Skip to main content

Swahili - Book of Jasher or the Book of the Upright or the Book of the Just Man

Page 1


1Munguakasema,Natumfanyemtukwamfanowetu, kwasurayetu;Munguakaumbamtukwamfanowake.

2Munguakamfanyamtukutokaardhini,akampulizia pumziyauhaipuani,nayemtuakawanafsihaiiliyojaa usemi

3Bwanaakasema,Sivemamwanadamuawepekeyake; nitamfanyiamsaidizi

4BwanaakamleteaAdamuusingizimzito,nayeakalala, akatoambavuzakemoja,akatengenezanyamajuuyake, akaiumba,akamleteaAdamu;Adamuakaamkakatika usingiziwake,natazama,mwanamkeamesimamambele yake

5Akasema,Huyunimfupawamifupayangu,nayeataitwa mwanamke,kwamaanaametwaliwakutokakwa mwanamume;AdamuakamwitajinalakeHawa,kwa maanayeyendiyealiyekuwamamawawotewaliohai

6MunguakawabarikinakuwaitamajinayaoAdamuna Hawasikuilealipowaumba,naBwanaMunguakasema, Zaeni,mkaongezeke,mkaijazenchi

7BwanaMunguakawatwaaAdamunamkewe, akawawekakatikabustaniyaEdeni,wailimenakuitunza; akawaamuru,akawaambia,Matundayakilamtiwabustani mnawezakula,lakinimatundayamtiwaujuziwamema namabayamsile,kwamaanasikumtakapokulamatunda yakemtakufahakika

8NaMungualipowabarikinakuwaamuru,aliondokakwao, naAdamunamkewewakaishibustaninikulingananaamri ambayoBwanaalikuwaamewaamuru

9Nanyoka,ambayeMungualikuwaamemuumbapamoja naoduniani,akawajiailikuwashawishiwaasiamriya Munguambayoalikuwaamewaamuru

10Nanyokaakamshawishinakumshawishimwanamke kulakutokakwamtiwaujuzi,namwanamkeakasikiliza sautiyanyoka,nayeakavunjanenolaMungu,na akachukuakutokakwamtiwaujuziwamemanamabaya, nayeakala,naakachukuakutokakwakenaakampa mumewenayeakala

11AdamunamkewewalivunjaamriyaMungu aliyowaamuru,naMunguakajua,nahasirayakeikawaka dhidiyaonaakawalaani

12BwanaMunguakawafukuzasikuhiyokutokabustani yaEdeni,iliwailimeardhiambayowalitwaliwa,nao wakaendawakakaaupandewamasharikiwabustaniya Edeni;AdamuakamjuamkeweHawa,nayeakazaawana wawilinabintiwatatu

13AkamwitajinalamzaliwawakwanzaKaini,akisema, NimepatamwanamumekwaBwana;najinalamwingine akamwitaHabili;maanaalisema,Tulikujadunianibila malipo,nabilamalipotutaondolewahumo

14Naowavulanawakakua,nababayaoakawapaurithi katikanchi;nayeKainiakawamkulimawaardhi,naHabili akawamchungajiwakondoo

15Ikawabaadayamiakamichache,wakamleteaBwana sadakayakukaribia,nayeKainiakaletamazaoyaardhi,na Habiliakaletawazaowakwanzawakundilakekutokakwa mafutayake;MunguakamgeukiaHabilinasadakayake; motoukashukakutokambingunikwaBwana,ukaiteketeza 16LakiniBwanahakumtazamaKaininasadakayake,wala hakuiangalia,kwasababualikuwaameletakutokakwa

matundaduniyaardhimbelezaBwana,naKaini akamwoneawivuHabilinduguyakekwasababuhii, akatafutakisingiziochakumuua

17Baadayamudafulani,KaininaHabilinduguye, walikwendashambanikufanyakazizao;naowotewawili walikuwashambani,Kainiakilimanakulimashambalake, naHabiliakiwalishakundilake;nakundilikapitasehemu ambayoKainialikuwaamelimaardhini,naKaini akahuzunikasanakwasababuhii

18KainiakamkaribiaHabilinduguyekwahasira, akamwambia,Kunaninikatiyangunawewe,hatauje kukaanakuletakundilakomalishonikatikanchiyangu?

19HabiliakamjibuKaininduguye,akamwambia,Kuna ninikatiyangunawewe,hataulenyamayakundilanguna kuvaasufuyao?

20Basisasa,vuasufuyakondoowanguuliyojivika, unilipekwaajiliyamatundayaonanyamayaouliyokula; naweutakapokuwaumefanyahivi,ndiponitaondokakatika nchiyakokamaulivyosema.

21KainiakamwambianduguyeHabili,Hakikanikikuua leo,ninaniatakayedaidamuyakokutokakwangu?

22HabiliakamjibuKaini,akisema,HakikaMungu aliyetuumbaduniani,atateteakisachangu,nayeatadai damuyangukutokakwakoukiniua,kwaniBwanandiye mwamuzinamsuluhishi,nayendiyeatakayemlipa mwanadamukulingananauovuwake,namtumwovu kulingananauovuwakeatakaoufanyaduniani

23Nasasa,kamaukiniuahapa,hakikaMunguanajua mawazoyakoyasiri,nayeatakuhukumukwauovu uliotangazakunitendealeo

24NaKainialiposikiamanenoambayoHabilinduguyake alikuwaamesema,tazamahasirayaKainiikawakadhidiya Habilinduguyakekwakutangazajambohili

25Kainiakafanyaharaka,akainuka,akachukuasehemuya chumayachombochakechakulima,ambayokwahiyo akampiganduguyeghafla,akamwua;nayeKaini akamwagadamuyanduguyeHabilijuuyanchi,nadamu yaHabiliikamiminikajuuyanchimbeleyakundi

26NabaadayahayaKainialitububaadayakumuuandugu yake,nayeakahuzunikakwahuzuni,naakaliajuuyakena hilolikamsumbuasana

27Kainiakaondoka,akachimbashimoshambani, akamlazanduguye,akalifunikakwamavumbi.

28BwanaakajuaKainialiyomtendeanduguye,naye BwanaakamtokeaKaini,akamwambia,YukowapiHabili nduguyakoaliyekuwapamojanawe?

29Kainiakajifanyamdanganyifu,akasema,Sijui,mimini mlinziwanduguyangu?Bwanaakamwambia,Umefanya nini?Sautiyadamuyanduguyakoinanililiakutokakatika ardhiuliyomuua

30Kwamaanaumemuuanduguyakonaumejifanya mdanganyifumbeleyangu,naulifikirimoyonimwako kwambasikukuona,walasikujuamatendoyakoyote

31Lakiniulifanyahivi,ukamuuanduguyakobure,nakwa sababualisemayaliyosawanawe;basisasa,ulaaniwe katikaardhiiliyofumbuakinywachakeipokeedamuya nduguyakomkononimwako,naambayoulimzikakwayo.

32Naitakuwautakapoilima,haitakupatenanguvuzake kamahapomwanzo;maanaardhiitazaamiibana michongoma,naweutakuwaukitangatangana kutangatangadunianihatasikuyakufakwako

33WakatihuoKainiakatokambelezausowaBwana, kutokamahalialipokuwa,akazunguka-zungukakatikanchi kuelekeamasharikiyaEdeni,yeyenavyotealivyonavyo

34Kainiakamjuamkewesikuhizo,nayeakapatamimba, akazaamwana,akamwitajinalakeHenoko,akisema, WakatihuoBwanaalianzakumparahanautulivuduniani

35WakatihuoKaininayealianzakujengamji:akaujenga mjihuo,akauitamjihuoHenoko,kwajinalamwanawe; kwamaanasikuhizoBwanaalikuwaamemparahaduniani, walahakuhama-hamakamamwanzo

36HenokoakamzaaIradi,IradiakamzaaMechuyaeli,na MechuyaeliakamzaaMethushaeli

SURAYA2

1Ikawakatikamwakawamianathelathiniwamaishaya Adamuduniani,ndipoalipomjuatenaHawamkewe,naye akapatamimba,akazaamwanakwamfanowakenakwa surayake,akamwitajinalakeSethi,akisema,Kwasababu MunguameniwekeauzaomwinginebadalayaHabili,kwa maanaKainiamemwua

2Sethiakaishimiakamiamojanamitano,akazaamwana; SethiakamwitamwanawejinalakeEnoshi,akisema,Kwa sababuwakatihuowanawawanadamuwalianza kuongezeka,nakuzitesarohozaonamioyoyaokwa kumkoseanakumwasiMungu

3NailikuwakatikasikuzaEnoshikwambawanawa wanadamuwaliendeleakuasinakumkoseaMungu,ili kuongezahasirayaBwanadhidiyawanawawanadamu

4Wanawawanadamuwakaendawakaitumikiamiungu mingine,wakamsahauBwanaaliyewaumbaduniani;na sikuhizowanawawanadamuwalitengenezasanamuza shabanachuma,mitinamawe,naowakainamana kuzitumikia.

5Kilamtuakafanyamunguwakenakuinamambeleyake, nawanawawanadamuwakamwachaBwanasikuzoteza Enoshinawatotowake;nahasirayaBwanaikawakakwa sababuyamatendoyaonamachukizowaliyoyafanya duniani

6NaBwanaakasababishamajiyamtoGihonikuwafunika, nayeakawaangamizanakuwaangamiza,naakaharibu theluthimojayadunia,nalichayahaya,wanawa wanadamuhawakugeukakutokakatikanjiazaombaya,na mikonoyaobadoilikuwaimenyooshwakufanyamaovu machonipaBwana

7Nasikuhizohapakuwanakupandawalakuvunaardhini; walahapakuwanachakulakwawanawawanadamu;na njaailikuwakubwasanasikuhizo.

8Nambeguwalizopandasikuhizoardhinizikawamiiba, michongomanamichongoma;kwanitangusikuzaAdamu kulikuwanatangazohilikuhusuardhi,laanayaMungu, ambayoaliilaanidunia,kwasababuyadhambiambayo AdamualifanyadhambimbelezaBwana

9Nailikuwawakatiwanadamuwalipoendeleakuasina kumkoseaMungu,nakupotoshanjiazao,ndipodunianayo ikaharibika

10Enoshiakaishimiakatisini,akamzaaKenani; 11NaKenaniakakua,nayealikuwanaumriwamiaka arobaini,akawanahekima,akawanamaarifanaujuzi katikahekimayote,nayeakawatawalawanawotewa wanadamu,akawaongozawanawawanadamukwenye

hekimanamaarifa;kwaniKenanialikuwamtumwenye hekimasananaalikuwanaufahamukatikahekimayote,na kwahekimayakealitawalarohonamashetani;

12NaKenanialijuakwahekimayakekwambaMungu angewaangamizawanadamukwasababuyakutenda dhambiduniani,nakwambaBwanaangewaleteamajiya gharikakatikasikuzamwisho

13NakatikasikuhizoKenanialiandikajuuyambaoza mawe,yaleyatakayotokeawakatiujao,nayeakayaweka katikahazinazake

14NaKenaniakatawaladunianzima,naakawageuza baadhiyawanawawanadamukumtumikiaMungu

15NaKenanialipokuwanaumriwamiakasabini,akazaa wanawatatunabintiwawili

16NahayandiyomajinayawanawaKenani;jinala mzaliwawakwanzaMahalaleli,jinalawapiliEnani,na jinalawatatuMeredi,nadadazaowalikuwaAdanaSila; haondiowanawatanowaKenanialiozaliwa

17NaLameki,mwanawaMethushaeli,akaolewana Kainani,akawaoabintizakewawiliAdaakapatamimba, akamzaliaLamekimwana,akamwitajinalakeYabali

18Akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajina lakeYubali;naSila,dadayake,alikuwatasasikuhizo, walahakuwanamtoto

19Kwamaanakatikasikuhizowanawawanadamu walianzakumkoseaMungu,nakuvunjaamriambazo alikuwaamemwamuruAdamu,iliwazaenakuongezeka duniani.

20Nabaadhiyawanawawanadamuwaliwanyweshawake zaokinywajiambachokingewafanyawawetasa,ili wawezekubakinaumbolaonailiuzuriwaousififie.

21Nawanawawanadamuwalipowanyweshabaadhiya wakezao,Zilaakanywanao

22Nawanawakewaliozaawalionekanakuwawachukiza machonipawaumezaokamawajane,walipokuwahai waumezao,kwaniwalikuwawameunganishwanawale tasapekee.

23Hatamwishowasikunamiaka,Zilaalipokuwamzee, Bwanaakafunguatumbolake

24Akapatamimba,akazaamwana,akamwitajinalake Tubal-Kaini,akisema,Baadayamimikukauka,nimempata kwaMunguMwenyezi

25Akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajinalake Naama,maanaalisema,Baadayamimikukaukanimepata rahanafuraha

26NaLamekialikuwamzeenamzee,namachoyake yalikuwayamepofukahataasiwezekuona,naTubalKaini, mwanawe,alikuwaakimwongozanailikuwasikumoja kwambaLamekialiingiashambaninaTubalKaini mwanawealikuwapamojanaye,nawalipokuwa wakitembeashambani,KainimwanawaAdamu akawakaribia;kwaniLamekialikuwamzeesanana hakuwezakuonamengi,naTubalKainimwanawealikuwa mdogosana

27NaTubalKainiakamwambiababayakeavuteupinde wake,nakwamishaleakampigaKaini,ambayealikuwa mbalisana,nayeakamuua,kwamaanaalionekanakwao kamamnyama

28NamishaleikaingiamwilinimwaKainiingawaalikuwa mbalinayo,nayeakaangukachiniakafa.

29BwanaakamlipizaKainiuovuwake,sawasawanauovu wake,alioufanyakwaHabilinduguye,sawasawananeno laBwanaalilolinena

30NaikawaKainialipokufa,LamekinaTubaliwakaenda kumwonamnyamawaliyemwua,naowakaona,natazama, Kainibabuyaoalikuwaameangukachiniamekufa

31NaLamekialihuzunikasanakwakufanyahivi,nakwa kupigamakofipamojaakampigamwanawenakusababisha kifochake

32WakewaLamekiwakasikiaalichofanyaLameki,nao wakatakakumuua

33NawakezaLamekiwakamchukiatangusikuhiyo,kwa sababualiwauaKaininaTubaliKaini,nawakezaLameki wakatengananaye,walahawakumsikilizasikuhizo

34NaLamekiakawaendeawakezake,akawasihi wamsikilizekuhusujambohili.

35AkawaambiawakezakeAdanaSila,Sikienisauti yangu,enyiwakezaLameki,sikilizenimanenoyangu,kwa maanasasammefikirinakusemakwambanilimwuamtu kwamajerahayangu,namtotokwamapigoyangukwa kutofanyaukatili,lakinihakikamnajuakwambamimini mzeenamwenyemvi,nakwambamachoyangu yamezidiwanauzee,nanilifanyajambohilibilakujua

36NawakezaLamekiwakamsikilizakatikajambohili, naowakamrudiakwaushauriwababayaoAdamu,lakini hawakumzaliawatototanguwakatihuo,wakijuakwamba hasirayaMunguilikuwaikiongezekasikuhizodhidiya wanawawanadamu,ilikuwaangamizakwamajiya gharikakwasababuyamatendoyaomaovu

37NaMahalalelimwanawaKenaniakaishimiakasitinina mitano,akamzaaYaredi;naYarediakaishimiakasitinina miwili,akamzaaHenoko

SURAYA3

1Henokoakaishimiakasitininamitano,akamzaa Methusela;naHenokoakaendapamojanaMungubaadaya kumzaaMethusela,akamtumikiaBwana,nakudharaunjia mbovuzawanadamu

2NarohoyaHenokoilikuwaimejifungakatika mafundishoyaBwana,katikamaarifanaufahamu;naye kwabusaraakajitenganawanawawanadamu,na akajifichakwaokwasikunyingi.

3Ikawabaadayamiakamingikupita,alipokuwa akimtumikiaBwana,nakuombambelezakenyumbani mwake,malaikawaBwanaakamwitakutokaMbinguni, akasema,Mimihapa 4Akasema,Ondoka,tokanyumbanikwakonamahali unapojificha,ukawaonyeshewanadamu,iliuwafundishe njiawanayopaswakuiendeanakaziwanayopaswa kutimizailikuingiakatikanjiazaMungu

5NaHenokoakainukakulinganananenolaBwana, akatokanyumbanikwake,kutokamahalipakenakutoka chumbanialipokuwaamejificha;akaendakwawanawa watunakuwafundishanjiazaBwana,nawakatihuo akawakusanyawanawawatunakuwafahamisha mafundishoyaBwana.

6Akaamuruitangazwekatikakilamahaliambapowanawa wanadamuwalikaa,akisema,Yukowapimtuyule anayetakakujuanjiazaBwananamatendomema?Naaje kwaHenoko

7Nawanawotewawanadamuwakakusanyikakwake, kwaniwotewaliotamanijambohiliwalimwendeaHenoko, naHenokoakawatawalawanawawanadamukulinganana nenolaBwana,naowakajanakumsujudianawakasikia nenolake.

8NarohoyaMunguilikuwajuuyaHenoko,naye akawafundishawatuwakewotehekimayaMungunanjia zake,nawanawawanadamuwakamtumikiaBwanasiku zotezaHenoko,naowakajakusikiahekimayake

9Nawafalmewotewawanawawanadamu,wakwanzana wamwisho,pamojanawakuunamajajiwao,wakamjia Henokowaliposikiakuhusuhekimayake,nao wakamsujudia,napiawakamwombaHenokoawatawale, jamboambaloalikubali

10Naowakakusanyawafalmenawakuuwotemiamojana thelathini,naowakamfanyaHenokokuwamfalmejuuyao nawotewalikuwachiniyanguvunaamriyake

11NaHenokoakawafundishahekima,maarifa,nanjiaza Bwana;nayeakafanyaamanikatiyao,naamaniikawa dunianikotewakatiwamaishayaHenoko

12NaHenokoakatawalajuuyawanawawatukwamiaka miambilinaarobaininamitatu,nayeakatendahakina uadilifupamojanawatuwakewote,naakawaongoza katikanjiazaBwana

13NahivindivyovizazivyaHenoko,Methusela,Elisha, naElimeleki,wanawatatu;nadadazaowalikuwaMelka naNahmaMethuselaakaishimiakathemanininasaba, akamzaaLameki.

14Nailikuwakatikamwakawahamsininasitawamaisha yaLamekiwakatiAdamualipokufa;alikuwanaumriwa miakamiatisanathelathinialipokufa,nawanawewawili, pamojanaHenokonaMethuselamwanawe,wakamzika kwafaharikubwa,kamavilewakatiwamazishiya wafalme,katikapangoambaloMungualikuwa amemwambia

15Nahapondipowanawotewawanadamu walipoombolezanakuliasanakwasababuyaAdamu;kwa hivyoimekuwadesturimiongonimwawanawawanadamu hadileo

16Adamuakafakwasababualikulamatundayamtiwa ujuzi,yeyenawatotowakebaadayake,kamaBwana Mungualivyosema

17NailikuwakatikamwakawakifochaAdamuambao ulikuwamwakawamiambilinaarobaininatatuwa utawalawaHenoko,wakatihuoHenokoaliazimia kujitenganawanawawanadamunakujifichakamahapo mwanzoilikumtumikiaBwana

18Henokoakafanyahivyo,lakinihakujifichakabisa kutokakwao,balialijitenganawanawawanadamukwa sikutatukishaakaendakwaokwasikumoja

19Nakatikasikutatualipokuwachumbanimwake, alimwomba,nakumsifuBwanaMunguwake,nasiku ambayoaliendanakuwatokearaiawakealiwafundishanjia zaBwana,nayotewaliyomuulizakuhusuBwana aliwaambia

20Naalifanyahivikwamiakamingi,nabaadaye akajifichakwasikusita,naakawatokeawatuwakesiku mojakatikasaba;nabaadayahapomaramojakwamwezi, nakishamaramojakwamwaka,hadiwafalmewote, wakuunawanawawanadamuwalipomtafuta,nakutamani tenakuonausowaHenoko,nakusikianenolake;lakini

hawakuweza,kwaniwanawotewawanadamu walimwogopasanaHenoko,nawaliogopakumkaribiakwa sababuyahofukamayaMunguiliyokuwajuuyausowake; kwahivyohakunamtuangewezakumtazama,akiogopa kwambaangewezakuadhibiwanakufa.

21Nawafalmenawakuuwotewakaazimiakuwakusanya wanawawanadamu,nakujakwaHenoko,wakifikiri kwambawotewangewezakuzungumzanayewakati atakapotokamiongonimwao,naowakafanyahivyo 22NasikuikafikaambapoHenokoalitokanawote wakakusanyikanakumjia,naHenokoakawaambiamaneno yaBwananayeakawafundishahekimanamaarifa,nao wakainamambeleyakenawakasema,Mfalmenaaishi! Mfalmenaaishi!

23Nabaadayamudafulani,wakatiwafalmenawakuuna wanawawanadamuwalipokuwawakizungumzana Henoko,naHenokoalikuwaakiwafundishanjiazaMungu, tazamamalaikawaBwanaalimwitaHenokokutoka mbinguni,naakatakakumletajuumbinguniilikumfanya atawalehukojuuyawanawaMungu,kama alivyowatawalajuuyawanawawanadamuduniani

24WakatihuoHenokoaliposikiahaya,akaenda akawakusanyawakaziwotewadunia,akawafundisha hekimanamaarifa,akawapamaagizoyakimungu, akawaambia,Nimetakiwakupaambinguni,kwahivyosijui sikuyakwendakwangu

25Basisasanitakufundishahekimanamaarifa,nami nitakufundishakablasijakuacha,jinsiyakutendaduniani iliuishi;nayeakafanyahivyo

26Nayeakawafundishahekimanamaarifa,akawapa mafundisho,akawakemea,naakawawekeaamrina hukumuzakufanyaduniani,naakafanyaamanikatiyao, naakawafundishauzimawamilele,naakaishinaokwa mudaakiwafundishamambohayayote.

27Nawakatihuowanawawanadamuwalikuwapamoja naHenoko,naHenokoalikuwaakizungumzanao,nao wakainuamachoyaonamfanowafarasimkubwaukishuka kutokambinguni,nafarasihuyoakitembeaangani; 28WakamwambiaHenokowalichokiona,naHenoko akawaambia,Kwasababuyangufarasihuyuanashuka duniani;wakatiumefikaambapolazimaniondokekwenu nasitaonekanatenananyi

29Farasiakashukawakatihuonakusimamambeleya Henoko,nawanawotewawanadamuwaliokuwapamoja naHenokowakamwona

30NaHenokokishaakaamurutenasautiitangazwe, ikisema,Yukowapimtuyuleanayependakujuanjiaza BwanaMunguwake,naajeleokwaHenokokabla hajachukuliwakutokakwetu?

31Nawanawotewawanadamuwakakusanyikanakumjia Henokosikuhiyo;nawafalmewotewaduniapamojana wakuuwaonawashauriwakabakinayesikuhiyo;na Henokokishaakawafundishawanawawanadamuhekima namaarifa,naakawapamafundishoyakimungu;naye akawaamuruwamtumikieBwananakutembeakatikanjia zakesikuzotezamaishayao,nayeakaendeleakufanya amanikatiyao.

32Ikawabaadayahayoakainuka,akapandafarasi;akatoka, nawanawotewawanadamuwakamfuata,kamawatumia naneelfu;naowakaendeleanayesafariyasikumoja.

33Sikuyapiliakawaambia,Rudininyumbanimahema yenu,kwaninimtakwenda?Labdamtakufa;baadhiyao wakamkimbia,nawalewaliobakiwakafuatananayesafari yasikusita;naHenokoakawaambiakilasiku,Rudini mahemayenu,msijemkafa;lakinihawakutakakurudi,nao wakaendapamojanaye

34Sikuyasitabaadhiyawatuwakabakinakushikamana naye,naowakamwambia,Tutakwendanawehadimahali unapokwenda;kamaBwanaaishivyo,kifopekeendicho kitakachotutenganisha

35Wakamsihisanawaendenaye,hataakaachakusema nao;naowakamfuatawalahawakurudi;

36Nawafalmewaliporudiwalisababishasensaifanyike,ili kujuaidadiyawanaumewaliobakiwalioendanaHenoko; nailikuwasikuyasabaHenokoalipopandambingunikwa kisulisuli,pamojanafarasinamagariyamoto.

37Nasikuyananewafalmewotewaliokuwapamojana Henokowalitumawatuwarudisheidadiyawatu waliokuwapamojanaHenoko,mahalipalealipopaa kwendambinguni

38Nawafalmehaowotewalikwendamahalihapona wakakutaduniaimejaatheluji,najuuyathelujikulikuwa namawemakubwayatheluji,nammojaakamwambia mwenzake,Njoo,tuvunjethelujituone,labdawatu waliobakinaHenokowamekufa,nasasawakochiniya maweyatheluji,naowalimtafutalakinihawakuweza kumpata,kwamaanaalikuwaamepandambinguni

SURAYA4

1NasikuzoteambazoHenokoaliishidunianizilikuwa miakamiatatunasitininamitano

2NaHenokoalipopaambinguni,wafalmewotewadunia waliinukanakumchukuaMethuselamwanawenakumtia mafuta,naowakamfanyaatawalejuuyaobadalayababa yake

3NaMethuselaakatendakwaunyofumbelezaMungu, kamavileHenokobabayakealivyomfundisha,nayeyepia katikamaishayakeyotealiwafundishawanawawanadamu hekima,maarifanahofuyaMungu,walahakugeuka kutokakatikanjianjemakwendakuliawalakushoto

4LakinikatikasikuzamwishozaMethusela,wanadamu walimwachaBwana,wakaiharibudunia,wakaibianana kuporana,naowakaasidhidiyaMungunaowakakosa,na wakaharibunjiazao,walahawakutakakusikilizasautiya Methusela,baliwalimwasi.

5Bwanaakawaghadhibikiasana,nayeBwanaakaendelea kuiharibumbegusikuhizo,hatahapakuwanakupanda walakuvunaardhini

6Kwamaanawalipopandaardhiiliwapatechakulacha kujikimu,tazama,miibanamiibailiotaambayo hawakuipanda.

7Nabadowanawawanadamuhawakuachanjiazao mbaya,namikonoyaobadoilikuwaimenyooshwakufanya maovumachonipaMungu,naowakamkasirishaBwana kwanjiazaombaya,nayeBwanaakakasirikasana,akajuta kwambaalikuwaamemuumbamwanadamu.

8Naakafikiriakuwaangamizanakuwaangamiza,naye akafanyahivyo

9Katikasikuhizo,Lameki,mwanawaMethusela, alipokuwanaumriwamiakamiamojanasitini,Sethi, mwanawaAdamu,akafa

10NasikuzotealizoishiSethizilikuwamiakamiatisana kuminamiwili,nayeakafa.

11Lamekialikuwanaumriwamiakamiamojana themaninialipomwoaAshmua,bintiElishaa,mwanawa Henoko,mjombawake,nayeakapatamimba.

12Nawakatihuowanawawanadamuwalipandambegu, nachakulakidogokikazaamatunda,lakiniwanawa wanadamuhawakuachanjiazaombaya,naowaliasina kumwasiMungu

13NamkewaLamekiakapatamimbanaakamzalia mwanawakatihuo,katikazamuyamwaka

14MethuselaakamwitajinalakeNuhu,akisema,Dunia ilikuwakatikasikuzakezarahanabilauharibifu;na Lameki,babayake,akamwitajinalakeMenakemu, akisema,Huyuatatufarijikatikakazizetunataabuzetu duniduniani,aliyoilaaniMungu.

15Mtotoakakua,akaachishwakunyonya,akaendakatika njiazababayakeMethusela,mkamilifunamnyoofumbele zaMungu.

16NawanawotewawanadamuwaliachanjiazaBwana sikuhizowalipoongezekadunianikwawananabinti,na wakafundishanamatendoyaomaovunawakaendelea kumtendaBwanadhambi

17Nakilamtuakajifanyiamungu,naowakamwibiana kumnyang'anyakilamtujiraniyakepamojanajamaayake, naowakaiharibudunia,nayoduniaikajaavurugu 18Nawaamuziwaonawatawalawaowaliwaendeabinti zawanadamunakuwanyang'anyawakezaokwanguvu kutokakwawaumezaokulingananachaguolao,nawana wawanadamusikuhizowalichukuakutokakwawanyama wanchi,wanyamawakondeninandegewaangani,na kuwafundishamchanganyikowawanyamawaainamoja nanyingine,ilikumkasirishaBwana;Munguakaionadunia nzimanailikuwaimeharibika,kwamaanakilakiumbe kilikuwakimeharibunjiazakeduniani,wanadamuwotena wanyamawote

19Bwanaakasema,Nitamfutamwanadamuniliyemuumba kutokausonipanchi,naam,mwanadamuhatandegewa angani,pamojanang'ombenawanyamawaporiniwalioko kondeni;kwamaananajutakwambanimewaumba.

20NawatuwotewaliotembeakatikanjiazaBwana, walikufasikuhizo,kablaBwanahajaletamabayajuuya mwanadamuambayoalikuwaameyatangaza,kwanihili lilitokakwaBwana,iliwasionemabayaambayoBwana aliyasemakuhusuwanawawanadamu.

21NuhuakapataneemamachonipaBwana,nayeBwana akamchaguayeyenawatotowakeiliwainuembegukutoka kwaojuuyausowaduniayote

SURAYA5

1Ikawakatikamwakawathemanininannewamaishaya Nuhu,ndipoHenokomwanawaSethialipokufa,alikuwa naumriwamiakamiatisanamitanoalipokufa.

2Nakatikamwakawamiamojanasabininatisawa maishayaNuhu,KenanimwanawaEnoshiakafa,nasiku zotezaKenanizilikuwamiakamiatisanakumi,naye akafa

3Nakatikamwakawamiambilinathelathininannewa maishayaNuhu,MahalalelimwanawaKenaniakafa,na sikuzaMahalalelizilikuwamiakamiananenatisinina mitano,nayeakafa.

4YaredimwanawaMahalaleliakafasikuhizo,katika mwakawamiatatunathelathininasitawamaishaya Nuhu;nasikuzotezaYaredizilikuwamiakamiatisana sitininamiwili,nayeakafa.

5NawotewaliomfuataBwanawalikufasikuhizo,kabla hawajaonauovuambaoMungualitangazakuufanya duniani

6Nabaadayakupitamiakamingi,katikamwakawamia nnenathemaniniwamaishayaNuhu,wakatiwalewatu wotewaliomfuataBwanawalipokufambalinawanawa wanadamu,naMethuselapekeendiyealiyebakiwakatihuo, MungualiwaambiaNuhunaMethusela,akisema,

7Semeni,mkawatangaziewanawawanadamu,mkisema, Bwanaasemahivi,Ghairini,nakuziachanjiazenumbaya, nakuyaachamatendoyenu,nayeBwanaataghairimabaya aliyotangazakuwatenda,hatayasijeyakatokea

8KwamaanaBwanaasemahivi,Tazama,nawapamuda wamiakamiamojanaishirini;mkinigeukiamimina kuziachanjiazenumbaya,ndipomiminaminitakapouacha uovuniliowaambia,naohautakuwepo,asemaBwana

9NaNuhunaMethuselawakawaambiawanawa wanadamumanenoyoteyaBwana,sikubaadayasiku, wakiwaambiadaima

10Lakiniwanadamuhawakukubalikuwasikiliza,wala hawakutegamasikioyaokwamanenoyao;naowalikuwa nashingongumu

11Bwanaakawapamudawamiakamiamojanaishirini, akisema,Kamawatarudi,ndipoMunguataghairiuovuhuo, asijeakaiharibudunia

12Nuhu,mwanawaLameki,alijizuiakuoamkesikuzile, iliapatewatoto;maanaalisema,HakikaMunguataiharibu duniasasa,kwaninibasinipatewatoto?

13NaNuhualikuwamtumwadilifu,alikuwamkamilifu katikakizazichake,naBwanaakamchaguailikukuzauzao kutokakwauzaowakejuuyausowadunia

14BwanaakamwambiaNuhu,Jitwaliemke,ukazae watoto,kwamaananimekuonawewenimwadilifumbele zangukatikakizazihiki

15Naweutazaauzao,nawatotowakopamojanawe, katikatiyanchi;Nuhuakaendaakaoamke,akamchagua Naama,bintiHenoko,nayealikuwanaumriwamiakamia tanonathemanini.

16Nuhualikuwanaumriwamiakamiannenatisinina minane,alipomtwaaNaamakuwamke.

