Swahili - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

Yubilei

SURAYA1

1Ikawakatikamwakawakwanzawakutokakwawanawa IsraelikutokaMisri,mweziwatatu,sikuyakuminasita yamwezi,[2450AnnoMundi]MunguakamwambiaMusa, akamwambia,Njookwangujuumlimani,naminitakupa mbaombilizamawezatoratinaamrinilizoandika,ili upatekuzifundisha

2MusaakapandamlimanimwaMungu,nautukufuwa BwanaukakaajuuyaMlimaSinai;nawingulikaufunika kwasikusita

3AkamwitaMusasikuyasabakutokakatikatiyawingu, nakuonekanakwautukufuwaBwanakulikuwakama motounaowakajuuyamlima

4MusaalikuwajuuyaMlimasikuarobaininausiku arobaini,naMunguakamfundishahistoriayaawalinaya baadayeyamgawanyowasikuzotezasherianaushuhuda 5Akasema,“Tegemeamoyowakokwakilaneno nitakalokuambiajuuyamlimahuu,ukaliandikekatika kitabuilivizazivyaovionekwambamimisikuwaachakwa ajiliyauovuwotewaliotendakwakuvunjaagano nililoliwekakatiyangunawewekwavizazivyaohivileo juuyaMlimaSinai”

6Nahivyoitakuwa,mambohayayoteyatakapowajia, ndipowatakapotambuakwambamiminimwenyehaki kulikowaokatikahukumuzaozotenakatikamatendoyao yote,naowatatambuakwambanimekuwapamojanao kweli

7Naweandikamanenohayayoteninayokuambialeo;kwa maananayajuauasiwaonashingoyaongumu,kabla sijawaletakatikanchiniliyowaapiababazao,Ibrahimu,na Isaka,naYakobo,nikisema,Nitawapawazaowakonchi ijaayomaziwanaasali.

8Naowatakulanakushiba,naowatageukiamiungu migeni,kwa(miungu)ambayohaiwezikuwaokoanadhiki yaoyoyote;nashahidihuyuatasikilizwakamashahidi dhidiyaoKwamaanawatasahauamrizanguzote,(hata) yoteniliyowaamuru,naowatafuataMataifa,nauchafuwao, naaibuyao,naowataitumikiamiunguyao,nahiiitakuwa kosakwao,nadhiki,namateso,namtego 9Nawengiwataangamianaowatachukuliwamateka,na kuangukamikononimwaadui,kwasababuwameachaamri zangu,naamrizangu,nasikukuuzaaganolangu,nasabato zangu,namahalipangupatakatifunilipojitakasakatikati yao,namaskaniyangu,napatakatifupangu,nilipojitakasa katikatiyanchi,iliniwekejinalangujuuyake,nahapo ndipopatakapokaa.

10Naowatajifanyiamahalipajuu,namitimitakatifu,na sanamuzakuchongwa,naowataabudu,kilamtu(sanamu yakeyakuchongwa),ilikupotea,naowatawatoawatoto waokuwadhabihukwamashetani,nakwakazizoteza uovuwamioyoyao

11Naminitawapelekeamashahidi,iliniwashuhudie,lakini hawatasikia,naminitawauamashahidipia,naowatawatesa walewanaotafutasheria,naowataondoanakubadilisha kilakituilikutendauovumbeleyamachoYangu.

12Naminitawafichausowangu,naminitawatiamikononi mwamataifa,wachukuliwemateka,namawindo,naulaji, naminitawaondoawatokekatikatiyanchi,nami nitawatawanyakatiyamataifa.

13Naowatasahausheriayanguyote,naamrizanguzote, nahukumuzanguzote,naowatapoteakatikahabariza mwezimpya,nasabato,nasikukuu,nayubile,namaagizo.

14Nabaadayahayowatanigeukiakutokamiongonimwa mataifakwamioyoyaoyote,nakwarohoyaoyote,nakwa nguvuzaozote;naminitawakusanyakutokamiongoni mwamataifayote,naowatanitafuta;ilinionekanenao, watakaponitafutakwamioyoyaoyotenakwarohoyao yote

15Naminitawafunuliawingiwaamaninauadilifu,nami nitawaondoleammeawaunyofu,kwamoyowanguwote nakwarohoyanguyote,naowatakuwakwabarakawalasi kwalaana,naowatakuwakichwawalasimkia

16Naminitajengapatakatifupangukatikatiyao,nami nitakaapamojanao,naminitakuwaMunguwao,nao watakuwawatuwangukatikakwelinahaki

17Walasitawaachawalasitawaacha,kwamaanamimi ndimiBwana,Munguwao

18Musaakaangukakifudifudi,akaomba,akasema,Ee Bwana,Munguwangu,usiwaachewatuwako,naurithi wako,wapatekupoteakatikauovuwamioyoyao,wala usiwatiemikononimwaaduizao,mataifa,wasije wakawatawalanakuwafanyawakutendeedhambi.

19Rehemayako,EeBwana,iwainuewatuwako,na uumbendaniyaorohoyaunyofu,walausiruhusurohoya mtumwovukuwatawalailikuwashtakimbelezako,na kuwategakutokakwenyenjiazotezahaki,iliwaangamie kutokambelezako

20Lakiniwaoniwatuwakonaurithiwako,uliowaokoa kwauwezawakomkuukutokamikononimwaWamisri; umbandaniyaomoyosafinarohotakatifu,wala usiwaachewatekwekatikadhambizaotangusasahata milele

21BwanaakamwambiaMusa,Najuaukaidiwao,na mawazoyao,naugumuwao,walahawatatii,hata watakapoungamadhambizaowenyewe,nadhambizababa zao

22Nabaadayahayowatanigeukiakwaunyofuwotena kwamioyoyaoyotenakwarohoyaoyote,naminitatahiri govilamioyoyaonagovilamioyoyawazaowao,nami nitaumbandaniyaorohotakatifu,naminitawatakasaili wasijewakaniachatangusikuhiyohatamilele

23Narohozaozitaambatananaminaamrizanguzote,nao watazitimizaamrizangu,naminitakuwaBabayao,nao watakuwawanawangu

24NawotewataitwawanawaMungualiyehai,nakila malaikanakilarohowatajua,naam,watajuayakuwahawa niwatotowangu,nayakuwamiminiBabayaokatika unyofunahaki,nayakuwaninawapenda

25Naweandikamanenohayayotenitakayokuambiajuuya mlimahuu,wakwanzanawamwisho,yatakayotimia katikamgawanyikowotewasikukatikasherianakatika

ushuhudanakatikamajumanayubilehatamilele,hata nitakaposhukanakukaanaomilele.

26Akamwambiamalaikawauwepo:Andikakwaajiliya Musatangumwanzowauumbajihadipatakatifupangu patakapojengwakatiyaomilele.

27NaBwanaataonekanamachonipawote,naowote watajuayakuwamimindimiMunguwaIsraeli,naBaba wawanawotewaYakobo,naMfalmekatikaMlima Sayunihatamilele;naSayuninaYerusalemuzitakuwa takatifu

28NamalaikawauwepoaliyetanguliakambiyaIsraeli alichukuamezazamgawanyikowamiaka-tanguwakati wauumbaji-washerianaushuhudawamajumayayubile, kulingananamiakayamtummojammoja,kulinganana idadiyoteyayubile[kulinganana,miakayamtummoja mmoja],tangusikuyauumbaji[mpya]wakatimbinguna duniazitafanywaupyanauumbajiwaowotekulinganana nguvuzambingu,nakulingananauumbajiwotewadunia, hadipatakatifupaBwanapatakapofanywaYerusalemujuu yaMlimaSayuni,namiangayoteitafanywaupyakwaajili yauponyajinakwaamaninakwabarakakwawateule wotewaIsraeli,nailiiwehivyotangusikuhiyonahata sikuzotezadunia

SURAYA2

1MalaikawauwepoakasemanaMusakamanenola Bwanalilivyosema,akisema,Andikahistoriakamiliya uumbaji,jinsiBwanaMungualivyomalizakazizakezote, nayotealiyoyaumba,akaitunzaSabatosikuyasaba, akaitakasakwavizazivyote,akaiwekaiweisharakwakazi zakezote

2Kwamaanasikuyakwanzaaliumbambinguzilizojuuna dunianamajinarohozotezinazomtumikia-malaikawa uwepo,namalaikawautakatifu,namalaika[warohoya motonamalaika]warohoyaupepo,namalaikawaroho yamawingu,nawagiza,nawathelujinawamvuaya mawenawabaridikali,namalaikawasautinawaradina waumeme,namalaikawarohozabaridinazajoto,nawa majirayabaridikalinawamasikanawavulinawa kiangazinawarohozotezaviumbevyakevilivyo mbinguninaduniani,(Aliumba)kuzimunagiza,jionina usiku,namwanga,alfajirinamchana,ambayoameiandaa kwaujuziwamoyowake

3Nahapotulionakazizake,tukamsifu,nakumsifumbele zakekwasababuyakazizakezote;kwamaanaaliumba kazisabakubwasikuyakwanza

4Nasikuyapilialiumbaangakatikatiyamaji,namaji yakagawanyikasikuhiyo-nusuyakeyalipandajuuna nusuyakeyalishukachiniyaanga(lililokuwa)katikatijuu yausowadunianzimaNahiindiyokazipekee(Mungu) aliyoiumbasikuyapili.

5SikuyatatuMunguakaamurumajiyatokejuuyausowa duniayotenayawemahalipamoja,nanchikavuionekane 6Majiyakafanyahivyokamaalivyoyaamuru,yakaondoka juuyausowanchinakwendamahalipamojanjeyaanga hili,nanchikavuikaonekana.

7Sikuhiyoaliwaumbiabaharizotekulingananamahali paopakukusanyika,namitoyote,namakusanyikoyamaji milimaninajuuyanchiyote,namaziwayote,naumande wotewanchi,nambeguzilizopandwa,navituvyote

vinavyochipuka,namitiinayozaamatunda,namitiya msituni,nabustaniyaEdeni,katikaEdeni,namimeayote kwaainazake

8KazihizinnekubwaMungualiziumbasikuyatatu.Na sikuyannealiumbajuanamwezinanyota,nakuziweka katikaangalambingu,ilikutoanurujuuyaduniayote,na kutawalamchananausiku,nakutenganishanurunagiza

9Munguakaliwekajuakuwaisharakubwadunianikwa sikunakwasabatonakwamiezinakwasikukuunakwa miakanakwasabatozamiakanakwayubilenakwa majirayoteyamiaka

10Nahutenganishanurunagizanakwaajiliyaustawi,ili vituvyotevifanikiwevinavyochipukanakukuaduniani. 11AliumbaainahizitatusikuyanneNasikuyatano aliumbawanyamawakubwawabaharinikatikavilindivya maji,kwanihawandiowaliokuwaviumbevyakwanzavya mwilivilivyoumbwakwamikonoyake,samakinakilakitu kinachotembeamajini,nakilakitukinachoruka,ndegena ainazakezote.

12Jualikawachomozeailikufanikiwa,najuuyakilakitu kilichokuwajuuyanchi,kilakitukinachochipukakutoka ardhini,namitiyoteinayozaamatunda,nakilakituchenye mwili

13AliumbaainahizitatusikuyatanoNasikuyasita aliumbawanyamawotewadunia,nawanyamawotewa kufugwa,nakilakitukinachotambaajuuyanchi

14Nabaadayahayayotealimuumbamwanamume, mwanamumenamwanamkealiwaumba,akampamamlaka juuyavyotevilivyojuuyanchi,nabaharini,najuuyakila kitukinachoruka,najuuyawanyama,najuuyawanyama, najuuyakilakitukinachotembeajuuyanchi,najuuya duniayote,najuuyahayayoteakampamamlaka

15NaainahizinnealiziumbasikuyasitaNakwajumla kulikuwanaainaishirininambili.

16Akamalizakaziyakeyotesikuyasita-yoteyaliyo mbinguninaduniani,nabaharininakatikavilindivya bahari,nakatikanurunagizani,nakatikakilakitu.

17Nayealitupaisharakubwa,sikuyaSabato,kwamba tunapaswakufanyakazisikusita,lakinitushikeSabato sikuyasabatusifanyekaziyoyote.

18Namalaikawotewauwepo,namalaikawotewa utakaso,makundihayamawilimakubwa-Ametuagiza kuitunzaSabatopamojaNayembinguninaduniani.

19Akatuambia,Tazama,nitajitenganawatukutokakatika mataifayote,naowataishikasikuyaSabato,nami nitawatakasakwaajiliyangumwenyewe,wawewatu wangu,naminitawabariki;kamanilivyoitakasasikuya Sabato,nakuitakasakwaajiliyangumwenyewe,ndivyo nitakavyowabariki,naowatakuwawatuwangu,nami nitakuwaMunguwao

20NaminimechaguauzaowaYakobomiongonimwayote niliyoyaona,naminimemwandikakamamzaliwawangu wakwanza,naminimemtakasakwangumimimwenyewe milelenamilele;naminitawafundishasikuyaSabato,ili wapatekuitunzaSabatokutokananakazizote

21Nahivyoakaumbaisharandaniyake,iliwaishike Sabatopamojanasisikuyasaba,kulanakunywa,na kumbarikiYeyealiyeumbavituvyotekamaalivyojibariki nakujitakasawatuwakewapekeekulikowatuwote,na kwambawaishikeSabatopamojanasi.

22Akafanyaamrizakezipaekamaharufunzuri inayokubalikambelezakesikuzote...

23Kulikuwanavichwaishirininaviwilivyawanadamu kuanziaAdamuhadiYakobo,naainaishirininambiliza kazizilifanywahadisikuyasaba;hiiniherinatakatifu;na yakwanzapianiherinatakatifu;nahiihutumikapamoja nailekwaajiliyautakasonabaraka

24Nakwahili(Yakobonauzaowake)walipewaruhusa kwambawawedaimawaliobarikiwanawatakatifuwa ushuhudanasheriayakwanza,kamavilealivyoitakasana kuibarikisikuyaSabatosikuyasaba

25Aliumbambingunadunianakilakitualichokiumba kwasikusita,naMunguakakitakasasikuyasaba,kwaajili yakazizakezote;kwahivyoaliamurukwaniabayake kwamba,yeyoteatakayefanyakaziyoyotejuuyakeatakufa, nakwambayeyoteatakayeitiaunajisihakikaatakufa.

26KwahiyounawaamuruwanawaIsraeliwaiadhimishe sikuhii,waitakase,wasifanyekaziyoyotejuuyake,wala wasitieunajisi,kwaninitakatifukulikosikuzinginezote.

27Nayeyoteatakayeitiaunajisihakikaatakufa,nayeyote atakayefanyakaziyoyotejuuyakehakikaatakufamilele, iliwanawaIsraeliwapatekuitunzasikuhiikatikavizazi vyaovyote,walawasiondolewekatikanchi;kwamaanani sikutakatifunasikuiliyobarikiwa

28NakilamtuanayeishikanakuitunzaSabatosikuhiyo kutokananakaziyakeyote,atakuwamtakatifunamwenye barakasikuzotekamasisi

29TangazanauwaambiewanawaIsraelisheriayasikuhii kwambawanapaswakuitunzaSabato,nakwamba hawapaswikuiachakwamakosayamioyoyao;(na) kwambasihalalikufanyakaziyoyoteambayosihalalijuu yake,kufanyajuuyakeanasazaowenyewe,nakwamba hawapaswikuandaachochotechakuliwaaukunywajuu yake,na(kwambasihalali)kutekamaji,aukuletaaukutoa njejuuyakekupitiamalangoyaomzigowowote,ambao hawakuwawamejitayarishiawenyewesikuyasitakatika makaziyao.

30Walahawataletandaniwalakuchukuakutokanyumba hadinyumbasikuhiyo;kwamaanasikuhiyonitakatifu zaidinayenyebarakakulikosikuyoyoteyayubileya yubile;katikahilituliitunzaSabatombingunikabla haijajulikanakwamtuyeyotekuitunzaSabatoduniani

31NaMuumbawavituvyoteakaibariki,lakinihakutakasa watuwotenamataifakuitunzaSabato,baliIsraelipekee: haopekeealiwaruhusukulanakunywanakuitunzaSabato duniani.

32NaMuumbawavituvyoteakaibarikisikuhii aliyoiumbakwaajiliyabarakanautakatifunautukufu zaidiyasikuzote

33SheriahiinaushuhudahuuulipewawanawaIsraeli kamasheriayamilelekwavizazivyaovyote

SURAYA3

1Nakatikasikusitazajumalapili,tulimleteaAdamu, kulinganananenolaMungu,wanyamawotewakufugwa, nandegewote,nakilakitukiendachojuuyanchi,nakila kitukiendachomajini,kwaainazao,nakwaainazao; wanyamasikuyakwanza;ng'ombesikuyapili;ndegesiku yatatu;nakilakitukiendachojuuyanchisikuyanne;na kilekiendachomajinisikuyatano

2Adamuakawapawotemajinayao,nakamaalivyowaita, ndivyomajinayaoyalivyokuwa.

3NakatikasikuhizitanoAdamualiwaonahawawote,wa kiumenawakike,kulingananakilaainayaviumbe vilivyokuwaduniani,lakinialikuwapekeyakenahakupata msaidiziwakumfaa

4Bwanaakatuambia,Sivemahuyomtuawepekeyake;na tumfanyiemsaidizi.

5BwanaMunguwetuakamleteausingizimzito,naye akalala;akachukuaubavummojakutokambavunimwake kwaajiliyamwanamke,naubavuhuundiouliokuwaasili yamwanamkekutokambavunimwake,nayeakaunda nyamabadalayake,akamjengamwanamke.

6AkamwamshaAdamukatikausingiziwake,naye alipoamkaakaamkasikuyasita,akamletakwake;naye akamjua,akamwambia,Sasahuyunimfupawamifupa yangu,nanyamayanyamayangu;ataitwamkewangu; kwasababuametwaliwakwamumewe

7Kwahivyomumenamkewatakuwammoja,nakwa hivyomwanamumeatamwachababayakenamamayake, nakuambatananamkewe,naowatakuwamwilimmoja

8KatikawikiyakwanzaAdamualiumbwa,naubavumkewe;katikawikiyapiliakamwonyesha;nakwasababu hiiamriilitolewayakuwawekakatikaunajisiwao,kwa mwanamumesikusaba,nakwamwanamkesikumbili.

9NabaadayaAdamukukamilishasikuarobainikatika nchialiyoumbwa,tulimletakatikabustaniyaEdeniili ailimenakuitunza,lakinimkewewalimletasikuya themanini,nabaadayahayoakaingiakatikabustaniya Edeni

10Kwasababuhiiamriimeandikwakwenyevibaovya mbingunikuhusumwanamkeanayejifungua:'Akizaamtoto wakiume,atakaakatikaunajisiwakesikusabakulingana nawikiyakwanzayasiku,nasikuthelathininatatuatakaa katikadamuyautakasowake,walaasigusekituchochote kitakatifu,walaasiingiepatakatifu,hadiatakapotimizasiku hizozilizoamriwakwaajiliyamtotowakiume.

11Lakinikatikakesiyamtotowakikeatakaakatika unajisiwakemajumamawiliyasiku,kulingananamajuma mawiliyakwanza,nasikusitininasitakatikadamuya utakasowake,nazozitakuwakatikasikuzotethemanini 12Naalipomalizasikuhizithemaninitulimletakatika bustaniyaEdeni,kwaninitakatifukulikoduniayotezaidi yahayonakilamtiuliopandwandaniyakenimtakatifu

13Kwahiyo,iliamriwakuhusumwanamkealiyezaamtoto wakiumeauwakike,kwambaasigusekitukitakatifu,wala asiingiemahalipatakatifu,hatasikuhizozitakapotimia, kwamaanamtotowakiumeauwakike.

14Hiindiyosherianaushuhudaulioandikwakwaajiliya Israeli,iliwaushikesikuzote

15Nakatikawikiyakwanzayayubileyakwanza,[1-7 AM]AdamunamkewewalikuwakatikabustaniyaEdeni kwamiakasabawakiilimanakuitunza,nasitukampakazi natukamwelekezaafanyekilakitukinachofaakwakulima 16Nayealilima(bustani),akawauchinahakujua,wala hakuaibika,naaliilindabustanikutokananandegena wanyamawaporininang'ombe,naakakusanyamatunda yake,nakula,nakuwekakandomabakikwaajiliyake mwenyewenakwaajiliyamkewe[nakuwekakandokile kilichokuwakikihifadhiwa].

17Nabaadayamiakasabakukamilika,aliyoikamilisha hapo,miakasabakamili,[8AM]namweziwapili,sikuya kuminasaba(yamwezi),nyokaakajaakamkaribia mwanamke,nyokaakamwambiamwanamke,Je,Mungu amewaamuru,akisema,Msilematundayakilamtiwa bustani?

18Akaiambia,“Munguametuambiatulematundayoteya mitiyabustani,lakinimatundayamtiuliokatikatiya bustani,Munguametuambia,‘Msiyalewalamsiyaguse, msijemkafa’

19Nyokaakamwambiamwanamke,Hakikahamtakufa; kwamaanaMunguanajuayakwambasikumtakayokula matundayamtihuo,machoyenuyatafumbuliwa,nanyi mtakuwakamamiungu,nanyimtajuamemanamabaya

20Mwanamkeakaonakwambamtihuoulikuwamzurina wakupendezamacho,nakwambamatundayakeyalikuwa mazurikwachakula,basiakachukuanakula

21Naalipokwishakufunikaaibuyakekwamajaniyamtini, akampaAdamunayeakala,namachoyakeyakafumbuliwa, akaonayakuwayuuchi

22Akatwaamajaniyamtini,akayashona,akajifanyiaefodi, akafunikaaibuyake.

23Munguakamlaaninyoka,akamkasirikiamilele

24Akamkasirikiamwanamke,kwasababualisikilizasauti yanyoka,akala;akamwambia,Nitakuzidishiauchungu wakonamaumivuyako;kwauchunguutazaawatoto,na utarudikwamumeo,nayeatakutawala

25NakwaAdamupiaakamwambia,'Kwasababu umesikilizasautiyamkewako,naukalamatundayamti ambaonilikuamuruusile,ardhiimelaaniwakwaajiliyako; miibanamiibaitakuzalia,naweutakulamkatewakokwa jasholausowako,hatautakaporudikwenyeudongoambao ulitwaliwa;kwamaanaweweniudongo,naweutarudi kwenyeudongo.'

26Akawafanyianguozangozi,akawavika,akawafukuza kutokaBustaniyaEdeni

27NasikuhiyoambayoAdamualitokaBustani,alitoa sadakakamaharufunzuri,ubani,galbena,nastakte,na viungoasubuhinajualikichomozatangusikualipoficha aibuyake.

28Nasikuhiyovinywavyawanyamawote,nang'ombe, nandege,nakilakinachotembea,nachochote kinachotembea,vilifungwahatawasiwezekusematena; kwaniwotewalikuwawamezungumzammojakwa mwinginekwamdomommojanakwaulimimmoja

29AkatoakutokaBustaniyaEdenikilakiumbechenye mwilikilichokuwakatikaBustaniyaEdeni,nakilakiumbe chenyemwilikikatawanyikakulingananaainazake,na kulingananaainazakekatikasehemuzilizoumbwakwa ajiliyao

30NakwaAdamupekeendiyealiyempa(mali)ya kufunikaaibuyake,yawanyamawotenang'ombe.

31Kwasababuhii,imeamriwakwenyevibaovya mbingunikuhusuwotewanaojuahukumuyasheria, kwambawafunikeaibuyao,nawasijifichekamaMataifa wanavyojifichua

32Namwezimpyawamweziwanne,Adamunamkewe walitokakatikaBustaniyaEdeni,wakakaakatikanchiya Eldakatikanchiwaliyoumbwa

33AdamuakamwitamkewejinalakeHawa.

34Naohawakuwanamwanahadijubileiyakwanza,[8 AM]nabaadayahayoakamjua.

35SasaalilimanchikamaalivyoagizwakatikaBustaniya Edeni.

SURAYA4

1Nakatikawikiyatatukatikayubileyapili[64-70AM] akamzaaKaini,nakatikasikuyanne[71-77AM]akamzaa Habili,nakatikasikuyatano[78-84AM]akamzaabinti yakeÂwân

2Nakatikamwakawakwanzawayubileyatatu[99-105 AM],KainialimwuaHabilikwasababu(Mungu)alikubali dhabihuyaHabili,nahakukubalidhabihuyaKaini

3Akamuuashambani;damuyakeikaliakutokaardhini hadimbinguni,ikilalamikakwasababualikuwaamemuua.

4BwanaakamkemeaKainikwaajiliyaHabili,kwasababu alimwua,akamfanyamtorodunianikwasababuyadamu yanduguyake,akamlaaniduniani.

5Kwasababuhiiimeandikwakwenyemezazambinguni, 'Amelaaniwa,yeyeampigayejiraniyakekwahila,nawote walioonanakusikiawaseme,'Naiwehivyo!'namtu aliyeonanahakutangaza(hilo),naalaaniwekamayule mwingine'

6Nakwasababuhiitunatangazatunapokujambeleza BwanaMunguwetudhambizotezinazofanywambinguni naduniani,nakatikanurunagiza,nakilamahali

7AdamunamkewewakamwombolezeaHabilimajuma manneyamiaka,[99-127AM]nakatikamwakawanne wajumalatano[130AM]wakafurahi,Adamuakamjua mkewetena,nayeakamzaliamwana,akamwitajinalake Sethi;maanaalisema,MUNGUametuinuliauzaowapili dunianibadalayaHabili;kwakuwaKainialimwua

8Nakatikawikiyasita[134-40AM]akamzaabintiyake Azûrâ

9Kainiakamchukuadadayakeawemkewake,naye akamzaliaHenokomwishonimwayubileyanne.[190-196 AM]Nakatikamwakawakwanzawajumalakwanzala yubileyatano,[197AM]nyumbazilijengwajuuyanchi, naKainiakajengamji,akauitajinalakekwajinala mwanaweHenoko

10AdamuakamjuaHawamkewe,nayeakazaawanatisa 11Nakatikawikiyatanoyayubileyatano[225-31AM] SethialimchukuaAzûrâdadayakekuwamkewake,na katikamwakawanne(mwakawawikiyasita)[235AM] akamzaliaEnoshi.

12AkaanzakuliitiajinalaBwanaduniani

13Nakatikayubileyasabakatikawikiyatatu[309-15 AM]EnoshiakamchukuaNumdadayakekuwamkewake, nayeakamzaliamwanakatikamwakawatatuwawikiya tano,akamwitajinalakeKenani

14Namwishowayubileyanane[325,386-3992AM] KenaniakamchukuadadayakeMûalêlêthkuwamkewe, nayeakamzaliamwanakatikayubileyatisa,katikawikiya kwanzayamwakawatatuwawikihii,[395AM] akamwitajinalakeMahalaleli

15Nakatikawikiyapiliyayubileyakumi[449-55AM] MahalalelakamchukuaDina,bintiBarakeli,bintiwakaka wababayake,awemkewake,nayeakamzaliamwana katikawikiyatatukatikamwakawasita,[461AM] akamwitajinalakeYaredi,kwanikatikasikuzakemalaika

waBwanawalishukaduniani,walewalioitwaWalinzi,ili wawafundishewanawawanadamu,nakwambawafanye hukumunaunyofuduniani

16Nakatikayubileyakuminamoja[512-18AM]Yaredi alijitwaliamke,nayejinalakealiitwaBaraka,bintiwa Râsûjâl,bintiwakakawababayake,katikawikiyanneya yubilehii,[522AM]nayeakamzaliamwanakatikawikiya tano,katikamwakawannewayubile,akamwitajinalake Henoko

17Naalikuwawakwanzamiongonimwawanadamu waliozaliwadunianiwaliojifunzamaandishinamaarifana hekimanaambayealiandikaisharazambingunikulingana nampangiliowamieziyaokatikakitabu,iliwanadamu wapatekujuamajirayamiakakulingananampangiliowa mieziyaotofauti

18Naalikuwawakwanzakuandikaushuhudana aliwashuhudiawanawawanadamumiongonimwavizazi vyadunia,naakasimuliamajumayayubile,na akawajulishasikuzamiaka,naakapangamiezina akasimuliaSabatozamiakakamatulivyozifanyazijulikane kwake

19Nakilekilichokuwanakitakachokuwaalikionakatika maonoyausingiziwake,kamaitakavyowatokeawatotowa watukatikavizazivyaovyotehadisikuyahukumu;aliona nakuelewakilakitu,naakaandikaushuhudawake,na akawekaushuhudadunianikwaajiliyawatotowotewa watunakwavizazivyaovyote

20Nakatikayubileyakuminambili,[582-88]katikawiki yasabayake,alioamke,nayejinalakealiitwaEdna,binti waDanieli,bintiwanduguyababayake,nakatikamwaka wasitakatikawikihii[587AM]akamzaliamwana, akamwitajinalakeMethusela

21ZaidiyahayoalikuwapamojanamalaikawaMungu katikamiakahiisitayayubile,naowakamwonyeshakila kitukilichodunianinambinguni,utawalawajua,naye akaandikakilakitu

22NaakawashuhudiaWalinzi,waliotendadhambinabinti zawanadamu;kwanihawawalikuwawameanzakuungana, kiasichakujitiaunajisi,nabintizawanadamu,naHenoko akawashuhudiadhidiyaowote.

23Naalichukuliwakutokamiongonimwawanawawatu, nasitukampelekaBustaniyaEdenikwautukufuna heshima,natazamahapoanaandikahukumunahukumuya ulimwengu,nauovuwotewawanawawatu

24Nakwasababuhiyo(Mungu)aliletamajiyagharikajuu yanchiyoteyaEdeni;kwanihapondipoalipowekwakama isharanailiashuhudiedhidiyawanawotewawanadamu, kwambaanapaswakusimuliamatendoyoteyavizazihadi sikuyahukumu

25Akafukizauvumbawapatakatifu,manukatomatamu yaliyokubalikambelezaBwanamlimani

26KwamaanaBwanaanasehemunneduniani,Bustaniya Edeni,naMlimawaMashariki,namlimahuuambaouko juuyakeleo,MlimaSinai,naMlimaSayuni(ambao) utatakaswakatikauumbajimpyakwaajiliyautakasowa dunia;kupitiahuoduniaitatakaswakutokananahatia (yake)yotenauchafuwakekatikavizazivyotevya ulimwengu

27Nakatikayubileyakuminanne[652AM]Methusela akajitwaliamke,Edna,bintiAzrial,bintiwakakawababa yake,katikawikiyatatu,katikamwakawakwanzawa

wikihii,[701-7AM]akazaamwana,akamwitajinalake Lameki.

28Nakatikajubileiyakuminatano,katikawikiyatatu, Lamekiakajitwaliamke,jinalakeakiitwaBetenosi,binti Baraki'il,bintiwanduguyababayake,nakatikawikihii akamzaliamwana,akamwitajinalakeNuhu,akisema, Huyundiyeatakayenifarijikwataabuyangu,nakwakazi yanguyote,nakwanchialiyoilaaniBwana.

29Namwishonimwayubileyakuminatisa,katikawiki yasabakatikamwakawasita[930AM]wake,Adamu alikufa,nawanawewotewakamzikakatikanchi aliyoumbwa,nayealikuwawakwanzakuzikwaardhini

30Naalikosamiakasabiniyamiakaelfumoja;kwamaana miakaelfumojanikamasikumojakatikaushuhudawa mbingunakwahivyoiliandikwakuhusumtiwamaarifa: ‘Sikuutakayokulakutokahumoutakufa.’Kwasababuhii hakukamilishamiakayasikuhii;kwanialikufawakatihuo

31Mwishonimwayubilehii,Kainialiuawabaadayake katikamwakahuohuo;kwamaananyumbayake ilimwangukianaakafakatikatiyanyumbayake,naye akauawakwamaweyake;kwamaanakwajiwealimuua Habili,nakwajiwealiuawakwahukumuyahaki.

32Kwasababuhiiiliamriwakatikavibaovyambinguni: Kwachomboambachomtuhumwuamwenzakenacho atauawa;kwajinsialivyomjeruhi,ndivyo watakavyomtendeavivyohivyo

33Nakatikayubileyaishirininatano[1205AM]Nuhu alijitwaliamke,nayejinalakealiitwa`Emzârâ,bintiwa Rakê'êl,bintiwakakawababayake,katikamwakawa kwanzakatikawikiyatano[1207AM]:nakatikamwaka watatuakamzaaShemu,katikamwakawatano[1209AM] akamzaaHamu,nakatikamwakawakwanzakatikawiki yasita[1212AM]akamzaaYafethi

SURAYA5

1Ikawawakatiwanawawanadamuwalipoanza kuongezekausonimwadunianabintiwakazaliwakwao, malaikawaMunguwaliwaonakatikamwakafulaniwa yubilehii,kwambawalikuwawazuriwakuonekana;nao wakajitwaliawakewotewaliowachagua,wakawazalia wana,naowakawamajitu

2Uasiukaongezekadunianinakilakiumbechenyemwili kikaharibunjiayake,wanadamunang'ombenawanyama nandegenakilakitukinachotembeaduniani-wote waliharibunjiazaonamaagizoyao,nawakaanza kuangamizana,nauasiukaongezekadunianinakila mawazoyamawazoyawanadamuwote(yalikuwa) mabayadaima

3Munguakaitazamadunia,natazama,ilikuwa imeharibika,nawotewenyemwiliwalikuwawameharibu utaratibuwake,nawotewaliokuwajuuyaduniawalikuwa wamefanyakilaainayauovumbeleyamachoYake

4Naakasemakwambaangemwangamizamwanadamuna wotewenyemwilijuuyausowaduniaaliokuwaameumba 5LakiniNuhualipataneemambelezamachoyaBwana 6Nadhidiyamalaikaaliowatumaduniani,alikasirikasana, naakatoaamriyakuwang'oakutokakatikamamlakayao yote,naakatuamurutuwafungekatikavilindivyadunia,na tazamawamefungwakatikatiyao,nawametengwa(na) kutengwa

7Nadhidiyawanawaoikatokaamrikutokambelezake kwambawapigwekwaupanga,nakuondolewachiniya mbingu

8Akasema,‘Rohoyanguhaitakaajuuyamwanadamu milele;kwamaanawaonaoninyama,nasikuzao zitakuwamiakamiamojanaishirini’

9AkatumaupangaWakekatikatiyaoilikilammojaamuue jiraniyake,naowakaanzakuuanahadiwotewakaanguka kwaupanganakuangamizwakutokaduniani

10Nababazaowalikuwamashahidi(wauharibifuwao), nabaadayahayawalifungwakatikavilindivyadunia milele,hadisikuyahukumukuu,wakatihukumu itakapotekelezwakwawalewotewalioharibunjiazaona kazizaombelezaBwana

11Akawaangamizawotekutokamahalipao,wala hakusaliahatammojawaoambayehakumhukumukwa kadiriyauovuwaowote

12Nakwaajiliyakazizakezotealiumbaasilimpyanaya haki,iliwasitendedhambikatikaasiliyaoyotemilele,bali wawewotewenyehakikilammojakwaainayakesikuzote

13Nahukumuyawoteimeamriwanakuandikwakwenye mbaozambingunikwahaki-hata(hukumuya)wote wanaoachanjiaambayoimeamriwawaiendee;naikiwa hawataitembeahumo,hukumuimeandikwakwakila kiumbenakwakilaaina.

14Nahakunakitumbinguniwaladuniani,aukatikanuru walagizani,aukatikakuzimuwalakatikavilindi,au mahalipagiza(ambapohakihukumiwi);nahukumuzao zotezimeamriwanakuandikwanakuchongwa

15Atawahukumuwote,wakubwakwakadiriyaukuu wake,nawadogokwakadiriyaudogowake,nakila mmojakwakadiriyanjiayake

16NaYeyesimtuanayemjalimtu(wayeyote),walasi mtuanayepokeazawadi,ikiwaanasemakwamba atatekelezahukumujuuyakilamtu:ikiwamtuangetoakila kitukilichoduniani,hatajalizawadiaumtu(wayeyote), walahatakubalichochotekutokakwake,kwamaanaYeye nimwamuzimwadilifu

17NakuhusuwanawaIsraeliimeandikwanakuagizwa: Wakimgeukiakwahaki,atawasamehemakosayaoyotena kuwasamehedhambizaozote

18Imeandikwanakuamriwakwambaatawahurumiawote wanaotubukutokakwahatiayaoyotemaramojakila mwaka

19Nakuhusuwalewotewalioharibunjiazaonamawazo yaokablayagharika,hakunamtualiyekubaliwaisipokuwa Nuhupekee;kwaninafsiyakeilikubaliwakwaajiliya wanawe,ambao(Mungu)aliwaokoakutokananamajiya gharikakwaajiliyake;kwamaanamoyowakeulikuwa mwadilifukatikanjiazakezote,kamailivyoamriwa kumhusu,walahakuachachochotekilichoamriwakwaajili yake.

