalinaakamuulizamtualiyefuata,Ninini kinachofaazaidikwaafya?

4Naakasema,'Kiasi,nahaiwezekanikupatahiki isipokuwaMunguaumbamwelekeokuelekeahilo'

5Mfalmealizungumzakwaupolenamtuhuyona kumwambiamwingine,'Mtuanawezajekulipadenila shukranikwawazaziwake?'

6Nayeakasema,'Kwakutowasababishiamaumivukamwe, nahilihaliwezekaniisipokuwaMunguaacheakiliifuate malengoborazaidi'

7Mfalmealikubalinaakamuulizaaliyefuata,angewezaje kuwamsikilizajimwenyehamu?

8Naakasema,'Kwakukumbukakwambamaarifayoteni muhimu,kwasababuyanakuruhusukwamsaadawa Munguwakatiwadharurakuchaguabaadhiyamambo ambayoumejifunzanakuyatumiakwamgogoro unaokukabiliNahivyojuhudizawanadamuzinatimizwa kwamsaadawaMungu.'

9Mfalmealimsifunakumuulizaaliyefuata:Angewezaje kuepukakufanyajambololotekinyumenasheria?

10Naakasema,'UkitambuakwambaniMungualiyeweka mawazondaniyamioyoyawatoasheriailimaishaya wanadamuyahifadhiwe,utayafuata.'

11Mfalmealitambuajibulamtuhuyonakumwambia mwingine,'Faidayaujamaaninini?'

12Nayeakajibu,'Tukionakwambasisiwenyewe tunatesekanamisibainayowapatajamaazetunaikiwa matesoyaoyatakuwayetuwenyewe-basinguvuya unduguinaonekanamaramoja,kwaniniwakatituhisia kamahiyoinapoonyeshwandipotutapataheshimana heshimamachonipaoKwanimsaada,unapounganishwa nawema,nikifungokisichovunjikakabisa.Nakatikasiku yaustawiwaohatupaswikutamanimalizao,balilazima tumwombeMunguawapekilaainayamema'

13Nabaadayakumpasifasawanawengine,mfalme alimuulizamwingine,angewezajekupatauhurukutokana nahofu?

14Naakasema,'Akiliinapotambuakwambahaijafanya ubayawowote,naMunguanapoielekezakwamashauri yotemazuri'

15Mfalmealitoaidhiniyakenakumuulizamwingine, angewezajekudumishahukumusahihikilawakati?

16Nayeakajibu,'Kamaangewekambeleyamachoyake daimamisibainayowapatawanadamunakutambua kwambaniMunguanayewaondoleawengineustawina kuwaleteawengineheshimanautukufumkuu'

17Mfalmealimkaribishakwaukarimumtuhuyona kumuulizaaliyefuataajibuswali,angewezajekuepuka maishayarahanaraha?

18Nayeakajibu,'Kamaangekumbukakilamarakwamba alikuwamtawalawahimayakubwanabwanawaumati mkubwa,nakwambaakiliyakehaipaswikujishughulisha namambomengine,lakini,anapaswakuzingatiakila wakatijinsiangewezakukuzaustawiwaovyemaLazima piaamwombeMungukwambahakunawajibuunaoweza kupuuzwa.'

19Baadayakumsifu,mfalmealimuulizamtuwakumi, angewezajekuwatambuawalewaliokuwawakimtendea kwahila?

20Nayeakajibuswali,'Kamaalionakamatabiayawale waliomzungukailikuwayakawaidanakamawalidumisha kanunisahihiyakipaumbelekatikasherehenamabaraza, nakatikamahusianoyaoyajumla,bilakupitamipakaya ustahikikatikapongeziaukatikamambomengineya mwenendo.LakiniMunguataelekezaakiliyako,Ee Mfalme,kwayoteyaliyomema'

21Mfalmealipotoapongezizakekwasautikubwana kuwasifuwotemmojammoja(katiyasifazawote waliokuwepo),waligeukiakufurahiakaramu

22Nasikuiliyofuata,wakatifursailipotolewa,mfalme alimuulizamtualiyefuata,Niainaganimbayazaidiya kupuuza?