17Naamaakapatamimba,akazaamwana,akamwitajina lakeYafethi,akisema,Munguamenipanuakatikanchi; akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajinalake Shemu,akisema,Munguameniwekeamabaki,iliniinue mbegukatikatiyanchi

18Nuhualikuwanaumriwamiakamiatanonamiwili, NaamalipomzaaShemu,nawavulanawakakua,wakaenda katikanjiazaBwana,katikayotewaliyofundishwana MethuselanaNuhubabayao.

19NaLameki,babayakeNuhu,alikufasikuhizo;lakini hakikahakufuatakwamoyowakewotenjiazababayake, nayeakafakatikamwakawamiamojanatisininatanowa maishayaNuhu

20SikuzotezaLamekizilikuwamiakamiasabanasabini, akafa.

21NawanawotewawanadamuwaliomjuaBwana, walikufamwakahuokablayaBwanakuwaleteamabaya; kwamaanaBwanaalipendawafe,iliwasiangaliemabaya ambayoMunguangewaleteanduguzaonajamaazao, kamaalivyotangaza

22Wakatihuo,BwanaakawaambiaNuhunaMethusela, Simameninje,mkawatangaziewanawawanadamu manenoyoteniliyowaambiasikuzile,labdawataachanjia zaombaya,naminitatubumabaya,nisiyalete

23NuhunaMethuselawakasimama,wakasemamasikioni mwawanawawanadamu,yoteambayoMungualikuwa amewaambia

24Lakiniwanadamuhawakukubalikusikiliza,wala hawakutegamasikioyaokwamanenoyaoyote.

25NailikuwabaadayahayakwambaBwanaakamwambia Nuhu,Mwishowawotewenyemwiliumekujambele zangu,kwasababuyamatendoyaomaovu,natazama nitaharibudunia

26Nawechukuamtiwamvinje,uendemahalifulani, ukafanyesafinakubwa,uiwekemahalihapo.

27Nahivindivyoutakavyoifanya;urefuwakedhiraamia tatu,upanawakedhiraahamsini,nakimochakedhiraa thelathini.

28Naweutajifanyiamlangouliowazikandoyake,na umalizejuukwadhiraamoja,nakuufunikandaninanje kwalami.

29Naminitaletagharikayamajijuuyanchi,nakila chenyemwilikitaangamia;nakilakilichochiniyambingu kitaangamia.

30Nawenanyumbayakomtakwendamkakusanyewawili wawilikatikakilakiumbehai,dumenajike,nakuwaleta kwenyesafina,iliwatoembegujuuyanchi.

31Nawejikusanyiechakulachotekinacholiwana wanyamawote,ilikiwepochakulakwaajiliyakonakwa ajiliyao.

32Naweutawachaguawanawakomabikirawatatu, miongonimwabintizawanadamu,naowatakuwawakeza wanawako.

33Nuhuakaondoka,akaitengenezasafina,mahalipale Mungualipomwamuru;NuhuakafanyakamaMungu alivyomwamuru.

34Katikamwakawakewamiatanonatisininatano,Nuhu alianzakutengenezasafina,naakatengenezasafinakatika miakamitano,kamaBwanaalivyomwamuru.

35KishaNuhuakawaoabintiwatatuwaEliakimu,mwana waMethusela,kamaBwanaalivyomwamuruNuhu.

36NailikuwawakatihuoMethuselamwanawaHenoko akafa,akiwanaumriwamiakamiatisanasitini,alipokufa SURAYA6

1Wakatihuo,baadayakifochaMethusela,Bwana akamwambiaNuhu,Ingiawewenajamaayakondaniya safina;tazama,nitakukusanyiawanyamawotewanchi, wanyamawakondeninandegewaangani;naowote watakujanakuizungukasafina

2Naweutakwendaukaekaribunamilangoyasafina;na wanyamawote,wanyama,nandege,watakusanyikana kuketimbeleyako;nawalewatakaokujanakuinamambele

yako,utawachukuanakuwakabidhimikononimwawana wako,watakaowaletakwenyesafina;nawote watakaosimamambeleyakoutawatoka

3Bwanaakatimizahilisikuiliyofuata,nawanyama, wanyamanandegewakajakwawinginakuizunguka safina

4Nuhuakaendaakaketimlangonipasafina,nawote wenyemwiliwalioketimbeleyakeakawaingizandaniya safina,nawotewaliosimamambeleyakeakawaacha duniani

5Simbajikeakaja,pamojanawatotowakewawili,dume najike,nahaowatatuwakajilazambeleyaNuhu,nahao watotowawiliwakamwinukiasimbajike,wakampiga, wakamfanyaakimbiekutokamahalipake;nayeakaenda zake,wakarudimahalipao,wakajilazajuuyanchimbele yaNuhu.

6Nasimbajikeakakimbia,akasimamamahalipasimba

7Nuhuakaonahaya,akastaajabusana,akaondoka, akawachukuawatotowawili,akawaletandaniyasafina.

8Nuhuakawaingizandaniyasafinakutokakwaviumbe vyotehaivilivyokuwajuuyanchi,hatahapakusaliahata kimojailakilealichoingizaNuhundaniyasafina.

9WawiliwawiliwaliingiakwaNuhundaniyasafina, lakinikutokakwawanyamasafinandegesafi,aliwaleta wawiliwawili,kamaMungualivyomwamuru.

10Nawanyamawote,nawanyama,nandege,walikuwa badopale,naowakaizungukasafinakilamahali,namvua haikuwaimenyeshahadisikusababaadaye.

11Nasikuhiyo,Bwanaaliifanyadunianzimaitetemeke, najualikatiwagiza,namisingiyaduniaikatikisika,na dunianzimaikatikisikakwanguvu,naumemeukaangaza, nangurumoikanguruma,nachemchemizoteduniani zikapasuka,ambazohazikujulikanakwawakazihapoawali; naMunguakafanyatendohilikubwa,ilikuwatisha wanadamu,ilikusiwenauovutenaduniani

12Lakinibadowanadamuhawakukubalikuachanjiazao mbaya,naowakaongezahasirayaBwanawakatihuo,wala hawakuelekezamioyoyaokwahayayote

13Ikawamwishowasikusaba,katikamwakawamiasita wamaishayaNuhu,majiyagharikayakawajuuyanchi.

14Chemchemizotezavilindizikafunguka,madirishaya mbinguniyakafunguka,mvuaikanyeshajuuyanchisiku arobainimchananausiku.

15Nuhu,nanyumbayake,naviumbevyotehai vilivyokuwapamojanaye,wakaingiandaniyasafinakwa sababuyamajiyagharika;Bwanaakamfungiandani.

16Nawanawotewawanadamuwaliosaliajuuyanchi, wakachokakwasababuyauovukwasababuyamvua,kwa maanamajiyalikuwayakizidikujaajuuyanchi,na wanyamanawanyamawalikuwabadowakiizunguka safina

17Wanawawanadamuwakakusanyikapamoja,wapata wanaumenawanawakemiasabaelfu,wakamwendea Nuhukwenyesafina

18WakamwitaNuhu,wakisema,Tufungulieilitujekwako ndaniyasafinanakwaninitufe?

19Nuhuakawajibukwasautikuukutokandaniyasafina, akisema,Je,hamkumwasiBwananyote,nakusema kwambahayupo?KwahiyoBwanaakawaleteamabaya haya,ilikuwaangamizanakuwakatiliambalikutokausoni padunia?

20Je,hilisilonenonililowaambiamiakamiamojana ishiriniiliyopita,nanyihamkutakakuisikilizasautiya Bwana,nasasamnatakakuishiduniani?

21WakamwambiaNuhu,TukotayarikumrudiaBwana; tufungulietuilitupatekuishiwalatusife.

22Nuhuakawajibu,akisema,Tazama,sasa,kwakuwa mmeonataabuyarohozenu,mnatakakumrudiaBwana; mbonahamkurudikatikamiakahiimianaishirini,ambayo Bwanaaliwapakamamudauliowekwa?

23Lakinisasanjoonimniambiehayakwasababuyashida zarohozenu,sasapiaBwanahatawasikilizaninyi,wala hatawasikilizaninyisikuhiiyaleo,ilimsifanikiwekatika matakwayenusasa.

24Wanadamuwakakaribiailikuingiandaniyasafinakwa sababuyamvua,kwanihawakuwezakuvumiliamvuajuu yao.

25Bwanaakawatumawanyamawotenawanyama waliokuwawamesimamakuzungukasafina,naowanyama wakawashindanguvu,wakawafukuzakutokahapo,kila mtuakaendazake,wakatawanyikatenajuuyausowanchi

26Mvuailikuwabadoikinyeshajuuyanchi,ikashukasiku arobainimchananausiku,majiyakazidisanajuuyanchi; nawotewenyemwiliwaliokuwajuuyanchinandaniya majiwakafa,iweniwanadamu,auwanyama,auwanyama, auvituvitambaavyo,aundegewaangani;wakasaliaNuhu tu,nawalewaliokuwapamojanayendaniyasafina

27Majiyakazidi,yakaongezekasanajuuyanchi; wakainuasafina,nayoikainuliwakutokaduniani.

28Nasafinaikaeleajuuyausowamaji,nayoikarushwa juuyamajihivikwambaviumbevyotehaivilivyokuwa ndaniyakeviligeukakamamchuzindaniyasufuria.

29Nawasiwasimkubwaukawapataviumbevyote vilivyokuwandaniyasafina,nasafinailikuwakaribu kuvunjika.

30Naviumbevyotehaivilivyokuwandaniyasafina viliogopa,nasimbawakanguruma,nang'ombewakalia,na mbwamwituwakalia,nakilakiumbehaindaniyasafina kikasemanakuombolezakwalughayake,kiasikwamba sautizaozilifikambalisana,naNuhunawanawewakalia nakuliakatikashidazao;waliogopasanakwamba walikuwawamefikamalangoyakifo

31NuhuakamwombaBwana,akamliliakwasababuhiyo, akasema,EeBwanautusaidie,kwamaanahatunanguvuza kustahimiliuovuhuuuliotuzunguka,kwamaanamawimbi yamajiyametuzunguka,vijitovyauovuvimetutisha, mitegoyamautiimetujia;tujibu,EeBwana,tujibu, utuangazieusowakonautuhurumie,utukomboena utuokoe.

32BwanaakaisikilizasautiyaNuhu,nayeBwana akamkumbuka

33Upepoukapitajuuyanchi,majiyakatulia,nasafina ikatulia.

34Nachemchemizavilindinamadirishayambinguni yakazuiwa,namvuakutokambinguniikazuiliwa

35Majiyakapunguasikuhizo,nasafinaikatuajuuya milimayaArarati

36KishaNuhuakafunguamadirishayasafina,naNuhu akaendeleakumwitaBwanawakatihuo,akasema,Ee Bwana,uliyeumbadunianambingunavyotevilivyomo, zitoerohozetukutokakifungonihiki,nakutokagerezani ulilotuweka,kwamaananimechokasananakuugua

37BwanaakaisikilizasautiyaNuhu,akamwambia, Utakapomalizamwakamzimandipoutatoka.

38Nakatikazamuyamwaka,wakatimwakamzima ulipokamilikaNuhualipokaandaniyasafina,maji yalikaukakutokaduniani,naNuhuakaondoakifunikocha safina

39Wakatihuo,sikuyaishirininasabayamweziwapili, duniailikuwakavu,lakiniNuhu,wanawe,nawote waliokuwapamojanaye,hawakutokanjeyasafina,hata Bwanaalipowaambia

40NasikuikafikaambayoBwanaaliwaambiawatoke,nao wotewakatokanjeyasafina

41Wakaondoka,wakarudikilamtunjianimwake,na mahalipake;Nuhunawanawewakakaakatikanchi aliyowaambiaMungu;wakamtumikiaBwanasikuzaozote, nayeBwanaakambarikiNuhunawanawewalipotoka katikasafina

42Akawaambia,Zaeni,mkaijazeduniayote,muwehodari, mkaongezekekwawingikatikanchi,mkaongezekehumo.

SURAYA7

1NahayandiyomajinayawanawaNuhu:Yafethi,Hamu, naShemu;naowakazaliwawanabaadayagharika;kwa maanawalikuwawameoawakekablayagharika.

2HawandiowanawaYafethi;Gomeri,naMagogu,na Madai,naYavani,naTubali,naMesheki,naTirasi,wana saba.

3NawanawaGomeriwalikuwaAskinazi,Refathina Tegarma

4NawanawaMagoguwalikuwaElikanafunaLubali. 5NawanawaMadaiwalikuwaAkoni,Zeelo,Hazoni,na Lutu

6NawanawaYavaniwalikuwaElisha,Tarshishi,Kitimu naDudonimu

7NawanawaTubaliwalikuwaArifi,KesedinaTaari 8NawanawaMeshekiwalikuwaDedoni,Zaronina Shebashni

9NawanawaTirasiwalikuwaBenibu,Gera,Lupirionina Gilaki;hawandiowanawaYafethikulingananafamilia zao,naidadiyaosikuhizoilikuwakamawanaumemianne nasitini

10NahawandiowanawaHamu;Kushi,Mitsraimu,Puti naKanaani,wanawanne;nawanawaKushiwalikuwa Seba,Havila,Sabata,Raama,naSateka;nawanawa RaamawalikuwaShebanaDedani.

11NawanawaMitsraimuwalikuwaLudi,Anomu, Pathrosi,KaslothinaHaftori.

12NawanawaPutiwalikuwaGebuli,Hadani,Benana Adani

13NawanawaKanaaniwalikuwaSidoni,Hethi,Amori, Gergashi,Hivi,Areka,Seni,Arodi,ZimodinaKimothi. 14HaondiowanawaHamu,kulingananajamaazao,na hesabuyaosikuhizoilikuwakamawanaumemiasabana thelathini

15NahawandiowanawaShemu;Elamu,naAshuru,na Arfaksadi,naLudi,naAramu,wanawatano;nawanawa ElamuwalikuwaShushani,naMakuli,naHarmoni 16NawanawaAshariwalikuwaMirusinaMokili,na wanawaArfaksadiwalikuwaShelaki,AnarinaAshkoli.

17NawanawaLudiwalikuwaPethorinaBizayoni;na wanawaAramuwalikuwaUsi,naKuli,naGatheri,na Mash

18HaondiowanawaShemu,kulingananajamaazao;na hesabuyaosikuhizoilikuwakamawanaumemiatatu.

19HivindivyovizazivyaShemu;Shemualimzaa Arfaksadi,ArfaksadiakamzaaShelaki,Shelakiakamzaa Eberi,naEberiakazaliwawanawawili;jinalammoja aliitwaPelegi,maanakatikasikuzakewanawawanadamu waligawanyika;nakatikasikuzamwisho,dunia iligawanyika

20NajinalawapilililikuwaYoktani,ikimaanisha kwambakatikasikuzakemaishayawanawawanadamu yalikuwayamepunguanakupungua

21HawandiowanawaYoktani:Almodadi,Shelafu, Hazarmovethi,Yeraki,Haduromu,Oseli,Dikla,Obali, Abimaeli,Sheba,Ofiri,HavilanaYobabu;haowote walikuwawanawaYoktani

22Pelegi,nduguye,akamzaaYeni;YeniakamzaaSerugi; SerugiakamzaaNahori;NahoriakamzaaTera;Tera alikuwanaumriwamiakathelathininaminane,akawazaa HaraninaNahori.

23Kushi,mwanawaHamu,mwanawaNuhu,akaoamke sikuhizokatikauzeewake,nayeakazaamwana, wakamwitajinalakeNimrodi,wakisema,Wakatihuowana wawanadamuwalianzatenakuasinakumkosaMungu,na mtotoakakua,nababayakeakampendasana,kwani alikuwamwanawauzeewake.

24NamavaziyangoziambayoMungualiwatengenezea Adamunamkewe,walipotokabustanini,alipewaKushi

25KwamaanabaadayakifochaAdamunamkewe, mavazihayoyalipewaHenoko,mwanawaYaredi,na HenokoalipochukuliwajuukwaMungu,akampa Methusela,mwanawe.

26NaMethuselaalipokufa,Nuhuakawachukuana kuwaletakwenyesafina,naowakawapamojanayehadi alipotokanjeyasafina.

27Nawalipotokanje,Hamualiibanguohizokutokakwa Nuhubabayake,nayeakazichukuanakuzifichakutoka kwanduguzake.

28HamualipomzaaKushi,mzaliwawakewakwanza, alimpamavazihayokwasiri,naowakakaanaKushisiku nyingi.

29Kushinayealiwafichawanawenanduguzake,naKushi alipomzaaNimrodi,akampamavazihayokwaupendo wakekwake,naNimrodiakakua,naalipokuwanaumriwa miakaishirinialiyavaamavazihayo

30Nimrodiakawananguvualipovaamavazi,naMungu akampanguvunanguvu,nayeakawamwindajihodari duniani,naam,alikuwamwindajihodarimashambani,naye akawawindawanyamanaakajengamadhabahu,na akawatoawanyamahaojuuyaombelezaBwana.

31Nimrodiakajiimarisha,akainukakutokamiongonimwa nduguzake,akapiganavitavyanduguzakedhidiyaadui zaowotewaliowazunguka

32NaBwanaakawatiamaaduiwotewanduguzake mikononimwake,naMunguakamfanikishamarakwa marakatikavitavyake,nayeakatawaladuniani

33Kwahiyoikawakawaidakatikasikuhizo,mtu alipowaongozawalealiowafundishavita,aliwaambia, KamavileMungualivyomfanyiaNimrodi,aliyekuwa

mwindajihodariduniani,naaliyefanikiwakatikavita vilivyowashindanduguzake,hataakawaokoakutoka mikononimwaaduizao,vivyohivyoMungunaatutie nguvunakutuokoaleo.

34NaNimrodialipokuwanaumriwamiakaarobaini, wakatihuokulikuwanavitakatiyanduguzakenawana waYafethi,kiasikwambawalikuwachiniyanguvuzaadui zao.

35NaNimrodiakatokawakatihuo,akawakusanyawana wotewaKushinafamiliazao,kamawatumiannenasitini, napiaakaajirikutokakwabaadhiyamarafikizakena marafikikamawatuthemanini,naakapewaujirawao,naye akaendanaovitani,naalipokuwanjiani,Nimrodi aliimarishamioyoyawatuwaliokwendanaye

36Akawaambia,Msiogope,walamsifadhaike,kwamaana aduizetuwotewatatiwamikononimwetu,nanyi mtawatendeampendavyo

37Nawatuwotewaliokwendawalikuwakamamiatano, naowakapigananaaduizao,wakawaangamiza,na kuwatiisha,naNimrodiakawekamaafisajuuyaomahali pao

38Akawachukuabaadhiyawatotowaokamadhamana, naowotewakawawatumwawaNimrodinanduguzake,na Nimrodinawatuwotewaliokuwapamojanayewakarudi nyumbani.

39NaNimrodialiporudikwafurahakutokavitani,baada yakuwashindamaaduizake,nduguzakewote,pamojana walewaliomjuahapoawali,walikusanyikailikumfanya awemfalmejuuyao,naowakamvikatajiyakifalme kichwani

40Akawawekajuuyaraianawatuwake,wakuu,majaji, nawatawala,kamailivyodesturimiongonimwawafalme

41AkamwekaTeramwanawaNahorikuwamkuuwa jeshilake,akamtukuzanakumpandishajuuyawakuu wakewote

42Naalipokuwaakitawalakulingananatamaayamoyo wake,baadayakuwashindamaaduizakewote waliomzunguka,alishauriananawashauriwakekujenga mjikwaajiliyajumbalakelakifalme,naowakafanya hivyo.

43Wakapatabondekubwaupandewamashariki, wakamjengeamjimkubwanampana;Nimrodiakauitamji alioujengaShinari,kwamaanaBwanaalikuwa amewatikisaaduizakekwanguvunakuwaangamiza

44NaNimrodiakaishiShinari,nayeakatawalakwa usalama,naakapigananamaaduizakenakuwashinda,na akafanikiwakatikavitavyakevyote,naufalmewake ukawamkubwasana.

45Namataifayotenalughazotezikasikiasifazake, wakakusanyikakwake,wakainamachini,wakamletea sadaka,nayeakawabwananamfalmewao,naowote wakakaapamojanayekatikamjiwaShinari,naNimrodi akawatawaladunianiwanawotewaNuhu,naowote walikuwachiniyanguvunashaurilake

46Naduniayoteilikuwanalughamojanamanenoya muungano,lakiniNimrodihakuendakatikanjiazaBwana, nayealikuwamwovuzaidikulikowatuwote waliomtangulia,tangusikuzagharikahadisikuzile

47Akatengenezamiunguyamitinamawe,naakainama mbeleyao,nayeakaasidhidiyaBwana,naakawafundisha

raiawakewotenawatuwadunianjiazakembaya;na Mardonimwanawealikuwamwovuzaidikulikobabayake. 48NakilamtualiyesikiakuhusumatendoyaMardoni mwanawaNimrodiangesema,kumhusu,Kwamwovu hutokauovu;kwahivyoikawamithalikatikadunianzima, ikisema,Kwamwovuhutokauovu,nayoilikuwaikienea katikamanenoyawanadamutanguwakatihuohadisasa

49NaTeramwanawaNahori,mkuuwajeshilaNimrodi, sikuhizoalikuwamkuusanamachonipamfalmenaraia wake,namfalmenawakuuwalimpenda,nao wakampandishacheosana

50Teraakaoamke,jinalakeAmthelo,bintiCornebo;na mkewaTeraakapatamimba,akamzaliamwanasikuhizo.

51Teraalikuwanaumriwamiakasabinialipomzaa,na Teraakamwitajinalamwanawealiyezaliwakwake Abramu,kwasababumfalmealikuwaamemleasikuhizo, nakumtukuzakulikowakuuwakewotewaliokuwapamoja naye

SURAYA8

1NaikawausikuuleAbramualipozaliwa,kwamba watumishiwotewaTera,nawatuwotewenyehekimawa Nimrodi,nawachawiwakewalikujawakalanakunywa katikanyumbayaTera,naowakafurahipamojanayeusiku ule

2Nawatuwotewenyehekimanawachawiwalipotokanje yanyumbayaTera,waliinuamachoyaokuelekea mbinguniusikuhuoilikutazamanyota,naowakaona,na tazama,nyotamojakubwasanailitokamasharikina kukimbiaangani,nayoikamezanyotannekutokapande nnezambingu

3Nawenyehekimawotewamfalmenawachawiwake wakastaajabiamaonohayo,nawenyehekimawakaelewa jambohili,naowakajuaumuhimuwake

4Wakasemezana,Hiiinaashiriatumtotoaliyezaliwana Terausikuhuu,ambayeatakuanakuzaa,nakuongezeka, nakuimilikiduniayote,yeyenawatotowakemilele,naye nauzaowakewatawauawafalmewakubwa,nakurithinchi zao.

5Naowenyehekimanawachawiwalirudinyumbaniusiku huo,naasubuhiwatuhawawotewenyehekimana wachawiwaliamkamapema,nakukusanyikakatika nyumbailiyopangwa

6Wakasemezana,wakaambiana,Tazama,jambo tulilolionajanausikulimefichwakwamfalme, hakujulishwa

7Nakamajambohililikimfikiamfalmekatikasikuza mwisho,atatuambia,Kwaninimmenifichajambohili,na ndiposotetutakufa;kwahivyo,sasatwendetukamjulishe mfalmemaonotuliyoyaona,natafsiriyake,nasitutabaki wazi.

8Naowakafanyahivyo,nawotewakaendakwamfalmena kumsujudiahadichini,wakasema,Mfalmenaaishi, mfalmenaaishi

9TulisikiakwambaTera,mwanawaNahori,mkuuwa jeshilako,alizaliwamwana,nasitulifikanyumbanikwake janausiku,tukala,tukanywa,tukafurahipamojanayeusiku ule

10NawatumishiwakowalipotokanyumbanikwaTera, kwendanyumbanikwetuilikukaahukousikuhuo,tuliinua

machoyetumbinguni,natukaonanyotakubwaikitoka mashariki,nanyotahiyohiyoikaendakwakasikubwa,na ikamezanyotannekubwa,kutokapandennezambingu 11Nawatumishiwakowalishangazwanamaono tuliyoyaona,nasitukaogopasana,nasitukatoahukumu yetujuuyamaonohayo,natukajuakwahekimayetu tafsiriyakesahihi,kwambajambohililinamhusumtoto aliyezaliwanaTera,ambayeatakuanakuongezekasana, nakuwananguvu,nakuwauawafalmewotewadunia,na kurithinchizaozote,yeyenauzaowakemilele

12Nasasabwanawetunamfalme,tazamatumekujulisha kweliyaletuliyoyaonakuhusumtotohuyu

13Kamamfalmeakionavemakumpababayakethamani yamtotohuyu,tutamuuakablahajakuanakuongezeka katikanchi,nauovuwakeusiongezekedhidiyetu,hatasisi nawatotowetutukaangamiakwauovuwake.

14Mfalmealiposikiamanenoyao,yakaonekanakuwa mazurimachonipake,akatumawatukumwitaTera,naye Teraakajambeleyamfalme.

15MfalmeakamwambiaTera,Nimeambiwakwamba umezaliwamwanajanausiku,nahivindivyoilivyofanyika mbingunialipozaliwa.

16Basisasanipemtoto,tumwuekablauovuwake haujatujia,naminitakupawewekwathamaniyake, nyumbayakoimejaafedhanadhahabu.

17Teraakamjibumfalme,akamwambia,Bwanawanguna mfalme,nimesikiamanenoyako,namtumishiwako atafanyayotemfalmewakeanayotaka.

18Lakinibwanawangunamfalme,nitakuambia yaliyonipatajanausiku,ilinipatekuonashauriambalo mfalmeatampamtumishiwake,kishanitajibumfalme kuhusuyalealiyosema;mfalmeakasema,Nena

19Teraakamwambiamfalme,Ayoni,mwanawaMoredi, alikujakwangujanausiku,akisema,

20Nipefarasimkubwanamzuriambayemfalmealikupa, naminitakupafedhanadhahabu,namajaninamalisho kwathamaniyake;nikamwambia,Ngojahadi nitakapomwonamfalmekuhusumanenoyako,natazama lolotemfalmeatakalosema,ndilonitakalofanya

21Nasasabwanawangunamfalme,tazama, nimekujulishajambohili,nashauriambalomfalmewangu atampamtumishiwake,ndilonitakalolifuata

22MfalmealiposikiamanenoyaTera,hasirayakeikawaka, akamfikiriakamampumbavu

23MfalmeakamjibuTera,akamwambia,Je,weweni mjingasana,mjinga,auhunaakili,hataukafanyajambo hili,kumpafarasiwakomzurikwafedhanadhahabuau hatakwamajaninamalisho?

24Je,umepungukiwanafedhanadhahabu,hataufanye jambohili,kwasababuhuwezikupatamajaninachakula chakulishafarasiwako?Nafedhanadhahabuninini kwako,aumajaninachakula,hataumpefarasihuyomzuri niliyekupa,ambayehakunamwinginewakumpataduniani kote?

25Mfalmeakaachakusema,naTeraakamjibumfalme, akisema,Mfalmeamemwambiamtumishiwakehivi; 26Nakuomba,bwanawangunamfalme,ninini ulichoniambia,ukisema,Mtoemwanaoilitumwue,nami nitakupafedhanadhahabukwathamaniyake;nifanyenini nafedhanadhahabubaadayakifochamwanangu?Ninani

atakayenirithi?Hakikabasinitakapokufa,fedhana dhahabuzitarudishwakwamfalmewangualiyezitoa.

27NamfalmealiposikiamanenoyaTera,namfano alioutoakumhusumfalme,alihuzunikasana,akakasirika kwajambohili,nahasirayakeikawakandaniyake.

28Teraalipoonakwambahasirayamfalmeimewakadhidi yake,akamjibumfalme,akisema,Yoteniliyonayoyako katikauwezowamfalme;chochotemfalmeanachotaka kumfanyiamtumishiwake,naam,hatamwanangu,yuko katikauwezowamfalme,hanathamaniyakubadilishana, yeyenanduguzakewawiliwaliowakubwakulikoyeye

29MfalmeakamwambiaTera,Hapana,lakininitamnunua mwanaomdogokwabei.

30Teraakamjibumfalme,akisema,Nakuombabwana wangunamfalme,umruhusumtumishiwakoasemeneno mbeleyako,namfalmeasikienenolamtumishiwake,Tera akasema,Mfalmewangunaanipemudawasikutatuhadi nitakapolifikiriajambohilindaniyangu,nakushaurianana familiayangukuhusumanenoyamfalmewangu;naye akamsihisanamfalmeakubalihili

31MfalmeakamsikilizaTera,nayeakafanyahivyo, akampamudawasikutatu,kishaTeraakatokambeleya mfalme,akarudinyumbanikwafamiliayake,akawaambia manenoyoteyamfalme;naowatuwakaogopasana

32IkawasikuyatatumfalmeakatumaujumbekwaTera, akisema,Nitumiemwanaokwabeikamanilivyokuambia; nausipofanyahivi,nitatumanakuuavyoteulivyonavyo nyumbanimwako,iliusiwenambwahatammojaaliyebaki.

33Teraakafanyaharaka,(kamanenolilivyokuwala harakakutokakwamfalme),akamtwaamtotokutokakwa mmojawawatumishiwake,ambayemjakaziwakealikuwa amemzaliasikuhiyo,naTeraakamletamtotokwamfalme, nayeakapatathamaniyake

34NaBwanaalikuwapamojanaTerakatikajambohili,ili NimrodiasiwezekusababishakifochaAbramu,namfalme akamchukuamtotokutokakwaTeranakwanguvuzake zoteakajitupachinikichwachake,kwanialidhanialikuwa Abramu;nahilililifichwakwaketangusikuhiyo,na likasahaulikanamfalme,kwaniilikuwamapenziya MungukutokubalikifochaAbramu.

35TeraakamchukuaAbramumwanawekwasiri,pamoja namamayakenamleziwake,akawafichapangoni, akawaleteavyakulavyaokilamwezi.

36BwanaalikuwapamojanaAbramundaniyapango, nayeakakua,naAbramualikuwandaniyapangokwa miakakumi,namfalmenawakuuwake,wachawina wenyehekima,walidhanikwambamfalmealikuwa amemuuaAbramu.

SURAYA9

1Harani,mwanawaTera,ndugumkubwawaAbramu, alioamkesikuhizo

2Haranialikuwanaumriwamiakathelathininatisa alipomwoa,mkewaHaraniakapatamimba,akazaamwana, akamwitajinalakeLutu

3Akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajinalake Milka;akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajina lakeSarai

4Haranialikuwanaumriwamiakaarobaininamiwili alipomzaaSarai,ambaoulikuwamwakawakumiwa

maishayaAbramu;nakatikasikuhizoAbramunamama yakenamleziwakewalitokakatikapango,kwanimfalme naraiawakewalikuwawamesahaujambolaAbramu 5Abramualipotokapangoni,akaendakwaNuhuna mwanaweShemu,nayeakabakinaoilikujifunza mafundishoyaBwanananjiazake,nahakunamtualiyejua Abramualikuwawapi,naAbramuakawatumikiaNuhuna Shemumwanawekwamudamrefu.

6AbramualikuwanyumbanikwaNuhukwamiaka thelathininatisa,nayeAbramuakamjuaBwanatanguumri wamiakamitatu,akaendakatikanjiazaBwanahadisiku yakufakwake,kamaNuhunamwanaweShemu walivyomfundisha;nawanawotewaduniasikuhizo walimwasiBwanasana,naowakaasidhidiyake, wakatumikiamiungumingine,naowakamsahauBwana aliyewaumbaduniani;nawenyejiwaduniawakajifanyia, wakatihuo,kilamtumunguwake;miunguyamitina maweambayohaikuwezakusema,kusikia,walakuokoa, nawanawawanadamuwakaitumikia,naowakawamiungu yao

7Namfalmenawatumishiwakewote,naTerananyumba yakeyotewalikuwawakwanzakatiyawalewalioabudu miunguyamitinamawe

8Teraalikuwanamiungukuminamiwilimikubwa, iliyotengenezwakwambaonamawe,baadayamiezikumi namiwiliyamwaka,nayealihudumiakilammojakila mwezi,nakilamweziTeraaliletasadakayakeyaungana sadakayakinywajikwamiunguyake;ndivyoTera alivyofanyasikuzote

9Nakizazihichochotekilikuwakibayamachonipa Bwana,naowakamfanyakilamtukuwamunguwake, lakiniwakamwachaBwanaaliyewaumba

10Walahapakuonekanamtuyeyotekatikasikuhizo dunianikote,aliyemjuaBwana(maanakilamtu alimtumikiaMunguwakemwenyewe)isipokuwaNuhuna nyumbayake,nawotewaliokuwachiniyaushauriwake walimjuaBwanasikuhizo.