20Bwanaakasemakwambaataharibukilakitu kilichokuwajuuyanchi,wanadamunawanyamawa kufugwa,nawanyamawaporini,nandegewaangani,na kilakitukinachotambaajuuyanchiAkamwamuruNuhu ajitengenezeesafina,iliajiokoenamajiyagharika.

21Nuhuakafanyasafinakwamamboyotekama alivyomwamuru,katikayubileyaishirininasabaya mwaka,katikawikiyatanokatikamwakawatano(katika mwezimpyawamweziwakwanza)[1307AM]

22Akaingiakatikamwakawakewasita,[1308AM]katika mweziwapili,mwezimpyawamweziwapili,haditarehe kuminasita;akaingia,navyotetulivyomletea,ndaniya safina,naBwanaakaifungakutokanjejioniyakumina saba.

23Bwanaakafunguamilangosabayamafurikoya mbinguni,Navinywavyachemchemizavilindivikuu, vinywasabakwahesabu.

24Malangoyamafurikoyakaanzakumwagikamajikutoka mbingunisikuarobainimchananausiku,nachemchemiza vilindipiazikatoamaji,hatadunianzimaikajaamaji 25Majiyakaongezekajuuyanchi;majiyakapandajuuya milimayotemirefukwamikonokuminamitano,nasafina ikainuliwajuuyanchi,ikasogeajuuyausowamaji

26Majiyakazidijuuyausowanchimiezimitanosiku miamojanahamsini.

27Safinaikaondoka,ikasimamajuuyaLubari, mmojawapowamilimayaArarati

28Na(katikamwezimpya)katikamweziwanne chemchemizavilindivikubwazilifungwanamilangoya mafurikoyambinguniilizuiliwa;nakatikamwezimpya wamweziwasabamidomoyoteyavilindivyadunia ilifunguliwa,namajiyakaanzakushukachinivilindini

29Namwezimpyawakumi,vilelevyamilima vilionekana,namwezimpyawakwanza,duniailionekana.

30Majiyakatowekajuuyanchikatikajumalatanokatika mwakawasaba[1309AM]wake,nasikuyakuminasaba yamweziwapilinchiilikuwakavu.

31Nasikuyaishirininasabaakafunguasafina,akatoa wanyamawakufugwa,nang'ombe,nandege,nakilakitu kinachotembea.

SURAYA6

1Namwezimpyawatatu,akatokakatikasafina,akajenga madhabahujuuyamlimaule

2Akafanyaupatanishokwaajiliyadunia,akamchukua mwana-mbuzinakufanyaupatanishokwadamuyakekwa ajiliyahatiayoteyadunia;kwanikilakitukilichokuwajuu yakekilikuwakimeharibiwa,isipokuwawalewaliokuwa ndaniyasafinapamojanaNuhu

3Akawekamafutayakejuuyamadhabahu,akachukua ng'ombedume,nambuzi,nakondoo,namwana-mbuzi,na chumvi,nahua,namtotowanjiwa,akawekasadakaya kuteketezwajuuyamadhabahu,akamiminajuuyake sadakailiyochanganywanamafuta,akanyunyizadivai, akanyunyizaubanijuuyakilakitu,nakutoaharufunzuri, iliyokubalikambelezaBwana.

4Bwanaakanusaharufunzuri,akafanyaaganonaye,ya kwambahapatakuwanagharikatenayakuiharibunchi; kwambasikuzotezakupandanakuvunadunianizisikoma; baridinajoto,kiangazinabaridikali,mchananausiku visibadilishempangiliowake,walavisikomamilele

5Nanyi,zaeni,mkaongezekekatikanchi,mkawewengi juuyake,nanyimkawebarakajuuyake;nitatiahofuyenu nahofuyenukatikakilakilichodunianinabaharini

6Natazama,nimewapaninyiwanyamawote,nakilakitu chenyemabawa,nakilakitukiendachojuuyanchi,na samakiwaliomajini,nakilakituchenyechakula;kama mimeayakijani,nimewapakilakituchenyekula.

7Lakininyama,pamojanauhaiwake,pamojanadamu, msile;kwamaanauhaiwakilakiumbeukokatikadamu,ili damuyenuyauhaiwenuisitajweKwamkonowakila mwanadamu,kwamkonowakilamnyamanitaitakadamu yamwanadamu.

8Atakayemwagadamuyamwanadamukwanjiaya mwanadamu,damuyakeitamwagwa,maanakwamfano wakeMungualimfanyamwanadamu.

9Nanyi,zaeni,mkaongezekekatikanchi

10Nuhunawanawewaliapakwambahawatakuladamu yoyoteiliyondaniyamwiliwowote,nayeakafanyaagano mbelezaBwanaMungumilelekatikavizazivyotevya duniakatikamwezihuu.

11Kwaajiliyahilialikuambiakwambaunapaswakufanya aganonawanawaIsraelikatikamwezihuujuuyamlima kwakiapo,nakwambaunapaswakunyunyiziadamujuu yaokwaajiliyamanenoyoteyaagano,ambayoBwana alifanyanaomilele

12Naushuhudahuuumeandikwakuwahusukwamba mnapaswakuushikadaima,ilimsilesikuyoyotedamu yoyoteyamnyamaaundegeaung'ombesikuzotezadunia, namtuatakayekuladamuyamnyamaauyang'ombeauya ndegesikuzotezadunia,yeyenauzaowakewatang'olewa kutokanchi

13NaweuwaamuruwanawaIsraeliwasiledamu,ili majinayaonauzaowaoyawembelezaBwana,Mungu wetu,daima

14Nakwasheriahiihakunakikomochasiku,kwaniniya mileleWataishikakatikavizazivyaovyote,iliwaendelee kukuombeakwadamumbeleyamadhabahu;kilasikuna wakatiwaasubuhinajioniwataombamsamahakwaniaba yakodaimambelezaBwanailiwawezekuitunzana wasiiondoe

15AkampaNuhunawanaweishara,yakwamba hakutakuwanagharikatenaduniani

16Akawekaupindewakewingunikamaisharayaaganola milele,kwambahapatakuwanagharikatenadunianiili kuiharibusikuzotezadunia

17Kwasababuhiiimeamriwanakuandikwajuuyambao zambinguni,kwambawaadhimishesikukuuyamajuma katikamwezihuumaramojakwamwaka,ilikufanyaupya aganokilamwaka

18Nasikukuuhiiyoteilisherehekewambingunitangusiku yauumbajihadisikuzaNuhu-jubileiishirininasitana majumamatanoyamiaka[1309-1659AM]:naNuhuna wanawewaliiadhimishakwajubileisabanajumamojala miaka,hadisikuyakifochaNuhu,natangusikuyakifo chaNuhuwanawewaliiondoa(hiyo)hadisikuzaIbrahimu, naowakaladamu

19LakiniIbrahimualiitunza,naIsakanaYakobona watotowakewaliitunzahadisikuzenu,nakatikasikuzenu wanawaIsraeliwaliisahauhadimlipoifanyaupyajuuya mlimahuu

20NaweuwaamuruwanawaIsraelikuiadhimishasikukuu hiikatikavizazivyaovyote,iweamrikwao;sikumoja katikamwakakatikamwezihuuwataiadhimishasikukuu hiyo.

21Kwamaananisikukuuyamajumanasikukuuya matundayakwanza:sikukuuhiinimarambilinayaasili mbili:kulingananayaliyoandikwanakuchongwakuihusu, iadhimisheni

22Kwamaananimeandikakatikakitabuchasheriaya kwanza,katikayaleniliyokuandikia,iliuiadhimishekwa wakatiwake,sikumojakatikamwaka,naminimekuelezea dhabihuzakeiliwanawaIsraeliwazikumbukena kuziadhimishakatikavizazivyaokatikamwezihuu,siku mojakatikakilamwaka

23Nakatikamwezimpyawamweziwakwanza,nakatika mwezimpyawamweziwanne,nakatikamwezimpyawa mweziwasaba,nakatikamwezimpyawamweziwakumi, kutakuwanasikuzaukumbusho,nasikuzamajirakatika mgawanyikonnewamwakaHizizimeandikwana kuwekwarasmikamaushuhudawamilele

24Nuhuakaviwekakwaajiliyakemwenyewekama sikukuukwavizazivyotemilele,iliviweukumbusho kwake

25Namwezimpyawamweziwakwanzaaliagizwa kujitengenezeasafina,nasikuhiyo(siku)duniaikawa kavunayeakaifungua(safina)nakuionadunia

26Namwezimpyawamweziwanne,vinywavyavilindi vyashimochinivilifungwaNamwezimpyawamweziwa saba,vinywavyotevyavilindivyaduniavilifunguliwa,na majiyakaanzakushukandaniyake.

27Namwezimpyawakumi,vilelevyamilima vilionekana,nayeNuhuakafurahi

28Kwasababuhiializiwekakwaajiliyakemwenyewe kamasikukuukwaajiliyaukumbushowamilele,nahivyo ndivyozilivyowekwa

29Wakaviwekakwenyembaozambinguni,kilakimoja kilikuwanamajumakuminamatatu;kutokamojahadi nyingine(kupitisha)ukumbushowao,kutokalakwanza hadilapili,nakutokalapilihadilatatu,nakutokalatatu hadilanne

30Nasikuzotezaamrizitakuwamajumahamsinina mawiliyasiku,na(hizizitakamilisha)mwakamzima. Hivyoimechorwanakuwekwawakfukwenyembaoza mbinguni

31Nahakunakusahau(amrihii)kwamwakammojaau mwakabaadayamwaka

32NaweuwaamuruwanawaIsraeliwaiadhimishemiaka hiyokulingananahesabuhii-sikumiatatunasitininanne, na(hizi)zitakuwamwakakamili,naohawataharibuwakati wakekutokakwasikuzakenakutokakwasikukuuzake; kwanikilakitukitaangukandaniyaokulinganana ushuhudawao,nahawataachasikuyoyotewala hawatasumbuasikukuuyoyote

33Lakiniwakipuuzanakutozishikakulingananaamri Yake,basiwatavurugamajirayaoyotenamiaka itaondolewakutokakwa(utaratibuhuu),[nawatavuruga majiranamiakaitaondolewa]nawatapuuzamaagizoyao

34NawanawotewaIsraeliwatasahauwalahawataiona njiayamiaka,naowatasahaumiezimipya,namajira,na sabato,naowatakosakatikampangiliowotewamiaka.

35Kwamaananajuanatangusasanitakujulisha,walasi kwaniayangumwenyewe;kwamaanakitabu(kiko) kilichoandikwambeleyangu,najuuyambaozambinguni mgawanyikowasikuumeamriwa,wasijewakasahau sikukuuzaaganonakutembeakulingananasikukuuza Mataifabaadayamakosayaonabaadayaujingawao

36Kwamaanakutakuwanawaleambaohakikawatafanya uchunguziwamwezi-jinsi(unavuruga)majiranakuingia mwakahadimwakasikukumimapemasana

37Kwasababuhiimiakaitawajiawatakapovuruga (utaratibu),nakuifanyasikuyaushuhudakuwaya kuchukiza,nasikuisiyosafikuwasikukuu,nao watachafuasikuzote,takatifukwanajisi,nasikuisiyosafi kwatakatifu;kwamaanawatakosakuhusumiezinasabato nasikukuunayubile

38Kwasababuhiinakuamurunakukushuhudiailiuweze kuwashuhudia;kwanibaadayakifochakowatotowako watawasumbua(wao),iliwasifanyemwakakuwasikumia tatunasitininannepekee,nakwasababuhiiwatakosea kuhusumiezimipyanamajiranasabatonasikukuu,nao watakulaainazotezadamupamojanaainazotezanyama

SURAYA7

1Nakatikajumalasabakatikamwakawakwanza[13:17 AM]wake,katikayubilehii,Nuhualipandamizabibujuu yamlimaambaosafinailikuwaimeegemea,ulioitwaLubar, mmojawaMilimayaArarati,nayoikatoamatundakatika mwakawanne,[13:20AM]naakalindamatundayake,na kuyakusanyakatikamwakahuukatikamweziwasaba

2Akatengenezadivaikutokahumo,akaitiakwenye chombo,akaiwekahadimwakawatano,[13:21AM]hadi sikuyakwanza,mwezimpyawamweziwakwanza

3Akasherehekeakwafurahasikuyasikukuuhii, akamtoleaBwanasadakayakuteketezwa,ng'ombedume mmojamchanga,nakondoodumemmoja,nakondoo dumesaba,kilammojawamwakammoja,nambuzidume mmoja,iliafanyeupatanishokwaajiliyakemwenyewe,na wanawe

4Kishaakamtayarishamwana-mbuzikwanza,akaweka sehemuyadamuyakejuuyanyamailiyokuwajuuya madhabahualiyoitengeneza,namafutayotealiyoyaweka juuyamadhabahuambapoalitoasadakayakuteketezwa, nang'ombedume,kondoodume,nakondoodume,na nyamayaoyoteakaiwekajuuyamadhabahu

5Akawekasadakazaozotezilizochanganywanamafuta juuyake,nabaadayeakanyunyizadivaijuuyamoto aliokuwaameutengenezahapoawalijuuyamadhabahu,na kuwekauvumbajuuyamadhabahu,nakutoaharufunzuri yakupendezambelezaBwana,Munguwake

6Nayealifurahinakunywadivaihii,yeyenawatotowake kwafuraha.

7Ikawajioni,akaingiahemanimwake,amelewa,akalala usingizi,akawauchihemanimwakealipokuwaamelala

8HamuakamwonaNuhubabayakeakiwauchi,akatoka njenakuwaambianduguzakewawilinje

9Shemuakachukuavazilake,akaondoka,yeyenaYafethi, wakawekavazihilomabeganimwao,wakarudinyuma, wakafunikaaibuyababayao,nanyusozaozilikuwa nyuma

10Nuhuakaamkausingizini,akajuayoteambayo mwanawemdogoalikuwaamemtendea,akamlaani mwanawe,akasema,NaalaaniweKanaani;atakuwa mtumwawanduguzake

11AkambarikiShemu,akasema,NaabarikiweBwana, MunguwaShemu,NaKanaaniawemtumwawake.

12MunguamkuzeYafethi,nayeatakaakatikamaskaniya Shemu,naKanaaniatakuwamtumwawake

13Hamuakajuakwambababayakealikuwaamemlaani mwanawemdogo,nayeakakasirikakwambaalikuwa

amemlaanimwanaweAkajitenganababayake,yeyena wanawepamojanaye,Kushi,naMisri,naPutu,na Kanaani

14Akajijengeamji,akauitajinalakekwajinalamkewe Ne'elatama'uk.

15Yafethialipoonahayo,akamwoneawivunduguye,naye piaakajijengeamji,akauitajinalakekwajinalamkewe 'Adanese.'

16ShemuakaishinababayakeNuhu,akajengamjikaribu nababayakemlimani,nayepiaakauitajinalakekwajina lamkeweSedeqetelebabu

17Natazama,mijihiimitatuikokaribunaMlimaLubari; Sedeqetelebabikielekeamlimaupandewamashariki;na Na'eltama'ukupandewakusini;'Adata'esupandewa magharibi

18NahawandiowanawaShemu:Elamu,naAshuru,na Arfaksadihuyu(mwana)alizaliwamiakamiwilibaada yagharikanaLudi,naAramu

19WanawaYafethiniGomeri,naMagogu,naMadai,na Yavani,naTubali,naMesheki,naTirasi;haondiowana waNuhu

20Nakatikayubileyaishirininanane[1324-1372AM] Nuhualianzakuwaamuruwanawawanaweamrinaamri, nahukumuzotealizozijua,naakawahimizawanawe kushikahaki,nakufunikaaibuyamiiliyao,nakumbariki Muumbawao,nakumheshimubabanamama,na kumpendajiraniyao,nakulindarohozaonauasheratina uchafunauovuwote.

21Kwasababuyamambohayamatatugharikailikuja duniani,yaani,kwasababuyauasheratiambapoWalinzi dhidiyasheriayamaagizoyaowalifanyauzinzinabintiza wanadamu,nawakajitwaliawakewawotewaliowachagua; naowakafanyamwanzowauchafu

22WakazaawanawaNafidi,naowotehawakuwasawa, wakalakilammoja;naoWanefiliwakawauaWanafidi,nao WanafidiwakawauaWaeljo,nawanadamuwaEljo,na mtummojamwingine.

23Nakilamtualijiuzakufanyauovunakumwagadamu nyingi,naduniaikajaauovu

24Nabaadayahayowalifanyadhambidhidiyawanyama nandege,nakilakitukinachotembeanakutembeajuuya nchi;nadamunyingiilimwagikaduniani,nakilamawazo natamaayawanadamuilifikiriubatilinauovudaima.

25Bwanaakaangamizakilakitukutokajuuyausowa dunia;kwasababuyauovuwamatendoyao,nakwa sababuyadamuwaliyoimwagakatikatiyadunia, akaangamizakilakitu

26'Nasitulibaki,miminaninyi,wanangu,nakilakitu kilichoingiapamojanasindaniyasafina,natazamanaona matendoyenumbeleyangukwambahamtembeikatika haki:kwamaanakatikanjiayauharibifummeanza kutembea,namnatengana,namnaoneanawivu,na(hivyo inakuwa)kwambahampatani,wanangu,kilammojana nduguyake

27Kwamaananaona,natazama,mapepowameanza kudanganya(wao)dhidiyenunadhidiyawatotowenuna sasaninaogopakwaniabayenu,kwambabaadayakifo changumtamwagadamuyawanadamuduniani,na kwambaninyipiamtaangamizwakutokausonimwadunia

28Kwaniyeyoteatakayemwagadamuyamwanadamu,na yeyoteatakayekuladamuyamwiliwowote,wote wataangamizwakutokaduniani

29Walahatasaliamtuyeyotealayedamu,walaamwagaye damuyamwanadamuduniani,walahatasaliambeguwala wazaowakewaishiochiniyambingu;Kwamaana wataingiakuzimu,Namahalipahukumuwatashuka,Nao wotewataondolewakatikagizalavilindivyavilindi.

30Haitaonekanadamuyoyotejuuyenukatikadamuyote; sikuzotemtakapowauamnyamayeyoteaung'ombeau chochotekinachorukajuuyanchi,nafanyenikazinjema kwarohozenukwakufunikakilekilichomwagikajuuya usowanchi.

31Nanyimsiwekamayeyealayepamojanadamu,bali jihadhariniilimtuyeyoteasiledamumbeleyenu;funikeni damu,kwanihivindivyonilivyoamriwakuwashuhudia ninyinawatotowenu,pamojanawotewenyemwili

32Walausiruhusurohokuliwapamojananyama,ilidamu yako,ambayoniuhaiwako,isitajwemkononimwakiumbe yeyoteatakayeimwagaduniani

33Kwamaanaduniahaitatakaswakwadamu iliyomwagwajuuyake;kwani(ni)kupitiadamuyakeyeye aliyeimwagaduniaitakayotakaswakatikavizazivyake vyote

34Nasasa,wanangu,sikilizeni:fanyenihukumunahaki ililabdampatekupandakatikahakijuuyausowadunia yote,nautukufuwenuuinuliwembelezaMunguwangu, aliyeniokoakutokakwamajiyagharika.

35Natazama,mtakwendamkajijengeemiji,nakupanda ndaniyakemimeayoteiliyojuuyanchi,nazaidiyahayo mitiyoteinayozaamatunda.

36Kwamiakamitatumatundayakilakitukinacholiwa hayatakusanywa:nakatikamwakawannematundayake yatahesabiwakuwamatakatifu[naowatatoamatundaya kwanza],yanayokubalikambelezaMunguAliyeJuuZaidi, aliyeumbambingunadunianavituvyoteWatoekwa wingimalimbukoyadivainamafuta(kama)malimbuko kwenyemadhabahuyaBwana,anayeyapokea,na kilichobakinawatumishiwanyumbayaBwanawale mbeleyamadhabahuinayoyapokea.

37Nakatikamwakawatanofanyenikiapochakuachilia ilimkiachiliekwahakinaunyofu,nanyimtakuwawenye haki,nakilamtakachopandakitafanikiwa.

38KwamaanahivindivyoHenoko,babawababayako alivyomwamuruMethusela,mwanawe,naMethusela mwanaweLameki,naLamekiakaniamurumamboyote ambayobabazakewalimwamuru

39Namipianitawapaninyiamri,wanangu,kamaHenoko alivyomwamurumwanawekatikayubileyakwanza; alipokuwahai,wasabakatikakizazichake,aliamuruna kumshuhudiamwanawenawanawawanawehadisikuya kufakwake.

SURAYA8

1Katikajubileiyaishirininatisa,katikawikiyakwanza, [1373AM]mwanzonimwaoArfaksadialijitwaliamke, jinalakeakiitwaRasu'eja,bintiwaSusani,bintiwaElamu, nayeakamzaliamwanakatikamwakawatatukatikawiki hii,[1375AM]akamwitajinalakeKainam.

2Namwanaakakua,nababayakeakamfundishauandishi, nayeakaendakutafutamahaliambapoangeweza kujinyakuliamji

3Akapatamaandishiambayovizazivyazamanivilikuwa vimeyachongakwenyemwamba,akasomayaliyokuwemo, akayaandikanakutendadhambikutokananayo;kwani yalikuwanamafundishoyaWalinziambayokulingana nayowalikuwawakizingatiaisharazajuanamwezina nyotakatikaisharazotezambinguni

4Nayeakaiandikanahakusemachochotekuihusu;kwani aliogopakuzungumzanaNuhukuihusuasijeakamkasirikia kwasababuyake

5Nakatikajubileiyathelathini,[1429AM]katikawikiya pili,katikamwakawakewakwanza,alioamke,najina lakealiitwaMelka,bintiwaMadai,mwanawaYafethi,na katikamwakawanne[1432AM]akazaamwana, akamwitajinalakeShela;maanaalisema,Hakika nimetumwa

6[Nakatikamwakawannealizaliwa],Shelaakakua, akajitwaliamke,jinalakealiitwaMu'ak,bintiwaKesedi, nduguwababayake,katikayubileyathelathininamoja, katikawikiyatano,katikamwakawakwanza[1499AM] yake

7Akamzaliamwanakatikamwakawatano[1503AM] wake,akamwitajinalakeEberi;nayeakajitwaliamke,na jinalakealiitwa'Azûrâd,bintiwaNebrod,katikayubileya thelathininambili,katikawikiyasaba,katikamwaka wakewatatu.[1564AM]

8Nakatikamwakawasita[1567AM]wake,akamzalia mwana,akamwitajinalakePelegi;maanakatikasiku alizozaliwawanawaNuhuwalianzakuigawanyadunia miongonimwao;kwasababuhiyoakamwitajinalake Pelegi

9Wakagawanakwasirikatiyaowenyewe,wakamwambia Nuhu

10Ikawamwanzonimwayubileyathelathininatatu[1569 AM]kwambawaligawanyaardhikatikasehemutatu,kwa ShemunaHamunaYafethi,kulingananaurithiwakila mmoja,katikamwakawakwanzakatikawikiyakwanza, wakatimmojawetuambayealikuwaametumwa, alipokuwapamojanao

11Akawaitawanawe,naowakamkaribia,waonawatoto wao,nayeakagawanyaardhikatikamaeneoambayo wanawewatatuwangepaswakumiliki,naowakanyoosha mikonoyao,nakuchukuamaandishikutokakifuanimwa Nuhu,babayao.

12NaikatokeakatikamaandishikamafungulaShemu katikatiyaduniaambayoangeichukuakamaurithiwakena wanawekwavizazivyamilele,kutokakatikatiyasafuya milimayaRafa,kutokamdomonimwamajikutokamto Tina,nasehemuyakeinaelekeamagharibikupitiakatikati yamtohuu,nainaeneahadikufikiamajiyakuzimu, ambayomtohuuhutokanakumwagamajiyakekatika bahariyaMe'at,namtohuuunatiririkahadibaharikubwa NayoteyaliyoupandewakaskazininiyaYafethi,nayote yaliyoupandewakusininiyaShemu

13NahueneahadikufikiaKaraso:hiiikokifuanimwa ulimiunaoelekeakusini

14Nasehemuyakeineneakandoyabaharikubwa,nayo ineneakwamstariulionyooka,hataikafikamagharibimwa

ulimiunaoelekeakusini;maanabaharihiiinaitwaulimiwa BahariyaMisri.

15Nainageukakutokahapakuelekeakusinikuelekea mdomowabaharikubwakwenyeufuowamajiyake,na inaeneahadimagharibihadi'Afra,nainaeneahadikufikia majiyamtoGihoni,nakuelekeakusinimwamajiya Gihoni,hadikingozamtohuu

16Naounaeneakuelekeamashariki,hadikufikiaBustani yaEdeni,kuelekeakusinimwake,[kusini]nakutoka masharikimwanchiyoteyaEdeninamasharikiyote, unageukakuelekeamasharikinakuendeleahadikufikia masharikimwamlimaunaoitwaRafa,naunashukahadi ukingowamdomowamtoTina.

17SehemuhiiilitokakwakurakwaajiliyaShemuna wanawe,iliwaimilikimilelekwavizazivyakemilele

18NuhuakafurahikwambasehemuhiiilitokakwaShemu nawanawe,nayeakakumbukayotealiyosemakwakinywa chakekatikaunabii,kwamaanaalisema,'Ahimidiwe Bwana,MunguwaShemu,naBwanaakaekatikamakao yaShemu'

19NayealijuakwambaBustaniyaEdeninipatakatifupa patakatifu,namakaoyaBwana,naMlimaSinaikatikatiya jangwa,naMlimaSayuni-katikatiyakitovuchadunia: hizitatuziliumbwakamamahalipatakatifu panapokabiliana.

20AkamtukuzaMunguwamiungu,aliyetianenolaBwana kinywanimwake,naBwanamilele

21Nayealijuakwambasehemuiliyobarikiwanabaraka ilikuwaimewajiaShemunawanawekwavizazivyote milele-nchiyoteyaEdeninanchiyoteyaBahari Nyekundu,nanchiyoteyamasharikinaIndia,najuuya BahariNyekundunamilimayake,nanchiyoteyaBashani, nanchiyoteyaLebanoninavisiwavyaKafturi,namilima yoteyaSanirinaAmana,namilimayaAshuruupandewa kaskazini,nanchiyoteyaElamu,Ashuru,naBabeli,na SusaninaMaedai,namilimayoteyaArarati,naeneolote ng'amboyabahari,lililong'amboyamilimayaAshuru kuelekeakaskazini,nchiiliyobarikiwanakubwa,nayote yaliyomonimemasana

22NakwaHamuikatokeasehemuyapili,ng'amboya GihonikuelekeakusiniupandewakuliawaBustani,nayo ikaeneakuelekeakusininaikaeneahadimilimayoteya moto,naikaeneakuelekeamagharibihadibahariya'Atel naikaeneakuelekeamagharibihadikufikiabahariya Ma'uk-hiyo(bahari)ambayokilakitukisichoharibiwa hushukandaniyake.

23Naoukaendeleakuelekeakaskazinihadimipakaya Gadiri,naukaendeleahadipwaniyamajiyabaharihadi kwenyemajiyabaharikubwahadiukakaribiamtoGihoni, naukaendeleakandoyamtoGihonihadiukafikaupande wakuliawaBustaniyaEdeni

24NahiindiyonchiiliyomtokeaHamukamasehemu ambayoangeimilikimilelekwaajiliyakemwenyewena wanawekwavizazivyaomilele

25NakwaajiliyaYafethisehemuyatatuikatokea ng'amboyamtoTinaupandewakaskaziniwamtiririkowa majiyake,nayoikaeneakaskazini-masharikihadieneolote laGogu,nahadinchiyoteupandewamashariki

26Naounaeneakaskazinikuelekeakaskazini,naunaenea hadimilimayaQeltikuelekeakaskazini,nakuelekea

bahariyaMa'uk,naunatokakuelekeamasharikimwa Gadirhadieneolamajiyabahari.

27NainaeneahadiinakaribiamagharibimwaFarana inarudikuelekea'Aferagi,nainaeneamasharikihadi kwenyemajiyabahariyaMe'at.

28NainaeneahadieneolamtoTinaupandewakaskazinimasharikihadiinapokaribiampakawamajiyakekuelekea mlimaRafa,nakugeukakuelekeakaskazini.

29HiindiyonchiiliyotokakwaajiliyaYafethinawanawe kamasehemuyaurithiwakeambayoangeimilikikwaajili yakemwenyewenawanawe,kwavizazivyaomilele; visiwavitanovikubwa,nanchikubwakaskazini

30Lakininibaridi,nanchiyaHamunimoto,nanchiya Shemusimotowalasibaridi,baliniyamchanganyikowa baridinajoto

SURAYA9

1Hamuakawagawanyawanawe,nasehemuyakwanza ikatokeakwaKushiupandewamashariki,naupandewa magharibikwakekwaMisri,naupandewamagharibi kwakekwaPutu,naupandewamagharibikwake[na upandewamagharibiwake]baharinikwaKanaani

2Shemunayeakagawanyawanawe,nasehemuyakwanza ikatokakwaHamunawanawe,upandewamasharikiwa mtoTigrimpakaulipokaribiamashariki,nchiyoteyaIndia, nakwenyeBahariNyekundukwenyepwaniyake,namaji yaDedani,namilimayoteyaMebrinaEla,nanchiyoteya Susani,nayoteyaliyoupandewaPharnaki,hadiBahari Nyekundu,namtoTina

3NakwaajiliyaAshuruikatokeaSehemuyapili,nchi yoteyaAshurunaNinawinaShinari,hadimpakawaIndia; nayohupandanakuzungukamto

4NasehemuyatatuikatokakwaArfaksadi,nchiyoteya eneolaWakaldayoupandewamasharikiwaMtoFrati, ikipakananaBahariNyekundu,namajiyoteyajangwani karibunaulimiwabahariinayoelekeaMisri;nchiyoteya Lebanoni,naSaniri,naAmana,hadimpakanimwaMto Frati

5NasehemuyanneikatokeakwaAramu,nchiyoteya Mesopotamia,katiyaTigrinaFrati,kaskazinimwa Wakaldayo,hadimpakanimwamilimayaAshurunanchi yaArara.

6NasehemuyatanoikatokeakwaLudi,milimayaAshuru nayoteiliyokuwayake,mpakailipofikaBahariKuu,na mpakailipofikamasharikimwaAshuru,nduguyake.

7NaYafethipiaakawagawiawanawenchiyaurithiwake 8NasehemuyakwanzaikatokeakwaGomeriupandewa masharikikutokaupandewakaskazinihadimtoTina;na kaskaziniikatokeakwaMagogusehemuzotezandaniza kaskazinihadikufikiabahariyaMeat

9NakwaMadaiakatokakamasehemuyakeambayo angemilikikutokamagharibimwanduguzakewawilihadi visiwa,nahadipwanizavisiwa

10NasehemuyanneikatokeakwaYavanikilakisiwana visiwavilivyoupandewampakawaLudi

11NakwaTubaliikatokeasehemuyatanokatikatiya ulimiinayokaribiampakawasehemuyaLudihadilugha yapili,hadieneolililopitalughayapilihadilughayatatu

12NasehemuyasitaikatokeakwaajiliyaMesheki,eneo loteng'amboyalughayatatuhadiinapokaribiamashariki yaGadiri

13NasehemuyasabaikatokeakwaTirasi,visiwavinne vikubwakatikatiyabahari,vinavyofikampakasehemuya Hamu[navisiwavyaKamaturivikatokakwakurakwaajili yawanawaArfaksadikamaurithiwake]

14NahivyowanawaNuhuwakagawanyikakwawana waombeleyaNuhubabayao,nayeakawafungawotekwa kiapo,akilaanikilamtualiyetakakunyakuasehemu ambayohaikuangukiakwakekwakurayake

15Nawotewakasema,‘Naiwehivyo;naiwehivyo’kwa ajiliyaowenyewenawanawaomilelekatikavizazivyao vyotehadisikuyahukumu,ambayoBwanaMungu atawahukumukwaupanganakwamotokwaajiliyauovu wotemchafuwamakosayao,ambayowameijazadunia kwauasinauchafunauasheratinadhambi

SURAYA10

1Nakatikawikiyatatuyayubilehiipepowachafu walianzakuwapotoshawatotowawanawaNuhu,na kuwafanyawakosenakuwaangamiza

2NawanawaNuhuwakamjiaNuhubabayao,nao wakamwambiakuhusupepowaliokuwawakiwapotoshana kuwapofushanakuwauawanawawanawe

3AkaombambelezaBwana,Munguwake,akasema, Munguwarohozawenyemwiliwote,umenirehemu; Umeniokoamiminawanangukutokakatikamajiya gharika;Walahukuniangamizakamaulivyowaangamiza wanawauharibifu;Kwamaananeemayakoimekuwa kubwakwangu,Narehemayakoimekuwakubwakwa nafsiyangu;Neemayakonaiinuliwejuuyawanangu, Walapepowabayawasiwatawale;Walawasiwaangamize kutokaduniani

4Lakiniunibarikimiminawanangu,ilituweze kuongezekanakuongezekanakuijazanchi.

5NaweunajuajinsiWalinziWako,babawarohohizi, walivyofanyakatikasikuyangu:nakuhusurohohizizilizo hai,zifungenauzishikekwanguvumahalipahukumu,na usiziacheziwaangamizewanawamtumishiwako,Mungu wangu;kwanihizinimbaya,nazimeumbwailiziangamize 6Walawasiwatawalerohozawaliohai;kwamaanaWewe pekeyakondiweunayewezakuwatawalaWalawasiwena mamlakajuuyawanawawenyehakitangusasanahata milele.

7NaBwanaMunguwetualituamurutufungeyote 8Namkuuwaroho,Mastêmâ,akajanakusema:'Bwana, Muumba,achabaadhiyaowakaembeleyangu,na wasikilizesautiyangu,nawafanyeyotenitakayowaambia; kwaniikiwabaadhiyaohawataachwakwangu,sitaweza kutekelezanguvuyamapenziyangujuuyawanawa wanadamu;kwanihawanikwaajiliyaufisadina kuwapotoshambeleyahukumuyangu,kwaniuovuwa wanawawanadamunimkubwa'

9Akasema:Sehemuyakumiyaonaibakimbeleyake,na sehemutisazishukemahalipahukumu. 10NammojawetualiamurukwambatumfundisheNuhu dawazaozote;kwanialijuakwambahawatatembeakwa unyofu,walahawatashindanakatikahaki.

11Nasitukafanyakulingananamanenoyakeyote:waovu wotewabayatuliowafungamahalipahukumunasehemu yakumiyaotuliiachailiwawezekutiishwambeleya Shetaniduniani.

12NatukamwelezaNuhudawazotezamagonjwayao, pamojanaudanganyifuwao,jinsianavyowezakuwaponya kwamimeayaardhini

13Nuhuakaandikakilakitukatikakitabukama tulivyomwelekezakuhusukilaainayadawaHivyoroho waovuwalizuiliwa(kuwadhuru)wanawaNuhu 14AkampaShemu,mwanawemkubwa,yote aliyomwandikia;kwamaanaalimpendasanakuliko wanawewote.

15Nuhuakalalanababazake,akazikwakatikaMlima LubarikatikanchiyaArarati

16Miakamiatisanahamsinialiyoikamilishakatika maishayake,yubilekuminatisanamajumamawilina miakamitano[1659AM]

17Nakatikamaishayakedunianialiwazidiwanadamu isipokuwaHenokokwasababuyahaki,ambayoalikuwa mkamilifuKwaniofisiyaHenokoiliwekwarasmikuwa ushuhudakwavizazivyaulimwengu,iliawezekusimulia matendoyoteyakizazihadikizazi,hadisikuyahukumu 18Nakatikayubileyathelathininatatu,katikamwakawa kwanzakatikawikiyapili,Pelegiakajitwaliamke,jina lakeakiitwaLomna,bintiSinaari,nayeakamzaliamwana katikamwakawannewawikihii,akamwitajinalakeReu; maanaalisema,Tazama,wanawawanadamuwamekuwa wabayakwakusudibayalakujijengeamjinamnarakatika nchiyaShinari

19KwamaanawaliondokanchiyaAraratikuelekea masharikihadiShinari;kwanikatikasikuzakewalijenga mjinamnara,wakisema,Haya,twendehukombinguni 20Wakaanzakujenga,nakatikawikiyannewalitengeneza matofalikwamoto,namatofaliyakawamawe,naudongo ambaowaliunganishapamojaulikuwalamiinayotoka baharini,nakutokakwenyechemchemizamajikatikanchi yaShinari

21Wakaijenga:miakaarobaininamitatu[1645-1688AM] waliijenga;upanawakeulikuwamatofali203,naurefu(wa tofali)ulikuwatheluthimoja;urefuwakeulikuwadhiraa 5433namitende2,na(kipenyochaukutammojakilikuwa) stadikuminatatu(nazastadizinginethelathini).