23Akajibu,'Ikiwamtuhatoihudumakwawatotowakena kujitoleakilajuhudikwaelimuyao.Kwamaanasisi huombaMungukilawakatisikwaajiliyetuwenyewebali kwaajiliyawatotowetuilikilabarakaiweyaoTamaa yetukwambawatotowetuwawezekujidhibitiinatimizwa tukwanguvuyaMungu'

24Mfalmealisemakwambaalikuwaamezungumzavizuri kishaakamuulizamwingine,angewezajekuwamzalendo?

25'Kwakuwekambeleyaakiliyako,'akajibu,'wazo kwambanivizurikuishinakufakatikanchiyako mwenyewe.Kuishinjeyanchihuletadharaukwamaskini naaibukwamatajirikanakwambawamefukuzwakwa uhalifu.Ukiwapawotefaida,kamaunavyofanyakilamara, Munguatakupaupendeleokwawotenautahesabiwakuwa mzalendo

26Baadayakumsikilizamtuhuyu,mfalmealimuuliza mwinginekwampangilio,angewezajekuishikwaamanina mkewe?

27Nayeakajibu,'Kwakutambuakwambawanawakekwa asiliniwakaidinawenyenguvukatikakufuatamatamanio yaowenyewe,nawanakabiliwanamabadilikoyaghaflaya maonikupitiamawazopotofu,naasiliyaokimsingini dhaifuNimuhimukushughulikanaokwabusaranasio kuchocheaugomviKwamwenendomzuriwamaisha, kiongozilazimaajuelengoambaloanapaswakuelekeza njiayakeNikwakuombamsaadawaMungupekeendipo

wanadamuwanawezakuongozanjiayakweliyamaisha wakatiwote.'

28Mfalmealitoamakubalianoyakenaakamwuliza mwingine,angewezajekuwahurukutokananamakosa?

29Nayeakajibu,'Ukitendakwakufikiriakilawakatina kamweusiaminiuchongezi,lakinithibitishamwenyewe mambounayoambiwanakuamuakwauamuziwako mwenyewemaombiyanayotolewakwakonakutekeleza kilakitukwamwangawahukumuyako,utakuwahuru kutokananamakosa,EeMfalmeLakiniujuzinamazoezi yamambohayanikaziyanguvuyaKimungu'

30Mfalmealifurahishwanamanenohaya,akamwuliza mwingine,angewezajekuwahurukutokananaghadhabu?

31Naakasemaakijibuswali,'Kamaangetambuakwamba alikuwanamamlakajuuyawotehatakuwaua,kama angekubalighadhabu,nakwambaingekuwahainamaana nayakusikitishaikiwayeye,kwasababutualikuwabwana, angewanyimawatuwengimaisha

32Kulikuwanahajaganiyaghadhabu,wakatiwanadamu wotewalikuwachiniyautawalanahakunamtualiyekuwa aduiyake?NimuhimukutambuakwambaMungu anatawalaulimwenguwotekwarohoyawemanabila ghadhabuhatakidogo,nawewe,'alisema,'EeMfalme, lazimauigemfanowakekwalazima'

33Mfalmeakasemakwambaamejibuvizurikisha akamwulizamtualiyefuata,Ushaurimzuriniupi?

34'Kutendavyemawakatiwotenakwakutafakari ipasavyo,'alieleza,'kulinganishakilekinachofaakwasera yetuwenyewenaatharimbayaambazozingetokanana kukubalimtazamotofauti,ilikwakupimakilajambo tuwezekushauriwavyemanakusudiletuliwezekutimizwa. Namuhimuzaidiyayote,kwauwezowaMungukila mpangowakoutatimizwakwasababuunatendauchaji Mungu.'

35Mfalmealisemakwambamtuhuyualikuwaamejibu vizuri,naakamwulizamwingine,Falsafaninini?

36Naakaelezea,'Kufikiriavyemakuhususwalilolote linalojitokezanakamwekutochukuliwanamisukumo,bali kutafakarimajerahayanayotokananatamaa,nakutenda ipasavyokadirihaliinavyohitaji,tukifanyamazoeziya kiasiLakininilazimatumwombeMunguatutieakilini mwetumawazoyamambohaya'

37Mfalmealiashiriaridhaayakenaakamuulizamwingine, angewezajekupatautambuzianapokuwaakisafirinjeya nchi?