11AbramumwanawaTeraalikuwamkuusikuhizokatika nyumbayaNuhu,nahakunamtualiyejuahilo,naBwana alikuwapamojanaye.

12BwanaakampaAbramumoyowaufahamu,nayeakajua kazizotezakizazihichozilikuwaubatili,nakwamba miunguyaoyoteilikuwaubatilinahaikuwanafaida.

13Abramuakaonajualikiangazajuuyanchi,Abramu akasemamoyonimwakeHakikajuahililiangazalojuuya nchiniMungu,naminitamtumikia.

14Abramualihudumiajuasikuhiyo,akamwomba,najioni jualikatuakamakawaida,Abramuakasemamoyoni mwake,Je,huyuhawezikuwaMungu?

15Abramuakaendeleakusemamoyonimwake,Ninani aliyeumbambingunadunia?Aliyeumbadunia?Yukowapi?

16Usikuukamfunika,akainuamachoyakekuelekea magharibi,kaskazini,kusini,namashariki,akaonakwamba jualimetowekaduniani,namchanaukawagiza

17Abramuakaonanyotanamwezimbeleyake,akasema, HakikahuyundiyeMungualiyeumbaduniayotena mwanadamu,natazama,hawawatumishiwakenimiungu inayomzunguka:Abramuakautumikiamwezinakuuomba usikukucha

18Asubuhikulipokuwanamwanganajualikaangazajuu yanchikamakawaida,AbramuakaonavituvyoteBwana Mungualivyoviumbajuuyanchi

19Abramuakajisemea,Hakikahawasimiungu walioiumbadunianawanadamuwote,balihawani watumishiwaMungu,nayeAbramuakakaakatikanyumba yaNuhu,akamjuaBwanananjiazake;akamtumikia Bwanasikuzotezamaishayake,nakizazihichochote kikamsahauBwana,wakaitumikiamiungumingineyamiti namawe,wakaasisikuzaozote

20MfalmeNimrodiakatawalakwausalama,naduniayote ilikuwachiniyaudhibitiwake,naduniayoteilikuwaya lughamojanamanenoyamuungano.

21WakuuwotewaNimrodinawakuuwakewakafanya shauripamoja;Puti,Mitzraimu,KushinaKanaanipamoja nafamiliazao,wakaambiana,Njonitujijengeemjina mnaraimarandaniyake,nakilelechakekitafikambinguni, nasitutajifanyakuwamashuhuri,ilituwezekutawalajuu yaulimwenguwote,iliuovuwaaduizetuukomekutoka kwetu,ilituwezekutawalajuuyaokwanguvu,naili tusiwezekutawanyikadunianikwasababuyavitavyao

22Naowotewakaendambeleyamfalme,wakamwambia mfalmemanenohayo,nayemfalmeakakubaliananao katikajambohili,nayeakafanyahivyo

23Najamaazotezilikusanyika,watuwapataolakisita, wakaendakutafutaeneokubwalakujengamjinamnara, wakatafutakatikanchiyote,lakinihawakupatabonde kamabondemojaupandewamasharikiwanchiyaShinari, kamamwendowasikumbili;naowakasafirihuko, wakakaahuko

24Nawakaanzakutengenezamatofalinakuchomamoto ilikujengamjinamnaraambaowalikuwawamekusudia kuukamilisha

25Naujenziwamnaraulikuwakwaokosanadhambi,nao wakaanzakuujenga,nawalipokuwawakijengakinyumena BwanaMunguwambinguni,walifikirimioyonimwao kupigananayenakupandambinguni.

26Nawatuhawawotenafamiliazotewalijigawanya katikasehemutatu;wakwanzaalisemaTutapanda mbinguninakupigananaye;wapiliakasema,Tutapanda mbinguninakuwekamiunguyetuhukonakuwatumikia; nawatatuakasema,Tutapandambinguninakumpigakwa pindenamikuki;naMungualijuakazizaozotenamawazo yaoyotemaovu,nayeakaonamjinamnarawaliokuwa wakijenga

27Nawalipokuwawakijengawalijijengeamjimkubwana mnaramrefusananaimara;nakwasababuyaurefuwake, chokaanamatofalihayakuwafikiawajenzikatikakupanda kwao,hadiwalewaliopandawalipomalizamwakamzima, nabaadayahapo,waliwafikiawajenzinakuwapachokaa namatofali;ndivyoilivyokuwaikifanywakilasiku

28Natazamahawawalipandanawenginewalishukasiku nzima;nakamatofalilingeangukakutokamikononimwao nakuvunjika,wotewangelilia,nakamamtuangeanguka nakufa,hakunahatammojawaoangemtazama

29NaBwanaakajuamawazoyao,naikawawalipokuwa wakijengawalitupamishalekuelekeambinguni,namishale yoteikawaangukiaikiwaimejaadamu,nawalipowaona wakaambiana,Hakikatumewauawotewaliombinguni

30KwamaanahilililitokakwaBwanailikuwakosesha,na kwautaratibu;kuwaangamizakutokajuuyausowanchi

31Wakajengamnaranamji,nawalifanyahivikilasiku hadisikunyinginamiakamingiikapita.

32Munguakawaambiawalemalaikasabiniwaliosimama mbeleyake,walewaliokuwakaribunaye,akisema,Njoni tushukenakuwavurugiandimizao,ilimtummojaasielewe lughayajiraniyake,naowakawafanyiahivyo

33Natangusikuhiyoiliyofuata,walisahaukilammoja ulimiwajiraniyake,naohawakuwezakuelewa kuzungumzakwalughamoja,namjenzialipochukua kutokamikononimwajiraniyakechokaaaujiweambalo hakuamuru,mjenzialilitupanakumtupiajiraniyake, kwambaangekufa

34Nawalifanyahivyokwasikunyingi,nawakawaua wengiwaokwanjiahii

35Bwanaakazipigazilesehemutatuzilizokuwapale,naye akawaadhibukulingananakazinamipangoyao;wale waliosema,Tutapandambinguninakuitumikiamiungu yetu,wakawakamanyaninatembo;nawalewaliosema, Tutapigambingukwamishale,Bwanaakawaua,mtu mmojakwamkonowajiraniyake;nakundilatatulawale waliosema,Tutapandambinguninakupigananaye,Bwana akawatawanyakoteduniani.

36Nawalewaliobakimiongonimwao,walipojuana kuelewauovuuliokuwaukiwajia,waliachajengohilo,nao piawakatawanyikajuuyausowadunianzima.

37Wakaachakujengamjinamnara;kwahiyoakapaita mahalipaleBabeli,maanahapondipoBwanaalipoichafua Lughayaduniayote;tazama,ilikuwaupandewamashariki wanchiyaShinari

38Nakuhusumnaraambaowanadamuwaliujenga,dunia ilifunuakinywachakenakumezatheluthimojayake,na motopiaukashukakutokambinguninakuteketezatheluthi nyingine,natheluthinyingineimesaliahadileo,nani sehemuileiliyokuwajuu,namzungukowakenimwendo wasikutatu

39Nawengiwawanawawanadamuwalikufakatika mnarahuo,watuwasiohesabika.

SURAYA10

1PelegimwanawaEberiakafasikuhizo,katikamwaka waarobaininananewamaishayaAbramumwanawaTera, nasikuzotezaPelegizilikuwamiakamiambilina thelathininatisa

2NaBwanaalipowatawanyawanawawanadamukwa sababuyadhambiyaomnarani,tazamawalieneakatika mgawanyikomwingi,nawanawawanadamuwote walitawanyikakatikapembennezadunia.

3Nafamiliazotezikawakilamojakulingananalugha yake,nchiyake,aumjiwake

4Nawanawawatuwakajengamijimingikulinganana familiazao,kilamahaliwalipokwenda,nakoteduniani ambapoBwanaalikuwaamewatawanya

5Nabaadhiyaowalijengamijikatikasehemuambazo baadayewalifukuzwa,nawakaiitamijihiikwamajinayao wenyewe,aumajinayawatotowao,aukwamatukioyao maalum.

6NawanawaYafethi,mwanawaNuhu,wakaenda wakajijengeamijimahaliwalipotawanyika,nawakaiita mijiyaoyotekwamajinayao,nawanawaYafethi

wakagawanyikajuuyausowaduniakatikamgawanyiko nalughanyingi.

7NahawandiowanawaYafethikwajamaazao,Gomeri, naMagogu,naMedai,naYavani,naTubali,naMesheki, naTirasi;haondiowanawaYafethikwavizazivyao.

8NawanawaGomeri,kulingananamijiyao,walikuwa Wafrankumu,waliokaakatikanchiyaFranza,karibuna mtoFranza,karibunamtoSena.

9NawanawaRefathiniWabartoni,wanaoishikatikanchi yaBartoniakaribunamtoLeda,ambaohumwagamaji yakekatikabaharikubwayaGihoni,yaani,bahari 10NawanawaTugarmawalikuwajamaakumi,nahaya ndiyomajinayao:Buzar,Parzunac,Balgar,Elicanum, Ragbib,Tarki,Bid,Zebuc,OngalnaTilmaz;hawawote walieneanakupumzikakaskazininakujijengeamiji 11Wakaiitamijiyaokwamajinayaowenyewe,hiyondiyo inayokaakandoyamitoHithlanaItalakihataleo 12LakinijamaazaAngoli,BalgarnaParzunac,wanaishi kandoyamtomkubwaDubnee;namajinayamijiyaopia yanafuatamajinayaowenyewe

13NawanawaYavaniniWayavaniwanaoishikatikanchi yaMakdonia,nawanawaMedaianiWaoreliwanaoishi katikanchiyaCursoni,nawanawaTubaliniwale wanaoishikatikanchiyaTuskanakaribunamtoPashia

14NawanawaMeshekiniWashibashni,nawanawa TirasiniRushashi,Kushini,naOngoli;hawawote walikwendawakajijengeamiji;hiyondiyomijiiliyoko kandoyabahariyaYabukaribunamtoCura,ambao humwagamajiyakekatikamtoTragan

15NawanawaElishandioWaalmani,naopiawalikwenda nakujijengeamiji;hiyondiyomijiiliyopokatiyamilima yaAyubunaShibathmo;namiongonimwaowalikuwa watuwaLumbardiwanaoishikinyumenamilimaya AyubunaShibathmo,naowalitekanchiyaItalianakubaki hukohadileo

16NawanawaKitimuniWaromiwanaoishikatikabonde laCanopiakaribunamtoTibreu.

17NawanawaDudonimuniwalewanaoishikatikamiji yabahariyaGihoni,katikanchiyaBordna

18HizindizojamaazawanawaYafethikulingananamiji yaonalughazao,walipotawanyikabaadayamnara,nao wakaiitamijiyaokulingananamajinayaonamatukioyao; nahayandiyomajinayamijiyaoyotekulingananajamaa zao,waliyoijengasikuzilebaadayamnara

19NawanawaHamuwalikuwaKushi,Mizraimu,Putina Kanaani,kulingananavizazivyaonamijiyao.

20Hawawotewakaendanakujijengeamijikadiri walivyopatamahalipazuripakuwapa,wakaiitamijiyao kwamajinayababazaoKushi,Mitzraimu,PutinaKanaani 21NawanawaMitsraimuwalikuwaWaludi,Waanami, Walehabi,Wanaftuchi,Wapathrusi,Wakasluchina Wakafturi,jamaasaba.

22HawawotewalikaakaribunamtoSihori,yaanikijito chaMisri,naowakajijengeamiji,wakaiitakwamajinayao wenyewe

23NawanawaPathrosinaKaslokiwakaoapamoja,na kutokakwaowakatokaWafilisti,Waazathi,na Wagerarimu,WagithimunaWaekroni,katikajamaazote tano;hawanaowalijijengeamiji,wakaiitamijiyaokwa majinayababazaohataleo.

24NawanawaKanaaninaowakajijengeamiji,wakaiita mijiyaokwamajinayao,mijikuminammojanamingine isiyohesabika

25NawatuwannekutokaukoowaHamuwakaendanchi yauwanda;hayandiyomajinayahaowanne,Sodoma, Gomora,AdmanaSeboyimu

26Naowatuhaowakajijengeamijiminnekatikanchi tambarare,wakaiitamijiyaomajinakwamajinayao wenyewe

27Naowakakaakatikamijihiyo,waonawatotowao,na yotewaliyokuwanayo,wakazaanakuongezekasana, wakaishikwaamani

28SeirimwanawaHuri,mwanawaHivi,mwanawa Kanaani,akaendaakaonabondelililoelekeamlimaParani, akajengamjihuko,akakaahuko,yeyenawanawesaba,na nyumbayake;akauitamjialioujengaSeiri,kwajinalake; hiyondiyonchiyaSeirihataleo

29HizindizojamaazawanawaHamu,kwalughazaona mijiyao,walipotawanyikakwendanchizaobaadaya mnara

30NabaadhiyawanawaShemu,mwanawaNuhu,baba wawanawotewaEberi,wakaendawakajijengeamiji mahalipalewalipotawanyika,wakaiitamijiyaokwa majinayake

31NawanawaShemuwalikuwaElamu,Ashuru, Arfaksadi,LudinaAramu,naowakajijengeamijinakuipa mijiyaoyotemajinakwamajinayao

32NaAshurumwanawaShemunawatotowakena nyumbayakewakatokawakatihuo,kundikubwasanalao, nawakaendanchiyambaliwaliyoikuta,nawakakutanana bondekubwasanakatikanchiwaliyoiendea,nao wakajijengeamijiminne,nawakaiitakwamajinana matukioyaowenyewe

33Nahayandiyomajinayamijiwaliyoijengawanawa Ashuru,Ninawi,naReseni,naKalaki,naRehobothe;nao wanawaAshuruwanakaahumohataleo

34NawanawaAramunaowakaendawakajijengeamji, wakauitamjihuoUsikwajinalakakayaomkubwa,nao wakakaahumo;hiyondiyonchiyaUsihataleo

35Namwakawapilibaadayamnara,mtummojawa nyumbayaAshuru,jinalakeBela,alitokakatikanchiya Ninawi,ilikukaapamojananyumbayakepopotealipopata mahalipakuishi;wakafikampakamijiyabondeiliyo karibunaSodoma,wakakaahuko

36Yulemtuakasimama,akajengamjimdogohuko, akauitajinalakeBela,kwakufuatajinalake;hiyondiyo nchiyaSoarihataleo

37NahizindizojamaazawanawaShemukwalughayao, namijiyao,baadayakutawanyikajuuyanchibaadaya mnara

38Nakilaufalme,mji,nafamiliayafamiliazawanawa Nuhuwalijijengeamijimingibaadayahii.

39Naowalianzishaserikalikatikamijiyaoyote,ili kuongozwakwaamrizao;vivyohivyofamiliazoteza wanawaNuhumilele

SURAYA11

1WakatihuoNimrodi,mwanawaKushi,alikuwabado katikanchiyaShinari,akatawalajuuyakenaakakaahuko, nayeakajengamijikatikanchiyaShinari

2Nahayandiyomajinayamijiminnealiyoijenga,akaiita majinayakekwakufuatamatukioyaliyowapatakatika ujenziwamnara

3AkaiitayakwanzaBabeli,akisema,Kwasababuhapo ndipoBwanaalipoichafualughayaduniayote;najinala yapiliakaiitaEreki;kwasababukutokahapoMungu aliwatawanya

4NawatatuakamwitaEkedi,akisemakulikuwanavita vikubwamahalihapo;nawanneakamwitaKalna,kwa sababuwakuuwakenawatuwakehodariwaliangamizwa hapo,naowakamkasirishaBwana,wakaasinakumkosea

5NaNimrodialipojengamijihiikatikanchiyaShinari, akawawekahumomabakiyawatuwake,wakuuwake,na mashujaawakewaliosaliakatikaufalmewake

6NaNimrodialiishiBabeli,nahukoakaufufuautawala wakejuuyaraiawakewengine,nayeakatawalakwa usalama,naraianawakuuwaNimrodiwakamwitajina lakeAmrafeli,wakisemakwambakwenyemnarawakuu wakenawatuwakewaliangukakwanjiayake.

7Nalichayahaya,NimrodihakumrudiaBwana,na aliendeleakatikauovunakuwafundishawanawa wanadamuuovu;naMardoni,mwanawe,alikuwambaya kulikobabayake,naakaendeleakuongezamachukizoya babayake

8Nayealiwakoseshawanadamu,ndiyomaanahusemwa, Kwawaovuhutokauovu

9Wakatihuokulikuwanavitakatiyajamaazawanawa Hamu,walipokuwawakiishikatikamijiwaliyoijenga.

10NaKedorlaoma,mfalmewaElamu,aliondokakutoka kwajamaazawanawaHamu,akapigananaona akawashinda,akaendakwenyemijimitanoyauwandana akapigananaonaakawashinda,naowakawachiniya udhibitiwake

11Wakamtumikiakwamiakakuminamiwili,wakampa kodiyakilamwaka

12WakatihuoNahori,mwanawaSerugi,akafakatika mwakawaarobaininatisawamaishayaAbramu,mwana waTera

13KatikamwakawahamsiniwamaishayaAbramu mwanawaTera,AbramualitokakatikanyumbayaNuhu, akaendanyumbanikwababayake

14AbramualimjuaBwana,nayeakaendakatikanjiana maagizoyake,naBwanaMunguwakealikuwapamoja naye

15NaTerababayakealikuwabadomkuuwajeshila mfalmeNimrodisikuhizo,nayebadoalifuatamiungu migeni

16Abramuakafikanyumbanikwababayakenaakaona miungukuminamiwiliimesimamahapokwenye mahekaluyao,nahasirayaAbramuikawakaalipoona sanamuhizikatikanyumbayababayake

17Abramuakasema,KamaBwanaaishivyo,sanamuhizi hazitabakikatikanyumbayababayangu;ndivyoBwana aliyeniumbaatakavyonitendea,nisipozivunjazotekatika sikutatu

18Abramuakaondokakwao,hasirayakeikawakandani yake.Abramuakafanyaharaka,akatokachumbani, akaendauawanjewababayake,akamkutababayake ameketiua,nawatumishiwakewotepamojanaye;Abramu akaja,akaketimbeleyake.

19Abramuakamwulizababayake,akisema,Baba, niambieyukowapiMungualiyeumbambingunanchi,na wanawotewawanadamuduniani,naaliyekuumbawewe namimi?TeraakamjibuAbramumwanawe,akasema, Tazama,walewaliotuumbawakopamojanasinyumbani. 20Abramuakamwambiababayake,Bwanawangu, nionyeshehizo,tafadhali;TeraakamletaAbramukatika chumbachauawandani,Abramuakaona,natazama, chumbachotekilikuwakimejaamiunguyamitinamawe, sanamukuminambilikubwanazinginechachekuliko hizozisizohesabika

21Teraakamwambiamwanawe,Tazama,hawandio walioumbavyoteuvionavyoduniani,nawalioniumba miminawewe,nawanadamuwote

22Teraakainamambeleyamiunguyake,kishaakaondoka kutokakwao,naAbramu,mwanawe,akaendapamojanaye. 23Abramualipoondokakwao,akaendakwamamayake, akaketimbeleyake,akamwambiamamayake,Tazama, babayanguamenionyeshawalewalioziumbambinguna nchi,nawanawotewawanadamu

24Basisasa,fanyeniharakamkamletemwana-mbuzi kutokakundini,mkamtengenezeenyamatamu,ilinimletee miunguyababayangu,iwesadakakwao,iliwale;labda nipatekukubaliwanaokwanjiahiyo

25Mamayakeakafanyahivyo,nayeakaletamwana-mbuzi, akatengenezachakulakitamu,akamleteaAbramuAbramu akachukuachakulakitamukutokakwamamayake, akakiletambeleyamiunguyababayake,naye akawakaribiailiwale;lakiniTera,babayake,hakujua

26Abramuakaonasikuilealipokuwaameketikatiyao,ya kwambahawakuwanasauti,walakusikia,walamwendo, walahakunahatammojawaoaliyewezakunyooshamkono wakekula

27Abramuakawadhihaki,akasema,Hakikachakula kitamunilichokiandaahakikuwafurahisha,aulabda kilikuwakidogosanakwao,nakwasababuhiyo hawakutakakula;kwahivyokeshonitaandaanyamampya yakitamu,borananyingizaidikulikohii,ilinipatekuona matokeo

28SikuiliyofuataAbramualimwamurumamayake kuhusuchakulakitamu,mamayakeakaondoka,akachukua wana-mbuziwatatuwazurikutokakundini,naye akatengenezakutokakwaochakulakitamukitamu,kama vilemwanawealivyopenda,akampaAbramumwanawe, lakiniTera,babayake,hakujua

29Abramuakachukuachakulakitamukutokakwamama yake,akakiletambeleyamiunguyababayakechumbani, akawakaribiailiwale,akawawekea;Abramuakaketimbele yaosikunzima,akifikirilabdawangewezakula

30Abramuakawatazama,natazama,hawakuwanasauti walakusikia,walahakunahatammojawaoaliyenyosha mkonowakekuilanyama.

31NajioniyasikuhiyokatikanyumbahiyoAbramu alivikwarohoyaMungu

32Nayeakapaazasautinakusema,Olewakebabayangu nakizazihikikiovu,ambachomioyoyaoyoteimeelekea kwenyeubatili,wanaoabudusanamuhizizamitinamawe ambazohaziwezikula,kunusa,kusikiawalakusema, ambazozinamidomoisiyonausemi,machobilakuona, masikiobilakusikia,mikonobilakuhisi,namiguu

isiyowezakusogea;kamahaowakowalewalioziumbana wanaozitumainia.

33Abramualipoonamambohayayote,hasirayakeiliwaka dhidiyababayake,akafanyaharakanakuchukuakofia mkononimwake,akaingiachumbanimwamiungu, akavunjamiunguyoteyababayake

34Naalipokwishakuvunjasanamu,akawekashoka mkononimwamungumkuualiyekuwahapombeleyao, nayeakatoka;naTerababayakeakarudinyumbani,kwa maanaalikuwaamesikiamlangonisautiyakupigwakwa shoka;kwahiyoTeraakaingiandaniyanyumbailikujua hilililikuwanini

35Teraaliposikiamliowashokakatikachumbacha sanamu,alikimbiliachumbanikwenyesanamu,akamkuta Abramuakitokanje

36Teraakaingiachumbaninakukutasanamuzote zimeangukanakuvunjika,nashokamkononimwakubwa zaidi,ambalohalikuvunjika,nachakulakitamuambacho Abramumwanawealikuwaametengenezakilikuwabado mbeleyao

37Teraalipoonahaya,hasirayakeikawakasana, akaharakishaakatokachumbanikwendakwaAbramu.

38AkamkutaAbramumwanawebadoameketindaniya nyumba,akamwambia,Nikaziganihiiuliyoifanyia miunguyangu?

39AbramuakamjibuTerababayake,akasema,Sivyo bwanawangu,maananimewaleteachakulakitamu,nami nilipowakaribiananyamailiwale,wotewakanyoosha mikonoyaokulakablayulemkuuhajanyoshamkonowake kula

40Nayulemkubwaakaonamatendoyaowaliyoyafanya mbeleyake,nahasirayakeikawakadhidiyaokwaukali, akaendaakachukuashokailiyokuwandaniyanyumba, akawajianakuwavunjawote,natazamashokabadoliko mkononimwakekamaunavyoona

41HasirayaTeraikawakadhidiyaAbramumwanawe, aliposemamanenohayo,TeraakamwambiaAbramu mwanawekwahasira,Nihabariganihiiuliyosema? Umeniambiauongo

42Je,kunaroho,rohoaunguvundaniyamiunguhiiya kufanyayoteuliyoniambia?Je,simitinamawe,namisi miminiliyeviumba,naje,unawezakusemauongo, ukisemakwambamungumkubwaaliyekuwapamojanao ndiyealiyewapiga?Niweweuliyewekashokamikononi mwake,kishaunasemaaliwapigawote

43Abramuakamjibubabayake,akamwambia,Unawezaje basikuabudusanamuhiziambazohazinauwezowa kufanyanenololotendaniyake?Je,sanamuhizo unazozitumainiazinawezakukuokoa?Je,zinawezakusikia maombiyakounapoziita?Je,zinawezakukuokoakutoka mikononimwaaduizako,auzitapiganavitavyakokwa ajiliyakodhidiyaaduizako,iliuabudumitinamawe ambayohayawezikusemawalakusikia?

44Nasasahakikasivizurikwakowalakwawanadamu walioshikamananawe,kufanyamambohaya;je,weweni mjingasana,mpumbavusanaaumfusanawaufahamu kiasikwambautatumikiamitinamawe,nakufanyahivi?

45NamsahauBwanaMungualiyeumbambingunadunia, naaliyewaumbaduniani,nahivyokuletauovumkubwa juuyanafsizenukatikajambohilikwakutumikiamawena miti?

46Je,babazetuwazamanihawakufanyadhambikatika jambohili,naBwanaMunguwaulimwenguakaletamaji yagharikajuuyaonakuiharibuduniayote?

47Namnawezajekuendeleakufanyahivinakuabudu miunguyamitinamawe,ambayohaiwezikusikia,au kusema,aukuwaokoanaukandamizaji,nahivyokushusha hasirayaMunguwaulimwengujuuyenu?

48Basisasababayanguachahili,walausiletemabayajuu yanafsiyakonajuuyanafsizawatuwanyumbanimwako

49Abramuakafanyaharakanakutorokakutokambeleya babayake,akachukuashokakutokakwenyesanamu kubwazaidiyababayake,ambayoAbramualiivunjanayo nakukimbia.

50TeraalipoonayotealiyoyafanyaAbramu,akaharakisha kuondokanyumbanikwake,akaendakwamfalme,akaja mbeleyaNimrodi,akasimamambeleyake,akamsujudia mfalme;mfalmeakasema,Unatakanini?

51Akasema,Nakuombabwanawangu,unisikilizeSasa miakahamsiniiliyopitanilizaliwamtoto,nayeameitendea miunguyanguhivinahiviamesema;nasasa,bwana wangunamfalme,mtumeaitweiliajembeleyako,na umhukumukwamujibuwasheria,ilituokolewenauovu wake

52Mfalmeakawatumawatumishiwakewatatu,nao wakaendawakamletaAbramumbeleyamfalme.Nimrodi, wakuuwakewotenawatumishiwakewalikuwawameketi mbeleyakesikuhiyo,naTerapiaalikuwaameketimbele yao.

53MfalmeakamwambiaAbramu,“Umemtendeaninibaba yakonamiunguyake?”Abramuakamjibumfalmekwa manenoaliyomwambiababayake,akasema,Mungu mkubwaaliyekuwapamojanaondaniyanyumba aliwatendeahayouliyoyasikia”

54MfalmeakamwambiaAbramu,Je,walikuwana mamlakayakusemanakulanakufanyakamaulivyosema? Abramuakamjibumfalme,akisema,Nakamahawana mamlakandaniyao,kwaniniunawatumikiana kuwakoseshawanadamukwaupumbavuwako?

55Unadhaniwanawezakukuokoaaukufanyajambololote dogoaukubwa,iliuwatumikie?Nakwaninihumsikii Munguwaulimwenguwote,aliyekuumbanaambaye katikauwezowakenikuuanakuhifadhihai?

560mfalmemjinga,mjinga,namjinga,olewakomilele.

57Nilidhaniungewafundishawatumishiwakonjia iliyonyooka,lakinihukufanyahivi,baliumeijazadunia yotekwadhambizakonadhambizawatuwakowaliofuata njiazako

58Je,hujui,auhukusikia,kwambauovuhuuunaofanya, mababuzetuwalitendadhambihumosikuzakale,na Munguwamileleakaletamajiyagharikajuuyaona kuwaangamizawote,napiaakaiangamizadunianzima kwaajiliyao?Naje,wewenawatuwakomtainukasasana kufanyakamakazihii,ilikushushahasirayaBwana Munguwaulimwengu,nakuletauovujuuyakonadunia nzima?

59Kwahivyosasaondoatendohiliovuunalofanya,na umtumikieMunguwaulimwengu,kwanirohoyakoiko mikononimwake,ndipoitakapokuwasawakwako

60Nakamamoyowakomwovuhautasikilizamaneno yanguyakukufanyauachenjiazakombaya,na kumtumikiaMunguwamilele,basiutakufakwaaibu

katikasikuzamwisho,wewe,watuwakonawote waliounganishwanawe,mkisikiamanenoyakoau mkitembeakatikanjiazakombaya

61Abramualipokwishakusemambeleyamfalmena wakuu,Abramualiinuamachoyakekuelekeambinguni, akasema,Bwanaanawaonawaovuwote,naye atawahukumu

SURAYA12

1MfalmealiposikiamanenoyaAbramu,akaamuru afungwegerezani;nayeAbramuakafungwasikukumi

2Mwishonimwasikuhizomfalmeakaamuruwafalme wote,wakuu,namagavanawamajimbombalimbali,na wenyehekima,wajembeleyake,wakaketimbeleyake;na Abramualikuwabadokifungoni.

3Mfalmeakawaambiawakuunawenyehekima,Je, mmesikiaalichomfanyiaAbramu,mwanawaTera,baba yake?Hivindivyoalivyomfanyia,naminikaamurualetwe mbeleyangu,nahivindivyoalivyosema;moyowake haukumkosea,walahakufurahimbeleyangu,natazama sasaamefungwagerezani.

4Kwahiyoamuanihukumuganiitakayompatamtuhuyu aliyemtukanamfalme,aliyesemanakutendamamboyote mliyoyasikia.

5Wakamjibumfalmewote,wakisema,Mtuyule atakayemtukanamfalmeatundikwejuuyamti;lakinibaada yakufanyayotealiyosema,nakuidharaumiunguyetu,basi atachomwamotohataafe;maanahiindiyosheriakatika jambohili

6Kamamfalmeakipendakufanyahivi,naawaamuru watumishiwakewawashemotousikunamchanakatika tanuruyakoyamatofali,kishatutamtupamtuhuyundani yake.Mfalmeakafanyahivyo,akawaamuruwatumishi wakewaandaemotokwasikutatumchananausikukatika tanuruyamfalme,iliyokoKasidi;nayemfalme akawaamuruwamtoeAbramugerezaninakumtoanjeili ateketezwe

7Nawatumishiwotewamfalme,wakuu,mabwana, maliwali,namajaji,nawenyejiwotewanchi,kamawatu miatisaelfu,wakasimamakuelekeatanuruilikumwona Abramu

8Nawanawakewotenawatotowadogowakakusanyika juuyapaanaminarailikuonakilichokuwakikimtokea Abramu,wakasimamawotepamojakwambali;wala hakusaliamtuhatammojaambayehakujasikuhiyo kutazamatukiohilo

9NaAbramualipofika,waimbajiwamfalmenawenye hekimawalimwonaAbramu,nawakamliliamfalme, wakisema,Bwanawetumkuu,hakikahuyundiyemtu tunayemjuakuwandiyemtotoambayenyotakubwa ilimezanyotanne,ambazotulimtangaziamfalmesasa miakahamsinitanguwakatihuo

10Natazamasasababayakepiaamevunjaamrizako,na kukudhihakikwakukuleteamtotomwingine,ambaye ulimuua

11Namfalmealiposikiamanenoyao,alikasirikasana,na akaamuruTeraaletwembeleyake

12Mfalmeakasema,Je,umesikiawalichosemawachawi?

Sasaniambiekweli,ulifanyaje;naukisemakweli utaachiliwahuru

13Teraalipoonakwambahasirayamfalmeiliwakasana, akamwambiamfalme,Bwanawangunamfalme,umesikia kweli,nayalewasemayowenyehekimanisawaMfalme akasema,Ungewezajekufanyahivi,kuvunjaamrizanguna kunipamtotoambayehukumzaa,nakumchukuathamani yake?