22BwanaMunguwetuakatuambia,Tazama,hawanitaifa moja,na(hili)wanaanzakufanya,walasasahakuna kitakachowazuia.Haya,natushukechinitukawachafulie lughayao,iliwasielewelughayakilammoja,nao watawanyikekatikamijinamataifa,walakusudimoja halitadumunaotenahatasikuyahukumu

23Bwanaakashuka,nasitukashukapamojanayeilikuona mjinamnaraambaowanadamuwalikuwawameujenga 24Akaichanganyalughayao,naohawakuelewanatena, wakaachakujengamjinamnara

25KwasababuhiinchiyoteyaShinariinaitwaBabeli, kwasababuhapoBwanaaliichafualughayoteya wanadamu,nakutokahapowakatawanyikakatikamijiyao, kilammojakwalughayakenataifalake.

26Bwanaakatumaupepomkalijuuyamnara, akauangushajuuyanchi;natazama,ulikuwakatiya AshurunaBabelikatikanchiyaShinari;naowakauitajina lake,Kupinduka

27Katikawikiyannekatikamwakawakwanza[1688AM] mwanzonimwakekatikayubileyathelathininanne, walitawanywakutokanchiyaShinari

28Hamunawanawewakaendakatikanchialiyokusudiwa kuimiliki,aliyoipatakamasehemuyakekatikanchiya kusini

29KanaaniakaionanchiyaLebanonimpakamtowaMisri, yakuwaninzurisana,walahakuingiakatikanchiyaurithi wakeupandewamagharibi(yaaniupandewabahari), akakaakatikanchiyaLebanoni,upandewamasharikina magharibikuanziampakawaYordaninakuanziampaka wabahari

30Hamu,babayake,naKushinaMizraimu,nduguzake, wakamwambia,Umekaakatikanchiisiyoyako,ambayo haikutupatakwakura;usifanyehivyo;kwaniukifanya hivyo,wewenawanaomtaangukakatikanchihiyona kulaaniwakwauasi;kwamaanakwauasimmekaa,nakwa uasiwatotowenuwataanguka,nanyimtang'olewamilele

31MsikaekatikamakaoyaShemu;kwamaanaShemuna wanawewalipewakwakurayao

32Umelaaniwawewe,naweumelaaniwakulikowana wotewaNuhu,kwalaanatuliyojifunganayokwakiapo mbeleyamwamuzimtakatifu,nambeleyaNuhubabayetu

33Lakinihakuwasikiliza,nayeakakaakatikanchiya LebanonikuanziaHamathihadimaingilioyaMisri,yeye nawanawehataleo

34KwasababuhiinchihiyoikaitwaKanaani

35NaYafethinawanawewakaendakuelekeabaharinina kukaakatikanchiyaeneolao,naMadaiakaionanchiya baharinahaikumpendeza,nayeakaomba(sehemu)kutoka kwaHamunaAshurunaArfaksadi,nduguwamkewe, nayeakaishikatikanchiyaMedia,karibunanduguwa mkewehadileo

36Akapaitamakaoyake,namakaoyawanawe,Media, kwajinalababayaoMadai

SURAYA11

1Nakatikayubileyathelathininatano,katikawikiyatatu, katikamwakawakwanza[1681AM]wake,Reu akajitwaliamke,najinalakealiitwa'Ôrâ,bintiya'Ûr, mwanawaKesedi,nayeakamzaliamwana,akamwitajina lakeSerôh,katikamwakawasabawawikihiikatika yubilehii[1687AM]

2NawanawaNuhuwakaanzakupiganavita,kuteka matekanakuuana,nakumwagadamuyawanadamu duniani,nakuladamu,nakujengamijiyenyenguvu,na kuta,naminara,nawatubinafsi(wakaanza)kujiinuajuuya taifa,nakuanzishamwanzowafalme,nakwendavitanina watu,nataifadhidiyataifa,namjidhidiyamji,nawote (wakaanza)kutendauovu,nakupatasilaha,na kuwafundishawanawaovita,nawakaanzakutekamiji,na kuuzawatumwawakiumenawakike

3Na'Ûr,mwanawaKesedi,alijengamjiwa'Arawa Wakaldayo,naakauitajinalakemwenyewenajinalababa yakeNaowakajifanyiasanamuzakusubu,nakilammoja akaiabudusanamu,sanamuyakusubuwaliyoifanya wenyewe,nawakaanzakutengenezasanamuza kuchongwanasimulacrachafu,napepowabaya wakawasaidianakuwashawishiwafanyedhambinauchafu.

4NamkuuMastêmâalijitahidikufanyahayayote,na akatumarohowengine,walewaliowekwachiniyamkono wake,kufanyakilaainayauovunadhambi,nakilaainaya uasi,kuharibunakuharibu,nakumwagadamuduniani.

5KwasababuhiialimwitaSerugijinalakeSerugi,kwa sababukilamtualigeukakutendakilaainayadhambina uasi

6Akakua,akakaaUruwaWakaldayo,karibunababawa mamawamkewe,akaabudusanamu,akajitwaliamke katikayubileyathelathininasita,katikawikiyatano, mwakawakwanza,[1744AM]najinalakealiitwaMelka, bintiwaKaber,bintiwanduguwababayake

7AkamzaliaNahori,katikamwakawakwanzawajuma hili,nayeakakuanakuishikatikaUruwaWakaldayo,na babayakeakamfundishauchunguziwaWakaldayokwa uganganauaguzi,kulingananaisharazambinguni.

8Nakatikayubileyathelathininasabakatikawikiyasita, katikamwakawakewakwanza,[1800AM]alioamke,na jinalakealiitwa'Ijaska,bintiNestagwaWakaldayo.

9AkamzaliaTerakatikamwakawasabawajumahili [1806AM]

10NamkuuMastêmâakawatumakungurunandegekula mbeguzilizopandwanchini,ilikuiharibunchi,na kuwanyang'anyawatotokazizaoKablahawajaweza kulimambegu,kunguruwalizichumakutokajuuyaardhi. 11KwasababuhiiakamwitajinalakeTerakwasababu kungurunandegewaliwafanyakuwaumaskininakula mbeguzao.

12Namiakaikaanzakuwatasa,kwasababuyandege,nao wakalamatundayoteyamitikutokakwenyemiti;ilikuwa tukwajuhudikubwakwambawangewezakuokoakidogo tuchamatundayoteyaardhikatikasikuzao

13Nakatikayubilehiiyathelathininatisa,katikawikiya piliyamwakawakwanza,[1870AM]Teraalijitwaliamke, najinalakealiitwa'Edna,bintiwa'Abramu,bintiwadada yababayakeNakatikamwakawasabawawikihii[1876 AM]akamzaliamwana,akamwitajinalakeAbramu,kwa jinalababawamamayake;

14kwamaanaalikufakablabintiyakehajapatamimba

15Namtotoakaanzakuelewamakosayaduniaambayo yoteyalipoteakufuatasanamuzakuchongwanauchafu,na babayakealimfundishakuandika,nayealikuwanaumri wawikimbili,[1890AM]naakajitenganababayake,ili asiabudusanamupamojanaye

16NaakaanzakumwombaMuumbawavituvyote kwambaamwokoekutokananamakosayawanadamu,na kwambasehemuyakeisiangukekatikamakosabaadaya uchafunauchafu.

17Wakatiwambeguukafikawakupandambegujuuya nchi,naowotewakatokapamojailikulindambeguzao dhidiyakunguru,naAbramuakatokapamojanawale waliokwenda,namtotoalikuwamvulanawamiakakumi naminne

18Wingulakungurulikajakulambegu,Abramu akakimbiakuwalakikablahawajakaaardhini,akawapigia kelelekablahawajakaaardhinikulambegu,akasema, Msishuke;rudinimahalimlipotoka,naowakarudinyuma. 19Akayarudishamawinguyakungurunyumamarasabini sikuhiyo,nakatiyakunguruwotekatikanchiyote aliyokuwepoAbramuhuko,hakujakaahukohatammoja.

20Nawotewaliokuwapamojanayekatikanchiyote wakamwonaakilia,nakunguruwotewakarudi,najinalake likawakuukatikanchiyoteyaWakaldayo 21Nawakamjiamwakahuuwotewaliotakakupanda,naye akaendanaohadiwakatiwakupandaulipokoma:nao wakapandamashambayao,namwakahuowaliletanafaka zakutoshanyumbaninakulanakushiba 22Nakatikamwakawakwanzawajumalatano[1891 AM]Abramualiwafundishawalewanaotengenezavifaa vyang'ombe,mafundiwambao,naowakatengeneza chombojuuyaardhi,wakielekeakwenyefremuyajembe, ilikuwekambegujuuyake,nambeguzikaangukachini kutokakwenyefungulajembe,nazikafichwaardhini,nao hawakuwaogopatenakunguru

23Nakwanjiahiiwakatengeneza(vyombo)juuyaardhi kwenyembaozotezaplau,wakapandanakulimanchiyote, kamaAbramualivyowaamuru,walahawakuwaogopa ndegetena

SURAYA12

1Ikawakatikajumalasita,mwakawasaba,[1904AM] AbramuakamwambiaTerababayake,akisema,Baba!

2Akasema,‘Mimihapa,mwanangu’Akasema,‘Niko hapa.’

Tunamsaadanafaidaganikutokananasanamuhizo unazoziabudu, Nambeleyakeunainama?

3Kwamaanahakunarohondaniyao, Kwamaananimaumboyasiyonamaana,naniupotoshaji wamoyo. Msiwaabudu:

4MwabuduniMunguwambinguni, Ambayehunyeshamvuanaumandejuuyanchi Nahufanyakilakituduniani, Naameumbakilakitukwanenolake, NauhaiwoteunatokambeleyausoWake.

5Kwaninimnaabuduvituambavyohavinarohondani yake?

Kwamaananikaziyamikonoya(wanadamu), Nanyimtayabebamabeganimwenu, Nahamnamsaadakutokakwao, Lakininisababukubwayaaibukwawale wanaozitengeneza, Naniupotoshajiwamoyokwawalewanaowaabudu: Msiwaabudu.

6Babayakeakamwambia,Mimipianajuahilo,mwanangu, lakininifanyenininawatuwalionifanyaniwatumikie?

7Naminikiwaambiaukweli,wataniua;kwamaanaroho zaozinawashikiliailikuwaabudunakuwaheshimu

8Nyamaza,mwanangu,wasijewakakuua’Namaneno hayaaliwaambianduguzakewawili,naowakamkasirikia, nayeakanyamaza

9Ikawakatikayubileyaarobaini,katikajumalapili, mwakawasaba,[1925AM]Abramuakajitwaliamke,jina lakeakiitwaSarai,bintiwababaye,nayeakawamkewe

10Harani,nduguyake,akajitwaliamkekatikamwakawa tatuwajumalatatu,[1928AM]nayeakamzaliamwana katikamwakawasabawajumahili,[1932AM]naye akamwitajinalakeLutu.

11Nahori,nduguyake,akajitwaliamke

12NakatikamwakawasitiniwamaishayaAbramu,yaani, katikawikiyanne,katikamwakawanne,[1936AM] Abramuakaamkausiku,akaiteketezanyumbayasanamu, naakateketezavyotevilivyokuwamondaniyanyumbana hakunamtualiyejua.

13Wakaamkausikunakutafutakuokoamiunguyao kutokakatikatiyamoto

14Haraniakafanyaharakakuwaokoa,lakinimoto ukamfunika,nayeakateketeakwamoto,akafahukoUru waWakaldayombeleyababayakeTera,wakamzikahuko UruwaWakaldayo

15TeraakatokaUruwaWakaldayo,yeyenawanawe,ili kwendanchiyaLebanoninanchiyaKanaani,akakaa katikanchiyaHarani,naAbramuakakaanaTera,baba yake,hukoHarani,majumamawiliyamiaka

16Nakatikajumalasita,mwakawakewatano,[1951AM] Abramualiketiusikukuchakatikamwezimpyawamwezi wasabailikutazamanyotatangujionihadiasubuhi,ili kuonanininikitakachokuwatabiayamwakakuhusianana mvua,nayealikuwapekeyakealipokuwaameketina kutazama

17Nanenolikamjiamoyonimwake,akasema:Isharazote zanyota,naisharazamwezinajuazotezikomkononi mwaBwanaKwanininizichunguze?

18Akipenda,hunyeshamvuaasubuhinajioni; Naakitaka,huizuia, Navituvyotevikomkononimwake 19Akaombausikuhuonakusema, Munguwangu,MunguAliyeJuuSana,Wewepekeyako ndiweMunguwangu, NaWewenautawalaWakonimekuchagua. NaWeweuliumbavituvyote, Navituvyotevilivyokaziyamikonoyako 20Niokoekutokamikononimwapepowabaya wanaotawalamawazoyamioyoyawanadamu, Walawasinipotezembalinawe,Munguwangu Nauniimarishemiminauzaowangumilele Ilitusipoteetangusasanahatamilele 21Akasema,'Je,nirudiUruwaWakaldayowanaonitafuta usowanguiliniwarudie,je,nibakihapamahalihapa?Njia iliyonyookambeleYakoifanikiwemikononimwa mtumishiWakoiliaitimizenanisitembeekatika udanganyifuwamoyowangu,EeMunguwangu.'

22Alipomalizakusemanakuomba,nenolaBwana likamjiakupitiamimi,kusema,Ondokakatikanchiyako, najamaazako,nanyumbayababayako,uendempaka nchinitakayokuonyesha,naminitakufanyakuwataifa kubwanalenyewatuwengi.

23Naminitakubariki Naminitalikuzajinalako, Naweutabarikiwaduniani, NakatikaWewejamaazotezaduniazitabarikiwa, Naminitawabarikiwalewanaokubariki, Nawalaaniwalewanaokulaani

24NaminitakuwaMunguwako,namwanao,namjukuu wako,nauzaowakowote;usiogope;tangusasanahata vizazivyotevyadunia,miminiMunguwako.

25BwanaMunguakasema,'Fumbuakinywachakena masikioyake,apatekusikianakusemakwakinywachake, kwalughailiyofunuliwa';kwamaanailikuwaimekoma

kutokavinywanimwawanadamuwotetangusikuya kupinduliwa(kwaBabeli).

26Naminikafunguakinywachake,namasikioyakena midomoyake,nanikaanzakuzungumzanayekwa Kiebraniakwalughayauumbaji.

27Akachukuavitabuvyababazake,nahivivikaandikwa kwaKiebrania,akaviandika,naakaanzakuvisomatangu sasa,naminikamjulishayaleambayohakuweza(kuelewa), nayeakavisomawakatiwamiezisitayamvua

28Ikawakatikamwakawasabawajumalasita[1953AM] alipozungumzanababayakenakumwambia,kwamba ataondokaHaraniaendekatikanchiyaKanaanikuionana kurudikwake.

29Terababayakeakamwambia,Nendakwaamani Munguwamilelenaaifanyenjiayakoiwesawa NaBwana[(awe)nawe,na]akulindenamabayayote, Naakupeneema,rehemanakibalimbeleyawale wanaokuona, Nahakunahatammojawawanadamuawenamamlakajuu yakokukudhuru; Nendakwaamani

30Nakamaukiionanchiinayopendezamachonipako kukaa,basiondoka,unichukuekwako;umchukueLutu, mwanawaHarani,nduguyako,kamamwanao;Bwana awepamojanawe.

31NaNahori,nduguyako,ondokapamojanami,hata utakaporudikwaamani,nasitutakwendanawesotepamoja

SURAYA13

1AbramuakaondokaHarani,akamchukuaSaraimkewe, naLutu,mwanawanduguyeHarani,mpakanchiya Kanaani;akafikaAshuru,akaelekeaShekemu,akakaa karibunamwalonimrefu.

2Akaona,natazama,nchiilikuwanzurisanatangu kuingiliaHamathihadimwalonimrefu

3Bwanaakamwambia,Nitakupawewenauzaowakonchi hii

4Akajengamadhabahuhuko,akamtoleaBwanasadakaya kuteketezwajuuyake,aliyemtokea.

5AkaondokahukoakaendamlimaniBetheliupandewa magharibinaAiupandewamashariki,akapigahemayake huko.

6Akaona,natazama,nchiilikuwapanasanananzuri,na kilakitukimemeajuuyake,mizabibu,natini,na makomamanga,namialoni,naileksi,namierebi,namiti yamafuta,namierezi,namiberoshi,namitiyatende,na mitiyoteyakondeni;namajiyalikuwajuuyamilima.

7AkambarikiBwanaaliyemwongozakutokaUruwa Wakaldayo,nakumletakatikanchihii

8Ikawakatikamwakawakwanza,katikajumalasaba, mwezimpyawamweziwakwanza,1954AM]kwamba alijengamadhabahujuuyamlimahuu,akaliitiajinala Bwana,akisema,'Wewe,Munguwamilele,ndiweMungu wangu'

9AkamtoleaBwanasadakayakuteketezwajuuya madhabahu,iliawepamojanaye,asimwachesikuzoteza maishayake

10Akaondokahuko,akaendaupandewakusini,akafika Hebroni;Hebroniikajengwawakatihuo,akakaahuko

miakamiwili;akaendahukokatikanchiyakusini,huko Bealothi;kukawananjaakatikanchi.

11AbramuakaingiaMisrimwakawatatuwajuma,akakaa Misrimiakamitanokablamkewehajatengwanaye.

12SasaTanaishukoMisriilijengwawakatihuo-miaka sababaadayaHebroni

13IkawaFaraoalipomkamataSarai,mkewaAbramu, BwanaakampigaFaraonanyumbayakemapigomakubwa kwasababuyaSarai,mkewaAbramu

14Abramualikuwamtukufusanakwasababuyamalizake, akiwanakondoo,ng'ombe,punda,farasi,ngamia, watumwa,nawajakazi,nafedhanadhahabunyingisana NaLutu,mwanawanduguye,alikuwatajiripia.

15FaraoakamrudishaSarai,mkewaAbramu,naye akamtoakatikanchiyaMisri,akaendamahalialipopiga hemalakehapomwanzo,mahalipamadhabahu,Aiupande wamashariki,naBetheliupandewamagharibi; akamhimidiBwana,Munguwake,aliyemrudishakwa amani.

16Ikawakatikayubileyaarobaininamojakatikamwaka watatuwajumalakwanza,[1963AM]aliporudimahali hapanakutoasadakayakuteketezwajuuyake,akaliitia jinalaBwana,akasema,Wewe,MunguAliyeJuuSana, ndiweMunguwangumilelenamilele

17Nakatikamwakawannewajumahili[1964AM]Lutu alitengananaye,naLutuakakaaSodoma,nawatuwa Sodomawalikuwawakosajisana

18Akahuzunikamoyonimwakekwambamwanawa nduguyeamemwacha,kwamaanahakuwanawatoto

19KatikamwakauleLutualipochukuliwamateka,Bwana akamwambiaAbramu,baadayaLutukutengananaye, katikamwakawannewajumahili,Inuamachoyako kutokamahaliunapokaa,kaskazininakusini,namagharibi namashariki.

20Kwamaananchiyoteuionayonitakupawewenauzao wakomilele,naminitaufanyauzaowakouwekama mchangawabahari;ingawamtuanawezakuhesabu mavumbiyanchi,uzaowakohautahesabiwa

21Ondoka,tembeakatikanchihiikatikamarefuyakena mapanayake,uioneyote;maananitawapauzaowako.’ AbramuakaendaHebroni,akakaahuko

22NamwakahuoKedorlaoma,mfalmewaElamu,na Amrafeli,mfalmewaShinari,naArioko,mfalmewa Selasari,naTergali,mfalmewaMataifa,wakamwua mfalmewaGomora,namfalmewaSodomaakakimbia,na wengiwakaangukakwamajerahakatikabondelaSidimu, karibunaBahariyaChumvi

23WakatekaSodomanaAdamunaSeboimu,wakamteka Lutupia,mwanawanduguyeAbramu,namalizakezote, wakaendaDani

24MtummojaaliyetorokaakajanakumwambiaAbramu kwambamwanawanduguyeamechukuliwamateka,na (Abramu)akawapasilahawatumishiwakewanyumbani 25kwaAbramunakwauzaowake,sehemuyakumi yamalimbukokwaBwana,nayeBwanaakaiamuruiwe amriyamilelekwambawawapemakuhaniwaliomtumikia, iliwaimilikimilele.

26Nasheriahiihainakikomochasiku;kwaniameiamuru kwavizazivyotemilelekwambawamtoleeBwanasehemu yakumiyakilakitu,yambegunayadivainayamafutana yang'ombenayakondoo

27Akawapamakuhaniwakeiliwalenakunywakwa furahambelezake.

28MfalmewaSodomaakamjia,akainamambeleyake, akasema,BwanawetuAbramu,tuperohoulizowaokoa, lakininyaraziwezako.

29Abramuakamwambia,Nainuamikonoyangukwa MunguAliyeJuuSana,kwambasitatwaachochotekilicho chako,tanguuzihatagidamuyakiatu,usijeukasema, NimemtajirishaAbramu;isipokuwahivyotuwalivyokula vijana,nasehemuyawatuwaliokwendanami,Aneri, Esholi,naMamre;hawawatachukuasehemuyao

SURAYA14

1Baadayamambohayo,katikamwakawannewajuma hilo,mwezimpyawamweziwatatu,nenolaBwana likamjiaAbramukatikandoto,likisema,Usiogope, Abramu,miminimlinziwako,nathawabuyakoitakuwa kubwasana.

2Akasema,Bwana,Bwana,utanipanini,naminaenda zanguhapasinamtoto,namwanawaMaseq,mwanawa mjakaziwangu,niEliezeriwaDamasko;yeyendiyemrithi wangu,walahukunipamimiuzao

3Akamwambia,Huyuhatakuwamrithiwako,baliatatoka katikaviunovyakomwenyewe;ndiyeatakayekuwamrithi wako

4Akamletanje,akamwambia,Tazamambinguni, uzihesabunyota,kamaukiwezakuzihesabu.

5Akatazamambinguni,akazionanyota,akamwambia, Ndivyoutakavyokuwauzaowako

6AkamwaminiBwana,ikahesabiwakwakekuwahaki.

7Akamwambia,MiminiBwananiliyekutoakatikaUruwa Wakaldayo,nikupenchiyaWakanaani,uimilikimilele; naminitakuwaMunguwakonawauzaowakobaadayako.

8Akasema,Bwana,Bwana,nipatejekujuayakwamba nitairithi?

9Akamwambia,Nipatiendamawamiakamitatu,nambuzi wamiakamitatu,nakondoowamiakamitatu,nahua,na njiwa

10Akavichukuavyotekatikatiyamwezi,akakaakwenye mwaloniwaMamre,uliokaribunaHebroni

11Akajengamadhabahuhuko,akatoadhabihuhizizote; akamiminadamuyaojuuyamadhabahu,akazipasua katikati,akaziwekazikielekeana;lakinindege hakuwapasua

12Ndegewakashukakwenyevipandehivyo,nayeAbramu akawafukuza,walahakuwaachandegewaviguse

13Ikawa,jualilipotua,Abramuakastaajabu,natazama, hofuyagizakuuikamjia,akaambiwaAbramu,Ujuehakika yakwambauzaowakoutakuwamgenikatikanchiisiyo yao,naowatawatiautumwani,nakuwatesakwamiakamia nne.

14Nataifalilewatakalokuwawatumwanitalihukumu,na baadayahayowatatokahumonamalinyingi

15Naweutakwendakwababazakokwaamani,na kuzikwakatikauzeemwema

16Lakinikatikakizazichannewatarudihapa,maanauovu waWaamorihaujatimiabado

17Akaamkakutokausingizini,akaamka,najualilikuwa limetua;napalikuwanamwaliwamoto,natazama,tanuru

ilikuwaikitoamoshi,namwaliwamotoulipitakatiya vipandehivyo.

18SikuhiyoBwanaakafanyaaganonaAbramu,akasema, Uzaowakonitawapanchihii,kuanziamtowaMisrihadi mtomkubwa,mtoFrati,Wakeni,naWakenizi,na Wakadmoni,naWaperizi,naWarefai,naWapakori,na Wahivi,naWaamori,naWakanaani,naWagirgashi,na Wayebusi.

19Sikuilipopita,Abramuakatoavipande,nandege,na sadakazaozamatunda,nasadakazaozakinywaji,namoto ukaviteketeza

20NasikuhiyotulifanyaaganonaAbramu,kama tulivyoagananaNuhukatikamwezihuu;Abramu akaifanyaupyasikukuunaamrikwaajiliyakemwenyewe milele

21Abramuakafurahi,akamjulishaSaraimkewemambo hayayote;nayeakaaminikwambaatapatauzao,lakini hakuzaa

22SaraiakamshauriAbramumumewe,akamwambia, UmlalieHajiri,mjakaziwanguMmisri,labdanitakupatia uzaokwake

23AbramuakasikilizasautiyaSaraimkewe,akamwambia, “Fanyahivyo”SaraiakamchukuaHagari,mjakaziwake, Mmisri,akampaAbramu,mumewe,awemkewe

24Akaingiakwake,nayeakapatamimba,akamzalia mwana,akamwitajinalakeIshmaeli,katikamwakawa tanowajumahili[1965AM];nahuuulikuwamwakawa themanininasitawamaishayaAbramu.

SURAYA15

1Nakatikamwakawatanowajumalannelayubilehii, [1979AM]katikamweziwatatu,katikatiyamwezi, Abramualisherehekeasikukuuyamalimbukoyamavuno yanafaka

2Akatoasadakampyajuuyamadhabahu,malimbukoya mazao,kwaBwana,ndamang'ombenambuzinakondoo juuyamadhabahukamasadakayakuteketezwakwa Bwana;sadakazaozamatundanasadakazaozakinywaji akazitoajuuyamadhabahupamojanaubani.

3BwanaakamtokeaAbramu,akamwambia,Mimini MunguMwenyezi;jikubalimbelezangu,ukawemkamilifu 4Naminitafanyaaganolangukatiyangunawewe,nami nitakuzidishasana

5Abramuakaangukakifudifudi,Munguakasemanaye, akasema, 6Tazama,amriyanguikopamojanawe, Naweutakuwababawamataifamengi.

7WalajinalakohalitaitwatenaAbramu, Lakinijinalakotangusasa,hatamilele,litakuwaIbrahimu Kwamaananimekufanyauwebabawamataifamengi 8Naminitakufanyauwemkuusana, Naminitakufanyakuwamataifa, Nawafalmewatatokakwako

9Naminitalithibitishaaganolangukatiyangunawewe,na uzaowakobaadayako,katikavizazivyaovyote,kuwa aganolamilele,iliniweMunguwako,nawauzaowako baadayako

10Naminitakupawewenauzaowakobaadayakonchiile uliyokaaugenini,nchiyaKanaani,upatekuimilikimilele, naminitakuwaMunguwao

11BwanaakamwambiaIbrahimu,Nawe,lishikeagano langu,wewenauzaowakobaadayako;mkatahirikila mwanamumemiongonimwenu,nakutahirigovizenu;na itakuwaisharayaaganolamilelekatiyangunaninyi.

12Namtotosikuyananemtamtahiri,kilamwanamume katikavizazivyenu,kilamtualiyezaliwanyumbani,au mliyemnunuakwafedhakutokakwamgeniyeyote, ambayemmemnunuaambayesiwauzaowako.

13Mzaliwawanyumbanimwakohakikaatatahiriwa,na haouliowanunuakwapesawatatahiriwa;naaganolangu litakuwakatikamwiliwako,kuwaamriyamilele

14Namwanamumeasiyetahiriwa,ambayehajatahiriwa katikanyamayagovilakesikuyanane,mtuhuyo atakatiliwambalinawatuwake,kwasababuamevunja aganolangu

15MunguakamwambiaIbrahimu,KuhusuSaraimkeo, jinalakehalitaitwatenaSarai,balijinalakelitakuwaSara 16Naminitambariki,nakukupamwanakwake,nami nitambariki,nayeatakuwataifa,nawafalmewamataifa watatokakwake

17Ibrahimuakaangukakifudifudi,akafurahi,akasema moyonimwake,Je,mtuwamiakamiaatazaliwamwana, naSara,mwenyemiakatisini,atazaa?

18IbrahimuakamwambiaMungu,LaitiIshmaeliangeishi mbeleyako!

19Munguakasema,Naam,naSaranayeatakuzaliamwana, naweutamwitajinalakeIsaka;naminitafanyaaganolangu nayeimara,aganolamilele,nakwauzaowakebaadayake.

20NakuhusuIshmaelipianimekusikia,naminitambariki, nakumfanyamtumkuu,nakumzidishasana,nayeatazaa wakuukuminawawili,naminitamfanyakuwataifakubwa.

21LakiniaganolangunitalifanyaimaranaIsaka,ambaye Saraatakuzalia,sikuhizi,mwakaujao

22Akaachakusemanaye,Munguakapandajuukutoka kwaIbrahimu

23IbrahimuakafanyakamaMungualivyomwambia, akamtwaaIshmaelimwanawe,nawotewaliozaliwa nyumbanimwake,nawotealiowanunuakwafedhazake, kilamwanamumenyumbanimwake,akawatahirinyamaya magoviyao.

24Ibrahimuakatahiriwasikuhiyohiyo,nawanaumewote wanyumbayake,nawaliozaliwanyumbanimwake,na wotealiowanunuakwafedhakutokakwawanawawageni, wakatahiriwapamojanaye

25Sheriahiinikwavizazivyotemilele,nahakunatohara yasikuhizo,walahakunakuachwakwasikumojakatiya sikunane;kwaniniamriyamilele,iliyoamriwana kuandikwakwenyembaozambinguni.

26Nakilamtualiyezaliwa,ambayenyamayagovilake haijatahiriwasikuyanane,siwawatotowaaganoambalo BwanaalifanyanaIbrahimu,baliniwawatotowa uharibifu;walahakuna,zaidiyahayo,isharayoyotejuu yakekwambayeyeniwaBwana,lakini(amekusudiwa) kuangamizwanakuuawakutokaduniani,nakung'olewa kutokaduniani,kwamaanaamevunjaaganolaBwana Munguwetu

27Kwamaanamalaikawotewauweponamalaikawote wautakasowameumbwahivyotangusikuyakuumbwa kwao,nambeleyamalaikawauweponamalaikawa utakasoamewatakasaIsraeli,iliwawepamojanayena pamojanamalaikazakewatakatifu

28NaweuwaamuruwanawaIsraeli,nawaiacheisharaya aganohilikwavizazivyaovyote,iweamriyamilele,wala hawatang'olewakutokakatikanchi

29Kwamaanaamrihiiimeamriwakuwaagano,ili waitunzemilelekatiyawanawaIsraeliwote.

30KwaIshmaelinawanawenanduguzakenaEsau, Bwanahakuwafanyawamkaribie,walahakuwachaguakwa sababuwaoniwanawaIbrahimu,kwasababualiwajua, balialiwachaguaIsraelikuwawatuwake

31Akalitakasa,akalikusanyakutokamiongonimwa wanadamuwote;maanakunamataifamenginawatu wengi,nawoteniwake,najuuyayoteamewekaroho katikamamlakayakuwapotoshakutokakwake.

32LakinihakumteuamalaikaaurohoyeyotejuuyaIsraeli, kwamaanaYeyepekeendiyemtawalawao,naye atawalindanakuwatakakutokakwamalaikazakenaroho zake,nakutokakwanguvuzakezoteiliawalindena kuwabariki,nakwambawawewakenaYeyeawewao tangusasamilele.

33NasasanawatangaziakwambawanawaIsraeli hawatashikaamrihii,walahawatawatahiriwanawao kulingananasheriahiiyote;kwamaanakatikamwiliwa kutahiriwakwaowataachakutahiriwahukukwawanawao, nawote,wanawaBeliari,watawaachawanawaowakiwa hawajatahiriwakamawalivyozaliwa.

34NaghadhabukuukutokakwaBwanaitakuwajuuya wanawaIsraeli,kwasababuwameachaaganolake,na kugeukakutokakwanenolake,nakutukananakukufuru, kwasababuhawazingatiiamriyasheriahii;kwamaana wamewatendeawashirikiwaokamaMataifa,ili waondolewenakung'olewakutokakatikanchi.Na hakutakuwanamsamahatenaaumsamahakwao[ilikuwe namsamahanamsamaha]kwaajiliyadhambiyoteya kosahililamilele.

SURAYA16

1NamwezimpyawannetulimtokeaIbrahimu,kwenye mwaloniwaMamre,tukazungumzanaye,tukamwambiaya kwambaSaramkeweatampamwana.

2NaSaraakacheka,kwamaanaalisikiakwambatulikuwa tumezungumzamanenohayanaIbrahimu,nasi tukamwonya,nayeakaogopa,naakakanakwamba hakuchekakwasababuyamanenohayo

3Nasitukamwambiajinalamwanawe,kamajinalake lilivyoamriwanakuandikwakatikambaozambinguni (yaani)Isaka,

4Na(kwamba)tutakapomrudiakwawakatiuliowekwa, angekuwaamechukuamimbayamwana

5NakatikamwezihuuBwanaalitekelezahukumuzake juuyaSodoma,naGomora,naSeboimu,naeneolotela Yordani,nayeakawateketezakwamotonakiberiti, akawaangamizahataleo,kamavilenilivyokujulisha matendoyaoyote,yakwambaniwaovunawenyedhambi nyingi,nakwambawanajitiaunajisinakufanyauasherati katikamiiliyao,nakufanyauchafuduniani

6Na,vivyohivyo,Munguatatekelezahukumujuuya maeneoambayowamefanyakulingananauchafuwa Wasodoma,kamavilehukumuyaSodoma

7LakinitulimwokoaLutu;kwamaanaMungu alimkumbukaIbrahimu,akamtoakatikatiyamaangamizi

8Nayeyeyenabintizakewakatendadhambiduniani, ambayohaikuwahikutokeadunianitangusikuzaAdamu hadiwakatiwake;kwamaanahuyomtualilalanabinti zake.

9Na,tazama,iliamriwanakuchorwakuhusuuzaowake wote,kwenyembaozambinguni,kuwaondoana kuwang'oa,nakutekelezahukumujuuyaokamahukumu yaSodoma,nakuachauzaowowotewamwanadamu dunianisikuyahukumu

10MwezihuohuoIbrahimualitokaHebroni,akaondoka, akakaakatiyaKadeshinaShuri,katikamilimayaGerari 11Katikatiyamweziwatanoaliondokahuko,akakaa kwenyeKisimachaKiapo.

12Katikatiyamweziwasita,BwanaakamjiaSara, akamtendeakamaalivyosema,nayeakapatamimba 13Akazaamwanakatikamweziwatatu,nakatikatiya mwezi,wakatiambaoBwanaalikuwaamemwambia Ibrahimu,katikasikukuuyamalimbukoyamavuno,Isaka akazaliwa.

14Ibrahimuakamtahirimwanawesikuyanane;yeyendiye wakwanzakutahiriwakwamujibuwaaganolililoamriwa milele.

15Nakatikamwakawasitawajumalannetulimjia Ibrahimu,kwenyeKisimachaKiapo,nasitukamtokea [kamatulivyokuwatumemwambiaSarakwamba tunapaswakumrudia,nayeangepatamimbayamwana 16Tukarudimweziwasaba,tukamkutaSaraanamimba mbeleyetu]nasitukambariki,natukamjulishamamboyote yaliyoamriwakumhusu,kwambaasifehataatakapozaa wanasitazaidi,naawaonekablahajafa;bali(kwamba)jina lakenauzaowakeviitwekatikaIsaka:

17Na(kwamba)uzaowotewawanawewatakuwaMataifa, nawatahesabiwapamojanaMataifa;lakinikutokakwa wanawaIsakammojaaweuzaomtakatifu,wala asihesabiwemiongonimwaMataifa

18KwamaanaangekuwasehemuyaAliyeJuuZaidi,na uzaowakewoteulikuwaumeangukakatikamilkiya Mungu,iliiwekwaBwanawatukwaajiliyamilkiyake juuyamataifayote,nakwambaiweufalmenamakuhani nataifatakatifu.

19Nasitukaendazetu,tukamwambiaSarayote tuliyomwambia,naowotewawiliwakafurahikwafuraha kubwasana.