38'Kwakuwatendeawatuwotekwahaki,'akajibu,'nakwa kuonekanakuwadunikulikokuwaborakulikowale aliokuwaakisafirinao.Kwamaananikanuni inayotambulikakwambaMungukwaasiliyakehuwakubali wanyenyekevuNawanadamuhuwapendawalewalio tayarikuwatii'

39Baadayakukubalijibuhili,mfalmealimuuliza mwingine,angewezajekujengakwanjiaambayomiundo yakeingedumubaadayake?

40Naakajibuswali,'Kamauumbajiwakeungekuwawa kiwangokikubwanachaheshima,iliwatazamaji wauhifadhikwauzuriwake,nakamahajawahi kuwafukuzayeyotekatiyawalewaliofanyakazihizona hakuwalazimishawenginekumhudumiabilamalipo 41KwakuzingatiajinsiMunguanavyowapawanadamu afyanauwezowakiakilinavipawavinginevyote,yeye mwenyeweanapaswakufuatamfanoWakekwakuwalipa

wanadamumalipokwaajiliyakaziyaongumuKwa maananimatendoyanayotendekakwahakiyanadumu daima!

42Mfalmeakasemakwambamtuhuyupiaalikuwa amejibuvizurinaakaulizasehemuyakumi,Tundala hekimaninini?

43Akajibu,'Kwambamtuanapaswakufahamundaniyake kwambahakufanyauovuwowotenakwambaanapaswa kuishimaishayakekatikakweliKwakuwanikutokanana haya,EeMfalmemwenyenguvu,kwambafurahakubwa nauthabitiwarohonaimanithabitikatikaMunguhukujia ikiwautatawalaufalmewakokwauchajiMungu'

44Nawaliposikiajibuwotewalipigakelelekwashangwe kubwa,nabaadayemfalmekatikafurahayakekamili akaanzakunywaafyazao

45Nasikuiliyofuatakaramuilifuatamkondouleulekama ilivyokuwakatikamatukioyaawali,nafursailipojitokeza mfalmealiendeleakuwaulizamaswaliwageniwaliobaki, naakamwambiawakwanza,'Mtuanawezajekujizuiana kiburi?'

46Akajibu,'Kamaakidumishausawanakukumbuka wakatiwotekwambayeyenimtuanayewatawala wanadamuNaMunguhuwaangamizawenyekiburi,na kuwainuawapolenawanyenyekevu!'

47Mfalmeakazungumzanayekwaupolenaakamwuliza mwingine,“Ninanianapaswakumchaguakamamshauri wake?”

48Nayeakajibu,'Waleambaowamejaribiwakatika mambomenginakudumishanianjemaisiyochanganyika kwakenakushirikikatikatabiayakemwenyeweNa Munguhujidhihirishakwawalewanaostahiliilimalengo hayayawezekufikiwa'

49Mfalmealimsifunakumuulizamwingine,Nimaligani muhimuzaidikwamfalme?

50'Urafikinaupendowaraiawake,'alijibu,'kwamaanani kupitiahilikwambakifungochanianjemahakivunjikiNa niMunguanayehakikishakwambahililinawezakutimia kulingananamatakwayako'

51Mfalmealimsifunakumuulizamwingine,Lengola usemininini?Nayeakajibu,'Kumshawishimpinzaniwako kwakumwonyeshamakosayakekatikajeshilahoja zilizopangwavizuri'

52Kwamaanahivimtampatamsikiajiwenu,sikwa kumpinga,balikwakumsifukwalengolakumshawishi NanikwanguvuyaMungukwambaushawishi unatimizwa.

53Mfalmealisemakwambaalikuwaametoajibuzuri,na akamwulizamwingine,angewezajekuishikwaamanina watuwamakabilambalimbaliwalioundaidadiyawatuwa ufalmewake?

54'Kwakutendasehemuinayofaakwakilammoja,' akajibu,'nakuchukuahakikamamwongozowako,kama unavyofanyasasakwamsaadawaufahamuambaoMungu anakupa'

55Mfalmealifurahishwanajibuhili,akamwuliza mwingine,'Nikatikahaliganimtuanapaswakupata huzuni?'