14Teraakamjibumfalme,Kwasababuhisiazanguza hurumazilimjiamwananguwakatiule,naminikamchukua mwanawamjakaziwangu,nikamletakwamfalme

15Mfalmeakasema,Ninanialiyekupaushaurikuhusuhili? Niambie,usinifichechochote,nawehutakufa

16Teraakaogopasanambeleyamfalme,akamwambia mfalme,Harani,mwanangumkubwa,ndiyealiyenipa ushaurikuhusuhili;naHaranializaliwasikuhizo,Abramu akiwanaumriwamiakathelathininamiwili

17LakiniHaranihakumshauribabayakechochote,kwa maanaTeraalimwambiamfalmehiviiliamwokoeroho yakekutokakwamfalme,kwamaanaaliogopasana; mfalmeakamwambiaTera,Haranimwanaoaliyekushauri hiviatakufamotonipamojanaAbramu;kwamaana hukumuyakifoikojuuyakekwakuasitamaayamfalme kwakufanyajambohili.

18WakatihuoHaranialipendakufuatanjiazaAbramu, lakinialijizuia

19Haraniakasemamoyonimwake,Tazama,mfalme amemkamataAbramukwasababuyamambohaya aliyoyafanyaAbramu,naitakuwa,Abramuakimshinda mfalme,miminitafuatananaye;balimfalmeakimshinda miminitafuatamfalme

20TeraalipomwambiamfalmekuhusuHaranimwanawe, mfalmeakaamuruHaraniikamatwenaAbramu.

21Wakawaletawotewawili,AbramunaHaraninduguye, ilikuwatupamotoni;nawenyejiwotewanchi,na watumishiwamfalme,nawakuu,nawanawakenawatoto wote,walikuwakohuko,wakisimamajuuyaosikuhiyo

22NawatumishiwamfalmewakawachukuaAbramuna nduguyake,nawakawavuanguozaozoteisipokuwanguo zaozachinizilizokuwajuuyao

23Wakawafungamikononamiguuyaokwakambaza kitani,nawatumishiwamfalmewakawainuanakuwatupa wotewawilindaniyatanuru

24BwanaalimpendaAbramu,akamhurumia,nayeBwana akashukaakamwokoaAbramukutokamotoni,naye hakuungua

25Lakinikambazotewalizomfunganazoziliteketea,huku Abramuakiendeleakutembeakatikatiyamoto.

26Haraniakafawalipomtupamotoni,nayeakateketeahata akawamajivu,kwamaanamoyowakehaukuwamkamilifu kwaBwana;nawalewatuwaliomtupamotoni,mwaliwa motoukawafunika,naowakateketea,nawatukumina wawilikatiyaowakafa

27Abramuakatembeakatikatiyamotosikutatumchana nausiku,nawatumishiwotewamfalmewakamwona akitembeandaniyamoto,wakajanakumwambiamfalme, wakisema,Tazama,tumemwonaAbramuakitembea katikatiyamoto,nahatamavaziyachinialiyovaa hayakuteketea,lakinikambaaliyofungwanayoimeteketea.

28Namfalmealiposikiamanenoyaomoyowakeulizimia nahakuamini;kwahivyoaliwatumawakuuwengine waaminifukuonajambohili,naowakaendanakulionana kumwambiamfalme;namfalmeakainukakwendakuliona,

nayeakamwonaAbramuakitembeahukunahukokatikati yamoto,naakaonamwiliwaHaraniukiteketea,namfalme akashangaasana

29MfalmeakaamuruAbramuatokekwenyemoto;na watumishiwakewakakaribiakumtoanje,lakini hawakuweza,kwamaanamotoulikuwaumewazungukana mwaliwamotoulikuwaukipandajuukuelekeakwao kutokakwenyetanuru.

30Watumishiwamfalmewakakimbiakutokahumo,naye mfalmeakawakemea,akisema,HarakamkamtoeAbramu kutokamotoni,msijemkafa

31Watumishiwamfalmewakakaribiatenailikumtoa Abramu,namialiyamotoikawakanakuwachomanyuso zao,hatawananekatiyaowakafa

32Namfalmealipoonakwambawatumishiwake hawawezikuukaribiamotowasijewakaungua,mfalme alimwitaAbramu,EemtumishiwaMungualiyembinguni, tokakatikatiyamotonaujehapambeleyangu;Abramu akasikilizasautiyamfalme,nayeakatokamotoni,akajana kusimamambeleyamfalme

33NaAbramualipotokanjemfalmenawatumishiwake wotewalimwonaAbramuakijambeleyamfalme,akiwa amevaamavaziyakeyachini,kwanihayakuwayameungua, lakinikambaaliyokuwaamefungwanayoilikuwa imeungua.

34MfalmeakamwambiaAbramu,Imekuwajekwamba hukuunguamotoni?

35Abramuakamwambiamfalme,Munguwambinguna dunia,ninayemtumaini,naambayeananguvuzakezote, ameniokoanamotoulionitupandaniyake

36NaHarani,kakayakeAbramu,aliteketeahadikuwa majivu,naowakautafutamwiliwake,naowakaupata ukiwaumeteketea

37Haranialikuwanaumriwamiakathemanininamiwili alipokufakatikamotowaKasimuMfalme,wakuu,na wenyejiwanchi,walipoonakwambaAbramuameokolewa kutokakatikamoto,walikujawakamsujudiaAbramu.

38Abramuakawaambia,Msinisujudiemimi,bali msujudieniMunguwaulimwengualiyewaumbaninyi,na kumtumikia,namkaendekatikanjiazakekwanindiye aliyeniokoakutokakatikamotohuu,nandiyealiyeumba rohonarohozawatuwote,nakumfanyamwanadamu tumbonimwamamayake,nakumletaduniani,nayendiye atakayewaokoawalewanaomtumainiakutokakatika maumivuyote

39Najambohililikaonekanalaajabusanamachonipa mfalmenawakuu,kwambaAbramualiokolewakutoka kwenyemotonakwambaHaraniiliteketezwa;namfalme akampaAbramuzawadinyinginaakampawatumishiwake wawiliwakuukutokanyumbayamfalme;jinalammoja lilikuwaOninajinalamwinginelilikuwaEliezeri

40Nawafalmewote,wakuunawatumishiwakampa Abramuzawadinyingizafedhanadhahabunalulu,na mfalmenawakuuwakewakamruhusuaendezake,naye akaendazakekwaamani

41Abramuakaondokakwamfalmekwaamani,na watumishiwengiwamfalmewakamfuata,nawatu wapataomiatatuwakajiunganaye

42Abramuakarudisikuhiyo,akaendanyumbanikwababa yake,yeyenawatuwaliomfuata;Abramuakamtumikia

Bwana,Munguwake,sikuzotezamaishayake,akaenenda katikanjiazakenakufuatasheriazake.

43TangusikuhiyoAbramualigeuzamioyoyawanadamu iliwamtumikieBwana.

44WakatihuoNahorinaAbramuwakajitwaliawake,binti zanduguyaoHarani;mkewaNahorialiitwaMilka,najina lamkewaAbramualiitwaSaraiNaSarai,mkewa Abramu,alikuwatasa;hakuwanamtotosikuhizo.

45IkawamiakamiwiliilipokwishatanguAbramuatoke motoni,yaani,katikamwakawahamsininambiliwa maishayake,tazama,mfalmeNimrodialiketikatikakiti chaenzihukoBabeli,nayemfalmeakalalausingizi,akaota kwambaamesimamanamajeshiyakenamajeshiyake katikabondelililoelekeatanuruyamfalme

46Akainuamachoyake,akamwonamtumfanowa Abramuakitokakatikatanuru,nakwambaalikujana kusimamambeleyamfalmeakiwanaupangawake uliochomolewa,kishaakakimbiliakwamfalmeakiwana upangawake,mfalmealipomkimbiamtuhuyo,kwasababu aliogopa;naalipokuwaakikimbia,mtuhuyoalitupayai kichwanimwamfalme,nayailikawamtomkubwa

47Mfalmealiotakwambawanajeshiwakewotewalizama kwenyemtohuonakufa,namfalmeakakimbiapamojana watuwatatuwaliokuwambeleyakenayeakatoroka

48Mfalmeakawatazamawatuhawanawalikuwa wamevaamavaziyakifalmekamamavaziyawafalme,na walikuwanamwonekanonautukufuwawafalme

49Nawalipokuwawakikimbia,mtouligeukatenakuwa yaimbeleyamfalme,nandegemchangaakatokakutoka kwenyeyaialiyekujambeleyamfalme,naakaruka kichwanimwakenakung'oajicholamfalme.

50Mfalmeakahuzunikakwakuonahayo,akaamkakutoka usingizininarohoyakeikafadhaika;akahisihofukuu

51Asubuhimfalmeakaamkakutokakwenyekitandachake kwahofu,akawaamuruwenyehekimawotenawachawi wajembeleyake,mfalmealipowasimuliandotoyake

52Namtumishimwenyebusarawamfalme,ambayejina lakelilikuwaAnuki,akamjibumfalme,akisema,Huusi mwingineilauovuwaAbramunauzaowake utakaochipukadhidiyaBwanawangunamfalmekatika sikuzamwisho

53NatazamasikuitakujaambapoAbramunauzaowake nawanawanyumbayakewatapigananamfalmewangu, naowatawapigamajeshiyoteyamfalmenamajeshiyake

54Nakuhusuyaleuliyosemakuhusuwatuwatatuambao uliwaonakamawewe,naambaowalitoroka,hiiinamaana kwambawewepekeeutatorokapamojanawafalmewatatu kutokakwawafalmewaduniaambaowatakuwapamoja nawevitani

55Nakileulichokionakutokamtokilichogeukakuwayai kamahapomwanzo,nandegemchangaaking'oajicholako, hiihaimaanishikinginechochoteilauzaowaAbramu utakaomuuamfalmesikuzamwisho

56Hiindiyondotoyamfalmewangu,nahiindiyotafsiri yake,nandotohiyonikweli,natafsiriambayomtumishi wakoamekupanisahihi

57Sasabasi,mfalmewangu,hakikaunajuakwambasasa nimiakahamsininamiwilitanguwenyehekimawako walipoonahayawakatiwakuzaliwakwaAbramu,nakama mfalmewanguatamruhusuAbramukuishidunianiitakuwa nikwamadharakwabwanawangunamfalme,kwanisiku

zoteambazoAbramuhatakuwahaiwewewalaufalme wakohamtaimarika,kwanihilililijulikanahapoawali wakatiwakuzaliwakwake;nakwaninimfalmewangu hatamuua,iliuovuwakeupatekufichwakwakokatikasiku zamwisho?

58NaNimrodiakasikilizasautiyaAnuki,naakawatuma baadhiyawatumishiwakekwasirikwendakumkamata Abramu,nakumletambeleyamfalmeiliafe.

59NaEliezeri,mtumishiwaAbramuambayemfalme alikuwaamempa,wakatihuoalikuwambeleyamfalme,na akasikiakileambachoAnukialikuwaamemshaurimfalme, nakileambachomfalmealikuwaamesemailikusababisha kifochaAbramu.

60EliezeriakamwambiaAbramu,Haraka,inuka,uokoe rohoyako,usijeukafakwamkonowamfalme,maanahivi ndivyoalivyoonakatikandotokukuhusu,nahivindivyo Anukialivyoifasiri,nahivindivyoAnukialivyomshauri mfalmekukuhusu

61AbramuakasikilizasautiyaEliezeri,naAbramu akaharakishanakukimbiliausalamahadinyumbanikwa NuhunamwanaweShemu,akajifichahukonaakapata mahalipausalama;nawatumishiwamfalmewakaja nyumbanikwaAbramukumtafuta,lakinihawakuweza kumpata,naowakatafutakotenchininahakupatikana,nao wakaendanakutafutakilaupandenahakupatikana.

62Nawatumishiwamfalmewaliposhindwakumpata Abramuwalirudikwamfalme,lakinihasirayamfalme dhidiyaAbramuilitulia,kwanihawakumpata,namfalme akaondoamawazoyakekuhusuAbramu

63AbramualifichwandaniyanyumbayaNuhukwa mwezimmoja,hadimfalmealiposahaujambohili,lakini Abramubadoalikuwaakimwogopamfalme;naTera alikujakumwonaAbramumwanawekwasirindaniya nyumbayaNuhu,naTeraalikuwamkuusanamachonipa mfalme

64Abramuakamwambiababayake,Hujuiyakuwa mfalmeanakusudiakuniua,nakulifutajinalanguduniani, kwashaurilawashauriwakewaovu?

65Sasaunananihapa,naunaninikatikanchihii? Ondokeni,twendepamojampakanchiyaKanaani,ili tuokolewekutokamkononimwake,msijemkaangamia pamojanayekatikasikuzamwisho

66Hujuiauhujasikia,kwambasikwaupendokwamba Nimrodianakupaheshimahiiyote,balinikwafaidayake tukwambaanakupamemahayayote?

67Naakikutendeamemamakubwakulikohaya,hakika hayaniubatilituwadunia,kwaniutajirinautajiri haviwezikusaidiakatikasikuyaghadhabunahasira.

68Basisasasikilizasautiyangu,natuondoke,twendenchi yaKanaani,mbalinamadharayaNimrodi;naumtumikie Bwanaaliyekuumbaduniani,nayoitakuwavizurikwako; nautupiliembalivituvyotevyaubatiliunavyovifuatilia.

69Abramuakaachakusema,NuhunaShemumwanawe wakamjibuTera,wakisema,NenoalilokuambiaAbramuni lakweli

70TeraakasikilizasautiyaAbramumwanawe,naTera akafanyayotealiyosemaAbramu,maananenohilililitoka kwaBwana,kwambamfalmeasimsababishieAbramukifo

SURAYA13

1TeraakamchukuaAbramumwanawe,namjukuuwake Lutu,mwanawaHarani,naSaraimkwewe,mkewa Abramumwanawe,nanafsizotezanyumbayake, wakaendanaokutokaUruKasimu,ilikwendanchiya Kanaani.NawalipofikampakanchiyaHarani,wakakaa huko,kwamaanailikuwanchinzurisanakwamalisho,na yakutoshakwawalewalioandamananao

2NawatuwanchiyaHaraniwalionayakwambaAbramu alikuwamwemanamnyofumbelezaMungunawanadamu, nayakwambaBwanaMunguwakealikuwapamojanaye, nabaadhiyawatuwanchiyaHaraniwakajawakajiunga naAbramu,nayeakawafundishamafundishoyaBwanana njiazake;nawatuhawawakabakinaAbramunyumbani mwake,naowakamfuata

3Abramuakakaakatikanchihiyomiakamitatu,nabaada yamiakamitatuBwanaakamtokeaAbramu,akamwambia, MiminiBwananiliyekutoakutokaUruKasdimu,na kukuokoanamikonoyaaduizakowote

4Basisasa,ukiisikilizasautiyangunakuzishikaamri zangu,naamrizangu,nasheriazangu,ndipo nitakapowaangushaaduizakombeleyako,nami nitauzidishauzaowakokamanyotazambinguni,nami nitazibarikikazizotezamikonoyako,walahutapungukiwa nakitu

5Ondokasasa,mchukuemkeonavyoteulivyonavyo, uendempakanchiyaKanaani,ukaehuko,naminitakuwa Munguwakohuko,naminitakubarikiAbramuakaondoka, akamchukuamkewenavyotealivyonavyo,akaenda mpakanchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwambia;na Abramualikuwanaumriwamiakahamsinialipotoka Harani.

6AbramuakafikanchiyaKanaani,akakaakatikatiyamji, akapigahemayakehukokatiyawanawaKanaani,wenyeji wanchihiyo.

7BwanaakamtokeaAbramualipofikanchiyaKanaani, akamwambia,Hiindiyonchiniliyokupawewenauzao wakobaadayakomilele,naminitaufanyauzaowakokuwa kamanyotazambinguni,naminitawapauzaowakokuwa urithinchizoteutakazoziona

8AbramuakajengamadhabahumahalipaleMungu alipomwambia,nayeAbramuakaliitiajinalaBwanahapo 9Wakatihuo,mwishonimwamiakamitatuyaAbramu kukaakatikanchiyaKanaani,mwakahuoNuhuakafa, ambaoulikuwamwakawahamsininananewamaishaya Abramu;nasikuzotezaNuhualizoishizilikuwamiaka miatisanahamsini,akafa.

10AbramuakakaakatikanchiyaKanaani,yeye,na mkewe,navyotealivyonavyo,nawotewaliofuatananaye, pamojanawalewaliojiunganayekutokakwawatuwanchi hiyo;lakiniNahori,nduguyeAbramu,naTerababayake, naLutumwanawaHarani,nawotewaliokuwanao, wakakaaHarani.

11KatikamwakawatanowaAbramukukaakatikanchiya Kanaani,watuwaSodomanaGomoranamijiyoteyanchi tambararewaliasikutokakwaKedorlaoma,mfalmewa Elamu;kwamaanawafalmewotewamijiyanchi tambararewalikuwawamemtumikiaKedorlaomakwa miakakuminamiwili,nakumpakodiyakilamwaka, lakinikatikasikuhizokatikamwakawakuminatatu, walimwasi.

12NakatikamwakawakumiwaAbramukukaakatika nchiyaKanaani,palikuwanavitakatiyaNimrodi,mfalme waShinari,naKedorlaoma,mfalmewaElamu;Nimrodi akajakupigananaKedorlaoma,nakumshinda.

13KwaniKedorlaomawakatihuoalikuwammojawa wakuuwamajeshiyaNimrodi,nawakatiwatuwote kwenyemnarawalipotawanyikanawalewaliobakipia walitawanyikajuuyausowadunia,Kedorlaomaalikwenda nchiyaElamunakuimilikinakumwasibwanawake

14NakatikasikuhizoNimrodialipoonayakwambamiji yauwandaimeasi,alikujakwakiburinahasirakupiganana Kedorlaoma,naNimrodiakawakusanyawakuuwakewote naraiawake,kamawatumiasabaelfu,akaendakupigana naKedorlaoma,naKedorlaomaakatokakumlakinawatu elfutano,naowakajiandaakwavitakatikabondelaBabeli lililokatiyaElamunaShinari.

15Nawafalmehaowotewakapiganahuko,naNimrodina watuwakewakashindwambeleyawatuwaKedorlaoma, nawatuwaNimrodiwakaangukakutokakwawatuwa Nimrodiwapataolakisita,naMardonimwanawamfalme akaangukakatiyao

16Nimrodiakakimbia,akarudikatikanchiyakekwaaibu nafedheha,nayeakawachiniyautawalawaKedorlaoma kwamudamrefu,naKedorlaomaakarudikatikanchiyake, akawatumawakuuwajeshilakekwawafalme waliomzunguka,kwaAriokomfalmewaElasari,nakwa TidalimfalmewaGoimu,akafanyaaganonao,naowote wakawawatiifukwaamrizake.

17IlikuwakatikamwakawakuminatanowaAbramu kukaakatikanchiyaKanaani,ambaondiomwakawa sabiniwamaishayaAbramu,BwanaakamtokeaAbramu mwakahuo,akamwambia,MiminiBwananiliyekutoa kutokaUruKasdimunikupenchihiiiweurithiwako 18Basisasatembeambeleyangu,uwemkamilifu,na uzishikeamrizangu,kwamaananitakupawewenauzao wakonchihiiiweurithi,kutokamtowaMisrihadimto mkubwaFrati.

19Naweutawarudiababazakokwaamaninaumrimwema, nakizazichannekitarudihapakatikanchihiinakuirithi milele;Abramuakajengamadhabahu,akaliitiajinala Bwanaaliyemtokea,akamtoleaBwanadhabihujuuya madhabahu

20WakatihuoAbramuakarudiHaranikuwaonababayake namamayake,nawatuwanyumbanimwababayake, nayeAbramunamkewenavituvyotealivyonavyo wakarudiHarani,nayeAbramuakakaaHaranikwamiaka mitano

21NawatuwengiwaHarani,kamawanaumesabinina wawili,walimfuataAbramunaAbramuakawafundisha mafundishoyaBwanananjiazake,nayeakawafundisha kumjuaBwana

22SikuzileBwanaakamtokeaAbramuhukoHarani, akamwambia,Tazama,nilikuambiamiakaishiriniiliyopita, nikisema,

23Tokakatikanchiyako,nakatikauzaowako,nakatika nyumbayababayako,uendempakanchiniliyokuonyesha nikupewewenawatotowako;maanahukonitakubariki,na kukufanyataifakubwa,nakulikuzajinalako;nakatika wewejamaazaduniawatabarikiwa

24Basisasa,ondokahapa,wewe,mkeo,nawoteulionao, nakilamtualiyezaliwanyumbanimwako,nawote

uliowaleahukoHarani;uwatoehapapamojanawe, uondoke,urudinchiyaKanaani.

25AbramuakaondokaakamchukuaSaraimkewe,nayote aliyonayo,nawotewaliozaliwakwakenyumbanimwake, nahaowaliowapatahukoHarani,wakatokakwendanchi yaKanaani

26Abramuakaondoka,akarudinchiyaKanaani,kama Bwanaalivyosema.Lutu,mwanawaHarani,nduguye, akaendapamojanaye,naAbramualikuwanaumriwa miakasabininamitanoalipotokaHaranikurudinchiya Kanaani

27AkafikanchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwambia Abramu,akapigahemayake,akakaakatikamialoniya Mamre,napamojanayealikuwaLutumwanawanduguye, navyotevilivyokuwavyake

28BwanaakamtokeaAbramutena,akasema,Uzaowako nitawapanchihii;nayehukoakamjengeaBwana madhabahu,aliyemtokea,iliyokohataleo,katikamialoni yaMamre.

SURAYA14

1Sikuhizopalikuwanamtummojamwenyehekima katikanchiyaShinari,mwenyeakilinyingi,namrembo, lakinialikuwamaskininamaskini;jinalakealiitwa Rikayon,nayealikuwamgumukujikimu

2AkakusudiakwendaMisri,kwaOswirisimwanawa AnomumfalmewaMisri,ilikumwonyeshamfalme hekimayake;kwanilabdaangepatakibalimachonipake, iliamwinuenakumpatiachakula;naRikayoniakafanya hivyo.

3RikayonialipofikaMisrialiwaulizawenyejiwaMisri kuhusumfalme,naowenyejiwaMisriwakamwambia desturiyamfalmewaMisri,kwaniwakatihuoilikuwa desturiyamfalmewaMisrikwambaalitokakatikajumba lakelakifalmenakuonekananjeyanchisikumojatukwa mwaka,nabaadayahapomfalmeangerudikatikajumba lakelakifalmekukaahuko

4Nasikuilemfalmealipotoka,alitoahukumukatikanchi, nakilamtualiyekuwanakesialikujambeleyamfalme sikuhiyoilikupataombilake

5RikayonialiposikiakuhusudesturiyaMisrinakwamba hangewezakumwonamfalme,alihuzunikasanana akahuzunikasana

6JioniRikayonialitokanakukutanyumbailiyobomoka, hapoawaliilikuwanyumbayakuokamikatehukoMisri, akakaahukousikukuchaakiwanauchunguwarohona njaakali,usingiziukamtokamachoni.

7Rikayoniakajiulizaafanyeninimjinihadimfalme atakapojitokeza,najinsiatakavyojikimuhuko

8Akaamkaasubuhinakutembea,akawakutanjianiwale waliokuwawakiuzamboganaainambalimbalizambegu ambazowaliwapawenyeji

9NaRikayonalitakakufanyavivyohivyoilikupata matengenezomjini,lakinihakuwaanafahamudesturiza watu,nayealikuwakamakipofumiongonimwao

10Akaendaakanunuambogazakuuziailiapaterizikiyake, naumatiwawatuukamzungukanakumdhihaki,na wakamnyang'anyambogazakenahawakumwachia chochote.

11Akaondokahukoakiwanauchunguwaroho,akaenda akiuguahadikwenyenyumbayakuokeamikatealiyokuwa amelalausikukucha,akalalahukousikuwapili

12Nausikuhuotenaalifikiriandaniyakejinsiangeweza kujiokoananjaa,naakapangampangowajinsiyakutenda.

13Akaamkaasubuhinamapema,akafanyakwawerevu, akaendaakaajiriwatuthelathiniwenyenguvukutokakwa umati,wakiwawamebebasilahazaozavitamikononi mwao,akawaongozahadikilelenimwakaburilaWamisri, akaviwekahuko

14Akawaamuru,akisema,Mfalmeasemahivi,Jitieni nguvu,muwemashujaa;mtuawayeyoteasizikwehapa, hataatolewevipandemiambilivyafedha,ndipoazikwe; naowatuhaowakawafanyiawatuwaMisrikama alivyoamuruRikaonimwakahuowote

15NakatikamieziminaneRikayoninawatuwake walikusanyautajirimwingiwafedhanadhahabu,na Rikayoniakachukuafarasinawanyamawenginewengi,na akaajiriwatuzaidi,akawapafarasinaowakabakinaye.

16Mwakaulipofika,wakatimfalmealipotokakwenda mjini,wakaziwotewaMisriwalikusanyikapamoja kuzungumzanayekuhusukaziyaRikayoninawatuwake.

17Mfalmeakatokasikuiliyopangwa,naWamisriwote wakamjia,wakamlilia,wakisema, 18Mfalmenaaishimilele.Unawatendeaniniwatumishi wakomjini,kwakutomwachamaitiazikwehadifedhana dhahabunyingizitolewe?Je,jambokamahililimewahi kutokeadunianikote,tangusikuzawafalmewazamani, naam,tangusikuzaAdamu,hataleo,kwambawafu wasizikwekwabeiiliyopangwatu?

19Tunajuakuwanidesturiyawafalmekuchukuakodiya kilamwakakutokakwawaliohai,lakiniwewehufanya hivisitu,balipiaunatozakodikutokakwawafukilasiku

20Sasa,Eemfalme,hatuwezitenakuvumiliahili,kwani mjimzimaumeharibiwakwasababuhii,nahujui?

21Namfalmealiposikiayotewaliyosema,alikasirikasana, nahasirayakeikawakandaniyakekwajambohili,kwani hakujualolotekuihusu

22Mfalmeakasema,Ninaninayukowapiyule anayethubutukufanyauovuhuukatikanchiyangubila amriyangu?Hakikautaniambia

23WakamwambiakazizotezaRikayoninawatuwake,na hasirayamfalmeikawaka,akaamuruRikayoninawatu wakewaletwembeleyake

24Rikayoniakachukuawatotowapataoelfumoja,wanana binti,akawavikaharirinataraza,akawapandishajuuya farasi,akawatumakwamfalmekwanjiayawatuwake;pia akachukuafedhanyingi,dhahabu,vitovyathamani,na farasimwenyenguvunamzuri,kamazawadikwamfalme, ambayealikujanayembeleyamfalme,akainamambele yake;mfalme,watumishiwake,nawenyejiwotewaMisri, wakastaajabiakaziyaRikayoni,naowakaonautajiriwake, nazawadialiyomleteamfalme

25Najambohilolilimpendezasanamfalme,naye akastaajabu;naRikayonialipoketimbeleyake,mfalme akamuulizakuhusukazizakezote,nayeRikayoniakanena manenoyakeyotekwabusarambeleyamfalme,watumishi wake,nawakaziwotewaMisri

26MfalmealiposikiamanenoyaRikayoninahekimayake, Rikayoniakapatakibalimachonipake,akapatakibalina fadhilikutokakwawatumishiwotewamfalmenakutoka

kwawakaziwotewaMisri,kwasababuyahekimayakena hotubazakenzuri,natanguwakatihuowalimpendasana.

27Mfalmeakajibu,akamwambiaRikayoni,Jinalako hutaitwaRikayonitena,balijinalakolitakuwaFarao,kwa kuwaulitozakodikutokakwawafu;akamwitajinalake Farao

28MfalmenaraiawakewalimpendaRikanonikwasababu yahekimayake,naowakashauriananawakaziwotewa Misriilikumfanyaawemkuuwamfalme

29WakaajiwotewaMisrinawatuwakewenyehekima wakafanyahivyo,naikawasheriakatikaMisri

30WakamfanyaRikayoniFaraokuwamkuuwamkoa chiniyaOsirismfalmewaMisri,naRikayoniFarao akatawalaMisri,akitoahukumukwamjimzimakilasiku, lakiniOsirismfalmeangewahukumuwatuwanchisiku mojakatikamwaka,alipotokanjekujionyesha.

31NaFaraoRikayonkwahilaaliinyakuaserikaliyaMisri, akawatozakodiwotewaishioMisri

32NawakaziwotewaMisriwalimpendasanaFarao,nao wakatoaamriyakumwitakilamfalmeatakayewatawala waonauzaowaokatikaMisri,Farao

33KwahiyowafalmewotewaliotawalaMisritangu wakatihuowaliitwaFaraohataleo

SURAYA15

1Mwakahuokulikuwananjaakalikatikanchiyoteya Kanaani,nawenyejiwanchihiyohawakuwezakukaakwa sababuyanjaahiyo,kwaniilikuwakalisana

2Abramunawotewaliokuwanayewakaondoka, wakashukaMisrikwasababuyanjaa;naowalipofika kwenyekijitochaMisri,wakakaahukokwamudaili kupumzikakutokananauchovuwanjia

3AbramunaSaraiwalikuwawakitembeakandoyakijito chaMisri,naAbramuakamwonaSaraimkewekwamba alikuwamzurisana

4AbramuakamwambiaSaraimkewe,KwakuwaMungu amekuumbakwausomzuri,nawaogopaWamisriwasije wakaniuanakukuchukua,kwamaanahofuyaMungu haimomahalihapa.

5Basi,fanyahivi:Semaweweudadayangukwawote watakaokuomba,iliiweherikwangu,nasituishiwala tusiuawe.

6Abramuakawaagizavivyohivyowotewaliokujanaye Misrikwasababuyanjaa;napiaLutumpwawake, akamwamuru,akisema,Wamisriwakikuulizahabariza Sarai,usemeyeyenidadayakeAbramu

7LakinipamojanamaagizohayoyoteAbramu hakuwaamini,lakinialimchukuaSarainakumtiakwenye sandukunakulifichakatiyavyombovyao,kwamaana AbramualikuwanawasiwasisanakuhusuSaraikwa sababuyauovuwaWamisri.

8Abramunawotewaliokuwawakewakaondokakutoka kijitochaMisriwakafikaMisri;naowalipokuwa hawajaingiamalangonimwamji,walinziwakasimama mbeleyao,wakisema,Mpenimfalmezakakutokakatika mliyonayo,kishamtaingiamjini;Abramunawale waliokuwapamojanayewakafanyahivyo

9AbramunawatuwaliokuwapamojanayewakafikaMisri, naowalipofikawakaletasandukuambaloSaraialikuwa amejifichandaniyake,naWamisriwakalionasanduku

10WatumishiwamfalmewakamkaribiaAbramu, wakasema,Unaninihapakatikasandukuhiliambalo hatujaona?Sasafunguasandukunaumpemfalmezakaya vyotevilivyomo.

11Abramuakasema,Sitafunguasandukuhili,lakini chochoteutakachokitakanitatoaWatumishiwaFarao wakamjibuAbramu,wakisema,Nisandukulamaweya thamani,utupesehemuyakumiyake.

12Abramuakasema,“Kilaunachotakanitakupa,lakini usifunguesanduku”

13WatumishiwamfalmewakamsukumaAbramu,nao wakafikakwenyesandukunakulifunguakwanguvu,nao wakaona,natazama,mwanamkemremboalikuwamo ndaniyasanduku

14NamaafisawamfalmewalipomwonaSarai walishangazwanauzuriwake,nawakuuwotena watumishiwaFaraowakakusanyikailikumwonaSarai, kwamaanaalikuwamzurisanaNamaafisawamfalme wakakimbianakumwambiaFaraoyotewaliyoyaona,nao wakamsifuSaraikwamfalme;Faraoakaamurualetwe, nayemwanamkeakajambeleyamfalme

15FaraoakamwonaSarai,nayeakampendezasana,naye akavutiwanauzuriwake,nayemfalmeakafurahisanakwa ajiliyake,akawapazawadiwalewaliomleteahabarizake 16KishamwanamkehuyoakaletwanyumbanikwaFarao, nayeAbramuakahuzunikakwasababuyamkewe, akamwombaBwanaamwokoemikononimwaFarao

17NaSaraipiaaliombawakatihuonakusema,EeBwana Mungu,ulimwambiaBwanawanguAbramuaondoke katikanchiyakenanyumbayababayakehadinchiya Kanaani,naweuliahidikumtendeamemaikiwaatatimiza amrizako;sasatazamatumefanyayaleuliyotuamuru,na tukaachanchiyetunafamiliazetu,natukaendakatikanchi yakigeninakwawatuambaohatukuwajuahapoawali.