20AkamjengeaBwanamadhabahuhuko,aliyemwokoa,na kumfurahishakatikanchiyaugeniwake,akafanyasikukuu yafurahamwezihuukwasikusaba,karibunamadhabahu aliyoijengakwenyeKisimachaKiapo 21Nayeakajengavibandakwaajiliyakemwenyewena kwaajiliyawatumishiwakekatikasikukuuhii,naalikuwa wakwanzakusherehekeasikukuuyavibandaduniani

22Nakatikasikuhizosabaalitoasadakayakuteketezwa kwaBwanakilasiku,ng'ombewawiliwaume,nakondoo waumewawili,nakondoowaumesaba,nambuzimume mmoja,kuwasadakayadhambi,iliapatekujifanyia upatanishokwaajiliyakemwenyewe,nakwaajiliya wazaowake

23Na,kamasadakayashukrani,kondoowaumesaba,na wana-mbuzisaba,nakondoowaumesaba,nambuzi waumesaba,pamojanasadakazaozamatunda,nasadaka zaozakinywaji;akateketezamafutayakeyotejuuya

madhabahu,sadakailiyochaguliwakwaBwana,kuwa harufunzuriyakupendeza.

24Asubuhinajionialichomaubani,ubaninagalbena,na staki,nanardo,namanemane,viungo,nakostum;vyote hivisabaalivitoa,vikipondwa,vikichanganywapamoja katikasehemusawa(na)safi

25Akafanyasikukuuhiyokwasikusaba,akifurahikwa moyowakewotenakwarohoyakeyote,yeyenawote waliokuwamonyumbanimwake;walahapakuwanamgeni pamojanaye,walamtuyeyoteambayehakutahiriwa

26AkambarikiMuumbawakealiyemuumbakatikakizazi chake,kwamaanaalimwumbakulingananamapenziYake mema;kwamaanaalijuanakutambuakwambakutoka kwakekungetokeammeawahakikwavizazivyamilele, nakutokakwakembegutakatifu,iliiwekamaYeye aliyeumbavituvyote.

27Akabarikinakushangilia,naakaiitajinalasikukuuhii sikukuuyaBwana,furahainayompendezaMunguAliye JuuSana.

28Nasitukambarikimilele,nauzaowakewotebaadayake katikavizazivyotevyadunia,kwasababualisherehekea sikukuuhiikwawakatiwake,kulingananaushuhudawa mbaozambinguni

29Kwasababuhiiimeamriwajuuyambaozambinguni kuhusuIsraeli,kwambawataadhimishasikukuuyavibanda sikusabakwafuraha,katikamweziwasaba, itakayokubalikambelezaBwana;niamriyamilelekatika vizazivyaovyotekilamwaka.

30Nakwahilihakunakikomochasiku;kwaniimeamriwa milelekwaIsraelikwambawaiadhimishenakukaakatika vibanda,nakuwekatajizamauajuuyavichwavyao,na kuchukuamatawiyamajani,namitiyamierebikutoka kwenyekijito

31Ibrahimuakatwaamatawiyamitende,namatundaya mitimizuri,nakilasikuakazungukamadhabahunamatawi hayomarasabakwasikuasubuhi,akamsifuna kumshukuruMunguwakekwamamboyotekwafuraha.

SURAYA17

1NakatikamwakawakwanzawajumalatanoIsaka aliachishwakunyonyakatikayubilehii,[1982AM]na Ibrahimuakafanyakaramukubwakatikamweziwatatu, sikuambayomwanaweIsakaaliachishwakunyonya

2NaIshmaeli,mwanawaHajiri,Mmisri,alikuwambele yausowaIbrahimu,babayake,badalayake,naIbrahimu akafurahinakumtukuzaMungukwasababualikuwa amewaonawanawenahakuwaamekufabilawatoto.

3Akakumbukamanenoaliyokuwaamemwambiasikuile Lutualipotengananaye,akafurahikwasababuBwana alikuwaamempambegujuuyanchiilikuirithinchi,naye akambarikikwakinywachakechoteMuumbawavitu vyote

4SaraakamwonaIshmaeliakichezanakucheza,na Ibrahimuakifurahikwafurahakubwa,akamwoneawivu Ishmaeli,akamwambiaIbrahimu,Mfukuzemjakazihuyu namwanawe;maanamwanawamjakazihuyuhatarithi pamojanamwanangu,Isaka

5JambohilolilikuwabayamachonipaIbrahimu,kwa sababuyamjakaziwakenamwanawe,kwambaawafukuze mbalinaye

6MunguakamwambiaIbrahimu,Nenohililisiwegumu machonipako,kwaajiliyamtoto,nakwaajiliyamjakazi; katikayotealiyokuambiaSara,sikilizamanenoyake, uyafanye;kwamaanajinalakonauzaowakovitaitwa katikaIsaka.

7Lakinikuhusumwanawamjakazihuyunitamfanyakuwa taifakubwa,kwasababuametokakatikauzaowako 8Ibrahimuakaamkaasubuhinamapema,akatwaamkate nakiribachamaji,akaviwekamabeganimwaHajirina mtoto,akamruhusuaendezake

9Akaendazake,akatangatangakatikajangwalaBeersheba;majiyaliyokuwandaniyakiribayakaisha,namtoto akaonakiu,asiwezekuendelea,akaangukachini.

10Mamayakeakamchukuanakumtupachiniyamzeituni, akaendaakamketiakimkabili,umbaliwamtutuwaupinde; maanaalisema,Nisimwonemwananguakifa.Alipokuwa ameketi,alilia

11MalaikawaMungu,mmojawawatakatifu, akamwambia,“Kwaniniunalia,Hagari?Ondoka umchukuemtoto,umshikemkononimwako;kwamaana Munguamesikiasautiyako,nayeamemwonamtoto”

12Akafumbuamachoyake,akaonakisimachamaji, akaendaakajazachupayakemaji,akamnyweshamtoto wake;akaondoka,akaendazakekuelekeanyikayaParani 13Mtotoakakua,akawampigaupinde,naMungualikuwa pamojanaye,namamayakeakamtwaliamkekutoka miongonimwabintizaMisri 14Akamzaliamwana,akamwitajinalakeNebayothi, maanaalisema,Bwanaalikuwakaribunaminilipomwita

15Ikawakatikajumalasaba,katikamwakawakewa kwanza,[2003AM]katikamweziwakwanzakatikayubile hii,sikuyakuminambiliyamwezihuu,sautizilisikika mbingunikuhusuIbrahimu,kwambaalikuwamwaminifu katikayotealiyomwambia,nakwambaalimpendaBwana, nakwambakatikakiladhikialikuwamwaminifu 16NdipomkuuMastêmakajanakusemambelezaMungu, ‘Tazama,IbrahimuanampendaIsakamwanawe,naye anapendezwanayekulikovituvinginevyote;mwambie amtoekamasadakayakuteketezwajuuyamadhabahu, naweutaonakamaatafanyaamrihii,nautajuakamani mwaminifukatikakilakituunachomjaribu’

17NaBwanaalijuakwambaIbrahimualikuwamwaminifu katikamatesoyakeyote;kwanialikuwaamemjaribukatika nchiyakenakwanjaa,naalikuwaamemjaribukwautajiri wawafalme,naalikuwaamemjaributenakupitiamke wake,wakatialiponyakuliwa(kutokakwake),nakwa tohara;naalikuwaamemjaribukupitiaIshmaelinaHajiri, mjakaziwake,alipowafukuza.

18Nakatikakilakituambachoalikuwaamemjaribu, alionekanakuwamwaminifu,narohoyakehaikuwana subira,walahakuwamwepesiwakutenda;kwanialikuwa mwaminifunampendaBwana.

SURAYA18

1Munguakamwambia,Ibrahimu,Ibrahimu;nayeakasema, Tazama,(nikohapa).

2Akasema,Mchukuemwanaompendwa,umpendaye, Isaka,uendezakompakanchiyavilima,ukamtoesadaka juuyamlimammojawaponitakaokuonyesha.

3Akaamkaasubuhinamapema,akatandikapundawake, akawachukuavijanawakewawilipamojanaye,naIsaka mwanawe,akachanjakunizasadakayakuteketezwa, akaendamahalihaposikuyatatu,akaonamahalihapokwa mbali.

4Akafikakwenyekisimachamaji,akawaambiavijana wake,'Kaenihapanapunda,naminakijanatutakwenda (mbele),natutakapokwishakuabudututawarudiatena.'

5Akatwaakunizasadakayakuteketezwa,akamtwika Isakamwanawe,akachukuamotonakisumkononimwake, wakaendawotewawilipamojamahalipale

6Isakaakamwambiababayake,Baba!Nayeakasema, Mimihapa,mwanangu.Akamwambia,Tazamamoto,na kisu,nakuni;lakiniyukowapikondookwasadakaya kuteketezwa,baba?

7Akasema,‘Munguatajipatiakondookwaajiliyasadaka yakuteketezwa,mwanangu’Akakaribiamahalipamlima waMungu

8Akajengamadhabahu,akawekakunijuuyamadhabahu, akamfungaIsakamwanawe,akamwekajuuyakuni zilizokuwajuuyamadhabahu;akanyoshamkonowakeili achukuekisuiliamchinjeIsakamwanawe.

9Naminikasimamambeleyake,nambeleyamkuu Mastêmâ,naBwanaakasema,'Mwambieasimwekee kijanamkonowake,walaasimtendeechochote,kwamaana nimeonyeshakwambaanamwogopaBwana'

10Nikamwitakutokambinguni,nikamwambia,Ibrahimu, Ibrahimu;nayeakaingiwanahofu,akasema,Tazama, (nikohapa)

11Nikamwambia,Usimnyosheekijanamkonowako,wala usimtendeeneno;kwamaanasasanimeonyeshaya kwambaunamchaBwana,walahukunizuiliamwanao, mzaliwawakowakwanza,kutokakwangu

12NamkuuMastêmâaliaibishwa;naIbrahimuakainua machoyakenakutazama,natazama,kondoomume amekamatwakwapembezake,naIbrahimuakaenda akamchukuakondoomumenakumtoakamasadakaya kuteketezwabadalayamwanawe

13Ibrahimuakapaitamahalipale,Bwanaameona;ndiyo maanahusemwakatikamlimaBwanaameona,yaani, MlimaSayuni

14BwanaakamwitaIbrahimukwajinalakemarayapili kutokambinguni,alipotufanyatuonekanetukizungumza nayekwajinalaBwana

15Akasema,Nimeapakwanafsiyangu,asemaBwana, Kwakuwaumefanyajambohili,walahukunizuilia mwanao,mwanaompendwa,yakwambakatikakubariki nitakubariki,nakatikakuzidishanitauzidishauzaowako, kamanyotazambinguni,nakamamchangauliokopwani; nauzaowakoutairithimijiyaaduizake, 16Nakatikauzaowakomataifayoteyadunia yatabarikiwa;kwasababuumetiisautiyangu,nami nimewaonyeshawoteyakuwawewenimwaminifu kwangukatikayoteniliyokuambia,Enendakwaamani 17Ibrahimuakaendakwavijanawake,naowakaondoka, wakaendapamojampakaBeer-sheba;nayeIbrahimu[2010 AM]akakaakaribunaKisimachaKiapo.

18Akafanyasikukuuhiikilamwaka,sikusabakwafuraha, akaiitasikukuuyaBwanakulingananasikusaba alizokwendanakurudikwaamani.

19Nakwahivyoimeamriwanakuandikwakwenyevibao vyambingunikuhusuIsraelinauzaowakekwamba wanapaswakuadhimishasikukuuhiikwasikusabakwa furahayasikukuu.

SURAYA19

1Ikawakatikamwakawakwanzawajumalakwanza, katikayubileyaarobaininambili,Ibrahimuakarudiakakaa mkabalanaHebroni,yaaniKiriath-arba,majumamawiliya miaka

2Nakatikamwakawakwanzawajumalatatulayubilehii sikuzamaishayakeSarazilitimia,akafahukoHebroni.

3Ibrahimuakaendakumlilianakumzika,nasitukamjaribu [kuona]kamarohoyakeilikuwamvumilivuna hakukasirikakwamanenoyakinywachake;naye alionekanamvumilivukatikahili,walahakufadhaika 4Kwanikwauvumilivuwarohoalizungumzanawanawa Hethi,iliwampemahalipakumzikamaitiwake.

5Bwanaakampaneemambeleyawotewaliomwona, akawasihiwanawaHethikwaupole,naowakampanchiya pangolawatuwawilimbeleyaMamre,yaaniHebroni, kwavipandemiannevyafedha

6Wakamsihiwakisema,Tutakupabure;lakinihakutaka kuichukuamikononimwaobure,kwamaanaalitoabeiya mahalihapo,pesazote,akainamambeleyaomarambili,na baadayahapoakamzikamaitiwakekatikapangolawatu wawili.

7SikuzotezamaishayaSarazilikuwamiakamiamojana ishirininasaba,yaani,yubilembili,namajumamanne,na mwakammoja;hizondizosikuzamiakayamaishayake Sara 8HilindilojaribiolakumiambaloIbrahimualijaribiwa, nayeakaonekanakuwamwaminifu,mwenyesubirarohoni.

9Nahakusemahatanenomojakuhusuuvumiuliokuwa nchinijinsiMungualivyosemakwambaatampayeyena uzaowakebaadayake,nayeakaombamahalihapopa kumzikamaitiwake;kwamaanaalipatikanakuwa mwaminifu,naakaandikwakwenyembaozambinguni kamarafikiwaMungu.

10NakatikamwakawakewanneakamtwaliaIsakamke mwanawe,jinalakeRebeka[2020AM][bintiyaBethueli, mwanawaNahori,nduguwaIbrahimu]dadayakeLabani, bintiwaBethueli;naBethuelialikuwamwanawaMelka, aliyekuwamkewaNahori,nduguwaIbrahimu 11Ibrahimuakajitwaliamkewatatu,jinalakeakiitwa Ketura,kutokamiongonimwabintizawatumishiwakewa nyumbani;maanaHajirialikuwaamekufakablayaSara. Akamzaliawanasita,Zimramu,naYokshani,naMedani, naMidiani,naIshbaki,naShua,katikamajumamawiliya miaka 12Ikawawikiyasita,mwakawapili,Rebekaakamzalia Isakawanawawili,YakobonaEsau 13Na[2046AM]Yakoboalikuwamtulaininamnyofu,na Esaualikuwamtumkali,mtuwanyikani,mwenyenywele nyingi,naYakoboaliishikatikamahema 14Vijanawakakua,Yakoboakajifunzakuandika;lakini Esauhakujifunza,kwasababualikuwamtuwaporinina mwindaji,naalijifunzavita,namatendoyakeyote yalikuwamakali.

15NaIbrahimualimpendaYakobo,lakiniIsakaalimpenda Esau.

16NaIbrahimualionamatendoyaEsau,naalijuakwamba jinalakenauzaowakevitaitwakatikaYakobo;naye akamwitaRebekanakutoaamrikuhusuYakobo,kwani alijuakwambayeye(pia)alimpendaYakobozaidikuliko Esau

17Akamwambia,Bintiyangu,mlindemwananguYakobo, maanaatakuwabadalayanguduniani,nakwabarakakati yawanadamu,nakwautukufuwauzaowotewaShemu 18KwamaananajuayakuwaBwanaatamchaguakuwa watuwakewaurithi,kulikomataifayoteyaliyojuuyauso wadunia.

19Natazama,IsakamwananguanampendaEsauzaidi kulikoYakobo,lakininaonakwambaunampendaYakobo kweli.

20Mzidishiefadhilizako,Namachoyakoyamtazamekwa upendo;Kwamaanaatakuwabarakakwetudunianitangu sasahatavizazivyotevyadunia.

21Mikonoyakonaiweimara,Namoyowakoufurahi katikamwanaoYakobo;Kwamaananimempendasana kulikowananguwote.Atabarikiwamilele,Nauzaowake utaijazaduniayote

22Kamamtuawezakuhesabumchangawadunia,uzao wakenaoutahesabiwa.

23NabarakazoteambazoBwanaamenibarikianauzao wanguzitakuwazaYakobonauzaowakemilele

24Nakatikauzaowakejinalangulitabarikiwa,najinala babazangu,Shemu,naNuhu,naHenoko,naMahalaleli, naEnoshi,naSethi,naAdamu

25Nahizizitatumikakuwekamisingiyambingu,na kuimarishadunia,nakufanyaupyamiangayoteiliyoko angani

26AkamwitaYakobombeleyaRebekamamayake, akambusu,akambariki,akasema,

27Yakobo,mwanangumpendwa,ambayerohoyangu inampenda,Munguakubarikikutokajuuyaanga,naakupe barakazotealizombarikiAdamu,naHenoko,naNuhu,na Shemu;namamboyotealiyoniambia,namamboyote aliyoahidikunipa,naakufanyeakushikamanenawena uzaowakomilele,kamasikuzambingujuuyanchi

28NaRohozaMastêmâhazitawatawalawewewalauzao wakoilikukugeuzakutokakwaBwana,ambayeniMungu wakotangusasamilele

29NaBwanaMunguawebabayako,nawewemzaliwawa kwanza,nakwawatumilele.

30Nendakwaamani,mwanangu’Nawotewawili wakatokapamojakutokakwaAbrahamu.

31RebekaalimpendaYakobokwamoyowakewotena kwarohoyakeyote,zaidisanakulikoEsau;lakiniIsaka alimpendaEsauzaidikulikoYakobo

SURAYA20

1Nakatikayubileyaarobaininambili,katikamwakawa kwanzawawikiyasaba,IbrahimualimwitaIshmaeli, [2052(2045?)AM]nawanawekuminawawili,naIsaka nawanawewawili,nawanasitawaKetura,nawanawao 2NaakawaamurukwambawaishikenjiayaBwana; kwambawatendehaki,nakupendanakilammojanajirani yake,nakutendahivimiongonimwawatuwote;kwamba

kilammojaaenendehivyokwaajiliyaokamakutenda hukumunahakiduniani.

3Kwambawawatahiriwanawao,kulingananaagano alilofanyanao,nawasigeukeupandewakuumeauwa kushotowanjiazoteambazoBwanaalituamuru;na kwambatujiepushenauasheratinauchafuwote,[na kuachananauasheratinauchafuwotemiongonimwetu]

4Nakamamwanamkeyeyoteaumsichanaakifanyauzinzi miongonimwenu,mchomenikwamoto,walamsifanye uzinzinayekwamachoyaonamioyoyao;walamsijitwalie wakekutokakwabintizaKanaani;kwamaanauzaowa Kanaaniutang'olewakutokakatikanchi

5Nayeakawaambiakuhusuhukumuyamajitu,nahukumu yaWasodoma,jinsiwalivyohukumiwakwasababuya uovuwao,nakufakwasababuyauasheratiwao,nauchafu wao,nauharibifuwapandezotembilikupitiauasherati.

6Jilindeninauasheratinauchafuwote,nauchafuwotewa dhambi,msijemkafanyajinaletukuwalaana,namaisha yenuyotekuwamzaha,nawanawenuwotekuangamizwa kwaupanga,nanyimkalaaniwakamaSodoma,namabaki yenuyotekamawanawaGomora

7Nawasihi,wanangu,mpendeniMunguwambinguni,na mshikamanenaamrizakezote;walamsiendekwakufuata sanamuzao,nauchafuwao;

8Walamsijifanyiemiunguyakusubuauyakuchonga; kwamaananiubatili,walahamnarohondaniyake;kwa maananikaziyamikonoyawanadamu,Nawote waitumainiohawaitumainiikitu.

9Msiwatumikie,walamsiwasujudie;Balimtumikieni MunguAliyeJuuSana,mkamsujudieYeyedaima; Mkamtumainieusowakesikuzote,Mkafanyeunyofuna hakimbelezake,Iliapatekupendezwananyinakuwapa rehemazake,Nakuwanyesheamvuaasubuhinajioni,Na kubarikikazizenuzotemlizozifanyajuuyanchi,Na kubarikimkatewenunamajiyenu,Nakubarikiuzaowa tumbolenu,nauzaowanchiyenu,Namakundiya ng'ombewenu,namakundiyakondoozenu.

10Nanyimtakuwabarakaduniani,namataifayoteya duniawatawatamani,nakuwabarikiwanawenukwajina langu,iliwabarikiwekamamiminilivyo.

11AkampaIshmaelinawanawe,nawanawaKetura, zawadi,akaziondoakwaIsakamwanawe,nayeakampa Isakamwanawekilakitu.

12Ishmaelinawanawe,nawanawaKeturanawanawao, wakaendapamoja,wakakaakutokaParanimpakakuingia Babeli,katikanchiyoteiliyoupandewamashariki kuelekeajangwa

13Nahawawakachanganyikana,namajinayaoyakaitwa Waarabu,naWaishmaeli

SURAYA21

1Ikawakatikamwakawasitawajumalasabalayubilehii, IbrahimuakamwitaIsakamwanawe,[2057(2050?)AM] akamwagiza,akisema,Miminimezeeka,walasijuisikuya kufakwangu,naminimejaasikuzangu

2Natazama,mimininaumriwamiakamiamojanasabini namitano,nakatikasikuzotezamaishayangu nimemkumbukaBwana,nakutafutakwamoyowangu wotekufanyamapenziYake,nakutembeakwaunyofu katikanjiaZakezote

3Nafsiyanguimechukiasanamu,<naminimewadharau walewanaozitumikia,naminimeutoamoyowangunaroho yangu>iliniwezekuangaliakufanyamapenziyaYeye aliyeniumba.

4KwamaanaYeyendiyeMungualiyehai,nayeni mtakatifunamwaminifu,nayenimwenyehakikuliko wote,walakwakehakunakukubalinafsi(zawanadamu) walakupokeazawadi;kwamaanaMungunimwenyehaki, nayehutekelezahukumujuuyawotewanaovunjaamri zakenakudharauaganolake

5Nawe,mwanangu,shikaamrizake,nahukumuzake,na hukumuzake;walausiendekwakufuatamachukizo,na sanamuzakuchonga,nasanamuzakusubu.

6Walamsiledamuyamnyamawalayang'ombe,walaya ndegeyeyotearukayeangani

7Nakamaukimchinjamnyamakamasadakayaamani inayokubalika,mchinjenakumwagadamuyakejuuya madhabahu,namafutayoteyasadakayatatolewajuuya madhabahupamojanaungamwembambanasadakaya ungailiyochanganywanamafuta,pamojanasadakayake yakinywaji,vyotevitatolewajuuyamadhabahuyasadaka yakuteketezwa;niharufunzurimbelezaBwana.

8Naweutayatoamafutayasadakayashukranijuuyamoto uliojuuyamadhabahu,namafutayaliyojuuyatumbo,na mafutayoteyaliyojuuyamatumbo,nafigombili,na mafutayoteyaliyojuuyake,najuuyaviunonaini,pamoja nafigo

9Nanyimtavitoahivivyoteviweharufunzurimbeleza Bwana,pamojanasadakayakeyaunga,nasadakayakeya kinywaji,viweharufunzuri,mkatewasadakakwaBwana 10Namlenyamayakesikuhiyonasikuyapili,walajua lisichwesikuyapilihadiitakapoliwa,walamsiache chochotekwasikuyatatu;kwamaanahaikubaliki[kwa maanahaikubaliki]walaisiliwetena,nawotewatakaokula watajileteadhambi;kwamaanahivindivyonilivyoiona imeandikwakatikavitabuvyababazangu,nakatika manenoyaHenoko,nakatikamanenoyaNuhu.

11Najuuyamatoleoyakoyoteutanyunyizachumvi,wala chumviyaaganoisipunguekatikamatoleoyakoyote mbelezaBwana.

12Nakuhusukunizadhabihu,jihadhariusiletekuni nyinginekwaajiliyamadhabahuzaidiyahizi:mberoshi, bay,lozi,mberoshi,pine,mwerezi,savini,mtini,mzeituni, manemane,laureli,naaspalathus

13Naainahizizakuniziwekwejuuyamadhabahuchini yadhabihu,kamazilezilizojaribiwakuhusumwonekano wake,nausiweke(juuyake)mbaoyoyoteiliyopasukaau nyeusi,(lakini)ngumunasafi,isiyonadosari,iliyokomaa nampya;nausiweke(juuyake)mbaozazamani,[kwa maanaharufuyakeimetoweka]kwamaanahakunaharufu tenandaniyakekamahapoawali

14Zaidiyaainahizizambaohakunanyingine utakayoweka(juuyamadhabahu),kwaniharufu imetawanyika,naharufuyakehaipandimbinguni

15Shikaamrihiinauifanye,mwanangu,iliuwemnyofu katikamatendoyakoyote

16Naweuwesafikilawakatimwilinimwako,naujioshe kwamajikablayakukaribiakutoasadakajuuya madhabahu,nauoshemikononamiguuyakokablaya kukaribiamadhabahu;naukiishakutoasadaka,oshatena mikononamiguuyako

17Waladamuisionekanejuuyakowalajuuyanguozako; jihadhari,mwanangu,nadamu;jihadharisana;ifunikekwa vumbi

18Walamsiledamuyoyotekwamaanahiyondiyonafsi; msiledamuyoyote.

19Walamsichukuezawadikwaajiliyadamuya mwanadamu,isijeikamwagwabilaadhabu,bilahukumu; kwaninidamuinayomwagwandiyoinayosababishadunia kutendadhambi,naduniahaiwezikusafishwakutokanana damuyamwanadamuisipokuwakwadamuyayeye aliyeimwaga

20Walausichukuezawadiwalazawadikwaajiliyadamu yamwanadamu;damukwaajiliyadamu,iliupate kukubaliwambelezaBwana,MunguAliyeJuuSana;kwa maanaYeyendiyeulinziwamema;nailiupatekulindwa nauovuwote,nailiakuokoenakilaainayakifo.

21Naona,mwanangu,Kwambamatendoyoteya wanadamunidhambinauovu,Namatendoyaoyoteni uchafunachukizonauchafu,Nahakunahakindaniyao.

22Jihadhari,usijeukatembeakatikanjiazao,ukatenda dhambiyamautimbelezaMunguAliyeJuuSana;La sivyoatakufichausowake,nakukurudishamikononimwa makosayako,nakukung'oakatikanchi,nauzaowakopia chiniyambingu;najinalakonauzaowakowataangamia katikaduniayote.

23Waachematendoyaoyotenauchafuwaowote,na washikeamriyaMunguAliyeJuuZaidi,nawafanye mapenziyakenawawewanyofukatikamamboyote.

24Nayeatakubarikikatikamatendoyakoyote,Na atachipushakutokakwakommeawahakikatikaduniayote, katikavizazivyotevyadunia;Najinalangunajinalako halitasahaulikachiniyambingumilele

25Nenda,mwanangukwaamaniMunguAliyeJuuZaidi, MunguwangunaMunguwako,akuimarishekufanya mapenziYake,Naawabarikiwazaowakowotenamabaki yawazaowakokwavizazivyotehatamilele,kwabaraka zotezahaki,Iliuwebarakajuuyaduniayote.

26Akatokakwakeakifurahi

SURAYA22

1Ikawakatikajumalakwanzalayubileyaarobaininanne, mwakawapili,yaani,mwakaambaoIbrahimualikufa, IsakanaIshmaeliwalitokaKisimachaKiapokusherehekea sikukuuyamajuma-yaani,sikukuuyamatundayakwanza yamavuno-kwaIbrahimu,babayao,naIbrahimu akafurahikwasababuwanawewawiliwalikuwawamefika 2KwamaanaIsakaalikuwanamalinyingihukoBeersheba,naIsakaalikuwanadesturiyakwendakuzionamali zakenakurudikwababayake

3IkawasikuhizoIshmaeliakaendakumwonababayake, naowotewawiliwakakusanyikapamoja,Isakaakatoa sadakayakuteketezwa,akaitoajuuyamadhabahuyababa yakealiyoifanyahukoHebroni

4Akatoasadakayashukrani,akafanyakaramuyafuraha mbeleyaIshmaeli,nduguyake;Rebekaakatengeneza mikatemipyakutokakwanafakampya,akampaYakobo, mwanawe,iliamleteeIbrahimu,babayake,kutokakwa malimbukoyanchi,ilialenakumbarikiMuumbawavitu vyotekablahajafa.

5NaIsakapia,kwamkonowaYakobo,alimpelekea Ibrahimusadakaborayashukrani,iliapatekulanakunywa. 6Akala,akanywa,akamhimidiMunguAliyeJuuSana, aliyeumbambingunanchi,aliyeviumbavituvyotevinono vyadunia,akawapawanadamu,iliwalenakunywana kumhimidiMuumbawao

7Nasasanakushukuru,Munguwangu,kwakuwa umenionyeshaleo;tazama,miminimwenyeumriwa miakamiamojanasitininamitano,mzeenamwenye kujawanasiku,nasikuzanguzotezimekuwazaamani kwangu

8Upangawaaduihaujanishindakatikayoteuliyonipa miminawatotowangusikuzotezamaishayanguhataleo.

9Munguwangu,rehemayakonaamaniyakoiwejuuya mtumishiwako,najuuyauzaowawanawe,iliwawe kwakotaifateulenaurithikutokamiongonimwamataifa yoteyaduniatangusasahatasikuzotezavizazivyadunia, hatamilelenamilele

10AkamwitaYakobo,akamwambia,MwananguYakobo, Munguwayoteakubariki,naakuimarishekutendahaki,na mapenziyakembelezake,nayeakuchaguewewenauzao wako,ilimpatekuwawatukwaurithiwake,sawasawana mapenziyakemilele

11Nawewe,mwanangu,Yakobo,njookaribuunibusu’ Akamkaribianakumbusu,akasema,‘MwananguYakobo naabarikiwe,nawanawotewaMunguAliyeJuuZaidi, hatamilelenamileleMunguakupeuzaowahaki;Na baadhiyawanawakoawatakasekatikatiyaduniayote; Mataifanayakutumikie,Namataifayoteyainamembele yauzaowako’

12Uwehodarimbeleyawanadamu,Nautumiemamlaka juuyauzaowotewaSethi,ndiponjiazakonanjiazawana wakozitahesabiwahaki,Iliwapatekuwataifatakatifu 13MunguAliyeJuuZaidiakupebarakazote,ambazo amenibarikinazo,NaambazoaliwabarikiNuhunaAdamu; Zikaejuuyakichwakitakatifuchauzaowakokizazibaada yakizazimilele.

14Naakutakasenauovuwotenauchafu,Upate kusamehewamakosayoteuliyoyafanyabilakujuaNa akuimarishe,nakukubariki.Naupatekuirithiduniayote, 15Naafanyeupyaaganolakenawe,iliuwekwaketaifala urithiwakemilele,nayeawekwakonakwauzaowako Mungukatikakwelinahakisikuzotezadunia.

16Nawewe,mwananguYakobo,kumbukamanenoyangu, NauzishikeamrizaIbrahimu,babayako:Jitengena mataifa,Nausilepamojanao;Walausifanyesawasawana matendoyao,Walausiwemshirikawao;Kwamaana matendoyaonimachafu,NanjiazaozoteniUchafuna chukizonauchafu

17Hutoadhabihuzaokwawafu,Nahuabudupepowabaya, Nahulajuuyamakaburi,Nakazizaozoteniubatilina ubatili.

18Hawanamoyowakuelewa,walamachoyaohayaoni matendoyao,najinsiwanavyokoseawakiambiakipande chamti,WewendiweMunguwangu,najiwe,Wewe ndiweBwanawangu,namwokoziwangu

19Nawewe,mwananguYakobo,MunguAliyeJuuZaidi akusaidie,naMunguwambinguniakubariki,naakuondoe katikauchafuwaonakatikamakosayaoyote

20Jihadhari,Yakobomwanangu,usijitwaliemkekutoka kwauzaowowotewabintizaKanaani;kwamaanauzao wakewoteutang'olewakutokaduniani

21Kwani,kwasababuyakosalaHamu,Kanaanialikosea, Nauzaowakewoteutaangamizwakutokadunianina mabakiyakeyote,Nahakunaatakayetokakwake atakayeokolewasikuyahukumu

22Nakuhusuwotewanaoabudusanamunawatu wasiomchaMungu

(a)Hakutakuwanatumainikwaokatikanchiyawaliohai; (b)Walahakutakuwanakumbukumbulaoduniani; (c)Kwamaanawatashukampakakuzimu, (d)Naowatakwendamahalipahukumu, KamavilewatotowaSodomawalivyoondolewaduniani, ndivyowalewotewanaoabudusanamu watakavyoondolewa.

23Usiogope,mwananguYakobo,Walausifadhaike,Ee mwanawaIbrahimu:MunguAliyeJuuZaidiakulindena uharibifu,Naakuokoenanjiazotezaupotovu.

24Nyumbahiinimeijengakwaajiliyangumwenyeweili niiwekejinalangujuuyakeduniani;[umepewawewena uzaowakomilele],nayoitaitwanyumbayaIbrahimu; umepewawewenauzaowakomilele;kwamaanawewe utalijenganyumbayangunakulithibitishajinalangumbele zaMungumilele;uzaowakonajinalakolitadumukatika vizazivyotevyadunia

25Akaachakumwamurunakumbariki

26Naowawiliwakalalapamojakitandani,nayeYakobo akalalakifuanimwaIbrahimu,babayakebabayake, akambusumarasaba,naupendowakenamoyowake ukamfurahia.

27Akambarikikwamoyowakewote,akasema,Mungu AliyeJuuSana,Munguwavyote,naMuumbawavyote, aliyenitoakutokaUruwaWakaldayo,ilianipenchihii niirithimilele,nailinipatekuanzishauzaomtakatifuabarikiweAliyeJuuSanamilele

28AkambarikiYakobo,akasema,Mwanangu,ambayekwa moyowanguwotenamapenziyanguyoteninamfurahia, Neemayakonarehemazakozimwinueyeyenauzaowake milele.

29Walausimwache,walausimdharautangusasahatasiku zamilele,namachoyakoyafumbuliwejuuyakenajuuya uzaowake,upatekumlinda,nakumbariki,nakumtakasa kamataifakwaajiliyaurithiwako;

30Naumbarikikwabarakazakozotetangusasahadisiku zotezamilele,naufanyeupyaaganolakonaneemayako pamojanayenauzaowakekulingananaradhiyakoyote njemakwavizazivyotevyadunia.

SURAYA23

1AkawekavidoleviwilivyaYakobomachonipake, akamtukuzaMunguwamiungu,akafunikausowake, akainyooshamiguuyake,akalalausingiziwamilele, akakusanywakwababazake

2NalichayahayayoteYakoboalikuwaamelalakifuani mwake,walahakujuakwambaIbrahimu,babayakebaba yake,alikuwaamekufa

3Yakoboakaamkakutokausingizini,natazama,Ibrahimu alikuwabaridikamabarafu,akasema,'Baba,baba';lakini

hapakuwanamtualiyesema,nayealijuakwambaalikuwa amekufa.

4Akainukakutokakifuanimwake,akakimbia,akampasha Rebekamamayakehabari;RebekaakaendakwaIsaka usiku,akampashahabari;naowakaendapamoja,na Yakobopamojanao,nataamkononimwake,nao walipoingiandani,wakamkutaIbrahimuamelalaamekufa 5Isakaakaangukakifudifudichababayake,akaliana kumbusu

6SautizikasikikakatikanyumbayaIbrahimu,naIshmaeli mwanaweakaondoka,akaendakwaIbrahimubabayake, akamliliaIbrahimubabayake,yeyenanyumbayoteya Ibrahimu,naowakaliakwakiliokikubwa.

7NawanaweIsakanaIshmaeliwakamzikakatikapangola watuwawili,karibunaSaramkewe,naowakamliliasiku arobaini,watuwotewanyumbanimwake,naIsakana Ishmaeli,nawanawaowote,nawanawotewaKetura mahalipao;nasikuzakuombolezakwaajiliyaIbrahimu zikaisha.

8Nayeakaishiyubiletatunamajumamanneyamiaka, miakamiamojanasabininamitano,naakatimizasikuza maishayake,akiwamzeenamwenyekushibasiku.

9Kwamaanasikuzamababu,zamaishayao,zilikuwa yubilekuminatisa;nabaadayaGharikawalianzakukua chiniyayubilekuminatisa,nakupunguakwayubile,na kuzeekaharaka,nakushibasikuzaokwasababuyadhiki nyinginauovuwanjiazao,isipokuwaIbrahimu

10KwamaanaIbrahimualikuwamkamilifukatika matendoyakeyotekwaBwana,namwenyekupendeza katikahakisikuzotezamaishayake;natazama, hakukamilishayubilennekatikamaishayake,alipokuwa mzeekwasababuyauovu,naalikuwaameshibasikuzake 11Navizazivyotevitakavyotokeakuanziawakatihuuhadi sikuyahukumukuuvitazeekaharaka,kablaya kukamilishayubilembili,namaarifayaoyatawaachakwa sababuyauzeewaoNchimaarifayaoyoteyatatoweka] 12Nakatikasikuhizo,mtuakiishiyubilenanusuya miaka,watasemakumhusu,'Ameishimudamrefu,na sehemukubwayasikuzakenimaumivunahuzuninadhiki, walahakunaamani.'