56'Katikamisibainayowapatamarafikizetu,'alijibu, 'tunapoonakwambawamechelewanahawawezi kurekebishwa.Akilihaituruhusukuombolezakwaajiliya walewaliokufanawaliowekwahurukutokananauovu, lakiniwatuwotehuombolezajuuyaokwasababu

wanajifikiriawenyewenafaidayaowenyeweNikwa nguvuyaMungupekeetunawezakuepukauovuwote!

57Mfalmealisemakwambaametoajibulinalofaa,na akaulizamwingine,sifainapoteaje?

58Nayeakajibu,'Kiburinakujiaminikusikonakikomo kunapotawala,aibunakupotezasifahuzalishwaKwa maanaMungundiyeBwanawasifazotenahuzitoa anapotaka.'

59Mfalmealithibitishajibulake,naakamwulizamtu aliyefuata,Watuwanapaswakujiaminishakwanani?

60'Kwawale,'akajibu,'wanaowatumikiakwanianjemana sikwahofuaumaslahiyaobinafsi,wakifikiriatufaidayao wenyewe.Kwanimojaniisharayaupendo,nyingineni isharayaniambayanayamuda

61Kwamaanamtuanayetafutafaidayakemwenyewekila wakatinimsalitimoyoni.Lakiniunaupendowaraiawako wotekwamsaadawaushaurimzuriambaoMungu anakupa

62Mfalmeakasemakwambaamejibukwabusara,na akamwulizamwingine,Nininikinachowekaufalme salama?

63Nayeakajibuswali,'Jihadharinafikiriamapema kwambahakunauovuunaowezakufanywanawale waliowekwakatikanafasiyamamlakajuuyawatu,nahili unalifanyakilawakatikwamsaadawaMungu anayekuongozakwahukumukali'

64Mfalmeakamwambiamanenoyakumtiamoyo,na akamwulizamwingine,Nininikinachodumishashukrani naheshima?

65Nayeakajibu,'Wema,kwanindiomuumbawamatendo mema,nakwahuouovuhuharibiwa,hatakama unavyoonyeshauungwanawatabiakwawotekwazawadi ambayoMunguanakupa'

66Mfalmealikubalijibukwaukarimunaakamuulizayule wakuminamoja(kwakuwawalikuwawawilizaidiya sabini),angewezajekudumishautulivuwarohowakatiwa vita?

67Nayeakajibu,'Kwakukumbukakwambahakumtendea yeyotemabayaraiawake,nakwambawote wangempiganiakwaajiliyafaidawalizopokea,wakijua kwambahatawakipotezamaishayao,utawajaliwale wanaowategemeaKwanihutakosakamwekulipafidia kwayeyote--ndivyowemawaMunguulivyokuongoza.'

68Mfalmealiwapongezawotekwasautikubwana kuzungumzanaokwaupolesanakishaakakunywa kinywajikirefukwaafyayakilammojawao,akijitoakwa furaha,nakuwapawageniwakeurafikimkarimunawa furahazaidi.

SURAYA10

MaswalinamajibuyanaendeleaKuonyeshajinsimaafisa wajeshiwanavyopaswakuchaguliwaNimtugani anayestahilikupongezwanamatatizomengineyamaisha yakilasikukamailivyoleokamamiaka2000iliyopita Mistariya15-17inajulikanakwakupendekezaukumbiwa michezoMistariya21-22inaelezeahekimayakuchagua raisaukuwanamfalme

1Sikuyasabamaandalizimengizaidiyalifanywa,na wenginewengiwalikuwepokutokamijitofauti(miongoni mwaoidadikubwayamabalozi)

2Wakatifursailipotokea,mfalmealimuulizawakwanza katiyawaleambaobadohawajaulizwa,angewezaje kuepukakudanganywanahojapotofu?