18Nasitulikujakatikanchihiiilikuepukanjaa,naajalihii mbayaimenipata;basisasa,EeBwanaMungu,utuokoena utuokoekutokamkononimwamnyanyasajihuyu,na unitendeememakwaajiliyarehemazako

19BwanaakasikilizasautiyaSarai,naBwanaakamtuma malaikakumwokoaSaraikutokamkononimwaFarao.

20MfalmeakajanakuketimbeleyaSarai,natazama, malaikawaBwanaalikuwaamesimamajuuyao,naye akamtokeaSarai,akamwambia,Usiogope,kwamaana Bwanaamesikiamaombiyako

21MfalmeakamkaribiaSarai,akamwambia,“Huyumtu aliyekuletahapaninani?”Nayeakasema,“Huyunindugu yangu”

22Mfalmeakasema,Niwajibuwetukumfanyamkuu, kumwinuanakumtendeamemayoteutakayotuamuru;na wakatihuomfalmeakampelekeaAbramufedhana dhahabunavitovyathamanitele,pamojanang'ombe, watumwawakiumenawakike;mfalmeakaamuru Abramualetwe,nayeakaketikatikauawanyumbaya mfalme,namfalmeakamtukuzaAbramusanausikuule

23MfalmeakakaribiakuzungumzanaSarai,naye akaunyoshamkonowakeiliamguse,malaikaalipompiga sana,nayeakaogopasana,akajizuiakumfikia.

24MfalmealipomkaribiaSarai,malaikaakampigachini, akamtendeahiviusikukucha,nayemfalmeakaingiwana hofu.

25Namalaikausikuuleakawapigavibayawatumishiwote wamfalme,nanyumbayakeyote,kwasababuyaSarai,na kukawanamaombolezomakubwausikuulemiongoni mwawatuwanyumbayaFarao.

26Faraoalipoonamabayayaliyompata,akasema,Hakika jambohililimenipatakwasababuyamwanamkehuyu Akajitenganaye,akamwambiamanenomazuri

27MfalmeakamwambiaSarai,Tafadhaliniambiehabari zamtuuliyekujanayehapa;Saraiakasema,Huyunimume wangu,naminilikuambiayakwambaninduguyangu; maananiliogopa,usijeukamwuakwauovu

28MfalmeakajiepushanaSarai,namapigoyamalaikawa Bwanayakakomakwakenanyumbanimwake;Farao akajuayakwambaamepigwakwasababuyaSarai,mfalme akastaajabusanakwajambohili

29AsubuhimfalmeakamwitaAbramu,akamwambia, Umenitendeanini?Kwaniniulisema,Huyunidadayangu, kwasababuhiyonilimchukuaawemkewangu?Napigo hilizitolimenipatamiminanyumbayangu.

30Basisasamkeoyukohapa,mchukue,utokekatikanchi yetu,tusijetukafasotekwaajiliyakeFaraoakachukua mifugozaidi,watumwa,nawajakazi,nafedha,nadhahabu, ilikumpaAbramu;nayeakamrudishiaSaraimkewe

31Mfalmeakamchukuamsichanaambayealimzaana masuriawake,akampaSaraiawemjakaziwake.

32Mfalmeakamwambiabintiyake,Niafadhalibinti yangukuwamjakazikatikanyumbayamtuhuyukuliko kuwabibikatikanyumbayangu,baadayakuonamabaya yaliyotupatakwaajiliyamwanamkehuyu

33Abramuakaondoka,yeyenawotewaliokuwanaye wakatokaMisri;Faraoakawaagizabaadhiyawatuwake waandamanenaye,nawotewaliokwendanaye

34AbramuakarudinchiyaKanaani,mahali alipotengenezamadhabahu,ambapohapoawalialikuwa amepigahemalake

35NaLoti,mwanawaHarani,nduguyeAbramu,alikuwa namifugomingiyang'ombe,kondoo,ng'ombe,na mahema;kwakuwaBwanaalikuwamkarimukwaokwa ajiliyaAbramu

36Abramualipokuwaakikaakatikanchihiyo,wachungaji waLutuwaligombananawachungajiwaAbramu,kwa sababumalizaozilikuwanyingisana,wasiwezekukaa pamojakatikanchihiyo,nanchihaikuwezakuwachukua kwasababuyamifugoyao

37NawachungajiwaAbramuwalipokwendakulisha mifugoyaohawakuendakwenyemashambayawatuwa nchi,lakinimifugoyawachungajiwaLutuwalifanya vinginevyo,kwaniwaliruhusiwakulakatikamashambaya watuwanchi

38Watuwanchiwalionajambohilikilasiku, wakamwendeaAbramunakugombananayekwasababuya wachungajiwaLutu.

39AbramuakamwambiaLutu,Unanifanyianini, kunifanyaniwemtuwakuchukizakwawenyejiwanchihii, hataukawaamuruwachungajiwakokulishamifugoyako katikamashambayawatuwengine?Hujuiyakuwamimi nimgenikatikanchihiikatiyawanawaKanaani,nakwa niniunanifanyiahivi?

40AbramuakagombanakilasikunaLutukwasababuya hili,lakiniLutuhakumsikilizaAbramu,nayeakaendelea

kufanyavivyohivyo,nawenyejiwanchiwakajana kumwambiaAbramu.

41AbramuakamwambiaLutu,Utakuwakikwazokwangu hatalinikwawakaziwanchihii?Nakusihisasausiwena ugomvitenakatiyetu,maanasisinijamaa.

42Lakininakuombaujitengenami,nendaukachague mahalipakuishinang'ombewakonavyotevilivyovyako, lakinijitengenami,wewenajamaayako.

43Walausiogopekuondokakwangu,kwamaanamtu yeyoteakikutendeavibaya,nijulishenaminitalipizakisasi kutokakwake,ilaniondokekwangu

44AbramualipokwishakumwambiaLutumanenohayo yote,Lutuakaondokaakainuamachoyakekuelekea uwandawaYordani

45Akaonakwambamahalihapapotepalikuwanamaji mengi,napalikuwapazurikwawanadamunapiapalikuwa namalishokwang'ombe

46LutuakatokakwaAbramuhadimahalipale,akapiga hemayakehuko,akakaaSodoma;naowakatengana.

47AbramuakakaakatikamialoniyaMamre,iliyoko Hebroni,akapigahemayakehuko;Abramuakakaahuko miakamingi.

SURAYA16

1WakatihuoKedorlaomamfalmewaElamuakatuma ujumbekwawafalmewotewajirani,Nimrodi,mfalmewa Shinari,aliyekuwachiniyamamlakayakewakatihuo,na Tidali,mfalmewaGoimu,naArioko,mfalmewaElasari, ambayealifanyaaganonao,akisema,Njonikwangu mnisaidie,tupatekuipigamijiyoteyaSodomanawakazi wake;kwasababuwameniasimiakakuminamitatuhii

2Nawafalmehawawannewakapandapamojanakambi zaozote,kamawatumiananeelfu,wakaendakama walivyokuwa,wakawapigakilamtuwaliyemkutanjiani mwao

3WafalmewatanowaSodomanaGomora,Shinabu mfalmewaAdma,ShemeberimfalmewaSeboimu,Bera mfalmewaSodoma,BershamfalmewaGomora,naBela mfalmewaSoari,wakatokakwendakuwakabili;wote wakakusanyikapamojakatikaBondelaSidimu

4NawafalmehawatisawalipiganavitakatikaBondela Sidimu;nawafalmewaSodomanaGomorawalishindwa mbeleyawafalmewaElamu

5NabondelaSidimulilikuwalimejaamashimoyachokaa nawafalmewaElamuwakawafuatiawafalmewaSodoma, nawafalmewaSodomanakambizaowakakimbiana kuangukakwenyemashimoyachokaa,nawotewaliobaki wakaendamilimanikwaajiliyausalama,nawafalme watanowaElamuwakawafuatanakuwafuatahadi malangoyaSodoma,nawakachukuayoteyaliyokuwa hukoSodoma.

6WakatekanyaramijiyoteyaSodomanaGomora, wakamchukuapiaLutu,mwanawanduguyeAbramu,na maliyake,wakachukuamaliyoteyamijiyaSodoma, wakaendazao;naUnic,mtumishiwaAbramu,aliyekuwa vitani,akaonahaya,akamwarifuAbramuyoteambayo wafalmewalikuwawameifanyiamijiyaSodoma,na kwambaLutualikuwaametekwanao

7Abramualiposikiahaya,akaondokanawatuwapataomia tatunakuminawananewaliokuwapamojanaye,naye

usikuuleakawafuatawafalmehao,akawapiga,naowote wakaangukambeleyaAbramunawatuwake,wala hapakuwanamtualiyesaliailawafalmewanne waliokimbia,naowakaendakilammojanjiayake.

8AbramuakarudishamaliyoteyaSodoma,napia akamrudishaLutunamaliyake,wakezakenawatotowake, nayotealiyokuwanayo;hataLutuakakosakitu

9Naaliporudikutokakuwapigawafalmehawa,yeyena watuwakewalivukabondelaSidimuambapowafalme walikuwawamepiganavitapamoja

10BeramfalmewaSodoma,nawatuwakewaliobaki, wakatokakwenyemashimoyachokaawaliyoangukandani yake,ilikumlakiAbramunawatuwake.

11Adoni-sedeki,mfalmewaYerusalemu,ambayealikuwa Shemu,alitokapamojanawatuwakeilikumlakiAbramu nawatuwake,wakiwanamkatenadivai,naowakakaa pamojakatikabondelaMeleki

12Adoni-sedekiakambarikiAbramu,nayeAbramu akampasehemuyakumiyayotealiyokuwaameletakutoka katikanyarazaaduizake,kwamaanaAdoni-sedeki alikuwakuhanimbelezaMungu

13WafalmewotewaSodomanaGomorawaliokuwako huko,pamojanawatumishiwao,wakamkaribiaAbramu, wakamsihiawarudishiewatumwawaoaliowateka,na ajichukuliemaliyote.

14AbramuakawajibuwafalmewaSodoma,akisema, KamaBwanaaishivyo,aliyeumbambingunanchi,na aliyeniokoarohoyangukatikataabuzote,nakuniokoaleo naaduizangu,nakuwatiamkononimwangu,sitatwaakitu chochotekilichochako,usijeukajisifukesho,ukisema, Abramualitajirikakwamaliyetualiyoiokoa.

15KwamaanaBwanaMunguwanguninayemtumainia aliniambia,Hutapungukiwanakitu,kwaninitakubariki katikakazizotezamikonoyako.

16Basisasa,tazama,yoteyakohaya,yachukueuende zako;kamaBwanaaishivyo,sitakunyang'anyakutokakwa mtualiyehaihatataiyakiatuauuzi,isipokuwagharama yachakulachawalewaliotokanamikwendavitani,napia sehemuzawatuwaliokwendanami,Anari,Ashkoli,na Mamre,waonawatuwao,napiawalewaliobakikutunza mizigo,watachukuasehemuyaoyanyara

17WafalmewaSodomawakampaAbramukama alivyosema,naowakamlazimishaachukuechochote alichokitaka,lakinihakukubali

18AkawafukuzawafalmewaSodomanawatuwake waliobaki,akawapamaagizokuhusuLutu,naowakaenda zao

19NaLutu,mwanawanduguye,nayeakamruhusuaende zakepamojanamaliyake,nayeakaendapamojanao,na Lutuakarudinyumbanikwake,Sodoma,naAbramuna watuwakewakarudinyumbanikwaokwenyemialoniya Mamre,iliyokoHebroni.

20WakatihuoBwanaakamtokeaAbramutenahuko Hebroni,akamwambia,Usiogope,thawabuyakonikubwa sanambeleyangu,maanasitakuacha,hata nitakapokuzidisha,nakukubariki,nakuufanyauzaowako uwekamanyotazambinguni,zisizowezakupimwawala kuhesabiwa

21Naminitawapauzaowakonchihizizoteuzionazokwa machoyako,nitawapawaowaweurithiwaomilele;uwe

hodaritu,walausiogope;tembeambelezangu,ukawe mkamilifu.

22KatikamwakawasabininananewamaishayaAbramu, mwakahuoReu,mwanawaPelegi,akafa.Sikuzoteza Reuzilikuwamiakamiambilinathelathininatisa,akafa.

23NaSarai,bintiwaHarani,mkewaAbramu,alikuwa tasasikuhizo;hakumzaliaAbramumwanawalabinti

24Nayealipoonayakwambahazaiwatoto,akamtwaa mjakaziwakeHagari,ambayeFaraoalimpa,akampa Abramumumewe,awemkewe

25KwamaanaHajirialijifunzanjiazotezaSaraikama Saraialivyomfundisha,hakuwanaupungufuwowote katikakufuatanjiazakenjema.

26SaraiakamwambiaAbramu,Tazama,mjakaziwangu Hajiriyukohapa,mwendeeilianizaliemagotini,nami nipatewatotokupitiayeye.

27IkawamwishowamiakakumiyaAbramukukaakatika nchiyaKanaani,ambaondiomwakawathemanininatano wamaishayakeAbramu,SaraiakampaHajiri.

28AbramuakasikilizasautiyaSaraimkewe,akamchukua mjakaziwakeHagari,nayeAbramuakamwendea,naye akapatamimba.

29Hagarialipoonakwambaamepatamimba,alifurahisana, nabibiyakeakadharauliwamachonipake,akasema moyonimwake,MiminiborakulikoSarai,bibiyangu, mbelezaMungu;kwamaanasikuzoteambazobibiyangu amekuwanabwanawangu,hakupatamimba,lakinimimi, Bwana,amenipamimbakwamudamfupi.

30SaraialipoonakwambaHajiriamepatamimbakwa Abramu,Saraialimwoneawivumjakaziwake,Sarai akasemamoyonimwake,Hakikahilisijambolingineila kwambalazimaaweborakulikomimi

31SaraiakamwambiaAbramu,Ubayawangunauwejuu yako,kwamaanawakatiulipomwombaBwanakwaajiliya watoto,mbonahukuniombakwaajiliyangu,Bwanaanipe uzaokutokakwako?

32NaminitakaposemanaHajirimbeleyako,anakataa manenoyangu,kwasababuamepatamimba,nawe hutamjibuneno;Bwananaahukumukatiyangunawewe kwayaleuliyonitendea.

33AbramuakamwambiaSarai,Tazama,mjakaziwako yukomkononimwako,mtendeeupendavyomachonipako Saraiakamtesa,Hajiriakakimbiakutokakwakekwenda nyikani

34MalaikawaBwanaakamkutahapoalipokimbilia, karibunakisimani,akamwambia,Usiogope,maana nitazidishauzaowako,maanautazaamwana,nawe utamwitajinalakeIshmaeli;basirudikwaSaraibibiyako, ukanyenyekeechiniyamikonoyake

35HagariakapaitamahalipalepakisimaBeer-lahai-roi, katiyaKadeshinajangwalaBeredi

36WakatihuoHagariakarudinyumbanikwabwanawake, namwishowasikuzakeHagariakamzaliaAbramumwana, nayeAbramuakamwitajinalakeIshmaeli;Abramu alikuwanaumriwamiakathemanininasitaalipomzaa

SURAYA17

1Sikuhizo,katikamwakawatisininamojawamaishaya Abramu,wanawaKitimuwalipiganavitanawanawa Tubali,kwanihapoBwanaalipowatawanyawanawa

wanadamuusonipanchi,wanawaKitimuwakaenda wakajikutakatikauwandawaKanapia,wakajijengeamiji huko,wakakaakaribunamtoTibreu

2NawanawaTubaliwalikaaTusca,nampakawao ukafikamtoTibreu;naowanawaTubaliwakajengamji hukoTuscani,wakauitajinalakeSabina,kwajinala Sabina,mwanawaTubalibabayao,naowakakaahuko hataleo.

3NawakatihuowanawaKitimuwalipiganavitanawana waTubali,nawanawaTubaliwakapigwambeleyawana waKitimu,nawanawaKitimuwakasababishawatumia tatunasabinikuangukakutokakwawanawaTubali

4WakatihuowanawaTubaliwaliwaapiawanawaKitimu, wakisema,Msioenasi,walahapanamtuatakayempabinti yakemwanawaKitimuyeyote

5KwamaanabintiwotewaTubaliwalikuwawazurisiku zile,maanawakatihuohapakuwanawanawakewazuri dunianikotekamabintizaTubali

6Nawotewaliopendauzuriwawanawakewaliwaendea bintizaTubali,wakaoawakezao;nawanawawanadamu, wafalmenawakuu,waliopendauzuriwawanawake, wakaoawakesikuhizokutokakwabintizaTubali.

7Ikawamwishowamiakamitatubaadayawanawa TubalikuwaapiawanawaKitimukwambahawatawapa bintizaokuwawakezao,watuwapataoishiriniwawana waKitimuwakaendakuoabaadhiyabintizaTubali,lakini hawakupatahatammoja

8KwamaanawanawaTubaliwalishikaviapovyaovya kutooanao,walahawakukubalikuvunjaviapovyao

9HatasikuzamavunowanawaTubaliwalikwenda mashambanimwaoilikukusanyamavunoyao,ndipo vijanawaKitimuwalipokusanyikanakwendamjiniSabina, kilamtuakachukuamsichanammojakutokakwabintiza Tubali,wakafikamijinimwao.

10NawanawaTubaliwaliposikiahabarihiyo,wakaenda kupigananao,lakinihawakuwezakuwashinda,kwani mlimaulikuwamrefusanakutokakwao,nawalipoona kwambahawawezikuwashinda,walirudikatikanchiyao 11NakatikamapinduziyamwakahuowanawaTubali walikwendanakuajiriwatuwapataoelfukumikutokamiji hiyoiliyokuwakaribunao,naowakaendavitaninawana waKitimu

12NawanawaTubaliwakaendavitaninawanawaKitimu, ilikuiharibunchiyaonakuwasumbua,nakatikapambano hiliwanawaTubaliwaliwashindawanawaKitimu,na wanawaKitimu,walipoonakwambawalikuwa wamefadhaikasana,waliwainuawatotowaliokuwa wamewazaanabintizaTubali,juuyaukutauliokuwa umejengwa,iliwawembeleyamachoyawanawaTubali 13WanawaKitimuwakawaambia,Je,mmekujakupigana nawanawenunabintizenu,nasihatujahesabiwakuwa nyamanamifupayenutanguwakatihuohatasasa?

14NawanawaTubaliwaliposikiahaya,wakaacha kupigananawanawaKitimu,wakaendazao

15Naowakarudimijinimwao,nawanawaKitimuwakati huowakakusanyikanakujengamijimiwilikandoyabahari, naowakaiitamojaPurtunanyingineAriza.

16AbramumwanawaTeraalikuwanaumriwamiaka tisininatisawakatihuo

17WakatihuoBwanaakamtokea,akamwambia,Nitafanya aganolangukatiyangunawewe,naminitazidishauzao

wakosana;nahilindiloaganonitakalofanyakatiyanguna wewe,kwambakilamtotowakiumeatahiriwe,wewena uzaowakobaadayako

18Akiwanaumriwasikunaneatatahiriwa,naaganohili litakuwakatikamwiliwenukwaaganolamilele.

19BasisasajinalakohalitaitwatenaAbramu,ilaIbrahimu, walamkeohataitwatenaSarai,ilaSara 20Kwamaananitawabarikinyotewawili,naminitazidisha uzaowakobaadayako,naweutakuwataifakubwa,na wafalmewatatokakwako

SURAYA18

1Ibrahimuakaondoka,akafanyayotealiyoamriwana Mungu,akawatwaawatuwanyumbanimwake,nawale walionunuliwakwafedhazake,akawatahiri,kamaBwana alivyomwamuru

2Walahakusaliahatammojaambayehakumtahiri,naye IbrahimunaIshmaelimwanawewalitahiriwanyamaya govilao;Ishmaelialikuwanaumriwamiakakumina mitatualipotahiriwanyamayagovilake

3SikuyatatuAbrahamuakatokanjeyahemalake,akaketi mlangoniilikufurahiajotolajua,hukuakitesekamwilini

4BwanaakamtokeakatikamwaloniwaMamre,na akawatumamalaikawakewatatuwahudumukumtembelea, nayealikuwaameketimlangonipahema,akainuamacho yakeakaona,natazama,watuwatatuwalikuwawakija kutokambali,akaondokanakukimbiakuwalaki, akawasujudianakuwaletanyumbanikwake

5Akawaambia,Kamanimepatakibalimachonipenu, geukenimlekipandechamkate;akawakamua,nao wakaingia,akawapamaji,wakawaoshamiguu,akaiweka chiniyamtimlangonipahema

6Ibrahimuakakimbia,akachukuandama,laininamzuri, akaharakishakumchinja,akampamtumishiwakeEliezeri, iliamtayarishe

7IbrahimuakamwendeaSarahemani,akamwambia, Tayarishaharakavipimovitatuvyaungalaini,uukande, uandaemikateyakufunikachunguchenyenyamaNaye akafanyahivyo.

8Ibrahimuakaharakisha,akawaleteasiaginamaziwa, nyamayang'ombenakondoo,akawapailiwalekabla nyamayandamahaijaiva,naowakala.

9Walipomalizakula,mmojawaoakamwambia,Nitarudi kwakowakatihuuujao,naSaramkeoatapatamwana

10Kishawatuhaowakaondoka,wakaendazao,hadi sehemuwalizotumwa

11SikuhizowatuwotewaSodomanaGomora,namiji yotemitano,walikuwawaovusananawenyedhambidhidi yaBwana,naowakamkasirishaBwanakwamachukizoyao, nawakaimarikakatikakuzeekakwamachukizonadharau mbelezaBwana,nauovunauhalifuwaokatikasikuhizo ulikuwamkubwambelezaBwana

12Naowalikuwanabondekubwasanakatikanchiyao, kamamwendowanususiku,nandaniyakekulikuwana chemchemizamajinamimeamingiiliyozungukamaji

13NawatuwotewaSodomanaGomorawalikwendahuko marannekwamwaka,pamojanawakezaonawatotowao namalizaozote,wakafurahihukokwamatarinangoma 14Nawakatiwafurahawotewalisimamanakuwashika wakezajiranizao,nabaadhi,bintimabikirawajiranizao,

naowakawafurahia,nakilamtuakawaonamkewenabinti yakemikononimwajiraniyake,walahawakusemaneno. 15Walifanyahivyotanguasubuhihadiusiku,kisha wakarudikilamtunyumbanikwake,nakilamwanamke hemanikwake;ndivyowalivyofanyamarannekwamwaka. 16Piamgenialipoingiakatikamijiyaonakuletabidhaa alizonunuakwalengolakuziuzahuko,watuwamijihii wangekusanyika,wanaume,wanawakenawatoto,vijana kwawazee,nakwendakwamtuhuyonakuchukuamali zakekwanguvu,wakimpakilamtukidogohadimalizote zammilikializoletakatikanchihiyozitakapoisha 17Nakamamwenyemaliangegombananao,akisema,Ni kaziganihiimliyonifanyia,basiwangemkaribiammoja baadayamwingine,nakilammojaangemwonyesha kidogoalichochukuanakumdhihaki,wakisema, Nilichukuatukidogoulichonipa;naaliposikiahayakutoka kwaowote,angeinukanakuondokakwaokwahuzunina uchunguwaroho,wakatiwotewangeinukanakumfuata, nakumfukuzanjeyamjikwakelelenaghasiakubwa.

18NakulikuwanamtukutokanchiyaElamuambaye alikuwaakiendabarabaranikwautulivu,amepandapunda wake,ambayealikuwaamebebajohozurilarangi mbalimbali,najoholilikuwalimefungwakwakambajuu yapunda

19Yulemtualikuwasafariniakipitakatikabarabaraya Sodomajualilipotuajioni,akakaahukoiliakaeusiku kucha,lakinihakunamtualiyemruhusukuingianyumbani kwake;nawakatihuokulikuwanamtummojamwovuna mkorofihukoSodoma,mjuziwakutendamaovu,jinalake akiitwaHedadi

20Akainuamachoyake,akamwonamsafirikatika barabarayamji,akamwendea,akasema,Unatokawapi,na unaendawapi?

21Yulemtuakamwambia,NinasafirikutokaHebroni kwendaElamu,mahalinilipoishi,najualilipotua,wala hakunamtualiyeniruhusukuingianyumbanikwake, ingawanilikuwanamkate,maji,majaninachakulacha pundawangu,namisinakitu

22Hedadiakajibu,akamwambia,Kilautakachohitaji kitatokakwangu,lakiniusilalebarabaraniusikukucha.

23Hedadiakampelekanyumbanikwake,akavuajoho kutokakwapundakwakamba,akaliletanyumbanikwake, akampapundamajaninachakula,hukumsafiriakilana kunywanyumbanikwaHedadi,akalalahukousikuhuo

24Hataasubuhimsafiriakaamkamapemailikuendeleana safariyake,Hedadiakamwambia,Ngoja,jipemoyowako kipandechamkatekishauende;mtuyuleakafanyahivyo; nayeakakaanaye,naowakalanakunywapamojamchana, mtuyulealipoinukailiaendezake

25Hedadiakamwambia,Tazama,mchanaunapungua; afadhaliukaeusikukuchailimoyowakoupatefaraja Akamsihisana,akakaahukousikukucha,nasikuyapili akaamkaasubuhiiliaendezake,Hedadiakamsihi,akisema, Tuzamoyowakokwakipandechamkatekishauende; nayeakakaanayesikuyapilipia;kishayulemtu akaondokailikuendeleanasafariyake

26Hedadiakamwambia,Tazama,sikuinakaribia,kaa namiilinitulizemoyowako,naasubuhinamapemauamke uendezako

27Lakiniyulemtuhakukubalikubaki,akainukana kumtandikapundawake,naalipokuwaakimtandikapunda

wake,mkewaHedadiakamwambiamumewe,Tazama, mtuhuyuamekaanasikwasikumbiliakilanakunywa, walahakutupachochote,nasasaje,atatuachabilakutoa chochote?Hedadiakamwambia,Nyamaza.

28Yulemtuakatandikapundawakeiliaende,naye akamwombaHedadiampekambanajohoiliamfungejuu yapunda

29Hedadiakamwambia,“Unasemaje?”Akamwambia, “Bwanawangu,unipekambanajohoulilolifichanyumbani kwakoilikulitunza”

30Hedadiakamjibuyulemtu,akasema,Tafsiriyandoto yakondiyohii;kambauliyoiona,inamaanishakwamba maishayakoyatarefushwakamakamba,naukiishakuona joholililopakwarangizakilaaina,inamaanishakwamba utakuwanashambalamizabibuambaloutapandamitiya matundayote.

31Msafiriakajibu,akasema,Sivyobwanawangu,kwa maananilikuwamachonilipokupakambanapiajoho lililofumwakwarangitofauti,ambaloulilivuakutoka kwenyepundailikuliwekakandoyangu;Hedadiakajibu, akasema,Hakikanimekuambiatafsiriyandotoyako,nayo nindotonjema,nahiindiyotafsiriyake.

32Sasawanawabinadamuwanipevipandevinnevya fedha,ambavyonijukumulangulakutafsirindoto,na kwakowewetunitakuombavipandevitatuvyafedha.

33YulemtuakakasirikakwamanenoyaHedadi,akalia kwauchungu,akampelekaHedadikwaSeraki,mwamuzi waSodoma.

34YulemtuakatoahojayakembeleyaSeraki,mwamuzi, Hedadialipojibu,akisema,Sivyo,lakinindivyoilivyo; ndipomwamuziakamwambiamsafiri,MtuhuyuHedadi anakuambiakweli,maanaanajulikanamijinikwatafsiri sahihiyandoto

35Yulemtuakaliakwanenolamwamuzi,akasema,Sivyo Bwanawangu,kwaniilikuwasikuileniliyompakambana joholililokuwajuuyapunda,ilialiwekendaniyanyumba yake;naowotewawiliwakabishanambeleyamwamuzi, mmojaakisema,Ndivyoilivyokuwa,namwingine akasemavinginevyo

36Hedadiakamwambiayulemtu,Nipevipandevinnevya fedhaninavyotozakwatafsirizanguzandoto;sitalipa gharamayoyote;naunipegharamayamilominne uliyokulanyumbanikwangu.

37YulemtuakamwambiaHedadi,Hakikanitakulipakwa nilichokulanyumbanikwako,ilanipekambanajoho ulilolifichanyumbanikwako.

38Hedadiakajibumbeleyamwamuzinakumwambiayule mtu,Je,sikukuambiatafsiriyandotoyako?Kambaina maanakwambasikuzakozitaongezwakamakamba,na vazi,kwambautakuwanashambalamizabibuambalo utapandamitiyamatundayakilaaina

39Hiindiyotafsirisahihiyandotoyako,sasanipevipande vinnevyafedhaninavyohitajikamafidia,kwamaana sitakutozaposhoyoyote

40YulemtuakaliakwamanenoyaHedadi,naowote wawiliwakagombanambeleyamwamuzi,nayemwamuzi akawaamuruwatumishiwake,naowakawafukuzaharaka kutokandaniyanyumba

41Wakaondokambeleyamwamuziwakibishana,watuwa Sodomawaliposikia,wakakusanyikakaribunao,

wakampigiakelelemgenihuyo,wakamfukuzaharaka kutokamjini.

42Yulemtuakaendeleanasafariyakejuuyapundawake kwauchunguwaroho,akiombolezanakulia.

43Naalipokuwaakiendaaliliakwaajiliyakile kilichompatakatikamjimpotovuwaSodoma

SURAYA19

1NamijiyaSodomailikuwanawaamuziwannekwamiji minne,nahayandiyomajinayao,Serakikatikamjiwa Sodoma,SharkadikatikaGomora,ZabnakikatikaAdma, naMenonikatikaSeboyimu.

2NamtumishiwaIbrahimuEliezeriakawapamajina tofauti,nayeakamgeuzaSerakikuwaShakra,Sharkad kuwaShakrura,ZebnackuwaKezobimu,naMenonkuwa Matzlodin

3Nakwamatakwayamajajiwaowanne,watuwaSodoma naGomorawaliwekavitandakatikamitaayamiji,naikiwa mtuangefikakatikamaeneohayawalimkamatana kumpelekakwenyemojayavitandavyao,nakwanguvu wakamlazahumo.

4Naalipokuwaamelala,watuwatatuwalisimama kichwanimwakenawatatumiguunipake,nakumpima kwaurefuwakitanda,nakamamtuhuyoalikuwamdogo kulikokitanda,watuhawasitawangemnyooshakila upande,naalipowapigiakelelehawakumjibu

5Nakamaangekuwamrefukulikokitanda,wangevuta pandembilizakitandakilaupande,hadimtuhuyoafike kwenyemalangoyakifo

6Nakamaangeendeleakuwalilia,wangemjibu,wakisema, Hivindivyoatakavyofanyiwamtuatakayeingiakatikanchi yetu

7Nawatuwaliposikiamamboyotewaliyoyafanyawatu wamijiyaSodoma,waliachakujahuko

8Namaskinialipofikakatikanchiyao,walimpafedhana dhahabu,nakutangazakatikajijilotekwambaasimpehata kipandechamkateale,nakamamgeniangekaahukokwa sikukadhaa,akafakwanjaa,bilakupatakipandecha mkate,basiwakatiwakifochakewatuwotewajiji wangekujanakuchukuafedhanadhahabuyaowaliyompa 9Nawalewaliowezakutambuafedhaaudhahabu waliyompawaliichukua,naalipokufapiawalimvuanguo zake,nawangepigananazo,nayulealiyemshindajirani yakeakazichukua

10Baadayahayowangemchukuanakumzikachiniya vichakajangwani;ndivyowalivyomfanyiamtuyeyote aliyewajianakufakatikanchiyaosikuzote.

11Baadayamuda,SaraalimtumaEliezeriSodoma,aende kwaLutunakuulizahaliyake

12EliezeriakaendaSodoma,akamkutamtuwaSodoma akipigananamgeni,namtuwaSodomaakamvuamaskini nguozakezote,akaendazake

13NamaskinihuyualimliliaEliezerinakuombakibali chakekwasababuyakilemtuwaSodomaalichomtendea 14Akamwambia,Kwaniniunamtendeahivimaskini aliyekujakatikanchiyako?

15YulemtuwaSodomaakamjibuEliezeri,akasema,Je, huyuninduguyako,auwatuwaSodomawamekuweka kuwamwamuzileo,hataukasemahabarizamtuhuyu?

16EliezeriakagombananamtuwaSodomakwaajiliya mtumaskini,naEliezerialipokaribiakuchukuanguoza mtumaskinikutokakwamtuwaSodoma,aliharakishana kumpigaEliezerikwajiwekwenyepajilauso.