13Kwamaanamsibahufuatamsiba,najerahajuuya jeraha,nadhikijuuyadhiki,nahabarimbayajuuyahabari mbaya,naugonjwajuuyaugonjwa,nahukumuzote mbayakamahizi,mojakwamoja,ugonjwanakupinduliwa, nathelujinabaridinabarafu,nahoma,nabaridi,nakifafa, nanjaa,nakifo,naupanga,nautumwa,nakilaainaya misibanamaumivu

14Nahayayoteyatatokeakwakizazikibaya,kinachoasi duniani:matendoyaoniuchafunauasherati,nauchafuna machukizo

15Ndipowatasema,'Sikuzamababuzilikuwanyingi (hata),hatamiakaelfu,nazilikuwanzuri;lakinitazama, sikuzamaishayetu,ikiwamtuameishimiakamingi,ni miakasitininakumi,na,ikiwaananguvu,miakasitini,na hizonimbaya,nahakunaamanikatikasikuzakizazihiki kibaya'

16Nakatikakizazihichowanawatawathibitishiababazao nawazeewaokwaajiliyadhambinauovu,nakwa manenoyavinywavyaonamaovumakubwawanayotenda, nakwaajiliyakuachakwaoaganoambaloBwanaalifanya katiyaonaYeye,kwambawatunzenakufanyaamrizake

zotenahukumuzakenasheriazakezote,bilakugeuka upandewakuliaauwakushoto.

17Kwamaanawotewametendamaovu,nakilakinywa hunenamaovunakazizaozoteniuchafunachukizo,na njiazaozoteniuchafu,uchafunauharibifu.

18Tazamaduniaitaharibiwakwasababuyakazizaozote, nahakutakuwanambeguyamzabibu,walamafuta;kwani kazizaohazinauaminifukabisa,naowotewataangamia pamoja,wanyamawakufugwanang'ombenandege,na samakiwotewabaharini,kwasababuyawanadamu

19Naowatagombanawaokwawao,vijananawazee,na wazeenavijana,maskininamatajiri,maskininawakubwa, namaskininamkuu,kwasababuyasherianaagano;kwa maanawamesahauamri,naagano,nasikukuu,namiezi,na Sabato,nayubile,nahukumuzote

20Naowatasimamawakiwanapindenapanganavitaili kuwarudishanjiani;lakinihawatarudihadidamunyingi imwagikeduniani,mmojabaadayamwingine

21Nawalewaliookokahawatarudikutokakatikauovu waonakuifuatanjiayahaki,baliwotewatajitukuzakwa udanganyifunautajiri,ilikilammojawaoachukueyoteya jiraniyake,naowataitajinakuu,lakinisikwakweliwala sikwahaki,naowatachafuapatakatifupapatakatifukwa uchafuwaonauchafuwao

22Naadhabukubwaitawapatamatendoyakizazihiki kutokakwaBwana,nayeatawatoawauawekwaupangana hukumunautumwa,nakutekwanyaranakuliwa

23NayeatawaamshadhidiyaowenyedhambiwaMataifa, ambaohawanahurumawalahuruma,naambao hawatamjalimtuyeyote,mzeewalakijana,walamtu yeyote,kwamaanawaoniwaovuzaidinawenyenguvu kutendamaovukulikowanadamuwoteNaowatatumia udhalimudhidiyaIsraelinauasidhidiyaYakobo,na damunyingiitamwagwajuuyanchi,walahakutakuwana mtuwakukusanyawalamtuwakuzika

24Katikasikuhizowatapigakelele,nakuitanakuombaili waokolewekutokamikononimwawenyedhambi,Mataifa; lakinihakunaatakayeokolewa

25Navichwavyawatotovitakuwavyeupenanywele zenyemvi,Namtotowamajumamatatuataonekanamzee kamamtuwamiakamiamoja,Nakimochaokitaharibiwa nadhikinaukandamizaji

26Nakatikasikuhizowatotowataanzakujifunzasheria, nakutafutaamri,nakurudikwenyenjiayahaki

27Nasikuzitaanzakuongezekanakuongezekamiongoni mwahaowanawawatu,Hadisikuzaozitakapokaribia miakaelfumojaNaidadikubwayamiakakuliko(kabla) ilikuwaidadiyasiku.

28Walahakutakuwanamzeewalamtuasiyeridhikana sikuzake,Kwamaanawotewatakuwa(kama)watotona vijana

29Nasikuzaozotewatakamilishanakuishikwaamanina furaha,NahakutakuwanaShetaniwalamharibifuyeyote mwovu;Kwamaanasikuzaozotezitakuwasikuzabaraka nauponyaji

30WakatihuoBwanaatawaponyawatumishiwake,nao watasimamanakuonaamanikubwa,nakuwafukuzaadui zaoNawenyehakiwataonanakushukuru,nakushangilia kwafurahamilelenamilele,nawataonahukumuzaozote nalaanazaozotejuuyaaduizao.

31Namifupayaoitapumzikakatikanchi,Narohozao zitafurahisana;NaowatajuayakuwaBwanandiye afanyayehukumu,Nakuwahurumiamamianamaelfu,na wotewampendao.

32Nawewe,Musa,andikamanenohaya;kwanindivyo yalivyoandikwa,nayoyanaandikwajuuyambaoza mbingunikamaushuhudakwavizazihatamilele

SURAYA24

1IkawabaadayakifochaIbrahimu,Bwanaakambariki Isakamwanawe,nayeakaondokaHebroni,akaendaakakaa kwenyeKisimachaMaonokatikamwakawakwanzawa jumalatatu[2073AM]layubilehii,miakasaba

2Katikamwakawakwanzawawikiyanne,njaailianza katikanchi,[2080AM]zaidiyanjaayakwanza iliyokuwakosikuzaIbrahimu

3Yakoboakapikamchuziwadengu,Esauakajakutoka shambaniakiwananjaa.AkamwambiaYakobonduguye, NipemchuzihuumwekunduYakoboakamwambia, Niuziehakiyakoyamzaliwawakwanza,naminitakupa mkate,napiamchuzihuuwadengu.

4Esauakasemamoyonimwake,Miminitakufa,hakihiiya mzaliwawakwanzainafaidaganikwangu?

5AkamwambiaYakobo,“Nitakupa.”Yakoboakasema, “Niapieleo,”nayeakamwapia

6YakoboakampaEsaunduguyemkatenamchuzi,naye akalahataakashiba,Esauakaidharauhakiyakeyamzaliwa wakwanza;kwasababuhiyoEsaualiitwaEdomu,kwa sababuyachakulachekundualichompaYakobokwaajili yahakiyakeyamzaliwawakwanza.

7Yakoboakawamkubwa,naEsauakashushwakutoka katikautukufuwake

8Njaaikawajuuyanchi,Isakaakaondoka,aendeMisri mwakawapiliwajumahilo,akaendakwamfalmewa WafilistihukoGerari,kwaAbimeleki

9Bwanaakamtokea,akamwambia,Usishukekwenda Misri;kaakatikanchinitakayokuambia,ukaeugenini katikanchihii,naminitakuwapamojanawenakukubariki 10Kwamaananitakupawewenauzaowakonchihiiyote, naminitatimizakiapochangunilichomwapiaIbrahimu babayako,naminitauzidishauzaowakokamanyotaza mbinguni,naminitawapauzaowakonchihiiyote.

11Nakatikauzaowakomataifayoteyadunia yatabarikiwa;kwasababubabayakoalitiisautiyangu,na kuyashikamaagizoyangu,naamrizangu,nasheriazangu, nahukumuzangu,naaganolangu;basisasatiisautiyangu, ukaekatikanchihii.

12AkakaaGelarikwamajumamatatuyamiaka 13Abimelekiakaamurukumhusu,[2080-2101AM]na yotealiyokuwanayo,akisema,Mtuyeyoteatakayemgusa yeye,aukituchochotekilichochake,hakikayakeatakufa.

14IsakaakawananguvumiongonimwaWafilisti,akapata malinyingi,ng'ombe,kondoo,ngamia,punda,najamaa kubwa

15AkapandambegukatikanchiyaWafilisti,akavuna maramia;Isakaakawamkuusana,Wafilistiwakamwonea wivu

16Basivisimavyotewalivyochimbawatumishiwa IbrahimuwakatiwauhaiwaIbrahimu,Wafilistiwalikuwa

wamevifukia,wakavijazaudongobaadayakufakwake Ibrahimu.

17AbimelekiakamwambiaIsaka,“Tokakwetu,maana weweunanguvunyingikulikosisi.”Isakaakaondokahuko mwakawakwanzawajumalasaba,akakaakatika mabondeyaGerari

18Wakachimbatenavisimavyamajiambavyowatumishi waIbrahimu,babayake,walikuwawamechimba,ambavyo Wafilistiwalikuwawamevifungabaadayakifocha Ibrahimu,babayake;nayeakaviitamajinakamavile Ibrahimubabayakealivyoviita

19WatumishiwaIsakawakachimbakisimakatikabonde, wakapatamajiyauzima,nawachungajiwaGerari wakagombananawachungajiwaIsaka,wakisema,Maji hayaniyetuIsakaakakiitakisimahichoUpotovu,kwa sababuwalikuwawametupotosha.

20Wakachimbakisimachapili,wakagombanianahicho pia;akakiitauaduiAkaondokahukowakachimbakisima kingine,walahawakugombaniakwaajiliyahicho;akakiita jinalakeNafasiIsakaakasema,SasaBwanaametufanyia nafasi,nasitumeongezekakatikanchihii

21AkapandakutokahapohadiKisimachaKiapokatika mwakawakwanzawajumalakwanzakatika[2108AM] jubileiyaarobaininanne

22Bwanaakamtokeausikuule,mwezimpyawamweziwa kwanza,akamwambia,MiminiMunguwaIbrahimubaba yako;usiogope,maanamiminipopamojanawe,nami nitakubariki,nahakikanitauzidishauzaowakokama mchangawanchi,kwaajiliyaIbrahimumtumishiwangu

23Akajengamadhabahuhapo,ambayoIbrahimubaba yakealikuwaameijengahapokwanza,akaliitiajinala Bwana,akamtoleaMunguwaIbrahimubabayakedhabihu 24Naowakachimbakisimanawakapatamajiyaliyohai

25WatumishiwaIsakawakachimbakisimakingine,lakini hawakupatamaji,naowakaendawakamwambiaIsaka kwambahawakupatamajiIsakaakasema,“Nimewaapia Wafilistileo,najambohililimetufikia.”

26AkapaitamahalihapoKisimachaKiapo,kwasababu hapoalikuwaamemwapiaAbimeleki,naAhuzathirafiki yake,naFikolimkuuwajeshilake.

27Isakaakajuasikuhiyokwambaalikuwaamewaapiakwa kiapochakufanyaamaninao

28IsakaakawalaaniWafilistisikuhiyo,akasema,Wafilisti nawalaaniwehatasikuyaghadhabunahasirakutoka katikatiyamataifayote;Mungunaawafanyekuwa dhihaka,nalaana,nakituchaghadhabu,nahasira,katika mikonoyawenyedhambi,Mataifa,nakatikamikonoya Wakitimu.

29NayeyoteatakayeokokaupangawaaduinaKitimu, taifalenyehakinaliondolewekwahukumukutokachini yambingu;kwaniwatakuwaaduinaaduiwawatoto wangukatikavizazivyaovyoteduniani.

30Walahakunaatakayesaliakwao,walahatammoja atakayeokolewasikuyaghadhabuyahukumu;Kwamaana uzaowotewaWafilisti(wamehifadhiwa)utaangamizwa, nakung'olewanakufukuzwakutokaduniani,Wala hapatakuwanajinawalauzaotenakwahawaWakaftori juuyanchi

31Kwamaanaingawaatapandambinguni,atashushwa kutokahuko;Naingawaatajifanyakuwahodariduniani, ataburutwakutokahuko;Naingawaatajifichakatiya

mataifa,hatahukoatang'olewa;Naingawaatakujakuzimu, hukonakohukumuyakeitakuwakubwa;Walahukopia hatakuwanaamani

32Naakiendautumwani,kwamikonoyawale wanaomtafutarohoyakewatamwuanjiani,walajinawala uzaohautasaliakwakedunianikote;kwamaanaataondoka aendekwenyelaanayamilele

33Nahivindivyoilivyoandikwanakuchorwakumhusu kwenyembaozambinguni,ilikumfanyiasikuyahukumu, iliang'olewekutokaduniani

SURAYA25

1Nakatikamwakawapiliwajumahilikatikayubilehii, RebekaakamwitaYakobomwanawe,akamwambia[2109 AM],akisema,Mwanangu,usimtwaemkewabintiza Kanaani,kamaEsau,nduguyako,aliyemtwaliawake wawiliwabintizaKanaani,naowamenitiauchunguroho yangukwamatendoyaoyotemachafu;maanamatendo yaoyoteniuasheratinatamaa,walahakunahakikwao, kwamaanamatendoyaonimaovu

2Nami,mwanangu,nakupendasana,namoyowanguna mapenziyanguvinakubarikikilasaayamchananausiku

3Basisasa,mwanangu,sikilizasautiyangu,ukafanye mapenziyamamayako,walausijitwaliemkewabintiza nchihii,ilawanyumbayababayangu,nawajamaaya babayangutuUjitwaliemkewanyumbayababayangu, naMunguAliyeJuuZaidiatakubariki,nawatotowako watakuwakizazichenyehakinauzaomtakatifu

4KishaYakoboakamwambiaRebeka,mamayake, akamwambia,Tazama,mama,ninaumriwamajumatisa, walasijamjuamwanamkeyeyote,walasijajichumbiana mtuyeyote,walasijafikiriahatakujitwaliamkewabintiza Kanaani.

5Kwaninakumbuka,mama,manenoyaIbrahimu,baba yetu,kwanialiniamurunisimchukuemkewabintiza Kanaani,balinimchukuemkekutokakwauzaowa nyumbayababayangunakutokakwajamaazangu

6NimesikiahapoawalikwambaLabani,nduguyako, amewazaabinti,naminimeazimiamoyonimwaokuoamke miongonimwao

7Nakwasababuhiinimejilindarohonimwangudhidiya kutendadhambiaukupotoshwakatikanjiazanguzote katikasikuzotezamaishayangu;kwanikuhusutamaana uasherati,Ibrahimu,babayangu,alinipaamrinyingi

8Na,lichayayotealiyoniamuru,miakahiiishirinina miwilikakayanguamekuwaakigombananami,nakusema namimarakwamaranakusema:'Nduguyangu,mchukulie mkedadawawakezanguwawili';lakinimiminakataa kufanyakamaalivyofanya

9Naapambeleyako,mama,kwambasikuzotezamaisha yangusitajitwaliamkekutokakwabintizauzaowa Kanaani,walasitatendauovukamanduguyangu alivyofanya

10Usiogope,mama;uwenauhakikakwambanitafanya mapenziyakonakutembeakatikaunyofu,walasitapotosha njiazangumilele.

11Ndipoakainuausowakekuelekeambingunina kunyooshavidolevyamikonoyake,naakafunguakinywa chakenakumtukuzaMunguAliyeJuuZaidi,aliyeumba mbingunadunia,nayeakamshukurunakumsifu

12Akasema,“BwanaMunguahimidiwe,najinalake takatifulihimidiwemilelenamilele,aliyenipaYakobo kamamwanamtakatifunauzaomtakatifu;kwamaana yeyeniwako,nauzaowakeutakuwawakomilelenavizazi vyotehatamilele.”

13Mbariki,EeBwana,nauwekekinywanimwangu barakayahaki,ilinipatekumbariki

14Nasaahiyo,rohoyahakiiliposhukakinywanimwake, aliwekamikonoyakeyotemiwilijuuyakichwacha Yakobo,akasema:

15Umebarikiwa,BwanawahakinaMunguwamilele,Na akubarikizaidiyavizazivyotevyawanadamuAkupe, Mwanangu,njiayahaki,Nakuifunuahakikwauzaowako.

16Naawaongezewanawakokatikamaishayako,Na wainukekulingananahesabuyamieziyamwakaNawana waowawewenginawakubwakupitanyotazambinguni, Naidadiyaoiwekubwakulikomchangawabahari

17Naawapenchihiinzuri-kamaalivyosemaatampa Ibrahimunauzaowakebaadayakemilele-Nawaimiliki kamamilkiyaomilele

18Naminikuone(kuzaliwa)kwako,mwanangu,watoto waliobarikiwawakatiwamaishayangu,Nauzaowako woteuliobarikiwanamtakatifuuwe

19Nakamaulivyoburudisharohoyamamayakowakati wauhaiwake,Tumbolamamaaliyekuzaalitakubarikihivi, [Mapenziyangu]namatitiyanguyatakubarikiNakinywa changunaulimiwanguvinakusifusana

20Ongezekeninamtaeneaduniani,Nauzaowenu ukamilikekatikafurahayambingunaduniamilele;Na uzaowenuufurahi,Nakatikasikukuuyaamaniiwena amani.

21Najinalakonauzaowakovidumumilele,NaMungu AliyeJuuZaidiaweMunguwao,NaMunguwahakiakae nao,Napatakatifupakepajengwendaniyaomilelena milele

22Abarikiweakubarikiye,Nakilamwenyemwili akulaaniyekwauongo,naalaaniwe.

23Akambusu,akamwambia,‘Bwanawaulimwenguna akupendeKamamoyowamamayakonamapenziyake yanavyokufurahianakukubariki.’Akaachakubariki.

SURAYA26

1IkawakatikamwakawasabawajumahiliIsaka akamwitaEsau,mwanawemkubwa,akamwambia,Mimi nimzee[21:14AM],mwanangu,natazamamachoyangu yamefifiakwakuona,walasijuisikuyakufakwangu

2Basisasachukuasilahazakozakuwindapodolakona upindewako,uendeporini,uniwindenakunikamata (mwitu),mwanangu,ukanipikiechakulakitamu,kamavile rohoyanguipendavyo,unileteeilinile,narohoyangu ikubarikikablasijafa.

3LakiniRebekaalimsikiaIsakaakizungumzanaEsau

4Esauakatokamapemakwendanyikanikuwindana kukamatasamakinakumletanyumbanikwababayake

5RebekaakamwitaYakobo,mwanawe,akamwambia, Tazama,nimemsikiaIsaka,babayako,akimwambiaEsau, nduguyako,akisema,Niwinde,ukanipikienyamatamu, uniletee

6NitakulanakukubarikimbelezaBwanakablasijafa. Basisasa,mwanangu,sikilizasautiyangukatikahayo

ninayokuagizaEnendakundinimwakounileteewanambuziwawiliwazuri,naminitawaandaliababayako chakulakitamu,kamaapendavyo;naweumleteebabayako, ale,nakukubarikimbelezaBwanakablahajafa,nawe ubarikiwe.

7YakoboakamwambiaRebekamamayake,Mama, sitamnyimababayanguchochoteatakachokula,na kitakachompendeza;ilanaogopa,mamayangu,kwamba ataitambuasautiyangu,nakutakakunigusa

8Naweunajuayakuwamiminilaini,naEsau,ndugu yangu,ananywelenyingi,naminitaonekanambeleya machoyakekamamtendamabaya,nakufanyatendo ambalohakuniamuru,nayeatanighadhibikia,naminitaleta laanajuuyanguwalasibaraka

9Rebeka,mamayake,akamwambia,Laanayakonaiwe juuyangu,mwanangu,sikilizasautiyangutu.

10YakoboakaitiisautiyaRebeka,mamayake,akaenda akaletawana-mbuziwawiliwazuri,wanono,akawaleta kwamamayake;mamayakeakawaandalia~nyamatamu~ kamaalivyopenda

11RebekaakachukuamvuanzuriyaEsau,mwanawe mkubwa,aliyokuwanayonyumbani,akamvikaYakobo, mwanawemdogo,(nazo),akamvikangozizawana-mbuzi mikononimwakenasehemuzanjezashingoyake

12AkampaYakobomwanawenyamanamkatealiokuwa ameuandaa

13Yakoboakaingiakwababayake,akasema,Mimini mwanao;nimefanyakamaulivyoniambia;ondoka,ukae, ulekatikanilichokivua,baba,ilirohoyakoinibariki

14Isakaakamwambiamwanawe,“Mwanangu, umempatajeharakahivi?”

15Yakoboakasema,KwasababuBwana,Munguwako, ameniwezeshakupata

16Isakaakamwambia,Karibu,ilinikupapase,mwanangu, kamawewendiwemwananguEsau,aula

17YakoboakamkaribiaIsaka,babayake,naye akampapasa,akasema,SautinisautiyaYakobo,lakini mikononimikonoyaEsau

18walahakumtambua,kwasababuilikuwaniamrikutoka mbinguniyakuondoauwezowakewaufahamunaIsaka hakumtambua,kwamaanamikonoyakeilikuwananywele nyingikamayaEsaunduguyake,hivyoakambariki

19Akasema,WewendiwemwananguEsau?Akasema, MiminimwanaoAkasema,Nileteekaribunile ulichokivua,mwanangu,ilirohoyanguikubariki 20Akamleteakaribunaye,nayeakala,akamleteadivai, akanywa

21Isaka,babayake,akamwambia,Njookaribuunibusu, mwanangu

22AkamkaribiaakambusuAkasikiaharufuyamavazi yake,akambariki,akasema,Tazama,harufuyamwanangu nikamaharufuyashambaalilolibarikiBwana.

23Bwananaakupeumandewambinguni,naumandewa nchi,nawingiwanafakanamafuta;Mataifana wakutumikie,Namakabilayakusujudie

24Uwebwanajuuyanduguzako,nawanawamamayako nawakusujudie;nabarakazoteambazoBwana amenibarikia,naambazoIbrahimubabayangu amenibarikianazo;zipewewewenauzaowakomilele;na alaaniweakulaaniye,naabarikiweakubarikiye.

25IkawaIsakaalipokwishakumbarikiYakobomwanawe, naYakoboalipotokakwaIsakababayake,akajificha;na Esaunduguyeakarudikutokakuwindakwake

26Nayepiaakatengenezachakulakitamu,akamleteababa yake,akamwambiababayake,Babayangunaaondoke,ale mawindoyangu,ilirohoyakoinibariki

27Isaka,babayake,akamwuliza,Weweunani? Akamwambia,Miminimzaliwawakowakwanza, mwanaoEsau;nimefanyakamaulivyoniamuru

28Isakaakashangaasana,akasema,Ninanihuyu aliyewindanakukamata,nakuniletea,naminimekulayote kablahujajawewe,nikambariki;nayeatabarikiwa,yeyena uzaowakewotehatamilele.

29IkawaEsaualiposikiamanenoyaIsaka,babayake, akaliakwakiliokikubwanachauchungusana, akamwambiababaye,Nibarikimiminami,babayangu.

30Akamwambia,Nduguyakoamekujakwahila, akachukuabarakayakoAkasema,Sasanajuakwanini anaitwaYakobo;tazama,amenidanganyamarahizimbili; alichukuahakiyanguyamzaliwawakwanza,nasasa amechukuabarakayangu

31Akasema,Hukuniwekeabaraka,baba?Isakaakajibu, akamwambiaEsau,Tazama,nimemfanyaawebwanawako, nanduguzakewotenimempakuwawatumishiwake,nami nimemtianguvukwawingiwanafaka,nadivai,namafuta; naminikufanyieninisasa,mwanangu?

32EsauakamwambiaIsaka,babayake,Unabarakamoja tu,Eebaba?Unibarikimimi,mimipia,baba.

33EsauakapazasautiyakeakaliaIsakaakajibu, akamwambia,Tazama,makaoyakoyatakuwambalina umandewanchi,Nambalinaumandewambinguni unaotokajuu

34Nakwaupangawakoutaishi,Naweutamtumikiandugu yako;Naitakuwautakapokuwamkuu,Nakuiondoanira yakeshingonimwako,Utatendadhambikubwahatakufa, Nauzaowakoutang'olewakutokachiniyambingu

35EsauakamtishiaYakobokwasababuyabarakaambayo babayakealimbarikia,akasemamoyonimwake,Sikuza kuombolezababayanguzijesasa,ilinimwuenduguyangu Yakobo.

SURAYA27

1RebekaakaambiwamanenoyaEsau,mwanawemkubwa, katikandoto,nayeRebekaakatumamtukumwitaYakobo, mwanawemdogo, 2akamwambia,Tazama,Esaunduguyakoatalipizakisasi juuyakoiliakuue.

3Basisasa,mwanangu,sikilizasautiyangu,uondoke, ukimbilieLabani,nduguyangu,hukoHarani,ukaenaye kwasikuchache,hatahasirayanduguyakoitakapopungua, akakuondoleahasirayake,nakusahauyoteuliyoyatenda; ndiponitakapotumawatunikuletekutokahuko

4Yakoboakasema,“Siogopi;akitakakuniua,nitamuua”

5Lakiniakamwambia,Nisifiwenawananguwotewawili sikumoja

6YakoboakamwambiaRebekamamayake,Tazama, unajuayakuwababayanguamekuwamzee,haonikwa sababumachoyakeyamepofuka,naminikimwacha itakuwambayamachonipake,kwasababumimi humwachanakuondokakwako,nababayanguatakasirika,

naatanilaaniSitakwenda;atakaponituma,ndipo nitakapokwendatu.

7RebekaakamwambiaYakobo,Nitaingianizungumze naye,nayeatakuachauende.

8RebekaakaingianakumwambiaIsaka,“Ninachukia maishayangukwasababuyabintiwawiliwaHethi,ambao EsauamemchukuakuwawakezakeNaYakoboakichukua mkekutokamiongonimwabintizanchikamahawa,ni kwanininiendeleekuishi,kwasababubintizaKanaanini waovu?”

9IsakaakamwitaYakobo,akambariki,akamkemea, akamwambia,UsimtwaemkewabintiyeyotewaKanaani; 10Ondoka,uendeMesopotamia,nyumbanikwaBethueli, babayamamayako,ukajitwaliehukomkekutokakwa bintizaLabani,nduguyamamayako

11MunguMwenyeziakubariki,akuongeze,na kukuongeza,iliuwekundilamataifa,nakukupabarakaza babayanguIbrahimu,wewenauzaowakobaadayako, upatekuirithinchiyakukaakwakougenini,nanchiyote ambayoMungualimpaIbrahimu;enendazako,mwanangu, kwaamani

12BasiIsakaakampelekaYakobo,nayeakaenda Mesopotamia,kwaLabani,mwanawaBethueli,Mshami, nduguwaRebeka,mamayakeYakobo

13IkawaYakoboalipoinukakwendaMesopotamia,roho yaRebekaikamhuzunishamwanawe,nayeakalia

14IsakaakamwambiaRebeka,Dadayangu,usimlilie Yakobo,mwanangu;maanaanakwendakwaamani,naye atarudikwaamani

15MunguAliyeJuuZaidiatamlindanamabayayote,naye atakuwapamojanaye;kwamaanahatamwachasikuzake zote;

16Kwamaananajuakwambanjiazakezitafanikiwakatika mamboyotepopoteaendapo,hadiatakaporudikwetukwa amani,nasitutamwonaakiwanaamani

17Usimwogope,dadayangu,kwamaanayukokatikanjia iliyonyooka,nayenimtumkamilifu;nayenimwaminifu, hataangamiaUsilie

18IsakaakamfarijiRebekakwaajiliyaYakobomwanawe, akambariki.

19YakoboalitokaKisimachaKiapoilikwendaHarani katikamwakawakwanzawajumalapilikatikayubileya arobaininanne,akafikaLuzumilimani,yaaniBetheli,siku yamwezimpyawamweziwakwanzawajumahili,[21:15 AM]akafikamahalihapojioni,akageukakutokanjia iliyoelekeamagharibiyanjiausikuhuo;akalalahuko; maanajualilikuwalimetua

20Kishaakatwaajiwemojalamahalihapo,akaliweka chiniyamti,nayeakasafiripekeyake,akalala

21Akaotandotousikuule,natazama,ngazi imesimamishwajuuyanchi,nakilelechakekilifika mbinguni;natazama,malaikawaBwanawakapandana kushukajuuyake;natazama,Bwanaakasimamajuuyake 22AkamwambiaYakobo,akasema,MiminiBwana, MunguwaIbrahimu,babayako,naMunguwaIsaka;nchi hiiunayolalajuuyakenitakupawewenauzaowakobaada yako.

23Nauzaowakoutakuwakamamavumbiyanchi,nawe utaongezekaupandewamagharibinamashariki,upande wakaskazininakusini,nakatikawewenakatikauzao wakojamaazotezamataifawatabarikiwa

24Natazama,nitakuwapamojanawe,naminitakulinda kilauendako,naminitakurudishatenakatikanchihiikwa amani;kwamaanasitakuacha,hatanitakapofanyayote niliyokuambia.

25Yakoboakaamkausingizini,akasema,Hakikamahali hapaninyumbayaBwana,namisikujuaAkaogopa, akasema,Mahalihapanipakutisha,ambaposinyumba nyingineilayaMungu,nahilinilangolambinguni.

26Yakoboakaamkaasubuhinamapema,akachukuajiwe alilokuwaamewekachiniyakichwachake,akalisimamisha kamanguzo,akamiminamafutajuuyakeAkapaitamahali hapoBetheli;lakinijinalamahalihapohapokwanza lilikuwaLuzu.

27YakoboakawekanadhirikwaBwana,akisema,Ikiwa Bwanaatakuwapamojanami,akinilindakatikanjia niiendeayo,nakunipachakulanile,nanguonivae,nami nikirudinyumbanikwababayangukwaamani,ndipo BwanaatakuwaMunguwangu,najiwehili nililolisimamishakamanguzokamaisharamahalihapa, litakuwanyumbayaBwana,nakatikayoteutakayonipa, nitakupawewe,Munguwangu,sehemuyakumi

SURAYA28

1Akaendeleanasafariyake,akafikanchiyamashariki, kwaLabani,kakayakeRebeka,nayeakawapamojanaye, akamtumikiakwaajiliyaRaheli,bintiyake,jumamoja

2Ikawakatikamwakawakwanzawajumalatatu[21:22 AM]akamwambia,Nipemkewangu,ambaye nimekutumikiakwamiakasaba;Labaniakamwambia Yakobo,Nitakupamkeo.

3Labaniakafanyakaramu,akamchukuaLeabintiyake mkubwa,akampaYakoboawemkewake,akampaZilpa, mjakaziwake,awemjakaziwake;walaYakobohakujua, maanaalidhaniyakuwayeyeniRaheli

4Akaingiakwake,nayeakamwona,alikuwaLeaYakobo akamkasirikiaLabani,akamwambia,Mbonaumenitendea hivi?SikukutumikiakwaajiliyaRaheli,walasikwaajili yaLea?Mbonaumenitendeavibaya?

5Mchukuebintiyako,naminitaondoka,kwamaana umenitendeamabaya’KwamaanaYakoboalimpenda RahelikulikoLea;kwamaanamachoyaLeayalikuwa dhaifu,lakiniumbolakelilikuwazurisana;lakiniRaheli alikuwanamachomazurinaumbozurinalakupendeza sana

6LabaniakamwambiaYakobo,“Haifaikatikanchiyetu kumpamdogokablayamkubwa”Nasisawakufanyahivi; kwanihivindivyoilivyoamriwanakuandikwakatikambao zambinguni,kwambamtuyeyoteasimpebintiyake mdogokablayamkubwa;lakinimkubwa,mmojaampe kwanzanabaadayakemdogonamwanamume anayefanyahivyo,wanawekahatiadhidiyakembinguni, nahakunamwenyehakianayefanyajambohili,kwamaana tendohilinibayambelezaBwana

7NauwaagizewanawaIsraeliwasifanyejambohili; wasimchukuemdogowalakumtoamdogokabla hawajampamkubwa,kwaniniuovumkubwa.

8LabaniakamwambiaYakobo,Achasikusabazakaramu yahuyuzipite,naminitakupaRaheli,iliunitumikiemiaka sabamingine,iliupatekuwachungakondoozangukama ulivyofanyajumalililopita

9IkawasikuilesikusabazakaramuyaLeazilipotimia, LabaniakampaYakoboRaheli,iliamtumikiemiakasaba mingine,nayeakampaRaheliBilha,dadayakeZilpa,awe mjakaziwake.

10AkamtumikiaRahelikwamiakaminginesaba,maana Leaalikuwaamepewabure

11BwanaakafunguatumbolaLea,nayeakapatamimba, akamzaliaYakobomwana,akamwitajinalakeReubeni, sikuyakuminanneyamweziwatisa,mwakawakwanza wawikiyatatu[2122AM]

12LakinitumbolaRahelililikuwalimefungwa,kwa maanaBwanaalionakwambaLeaalichukiwanaRaheli alipendwa.

13YakoboakaingiatenakwaLea,nayeakapatamimba, akamzaliaYakobomwanawapili,akamwitajinalake Simeoni,sikuyaishirininamojayamweziwakumi,na mwakawatatuwajumahilo[2124AM]

14YakoboakaingiatenakwaLea,nayeakapatamimba, akamzaliamwanawatatu,akamwitajinalakeLawi,katika mwezimpyawamweziwakwanza,mwakawasitawa jumahili[2127AM]

15Yakoboakaingiakwaketena,nayeakapatamimba, akamzaliamwanawanne,akamwitajinalakeYuda,siku yakuminatanoyamweziwatatu,mwakawakwanzawa wikiyanne.[2129AM]

16Kwasababuyahayoyote,RahelialimwoneawivuLea, kwasababuhakuzaa;akamwambiaYakobo,Nipewatoto Yakoboakasema,Je,nimekunyimauzaowatumbolako? Je,nimekuacha?

17RahelialipoonakwambaLeaamemzaliaYakobowana wanne,Reubeni,Simeoni,Lawi,naYuda,akamwambia, UingiekwaBilha,mjakaziwangu,nayeatachukuamimba, anizaliemwana(AkampaBilha,mjakaziwake,awe mkewe).

18Akaingiakwake,nayeakapatamimba,akamzalia mwana,akamwitajinalakeDani,sikuyatisayamweziwa sita,katikamwakawasitawawikiyatatu.[2127AM]

19YakoboakaingiatenakwaBilhamarayapili,naye akapatamimba,akamzaliaYakobomwanamwinginewa kiume,RaheliakamwitajinalakeNaftali,sikuyatanoya mweziwasaba,mwakawapiliwawikiyanne[2130AM] 20Leaalipoonayakuwaamekuwatasanahazai, alimwoneawivuRaheli,nayeakampaYakobomjakazi wakeZilpaawemkewe,nayeakapatamimba,akazaa mwana,LeaakamwitajinalakeGadi,sikuyakumina mbiliyamweziwanane,mwakawatatuwawikiyanne. [2131AM]

21Akaingiakwaketena,nayeakapatamimba,akamzalia mwanawapili,LeaakamwitajinalakeAsheri,mweziwa piliwakuminamoja,mwakawatanowawikiyanne [2133AM]

22YakoboakaingiakwaLea,nayeakapatamimba,akazaa mwana,akamwitajinalakeIsakari,sikuyanneyamwezi watano,mwakawannewawikiyanne,[2132AM]naye akampamlezi

23Yakoboakaingiakwaketena,nayeakapatamimba, akazaawatotowawili,mwananabinti,akamwitajinala mwanaZebuloni,najinalabintiDina,katikasikuyasaba yamweziwasaba,katikamwakawasitawawikiyanne [2134AM]

24BwanaakamfadhiliRaheli,akafunguatumbolake,naye akapatamimba,akazaamwana,akamwitajinalakeYusufu, mwezimpyawamweziwanne,mwakawasitakatikawiki hiiyanne.[2134AM]

25IkawasikualipozaliwaYusufu,Yakoboakamwambia Labani,Nipewakezangunawanangu,niendekwaIsaka babayangu,nijijengeenyumba,maananimetimizamiaka yanguniliyokutumikiakwaajiliyabintizakowawili,nami nitakwendanyumbanikwababayangu

26LabaniakamwambiaYakobo,Kaanamikwamshahara wako,unichungiekondoozangutena,nauchukue mshaharawako

27Wakakubalianakwambaampekamamshaharawake walewana-kondoonawana-mbuziwaliozaliwaweusina wenyemadoanaweupe,(hawa)wangekuwamshahara wake.