3Nayeakajibu,'Kwakumtazamakwamakini mzungumzaji,jambolililozungumzwa,namada inayojadiliwa,nakwakuulizamaswaliyaleyaletena baadayamudakatikaainatofautiLakinikuwanaakili iliyomachonakuwezakutoauamuzimzurikatikakilahali nimojawapoyazawadinzurizaMungu,naunazo,Ee Mfalme'

4Mfalmealipigamakofikwasautikubwanakuuliza mwingine,Kwaniniwatuwengihawawiwemakamwe?

5'Kwasababu,'alijibu,'wanadamuwotekwaasilihawana kiasinahuelekeaanasaKwahivyo,ukosefuwahaki huibukanamafurikoyauchoyoTabiayawemani kikwazokwawalewaliojitoleakwamaishayaanasakwa sababuinawaamuruupendeleowakiasinahakiKwa maananiMungundiyebwanawamambohaya'

6Mfalmeakasemakwambaamejibuvyema,naakauliza, Wafalmewanapaswakutiinini?Akasema,'Sheria,ilikwa sheriazahakiziwezekurejeshauhaiwawanadamuKama vilewewekwamwenendokamahuokwakutiiamriya Munguumejiwekeaukumbushowamilele'

7Mfalmealisemakwambamtuhuyupia,alikuwa amesemavyema,naakamwulizamwingine,Tumteuenani kamamagavana?

Akajibu,'Wotewanaochukiauovu,nakuigamwenendo wakowenyewehutendahakiiliwapatekudumishasifa njemadaimaKwamaanahivindivyounavyofanya,Ee Mfalmemwenyenguvu,'alisema,'naniMungualiyekupa tajiyahaki.'

9Mfalmealisifujibukwasautikubwakishaakamtazama mtualiyefuata,akasema,'Tumteuenanikuwamaakidajuu yamajeshi?'

10Naakaelezea,'Walewanaostawikatikaujasirina uadilifunawalewanaojalizaidiusalamawawatuwao kulikokupataushindikwakuhatarishamaishayaokwa harakaKwanikamavileMunguanavyowatendeawatu wotemema,vivyohivyonanyikwakumwigaYeyeni mfadhiliwaraiawenuwote.'

11Mfalmeakasemakwambaalikuwaametoajibuzurina akamwulizamwingine,Nimtuganianayestahili kupongezwa?

12Nayeakajibu,'Mtualiyejaasifanautajirinanguvuna anarohosawanayoteWewemwenyeweunaonyeshakwa matendoyakokwambaunastahilikupongezwazaidi kupitiamsaadawaMunguanayekufanyaujalimambo haya.'

113Mfalmealitoaidhiniyakenakumwambiamwingine, 'Wafalmewanapaswakutumiamudamwingikwamambo gani?'

14Nayeakajibu,'Kwakusomanakujifunzakumbukumbu zasafarirasmi,ambazozimeandikwakuhusiananafalme mbalimbali,kwalengolamatengenezonauhifadhiwaraia Nanikwashughulikamahiyokwambaumefikiautukufu ambaohaujawahikufikiwanawengine,kupitiamsaadawa Munguanayetimizamatakwayakoyote.'

15Mfalmealizungumzanamtuhuyokwashaukuna kumuulizamwingine,mtuanapaswajekujishughulishana saazakezakupumzikanaburudani?

16Nayeakajibu,'Kutazamamichezohiyoambayoinaweza kuigizwakwausahihinakuwekambeleyamachoyamtu

matukioyaliyochukuliwakutokakwamaishanakuigizwa kwaheshimanaadabunifaidanainafaa.

17Kwamaanakunaujenzifulaniunaopatikanahatakatika burudanihizi,kwanimaranyingisomofulanilinalofaa hufundishwanamamboyasiyonamaanasanamaishani. Lakinikwakufanyauadilifumkubwakatikamatendoyako yote,umeonyeshakwambawewenimwanafalsafana unaheshimiwanaMungukwasababuyawemawako.

18Mfalme,akiwaamefurahishwanamanenoyaliyokuwa yamesemwa,akamwambiamtuwatisa,Mtuanapaswa kujiendeshajekwenyekaramu?