17Damuikatokakwawingikutokakwenyepajilausola Eliezeri,nayulemtualipoionadamuakamshikaEliezeri, akisema,Nipeujirawangukwakukuondoleadamuhii mbayailiyokuwakwenyepajilausowako,kwanindivyo ilivyodesturinasheriakatikanchiyetu

18Eliezeriakamwambia,Umeniumizanakunitaka nikulipeujirawako;lakiniEliezerihakukubalikusikiliza manenoyamtuwaSodoma

19YulemtuakamshikaEliezeri,akampelekakwaShakra, mwamuziwaSodoma,iliahukumiwe

20Yulemtuakamwambiamwamuzi,akisema,Nakuomba bwanawangu,hivindivyoalivyofanyamtuhuyu,kwani nilimpigakwajiwehatadamuikamtokakwenyepajilauso wake,nayehatakikunipaujirawangu

21YulemwamuziakamwambiaEliezeri,Mtuhuyu anasemaukwelikwako,mpeujirawake,maanahiindiyo desturikatikanchiyetu;Eliezerialiposikiamanenoya mwamuzi,akainuajiwe,akampigamwamuzi,jiwe likampigapajilausowake,nadamuikamtokakwawingi kutokapajilausolamwamuzi,naEliezeriakasema,Basi, ikiwahiindiyodesturikatikanchiyenu,mpenimtuhuyu nilichopaswakumpa,maanahiiimekuwauamuziwako, weweuliuamuru

22EliezeriakamwachamtuwaSodomapamojana mwamuzi,nayeakaendazake

23NawafalmewaElamuwalipopigananawafalmewa Sodoma,wafalmewaElamuwalitekamaliyoteyaSodoma, wakamchukuaLutumateka,pamojanamaliyake,na Ibrahimualipoambiwa,akaendakupigananawafalmewa Elamu,nayeakarudishakutokamikononimwaomaliyote yaLutupamojanamaliyaSodoma

24WakatihuomkewaLutuakamzaliabinti,akamwita jinalakePaltithi,akisema,KwasababuMungualikuwa amemwokoayeyenanyumbayakeyotekutokakwa wafalmewaElamu;PaltithibintiwaLutuakakua,na mmojawawatuwaSodomaakamchukuakuwamke.

25Namtummojamaskiniakaingiamjinikutafutariziki, nayeakakaamjinisikukadhaa,nawatuwotewaSodoma wakatangazadesturiyaoyakutompamtuhuyukipandecha mkate,hadiatakapoangukachini,naowakafanyahivyo

26NaPaltithi,bintiwaLutu,akamwonamtuhuyuamelala barabaraniakiwananjaakali,nahakunamtualiyempa chochotechakumhifadhihai,nayealikuwakaribukufa

27Narohoyakeilijaahurumakwaajiliyahuyomtu,naye akamlishakwasirimkatekwasikunyingi,narohoyamtu huyuikafufuka

28Kwamaanaalipotokakwendakuchotamaji,aliweka mkatekwenyemtungiwamaji,naalipofikamahali ambapomaskinialikuwa,alitwaamkatekutokakwenye mtunginakumpaale;ndivyoalivyofanyakwasikunyingi

29NawatuwotewaSodomanaGomorawakashangaa jinsimtuhuyualivyowezakuvumilianjaakwasikunyingi hivyo.

30Wakasemezana,“Hililinawezakuwatukwamba anakulanakunywa,kwanihakunamtuanayeweza kuvumilianjaakwasikunyingiaukuishikamamtuhuyu, bilahatausowakekubadilika;nawatuwatatuwakajificha

mahaliambapomaskinialikuwa,ilikujuaninani aliyemleteamkatewakula.

31SikuhiyoPaltithi,bintiLutu,alitokakwendakuteka maji,akatiamkatendaniyamtungiwakewamaji,akaenda kutekamajikaribunanyumbayamaskini,akatoamkate kutokakwenyemtungi,akampamaskini,nayeakala

32WalewatuwatatuwalipoonakilePaltithialichomfanyia yulemaskini,wakamwambia,Basi,niweweuliyemsaidia, nakwahiyohakuonanjaa,walahakubadilikasura,wala hakukufakamawengine

33Basiwalewatuwatatuwakatokamahaliwalipokuwa wamejificha,wakamkamataPaltithinamkateuliokuwa mkononimwayulemaskini.

34WakamchukuaPaltithi,wakamletambeleyamahakimu wao,wakawaambia,Hivindivyoalivyofanya,nayendiye aliyempamaskinichakula,kwahiyohakufawakatihuu wote;basisasatuambieniadhabuanayostahilimwanamke huyukwakuvunjasheriayetu

35WatuwaSodomanaGomorawalikusanyikana kuwashamotokatikabarabarayamji,wakamchukua mwanamkehuyonakumtupamotoni,nayeakateketeahadi kuwamajivu.

36NakatikamjiwaAdmapalikuwanamwanamke ambayewalimfanyiavivyohivyo

37KwamaanamsafirimmojaalifikamjiniAdmailiakae hukousikukucha,akiwananiayakwendanyumbani asubuhi,nayeakaketimlangonipanyumbayababayake yulemwanamkekijana,iliakaehuko,jualilipokuwa limetualilipofikamahalipale;nayeyulemwanamkekijana akamwonaameketimlangonipanyumba

38Akamwombamajiyakunywa,nayeakamwuliza, “Weweninani?”Akamwambia,“Leonilikuwanjiani,na jualinapotua,nitalalahapausikukucha,naasubuhi nitaamkamapemanakuendeleanasafariyangu.”

39Yulemsichanaakaingiandaniyanyumba,akamletea yulemwanamumemkatenamaji,alenaanywe

40NajambohililikajulikanakwawatuwaAdma,nao wakakusanyikanakumletamsichanahuyombeleya waamuzi,iliwamhukumukwakitendohiki

41Nahakimuakasema,Hukumuyakifolazimaitolewe juuyamwanamkehuyukwasababualivunjasheriayetu, nakwahivyohiindiyouamuziunaomhusu

42Nawatuwamijihiyowalikusanyikanakumletanje msichanahuyo,nakumpakaasalikutokakichwanihadi miguuni,kamajajialivyoamuru,nawakamwekambeleya kundilanyukiwaliokuwakwenyemizingayaowakatihuo, nanyukiwakamrukianakumchomakiasikwambamwili wakewoteulivimba.

43Namsichanahuyoaliliakwasababuyanyuki,lakini hakunamtualiyemjaliwalakumhurumia,nakiliochake kilipandambinguni

44NaBwanaalikasirikakwahilinakwakazizotezamiji yaSodoma,kwamaanawalikuwanachakulakingi,na walikuwanautulivumiongonimwao,nabado hawakuwalishamaskininawahitaji,nakatikasikuhizo matendoyaomaovunadhambizaozikawakubwambele zaBwana.

45Bwanaakatumamalaikawawiliwaliokujanyumbani kwaIbrahimu,ilikuiharibuSodomanamijiyake

46MalaikawakaondokamlangonipahemayaIbrahimu, baadayakulanakunywa,wakafikaSodomajioni,naLutu

alikuwaameketilangonimwaSodoma,nayealipowaona akasimamailikuwalaki,akainamachini.

47Akawasihisana,akawaletanyumbanikwake,akawapa chakula,wakala;wakakaausikukuchanyumbanikwake.

48MalaikawakamwambiaLutu,Ondoka,tokahapa,wewe nawotewaliowako,usijeukaangamiakatikauovuwamji huu,maanaBwanaatauharibumahalihapa

49NamalaikawakamshikamkonowaLutunamkonowa mkewe,namikonoyawatotowake,nayotealiyonayo, wakamtoanjenakumwekanjeyamiji

50WakamwambiaLutu,Kimbiakwaajiliyauhaiwako! Akakimbiayeyenavyotealivyonavyo

51NdipoBwanaakanyeshamvuayakiberitinamotojuu yaSodomanaGomora,najuuyamijihiiyote,kutoka mbingunikwaBwana

52Akaiangamizamijihii,bondelote,nawakaziwotewa mijihiyo,nakilekilichomeajuuyaardhi;naAdo,mkewa Lutu,akatazamanyumailikuonauharibifuwamijihiyo, kwamaanahurumayakeiliwagusabintizakewaliobaki Sodoma,kwasababuhawakuendanaye

53Alipotazamanyumaakawanguzoyachumvi,nayobado ikomahalihapohadileo.

54Nang'ombewaliokuwawamesimamamahalihapokila sikuwalirambachumvihadikwenyenchazamiguuyao, naasubuhiingechipuaupya,naowaliirambatenahadileo.

55Lutunabintizakewawiliwaliobakinayewakakimbia nakukimbiliapangolaAdulamu,wakakaahukokwamuda

56Ibrahimuakaamkaasubuhinamapemailikuona yaliyotendekakwamijiyaSodoma;akatazama,akaona moshiwamijiukipandajuukamamoshiwatanuru

57NaLutunabintizakewawiliwakabakindaniyapango, naowakamnyweshababayaodivai,naowakalalanaye, kwaniwalisemahapakuwanamtudunianiambaye angewezakuzaambegukutokakwao,kwaniwalidhani kwambadunianzimailikuwaimeharibiwa

58Wakalalawotewawilinababayao,wakapatamimbana kuzaawana;namzaliwawakwanzaakamwitamwanawe jinalakeMoabu,akisema,Nilimchukuamimbakutoka kwababayangu;yeyendiyebabawaWamoabuhataleo 59NamdogonayeakamwitamwanaweBenami;huyo ndiyebabawawanawaAmonihataleo

60Baadayahayo,Lutunabintizakewawiliwakaondoka huko,akakaang'amboyapiliyaYordanipamojanabinti zakewawilinawanawao,nawanawaLutuwakakua, wakaendawakajitwaliawakekutokanchiyaKanaani, wakazaawatoto,wakazaanakuongezeka.

SURAYA20

1WakatihuoIbrahimualisafirikutokamialoniyaMamre, akaendanchiyaWafilisti,akakaaGerari;ilikuwakatika mwakawaishirininatanowamaishayaIbrahimukatika nchiyaKanaani,namwakawamiawamaishayaIbrahimu, akafikaGerarikatikanchiyaWafilisti

2Walipofikakatikanchihiyo,akamwambiaSaramkewe, “Kwayeyoteatakayekuuliza,mwambieweweudada yangu,ilitupatekuepukauovuwawenyejiwanchi.”

3IkawaIbrahimualipokuwaakikaakatikanchiya Wafilisti,watumwawaAbimeleki,mfalmewaWafilisti, walipomwonaSarayakwambanimzurisana,

wakamwulizaIbrahimuhabarizake,nayeakasema,Huyu nidadayangu.

4WatumishiwaAbimelekiwakamwendeaAbimeleki, wakasema,MtummojakutokanchiyaKanaaniamekuja kukaakatikanchihiyo,nayeanaumbulake,nayenimzuri sana

5Abimelekialiposikiamanenoyawatumishiwake waliomsifuSara,Abimelekiakawatumamaafisawake,nao wakamletaSarakwamfalme

6SaraakafikanyumbanikwaAbimeleki,namfalme akaonayakwambaSaraalikuwamzuri,akampendezasana 7Akamkaribia,akamwambia,Yulemtuuliyekujanaye katikanchiyetuninanikwako?Saraakajibu,akasema, Huyuninduguyangu,nasitumetokanchiyaKanaaniili kukaapopotetutakapopatamahali

8AbimelekiakamwambiaSara,Tazama,nchiyanguiko mbeleyako,mwekenduguyakokatikasehemuyoyoteya nchihiiuipendayo,naitakuwawajibuwetukumwinuana kumpandishajuuyawatuwotewanchikwakuwayeyeni nduguyako

9AbimelekiakatumawatukumwitaAbrahamu,naye AbrahamuakamwendeaAbimeleki.

10AbimelekiakamwambiaIbrahimu,Tazama, nimekuamuruuheshimiwekamaupendavyo,kwaajiliya Sara,dadayako.

11Ibrahimuakatokakwamfalme,nazawadiyamfalme ikamfuata

12Kamailivyokuwajioni,kablayawatukulala,mfalme alikuwaameketikwenyekitichakechaenzi,nausingizi mzitoukamjia,akalalakwenyekitichaenzinakulalahadi asubuhi.

13AkaotakwambamalaikawaBwanaalimjiaakiwana upangauliofutwamkononimwake,namalaikaakasimama juuyaAbimeleki,akatakakumuuakwaupanga,mfalme akaogopakatikandotoyake,akamwambiamalaika, Nimekukoseaninihataujekuniuakwaupangawako?

14Malaikaakajibu,akamwambiaAbimeleki,Tazama, unakufakwaajiliyamwanamkeuliyemletajanausiku nyumbanikwako,maananimkewaIbrahimualiyekuja nyumbanikwako;basisasaumrudishemtuhuyomkewe, maanayeyenimkewe;walausipomrudisha,ujueya kwambahakikautakufawewenawoteulionao

15Nausikuhuokukawanakiliokikubwakatikanchiya Wafilisti,nawenyejiwanchiwakamwonamtuamesimama naupangauliofutwamkononimwake,akawapigawenyeji wanchikwaupanga,naam,akaendeleakuwapiga.

16MalaikawaBwanaakaipiganchiyoteyaWafilisti usikuule,kukawanamachafukomakubwausikuulena asubuhiiliyofuata

17Nakilatumbolauzazililikuwalimefungwa,navizazi vyaovyotevilikuwavimetoka;namkonowaBwana ulikuwajuuyao,kwaajiliyaSara,mkewaIbrahimu, ambayeAbimelekialikuwaamemtwaa

18AsubuhiAbimelekiakaamkakwahofunafadhaana hofukuu,akatumawatuwaitwewatumishiwake,naye akawasimuliandotoyake,naowatuwakaogopasana

19Namtummojaaliyesimamamiongonimwawatumishi wamfalmeakamjibumfalme,akisema,Eemfalme, mrudishemwanamkehuyukwamumewe;maanayeyeni mumewe;maanandivyoilivyompatamfalmewaMisri, mtuhuyualipokujaMisri

20Akasemakuhusumkewe,Huyunidadayangu,maana ndivyoafanyavyo,anapokujakukaakatikanchialiyomo mgeni

21Faraoakatumawatuwakamchukuamwanamkehuyu awemkewake,nayeBwanaakamleteamapigomakalihadi alipomrudishamwanamkehuyokwamumewe

22Sasabasi,Eemfalmemfalme,fahamukilichotokeajana usikukwanchinzima,kwanikulikuwanamfadhaiko mkubwanamaumivunamaombolezomakubwa,nasi tunajuakwambailikuwakwasababuyamwanamke uliyemchukua

23Basi,sasamrudishemwanamkehuyukwamumewe,ili isijeikatupatakamailivyompataFaraomfalmewaMisrina raiawake,tusijetukafa;Abimelekiakafanyaharaka,akaita, akamwitaSara,nayeakajambeleyake,nayeakamwita Ibrahimu,nayeakajambeleyake.

24Abimelekiakawaambia,“Mmefanyaninikwakusema kwambaninyinindugunadada,naminikamchukua mwanamkehuyukuwamkewangu?”

25Ibrahimuakasema,Kwasababunilidhaniningekufa kwaajiliyamkewangu;Abimelekiakatwaakondoo,na ng'ombe,nawatumwa,nawajakazi,navipandeelfuvya fedha,akampaIbrahimu,nayeakamrudishiaSara

26AbimelekiakamwambiaIbrahimu,Tazama,nchiyote ikombeleyako,kaahumoutakapotaka.

27IbrahimunaSara,mkewe,wakatokambeleyamfalme kwaheshimanaheshima,wakakaakatikanchi,hataGerari 28NawenyejiwotewanchiyaWafilistinawatumishiwa mfalmewalikuwabadokatikamaumivumakali,kwa sababuyatauniambayomalaikaalikuwaamewaleteausiku kuchakwasababuyaSara.

29AbimelekiakatumamtukumwitaIbrahimu,akasema, Basi,umsihiBwana,Munguwako,kwaajiliyawatumwa wako,iliaondoekifohikikatiyetu.

30IbrahimuakamwombaAbimelekinaraiawake,naye BwanaakasikiamaombiyaIbrahimu,akamponya Abimelekinaraiawakewote.

SURAYA21

1Ikawawakatiule,mwishowamwakammojanamiezi minneyakukaakwaIbrahimukatikanchiyaWafilisti hukoGerari,MunguakamjiaSara,nayeBwana akamkumbuka;nayeakapatamimba,akamzaliaIbrahimu mwana

2IbrahimuakamwitajinalakeIsakamwanaaliyezaliwa kwake,ambayeSaraalimzalia

3IbrahimuakamtahiriIsakamwanawe,alipokuwanaumri wasikunane,kamaMungualivyomwamuruIbrahimu awatendeewazaowakebaadayake;nayeIbrahimualikuwa naumriwamiakamiamoja,naSaraalikuwanaumriwa miakatisini,Isakaalipozaliwakwao.

4Mtotoakakua,akaachishwakunyonya,naIbrahimu akafanyakaramukubwasikuileIsakaalipoachishwa kunyonya

5ShemunaEberi,nawatuwotewakuuwanchi,na Abimeleki,mfalmewaWafilisti,nawatumishiwake,na Fikoli,jemadariwajeshilake,wakajakulanakunywana kufurahikatikakaramualiyoifanyaIbrahimusikuileIsaka mwanawealipoachishwakunyonya.

6Tera,babayakeAbrahamu,naNahorinduguye,walitoka Harani,waonawotewaliokuwamaliyao,kwamaana walifurahisanawaliposikiakwambaSaraamezaliwa mwana.

7WakamjiaIbrahimu,wakalanakunywakatikakaramu aliyoifanyaIbrahimusikuileIsakaalipoachishwa kunyonya

8TeranaNahoriwakafurahipamojanaIbrahimu,wakakaa nayesikunyingikatikanchiyaWafilisti

9WakatihuoSerugimwanawaReuakafa,katikamwaka wakwanzawakuzaliwakwaIsakamwanawaAbrahamu 10SikuzotezaSerugizilikuwamiakamiambilina thelathininatisa,nayeakafa.

11SikuhizoIshmaelimwanawaIbrahimualikuwamtu mzima,nayealikuwanaumriwamiakakuminaminne, SaraalipomzaliaIbrahimuIsaka.

12MungualikuwapamojanaIshmaelimwanawa Abrahamu,nayeakakua,akajifunzakutumiaupinde, akawampigaupinde.

13Isakaalipokuwanaumriwamiakamitano,alikuwa ameketinaIshmaelimlangonipahema

14IshmaeliakamjiaIsaka,akaketimkabalanaye, akachukuaupinde,akauvuta,akawekamshalendaniyake, akakusudiakumuuaIsaka

15SaraalipoonatendoambaloIshmaelialitamani kumtendeamwanaweIsaka,likamhuzunishasanakwaajili yamwanawe,akatumamtukumwitaIbrahimu, akamwambia,Mfukuzemjakazihuyunamwanawe,maana mwanawehatarithipamojanamwanangu,maanandivyo alivyotakakumtendealeo

16IbrahimuakasikilizasautiyaSara,akaamkaasubuhina mapema,akatwaamikatekuminamiwilinachupayamaji, akampaHagari,akamruhusuaendezakenamwanawe; Hagariakaendanamwanawenyikani,wakakaakatika jangwalaParanipamojanawenyejiwajangwani;na Ishmaelialikuwampigaupinde,nayeakakaajangwani mudamrefu.

17BaadayeyeyenamamayakewakaendanchiyaMisri, wakakaahuko;nayeHajiriakamtwaliamwanawemke kutokaMisri,jinalakeakiitwaMeriba.

18MkewaIshmaeliakapatamimbanaakazaawana wannenabintiwawili,naIshmaelinamamayakenamke wakenawatotowakebaadayewakaendanakurudinyikani.

19Naowalijifanyiamahemanyikani,ambapowaliishi,na waliendeleakusafirinakishakupumzikakilamwezina kilamwaka.

20MunguakampaIshmaelikondoo,ng'ombe,namahema kwaajiliyaIbrahimubabayake;nayemtuhuyo akaongezekakwawanyama

21NaIshmaelialiishijangwaninakatikamahema, akisafirinakupumzikakwamudamrefu,walahakumwona babayake.

22Baadayamudafulani,IbrahimuakamwambiaSara mkewe,NitakwendakumwonamwananguIshmaeli,kwa maananinahamuyakumwona,kwamaanasijamwona kwamudamrefu

23Ibrahimuakapandammojawangamiawake,akaenda nyikanikumtafutaIshmaelimwanawe,kwamaanaalisikia kwambaalikuwaakikaakatikahemanyikanipamojana maliyakeyote.

24Ibrahimuakaendanyikani,akafikakwenyehemala Ishmaeliyapatasaasitamchana,akamwulizaIshmaeli, akamkutamkewaIshmaeliameketindaniyahemapamoja nawatotowake,naIshmaelimumewenamamayake hawakuwapamojanao.

25IbrahimuakamwulizamkewaIshmaeli,akisema, Ishmaeliamekwendawapi?Akasema,Amekwendaporini kuwinda,naIbrahimualikuwabadoamepandangamia, kwamaanahangeshukaardhinikamaalivyomwapiaSara mkewekwambahatashukakutokakwenyengamia

26IbrahimuakamwambiamkeweIshmaeli,Bintiyangu, nipemajikidogoninywe,maananimechokanasafari

27MkewaIshmaeliakajibu,akamwambiaIbrahimu, Hatunamajiwalamkate,nayeakakaahemani,wala hakumtambuaIbrahimu,walahakumwulizayeyeninani

28Lakinialikuwaakiwapigawatotowakendaniyahema, naalikuwaakiwalaani,napiaalimlaanimumeweIshmaeli nakumtukana,naIbrahimuakasikiamanenoyamkewa Ishmaelikwawatotowake,nayeakakasirikasanana kuchukizwa

29Ibrahimuakamwitamwanamkeatokenjeyahema,naye mwanamkeakajaakasimamambeleyaIbrahimu;maana Ibrahimualikuwabadoamepandangamia

30IbrahimuakamwambiamkewaIshmaeli,Ishmaeli mumeoatakaporudinyumbani,mwambiemanenohaya,

31MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujahapa kukutafuta,nahivindivyosurayakenaumbolake lilivyokuwa;sikumuulizayeyeninani,nakwakuona hukuwepohapaaliniambianakusema,Ishmaelimumeo atakaporudimwambiehivindivyomtuhuyualivyosema, Utakaporudinyumbaniwekakigingihikichahema ulichokiwekahapa,nauwekekigingikinginemahalipake

32Ibrahimualipomalizamaagizoyakekwamwanamke, akageukanakwendanyumbanikwangamia.

33BaadayahayoIshmaeliakarudikutokakuwafukuza, yeyenamamayake,akarudihemani;namkewe akamwambiamanenohaya,

34MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujakukutafuta, nahivindivyosurayakenaumbolakelilivyokuwa; sikumuulizayeyeninani,naalipoonahukuweponyumbani aliniambia,Mumeoatakaporudinyumbanimwambie, Mzeeasemahivi,Toakigingichahemaulichokiwekahapa, kishauwekekigingikinginemahalipake.

35Ishmaelialiposikiamanenoyamkewe,akajuakwamba nibabayake,nakwambamkewehakumheshimu

36Ishmaeliakayaelewamanenoyababayakealiyokuwa amemwambiamkewe,naIshmaeliakasikilizasautiyababa yake,naIshmaeliakamkataamwanamkehuyonaye akaendazake

37KishaIshmaeliakaendanchiyaKanaani,akaoamke mwingine,akamletakwenyehemalakemahalialipokuwa akiishiwakatihuo.

38Ikawamwishowamiakamitatu,Ibrahimuakasema, NitakwendatenanimtazameIshmaelimwanangu,kwa maanasijamwonakwamudamrefu

39Akapandangamiawakenakwendanyikani,akafika kwenyehemalaIshmaeliyapatasaasitamchana.

40AkaulizakuhusuIshmaeli,namkeweakatokahemani, nayeakasema,Hayupohapabwanawangu,kwamaana amekwendakuwindakondeni,nakuwalishangamia.Yule mwanamkeakamwambiaIbrahimu,Karibubwanawangu

hemani,ulemkatekidogo,maanarohoyakoimechokakwa sababuyasafari.

41Ibrahimuakamwambia,Sitasimama,kwamaana ninafanyaharakakuendeleanasafariyangu,lakininipe majikidogoninywe,kwamaananinakiu;yulemwanamke akafanyaharaka,akaingiandaniyahema,akamletea Ibrahimumajinamkate,akamwekeambeleyake;naye akamsihiale;nayeakala,akanywa,moyowakeukafarijika, akambarikiIshmaelimwanawe

42Akamalizakula,akambarikiBwana,akamwambia mkeweIshmaeli,Ishmaeliatakaporudinyumbani, mwambiemanenohaya,

43MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujahapa akakuuliza,nawehukuwepo;naminikamleteamkatena maji,akala,akanywa,namoyowakeukatulia

44Akaniambiamanenohaya:Ishmaelimumeoatakaporudi nyumbani,mwambie,Kigingichahemaulichonachoni kizurisana,usikiwekembalinahema

45Ibrahimualipomalizakumwagizamwanamkehuyo, akapandagarikwendanyumbanikwakekatikanchiya Wafilisti;naIshmaelialipofikahemanikwake,mkewe akatokakumlakikwafurahanamoyomkunjufu.

46Yulemwanamkeakamwambia,Mzeemmojaamekuja hapakutokanchiyaWafilisti,nayealikuwanasurakama hiyo;akakuuliza,nawehukuwepo;basinikamleteamkate namaji,akala,akanywa,moyowakeukatulia

47Akaniambiamanenohaya,Ishmaelimumeoatakaporudi nyumbani,mwambie,Kigingichahemaulichonachoni kizurisana,usikiwekembalinahema

48Ishmaeliakajuakwambanibabayake,nakwamba mkewealikuwaamemheshimu,naBwanaakambariki Ishmaeli

SURAYA22

1KishaIshmaeliakaondoka,akamchukuamkewe,na watotowake,nang'ombewake,nayotealiyokuwanayo, akasafirikutokahuko,akaendakwababayakekatikanchi yaWafilisti

2IbrahimuakamsimuliaIshmaelimwanawekuhusu mapatanonamkewakwanzaambayeIshmaelialimchukua, kulingananaalivyofanya

3IshmaelinawatotowakewalikaapamojanaAbrahamu sikunyingikatikanchihiyo,nayeAbrahamuakakaakatika nchiyaWafilistikwamudamrefu

4Sikuzikaongezekanakufikiamiakaishirininasita,na baadayahayoAbrahamuakatokakatikanchiyaWafilisti, yeyenawatumishiwakenayotealiyonayo,wakasafiri kwendambalisana,wakakaribiaHebroni,wakakaahuko; watumishiwaIbrahimuwakachimbavisimavyamaji,naye Ibrahimunayotealiyonayoakakaakaribunamaji;na watumishiwaAbimelekimfalmewaWafilistiwakasikia habarikwambawatumishiwaIbrahimuwalikuwa wamechimbavisimavyamajikatikamipakayanchi

5WakajanakugombananawatumishiwaIbrahimu,nao wakawanyang'anyakisimakikubwawalichokuwa wamechimba.

6AbimelekimfalmewaWafilistialiposikiahabarihii, yeyepamojanaFikolimkuuwajeshilakenawatuwake ishiriniwakamwendeaAbrahamu,Abimelekiakamwambia Ibrahimuhabarizawatumishiwake,nayeIbrahimu

akamkemeaAbimelekikuhusukisimaambachowatumishi wakewalikuwawamemnyang'anya.

7AbimelekiakamwambiaIbrahimu,KamaBwana aishivyo,aliyeumbaduniayote,sijasikiahabarizatendo walilotendawatumishiwangukwawatumishiwako,hata leo

8Ibrahimuakatwaawana-kondoosabawakike,akampa Abimeleki,akisema,Twaahawamikononimwangu,wawe ushuhudakwanguyakwambamimindiyeniliyechimba kisimahiki

9Abimelekiakawatwaawana-kondoosabawakike aliompaIbrahimu,kwamaanapiaalikuwaamempa ng'ombenang'ombekwawingi;Abimelekiakamwapia Ibrahimukuhusukisimahicho;kwahiyoakakiitakisima kileBeersheba,kwamaanahapondipowaliapawote wawili.

10WakafanyamapatanowotewawilihukoBeer-sheba Abimelekiakaondoka,pamojanaFikoli,mkuuwajeshi lake,nawatuwakewote,wakarudikatikanchiyaWafilisti; nayeIbrahimuakakaaBeer-shebanavyotealivyonavyo, nayeakakaakatikanchihiyokwamudamrefu

11IbrahimuakapandamsitumkubwahukoBeersheba, akaujengeamalangomanneyanayoelekeapandenneza dunia,akapandashambalamizabibundaniyake,ili kwambaikiwamsafiriangemjiaIbrahimuangeingiakatika langololotelililokuwanjianimwake,nakubakihapona kulanakunywanakushibakishaakaondoka

12KwamaananyumbayaIbrahimuilikuwawazikila wakatikwawanawawatuwaliopitanakurudia,ambao walikujakilasikukulanakunywakatikanyumbaya Ibrahimu.

13Namtuyeyotealiyeonanjaanaakajanyumbanikwa Ibrahimu,Ibrahimuangempamkateilialenakunywana kushiba,namtuyeyotealiyekujauchinyumbanikwake angemvikanguokamaapendavyo,nakumpafedhana dhahabunakumjulishaBwanaaliyemuumbaduniani;hivi ndivyoalivyofanyaIbrahimumaishayakeyote.

14Abrahamunawatotowakenavyotealivyokuwanavyo walikaaBeersheba,akapigahemayakehadiHebroni

15NaNahori,nduguyeAbrahamu,nababayake,nawote waliokuwanao,wakakaaHarani,kwasababuhawakuja pamojanaIbrahimukatikanchiyaKanaani

16NaNahoriakazaliwawana,ambaoMilka,bintiHarani, nadadayakeSara,mkeweIbrahimu,alimzalia

17Nahayandiyomajinayahaowaliozaliwakwake,Usi, naBuzi,naKemueli,naKesedi,naHazo,naPildashi,na Tidlafu,naBethueli;haondiowanawanane,haondio wanawaMilkaaliomzaliaNahori,nduguyeIbrahimu.

18Nahorialikuwanasuria,jinalakeReuma,nayepia akamzaliaNahori,Zebach,Gakash,TahashinaMaaka,nao walikuwawanawanne

19NawanawaliozaliwanaNahoriwalikuwawanakumi nawawilipamojanabintizake,naopiawakazaawatoto hukoHarani

20NawanawaUsi,mzaliwawakwanzawaNahori, walikuwaAbi,naKerefu,naGadini,naMelusi,naDebora, dadayao.

21NawanawaBuziwalikuwaBerakeli,Naamathi,Sheva, naMadon

22NawanawaKemueliwalikuwaAramunaRehobu.

23NawanawaKesediwalikuwaAnamleki,Meshai, BenoninaIfi;nawanawaHazowalikuwaPildashi,Meki naOferi

24NawanawaPildashiwalikuwaArudi,Hamumu, MeredinaMoleki.

25NawanawaTidlafuwalikuwaMushani,Kushanina Mutsi

26NawanawaBethueliwalikuwaSekari,Labani,na Rebeka,dadayao

27HizindizojamaazawanawaNahori,waliozaliwakwao hukoHarani;naAramu,mwanawaKemueli,naRekobu nduguye,wakaondokaHarani,wakapatabondekatikanchi hiyokaribunamtoFrati.

28Wakajengamjihuko,wakauitamjihuokwajinala PethorimwanawaAramu,yaani,Aramu-Naherayimuhata leo.

29NawanawaKesedinaowakaendakukaamahali walipowezakupatamahalipakuishi,wakaenda,wakapata bondelililoelekeanchiyaShinari,wakakaahuko.

30Wakajijengeamjihuko,wakauitamjihuoKesedikwa jinalababayao,yaaninchiyaWakasdihataleo;Wakasdi wakakaakatikanchihiyo,wakazaanakuongezekasana.

31Tera,babayakeNahorinaIbrahimu,akaendaakaoa mkemwinginekatikauzeewake,najinalakealiitwaPelila; nayeakapatamimba,akamzaliamwana,akamwitajina lakeZoba

32Teraakaishimiakaishirininamitanobaadayakumzaa Zoba.