28Nakondoowotewakazaawenyemadoadoa,madoadoa, naweusi,nawenyemistari,wakazaatenawana-kondoo kamawaowenyewe;nawotewaliokuwanamistari walikuwawaYakobo,nawalewasiokuwanamistari walikuwawaLabani

29MaliyaYakoboyakaongezekasana,akawanang'ombe, nakondoo,napunda,nangamia,nawatumwa,nawajakazi 30LabaninawanawewakamwoneawivuYakobo,naye Labaniakamnyang'anyakondoozake,akamlindakwania mbaya

SURAYA29

1IkawaRahelialipomzaaYusufu,Labaniakaenda kuwakatamanyoyakondoozake,maanawalikuwambali nayemwendowasikutatu

2YakoboalipoonakwambaLabanialikuwaanakwenda kukatamanyoyayakondoozake,YakoboakawaitaLeana Raheli,akawafariji,waendenayempakanchiyaKanaani

3Kwamaanaaliwasimuliajinsialivyoonakilakitukatika ndoto,hatayotealiyomwambiakwambaarudinyumbani kwababayake,naowakasema,'Kilamahali utakapokwendatutakwendanawe'

4YakoboakamhimidiMunguwaIsakababayake,na MunguwaIbrahimubabayake,akaondoka,akapanda wakezakenawatotowake,akachukuamalizakezote, akavukamto,akafikanchiyaGileadi;Yakoboakamficha Labaniniayake,walahakumwambia

5Ikawakatikamwakawasabawajumalanne,Yakobo akaelekeaGileadi,mweziwakwanza,sikuyaishirinina mojayake[21:35AM]Labaniakamfuata,akamkuta YakobokatikamlimawaGileadi,mweziwatatu,sikuya kuminatatuyake

6LakiniBwanahakumruhusukumdhuruYakobo;kwa maanaalimtokeakatikandotousikuLabaniakamwambia Yakobo.

7Sikuhiyoyakuminatano,Yakoboakafanyakaramu kwaajiliyaLabani,nawotewaliokujapamojanaye YakoboakamwapiaLabanisikuhiyo,naLabanipiakwa Yakobo,kwambamtuyeyoteasivukemlimawaGileadi kwendamlimamwinginekwaniambaya.

8Akafanyarundolaushahidihuko;kwahiyojinala mahalihapolikaitwa,RundolaUshahidi,kwakutegemea rundohili.

9LakinihapoawaliwalikuwawakiitanchiyaGileadinchi yaWarefai;maanailikuwanchiyaWarefai,naoWarefai wakazaliwa(huko),majituambaourefuwaoulikuwa dhiraakumi,tisa,nanehadisaba.

10Namakaoyaoyalikuwakuanzianchiyawanawa AmonihadiMlimaHermoni,namakaomakuuyaufalme waoyalikuwaKarnaimu,Ashtarothi,Edrei,Misuri,na Beoni.

11Bwanaakawaangamizakwasababuyauovuwa matendoyao;kwamaanawalikuwawabayasana,na Waamoriwalikaabadalayao,waovunawenyedhambi, walahakunataifaleoambalolimetendadhambizaozote kwaukamilifu,walahawanatenamudamrefuwakuishi duniani

12YakoboakamtumaLabani,nayeakaendaMesopotamia, nchiyaMashariki;YakoboakarudikatikanchiyaGileadi.

13AkavukaYabokikatikamweziwatisa,sikuyakumina mojayamwezihuoSikuhiyoEsau,nduguyake,akamjia, akapatananaye,akaondokakwakekwendanchiyaSeiri; lakiniYakoboakakaakatikamahema

14Nakatikamwakawakwanzawawikiyatanokatika yubilehii[2136AM]alivukaYordani,akakaang'amboya Yordani,naakawachungakondoowakekuanziabahariya rundohadiBethshani,nahadiDothaninamsituwa Akrabimu.

15AkampelekeaIsakababayakemalizakezote,mavazi, chakula,nyama,vinywaji,maziwa,siagi,jibini,natendeza bondeni.

16NakwaRebekamamayakemarannekwamwaka,kati yanyakatizamiezi,katiyakulimanakuvuna,nakatiya vulinamvua(majirayabaridinamasika),hadimnarawa Ibrahimu

17IsakaalikuwaamerudikutokaKisimachaKiapo, akapandamnarawaAbrahamubabayake,akakaahuko mbalinaEsaumwanawe

18KwamaanasikuzileYakoboalipokwenda Mesopotamia,EsaualitwaaMahalathi,bintiIshmaeli,mke wake;akakusanyamakundiyoteyababayakenawake zake,akaendaakakaakatikaMlimaSeiri,akamwacha IsakababayakepekeyakekaribunaKisimachaKiapo. 19IsakaakapandakutokaBeriyaKiapo,akakaakatika mnarawaIbrahimubabayake,juuyamilimayaHebroni 20NahukoYakoboalitumayotealiyotumakwababayake namamayakemarakwamara,yotewaliyohitaji,nao wakambarikiYakobokwamioyoyaoyotenakwaroho yaoyote.

SURAYA30

1Nakatikamwakawakwanzawawikiyasita[2143AM] alipandakwendaSalemu,upandewamasharikiwa Shekemu,kwaamani,katikamweziwanne.

2WakamchukuaDina,bintiYakobo,huko,wakampeleka nyumbanikwaShekemu,mwanawaHamori,Mhivi,mkuu wanchi,nayeakalalanaye,akamnajisi;nayealikuwa msichanamdogo,mtotowamiakakuminamiwili 3Akamsihibabayakenanduguzakekwambaapeweawe mkewakeYakobonawanawewakakasirikakwasababu yawatuwaShekemu,kwasababuwalikuwawamemtia unajisiDina,dadayao,naowakazungumzanaokwania mbaya,wakawatendeakwahilanakuwadanganya

4SimeoninaLawiwakafikaShekemughafla, wakawahukumuwatuwotewaShekemu,wakawauawatu wotewaliowakutahumo,walahawakumwachahatammoja aliyesaliahumo;waliwauawotekwamatesomakali,kwa sababuwalimdharaudadayaoDina.

5Nahivyoisifanyiketenatangusasakwambabintiwa Israeliatiweunajisi;kwanihukumuimeamriwambinguni dhidiyaokwambawawaangamizekwaupangawanaume wotewaShekemukwasababuwalikuwawametendaaibu katikaIsraeli

6BwanaakawatiamikononimwawanawaYakobo,ili wawaangamizekwaupanga,nakuwahukumu,iliisije ikatokeatenakatikaIsraelikwambabikirawaIsraeliatiwe unajisi

7NakamakunamtuyeyotekatikaIsraelianayetakakumpa bintiyakeaudadayakemtuyeyotewauzaowaMataifa, hakikaatakufa,naowatampigakwamawe;kwasababu amefanyaaibukatikaIsraeli;naowatamchomamwanamke huyokwamoto,kwasababuamedharaujinalanyumbaya babayake,nayeatang'olewakutokaIsraeli

8Walaasionekanemwanamkemzinziwalauchafuwowote katikaIsraelisikuzotezavizazivyadunia;kwakuwa IsraelinimtakatifukwaBwana,nakilamtualiyeitia unajisihakikaatakufa;watampigakwamawe

9Kwamaanahivindivyoilivyoamriwanakuandikwa katikambaozambingunikuhusuuzaowotewaIsraeli: Yeyeatakayeichafuahakikaatakufa,nayeatapigwamawe 10Nasheriahiihainakikomochasiku,walamsamaha, walaupatanishowowote;lakinimtualiyemtiaunajisibinti yakeatang'olewakatikatiyaIsraeliyote,kwasababu amempaMolekibaadhiyauzaowake,nakufanyauovuili kuitiaunajisi

11Nawe,Musa,uwaagizewanawaIsraeli,nauwaonye wasiwaozeMataifabintizao,walawasiwatwaliewanawao bintizozotezaMataifa,kwamaanahilinichukizombele zaBwana

12Kwasababuhiinimekuandikiakatikamanenoyatorati matendoyoteyaWashekemu,waliyomtendaDina,najinsi wanawaYakobowalivyosema,wakisema,Hatutampa bintiyetumtuasiyetahiriwa;kwamaanahayoyalikuwa aibukwetu

13NayoniaibukwaIsraeli,kwawalewaliohai,nakwa walewanaooabintizaMataifa;kwamaanajambohilini najisinachukizokwaIsraeli

14NaIsraelihaitakosauchafuhuuikiwainamkekutoka kwabintizamataifa,auikiwaimempabintizakeyeyote kwamwanaumekutokakwayeyotewamataifa

15Kwamaanakutakuwanataunijuuyatauni,nalaanajuu yalaana,nakilahukumunatauninalaanazitamjia;ikiwa atafanyajambohili,aukufichamachoyakekutokakwa walewanaofanyauchafu,auwalewanaochafuapatakatifu paBwana,auwalewanaolikufurujinalaketakatifu,(ndipo) taifalotelitahukumiwapamojakwauchafuwotenaunajisi wamtuhuyu

16Nahakutakuwanaupendeleowawatu[naupendeleo wawatu]walakupokeakutokamikononimwakematunda nasadakanasadakazakuteketezwanamafuta,wala harufuyaharufunzuri,ilikuikubali:nandivyo itakavyokuwakwakilamwanaumeaumwanamkekatika Israelianayechafuapatakatifu.

17Kwasababuhiinimekuamuru,nikisema,Shuhudia ushuhudahuukwaIsraeli;tazamajinsiWashekemu walivyoishi,nawanawao;jinsiwalivyotiwamikononi mwawanawawiliwaYakobo,naowakawauakwamateso; naowakahesabiwakuwanihaki,nayoimeandikwakwao kuwanihaki

18NauzaowaLawiulichaguliwakwaajiliyaukuhani,na kuwaWalawi,iliwawezekuhudumumbelezaBwana, kamasisi,daima,nailiLawinawanawewabarikiwe milele;kwanialikuwanabidiiyakutekelezahakina hukumunakisasijuuyawalewotewalioinukadhidiya Israeli

19Nahivyohuandikakamaushuhudakatikaneemayake kwenyembaozambingunibarakanahakimbelezaMungu wawote:

20Natunakumbukahakiambayomtuhuyoaliitimiza wakatiwamaishayake,katikavipindivyotevyamwaka; hadivizazielfuwataiandika,nayoitamjiayeyenawazao wakebaadayake,nayeameandikwakwenyembaoza mbingunikamarafikinamtumwadilifu

21Nimekuandikiasimulizihiiyote,naminimekuamuru uwaambiewanawaIsraeli,kwambawasitendedhambi, walawasivunjeamri,walawasivunjeaganolililoamriwa kwao,baliwalitimizenakuandikwakamamarafiki

22Lakiniwakivunjasherianakufanyauchafukwakila njia,wataandikwakwenyembaozambingunikama wapinzani,naowataangamizwakutokakatikakitabucha uzima,naowataandikwakatikakitabuchawale watakaoangamizwanapamojanawalewatakaong’olewa kutokaduniani

23NasikuilewanawaYakobowalipomwuaShekemu, maandishiyaliandikwakwaniabayaombingunikwamba walikuwawametekelezahakinaunyofunakisasijuuya wenyedhambi,nayoyaliandikwakwabaraka.

24WakamletaDina,dadayao,kutokanyumbanikwa Shekemu,wakachukuamatekakilakitukilichokuwa Shekemu,kondoozao,nang'ombezao,napundazao,na malizaozote,namakundiyaoyote,wakamleteaYakobo babayao

25Akawakemeakwasababuwalikuwawameupigamji kwaupanga;kwamaanaaliwaogopawalewaliokaakatika nchihiyo,WakanaaninaWaperizi

26HofuyaBwanaikaijiamijiyoteiliyozungukaShekemu, walahawakuinukakuwafuatiawanawaYakobo,kwa sababuhofuilikuwaimewaangukia

SURAYA31

1Ikawamwezimpyawamwezi,Yakoboakawaambia watuwotewanyumbayake,akisema,Jitakaseni,mkabadili mavaziyenu,tuondoke,twendeBetheli;hapo nilipomwekeanadhirisikuilenilipomkimbiaEsau,ndugu yangu,kwasababuamekuwapamojanami,akanileta katikanchihiikwaamani,nanyiiondoenimiungumigeni iliyokokatiyenu

2Wakaachamiungumigeninakilekilichokuwamasikioni mwaonakilekilichokuwashingonimwao,nasanamu ambazoRahelializiibakutokakwaLabanibabayake, alimpaYakobokabisaAkazichomanakuzivunjavipande vipande,akaziharibu,nakuzifichachiniyamwaloniulioko katikanchiyaShekemu

3AkapandakwendaBethelisikuyamwezimpyawa mweziwasaba,akajengamadhabahumahalialipolala, akasimamishanguzohapo,akatumaujumbekwaIsaka babayake,ajekwakekwenyedhabihuyake,nakwa Rebekamamayake.

4Isakaakasema,MwachemwananguYakoboaje, nimwonekablasijafa

5YakoboakaendakwababayakeIsakanakwamama yakeRebeka,nyumbanikwababayakeAbrahamu, akawachukuawanawewawilipamojanaye,LawinaYuda, akawafikiababayakeIsakanamamayakeRebeka

6Rebekaakatokamnaranihadimbeleyakeilikumbusu Yakobonakumkumbatia,kwamaanarohoyakeilifufuka aliposikia,‘Tazama,mwanaoYakoboamekuja’Basi akambusu

7Akawaonawanawewawili,akawatambua,akamwambia, “Je,hawaniwanawako,mwanangu?”Akawakumbatia, akawabusu,akawabariki,akisema,“Katikaninyimtakuwa wazaowaIbrahimu,nanyimtakuwabarakaduniani.”

8YakoboakaingiakwaIsaka,babayake,chumbani alipokuwaamelala,nawanawewawiliwalikuwapamoja naye.Akamshikamkonobabayake,akainama,akambusu; IsakaakashikamananashingoyaYakobomwanawe, akaliashingonimwake

9GizalikaondokamachonimwaIsaka,akawaonawana wawiliwaYakobo,LawinaYuda,akasema,Je,hawani wanawako,mwanangu?Kwamaanawaonikamawewe

10Akamwambiakwambahaowalikuwawanawekweli: 'Naweumeonakwelikwambahaoniwanangukweli'

11Wakamkaribia,nayeakawageukia,akawabusu, akawakumbatiawotewawilipamoja.

12Rohoyaunabiiikashukakinywanimwake,akamshika LawimkonowakewakuumenaYudamkonowakewa kushoto.

13AkamgeukiaLawikwanza,akaanzakumbarikikwanza, akamwambia:Munguwawote,Bwanawamileleyote, akubarikiwewenawatotowakokatikamileleyote.

14NaBwanaakupewewenauzaowakoukuunautukufu mkuu,naakufanyewewenauzaowako,kutokamiongoni mwawotewenyemwili,kumkaribiailikutumikiakatika patakatifupakekamamalaikawauweponakama watakatifu(Hata)kamawao,uzaowawanawako utakavyokuwakwautukufunaukuunautakatifu,naye awafanyewawewakuumilelenamilele

15Naowatakuwawaamuzinawakuu,nawakuuwawazao wotewawanawaYakobo;WatasemanenolaBwanakwa haki,Naowatahukumuhukumuzakezotekwahaki;Nao watatangazanjiazangukwaYakobo,Namapitoyangu kwaIsraeli;BarakayaBwanaitatolewavinywanimwao, Kuwabarikiwazaowotewawapendwao 16MamayakoamekuitajinalakoLawi,nayeamekuita kwahaki;UtaungananaBwana,Naweuwerafikiwawana wotewaYakobo;Mezayakeiweyako,Naweulehumo wewenawanao;Namezayakoijaevizazivyote,Na chakulachakokisipungukemilele

17Nawotewakuchukiaonawaangukembeleyako,Na aduizakowotewang'olewenakuangamia;Naabarikiwe akubarikiye,Nakilataifalikulaaniyelilaaniwe

18AkamwambiaYuda,Bwananaakupenguvunauwezo wakuwakanyagawotewakuchukiao;utakuwamkuu, wewenammojawawanawako,juuyawanawaYakobo;

jinalakonajinalawanawakoliendenakuzungukakila nchinakilaeneo;ndipomataifayatakapoogopambele yako,namataifayoteyatatetemeka

19KatikaweweutakuwamsaadawaYakobo,Nandani yakoutapatikanawokovuwaIsraeli.

20Nautakapoketijuuyakitichaenzichautukufuwahaki yako,kutakuwanaamaninyingikwawazaowotewawana wawapendwa;Abarikiweakubarikiye,Nawote wakuchukiaonakukutesanakukulaaniWatang'olewana kuangamizwakutokaduniani,nakulaaniwa

21Akageukaakambusutena,akamkumbatia,akafurahi sana,kwakuwaalikuwaamewaonawanawaYakobo mwanawekwauaminifu.

22Akatokakatikatiyamiguuyake,akaangukachini, akamsujudia,akawabariki,akalalahukonaIsakababayake usikuule;wakalanakunywakwafuraha.

23AkawafanyawanawawiliwaYakobowalaleusingizi, mmojamkonowakewakuumenamwinginemkonowake wakushoto,nayeakahesabiwakuwanihaki.

24Yakoboakamwambiababayakekilakituusiku,jinsi Bwanaalivyomwonyesharehemanyingi,najinsi alivyomfanikishakatikanjiazakezote,najinsi alivyomlindanamabayayote

25IsakaakamtukuzaMunguwaAbrahamubabayake, ambayehakuondoarehemazakenahakiyakekwawana waIsakamtumishiwake

26AsubuhiYakoboakamwambiaIsakababayakekiapo alichokuwaamekiwekakwaBwana,namaonoaliyoyaona, nakwambaalikuwaamejengamadhabahu,nakwambakila kitukilikuwatayarikwaajiliyadhabihukutolewambele zaBwanakamaalivyoapa,nakwambaalikuwaamekuja kumpandishajuuyapunda

27IsakaakamwambiaYakobomwanawe,Siwezikwenda nawe,maanamiminimzee,siwezikuvumilianjia;nenda kwaamani,mwanangu;maananinamiakamiamojana sitininamitanoleo;siwezitenakusafiri;mpandishemama yako(punda)naumwacheaendenawe.

28Naminajua,mwanangu,yakuwaumekujakwaajili yangu,naleohiiubarikiwekwasababuumenionanikiwa hai,namipianimekuonawewe,mwanangu.

29Ufanikiwenakutimizanadhiriuliyoweka;wala usiahirishenadhiriyako;maanautahesabiwakuhusu nadhirihiyo;basisasafanyaharakakuitimiza,nayeawe radhiYeyealiyefanyamamboyote,ambayeumemwekea nadhirihiyo

30AkamwambiaRebeka,NendanaYakobomwanao; RebekaakaendanaYakobomwanawe,naDeborapamoja naye,wakafikaBetheli.

31Yakoboakakumbukasalaambayobabayakealimbariki yeyenawanawewawili,LawinaYuda,nayeakafurahina kumtukuzaMunguwababazake,AbrahamunaIsaka 32Nayeakasema:'Sasanajuakwambaninatumainila milele,nawanangupia,mbelezaMunguwawote';nahivi ndivyoilivyoamriwakuhusuhaowawili;nawanaiandika kamaushuhudawamilelekwaokwenyembaozambinguni jinsiIsakaalivyowabariki

SURAYA32

1AkakaausikuhuohukoBetheli,naLawiakaotandoto kwambawalikuwawamemtawazanakumfanyakuhaniwa

MunguAliyeJuuZaidi,yeyenawanawemilele;akaamka kutokausingizinimwake,akambarikiBwana.

2Yakoboakaamkaasubuhinamapema,sikuyakumina nneyamwezihuu,akatoazakayawotewaliokujanaye,ya wanadamunayang'ombe,yadhahabunayakilachombo nayanguo;naam,akatoazakayavyote

3NakatikasikuhizoRaheliakapatamimbayamwanawe Benyamini.Yakoboakawahesabuwanawekuanziakwake nakuendelea,naLawiakaangukachiniyasehemuya Bwana,nababayakeakamvikamavaziyaukuhanina kujazamikonoyake

4Nasikuyakuminatanoyamwezihuu,alileta madhabahuning'ombekuminawannekutokamiongoni mwang'ombe,nakondoowaumeishirininawanane,na kondoowaumearobaininatisa,nawana-kondoosaba,na wana-mbuziishirininammoja,kuwasadakaya kuteketezwajuuyamadhabahuyadhabihu,yakupendeza, kuwaharufunzurimbelezaMungu

5Hiiilikuwasadakayake,kutokanananadhirialiyoiweka kwambaangetoasehemuyakumi,pamojanasadakazao zamatundanasadakazaozakinywaji

6Namotoulipokwishakuiteketeza,akafukizauvumbajuu yamoto,nakwaajiliyasadakayashukrani,ng'ombe wawiliwaume,nakondoowaumewanne,nakondoo waumewanne,nambuziwaumewanne,nakondoowaume wawiliwamwakammoja,nawana-mbuziwawili;na ndivyoalivyofanyakilasikukwasikusaba

7Nayeyeyenawanawewotenawatuwakewakala(hii) kwafurahahukokwamudawasikusaba,wakimshukuru nakumshukuruBwana,aliyemwokoakatikamatesoyake yotenakumpanadhiriyake.

8Akatoazakayawanyamawotewaliosafi,akatoasadaka yakuteketezwa,lakiniwanyamawasiosafiakampa(sio) Lawimwanawe,nayeakampanafsizotezawanadamu.

9LawiakafanyakaziyaukuhanihukoBethelimbeleya Yakobobabayakebadalayanduguzakekumi,naye alikuwakuhanihuko,naYakoboakawekanadhiriyake: hivyoakatoazakatenakwaBwananakuitakasa,nayo ikawatakatifukwake

10Nakwasababuhiiimeamriwakwenyevibaovya mbingunikamasheriayakutoazakatenazakayakula mbelezaBwanamwakabaadayamwaka,mahaliambapo jinalakelimechaguliwa,nakwasheriahiihakunakikomo chasikumilele

11Amrihiiimeandikwailiitimizwemwakabaadaya mwakakatikakulazakayapilimbelezaBwanamahali ilipochaguliwa,nahakunakitakachosaliakutokahumo kuanziamwakahuuhadimwakaunaofuata.

12Kwamaanakatikamwakawakembeguzitaliwahata sikuzakuvunambeguzamwaka,nadivaihatasikuza divai,namafutahatasikuzamajirayake

13Nayoteyaliyosalianakuchakaa,yahesabiwekuwa najisi;yachomwekwamoto,kwamaananinajisi

14Nahivyowaachewailepamojakatikapatakatifu,wala wasiacheikae

15Nazakayoteyang'ombenakondooitakuwatakatifu kwaBwana,nayoitakuwayamakuhaniwake,watakaokula mbelezakemwakabaadayamwaka;kwanindivyo ilivyoamriwanakuchongwakuhusuzakakwenyembaoza mbinguni.

16Nausikuuliofuata,sikuyaishirininambiliyamwezi huu,Yakoboaliamuakujengamahalihapo,na kuzungushiauaukuta,nakuitakasanakuipangazamilele, kwaajiliyakemwenyewenawatotowakebaadayake.

17Bwanaakamtokeausiku,akambariki,akamwambia, JinalakohutaitwaYakobo,baliIsraeliwatakuitajinalako 18Akamwambiatena,MimindimiBwananiliyeziumba mbingunanchi,naminitakuongezanakukuzidishasana; nawafalmewatatokakwako,naowatahukumukilamahali ambapomiguuyawanadamuimekanyaga

19Naminitawapauzaowakoduniayoteiliyochiniya mbingu,naowatawahukumumataifayotekwakadiriya matamanioyao,nabaadayahayowataimilikiduniayote nakuirithimilele

20Alipomalizakuzungumzanaye,akapandakutokakwake Yakoboakatazamahadialipopaambinguni.

21Akaonakatikamaonoyausiku,natazama,malaika akashukakutokambinguniakiwanambaosabamikononi mwake,akampaYakobo,nayeakazisomanakujuayote yaliyoandikwahumoambayoyangempatayeyenawanawe katikavizazivyote

22Akamwonyeshayoteyaliyoandikwajuuyambao, akamwambia,Usijengemahalihapa,walausipafanye patakatifupamilele,walausikaehapa;maanahapasi mahalihapo.NendanyumbanikwaIbrahimubabayako, ukaenaIsakababayako,hatasikuyakufakwakebaba yako

23KwamaanahukoMisriutakufakwaamani,nakatika nchihiiutazikwakwaheshimakatikakaburilababazako, pamojanaIbrahimunaIsaka

24Usiogope,kwanikamaulivyoonanakusoma,ndivyo itakavyokuwayote;naweandikakilakitukamaulivyoona nakusoma

25Yakoboakasema:Bwana,ninawezajekukumbukayote niliyosomanakuona?Akamwambia:Nitakukumbusha yote

26Akaondokakwake,akaamkakutokausingizini, akakumbukakilakitualichokuwaamesomanakuona,na akaandikamanenoyotealiyosomanakuona

27Akaadhimishasikunyinginetenahapo,akatoadhabihu juuyakekamaalivyotoadhabihusikuzakwanza,akaiita jinalakeNyongeza,kwamaanasikuhiiiliongezwa,na sikuzakwanzaakaziitaSikukuu.

28Nahivyondivyoilivyodhihirikakwambaingekuwa,na imeandikwakwenyembaozambinguni:kwahivyo ilifunuliwakwakekwambaaiadhimishe,nakuiongeza kwenyesikusabazasikukuu

29Najinalakelikaitwa'Ongezeko,'kwasababu liliandikwakatiyasikuzasikukuu,kulingananaidadiya sikuzamwaka

30Usiku,sikuyaishirininatatuyamwezihuu,Debora, mleziwaRebeka,akafa,wakamzikachiniyamji,chiniya mwaloniwamto;nayeakauitamahalihapa,Mtowa Debora,namwaloni,MwaloniwamaombolezoyaDebora 31RebekaakaendaakarudinyumbanikwaIsakababayake, nayeYakoboakamtumiakondoodume,kondoonambuzi waumemkononimwake,iliamtayarishiebabayake chakulaalichotaka

32Akamfuatamamayakehadialipofikakatikanchiya Kabratani,akakaahuko.

33Raheliakazaamwanausiku,akamwitajinalake'Mwana wahuzuniyangu';kwamaanaalitesekakatikakumzaa; lakinibabayakeakamwitajinalakeBenyamini,sikuya kuminamojayamweziwananekatikajumalakwanzala sitalayubilehii.[2143AM]

34Raheliakafahuko,akazikwakatikanchiyaEfrathi, yaaniBethlehemuYakoboakajenganguzojuuyakaburila Raheli,njianijuuyakaburilake.

SURAYA33

1Yakoboakaendaakakaaupandewakusiniwa Magdaladraef,akaendakwaIsakababayake,yeyenaLea mkewe,mwezimpyawakumi

2ReubeniakamwonaBilha,mjakaziwaRaheli,suriawa babayake,akiogamajinimahalipasiri,akampenda.

3Akajifichausiku,akaingianyumbanikwaBilha[usiku], akamkutaamelalapekeyakekitandaninyumbanikwake

4Akalalanaye,nayeakaamka,akaona,natazama,Reubeni amelalanayekitandani;akafunuaupindowanguoyake, akamshika,akalia,akagunduayakuwaniReubeni

5Nayeakaaibikakwasababuyake,akauachamkonowake kutokakwake,nayeakakimbia

6Nayeakaombolezasanakwasababuyajambohili,wala hakumwambiamtuyeyote.

7Yakoboaliporudinakumtafuta,akamwambia,Mimisi safikwaajiliyako,kwakuwanimejitiaunajisikwaajili yako;kwakuwaReubeniamenitiaunajisi,akalalanami usiku,naminilikuwanimelalausingizi;walasikugundua mpakaalipofunuaupindowanguoyangunakulalanami

8YakoboakamkasirikiasanaReubenikwasababuamelala naBilha,kwasababuamefunuavazilababayake

9YakobohakumkaribiatenakwasababuReubenialikuwa amemtiaunajisi.Namtuyeyoteanayefunuavazilababa yakenimwovusana,kwasababunichukizombeleza Bwana

10Kwasababuhiiimeandikwanakuagizwakwenyevibao vyambingunikwambamwanamumeasilalenamkewa babayake,walaasiifichuenguoyababayake,kwamaana hiininajisi:hakikawatakufapamoja,mwanamumealalaye namkewababayake,namwanamkepia,kwasababu wamefanyauchafuduniani

11WalahapatakuwanakitukilichonajisimbelezaMungu wetukatikataifaalilolichaguakuwamilikiyake

12Natena,imeandikwamarayapili:'Alaaniwealalayena mkewababayake,kwakuwaamefunuaaibuyababayake'; nawatakatifuwotewaBwanawakasema'Naiwehivyo;na iwehivyo.'

13Nawe,Musa,waamuruwanawaIsraelikwambawalitii nenohili;kwanilinamaanishaadhabuyakifo;naloni najisi,nahakunaupatanishomilelewakumfanyia upatanishomtualiyetendahili,lakiniatauawanakuuawa, nakupigwamawe,nakung'olewakutokakatikatiyawatu waMunguwetu

14Kwamaanahakunamtuyeyoteanayefanyahivyokatika Israelianayeruhusiwakubakihaihatasikumojaduniani, kwasababunimchafunamchafu.

15Walawasiseme:KwaReubenialipewauhaina msamahabaadayakulalanasuriawababayake,nakwake piaingawaalikuwanamume,namumeweYakobo,baba yake,alikuwabadohai

16Kwamaanahadiwakatihuohakukuwakumefunuliwa amrinahukumunasheriakatikaukamilifuwakekwawote, ilakatikasikuzako(imefunuliwa)kamasheriayamajira nasiku,nasheriayamilelekwavizazivyamilele.

17Nakwasheriahiihakunautimilifuwasiku,wala hakunaupatanishokwaajiliyake,lakinizotembililazima ziondolewekatikatiyataifa:sikuambayowaliifanya watawaua.

18Nawewe,Musa,andika(hii)kwaajiliyaIsraeliili wapatekuitunza,nakutendasawasawanamanenohaya, walawasitendedhambiyakufa;kwamaanaBwana, Munguwetu,ndiyemwamuzi,asiyependeleanyusoza watu,walahakubalizawadi.

19Naweuwaambiemanenohayayaagano,iliwapate kusikianakuyashika,nakuyaangalia,wasiangamizwena kung'olewakutokakatikanchi;kwamaanauchafu,na machukizo,nauchafu,naunajisi,niwotewafanyaohayo dunianimbelezaMunguwetu

20Nahakunadhambikubwazaidikulikouasherati wanaoufanyaduniani;kwamaanaIsraelinitaifatakatifu kwaBwanaMunguwake,nataifalaurithi,nataifala makuhaninakifalme,nakwaajiliyamilkiyake mwenyewe;nauchafukamahuohautaonekanakatikatiya taifatakatifu

21Nakatikamwakawatatuwajumahililasita[2145AM] Yakobonawanawewotewakaendawakakaakatika nyumbayaIbrahimu,karibunaIsakababayakenaRebeka mamayake.

22NahayandiyomajinayawanawaYakobo:Mzaliwawa kwanzaReubeni,Simeoni,Lawi,Yuda,Isakari,na Zebuloni,wanawaLea;nawanawaRaheli,Yusufuna Benyamini;nawanawaBilha,DaninaNaftali;nawana waZilpa,GadinaAsheri;naDina,bintiwaLea,binti pekeewaYakobo.

23Wakaja,wakainamambeleyaIsakanaRebeka,nao walipowaona,wakambarikiYakobonawanawewote; Isakaakafurahisana,kwakuwaaliwaonawanawaYakobo, mwanawemdogo,akawabariki

SURAYA34

1Nakatikamwakawasitawawikihiiyayubilehiiya arobaininanne[2148AM]Yakoboaliwatumawanawe kuchungakondoozao,nawatumishiwakepamojanao kwenyemalishoyaShekemu

2WafalmesabawaWaamoriwakakusanyikadhidiyao,ili kuwaua,kujifichachiniyamiti,nakuwatekang'ombewao kamamawindo.

3NaYakobo,Lawi,YudanaYusufuwalikuwanyumbani pamojanaIsakababayao;kwamaanarohoyakeilikuwa nahuzuni,naohawakuwezakumwacha;naBenyamini alikuwamdogozaidi,nakwasababuhiialibakinababa yake

4NdipomfalmewaTafuakaja,mfalmewaAresa,mfalme waSeragani,mfalmewaSelo,mfalmewaGaasi,mfalme waBethoroni,mfalmewaMa'anisakiri,nawotewanaoishi katikamilimahii(na)wanaoishimsitunikatikanchiya Kanaani

5WakamtangaziaYakobohayawakisema,Tazama, wafalmewaWaamoriwamewazungukawanawako,na kuporamifugoyao

6Akaondokanyumbanikwake,yeyenawanawewatatu, nawatumishiwotewababayake,nawatumishiwake mwenyewe,akaendakupigananao,akiwanawatuelfusita, wenyepanga.

7AkawauakatikamalishoyaShekemu,akawafuatawale waliokimbia,akawauakwaupanga,akawauaAresa,Tafu, Saregani,Selo,Amani-sakiri,naGa[ga]'as,na akawarudishamifugoyake.

8Akawashinda,akawatozaushuruiliwamlipeushuru, matundamatanoyaardhiyao,nayeakajengaRobelna Tamnatares

9Akarudikwaamani,akafanyaamaninao,naowakawa watumwawake,hatasikuilealiposhukayeyenawanawe kwendaMisri

10Nakatikamwakawasabawajumahili[2149AM] alimtumaYusufukuwajulishanduguzakekuhusuhaliya maishakutokanyumbanikwakehadinchiyaShekemu, nayeakawakutakatikanchiyaDothani

11Wakamtendeakwahila,wakapanganjamadhidiyakeili wamuue,lakiniwakabadilishamawazoyao,wakamwuza kwawafanyabiasharaWaishmaeli,naowakampelekaMisri, naowakamwuzakwaPotifa,towashiwaFarao,mkuuwa wapishi,kuhaniwamjiwaElew

12WanawaYakobowakachinjamwana-mbuzi, wakachovyakanzuyaYusufukatikadamu,wakampelekea Yakobobabayaosikuyakumiyamweziwasaba

13Akaombolezausikukucha,kwasababuwalikuwa wamemleteajioni,nayeakawanahomanamaombolezo kwaajiliyakifochake,akasema,‘Mnyamambayaamemla Yusufu’Nawatuwotewanyumbayake[waliomboleza pamojanayesikuhiyo,nao]wakaombolezanakuomboleza pamojanayesikuhiyoyote

14Wanawenabintiyakewakasimamailikumfariji,lakini akakataakufarijiwakwaajiliyamwanawe.

15SikuhiyoBilhaakasikiakwambaYusufuamekufa, nayeakafaakimlilia,nayealikuwaakiishiQfratef,naDina pia,bintiyake,akafabaadayaYusufukufariki.

16BasimaombolezohayamatatuyalitokeajuuyaIsraeli katikamwezimmoja,wakamzikaBilhambeleyakaburila Raheli,naDinapia,bintiyake;wakamzikahuko.

17AkamwombolezeaYusufumwakammoja,wala hakuacha,maanaalisema,Niachenishukekaburini nikimwombolezeamwanangu.

18Kwasababuhii,wanawaIsraeliwameamriwakujitesa sikuyakumiyamweziwasaba,sikuilehabari iliyomfanyaamwombolezeeYusufuilipomjiaYakobo babayake,iliwafanyeupatanishokwaajiliyaowenyewe juuyakekwamwana-mbuzisikuyakumiyamweziwa saba,maramojakwamwaka,kwaajiliyadhambizao;kwa sababuwalikuwawamemhuzunishababayaokwaYusufu mwanawe

19Nasikuhiiimeamriwailiwahuzunikekwaajiliyake kwaajiliyadhambizao,nakwaajiliyamakosayaoyote nakwaajiliyamakosayaoyote,iliwawezekujitakasasiku hiyomaramojakwamwaka

20BaadayaYusufukufariki,wanawaYakobo walijitwaliawake.JinalamkewaReubeniniAda;najina lamkewaSimeoniniAdlbaa,Mkanaani;najinalamke waLawiniMelka,wabintizaAramu,wauzaowawana waTera;najinalamkewaYudaniBetasueli,Mkanaani; najinalamkewaIsakariniHezaqa;najinalamkewa

ZabuloniniNiimani;najinalamkewaDaniniEgla;na jinalamkewaNaftaliniRasuu,waMesopotamia;najina lamkewaGadiniMaka;najinalamkewaAsheriniIjona; najinalamkewaYusufuniAsenathi,Mmisri;najinala mkewaBenyamininiIjasaka.

21Simeoniakatubu,akachukuamkewapilikutoka Mesopotamiakamanduguzake

SURAYA35

1Nakatikamwakawakwanzawajumalakwanzala yubileyaarobaininatano[2157AM]Rebekaalimwita Yakobo,mwanawe,nakumwagizakuhusubabayakena kuhusunduguyake,kwambaawaheshimusikuzoteza maishayake

2Yakoboakasema,Nitafanyakilakitukama ulivyoniamuru;kwamaanajambohililitakuwaheshimana ukuukwangu,nahakimbelezaBwana,nipate kuwaheshimu.

3Nawewepia,mama,unajuatangunilipozaliwahadileo, matendoyanguyotenayoteyaliyomoyonimwangu, kwambamimihuwazamemakilawakati.

4Nanisifanyejejambohiliuliloniamuru,iliniwaheshimu babayangunanduguyangu!