19Akajibu,'Unapaswakuwaitawatuwaelimupamoja nawenawalewanaowezakukupavidokezomuhimu kuhusumamboyaufalmewakonamaishayaraiawako (kwamaanahuwezikupatamadayoyoteinayofaaauyenye kuelimishazaidikulikohii)kwakuwawatukamahaoni wapendwakwaMungukwasababuwamefunzaakilizao kutafakarimadaborazaidikamaweweunavyojifanya, kwakuwamatendoyakoyoteyanaongozwanaMungu.'

20Mfalmealifurahishwanajibuhilo,akamwulizamtu aliyefuata,Nininiborakwawatu?Kwambaraiabinafsi afanywemfalmejuuyaoaumshirikiwafamiliayakifalme?

21Akajibu,'YeyealiyeborakwaasiliKwamaana wafalmewanaotokananaukoowakifalmemaranyingi huwawakalinawakalikwaraiawao.Nazaidiyahayoni haliyabaadhiyawaleambaowameibukakutokasafuza raiabinafsi,ambaobaadayakupatamabayanakubeba sehemuyaoyaumaskini,wanapotawalawatuwengi hugeukakuwawakatilizaidikulikomadiktetawasiomcha Mungu

22Lakini,kamanilivyosema,tabianjemaambayo imefunzwaipasavyoinauwezowakutawala,naweweni mfalmemkuu,sisanakwasababuunapitakatikautukufu wautawalawakonautajiriwakobalikwasababu umewapitawatuwotekwahurumanauhisani,shukrani kwaMunguambayeamekupatiasifahizi

23Mfalmealitumiamudakumsifumtuhuyukisha akamuulizawamwisho,Nimafanikioganimakubwazaidi katikakutawalahimaya?

24Nayeakajibu,'Kwambaraiawaendeleekuishikatika haliyaamani,nakwambahakiitoleweharakakatikakesi zamigogoro'

25Matokeohayayanapatikanakupitiaushawishiwa mtawala,anapokuwamtuanayechukiauovunaanapenda memanakujitoleanguvuzakekuokoamaishaya wanadamu,kamavileunavyoonaudhalimukamaaina mbayazaidiyauovunakwautawalawakowahaki umejitengenezeasifaisiyoisha,kwakuwaMunguanakupa akilisafinaisiyochafuliwanauovuwowote

26Alipokoma,makofimakubwanayafurahayalipigwa kwamudamrefuYalipokoma,mfalmealichukuakikombe nakutoamkatewatoastkwaheshimayawageniwake wotenamanenowaliyosema

27Kishakwakumaliziaakasema,Nimepatafaidakubwa zaidikutokananauwepowakoNimefaidikasanakutokana nahifadhiyabusaraambayoumenipakuhusiananasanaa yakutawala.

28Kishaakaamurutalantatatuzafedhazitolewekwakila mmojawao,naakamteuammojawawatumwawake kumkabidhipesahizo.

29Wotewakapigakelelemaramojawakikubali,na karamuikawatukiolafuraha,hukumfalmeakijitoakwa duruyashereheinayoendelea

SURAYA11

Kwamaonikuhusustenografiayakale,tazamaMstariwa 7Tafsirihiyoimewasilishwakwaajiliyakuidhinishwana kukubaliwakamailivyosomwa,na(Mstariwa23)kura inayoongezekayakuidhinishwainachukuliwana kupitishwakwakaulimoja

1Nimeandikakwakirefunalazimanitamanimsamaha wako,Philocrates.

2Nilishangazwakupitakiasinawanaumehaonajinsi walivyotoamajibughaflaambayoyalihitajimudamrefu kuyafikiria.

3Kwaniingawamulizajialikuwaamefikiriasanakila swalimahususi,walewaliojibumojabaadayajingine walikuwatayarikujibumaswalimaramojanahivyo walionekanakwangunakwawotewaliokuweponahasa kwawanafalsafakuwawanastahilikupongezwa

4Nanadhanijambohilolitaonekanakuwalaajabukwa walewatakaosomasimulizilangukatikasikuzijazo

5Lakinisivyemakupotoshaukweliulioandikwakwenye kumbukumbuzaumma.

6Nahaitakuwasawakwangukufanyakosakatikajambo kamahiliNinasimuliahadithikamailivyotokea,nikiepuka kosalolotekwauangalifu.