33Teraakafamwakahuo,yaanimwakawathelathinina tanowakuzaliwakwaIsakamwanawaAbrahamu

34SikuzaTerazilikuwamiakamiambilinamitano, akazikwahukoHarani

35ZobamwanawaTeraakaishimiakathelathini,akamzaa Aramu,Aklisi,naMeriki.

36NaAramumwanawaZoba,mwanawaTera,alikuwa nawakewatatu,akazaawanakuminawawilinabinti watatu;BwanaakampaAramumwanawaZobautajiri,na mali,nawingiwang'ombe,nakondoo,nang'ombe;naye mtuhuyoakaongezekasana

37AramumwanawaZobananduguyenanyumbayake yotewakaondokaHarani,wakaendakukaamahaliambapo wangepatamahalipakuishi,kwamaanamaliyaoilikuwa kubwamnokukaaHarani;kwamaanahawakuwezakukaa HaranipamojananduguzaowanawaNahori

38NaAramumwanawaZobaakaendapamojanandugu zake,wakapatabondembalikuelekeanchiyamashariki, wakakaahuko

39Wakajengamjihukopia,wakauitaAramu,kwajinala kakayaomkubwa;yaaniAramuSobahataleo

40IsakamwanawaIbrahimualikuwaakikuasikuhizo,na IbrahimubabayakealimfundishanjiayaBwanailiamjue Bwana,nayeBwanaalikuwapamojanaye.

41Isakaalipokuwanaumriwamiakathelathininasaba, Ishmaelinduguyealikuwaakizunguka-zungukapamoja nayendaniyahema

42NaIshmaeliakajisifukwaIsaka,akisema,Nilikuwana umriwamiakakuminamitatuBwanaalipomwambiababa yanguatutahiri,naminilifanyakamanenolaBwana alilomwambiababayangu,naminilimpaBwanaroho yangu,walasikuvunjanenolakealilomwamurubaba yangu

43IsakaakamjibuIshmaeli,akasema,Kwaniniunanisifu mimikwaajiliyasehemundogoyamwiliwako uliyoichukuamwilinimwako,ambayoBwanaalikuamuru?

44KamaBwanaaishivyo,MunguwababayanguIbrahimu, Bwanaangemwambiababayangu,Mchukuemwanao Isaka,umleteesadakambeleyangu,nisingejizuia,bali ningekubalikwafuraha

45BwanaakasikianenoambaloIsakaalimwambia Ishmaeli,likawajemamachonipaBwana,nayeakafikiri kumjaribuIbrahimukatikajambohili

46NasikuikafikaambapowanawaMunguwalikujana kujiwekambelezaBwana,naShetanipiaakajapamojana wanawaMungumbelezaBwana.

47BwanaakamwulizaShetani,Umetokawapi?Shetani akamjibuBwana,akasema,Natokakuzunguka-zunguka duniani,nakutembeahukunahukohumo.

48BwanaakamwambiaShetani,Unasemaninikwangu kuhusuwanawotewadunia?ShetaniakamjibuBwana, akasema,Nimewaonawanawotewaduniawakikutumikia, nakukukumbukawanapokuhitajichochote

49Naunapowapakilewanachokihitajikutokakwako, hukaakwarahayao,nakukuachawalahawatakukumbuka tena

50Je,umemwonaIbrahimumwanawaTera,ambaye mwanzonihakuwanawatoto,naalikutumikiana kukujengeamadhabahupopotealipofika,naakatoasadaka juuyake,naakatangazajinalakodaimakwawatotowote wadunia?

51NasasakwakuwamwanaweIsakaamezaliwakwake, amekuacha,amewaandaliakaramukubwawakaziwotewa nchi,naBwanaamemsahau.

52Kwamaanakatikayotealiyoyafanyahakukuletea sadakayoyote;walasadakayakuteketezwawalasadakaya amani,walang'ombe,walamwana-kondoo,walambuzi, katikayotealiyoyachinjasikuilemwanawealipoachishwa kunyonya

53Tangukuzaliwakwamwanawehadisasa,akiwana umriwamiakathelathininasaba,hakujengamadhabahu mbeleyako,walahakukuleteasadakayoyote,kwasababu alionakwambaumetoakilealichokiombambeleyako,kwa hiyoakakuacha

54BwanaakamwambiaShetani,Je,umemwangaliahivi mtumishiwanguIbrahimu?Kwamaanahakunamtukama yeyeduniani,mtumkamilifunamnyofumbelezangu,mtu amchayeMungunakuepukananauovu;kamaniishivyo, kamaningemwambia,MleteIsakamwanaombeleyangu, asingeninyima;zaidisanakamaningemwambiaatoe sadakayakuteketezwambeleyangukutokakwakundilake aung'ombezake

55ShetaniakamjibuBwana,akasema,Basi,mwambie Ibrahimukamaulivyosema,naweutaonakamahatakosa leonakuyakataamanenoyako.

SURAYA23

1WakatihuonenolaBwanalikamjiaIbrahimu, akamwambia,Ibrahimu!Nayeakasema,Mimihapa. 2Akamwambia,Umchukuemwanao,mwanaowapekee umpendaye,Isaka,uendempakanchiyaMoria,ukamtoe sadakayakuteketezwahukojuuyamlimammojawapo

utakaoonyeshwa;maanahukoutaonawingunautukufuwa Bwana.

3Ibrahimuakasemamoyonimwake,Nimtengaje mwananguIsakanaSaramamayake,ilinimtoeawe sadakayakuteketezwambelezaBwana?

4Ibrahimuakaingiahemani,akaketimbeleyaSaramkewe, akamwambiamanenohaya, 5MwananguIsakaamekuanakwamudafulanihajajifunza kumtumikiaMunguwake,sasakeshonitakwendana kumletakwaShemu,naEberimwanawe,nahuko atajifunzanjiazaBwana,kwanizitamfundishakumjua Bwananapiakujuakwambaatakapoombambeleza Bwanadaima,atamjibu,kwahivyohukoatajuanjiaya kumtumikiaBwanaMunguwake

6Saraakasema,Umesemavyema,nendabwanawangu, ukamtendeekamaulivyosema;lakiniusimtoembalinami, walausimwacheakaehukokwamudamrefu,maanaroho yanguimefungwandaniyarohoyake

7IbrahimuakamwambiaSara,Bintiyangu,tumwombe Bwana,Munguwetu,atutendeemema

8SaraakamchukuamwanaweIsaka,akakaanayeusiku kucha,akambusu,akamkumbatia,akampamaagizohata asubuhi

9Akamwambia,Eemwanangu,rohoyanguinawezaje kujitenganawe?Akambusutenanakumkumbatia,naye akampaIbrahimumaagizokumhusu

10SaraakamwambiaIbrahimu,Eebwanawangu, nakuombaumjalimwanao,ukamtazamekwamakini, maanasinamwanawalabintimwingineilayeye

11UsimwacheIkiwaananjaampechakula,naikiwaana kiumpemajiyakunywa;usimwacheaendekwamiguu, walaasiketijuani

12Usimwacheaendepekeyakebarabarani,wala usimlazimishekufanyachochoteanachotaka,lakini mtendeekamaatakavyokuambia

13SaraakaliasanausikukuchakwaajiliyaIsaka,naye akampamaagizohadiasubuhi.

14AsubuhiSaraalichaguavazizurisanakutokakwa mavazialiyokuwanayonyumbani,ambayoAbimeleki alikuwaamempa.

15AkamvikaIsakamwanawe,akamvikakilembakichwani, akawekajiwelathamanijuuyakilemba,akawapachakula chanjiani,naowakatoka,IsakaakaendanaIbrahimubaba yake,nabaadhiyawatumishiwaowakawasindikizaili kuwasindikizanjiani

16Saraakatokapamojanao,akawasindikizanjianiili kuwaaga,naowakamwambia,Rudihemani

17SaraaliposikiamanenoyamwanaweIsaka,aliliakwa uchungu,naAbrahamumumeweakaliapamojanaye,na mwanawaoakaliapamojanaokwakiliokikuu;nawale waliokwendanaowakaliasana

18SaraakamshikaIsakamwanawe,akamkumbatia, akamkumbatia,akaendeleakuliapamojanaye,naSara akasema,Ninaniajuayekamabaadayaleonitakuonatena?

19Naowakaendeleakuliapamoja,Ibrahimu,SaranaIsaka, nawotewalioandamananaonjianiwakaliapamojanao; kishaSaraakageukaakamwachamwanawe,akiliakwa uchungu;nawatumishiwakewotewakiumenawakike wakarudipamojanayehemani

20IbrahimuakaendapamojanaIsakamwanawe,ili kumtoakamasadakambelezaBwana,kama alivyomwamuru

21Ibrahimuakawachukuavijanawakewawilipamoja naye,IshmaelimwanawaHajiri,naEliezerimtumishi wake,wakaendapamojanao;nawalipokuwawakitembea njiani,vijanahaowakasemamanenohayamioyonimwao, 22IshmaeliakamwambiaEliezeri,Sasababayangu IbrahimuanakwendapamojanaIsakakumtoaawesadaka yakuteketezwakwaBwana,kamaalivyomwamuru

23Sasaatakaporudiatanipayotealiyonayo,iliniirithi baadayake,kwanimiminimzaliwawakewakwanza 24EliezeriakamjibuIshmaeli,akasema,HakikaIbrahimu alikutupapamojanamamayako,nakuapakwamba hutarithichochotechavyotealivyonavyo,naatampanani vyotealivyonavyo,pamojanahazinazakezote,ilamimi mtumishiwake,ambayenimekuwamwaminifukatika nyumbayake,ambayenimemtumikiausikunamchana,na amefanyayotealiyotakamimi?Je,atanirithimimi atakapokufavyotealivyonavyo?

25IkawaIbrahimualipokuwaakiendeleanamwanawe Isakanjiani,ShetaniakajaakamtokeaIbrahimukatika umbolamtumzeesana,mnyenyekevunamwenyeroho iliyotubu,akamkaribiaIbrahimu,akamwambia,Weweni mjingaaumjinga,hataumtendeehivimwanaowapekee leo?

26KwamaanaMungualikupamwanakatikasikuzakoza mwisho,katikauzeewako,naje,utakwendakumwualeo kwasababuhakufanyajeuri,naje,utaiangamizarohoya mwanaowapekeekutokaduniani?

27Je,hujuiwalahuelewikwambajambohilihalitokikwa Bwana?KwamaanaBwanahawezikumtendea mwanadamuuovukamahuuduniani,kumwambia,Nenda ukamchinjemtotowako.

28Ibrahimualisikiahayanaakajuakwambaninenola ShetanilililojaribukumtoakwenyenjiayaBwana,lakini IbrahimuhakusikilizasautiyaShetani,naIbrahimu akamkemeailiaondoke

29ShetaniakarudinakumjiaIsaka;nayeakamtokeaIsaka katikaumbolakijana,mwenyesuranzurinaumbozuri.

30AkamkaribiaIsaka,akamwambia,Hujuinakuelewaya kuwababayakomzeempumbavuanakupelekakuchinjwa bureleo?

31Basisasa,mwanangu,usimsikilizewalausimsikilize, kwamaanayeyenimzeemjinga,walausiruhusurohoyako yathamaninaumbolakozurilipoteekutokaardhini.

32Isakaakasikiahaya,akamwambiaIbrahimu,Je, umesikia,babayangu,aliyosemamtuhuyu?Naam,ndivyo alivyosema

33IbrahimuakamjibuIsakamwanawe,akamwambia, Jihadharinaye,walausisikilizemanenoyake,walausimjali, kwamaanayeyeniShetani,akijaribukutupotoshaleo kutokakwaamrizaMungu

34NaIbrahimubadoalimkemeaShetani,naShetani akawaacha,naalipoonakwambahangewezakuwashinda, akajifichakutokakwao,akaendanakupitambeleyao barabarani;nayeakajigeuzakuwakijitokikubwachamaji barabarani,naIbrahimunaIsakanavijanawakewawili walifikamahalihapo,nawalionakijitokikubwanachenye nguvukamamajimakuu.

35Wakaingiakwenyekijitonakupitakatikatiyake,na majiyalifikakwenyesehemuzachinizakijito.

36Wakazamandaniyakijitonamajiyakawafikiashingoni, naowotewakaogopakwasababuyamaji;nawalipokuwa wakivukakijito,Ibrahimuakatambuamahalihapo,naye akajuakwambahapakuwanamajihapoawali

37IbrahimuakamwambiaIsakamwanawe,Napajua mahalihapaambapohapakuwanakijitowalamaji,basi sasaniShetanihuyuanayetufanyiahayayote,ili kutupotoshaleokutokakwaamrizaMungu

38Ibrahimuakamkemeanakumwambia,Bwana akukemee,EeShetani,ondokakwetukwamaanatunafuata amrizaMungu.

39NaShetanialiogopakwasautiyaIbrahimu,naye akaondokakwao,namahalihapopakawanchikavutena kamailivyokuwahapomwanzo.

40IbrahimuakaendapamojanaIsakampakamahali alipoambiwanaMungu

41SikuyatatuAbrahamuakainuamachoyakeakaona mahalipalekwambali,ambapoMungualikuwa amemwambia

42Nanguzoyamotoikamtokea,ikishukakutokaduniani hadimbinguni,nawingulautukufujuuyamlima,na utukufuwaBwanaukaonekanakatikawingu

43IbrahimuakamwambiaIsaka,Mwanangu,unaona mlimauletunaouonakwambali,ninaouonajuuyake?

44Isakaakajibu,akamwambiababayake,Naona,na tazama,nguzoyamotonawingu,nautukufuwaBwana unaonekanajuuyawingu

45IbrahimuakajuayakwambamwanaweIsaka alikubaliwambelezaBwanakuwasadakayakuteketezwa. 46IbrahimuakawaambiaEliezerinaIshmaelimwanawe, Je,mnaonapiakiletunachokionakwenyemlimauliombali?

47Wakajibu,wakasema,Hatuonikitukingineilakama milimamingineyaduniaIbrahimualijuayakuwa hawakukubaliwambelezaBwanakwendanao,Ibrahimu akawaambia,Kaenihapanapunda,miminaIsaka mwanangututakwendamlimanikule,tukaabuduhuko mbelezaBwana,kishatutarudikwenu

48NaEliezerinaIshmaeliwakabakimahalihapo,kama Ibrahimualivyoamuru

49Ibrahimuakachukuakunikwaajiliyasadakaya kuteketezwa,akamtwikaIsakamwanawe,akachukuamoto nakisu,naowotewawiliwakaendahuko

50Walipokuwawakiendeleanasafari,Isakaakamwambia babayake,“Tazama,naonamotonakunihapa,nayuko wapimwana-kondoowasadakayakuteketezwambeleza Bwana?”

51IbrahimuakamjibuIsakamwanawe,akasema,Bwana amekuchaguawewemwanangu,uwesadakaya kuteketezwakamilifubadalayamwana-kondoo

52Isakaakamwambiababaye,NitatendayoteBwana aliyokuambiakwafurahanauchangamfuwamoyo

53IbrahimuakamwambiaIsakamwanawetena,Je,una wazoaushaurilolotemoyonimwakokuhusujambohili, ambalosijema?Niambiemwanangu,tafadhali,mwanangu, usinifiche.

54IsakaakamjibuIbrahimubabayake,akamwambia, Babayangu,kamaBwanaaishivyo,nakamarohoyako iishivyo,sinanenomoyonimwangulakunifanya

nikengeukeupandewakuumewalawakushoto,nisipate nenoalilokuambia.

55Kiungowalamisulihaijasogeaaukushtukakwahili, walahakunawazololoteaushauribayamoyonimwangu kuhusuhili.

56Lakinininafurahanamoyomkunjufukatikajambohili, naminasema,NaabarikiweBwana,aliyenichagualeo kuwasadakayakuteketezwambelezake.

57IbrahimuakafurahisanakwamanenoyaIsaka,nao wakaondoka,wakafikamahalipaleBwanaaliponena habarizake

58Ibrahimuakakaribiakujengamadhabahuhapo,naye Ibrahimuakalia,naIsakaakachukuamawenachokaahata walipomalizakujengamadhabahu

59Ibrahimuakatwaakuni,akazipangajuuyamadhabahu aliyoijenga.

60AkamchukuaIsakamwanawe,akamfunga,akamweka juuyakunizilizokuwajuuyamadhabahu,iliamchinjeawe sadakayakuteketezwambelezaBwana.

61Isakaakamwambiababayake,Nifungevizuri,uniweke juuyamadhabahu,nisijenikageuka,nikajitenganakisu kilichokuwajuuyamwiliwangu,nakuinajisisadakaya kuteketezwaIbrahimuakafanyahivyo

62Isakaakamwambiababayake,Eebabayangu, utakapokuwaumeniuanakunichomakamasadaka,chukua majivuyanguyaliyosaliaumleteeSaramamayangu, umwambie,HiiniharufunzuriyaIsaka;lakini usimwambiekamaatakaakaribunakisimaaumahali popotepalipoinuka,asijeakanifuatanakufa

63IbrahimualiposikiamanenoyaIsaka,akapazasauti yakenakuliaIsakaaliposemamanenohayo;namachoziya IbrahimuyalimtiririkaIsakamwanawe,Isakaakaliakwa uchungu,akamwambiababayake,Haraka,Eebabayangu, ukanifanyiemapenziyaBwana,Munguwetu,kama alivyokuamuru

64NamioyoyaIbrahimunaIsakailifurahikwaajiliya jambohiliambaloBwanaalikuwaamewaamuru;lakini jicholililiakwauchunguhukumoyoukifurahi

65IbrahimuakamfungaIsakamwanawe,akamwekajuuya madhabahujuuyakuni;Isakaakainyoshashingoyakejuu yamadhabahumbeleyababayake;Ibrahimuakainyosha mkonowakeiliachukuekisuiliamchinjemwanawekama sadakayakuteketezwambelezaBwana.

66WakatihuomalaikawarehemawalimwendeaBwana nakumwambiakuhusuIsaka,wakisema, 670Bwana,weweniMfalmemwenyerehemanahuruma juuyavyoteulivyoviumbambinguninaduniani,nawe unaviungamkonovyote;basitoafidianaukombozibadala yamtumishiwakoIsaka,naumhurumieIbrahimunaIsaka mwanawe,ambaowanatimizamaagizoyakoleo

68EeBwana,umeonajinsiIsakamwanawaIbrahimu mtumishiwakoanavyofungwachinikuchinjwakama mnyama?Basisasarehemazakoziwajie,EeBwana

69WakatihuoBwanaakamtokeaIbrahimu,akamwita kutokambinguni,akamwambia,Usimnyosheekijana mkonowako,walausimtendeenenololote;kwamaana sasanajuayakuwaunamchaMungu,kwakutendatendo hili,walakwakutokuninyimamwanao,mwanaowapekee 70Ibrahimuakainuamachoyake,akaona,natazama, kondoomumeamenaswapembezakekichakani;huyo

ndiyekondoomumeambayeBwanaMungualimuumba dunianisikuilealipoumbadunianambingu.

71KwamaanaBwanaalikuwaamemtayarishakondoo dumehuyutangusikuhiyo,awesadakayakuteketezwa badalayaIsaka.

72NakondoodumehuyualikuwaakimsogeleaIbrahimu wakatiShetanialipomshikanakumnasapembezake kwenyekichaka,iliasisogeleekwaIbrahimu,iliIbrahimu amuuemwanawe

73Ibrahimualipomwonakondoodumeakimkaribiana Shetaniakimzuia,akamletambeleyamadhabahu, akamfunguaIsakamwanawekutokakwenyekifungochake, akamwekakondoodumebadalayake,naIbrahimu akamchinjakondoodumejuuyamadhabahu,akamtoa kamasadakabadalayaIsakamwanawe

74Ibrahimuakanyunyizasehemuyadamuyakondoo dumejuuyamadhabahu,akasemakwasautikubwa,“Hii nibadalayamwanangu,nahiinaihesabiweleokama damuyamwanangumbelezaBwana.”

75NayoteambayoIbrahimualifanyawakatihuukaribuna madhabahu,angepazasautinakusema,Hikikiko chumbanimwamwanangu,naleokihesabiwembeleza Bwanabadalayamwanangu;naIbrahimuakamaliza hudumayotekaribunamadhabahu,naibadaikakubaliwa mbelezaBwana,naikahesabiwakamailikuwaIsaka;na BwanaakambarikiIbrahimunauzaowakesikuhiyo

76NaShetaniakaendakwaSara,nayeakamtokeakatika umbolamzeemnyenyekevusananampole,naIbrahimu alikuwabadoamejitoleakutoasadakayakuteketezwa mbelezaBwana

77Akamwambia,HujuikaziyoteambayoIbrahimu amefanyanamwanaowapekeeleo?Kwanialimchukua Isakanakujengamadhabahu,nakumwua,nakumtoakama dhabihujuuyamadhabahu,Isakaakalianakuliambeleya babayake,lakinihakumtazama,walahakumhurumia 78NaShetaniakarudiamanenohaya,nayeakaondoka kwake,naSaraakasikiamanenoyoteyaShetani,naye akamfikiriakuwamzeekutokamiongonimwawanawa watuwaliokuwapamojanamwanawe,nayealikuwa amekujanakumwambiamambohaya.

79Saraakapazasautiyake,akaliakwauchungukwaajili yamwanawe;akajitupachini,akajimwagiamavumbi kichwani,akasema,Eemwanangu,Isakamwanangu,Laiti ningekufaleobadalayakoAkaendeleakulia,akasema, Inanihuzunishakwaajiliyako,Eemwanangu,Isaka mwanangu,Laitiningekufaleobadalayako.

80Nabadoaliendeleakulia,akasema,Inanihuzunishakwa ajiliyakobaadayakukuleanakukulea;sasafurahayangu imegeukakuwamaombolezojuuyako,miminiliyekuwa nahamunawe,nakulianakumwombaMunguhata nilipokuzaaukiwanaumriwamiakatisini;nasasa umetumikialeokwaajiliyakisunamoto,ilivitolewe kamasadaka

81Lakinininajifarijinawe,mwanangu,kwakuwanineno laBwana,kwakuwaulitimizaamriyaMunguwako; kwanininaniawezayekuvunjanenolaMunguwetu, ambayenafsiyakilakiumbehaiimomikononimwake?

82Wewenimwenyehaki,EeBwanaMunguwetu,kwa maanakazizakozoteninjemanazahaki;kwamaana mimipianimefurahikwanenolakouliloamuru,nahuku jicholangulikiliakwauchungumoyowanguunafurahi

83NaSaraakawekakichwachakekifuanimwammojawa wajakaziwake,nayeakatuliakamajiwe.

84Baadayeakaondokanakwendahukunahukoakiuliza maswalihadialipofikaHebroni,naakawaulizawote aliokutananaowakitembeabarabarani,nahakunamtu aliyewezakumwambiakilichompatamwanawe

85Akajapamojanawajakaziwakenawatumishiwakewa kiumehadiKireath-arba,ambayoniHebroni,naye akaulizakuhusuMwanawe,nayeakabakihukohuku akiwatumabaadhiyawatumishiwakekutafutamahali ambapoIbrahimualikuwaameendanaIsaka;wakaenda kumtafutakatikanyumbayaShemunaEberi,nao hawakuwezakumpata,naowakatafutakotenchinina hakuwepo

86Natazama,ShetanialimjiaSarakatikaumbolamzee, nayeakajanakusimamambeleyake,akamwambia, Nilikuambiauongo,kwamaanaIbrahimuhakumuua mwanawenawalahakufa;naaliposikianenohilofuraha yakeilikuwakalisanakwasababuyamwanawe,hataroho yakeikatokakwafuraha;alikufanakukusanywakwawatu wake

87NaIbrahimualipomalizahudumayakealirudina mwanaweIsakakwavijanawake,wakaondokawakaenda pamojaBeer-sheba,wakarudinyumbani

88IbrahimuakamtafutaSara,asimpate,nayeakauliza habarizake,naowakamwambia,AlikwendaHebroni kukutafutahukomlikokwenda,kwamaanandivyo alivyoambiwa.

89IbrahimunaIsakawakamwendeaHebroni,na walipogunduakuwaamekufawalipazasautizaona kumliliakwauchungu;Isakaakaangukakifudifudimama yakenakumlilia,akasema,Eemamayangu,mamayangu, umeniachaje,naumekwendawapi?Eeumeniachaje!

90IbrahimunaIsakawaliliasananawatumishiwaowote waliliapamojanaokwaajiliyaSara,naowakamlilia maombolezomakubwanamazito

SURAYA24

1MaishayaSarayalikuwamiakamiamojanaishirinina saba,Saraakafa;Ibrahimuakaondokambeleyamaitiwake, akaendakutafutamahalipakuzikia,amzikeSaramkewe; akaendaakanenanawanawaHethi,wenyejiwanchi, akisema,

2Miminimgeninamsafiripamojanawekatikanchiyako; nipemahalipakuzikiakatikanchiyako,nipatekumzika maitiwangumbeleyangu

3WanawaHethiwakamwambiaIbrahimu,Tazama,nchi ikombeleyako,uzikemaitiwakokatikamakaburiyetu yaliyochaguliwa,maanahapanamtuatakayekuzuia kumzikamaitiwako

4Ibrahimuakawaambia,Kamamkikubalinenohili, nendenimkaniombeekwaEfroni,mwanawaZokari,anipe pangolaMakpela,lililokomwishowashambalake,nami nitalinunuakwakekwachochoteatakachokitaka

5EfronialikuwaakikaakatiyawazawawaHethi,nao wakaendawakamwita,nayeakajambeleyaIbrahimu,naye EfroniakamwambiaIbrahimu,Tazama,yote utakayomwambiamtumishiwakoatafanya;Ibrahimu akasema,La,lakininitanunuapangonashambaulilonalo kwathamaniyake,ililiwemilkiyakuzikiamilele

6Efroniakajibu,akasema,Tazama,shambanapangoviko mbeleyako,toachochoteutakacho;Ibrahimuakasema, Kwathamanikamilinitakinunuamkononimwako,na mikononimwawalewaingiaolangolamjiwako,na mikononimwauzaowakohatamilele.

7Efroninanduguzakewotewaliposikiahaya,Ibrahimu akampimiaEfronishekelimiannezafedhamikononimwa Efroninamikononimwanduguzakewote;nayeIbrahimu akaandikamuamalahuu,akauandikanakuushuhudiakwa mashahidiwanne

8Nahayandiyomajinayamashahidi,Amigalimwanawa AbishnaMhiti,AdikoromumwanawaAshunakiMhivi, AbdonimwanawaAhiramuMgomeri,Bakdimwanawa AbudishiMsidoni

9Ibrahimuakachukuakitabuchaununuzi,akakiweka katikahazinazake,nahayandiyomanenoaliyoyaandika Ibrahimukatikakitabuhicho,yaani:

10KwambapangonashambaambaloIbrahimualinunua kutokakwaEfroniMhiti,nakutokakwawazaowake,na kutokakwawalewanaotokakatikamjiwake,nakutoka kwawazaowaomilele,vitakuwamaliyaIbrahimu,nakwa wazaowake,nakwawalewanaotokaviunonimwake, kuwamahalipakuzikiamilele;nayeakawekamuhurijuu yakenakushuhudiambeleyamashahidi

11Nashamba,napangolililokuwamo,namahalipalepote, vilihakikishwakuwamaliyaIbrahimunauzaowakebaada yake,kutokakwawazaowaHethi;tazama,likombeleya MamrehukoHebroni,katikanchiyaKanaani.

12BaadayahayoIbrahimuakamzikaSaramkewehuko, namahalihaponamipakayakeyoteikawamahalipa kuzikiapaIbrahimunapauzaowake.

13IbrahimuakamzikaSarakwafaharikamailivyoonekana wakatiwamazishiyawafalme,nayeakazikwakatika mavazimazurinamazurisana.

14NakwenyejenezalakepalikuwanaShemu,nawanawe Eberi,naAbimeleki,pamojanaAnari,naAshkoli,na Mamre,nawakuuwotewanchiwakifuatajenezalake.

15SikuzaSarazilikuwamiakamiamojanaishirinina saba,nayeakafaIbrahimuakafanyamaombolezo makubwanamazito,nayeakafanyamaombolezoyasiku saba

16NawenyejiwotewanchiwakamfarijiIbrahimuna IsakamwanawekwaajiliyaSara.

17Nasikuzamaombolezoyaozilipopita,Ibrahimu akamtumamwanaweIsakaaende,nayeakaendanyumbani kwaShemunaEberi,ilikujifunzanjiazaBwanana maagizoyake,nayeIbrahimuakakaahukomiakamitatu 18WakatihuoAbrahamuakaondokanawatumishiwake wote,wakaendazaonakurudinyumbaniBeer-sheba,naye AbrahamuakabakiBeer-shebanawatumishiwakewote 19NakatikamapinduziyamwakahuoAbimelekimfalme waWafilistialikufamwakahuo;alikuwanaumriwa miakamiamojanatisininamitatualipokufa;naIbrahimu akaendanawatuwakekatikanchiyaWafilisti, wakawafarijiwatuwanyumbayotenawatumishiwake wote,kishaakageukanakwendanyumbani

20NaikawabaadayakifochaAbimeleki,watuwaGerari wakamchukuaBenmalikimwanawe,nayealikuwanaumri wamiakakuminamiwilitu,wakamzikamahalipababa yake.

21WakamwitajinalakeAbimelekikwajinalababayake, kwamaanandivyoilivyokuwadesturiyaohukoGerari. AbimelekiakatawalabadalayaAbimelekibabayake,naye akaketikatikakitichakechaenzi.

22LutumwanawaHaraninayeakafasikuhizo,katika mwakawathelathininatisawamaishayaIsaka,nasiku zotezamaishayaLutuzilikuwamiakamianaarobaini, akafa.

23NahawandiowanawaLutu,aliozaliwanabintizake; jinalamzaliwawakwanzaaliitwaMoabu,najinalawa pilialiitwaBenami

24WanawawiliwaLutuwakaendawakajitwaliawake kutokanchiyaKanaani,wakazaanaowatoto;nawanawa MoabuwalikuwaEdi,naMayoni,naTarso,naKanvil, wanawanne;haondiobabawawanawaMoabuhataleo

25NajamaazotezawanawaLutuzikaendakukaapopote zilipopafikia,kwasababuwalikuwanauzazimwingina kuongezekasana

26Naowakaendanakujijengeamijikatikanchi waliyokuwawakiishi,nawakaiitamijiwaliyoijengakwa majinayaowenyewe

27Nahori,mwanawaTera,nduguyakeIbrahimu,akafa sikuhizo,katikamwakawaarobainiwamaishayaIsaka, nasikuzotezaNahorizilikuwamiakamiamojanasabini namiwili,akafa,akazikwahukoHarani.

28Ibrahimualiposikiakwambanduguyakeamekufa, alihuzunikasana,akamwombolezeanduguyakesiku nyingi.

29IbrahimuakamwitaEliezeri,mkuuwawatumishiwake, ampemaagizokuhusunyumbayake;nayeakaja, akasimamambeleyake.

30Ibrahimuakamwambia,Tazama,miminimzee,sijui sikuyakufakwangu;maanamiminimzee;basisasa ondoka,uende,walausimtwaliemwanangumkekutoka mahalihapanakatikanchihii,kutokakwabintiza Wakanaanitunaokaakatiyao

31Lakininendakatikanchiyangunamahalipakuzaliwa kwangu,ukamtwaliemwanangumkehuko,naBwana, Munguwambingunanchi,aliyenitoakatikanyumbaya babayangu,akaniletahapa,akaniambia,Nitawapauzao wakonchihiiiweurithiwamilele;atamtumamalaika wakembeleyako,nakufanikishanjiayako,naweupate kumpatiamwanangumkekatikajamaazangu,nakatika nyumbayababayangu

32YulemtumishiakamjibubwanawakeIbrahimu, akasema,Tazama,ninaendampakamahalipakopa kuzaliwa,nanyumbanikwababayako,nikamtwalie mwanaomkehuko;lakiniikiwamwanamkehuyohataki kunifuatampakanchihii,je,nimrudishemwanaokatika nchiyakoyakuzaliwa?