5Niambie,mama,niupotovuganiuliouonakwangunami nitauacha,narehemaitakuwajuuyangu

6Akamwambia,Mwanangu,sijaonandaniyakosiku zanguzoteupotovu,ilamatendomematu.Nami nitakuambiaukweli,mwanangu:Nitakufamwakahuu, walasitaishimwakahuukatikamaishayangu;kwamaana nimeonakatikandotosikuyakufakwangu,kwamba sitaishizaidiyamiakamiamojanahamsininamitano;na tazama,nimetimizasikuzotezamaishayangunilizonazo 7Yakoboakachekamanenoyamamayake,kwasababu mamayakealikuwaamemwambiakwambaatakufa;naye alikuwaameketiakimkabiliakiwananguvuzake,wala hakuwadhaifukatikanguvuzake;kwanialiingianakutoka nakuona,namenoyakeyalikuwananguvu,walaugonjwa wowotehaukumgusasikuzotezamaishayake

8Yakoboakamwambia,“Nimebarikiwa,mama,kamasiku zanguzikikaribiasikuzako,nanguvuzanguzikikaanami kamanguvuzako;nawehutakufa,kwamaanaunanifanyia mzahakuhusukifochako.”

9AkaingiakwaIsaka,akamwambia,Ombimoja nakuomba;mfanyeEsauaapekwambahatamdhuru Yakobo,walahatamfukuzakwauadui;kwamaanaunajua mawazoyaEsauyakwambanimapotovutanguujana wake,walahanawemawowotendaniyake;maana anatamanibaadayakufakwakoamuue

10NaweunajuayotealiyoyafanyatangusikuileYakobo nduguyealipokwendaHaranihataleo;jinsialivyotuacha kwamoyowakewote,nakututendeamabaya;amechukua makundiyako,nakuchukuamaliyakoyotembeleyako 11Nasitulipomsihinakumsihikwaajiliyayaleyetu wenyewe,alituhurumiakamamtualiyetuhurumia

12Nayeanauchungudhidiyakokwasababuulimbariki Yakobomwanaomkamilifunamnyofu;kwamaana hakunaubayailawematundaniyake,natangualipotoka Haranihadileohajatuibiachochote,kwamaanahutuletea kilakitukwawakatiwakesikuzote,nahufurahikwamoyo wakewotetunapochukuamikononimwakenaanatubariki,

nahajatutengatangualipotokaHaranihadileo,naye anakaanasinyumbaniakituheshimudaima.

13Isakaakamwambia,Miminaminajuanakuona matendoyaYakoboaliyepamojanasi,jinsi alivyotuheshimukwamoyowakewote;lakininilimpenda EsauhapoawalikulikoYakobo,kwasababualikuwa mzaliwawakwanza;lakinisasanampendaYakobokuliko Esau,kwamaanaamefanyamaovumengi,walahakuna hakindaniyake;kwamaananjiazakezoteniuovunajeuri, [nahakunahakiinayomzunguka]

14Nasasamoyowanguunasumbukakwasababuya matendoyakeyote,nayeyewalauzaowake hawataokolewa,kwaniwaondiowatakaoangamizwa kutokadunianinaambaowatang'olewakutokachiniya mbingu,kwamaanaamemwachaMunguwaIbrahimuna kuwafuatawakezakenauchafuwaonamakosayao,yeye nawatotowake

15Naweunaniambianimwapishekwambahatamuua Yakobonduguyake;hatakamaakiapahatatiikiapochake, nahatatendamemailamabayatu

16LakiniakitakakumwuaYakobo,nduguyake,atatiwa mikononimwaYakobo,walahataponyokamikononi mwake,[kwamaanaatashukamikononimwake]

17WalausimwogopeYakobo;maanamlinziwaYakobo nimkuu,mwenyenguvu,namwenyeheshima,nasifa kulikomlinziwaEsau

18RebekaakatumamtuakamwitaEsau,nayeakajakwake Akamwambia,Ninaombi,mwanangu,nakuomba,nawe unaahidikulitimiza,mwanangu

19Akasema,"Nitafanyakilakituutakachoniambia,wala sitakikataaombilako."

20Akamwambia,Nakuombasikunitakapokufa,unichukue ukanizikekaribunaSara,mamayakebabayako,na kwambawewenaYakobompendane,walamsitamani mabayajuuyamwenzake,ilakupendanatu,na(hivyo) mtafanikiwa,wanangu,nakuheshimiwakatikatiyanchi, walaaduiyeyoteatakayewafurahia,nanyimtakuwabaraka narehemamachonipawotewawapendao

21Akasema,Nitafanyayoteuliyoniambia,naminitakuzika sikuutakayokufakaribunaSara,mamayakebabayangu, kamaulivyotakamifupayakeiwekaribunamifupayako

22NaYakobo,nduguyangu,pia,nitampendakulikowote wenyemwili;kwamaanasinandugudunianikoteilayeye pekee:nahiisisifakubwakwanguikiwaninampenda;kwa maanayeyeninduguyangu,nasitulipandwapamoja mwilinimwako,napamojatulitokatumbonimwako,na kamasimpendinduguyangu,nitampendanani?

23Namimi,mwenyewe,nakusihiumsihiYakobokuhusu miminakuhusuwanangu,kwaninajuakwambahakika atakuwamfalmejuuyangunawanangu,kwanisikuile babayangualipombarikialimfanyakuwamkuunamimi kuwamdogo.

24Naminakuapiakwambanitampenda,walasitatamani mabayajuuyakesikuzotezamaishayanguilamematu

25AkamwapiakuhusujambohiloloteAkamwitaYakobo mbeleyaEsau,akampamaagizokamaalivyomwambia Esau.

26Akasema,Nitafanyamapenziyako;niaminikwamba hakunauovuutakaotokeakwanguaukwawanangudhidi yaEsau,naminitakuwawakwanzakatikachochoteila kwaupendotu

27Wakalanakunywa,yeyenawanaweusikuhuo,akafa, akiwanamiakamitatuyakuzaliwa,nawikimojana mwakammoja,usikuhuo,nawanawewawili,Esauna Yakobo,wakamzikakatikapangolawatuwawilikaribuna Sara,mamayakebabayao.

SURAYA36

1Ikawakatikamwakawasitawajumahili[2162AM] IsakaakawaitawanawewawiliEsaunaYakobo,nao wakamwendea,akawaambia,Wanangu,miminaendanjia yababazangu,kwenyenyumbayamilelewalikobaba zangu.

2KwahiyonizikenikaribunaAbrahamubabayangu, katikapangolawatuwawilikatikashambalaEfroniMhiti, ambapoAbrahamualinunuakaburilakuzikia;katika kaburinililojichimbia,unizikehumo

3Namininawaamuruhivi,wanangu,kwambamtendehaki naunyofuduniani,iliBwanaapatekuwatimiziayote ambayoBwanaalisemakwambaangemtendeaIbrahimuna uzaowake

4Nampendane,wanangu,nduguzenukamamtu anayependanafsiyakemwenyewe,nakilammojaatafute kileambachoangewezakumnufaishanduguyake,na kutendapamojaduniani;nawapendanekamanafsizao wenyewe

5Nakuhususualalasanamu,ninawaamurunakuwaonya kuzikataanakuzichukia,namsizipende,kwanizimejaa udanganyifukwawalewanaoziabudunakwawale wanaozisujudia

6Mkumbukeni,wanangu,Bwana,MunguwaIbrahimu babayenu,najinsimiminaminilivyomwabudu,na kumtumikiakwahakinafuraha,iliawaongezena kuwaongezawazaowenukamanyotazambingunikwa wingi,nakuwawekadunianikamammeawahakiambao hautang'olewahatavizazivyotemilele

7Nasasanitawaapishakiapokikubwa-kwanihakuna kiapokinginekilichokikubwakulikohichokwajinalake tukufunalenyeheshimanakubwanafaharinalaajabuna lenyenguvu,aliyeumbambingunadunianavituvyote pamoja-kwambamtamchanakumwabudu

8Nakwambakilamtuampendenduguyakekwaupendo nahaki,nakwambahatatamaniuovudhidiyanduguyake tangusasamilelesikuzotezamaishayenuilimpate kufanikiwakatikamatendoyenuyotenamsiangamizwe 9Nayeyotekatiyenuakimfanyianduguyakeuovu,jueni yakwambatangusasakilamtuamfanyiayenduguyake uovuataangukamkononimwake,nayeatang'olewakutoka katikanchiyawaliohai,nauzaowakeutaangamizwa kutokachiniyambingu

10Lakinisikuyamsukosukonalaananaghadhabuna hasira,pamojanamotoulaokamaalivyoiteketezaSodoma, ndivyoatakavyoiteketezanchiyakenamjiwakenavyote vilivyovyake,nayeatafutwakutokakatikakitabucha nidhamuyawanawawanadamu,walaasiandikwekatika kitabuchauzima,balikatikakilekilichowekwakwa uharibifu,nayeataondokanakuingiakatikalaanayamilele; ilihukumuyaoiwezekufanywaupyadaimakatikachuki nakatikalaananakatikaghadhabunakatikamatesona katikahasiranakatikamapigonakatikamagonjwamilele.

11Nasemanakuwashuhudianinyi,wanangu,kulinganana hukumuitakayomjiamtuanayetakakumdhurunduguyake.

12Sikuhiyoakawagawiamalizakezotewawili,na sehemukubwaakampamzaliwawakwanza,namnarana vyotevilivyokuwakaribunao,navyotealivyomiliki IbrahimuhukoKisimachaKiapo 13Akasema,“Sehemuhiikubwazaidinitawapawazaliwa wakwanza.”

14Esauakasema,NimemuuzaYakobo,nakumpaYakobo hakiyanguyamzaliwawakwanza;naapeweyeye,wala sinanenolakusemakuihusu,kwakuwaniyake

15Isakaakasema,Barakanaiwejuuyenu,wanangu,na juuyauzaowenuleo,kwamaanammeniparaha,wala moyowanguhauoniuchungukwaajiliyahakiyamzaliwa wakwanza,usijeukafanyauovukwaajiliyake

16MunguAliyeJuuZaidinaambarikimtuatendayehaki, yeyenawazaowakemilele

17Akamalizakuwaamurunakuwabariki,naowakalana kunywapamojambeleyake,nayeakafurahikwasababu kulikuwananiamojakatiyao,naowakatokakwake wakapumzikasikuhiyonakulala

18Isakaakalalakitandanimwakesikuhiyoakifurahi; akalalausingiziwamilele,akafaakiwanaumriwamiaka 180Alitimizamajumaishirininatanonamiakamitano;na wanawewawiliEsaunaYakobowakamzika.

19EsauakaendanchiyaEdomu,katikamlimawaSeiri, akakaahuko

20YakoboakakaakatikamilimayaHebroni,katikamnara wanchiyakukaakwakeIbrahimubabayake,naye akamsujudiaBwanakwamoyowakewotenakulinganana amrizilizoonekanakamavilealivyogawanyasikuzavizazi vyake

21NaLeamkeweakafakatikamwakawannewajumala pililayubileyaarobaininatano,[2167AM]naakamzika katikapangolawatuwawilikaribunaRebekamamayake upandewakushotowakaburilaSara,mamayakebaba yake.

22WanawewotenawanawewakajakumwombolezeaLea mkewepamojanayenakumfarijikwaajiliyake,kwa maanaalikuwaakimlilia,kwamaanaalimpendasanabaada yakifochadadayakeRaheli

23kwamaanaalikuwamkamilifunamwadilifukatikanjia zakezote,akamheshimuYakobo,nasikuzotealizoishi nayehakusikianenokalikutokakinywanimwake,kwa kuwaalikuwampolenamstaarabu,mnyofunamwenye heshima.

24Akakumbukamatendoyakeyotealiyoyafanyamaishani mwake,akamliliasana;kwamaanaalimpendakwamoyo wakewotenakwarohoyakeyote

SURAYA37

1IkawasikuileIsaka,babayaoYakobonaEsaualipokufa, [2162AM]wanawaEsauwaliposikiayakwambaIsaka amempaYakobosehemuyamkubwa,sehemuya mwanawemdogo,wakakasirikasana

2Wakagombananababayao,wakisema,Kwaninibaba yakoamempaYakobosehemuyamkubwanakukuacha wewe,ingawawewendiwemkubwanaYakobomdogo?

3Akawaambia,KwasababunilimuuzaYakobohakiyangu yamzaliwawakwanzakwakipandekidogochadengu,na

sikuilebabayangualiponitumakuwindanakuvuasamaki nakumleteakitualenakunibariki,alikujakwahila akamleteababayanguchakulanakinywaji,babayangu akambarikinakuniwekachiniyamkonowake.

4Nasasababayetuametufanyatuape,miminayeye, kwambahatutapangauovudhidiyanduguyake,na kwambatutaendeleakatikaupendonaamanikilammoja nanduguyakenatusiharibunjiazetu.

5Wakamwambia,Hatutakusikilizailikufanyaamaninaye; maananguvuzetunikubwakulikonguvuzake,nasituna nguvukulikoyeye;tutakwendakinyumechake,nakumuua, nakumwangamizayeyenawanaweNausipokwenda pamojanasi,tutakudhuruwewepia.

6Basisasatusikilizeni:TutumewatukwaAramu,nakwa Wafilisti,nakwaMoabu,nakwaAmoni,tujichaguliewatu wateule,waliohodariwavita,natuendekupigananaye,na kumwangamizakabisaduniani,kablahajawahodari

7Babayaoakawaambia,Msiendewalamsipiganenaye, msijemkaangukambeleyake.

8Wakamwambia,“Hilinalondilojambolakotanguujana wakohadileo,naweunawekashingoyakochiniyanira yake.”

9Hatutasikilizamanenohaya’Wakatumaujumbekwa Aramunakwa‘Aduramukwarafikiyababayao,nao wakaajiripamojanaowatuelfumojawavita,watuwateule wavita

10WakawajiakutokaMoabunawanawaAmoni,watu walioajiriwa,watuelfuwaliochaguliwa,nakutokaUfilisti, watuelfuwaliochaguliwawavita,nakutokaEdomuna kutokaWahori,watuelfuwaliochaguliwawavita,na kutokaKitimu,watuhodariwavita.

11Wakamwambiababayao,Tokapamojanao,uwaongoze, lasivyotutakuua

12Nayealijawanahasiranaghadhabualipoonakwamba wanawewalikuwawakimlazimishakuwatanguliaili kuwaongozadhidiyaYakobonduguyake

13Lakinibaadayeakakumbukauovuwoteuliokuwa umefichwamoyonimwakedhidiyaYakobonduguyake, walahakukumbukakiapoalichokuwaamewaapiababa yakenamamayakekwambahatapangauovuwowotedhidi yaYakobonduguyakesikuzakezote

14Nalichayahayayote,Yakobohakujuakwamba walikuwawakimjiavitani,nayealikuwaakimwombolezea Lea,mkewe,hadiwalipokaribiamnarapamojana mashujaaelfunnenawatuwavitawaliochaguliwa 15WatuwaHebroniwakampelekeaujumbewakisema, Tazama,nduguyakoamekujakukupigana,nawatuelfu nnewaliojifungaupanga,nawanangaonasilaha;maana walimpendaYakobokulikoEsauWakamwambia;kwa maanaYakoboalikuwamtumkarimunamwenyerehema kulikoEsau

16LakiniYakobohakuaminimpakawalipokaribiamnara. 17Akafungamalangoyamnara;akasimamajuuyangome, akamwambiaEsaunduguyake,akasema,'Farajauliyoijia kunifarijikwaajiliyamkewangualiyekufaJe,hikindicho kiapoulichomwapiababayakonatenakwamamayako kablahawajafa?Umevunjakiapo,nawakatiule ulipomwapiababayakoulihukumiwa'

18NdipoEsauakajibu,akamwambia,Wanadamuwala wanyamawanchihawanakiapochahaki,ambacho wameapakwakiapo(kiapohalali)milele;balikilasiku

wanapangamabayawaokwawao,najinsikilammoja anavyowezakumwuaaduiyakenaaduiyake.

19NaweunanichukiamiminawatotowangumileleWala hakunamtuanayeshikamananawekatikaudugu.

20Sikilizamanenohayaninayokuambia,Kamanguruwe anawezakubadilishangoziyakenakufanyanywelezake ziwelainikamasufu,aukamaanawezakusababishapembe kuchipuakichwanimwakekamapembezakulunguauza kondoo,ndiponitakapoonauhusianowaundugunawe,na kamamatitiyangetengananamamayao,kwamaanawewe hukuwanduguyangu

21Nakamambwamwituwatafanyaamaninawanakondooiliwasiwaleaukuwadhulumu,Nakamamioyoyao ikiwaelekeakwamema,Ndipokutakuwanaamanimoyoni mwangukwako

22Nasimbaakiwarafikiwang'ombenakufanyaamani naye,Nakamaamefungwachiniyaniramojanayena kulimapamojanaye,ndiponitafanyaamaninawe

23Nakunguruatakapokuwamweupekamaraza,ndipo utakapojuayakuwanimekupenda,Naminitafanyaamani nawe;Utang'olewa,Nawanawakowatang'olewa,Wala hakutakuwanaamanikwako.

24Yakoboalipoonayakwambaalikuwaamekusudia kumwuakwamoyowakewote,nakwarohoyakeyote,na yakwambaalikuwaamerukakamanguruwemwitu, arukayejuuyamkuki,akamchomanakumwua,wala hakurudinyumayake;

25Kishaakasemanawatuwakenawatumishiwake kwambawamshambulieyeyenawenzakewote

SURAYA38

1BaadayahayoYudaakamwambiaYakobo,babayake, akamwambia,Pigaupindewako,baba,pigamishaleyako, umtupeaduichini,umwueadui;naweuwenanguvu, maanahatutamwuanduguyako,kwamaanayeyenikama wewe,nayenikamawewe,tumpeheshimahii.

2NdipoYakoboakapindaupindewake,akaupigamshale, akampigaEsau,nduguyake,kwenyekifuachakecha kuume,akamwua.

3Akarushamshaletena,akampigaAdoran,Mwaramu, kifuanimwakekushoto,akamrudishanyuma,akamwua

4KishawanawaYakobowakatoka,waonawatumishi wao,wakajigawanyakatikavikosipandennezamnara

5Yudaakatokambele,naNaftalinaGadipamojanaye,na watumishihamsinipamojanayeupandewakusiniwa mnara;wakawauawotewaliowakutambeleyao;wala hakunahatammojawaoaliyepona.

6NaLawi,naDani,naAsheriwakatokanjeupandewa masharikiwamnara,nawatuhamsinipamojanao, wakawapigawanajeshiwaMoabunaAmoni

7NaReubeni,naIsakari,naZabuloniwakatokakwenda upandewakaskaziniwamnara,nawatuhamsinipamoja nao;wakawauawatuwavitawaWafilisti

8SimeoninaBenyamininaHenoko,mwanawaReubeni, wakatokakwendaupandewamagharibiwamnara,nawatu hamsinipamojanao,wakawauawatumiannewaEdomu naWahori,mashujaahodari;nawatumiasitawakakimbia, nawannewawanawaEsauwakakimbiapamojanao, wakamwachababayaoamekufa,nayeakaangukajuuya kilimakilichokoAduramu

9WanawaYakobowakawafuatahadimlimaniSeiri,naye Yakoboakamzikanduguyakekwenyekilimakilichoko Aduramu,kishaakarudinyumbanikwake

10WanawaYakobowakawakandamizawanawaEsau katikamilimayaSeiri,wakainamashingozao,wakawa watumwawawanawaYakobo

11Wakatumaujumbekwababayao(kuuliza)kama wangefanyaamaninaoaukuwaua.

12Yakoboakawatumiawanaweujumbekwambawafanye amani,naowakafanyaamaninao,wakawawekeaniraya utumwa,hatawakamlipaYakobonawanawekodisikuzote 13NaowakaendeleakumlipaYakobokodihadisiku aliposhukaMisri.

14NawanawaEdomuhawajaachanirayautumwa ambayowanakuminawawiliwaYakobowalikuwa wamewawekajuuyaohadileo.

15NahawandiowafalmewaliotawalaEdomu,kablaya mfalmeawayeyotekutawalajuuyawanawaIsraeli,hata leo,katikanchiyaEdomu.

16Balaki,mwanawaBeori,alitawalaEdomu,najinala mjiwakelilikuwaDaniaba

17Balakiakafa,naYobabu,mwanawaZera,waBoseri, akatawalabadalayake

18Yobabuakafa,naAsamu,wanchiyaTemani, akatawalabadalayake.

19Asamuakafa,naAdathimwanawaBaradi,aliyewapiga MidianikatikanchiyaMoabu,akatawalabadalayake;na jinalamjiwakeniAvithi.

20Adathiakafa,naSalman,kutokakwaAmaseqa, akatawalabadalayake

21Salmaniakafa,naSauliwaRa'abothi(karibuna)mto, akatawalabadalayake

22Sauliakafa,naBaelinani,mwanawaAkbori,akatawala badalayake.

23Basi,Baelinani,mwanawaAkbori,akafa,naAdathi akatawalabadalayake,najinalamkewelilikuwa Maitabithi,bintiMatarati,bintiMetabezaab.

24HawandiowafalmewaliotawalakatikanchiyaEdomu

SURAYA39

1Yakoboakakaakatikanchialiyokaababayakeugenini katikanchiyaKanaani.HivindivyovizazivyaYakobo.

2Yusufualikuwanaumriwamiakakuminasaba walipompelekaMisri,naPotifa,towashiwaFarao,mkuu wawapishi,akamnunua.

3AkamwekaYusufujuuyanyumbayakeyote,nabaraka yaBwanaikaijianyumbayayuleMmisrikwaajiliya Yusufu,nayeBwanaakamfanikishakatikayote aliyoyafanya

4MmisrihuyoakamkabidhiYosefukilakitu,kwanialiona kwambaMwenyezi-Mungualikuwapamojanaye,na kwambaMwenyezi-Mungualimfanikishakatikakilakitu alichofanya

5NasurayaYusufuilikuwanzurisana,mkewabwana wakeakainuamachoyake,akamwonaYusufu,naye akampenda,akamsihialalenaye.

6Lakinihakutoarohoyake,naakamkumbukaBwanana manenoambayoYakobo,babayake,alikuwaakisoma kutokamiongonimwamanenoyaIbrahimu,kwambamtu yeyoteasifanyeuzinzinamwanamkealiyenamume;

kwambaadhabuyakifoimeamriwakwakembinguni mbelezaMunguAliyeJuuSana,nadhambihiyo itaandikwadhidiyakekatikavitabuvyamilelembeleza Bwanadaima.

7Yusufuakakumbukamanenohayo,akakataakulalanaye. 8Akamsihikwamwakammoja,lakinialikataanahakutaka kusikiliza

9Lakiniakamkumbatianakumshikiliandaniyanyumbaili kumlazimishakulalanaye,akafungamilangoyanyumba nakumshikilia;lakinialiachavazilakemikononimwake, akavunjamlango,akakimbianjekutokambeleyake

10Yulemwanamkealipoonakwambahatakikulalanaye, akamtukanambeleyabwanawake,akisema,‘Mtumishi wakoMwebraniaunayempenda,alitakakunilazimisha kulalanami;naikawanilipopazasautiyangu,akakimbia, akaachavazilakemikononimwangunilipomshika, akavunjamlango’

11MmisrihuyoalipoonavazilaYusufunamlango uliovunjwa,akasikiamanenoyamkewe,akamtupaYusufu gerezani,mahaliwalipofungwawafungwaambaomfalme alikuwaamewafunga

12Nayealikuwahukogerezani;BwanaakampaYusufu kibalimachonipamkuuwawalinziwagereza,narehema mbeleyake,kwamaanaalionayakwambaBwanaalikuwa pamojanaye,nayakuwaBwanaalifanikishayote aliyoyafanya

13Akamkabidhivituvyotemkononimwake;walamkuu wawalinziwagerezahakujuachochotekilichokuwa pamojanaye;maanaYusufualifanyakilakitu,naBwana akakikamilisha

14Akakaahukomiakamiwili.SikuhizoFarao,mfalme waMisri,aliwakasirikiamaofisawakewawili,mkuuwa wanyweshaji,namkuuwawaokaji,akawawekakatika gerezakatikanyumbayamkuuwawapishi,katikagereza alimofungwaYusufu

15MkuuwawalinziwagerezaakamteuaYosefu kuwahudumia,nayeakawahudumia.

16Wakaotandotowotewawili,mkuuwawanyweshajina mkuuwawaokaji,naowakamwambiaYusufu

17Nakamaalivyowafasiriandivyoilivyowapata;Farao akamrudishamkuuwawanyweshajikatikakaziyake,na mkuuwawaokajiakamchinja,kamaYusufu alivyowafasiria.

18LakinimkuuwawanyweshajialimsahauYusufu gerezani,ingawaalikuwaamemwambiayatakayompata, walahakukumbukakumwambiaFaraojinsiYusufu alivyomwambia,kwamaanaalisahau

SURAYA40

1SikuhizoFaraoaliotandotombiliusikummojakuhusu njaailiyokuwakatikanchiyote,akaamkausingizini, akawaitawafasiriwotewandotowaliokuwakoMisri,na wachawi,akawasimuliandotozakembili,lakini hawakuwezakuzieleza

2NdipomkuuwawanyweshajiakamkumbukaYusufu, akamwambiamfalmehabarizake,nayeakamtoagerezani, akatimizandotozakembilimbeleyake

3AkamwambiaFaraokwambandotozakembilizilikuwa moja.Akamwambia,Itakujamiakasaba(ambayo kutakuwana)wingiwachakulakatikanchiyoteyaMisri,

nabaadayamiakahiyosabayanjaa,njaakubwaambayo haijawahikutokeakatikanchiyote.

4SasaFaraonaawawekewasimamizikatikanchiyoteya Misri,naowahifadhichakulakatikakilamjisikuzoteza miakayashibe,nakutakuwanachakulakwamiakahiyo sabayanjaa,walanchihaitaangamiakwanjaa,kwamaana itakuwakalisana

5BwanaakampaYusufuneemanarehemamachonipa FaraoFaraoakawaambiawatumwawake,Hatutapatamtu mwenyehekimanabusarakamahuyu,kwamaanarohoya Bwanaipamojanaye

6Akamwekawapilikatikaufalmewakewote,akampa mamlakajuuyaMisriyote,akampandishakatikagarila pililaFarao

7Akamvikamavaziyakitani,akamvikamkufuwa dhahabushingoni,na(mpigambiu)akatangazambeleyake ''El'Elwa'Abirer,'naakawekapetemkononimwake, akamfanyakuwamkuuwanyumbayakeyote,akamtukuza, akamwambia,'Nitakuwamkuukulikowewetukatikakiti chaenzi'

8YusufuakatawalanchiyoteyaMisri,nawakuuwotewa Farao,nawatumishiwakewote,nawotewaliofanyakazi yamfalmewalimpenda,maanaalitembeakwaunyofu,kwa maanahakuwanakiburiwalamajivuno,walahakuwana upendeleowawatu,walahakupokeazawadi,lakini aliwahukumukwaunyofuwatuwotewanchi

9NchiyaMisriikawanaamanimbeleyaFaraokwa sababuyaYusufu,kwamaanaBwanaalikuwapamoja naye,akampaneemanarehemakwavizazivyakevyote mbeleyawotewaliomjuanawalewaliosikiahabarizake, naufalmewaFaraoulikuwaumepangwavizuri,wala hapakuwanaShetaniwalamtumwovu(ndaniyake)

10MfalmeakamwitaYusufuSefanifani,akampaYusufu awemkewabintiPotifa,bintiwakuhaniwaOniopolis, mkuuwawapishi

11SikuileYusufualiposimamambeleyaFarao,alikuwa naumriwamiakathelathini.

12MwakahuoIsakaakafaIkawakamaYusufu alivyosemakatikatafsiriyandotozakembili,kama alivyosema,kukawanamiakasabayashibekatikanchi yoteyaMisri,nanchiyaMisriikazalishakwawingi, kipimokimoja(kinachozalisha)vipimokuminananena mianne.

13Yusufuakakusanyachakulakatikakilamji,hata wakashibanafaka,hatawasiwezekuhesabutena,wala kuipimakwawingiwake.

SURAYA41

1Nakatikayubileyaarobaininatano,katikawikiyapili, (na)katikamwakawapili,[2165AM]YudaakamtwaaEri, mzaliwawakewakwanza,mkekutokakwabintizaAramu, jinalakeTamari

2Lakinialimchukia,walahakulalanaye,kwasababu mamayakealikuwawabintizaKanaani,nayeakataka kumtwaliamkewajamaazamamayake,lakiniYuda,baba yake,hakumruhusu.

3NaErihuyu,mzaliwawakwanzawaYuda,alikuwa mwovu,naBwanaakamuua

4YudaakamwambiaOnani,nduguye,"Uingiekwamke wanduguyo,ukamfanyieyaleyanduguwamumewe, ukamwinulienduguyouzao"

5Onanialijuayakwambauzaohaungekuwawake,baliwa nduguyepekee,akaingianyumbanikwamkewanduguye, akamwagambeguchini;akawamwovumachonipaBwana, akamwua

6YudaakamwambiaTamari,mkwewe,Ukaemjane nyumbanikwababayakohataShelamwanangu atakapokua,naminitakupaweweuwemkewake

7Akakua;lakiniBedsueli,mkewaYuda,hakumruhusu mwanaweShelakuoaNaBedsueli,mkewaYuda,akafa [2168AM]katikamwakawatanowajumahili.

8IkawamwakawasitaYudaakaendaTimnakuwakata manyoyakondoozake[2169AM]WakamwambiaTamari, Tazama,mkweoanapandakwendaTimnakuwakata manyoyakondoozake

9Akavuanguozakezaujane,akajifunikakwakitambaa, akajipamba,akaketipenyelangolililokuwakaribunanjia yakuelekeaTimna

10Yudaalipokuwaakipita,alimkuta,akamdhaniakuwani kahaba,akamwambia,Niruhusuniingiekwako;naye akamwambia,Karibu,akaingia

11Akamwambia,Nipeujirawangu;nayeakamwambia, Sinakitumkononimwanguilapeteyanguiliyokidoleni mwangu,namkufuwangu,nafimboyanguiliyomkononi mwangu

12Akamwambia,Nipehatautakaponileteaujirawangu. Akamwambia,Nitakuleteamwana-mbuzi;akampa,naye akaingiakwake,nayeakapatamimba

13Yudaakaendakwakondoozake,nayeakaenda nyumbanikwababayake

14Yudaakampelekeamwana-mbuzikwamkonowa mchungajiwake,Mwadulami,nayehakumpata; akawaulizawatuwamahalihapo,akisema,Yulekahaba aliyekuwahapayukowapi?Wakamwambia,Hakuna kahabahapakwetu.

15Akarudi,akampashahabari,akamwambiayakwamba hakumpata;Niliwaulizawatuwamahalipale,nao wakaniambia,Hakunakahabahapa.

16Akasema,“Aacheavitunzeilitusijetukadhihakiwa” Baadayamiezimitatu,ikawawazikwambaalikuwana mimba,naowakamwambiaYuda,“Tazama,mkweo Tamari,anamimbakwauzinzi”

17Yudaakaendanyumbanikwababayake,akawaambia babayakenanduguzake,Mtoeninje,wamchomemoto; kwamaanaamefanyaunajisikatikaIsraeli

18Ikawawalipomtoanjeilikumchomamoto,alimpelekea mkwewepete,namkufu,nafimbo,akisema,Tambuahivi nivyanani;maanamiminimjamzitokwayeye

19Yudaakakiri,akasema,Tamarinimwenyehakikuliko mimi.

20Kwahiyowasimchomemoto’Nakwasababuhiyo hakupewaShela,walahakumkaribiatena

21Baadayahayoakazaawanawawili,Peresi[2170AM] naZera,katikamwakawasabawawikihiiyapili

22Basimiakasabayamavunoikatimia,ambayoYusufu alimwambiaFarao

23Yudaakakirikwambatendoalilofanyalilikuwabaya, kwakuwaalikuwaamelalanamkwewe,nayeakaliona kuwachukizomachonipake,naakakirikwambaalikuwa

amekosanakupotoka,kwakuwaalikuwaamefunuaupindo wamwanawe,akaanzakuombolezanakuombaduambele zaBwanakwasababuyakosalake

24Natulimwambiakatikandotokwambaalisamehewa kwasababualiombakwabidii,nakuomboleza,wala hakufanyatena

25Naalipokeamsamahakwasababualigeukakutokakwa dhambiyakenakutokakwaujingawake,kwamaana alikosasanambelezaMunguwetu;nakilamtuatendaye hivi,kilamtualalayenamamamkwewake,nawamchome kwamotoiliapatekumchomahumo,kwamaanakuna uchafunauchafujuuyao,nawamchomekwamoto

26NaweuwaamuruwanawaIsraelikwambakusiwena unajisikatiyao;kwamaanakilamtualalayenamkwewe, aunamkwewe,amefanyaunajisi;nawamchomemoto mwanamumealiyelalanaye,namwanamkepia;naye ataondoaghadhabunaadhabukutokakwaIsraeli 27NasitulimwambiaYudakwambawanawewawili hawakulalanaye,nakwasababuhiiuzaowake uliimarishwakwakizazichapili,walahaungeng'olewa 28Kwanikwajichomojatualikuwaameendanakuomba adhabu,yaani,kulingananahukumuyaIbrahimu,ambayo alikuwaamewaamuruwanawe,Yudaalikuwaametaka kumchomakwamoto

SURAYA42

1Nakatikamwakawakwanzawawikiyatatuyayubile yaarobaininatanonjaailianzakuingiakatikanchi[2171 AM],namvuailikataakutolewakwanchi,kwanihakuna hatamojailiyonyesha.

2Nchiikawatasa,lakinikatikanchiyaMisrikulikuwana chakula,kwakuwaYusufualikuwaamekusanyambeguza nchikatikamiakasabayashibenakuzihifadhi.

3WamisriwakamjiaYusufuiliawapechakula,naye akafunguaghalazanafakazamwakawakwanza, akawauziawatuwanchikwadhahabu.

4NjaailikuwakalisanakatikanchiyaKanaani,Yakobo akasikiakwambakulikuwanachakulaMisri,akawatuma wanawekumiwamtafutiechakulaMisri;lakiniBenyamini hakumtuma,nawanakumiwaYakobowakafikaMisri miongonimwawalewaliokwendahuko

5Yusufuakawatambua,lakiniwaohawakumtambua,naye akasemanao,akawaulizamaswali,akawaambia,Je,ninyi siwapelelezi,nahamkujakuchunguzanjiazanchi? Akawawekagerezani.

6Baadayahayoakawaachiliahurutena,akamkamata Simeonipekeyakenakuwatumanduguzaketisawaende zao

7Akajazamaguniayaonafaka,naakawekadhahabuyao kwenyemaguniayao,naohawakujua

8Akawaamuruwamletemdogowao,kwaniwalikuwa wamemwambiababayaoyukohainamdogowao

9WakapandakutokanchiyaMisri,wakafikanchiya Kanaani,wakamwambiababayaoyoteyaliyowapata,na jinsimkuuwanchialivyosemanaokwaukali,naye akawakamataSimeoni,hatawalipokuwawamemleta Benyamini

10Yakoboakasema,Mmeniondoleawatotowangu! Yusufuhayupo,walaSimeonihayupo,nanyimtamchukua Benyamini;uovuwenuumenijiamimi

11Akasema,Mwananguhatashukapamojananyi,asije akaugua;maanamamayaoalizaawanawawili,nammoja amekufa,nahuyunayemtamchukuakwanguKama angepatwanahomanjiani,mngeushushauzeewangukwa huzunihatakufa.

12Alipoonakwambapesazaozimerudishwakwakilamtu kwenyegunialake,aliogopakumrudisha

13NjaaikaongezekanakuwakalikatikanchiyaKanaani, nakatikanchizoteisipokuwakatikanchiyaMisri,kwani wengiwawanawaMisriwalikuwawamehifadhimbegu zaokwaajiliyachakulatanguwakatiwalipomwona Yusufuakikusanyambegupamojanakuziwekaghalanina kuzihifadhikwaajiliyamiakayanjaa.

14NaowatuwaMisriwalijilishakwachakulahichokatika mwakawakwanzawanjaayao

15Israelialipoonayakuwanjaailikuwakalisanakatika nchi,nayakuwahakunawokovu,akawaambiawanawe, Rudinimkatununuliechakula,tusijetukafa

16Wakasema,Hatutakwenda;nduguyetumdogo asipokwendanasi,hatutakwenda

17Israeliakaonakwambaasipomtumapamojanao,wote wangeangamiakwasababuyanjaa.

18Reubeniakasema,Mtiemkononimwangu,nami nisipomrudishakwako,wauewananguwawilibadalaya rohoyake.