7Nilivutiwasanananguvuyamatamshiyao,hata nikajitahidikushauriananawaleambaoilikuwakaziyao kuandikakumbukumbuyayoteyaliyotokeakwenye hadhiranakaramuzakifalme

8Kwamaananidesturi,kamamjuavyo,tanguwakati mfalmeanapoanzakufanyabiasharahadiwakati anapostaafukupumzika,kwakumbukumbuyamanenona matendoyakeyotekuandikwampangoboranawenye manufaa.

9Kwanisikuinayofuatakumbukumbuzamatendona misemoyasikuiliyopitahusomwakablayakuanzakwa shughuli,naikiwakumekuwanaukiukwajiwowote,jambo hilohurekebishwamaramoja

10Kwahivyo,kamailivyosemwa,nilipatataarifasahihi kutokakwarekodizaumma,naminimewekaukwelikwa mpangiliounaofaakwakuwanajuajinsiunavyotamani kupatataarifamuhimu

11SikutatubaadayeDemetrioaliwachukuawatuhaona kupitakandoyaukutawabahari,wenyeurefuwastadia saba,hadikisiwani,akavukadarajanakuelekeawilayaza kaskazinizaPharos

12Hapoaliwakusanyakatikanyumba,ambayoilikuwa imejengwakandoyabahari,yenyeuzurimkubwanakatika haliyafaragha,naakawaalikakufanyakaziyakutafsiri, kwanikilakituwalichohitajikwakusudihilokilikuwa kimetolewakwao

13Kwahiyowalianzakaziyakulinganishamatokeoyao kadhaanakuwafanyawakubaliane,nachochote walichokubalianakilinakiliwaipasavyochiniyauongozi waDemetrio

14Nakikaokiliendeleahadisaatisa;baadayahaya waliachiliwahuruiliwahudumiemahitajiyaoyakimwili. 15Kilakituwalichotakakilitolewakwaajiliyaokwa kiwangokikubwaZaidiyahayo,Dorotheusaliwafanyia

maandaliziyaleyalekilasikukamayaleyaliyofanywakwa ajiliyamfalmemwenyewe-kwanindivyoalivyoamriwa namfalme

16Asubuhinamapemawalijitokezakilasikukwenye Baraza,nabaadayakumsalimumfalmewalirudinyumbani kwao

17NakamailivyodesturiyaWayahudiwote,walinawa mikonoyaobaharininakumwombaMungukisha wakajitoleakusomanakutafsirikifungumaalumambacho walikuwawamejishughulishanacho,naminikawauliza swali,Kwaniniwalinawamikonoyaokablayakuomba?

18Naowalielezakwambailikuwaisharakwamba hawakufanyauovuwowote(kwamaanakilaainaya shughulihufanywakwamikono)kwanikatikanjiayao tukufunatakatifuwanaonakilakitukamaisharayahakina ukweli.

19Kamanilivyokwishasema,walikutanakilasikumahali ambapopalikuwapazurikwautulivuwakenamwangaza wakenawakajitumakwakaziyao.

20Naikawakwambakaziyatafsiriilikamilishwakatika sikusabininambili,kanakwambahiiilikuwaimepangwa kwakusudilililowekwa.

21Kaziilipokamilika,DemetrioaliwakusanyaWayahudi mahaliambapotafsirihiyoilikuwaimefanywa,na akawasomeawote,mbeleyawatafsiri,ambaopia walikutananawatukwaukaribishomkubwa,kwasababu yafaidakubwawalizowapa

22WalimsifuDemetriopiakwajoto,nakumsihiaandike sherianzimanakuiwasilishanakalakwaviongoziwao

23Baadayavitabukusomwa,makuhaninawazeewa watafsirinajumuiyayaWayahudinaviongoziwawatu walisimamanakusema,kwambakwakuwatafsiriborana takatifunasahihiimefanywa,ilikuwasawatukwamba ibakikamailivyokuwanahakunamabadilikoyoyote yanayopaswakufanywandaniyake

24Nakundilotelilipotoaidhiniyao,waliwaamuru watamkelaanakulingananadesturiyaojuuyamtuyeyote atakayefanyamabadilikoyoyoteamakwakuongeza chochoteaukubadilishakwanjiayoyotemanenoyoyote yaliyoandikwaaukuachayoyote.