19Akamwambia,HatakwendanaweYudaakakaribia, akasema,Mpelekepamojanami,naminisipomrudisha kwako,nitakuwanahatiambeleyakosikuzotezamaisha yangu

20Akampelekapamojanaomwakawapiliwajumahili, sikuyakwanzayamwezi[2172AM],naowakafikanchi yaMisripamojanawotewaliokwenda,na(walikuwa)na zawadimikononimwao,natakte,namlozi,nakokwaza mierebi,naasalisafi.

21Wakaenda,wakasimamambeleyaYusufu,akamwona Benyamini,nduguye,akamjua,akawaambia,Huyundiye nduguyenumdogo?Wakamwambia,Ndiye.Akasema, Bwananaakufadhili,mwanangu!

22Akampelekanyumbanikwake,akamletaSimeonikwao, akawafanyiakaramu,naowakamleteazawadiwaliyoileta mikononimwao

23Naowakalambeleyakenaakawapawotesehemu, lakinisehemuyaBenyaminiilikuwakubwamarasaba kulikoileyayeyotekatiyao

24Wakalanakunywa,wakaondoka,wakabakinapunda zao.

25Yusufuakapangampangoambapoangewezakujua mawazoyaokuhusukamamawazoyaamaniyalikuwepo miongonimwao,akamwambiamsimamizialiyekuwajuu yanyumbayake:‘Jazamifukoyaoyotechakula, uwarudishiepesazaokwenyevyombovyao,nakikombe changu,kikombechafedhaambachonitakinywea,ukiweke kwenyegunialamdogowao,uwaachewaendezao’

SURAYA43

1AkafanyakamaYusufualivyomwambia,akajazamifuko yaoyotechakula,akatiapesazaokatikamifukoyao,akatia kikombekatikagunialaBenyamini

2Wakaondokaasubuhinamapema,naikawawalipotoka huko,Yusufuakamwambiamsimamiziwanyumbayake,

Wafuatie,ukimbie,ukawakamate,ukisema,Mmenitendea mabayakwamema;mmeniibiakikombechafedha ambachobwanawanguananyweaMkanileteenduguyao mdogo,mkamleteharakakablasijatokakwendakwenye kitichanguchahukumu.

3Akawafuatambio,akawaambiamanenohayo

4Wakamwambia,“Hasha!Watumwawakowasifanye jambohili,wakaibakutokanyumbanikwabwanawako chombochochote,napiazilefedhatulizozionakatika maguniayetumarayakwanza,ambazosisiwatumishi wakotulizirudishakutokanchiyaKanaani”

5Tuibejevyombo?Tazama,sisinamaguniayetu tunatafuta,napopoteutakapokionakikombekatikagunia lamtuyeyotemiongonimwetu,naachinjwe,nasisina pundazetututamtumikiabwanawako

6Akawaambia,Sivyo,mtunitakayempatanaye, nitamchukuayeyepekeyakeawemtumwa,nanyimtarudi kwaamaninyumbanikwenu

7Alipokuwaakitafuta-tafutandaniyavyombovyao, kuanziamkubwahadimdogo,akapatikanakwenyeguniala Benyamini

8Wakararuanguozao,wakawekamizigoyaokwenye pundazao,wakarudimjini,wakafikanyumbanikwa Yusufu,wakainamakifudifudimbeleyake

9Yusufuakawaambia,Mmetendamabaya.Wakasema, Tusemenini,natujiteteeje?Bwanawetuamegunduakosa lawatumwawake;tazama,sisituwatumwawabwana wetu,napundazetupia.

10Yusufuakawaambia,MiminaminamwogopaBwana; lakinininyinendenizenunyumbanimwenu,mkamfanye nduguyenuawemtumwawangu,kwamaanammefanya uovuHamjuiyakuwamtuhufurahiakikombechakekama mimininavyofurahiakikombehiki?Nabadommekiiba kutokakwangu.

11Yudaakasema,Eebwanawangu,nakusihi,mtumwa wakonaasemenenomasikionimwabwanawangundugu wawiliambaomamawamtumwawakoalimzaliababa yetu;mmojaaliondoka,akapotea,walahakuonekana,naye ndiyepekeyakealiyesaliawamamayake,namtumwa wakobabayetuanampenda,namaishayakepia yamefungamananamaishayahuyu(kijana)

12Itakuwa,tutakapomwendeamtumwawakobabayetu, nakijanahayupopamojanasi,atakufa,nasitutamshusha babayetukwahuzunihadikufa

13Basi,mimimtumwawakonibakibadalayakijana,niwe mtumwawabwanawangu,nakijanaaendepamojana nduguzake;kwamaanamiminilimdhaminikwamkono wamtumwawako,babayetu;naminisipomrudisha, mtumwawakoatasikiahatiayababayetumilele

14Yusufuakaonakwambawotewalikuwanaupatano katikawemammojakwamwingine,nayehakuweza kujizuia,akawaambiakwambayeyendiyeYusufu.

15AkazungumzanaokwaKiebrania,akawakumbatia shingoni,akalia

16Lakinihawakumjua,wakaanzakuliaAkawaambia, Msinililie,balifanyeniharakamkamletebabayangu kwangu;nanyimtaonayakuwanikinywachangu kinachonena,namachoyanduguyanguBenyamini yanaona

17Kwamaanatazamahuunimwakawapiliwanjaa,na badokunamiakamitanobilamavuno,walamatundaya miti,walakulima

18Shukeniharakaninyinajamaazenu,msijemkaangamia kwanjaa,walamsihuzunikekwaajiliyamalizenu;kwa maanaBwanaalinitumambeleyenuiliniwaandalie mamboiliwatuwengiwapatekuishi

19Namkamwambiebabayangukwambamimibadonihai, nanyi,tazama,mmeonayakwambaBwanaamenifanya kuwababakwaFarao,namtawalajuuyanyumbayakena juuyanchiyoteyaMisri

20Namkamwambiebabayangukuhusuutukufuwangu wote,nautajiriwotenautukufuwoteambaoBwana amenipa

21KwaamriyaFarao,akawapamagarinavyakulavya safarini,naakawapawotemavaziyaranginyinginafedha.

22Akampelekeababayaomavazi,fedha,napundakumi waliobebanafaka,akawaachawaendezao

23Wakapanda,wakamwambiababayao,yakwamba Yusufuyuhai,nakwambaanapimanafakakwamataifa yoteyadunia,nayakwambandiyemtawalajuuyanchi yoteyaMisri.

24Lakinibabayaohakuamini,kwasababualikuwa amechanganyikiwaakilinimwake;lakinialipoonamagari ambayoYosefualikuwaameyatuma,rohoyakeikafufuka, akasema,“InanitoshakamaYosefuakiishi;nitashuka nimwonekablasijafa”

SURAYA44

1IsraeliakaondokaHaranikutokanyumbanikwakemwezi mpyawatatu,akaendazakekwanjiayaKisimachaKiapo, akamtoleaMunguwaIsakababayakedhabihusikuyasaba yamwezihuu.

2YakoboakakumbukandotoaliyoiotahukoBetheli, akaogopakushukaMisri

3AlipokuwaakifikiriakutumaujumbekwaYusufuiliaje kwake,nakwambahatashuka,alikaahukokwasikusaba, labdaangewezakuonamaono,kamaangebakiau angeshuka.

4Akaadhimishasikukuuyamavunoyamalimbukokwa nafakazazamani,kwanikatikanchiyoteyaKanaani hapakuwanambegunyingi,kwasababunjaailikuwajuu yawanyamawote,ng'ombe,ndege,napiajuuya wanadamu

5NasikuyakuminasitaBwanaakamtokea,akamwambia, Yakobo,Yakobo;akasema,MimihapaAkamwambia, MiminiMunguwababazako,MunguwaIbrahimuna Isaka;usiogopekushukaMisri,kwamaananitakufanya taifakubwahuko;nitashukapamojanawe,naminitakuleta tena;naweutazikwakatikanchihii,naYusufuataweka mikonoyakejuuyamachoyako.

6Usiogope,shukaMisri

7Wanawewakaondoka,nawanawawanawe,wakampakia babayaonamalizaokwenyemagariyakukokotwa

8IsraeliakaondokakutokaKisimachaKiaposikuyakumi nasitayamwezihuuwatatu,akaendanchiyaMisri.

9IsraeliakamtumaYudambeleyakekwaYusufu mwanaweiliaichunguzenchiyaGosheni,maanaYusufu alikuwaamewaambianduguzakekwambawajewakae hukoiliwawekaribunaye

10NahiindiyonchinzurizaidikatikanchiyaMisri,na karibunaye,kwawote(wao)napiakwawanyamawa kufugwa

11NahayandiyomajinayawanawaYakobowalioingia MisripamojanaYakobobabayao.

12Reubeni,mzaliwawakwanzawaIsraeli;nahayandiyo majinayawanaweHenoko,naPalu,naHezroni,naKarmi, watano.

13Simeoninawanawe;nahayandiyomajinayawanawe: Yemueli,naYamini,naOhadi,naYakini,naSohari,na Shauli,mwanawamwanamkeMsefathi,saba 14Lawinawanawe;nahayandiyomajinayawanawe: Gershoni,naKohathi,naMerari,wanne.

15Yudanawanawe;nahayandiyomajinayawanawe: Shela,naPeresi,naZera,wanne

16Isakarinawanawe;nahayandiyomajinayawanawe: Tola,naPua,naYashubu,naShimroni,watano

17Zebuloninawanawe;nahayandiyomajinayawanawe: Seredi,naEloni,naYahleeli,wanne.

18HawandiowanawaYakobonawanawaoambaoLea alimzaliaYakobohukoMesopotamia,sita,nadadayao mmoja,Dina,nanafsizotezawanawaLea,nawanawao waliokwendaMisrinaYakobobabayao,walikuwaishirini natisa,naYakobobabayaoalikuwapamojanao,wote walikuwathelathini.

19NawanawaZilpa,mjakaziwaLea,mkewaYakobo, waliomzaliaYakoboGadinaAshuri

20Nahayandiyomajinayawanawaowaliokwenda pamojanayeMisriWanawaGadiniZifoni,naHagi,na Shuni,naEsboni,naEri,naAreli,naArodiwanane 21NawanawaAsheri;Imna,naIshva,naIshvi,naBeria, naSera,dadayaommoja,sita

22Nafsizotezilikuwakuminanne,nawotewaliotoka kwaLeawalikuwaarobaininawanne.

23WanawaRaheli,mkewaYakobo,walikuwaYosefuna Benyamini

24YusufualizaliwahukoMisrikablayababayakekuingia Misri,haoaliomzaliaAsenathi,bintiwaPotifa,kuhaniwa Oni,ManasenaEfraimu,watatu

25NawanawaBenyamini;Bela,naBekeri,naAshbeli,na Gera,naNaamani,naEhi,naRoshi,naMupimu,na Hupimu,naArdi-kuminammoja

26NafsizotezaRahelizilikuwakuminanne.

27WanawaBilha,mjakaziwaRaheli,mkewaYakobo, aliomzaliaYakobo,niDaninaNaftali

28Nahayandiyomajinayawanawaowaliokwendanao MisriNawanawaDaniwalikuwaHushimu,naSamoni, naAsudi,na'Ijaka,naSalomoni,sita.

29NaowakafamwakaulewalipoingiaMisri,naDani Hushimuakabakipekeyake

30NahayandiyomajinayawanawaNaftali:Yahzieli,na Guni,naYezeri,naShalumu,naIv.

31Na'Iv,ambayealizaliwabaadayamiakayanjaa, alikufahukoMisri

32NafsizotezaRahelizilikuwaishirininasita

33NafsizotezaYakobozilizoingiaMisrizilikuwanafsi sabini.Haondiowanawenawanawawanawe,wotesabini, lakiniwatanowalikufaMisrikablayaYusufu,wala hawakuwanawatoto

34NawanawawiliwaYudawalikufakatikanchiya Kanaani,ErinaOnani,naohawakuwanawatoto;nawana

waIsraeliwakawazikawalewalioangamia,nao wakahesabiwamiongonimwamataifasabiniyaMataifa.

SURAYA45

1IsraeliwaliingiakatikanchiyaMisri,katikanchiya Gosheni,mwezimpyawanne[2172AM],katikamwaka wapiliwawikiyatatuyayubileyaarobaininatano.

2YusufuakaendakumlakiYakobobabayake,katikanchi yaGosheni,akaangukashingonimwababayakenakulia 3IsraeliakamwambiaYusufu,Sasananifekwakuwa nimekuona,nasasaatukuzweBwana,MunguwaIsraeli, MunguwaIbrahimu,naMunguwaIsaka,ambaye hakumnyimarehemazakenaneemayake,mtumishiwake Yakobo

4Inanitoshakwambanimekuonausowakoningalihai; naam,maononiliyoyaonahukoBetheliniyakweliNa abarikiweBwana,Munguwangu,milelenamilele;najina lakelibarikiwe.

5Yusufunanduguzakewakalamkatembeleyababayao nawakanywadivai,naYakoboakafurahikwafuraha kubwasanakwasababualimwonaYusufuakilanandugu zakenakunywambeleyake,naakambarikiMuumbawa vituvyoteambayealikuwaamemhifadhi,naalikuwa amemhifadhiawanawekuminawawili.

6Yusufualikuwaamempababayakenanduguzakekama zawadihakiyakukaakatikanchiyaGosheninaRamesesi nanchiyoteiliyozunguka,aliyoitawalambeleyaFarao.

IsraelinawanawewakakaakatikanchiyaGosheni, sehemuborazaidiyanchiyaMisri,naIsraelialikuwana umriwamiakamiamojanathelathinialipoingiaMisri.

7Yusufuakawalishababayakenanduguzakenapiamali zaokwachakulakadiriyavilevilivyowatoshakwamiaka sabayanjaa.

8NchiyaMisriikatesekakwasababuyanjaa,nayeYosefu akamnunuliaFaraonchiyoteyaMisrikwachakula, akawamilikiwatu,mifugoyaonakilakitukwaFarao.

9Miakayanjaailipotimia,Yosefuakawapawatumbegu nachakulachakupandakatikanchihiyokatikamwakawa nane,kwasababumtoulikuwaumeifunikanchiyoteya Misri

10Kwamaanakatikamiakasabayanjaa,nchihaikuwa imefurikanakumwagiliamajisehemuchachetukandoya mto,lakinisasailifurikanaWamisriwakapandambegu,na ikatoanafakanyingimwakahuo

11Nahuuulikuwamwakawakwanzawa[2178AM]wiki yanneyayubileyaarobaininatano

12Yusufuakachukuasehemuyatanoyamavunokwaajili yamfalme,akawaachiasehemunnekwaajiliyachakulana mbegu;nayeYusufuakaiwekakuwaamrikwanchiya Misrihataleo

13IsraeliakaishikatikanchiyaMisrimiakakuminasaba, nasikuzotealizoishizilikuwayubiletatu,miakamiamoja naarobaininasaba,nayeakafakatikamwakawanne [2188AM]wawikiyatanoyayubileyaarobaininatano

14Israeliakawabarikiwanawekablayakufakwake, akawasimuliayoteyatakayowapatakatikanchiyaMisri; akawajulishayaleyatakayowapatakatikasikuzamwisho, akawabariki,akampaYusufusehemumbilikatikanchi

15Akalalanababazake,akazikwakatikapangolawatu wawilikatikanchiyaKanaani,karibunaAbrahamubaba

yake,katikakaburialilojichimbiamwenyewekatikapango lawatuwawilikatikanchiyaHebroni.

16NaakampaLawimwanawevitabuvyakevyotena vitabuvyababazakeiliavihifadhinakuvifanyaupyakwa ajiliyawatotowakehadileo.

SURAYA46

1IkawakwambabaadayaYakobokufa,wanawaIsraeli waliongezekakatikanchiyaMisri,naowakawataifa kubwa,nawalikuwanamoyommoja,hatandugu akampendandugunakilamtuakamsaidianduguyake,nao wakaongezekasananakuongezekasana,majumakumi [2242AM]yamiaka,sikuzotezamaishayaYusufu

2NahapakuwanaShetaniwalauovuwowotesikuzoteza maishayaYusufualizoishibaadayaYakobobabayake, kwaniWamisriwotewaliwaheshimuwanawaIsraelisiku zotezamaishayaYusufu

3Yusufuakafaakiwanaumriwamiakamiamojanakumi; aliishimiakakuminasabakatikanchiyaKanaani,na miakakumialikuwamtumwa,namiakamitatugerezani, namiakathemaninialikuwachiniyamfalme,akitawala nchiyoteyaMisri

4Akafayeyenanduguzakewotenakizazihichochote 5AkawaamuruwanawaIsraelikablayakufakwamba wabebemifupayakepamojanaowalipotokakatikanchiya Misri

6Akawaapishakuhusumifupayake,kwanialijuakwamba Wamisrihawatamtoatenanakumzikakatikanchiya Kanaani,kwaniMakaroni,mfalmewaKanaani,alipokuwa akikaakatikanchiyaAshuru,alipiganabondeninamfalme waMisrinakumuuahuko,nakuwafuataWamisrihadi malangoyaHermoni

7Lakinihakuwezakuingia,kwamaanamfalmemwingine, mpya,alikuwaamekuwamfalmewaMisri,naalikuwana nguvukulikoyeye,nayeakarudikatikanchiyaKanaani, namalangoyaMisriyalikuwayamefungwa,nahakuna aliyetokawalahakunaaliyeingiaMisri

8Yusufuakafakatikayubileyaarobaininasita,katika jumalasita,mwakawapili,wakamzikakatikanchiya Misri,na[2242AM]nduguzakewotewakafabaadayake 9MfalmewaMisrialitokakwendavitaninamfalmewa Kanaani[2263AM]katikayubileyaarobaininasaba, katikawikiyapiliyamwakawapili,nawanawaIsraeli wakatoamifupayoteyawanawaYakoboisipokuwa mifupayaYusufu,naowakaizikashambanikatikapango lawatuwawilimlimani

10WengiwaowalirudiMisri,lakiniwachachewao walibakimilimanimwaHebroni,naAmramubabayako alibakipamojanao

11MfalmewaKanaaniakamshindamfalmewaMisri, akafungamalangoyaMisri.

12NayeakapanganjamambayadhidiyawanawaIsraeli ilikuwatesa,akawaambiawatuwaMisri,Tazama,watuwa wanawaIsraeliwameongezekanakuongezekakulikosisi 13Njooni,tuwatendeekwabusarakablahawajawawengi mno,natuwatesekwautumwakablavitahaijatujia,na kablawaopiahawajapigananasi;lasivyowatajiungana aduizetunakuwatoakatikanchiyetu,kwamaanamioyo nanyusozaozinaelekeanchiyaKanaani.

14Akawekajuuyaowasimamiziwakazingumuili kuwatesakwautumwa;naowakamjengeaFaraomijiyenye ngome,Pithomu,naRamesesi;naowakajengakutazotena ngomezotezilizoangukakatikamijiyaMisri.

15Wakawatumikishakwaukali,nakadiriwalivyozidi kuwatendeamabaya,ndivyowalivyozidikuongezekana kuongezeka

16NaowatuwaMisriwakawachukiawanawaIsraeli.

SURAYA47

1Nakatikawikiyasaba,katikamwakawasaba,katika yubileyaarobaininasaba,babayakoalitoka[2303AM] kutokanchiyaKanaani,naweulizaliwakatikawikiyanne, katikamwakawasitawake,katikayubileyaarobainina nane[2330AM];huuulikuwawakatiwadhikikwawana waIsraeli

2Farao,mfalmewaMisri,alitoaamrikuhusuwao kwambawatotowaowotewakiumewaliozaliwa wawatupemtoni

3Wakawatupandanikwamiezisabahadisikuuliyozaliwa 4Mamayakoakakufichakwamiezimitatu,nao wakamwambiahabarizakeAkakutengenezeasafina, akaifunikakwalaminalami,akaiwekakwenyemabango kandoyamto,akakuwekandaniyakekwasikusaba;mama yakoakajausikunakukunyonyesha,naMiriamu,dada yako,akakulindanandegemchana.

5NasikuzileTarmuthi,bintiFarao,alikujakuogamtoni, akasikiasautiyakoikilia,akawaambiawajakaziwake wakutoe,naowakakuletakwake.

6Akakutoakatikasafina,nayeakakuhurumia

7Dadayakoakamwambia,Je,niendenikamwitemmoja wawanawakewaKiebraniaakunyonyesheemtotohuyu?

8Akamwambia:‘Nenda’Akaendaakamwitamamayako Yokebedi,nayeakakupamshaharawake,naye akakunyonyesha.

9Nabaadaye,ulipokuwamtumzima,walikuletakwabinti Farao,naweukawamwanawe;naAmramubabayako alikufundishauandishi,nabaadayamajumamatatu walikuletakatikauawakifalme

10Naweulikuwamahakamanikwamajumamatatuhadi wakati[2351-]ulipotokakatikamahakamayakifalmena kumwonaMmisriakimpigarafikiyakoambayealikuwa [2372AM]wawanawaIsraeli,naweukamuuana kumfichamchangani.

11Sikuyapilimligombana,nawanawawiliwaIsraeli wakagombana,naweukamwambiayulealiyekosa,Mbona unampiganduguyako?

12Akakasirikanakughadhibika,akasema,Ninani aliyekuwekawewekuwamkuunamwamuzijuuyetu? UnadhaniutaniuamimikamaulivyomuuayuleMmisri jana?Ukaogopaukakimbiakwasababuyamanenohaya

SURAYA48

1Nakatikamwakawasitawawikiyatatuyayubileya arobaininatisauliondokanakukaakatikanchiyaMidiani, majumamatanonamwakammojaNaweulirudiMisri katikawikiyapiliyamwakawapilikatikayubileya hamsini

2NawemwenyeweunajuaalichokuambiakwenyeMlima Sinai[24:10AM],nakileambachomkuuMastêmâalitaka kukufanyiaulipokuwaukirudiMisri<njianiulipokutana nayemahalipakulala>.

3Je,hakutafutakwanguvuzakezotekukuuanakuwaokoa Wamisrikutokamkononimwakoalipoonakwamba umetumwakutekelezahukumunakisasijuuyaWamisri?

4Naminikakuokoakutokamkononimwake,nawe ukafanyaisharanamaajabuuliyotumwakuyafanyahuko MisridhidiyaFarao,nadhidiyanyumbayakeyote,na dhidiyawatumishiwakenawatuwake

5BwanaakawalipizakisasikikubwakwaajiliyaIsraeli, akawapigakwadamu,vyura,chawa,nainzi,namajipu mabayayatokayokatikanchikavu;nang'ombezaokwa kifo;nakwamaweyamvuayamawe,kwahayoakaharibu kilakitukilichomeakwaajiliyao;nakwanzigewaliokula mabakiyaliyosaliakwamvuayamawe,nakwagiza;na kwakifochawazaliwawakwanzawawanadamuna wanyama,nakwasanamuzaozote,Bwanaalilipizakisasi, akawateketezakwamoto

6Nakilakitukilitumwakupitiamkonowako,iliutangaze (mambohaya)kablahayajatimia,naweulisemanamfalme waMisrimbeleyawatumishiwakewotenambeleyawatu wake

7Nakilakitukilifanyikakamaulivyosema;hukumukumi kubwanazakutishazilikujajuuyanchiyaMisriiliupate kulipizakisasijuuyakekwaajiliyaIsraeli

8BwanaakafanyakilakitukwaajiliyaIsraeli,nakwa mujibuwaaganolake,aliloliamurunaIbrahimu,kwamba angelipizakisasijuuyao,kamawalivyowatiautumwani kwanguvu.

9NamkuuMastêmâalisimamadhidiyako,akataka kukutupamikononimwaFarao,nayeakawasaidiawachawi waMisri,

10Wakasimamanakutendamaovumbeleyako,hakika tuliwaruhusukuyatenda,lakinitibahatukuruhusuzifanywe kwamikonoyao.

11Bwanaakawapigakwavidondavikali,naohawakuweza kusimama,kwanituliwaangamizahatawasiwezekufanya isharahatamoja.

12Nalichayaisharanamaajabuyote(haya)mkuu Mastêmâhakuaibishwakwasababualijipamoyona kuwaombaWamisriwawafuateninyipamojanamajeshi yoteyaWamisri,pamojanamagariyaoyavita,nafarasi wao,napamojanamajeshiyoteyawatuwaMisri

13NaminilisimamakatiyaWamisrinaIsraeli,nasi tukawaokoaIsraelikutokamkononimwake,nakutoka mkononimwawatuwake,nayeBwanaakawavusha katikatiyabaharikanakwambaninchikavu

14NamataifayotealiyowaletailikuwafuataIsraeli, BwanaMunguwetualiwatupakatikatiyabahari,katika vilindivyashimochiniyawanawaIsraeli,kamavilewatu waMisriwalivyowatupawatotowaomtoni,Yeyealilipiza kisasikwa1,000,000katiyao,nawatuelfumojawenye nguvunawenyenguvuwaliangamizwakwasababuya mtotommojamchangawawatotowawatuwakoambaye walikuwawamemtupamtoni.

15Nasikuyakuminannenasikuyakuminatanonasiku yakuminasitanasikuyakuminasabanasikuyakumina nanemkuuMastêmâalifungwanakufungwanyumaya wanawaIsraeliiliasiwashtaki

16Namnamotarehekuminatisatukawaachawaende kuwasaidiaWamisrinakuwafukuzawanawaIsraeli. 17Akaifanyamioyoyaokuwamigumu,akawafanyakuwa wakaidi,nashaurililibuniwanaBwana,Munguwetu,ili awapigeWamisrinakuwatupabaharini.

18Nasikuyakuminannetulimfungailiasiwashtakiwana waIsraelisikuilewalipowaombaWamisrivyombona mavazi,vyombovyafedha,navyombovyadhahabu,na vyombovyashaba,ilikuwatekaWamisrikwamalipoya utumwaambaowalikuwawamewatumikisha

19NahatukuwatoawanawaIsraelikutokaMisrikwa mikonomitupu

SURAYA49

1KumbukaamrialiyokuagizaBwanakuhusuPasaka, kwambauiadhimishekwawakatiwakesikuyakumina nneyamweziwakwanza,kwambautamchinjakablaya jioni,naowatamlausikujioniyatarehekuminatanotangu jualilipotua

2Kwamaanausikuhuu-mwanzowasikukuunamwanzo wafuraha-mlikuwamkilapasakahukoMisri,wakati mamlakayoteyaMastêmâyalipoachiliwailikuwaua wazaliwawakwanzawotekatikanchiyaMisri,kuanzia mzaliwawakwanzawaFaraohadimzaliwawakwanzawa mtumwawakikealiyefungwakwenyekinu,nahadi ng'ombe

3NahiindiyoisharaambayoBwanaaliwapa:Katikakila nyumbakwenyevizingitiambavyowalionadamuya mwana-kondoowamwakammoja,hawakupaswakuingia ndaniyanyumbahiyokuua,baliwangepaswakupita (humo),iliwotewaliokuwandaniyanyumbahiyo waokolewekwasababuisharayadamuilikuwakwenye vizingitivyake.

4NamajeshiyaBwanayakafanyakilakitukamavile Bwanaalivyowaamuru;wakapitakatiyawanawotewa Israeli;walataunihaikuwapatahatakuangamizanafsi yoyotekatiyao,iweyang'ombe,walayamwanadamu, walayambwa

5NapigolilikuwakalisanakatikaMisri,walahapakuwa nanyumbahukoMisriambayohakukuwanamtualiyekufa, nakilionamaombolezo

6NaIsraeliwotewakalanyamayamwana-kondoowa Pasaka,nakunywadivai,nakusifu,nakubariki,na kumshukuruBwana,Munguwababazao,naowalikuwa tayarikutokachiniyanirayaMisri,nakutokakatika utumwambaya

7Naweikumbukesikuhiisikuzotezamaishayako,na kuitunzamwakabaadayamwaka,sikuzotezamaisha yako,maramojakwamwaka,sikuyake,sawasawana sheriayakeyote,walausiahirishesikubaadayasiku,au mwezibaadayamwezi.

8Kwamaananiagizolamilele,nalimechorwajuuya mbaozambingunikwaajiliyawanawaIsraeliwote, kwambawaiadhimishekilamwakakatikasikuyakemara mojakwamwaka,katikavizazivyaovyote;nahakuna kikomochasiku,kwamaanahiiimeamriwamilele.

9Namtuambayehanaunajisi,walahajikuisherehekea sikuhiyo,ilikuletasadakainayokubalikambelezaBwana, nakulanakunywambelezaBwanasikuyasikukuuyake, mtuhuyoaliyesafinaaliyekaribuatakatiliwambali;kwa

sababuhakutoasadakayaBwanakwawakatiwake uliowekwa,atachukuahatiajuuyakemwenyewe.

10WanawaIsraelinawajewaiadhimishePasakasikuya wakatiwakeuliowekwa,sikuyakuminanneyamweziwa kwanza,katiyajioni,tangusehemuyatatuyasikuhadi sehemuyatatuyausiku;kwamaanasehemumbiliza mchanahupewanuru,nasehemuyatatujioni

11HilindiloalilokuagizaBwana,kwambaulifanyekatiya jioni

12Nahairuhusiwikuichinjawakatiwowotewamwanga, ilawakatiwakipindikinachokaribiajioni,nawaiacheile wakatiwajioni,haditheluthimojayausiku,nachochote kitakachobakikutokakwanyamayakeyotekuanzia theluthimojayausikunakuendelea,waichomekwamoto 13Walahawataiokakwamaji,walahawatailambichi,bali itaokwamotoni;watailakwabidii,kichwachakepamoja namatumboyakenamiguuyakewataiokamotoni,wala hawatavunjamfupawakewowote;kwamaanakatikawana waIsraelihautavunjwamfupawowote.

14KwasababuhiiBwanaaliwaamuruwanawaIsraeli waiadhimishePasakasikuyawakatiwakeuliowekwa, walawasivunjemfupawake;kwakuwanisikuyasherehe, nasikuiliyoamriwa,naisipitishwesikuhadisiku,na mwezihadimwezi,lakinisikuyashereheyakena iadhimishwe.

15NaweuwaamuruwanawaIsraeliwaiadhimishePasaka katikasikuzaozote,kilamwaka,maramojakwamwaka, sikuyawakatiwakeuliowekwa;nayoitakuwaukumbusho wakupendezambelezaBwana;walahaitawapatatauniyo yote,kuua,walakumpiga,katikamwakahuo watakaoiadhimishaPasakakwawakatiwake,kwakadiriya amriyake

16WalahawatakulanjeyapatakatifupaBwana,ilambele yapatakatifupaBwana;nawatuwotewakusanyikola Israeliwataisherehekeakwawakatiwakeuliopangwa

17Nakilamtuatakayeilasikuhiyoatailakatikapatakatifu paMunguwenumbelezaBwana,tanguumriwamiaka ishirininazaidi;kwanindivyoimeandikwanakuagizwa kwambawailekatikapatakatifupaBwana

18NawanawaIsraeliwatakapoingiakatikanchi watakayoimiliki,katikanchiyaKanaani,nakuisimamisha maskaniyaBwanakatikatiyanchikatikakabilazaomoja, hatamahalipatakatifupaBwanapatakapojengwakatika nchihiyo,nawajenakusherehekeaPasakakatikatiya maskaniyaBwana,nawaichinjembelezaBwanamwaka baadayamwaka.

19Nakatikasikuzileambazonyumbaitakapojengwakwa jinalaBwanakatikanchiyaurithiwao,watakwendahuko nakuchinjapasakajioni,wakatiwajuakutua,katika theluthimojayasiku

20Naowatawekadamuyakekwenyekizingiticha madhabahu,nakuwekamafutayakejuuyamotouliojuu yamadhabahu,naowatakulanyamayakeikiwaimeokwa motonikatikauawanyumbailiyotakaswakwajinala Bwana

21WalahawaruhusiwikusherehekeaPasakakatikamiji yao,walamahalipopoteisipokuwambeleyamaskaniya Bwana,aumbeleyanyumbayake,mahaliambapojina lakelimeishi;walahawatapoteawakamwachaBwana

22Nawe,Musa,waagizewanawaIsraeliwashikeamriza pasaka,kamaulivyoamriwa;uwatangaziekilamwakana

sikuyasikuzake,nasikukuuyamikateisiyotiwachachu, yakwambawanapaswakulamikateisiyotiwachachusiku saba,(na)kwambawanapaswakuitunzasikukuuyake,na kwambawaletesadakakilasikukatikasikuhizosabaza furahambelezaBwanajuuyamadhabahuyaMunguwako. 23Kwamaanamlisherehekeasikukuuhiikwaharaka mlipotokaMisrihatamlipoingiajangwalaShuri;kwa maanamliikamilishapwaniyabahari.

SURAYA50

1NabaadayasheriahiinilikujulishasikuzaSabatokatika jangwalaSinai,lililokatiyaElimunaSinai.

2NaminilikuambiahabarizaSabatozanchikatikaMlima Sinai,naminilikuambiahabarizamiakayayubilekatika sabatozamiaka;lakinimwakawakesikukuambiahata mtakapoingiakatikanchimtakayoimiliki

3NanchipiaitashikaSabatozakewatakapokaahumo,nao wataujuamwakawayubile.

4Kwahiyonimewawekeamwakamajuma,miaka,na yubile:kunayubilearobaininatisatangusikuzaAdamu hadileo,[2410AM]nawikimojanamiakamiwili:na badokunamiakaarobainiijayo(kihalisi'mbali')ya kujifunzaamrizaBwana[2450AM],hadiwatakapovuka kuingiakatikanchiyaKanaani,wakivukaYordani kuelekeamagharibi

5Nayubilezitapita,hadiIsraeliitakapotakaswakutokana nahatiayoteyauasherati,nauchafu,nauchafu,nadhambi, namakosa,nakuishikwakujiaminikatikanchiyote,na hakutakuwanaShetanitenaaumwovuyeyote,nanchi itakuwasafitanguwakatihuomilele.

6NatazamaamrikuhusuSabato-nimeziandikakwaajili yako-nahukumuzotezasheriazake

7Utafanyakazisikusita;lakinisikuyasabaniSabatoya Bwana,MunguwakoSikuhiyomsifanyekaziyoyote, ninyi,nawanawenu,nawatumwawenu,nawajakazi wenu,nang'ombewenuwote,namgenialiyepamoja nanyi

8Namtuatakayefanyakaziyoyotesikuhiyoatakufa;mtu yeyoteatakayeinajisisikuhiyo,mtuyeyoteatakayelalana mkewe,aumtuyeyoteatakayesemaatafanyakitusikuhiyo, ataondokakwendasafarinikwaajiliyakununuaaukuuza; namtuyeyoteatakayetekamajijuuyakeambayo hakuyaandaakwaajiliyakesikuyasita,namtuyeyote atakayechukuamzigowowotekuuchukuakutokahema yakeaunjeyanyumbayakeatakufa.

9MsifanyekaziyoyotesikuyaSabato,isipokuwa mlichojiandaliasikuyasita,ilimle,nakunywa,na kupumzika,nakuitunzaSabato,msifanyekaziyoyotesiku hiyo,nakumhimidiBwana,Munguwenu,aliyewapaninyi sikuyasikukuunasikutakatifu;nasikuyaufalme mtakatifukwaIsraeliwotenisikuhiimiongonimwasiku zaomilele

10KwamaanaheshimaambayoBwanaamewapaIsraelini kubwakwambawapaswakulanakunywanakushiba katikasikuhiiyasikukuu,nakupumzikajuuyake kutokananakaziyoteambayoniyakaziyawanadamu isipokuwakufukizaubaninakuletamatoleonadhabihu mbelezaBwanakwasikunakwaSabato

11KazihiipekeeitafanywasikuzaSabatokatika patakatifupaBwana,Munguwenu,iliwapateupatanisho

kwaajiliyaIsraelikwadhabihudaimasikubaadayasiku, kuwaukumbushounaompendezaBwana,nailiawapokee sikubaadayasikukamaulivyoamriwa

12Nakilamtuafanyayekaziyoyotejuuyake,auaende safarini,auakulimashambalake,iweninyumbanikwake aumahalipenginepopote,auyeyoteawashayemoto,au apandayemnyamayeyote,auasafiriyekwamelibaharini, auyeyoteapigayeauauayekituchochote,auamchinjaye mnyamaaundege,auyeyoteashikayemnyamaaundege ausamaki,auyeyoteafungayeauafanyayevitasikuza Sabato:

13Mtuatakayefanyalolotekatiyamambohayasikuya Sabatoatakufa,iliwanawaIsraeliwazishikeSabato kulingananaamrikuhusuSabatozanchi,kama ilivyoandikwakatikambao,ambazoalinipamikononi mwangu,ilinikuandikiesheriazamajira,namajira kulingananamgawanyowasikuzaoHilindilohesabuya mgawanyowasikuimekamilika