25Hiiilikuwatahadhariyabusarasanailikuhakikisha kwambakitabuhichokinawezakuhifadhiwakwawakati woteujaobilakubadilika.

26Jambohiloliliporipotiwakwamfalme,alifurahisana, kwanialihisikwambampangoalioupangaulikuwa umetekelezwasalama.

27Kitabuchotekilisomwambeleyake,naye akashangazwasananarohoyamtoasheria.

28AkamwambiaDemetrio,'Imekuwajekwambahakuna hatammojawawanahistoriaau'washairialiyewahi kufikiriainafaamudawakekudokezamafanikioyaajabu kamahaya?'

29Akajibu,'Kwasababusherianitakatifunainaasiliya MunguNabaadhiyawalewaliobuniniaya kuishughulikiawamepigwanaMungunakwahivyo wameachakusudilao'

30Alisemakwambaalikuwaamesikiakutokakwa Theopompuskwambaalikuwaamerukwanaakilikwa zaidiyasikuthelathinikwasababualikusudiakuingiza katikahistoriayakebaadhiyamatukiokutokakwatafsiri zaawalinazisizoaminikazasheria

31Alipopatanafuukidogo,alimwombaMunguamjulishe kwaninimsibahuoulikuwaumempata.

32Nailifunuliwakwakekatikandoto,kwambakutokana naudadisiwakipuuzialikuwaakitakakuwasilishaukweli mtakatifukwawatuwakawaida,nakwambaakiacha angeponaafyayake

33NimesikiapiakutokakwamidomoyaTheodektes, mmojawawashairiwakusikitisha,kwambaalipokuwa karibukurekebishabaadhiyamatukioyaliyoandikwa katikakitabuhichokwamojayatamthiliazake,aliathiriwa namtotowajichomachonimwakeyotemawili

34Alipotambuasababuyamsibahuo,alimwombaMungu kwasikunyingi,kishaakapona.

35Nabaadayamfalme,kamanilivyokwishasema, kupokeamaelezoyaDemetriokuhusujambohili, aliheshimunakuamurukwambavitabuhivyovichukuliwe kwauangalifumkubwa,nakwambavilindwekwa utakatifu

36Naaliwasihiwatafsiriwamtembeleemarakwamara baadayakurudikwaoYudea,kwaniilikuwasawatu, alisema,kwambasasaawarudishenyumbani

37Lakiniwaliporudi,aliwatendeakamamarafiki,kama ilivyokuwasawa,naowangepokeazawadinyingikutoka kwake

38Aliamurumaandaliziyafanyikeiliwarudinyumbani,na akawatendeakwaupolezaidi

39Aliwapakilammojawaomavazimatatuyaainayake, talantambilizadhahabu,ubaommojawapembeniwenye uzitowatalantamoja,nafanichazotezavitivitatu

40NapamojanamlinzialimpelekeaEleazarivitikumivya fedhanamiguuyakeyotemuhimu,ubaowapembeni wenyethamaniyatalantathelathini,mavazikumiya zambarau,natajizuri,navipandemiavyakitanibora kilichosokotwa,pamojanamabakulinavyombo,na vikombeviwilivyadhahabuvilivyowekwawakfukwa Mungu

41Alimsihipiakatikabaruakwambaikiwayeyotekatiya watuhaoangependakurudikwake,asiwazuie

42Kwanialionanifursakubwakufurahiajamiiyawatu haowalioelimika,naangependeleakuwapautajiriwake kulikokujipatiavituvyaubatili

43NasasaPhilocrates,unahadithikamilikulinganana ahadiyangu.

44Nadhaniunafurahiazaidimambohayakuliko maandishiyawanazuoniwahadithi

45Kwamaanaumejitoleakujifunzamamboambayo yanawezakuinufaisharoho,nakutumiamudamwingi kuyasoma.Nitajaribukusimuliamatukiomengineyoyote yanayostahilikuandikwa,ilikwakuyachunguzaupate thawabukubwazaidikwabidiiyako