33Ibrahimuakamwambia,Jihadhariusimrudishe mwananguhapa,kwamaanaBwanaambayenimeenenda mbelezakeatamtumamalaikawakembeleyakona kufanikishanjiayako

34EliezeriakafanyakamaIbrahimualivyomwamuru,na EliezeriakamwapiaIbrahimubwanawakekuhusujambo hili;Eliezeriakaondoka,akachukuangamiakumikatika ngamiazabwanawake,nawatukumikutokakwa watumishiwabwanawakepamojanaye,wakaondoka, wakaendaHarani,mjiwaIbrahimunaNahori,ili kumtwaliaIsakamwanawaIbrahimumke;nao

walipokuwawamekwenda,Ibrahimuakawatumawatu nyumbanikwaShemunaEberi,wakamletakutokahuko Isakamwanawe

35IsakaakarudinyumbanikwababayakehukoBeersheba,naEliezerinawatuwakewakafikaHarani, wakasimamamjinikaribunakijitochamaji,akawapiga magotingamiawakekaribunamaji,naowakakaahuko

36Eliezeri,mtumishiwaIbrahimu,akaomba,akasema,Ee MunguwaIbrahimubwanawangu,nakusihiunijalieheri leo,ukamfadhilibwanawangu,upatekumpatiamwanawa bwanawangumkeleokatikajamaayake

37BwanaakaisikilizasautiyaEliezeri,kwaajiliya mtumishiwakeIbrahimu,nayeakakutananabintiwa Bethueli,mwanawaMilka,mkewaNahori,nduguye Ibrahimu,Eliezeriakaingianyumbanikwake

38NaEliezeriakawasimuliawasiwasiwakewote,na kwambaalikuwamtumishiwaIbrahimu,nao wakamfurahiasana

39WotewakamhimidiBwanaaliyefanyajambohili,nao wakampaRebeka,bintiBethueli,awemkewaIsaka

40Namsichanahuyoalikuwanaumbozurisana,alikuwa bikira,naRebekaalikuwanaumriwamiakakumisiku hizo

41BethuelinaLabaninawanawewakafanyakaramuusiku huo;Eliezerinawatuwakewakaja,wakala,wakanywa, wakafurahihukousikuhuo

42Eliezeriakaamkaasubuhi,yeyenawatuwaliokuwa pamojanaye,akawaitawatuwotewanyumbanimwa Bethueli,akisema,Niacheniniendekwabwanawangu; wakaondoka,wakampelekaRebeka,naDebora,mlezi wake,bintiUsi,wakampafedhanadhahabu,watumwawa kiumenawakike,wakambariki

43WakampelekaEliezeripamojanawatuwake;nao watumishiwakamchukuaRebeka,nayeakarudikwabwana wakekatikanchiyaKanaani

44IsakaakamchukuaRebeka,akawamkewake,akamleta hemani.

45Isakaalikuwanaumriwamiakaarobainialipomchukua Rebeka,bintiwamjombawakeBethueli,kuwamkewake

SURAYA25

1IkawawakatihuoIbrahimuakaoatenamkekatikauzee wake,jinalakeakiitwaKetura,kutokanchiyaKanaani

2AkamzaliaZimrani,Yokshani,Medani,Midiani,Ishbaki naShuaki,naowalikuwawanasita.NawanawaZimrani walikuwaAbiheni,MolikinaNarimu

3NawanawaYokshaniwalikuwaShebanaDedani,na wanawaMedaniwalikuwaAmida,Yoabu,Goki,Elishana Nothaki;nawanawaMidianiwalikuwaEfa,Eferi,Hanoki, AbidanaEldaa

4NawanawaIshbakiwalikuwaMakiro,Beyoduana Tatori

5NawanawaShuawalikuwaBildadi,Mamdadi,Munani naMebani;haowotendiojamaazawanawaKetura, mwanamkeMkanaani,aliomzaliaIbrahimuMwebrania 6Ibrahimuakawafukuzahawawote,akawapazawadi,nao wakaondokakwaIsakamwanawe,wakaemahalipopote walipopatamahalipakuishi

7Hawawotewakaendamlimaniupandewamashariki, wakajijengeamijisita,walimokaahataleo

8LakiniwanawaShebanaDedani,wanawaYokshani,na wanawao,hawakukaapamojananduguzaokatikamiji yao;baliwalisafirinakupigakambikatikanchinanyikani hataleo.

9NawanawaMidiani,mwanawaIbrahimu,wakaenda upandewamasharikiwanchiyaKushi,wakapatahuko bondekubwaupandewamashariki,wakakaahuko, wakajengamji,wakakaahumo,ndiyonchiyaMidianihata leo

10NaMidianiwakakaakatikamjialioujenga,yeyena wanawewatanonavyotevilivyokuwavyake

11NahayandiyomajinayawanawaMidiani,kwamajina yaokatikamijiyao,Efa,naEferi,naHanoki,naAbida,na Eldaa

12NawanawaEfawalikuwaMethaki,Meshari,Abina Zanua,nawanawaEferiwalikuwaEfroni,Suri,Alirunina Medini,nawanawaHanokiwalikuwaReueli,Rekemu, Azi,AlyoshubunaAladi

13NawanawaAbidawalikuwaKuru,Meludi,Keruri,na Molki;nawanawaEldaawalikuwaMikeri,naReba,na Malkiya,naGaboli;hayandiyomajinayaWamidianikwa jamaazao;nabaadayejamaazaWamidianizikaenea katikanchiyoteyaMidiani

14NahivindivyovizazivyaIshmaeli,mwanawa Ibrahimu,ambayeHajiri,mjakaziwaSara,alimzalia Ibrahimu

15IshmaeliakaoamkekutokanchiyaMisri,jinalake akiitwaRiba,yaaniMeriba.

16RibaakamzaliaIshmaeliNebayothi,naKedari,na Adbeeli,naMibsamu,naBossemathi,umbulao

17IshmaeliakamtupamkeweRiba,nayeakaondoka kwake,akarudiMisri,nyumbanikwababayake,akakaa huko,kwamaanaalikuwambayasanamachonipa Ishmaeli,namachonipababayakeIbrahimu.

18BaadayeIshmaeliakaoamkekutokanchiyaKanaani, jinalakeakiitwaMalkuthi;nayeakamzaliaNishma,na Duma,naMasa,naChadadi,naTema,naYeturi,na Nafishi,naKedma

19HaondiowanawaIshmaeli,nahayandiyomajinayao, wakuukuminawawilikwakabilazao;najamaaza Ishmaelibaadayezikaenea;Ishmaeliakawachukuawanawe namaliyotealiyokuwaameipata,pamojananafsiza nyumbayakenavyotevilivyokuwavyake,wakaenda kukaamahaliambapowangepatamahalipakuishi

20WakaondokawakakaakaribunajangwalaParani,na makaoyaoyalikuwakuanziaHavilahadiShuri,uliombele yaMisri,utakapoelekeaAshuru

21Ishmaelinawanawewakakaakatikanchihiyo,wakazaa watoto,wakazaanakuongezekasana

22NahayandiyomajinayawanawaNebayothi,mzaliwa wakwanzawaIshmaeli;Mend,Send,Mayoni;nawanawa KedariwalikuwaAlyoni,naKezemu,naHamadi,naEli.

23NawanawaAdbeeliwalikuwaHamadinaYabini;na wanawaMibsamuwalikuwaObadia,Ebedmelekina Yeushi;hawandiojamaazawanawaRiba,mkewe Ishmaeli

24NawanawaMishma,mwanawaIshmaeli,walikuwa Shamua,Zekarioni,naObedi;nawanawaDumawalikuwa Kesedi,Eli,Makmadi,naAmedi

25NawanawaMasawalikuwaMeloni,Mula,na Ebidadoni;nawanawaHadadiwalikuwaAzuri,Minzari,

naEbedmeleki;nawanawaTemawalikuwaSeiri,Sadoni, naYakoli.

26NawanawaYeturiwalikuwaMerithi,Yaishi,Alio,na Pakothi;nawanawaNafishiwalikuwaEbed-Tamedi, Abiyasafu,naMiri;nawanawaKedmawalikuwaKalip, Takti,naOmiri;haondiowanawaMalkuthi,mkewe Ishmaeli,kwajamaazao

27HaowotendiojamaazaIshmaelikwavizazivyao,nao walikaakatikanchiwalizojijengeamijihataleo

28NaRebekabintiBethueli,mkewaIsakamwanawa Ibrahimu,alikuwatasasikuhizo,hakuwanawatoto;Isaka akakaanababayakekatikanchiyaKanaani;naBwana alikuwapamojanaIsaka;naArfaksadi,mwanawaShemu, mwanawaNuhu,akafasikuhizo,katikamwakawa arobaininananewamaishayaIsaka,nasikuzoteambazo Arfaksadialiishizilikuwamiakamiannenathelathinina minane,akafa

SURAYA26

1NakatikamwakawahamsininatisawamaishayaIsaka mwanawaIbrahimu,Rebekamkewealikuwatasasiku hizo

2RebekaakamwambiaIsaka,Hakikanimesikia,bwana wangu,yakwambaSaramamayakoalikuwatasasikuzake, hataBwanawanguIbrahimu,babayako,alipomwombea, nayeakapatamimba

3Basisasasimama,umwombeMungunayeatasikia maombiyako,nakutukumbukakwarehemazake

4IsakaakamjibuRebekamkewe,akisema,Ibrahimu ameniombakwaMunguaniongezeeuzaowake,basisasa utasahuulazimaututokeekutokakwako

5Rebekaakamwambia,Lakinisasainukawewenawe uombe,iliBwanaasikiemaombiyako,anipewatoto.Isaka akasikilizamanenoyamkewe,Isakanamkewe wakaondoka,wakaendanchiyaMoriailikuombahukona kumtafutaBwana,naowalipofikamahalipale,Isaka akasimama,akamwombaBwanakwaajiliyamkewe, maanaalikuwatasa

6Isakaakasema,EeBwana,Munguwambingunanchi, weweuliyeijazaduniakwawemanarehemazako,wewe uliyemtoababayangukatikanyumbayababayakena katikamahalipakepakuzaliwa,ukamletakatikanchihii, ukamwambia,Nitawapauzaowakonchihii;nawe ukamwahidi,ukamwambia,Nitauzidishauzaowakokama nyotazambinguni,nakamamchangawabahari;sasana yathibitishwemanenoyakouliyomwambiababayangu 7KwamaanawewendiweBwana,Munguwetu,macho yetuyanakuelekeawewe,utupeuzaowawanadamu,kama ulivyotuahidi;kwamaanawewendiweBwana,Mungu wetu,namachoyetuyanakuelekeawewepekeyako

8BwanaakasikiamaombiyaIsaka,mwanawaIbrahimu, nayeBwanaakakubalikusihikwake,naRebekamkewe akapatamimba

9Naikawabaadayamiezisabahivi,watotohao wakashindanatumbonimwake,nayeakaumiasanahata akachokakwaajiliyao,akawaambiawanawakewote waliokuwakatikanchihiyowakatihuo,Je,jambokama hililimewapataninyikamalilivyonipatamimi? Wakamwambia,Hapana.

10Akawaambia,Kwanininikopekeyangukatikahilikati yawanawakewotewaliokuwaduniani?Akaendanchiya MoriakumtafutaBwanakwasababuhii;akaendakwa ShemunaEberimwanawekuwaulizakuhusujambohili, nakwambawamtafuteBwanakatikajambohilikumhusu.

11NapiaalimwombaIbrahimuamtafutenakumuuliza Bwanakuhusuyoteyaliyompata

12WotewakamwulizaBwanakuhusujambohilo,nao wakamleteanenokutokakwaBwana,wakamwambia, Watotowawiliwakotumbonimwako,namataifamawili yatatokakwao;nataifamojalitakuwananguvukuliko lingine,nakubwalitamtumikiamdogo

13Ikawasikuzakezakuzaazilipotimia,akapigamagoti, natazama,walikuwamomapachatumbonimwake,kama Bwanaalivyomwambia

14Wakwanzaakatokaakiwamwekundumwilimzima kamavazilamanyoya,nawatuwotewanchiwakamwita jinalakeEsau,wakisema,Huyualiumbwatangutumboni 15Baadayeakajanduguyake,namkonowakeukamshika Esaukisigino;kwahiyowakamwitajinalakeYakobo 16Isaka,mwanawaIbrahimu,alikuwanaumriwamiaka sitinialipowazaa.

17Wavulanahaowakakuahadiumriwamiakakumina tano,naowakajamiongonimwajamiiyawanadamuEsau alikuwamtumjanjanamdanganyifu,namwindajistadi porini,naYakoboalikuwamtumkamilifunamwenye busara,akiishikatikamahema,akichungakondoona kujifunzamaagizoyaBwananamaagizoyababayakena mamayake

18IsakanawanawanyumbayakewakakaanaIbrahimu babayakekatikanchiyaKanaani,kamaMungu alivyowaagiza

19IshmaelimwanawaIbrahimuakaendapamojana watotowakenamalizaozote,wakarudihukompakanchi yaHavila,wakakaahuko

20NawatotowotewamasuriawaIbrahimuwakaenda kukaakatikanchiyamashariki,kwamaanaIbrahimu alikuwaamewafukuzakutokakwamwanawe,nakuwapa zawadi,naowakaendazao

21IbrahimuakampaIsakamwanaweyotealiyokuwanayo, napiaakampahazinazakezote

22Akamwamuruakisema,Hujuinakuelewakwamba BwanandiyeMungumbinguninaduniani,walahakuna mwingineilayeye?

23Nayendiyealiyenitoakatikanyumbayababayangu,na katikamahalipangupakuzaliwa,nakuniparahazote duniani;aliyeniokoanashaurilawaovu,kwamaana nilimtumainiyeye.

24Akaniletamahalihapa,akaniokoakutokaUruKasdimu; akaniambia,Nitawapauzaowakonchihizizote,nao watazirithiwatakapozishikaamrizangu,amrizangu,na hukumuzangunilizokuamuru,naambazonitawaamuru.

25Sasamwanangu,sikilizasautiyangu,uzishikeamriza Bwana,Munguwako,nilizokuamuru;usigeukekutokanjia iliyosawa,kwendakuumewalakushoto,iliiweheri kwakonawatotowakobaadayakomilele

26NakumbukenimatendoyaajabuyaBwana,nafadhili zakealizotutendea,kwakutuokoanamikonoyaaduizetu, naBwana,Munguwetu,akawatiamikononimwetu;basi sasashikayoteniliyokuamuru,walausigeukembalina

amrizaMunguwako,walausimtumikiemtumwingine badalayake,iliiweherikwakonauzaowakobaadayako.

27Naweuwafundishewatotowakonauzaowakomaagizo yaBwananaamrizake,nauwafundishenjiailiyonyooka watakayoiendea,iliiwevizurikwaomilele.

28Isakaakamjibubabayake,akamwambia,Nitafanyayale ambayoBwanawanguameamuru,walasitaachamaagizo yaBwanaMunguwangu,nitashikayotealiyoniamuru;na IbrahimuakambarikiIsakamwanawe,napiawatotowake; naIbrahimuakamfundishaYakobomafundishoyaBwana nanjiazake

29WakatihuoAbrahamualikufa,katikamwakawakumi natanowamaishayaYakobonaEsau,wanawaIsaka. SikuzotezaAbrahamuzilikuwamiakamiamojanasabini namitano,nayeakafa,akakusanywakwawatuwakekatika uzeemwema,mzeenamwenyekushibasiku.Isakana Ishmaeliwanawewakamzika

30NawenyejiwaKanaaniwaliposikiakwambaIbrahimu amekufa,wotewalikujapamojanawafalmewao,na wakuuwao,nawatuwaowotekumzikaIbrahimu

31NawenyejiwotewanchiyaHarani,najamaazoteza nyumbayaIbrahimu,nawakuuwote,nawanawa Ibrahimukwamasuria,wotewakajawaliposikiahabariza kifochaIbrahimu,naowakamlipaIbrahimuwema, wakamfarijiIsakamwanawe,wakamzikaIbrahimukatika pangoalilolinunuakwaEfroniMhiti,nawanawe,liwe milkiyakuzikia

32NawenyejiwotewaKanaani,nawotewaliomjua Ibrahimu,wakamliliaIbrahimumwakamzima,wanaume nawanawakewakamlilia

33Watotowotewadogo,nawenyejiwotewanchi wakamliliaIbrahimu,kwamaanaIbrahimualikuwa mwemakwaowote,nakwasababualikuwamnyofumbele zaMungunawanadamu.

34WalahakutokeamtualiyemchaMungukamaIbrahimu, kwanialikuwaamemchaMunguwaketanguujanawake, naalikuwaamemtumikiaBwana,naalikuwaameenda katikanjiazakezotewakatiwamaishayake,tanguutoto wakehadisikuyakufakwake

35NayeBwanaalikuwapamojanaye,akamwokoakutoka kwashaurilaNimrodinawatuwake,naalipopiganavita nawafalmewannewaElamu,aliwashinda

36Naakawaletawatotowotewaduniakwenyeutumishi waMungu,naakawafundishanjiazaBwana,na kuwafahamishakumjuaBwana

37Akatengenezakichakanakupandashambalamizabibu humo,naalikuwaameandaanyamanakinywajikilamara hemanimwakekwawalewaliopitakatikanchihiyo,ili wawezekujishibishanyumbanimwake

38BwanaMunguakaikomboaduniayotekwaajiliya Abrahamu

39NailikuwabaadayakifochaIbrahimu,Mungu akambarikiIsakamwanawenawanawe,nayeBwana akawapamojanaIsakakamaalivyokuwapamojana Ibrahimubabayake,kwamaanaIsakaalizishikaamrizote zaBwanakamaIbrahimubabayakealivyomwamuru; hakugeukaupandewakuumewalawakushotokutokanjia yakuliaambayobabayakealimwamuru

SURAYA27

1Wakatihuo,baadayakifochaAbrahamu,Esaualikuwa akiendashambanimarakwamarakuwinda.

2NaNimrodi,mfalmewaBabeli,ambayealikuwa Amrafeli,piaalikuwaakiendamarakwamaranawatu wakehodarikuwindamashambani,nakutembeanawatu wakewakatiwabaridiyamchana

3NimrodialikuwaakimtazamaEsausikuzote,kwasababu wivuulikuwaumetokeamoyonimwaNimrodidhidiya Esausikuzote

4SikumojaEsaualiendashambanikuwinda,akamkuta Nimrodiakitembeajangwanipamojanawatuwakewawili

5Namashujaawakewotenawatuwakewalikuwapamoja nayejangwani,lakiniwaliondokambalinaye,wakamfuata pandetofautiilikuwinda,EsauakajifichakwaNimrodi, nayeakamviziajangwani

6NaNimrodinawatuwakewaliokuwapamojanaye hawakumjua,naNimrodinawatuwakemaranyingi walitembeashambaniwakatiwabaridiyamchana,na kujuawapiwatuwakewalikuwawakiwindashambani.

7Nimrodinawatuwakewawiliwalifikamahali walipokuwa,Esaughaflaakatokakwenyemafichoyake, akauchomoaupangawake,akakimbiakwaharakahadi kwaNimrodi,akamkatakichwa

8Esauakapiganavitavikalinawalewatuwawili waliokuwapamojanaNimrodi,nawalipomwita,Esau akawageukianakuwauakwaupangawake

9NawatuwotehodariwaNimrodi,waliomwachaaende nyikani,walisikiakiliohichokwambali,nawalijuasauti zawatuhaowawili,naowakakimbiailikujuachanzo chake,walipomkutamfalmewaonawatuwawili waliokuwanayewamelalanyikaniwamekufa.

10EsaualipowaonamashujaawaNimrodiwakijakwa mbali,akakimbia,akatoroka;naEsauakachukuamavaziya thamaniyaNimrodi,ambayobabayakeNimrodialikuwa amempaNimrodi,ambayoNimrodialiyatumiakushinda nchiyote,akakimbianakuyafichanyumbanikwake

11Esauakachukuamavazihayonakukimbiliamjinikwa sababuyawatuwaNimrodi,akafikanyumbanikwababa yakeakiwaamechokanaamechokakutokananamapigano, nayealikuwatayarikufakwahuzunialipomkaribiakaka yakeYakobonakuketimbeleyake

12AkamwambiaYakobonduguye,Tazama,miminitakufa leo,nakwaninibasiniitakehakiyamzaliwawakwanza?

YakoboakatendakwabusarakwaEsaukatikajambohili, EsauakamuuzaYakobohakiyakeyamzaliwawakwanza, kwamaanandivyoilivyoletwanaBwana.

13NasehemuyaEsaukatikapangolashambalaMakpela, ambaloIbrahimualikuwaamenunuakwawanawaHethi, liwemilkiyakeyakuzikia,EsaunayeakaiuzakwaYakobo; nayeYakoboakanunuayotehayakutokakwaEsaundugu yakekwathamaniiliyotolewa

14NaYakoboaliandikahayayotekatikakitabu,na akashuhudiavivyohivyokwamashahidi,naakakifunga, nakitabukikabakimikononimwaYakobo

15NaNimrodi,mwanawaKushi,alipokufa,watuwake walimchukua,wakamletakwamshangao,wakamzikamjini mwake,nasikuzotealizoishiNimrodizilikuwamiakamia mbilinakuminatano,akafa

16NasikuambazoNimrodialitawalajuuyawatuwanchi zilikuwamiakamiamojanathemanininamitano;na NimrodiakafakwaupangawaEsaukwaaibunadharau,

nauzaowaIbrahimuukasababishakifochakekama alivyoonakatikandotoyake.

17NawakatiwakifochaNimrodiufalmewake uligawanyikakatikamgawanyikomwingi,nasehemuzote ambazoNimrodialitawalazilirejeshwakwawafalme husikawanchi,ambaowalizipatatenabaadayakifocha Nimrodi,nawatuwotewanyumbayaNimrodikwamuda mrefuwalikuwawatumwawawafalmewenginewotewa nchi

SURAYA28

1Ikawasikuhizo,baadayakufakwakeIbrahimu,mwaka huoBwanaakaletanjaakalikatikanchiNanjaailipokuwa kalikatikanchiyaKanaani,Isakaakaondoka,ashukeMisri kwasababuyanjaa,kamaIbrahimubabayakealivyofanya.

2BwanaakamtokeaIsakausikuule,akamwambia, UsishukekwendaMisri;ondoka,uendeGerarikwa Abimeleki,mfalmewaWafilisti,ukaehukohatanjaa itakapokoma

3Isakaakaondoka,akaendaGerari,kamaBwana alivyomwamuru;akakaahukomwakamzima.

4IsakaalipofikaGerari,watuwanchihiyowaliona kwambaRebekamkewenimzuriwauso,nawatuwa GerariwakamwulizaIsakakuhusumkewe,nayeakasema, Huyunidadayangu,maanaaliogopakusemakwambani mkewe,watuwanchihiyowasijewakamwuakwaajili yake.

5WakuuwaAbimelekiwakaendawakamsifumwanamke huyokwamfalme,lakinihakuwajibu,walahakusikiliza manenoyao.

6LakinialiposikiawakisemakwambaIsakaalimtangaza kuwadadayake,mfalmeakawekasirihiimoyonimwake 7Isakaalipokuwaamebakinchinikwamiezimitatu, Abimelekialichunguliadirishani,akaonaIsakaakichezana Rebekamkewe,maanaIsakaalikuwaakikaakatika nyumbayanjeyamfalme,hatanyumbayaIsakailikuwa mbeleyanyumbayamfalme

8MfalmeakamwambiaIsaka,Umetutendeanini,ukisema kuhusumkeo,Huyunidadayangu?Ingekuwarahisije mmojawawatuwakuukulalanaye,naweungetuleteahatia?

9IsakaakamwambiaAbimeleki,Kwasababuniliogopa nisijenikafakwaajiliyamkewangu,kwahiyonilisema, Huyunidadayangu

10WakatihuoAbimelekiakawaamuruwakuuwakewote nawatumashuhuri,naowakamchukuaIsakanaRebeka mkewe,wakawaletambeleyamfalme

11Mfalmeakaamuruwawavikemavaziyakifalme,na kuwaendeshawaendeshebarabaranimjini,nakutangaza mbeleyaokotenchini,wakisema,Huyundiyemtu,na huyundiyemkewe;yeyoteatakayemgusamtuhuyuau mkewehakikaatakufa.Isakaakarudinamkewenyumbani kwamfalme,nayeBwanaalikuwapamojanaIsaka,naye akaendeleakuwamkuu,walahakupungukiwanakitu

12BwanaakamjaliaIsakakupatakibalimachonipa Abimeleki,namachoniparaiawakewote,nayeAbimeleki akamtendeaIsakamema;kwamaanaAbimeleki alikumbukakiaponaaganolililokuwakatiyababayakena Ibrahimu

13AbimelekiakamwambiaIsaka,Tazama,duniayoteiko mbeleyako;kaapopoteunapoonavemamachonipako,

hatautakaporudikatikanchiyako;Abimelekiakampa Isakamashamba,namizabibu,nasehemuborayanchiya Gerari,iliapande,nakuvuna,nakulamazaoyaardhi,hata sikuzanjaazipite.

14Isakaakapandambegukatikanchiile,akapatamaramia mwakauleule,Bwanaakambariki

15Mtuhuyoakazidikuwamkuu,akawanamilkiya kondoonang'ombenawatumishiwengi.

16Sikuzanjaazilipokwisha,BwanaakamtokeaIsaka, akamwambia,Ondoka,tokahapa,urudinchiyako,mpaka nchiyaKanaani;Isakaakaondoka,akarudiHebroni,iliyo katikanchiyaKanaani,yeyenavyotealivyonavyo,kama Bwanaalivyomwamuru.

17Baadayahayo,Shelaki,mwanawaArfaksadi,akafa mwakahuo,ambaonimwakawakuminananewamaisha yaYakobonaEsau;nasikuzotezaShelakializoishi zilikuwamiakamiannenathelathininamitatu,akafa 18WakatihuoIsakaalimtumamwanawemdogoYakobo nyumbanikwaShemunaEberi,nayeakajifunzamaagizo yaBwana,naYakoboakakaanyumbanikwaShemuna Eberikwamiakathelathininamiwili,naEsaunduguyake hakwenda,kwamaanahakutakakwenda,nayealikaa nyumbanikwababayakekatikanchiyaKanaani

19Esaualikuwaakiwindakilamaramashambaniilikuleta nyumbanikilealichowezakupata,Esaunayealifanya hivyosikuzote

20Esaualikuwamtumjanjanamdanganyifu,mtu aliyewindamioyoyawanadamunakuwaficha,naEsau alikuwamtushujaashambani,nabaadayamudaakaenda kuwindakamakawaida;akafikampakashambalaSeiri, yaaniEdomu.

21AkakaakatikanchiyaSeiriakiwindashambanimwaka mmojanamieziminne

22EsauakamwonabintiwamtummojaMkanaanikatika nchiyaSeiri,jinalakeakiitwaYehudithi,bintiwaBeeri, mwanawaEferi,wajamaazaWahethi,mwanawa Kanaani.

23EsauakamchukuaRahelikuwamkewake,naye akaingiakwakeEsaualikuwanaumriwamiakaarobaini alipomchukua,akamletaHebroni,nchiyamakaziyababa yake,akakaahuko

24Ikawasikuhizo,katikamwakawamianakumiwa maishayaIsaka,yaani,katikamwakawahamsiniwa maishayaYakobo,mwakahuoShemumwanawaNuhu akafa;Shemualikuwanaumriwamiakamiasitaalipokufa

25NaShemualipofarikiYakoboalirudikwababayake hukoHebroni,katikanchiyaKanaani

26KatikamwakawahamsininasitawamaishayaYakobo, watuwakajakutokaHarani,naRebekaakaambiwahabari zaLabani,mwanawaBethueli,kakayake

27KwamaanamkewaLabanialikuwatasasikuhizo, hakuzaawatoto,walawajakaziwakewotehawakumzalia.

28KishaBwanaakamkumbukaAdina,mkewaLabani, nayeakapatamimba,akazaabintimapacha;Labani akawaitabintizakemajina,jinalamkubwaLea,najinala mdogoRaheli

29NaowatuwakajanakumwambiaRebekamambohaya, naRebekaakafurahisanakwambaBwanaalikuwa amemtembeleakakayakenakwambaalikuwaamepata watoto.

SURAYA29

1IsakamwanawaIbrahimualikuwamzeenamkongwe, namachoyakeyalikuwamazitokwasababuyauzee, yalikuwayamefifia,asiwezekuona.

2WakatihuoIsakaakamwitaEsaumwanawe, akamwambia,Tafadhali,chukuasilahazako,podolakona upindewako,ondoka,uendeporini,ukanipikiemawindo, ukanipikiechakulakitamu,uniletee;nipatekula,ili nikubarikikablayakufakwangu,kwakuwamimisasani mzeenamwenyemvi

3Esauakafanyahivyo;akachukuasilahayake,akaendanje porinikuwindamawindo,kamakawaida,iliamleteebaba yakekamaalivyomwagiza,iliapatekumbariki

4RebekaakasikiamanenoyoteambayoIsakaalimwambia Esau,akaharakishakumwitaYakobomwanawe,akisema, HivindivyobabayakoalivyomwambiaEsaunduguyako, naminimesikiahivi;basisasafanyaharaka nitakavyokuambia.

5Ondoka,tafadhali,uendekundini,unileteewana-mbuzi wawiliwazuri,naminitaletachakulakitamukwababa yako;naweumleteechakulakitamualekablanduguyako hajatokakwenyekundi,ilibabayakoakubariki

6Yakoboakafanyaharakakamamamayake alivyomwagiza,akatengenezachakulakitamu,akakileta mbeleyababayakekablaEsauhajarudikutokakwenye safariyake

7IsakaakamwambiaYakobo,“Weweninani,mwanangu?” Akasema,“MiminimzaliwawakowakwanzaEsau NimefanyakamaulivyoniamuruSasaamka,ulemawindo yangu,ilirohoyakoinibarikikamaulivyoniambia.”

8Isakaakainuka,akala,akanywa,moyowakeukafarijika, akambarikiYakobo,nayeYakoboakaondokakwababa yake;namaraIsakaalipombarikiYakobo,naye alipoondokakwake,tazama,Esauakajakutokakuwinda kwakekutokanyikani,nayeakatengenezachakulakitamu, akamleteababayake,alenakumbariki.

9IsakaakamwambiaEsau,Nanialiyewindamawindo akanileteakablahujaja,naminikambariki?Esauakajuaya kuwaYakobo,nduguye,ndiyealiyefanyahivi,hasiraya EsauikawakajuuyaYakobo,nduguye,kwakuwa amemtendeahivi

10Esauakasema,Je!SindiyomaanaanaitwaYakobo? Maanaamenidanganyamarambili,alichukuahakiyangu yamzaliwawakwanza,nasasaamechukuabarakayangu; Esauakaliasana;IsakaaliposikiasautiyaEsaumwanawe akilia,IsakaakamwambiaEsau,Nifanyenini,mwanangu, nduguyakoalikujakwahilaakachukuabarakayako;Esau akamchukiaYakobonduguyakekwasababuyabaraka aliyopewanababayake,hasirayakeikawakajuuyakesana 11YakoboakamwogopasanaEsaunduguyake, akaondokaakakimbilianyumbanikwaEberimwanawa Shemu,akajifichahukokwaajiliyanduguyake,na Yakoboalikuwanaumriwamiakasitininamitatu alipotokakatikanchiyaKanaanikutokaHebroni,na YakoboakafichwakatikanyumbayaEberimiakakumina minnekwaajiliyaEsaunduguyake,nahukoakaendelea kujifunzanjiazaBwananaamrizake

12EsaualipoonayakwambaYakoboamekimbiana kumkimbia,nayakwambaYakoboamepokeabarakakwa hila,Esauakahuzunikasana,nayepiaakawanahuzuni

kwababayakenamamayake;nayeakaondoka, akamchukuamkewe,akaendazakekwababayakena mamayake,mpakanchiyaSeiri,akakaahuko;Esau akaonahukomwanamkemmojamiongonimwabintiza Hethi,jinalakeBossemathi,bintiEloniMhiti,akamchukua kuwamkepamojanamkewakewakwanza,Esau akamwitajinalakeAda,akisemabarakailikuwaimempita wakatihuo.

13EsauakakaakatikanchiyaSeirimiezisitabila kuwaonababayakenamamayakeBaadayeEsau akawachukuawakezake,akaondoka,akarudinchiya Kanaani;Esauakawawekawakezakewawilikatika nyumbayababayakehukoHebroni.

14NaowakezaEsauwakawasumbuanakuwakasirisha IsakanaRebekakwamatendoyao,kwamaana hawakuendakatikanjiazaBwana,baliwalitumikia miunguyababayaoyamitinamawekamababayao alivyowafundisha,naowalikuwawaovuzaidikulikobaba yao.

15Naowakaendakulingananatamaambayazamioyoyao, wakatoadhabihunakuteketezauvumbakwaMabaali,na IsakanaRebekawakawachoka.

16Rebekaakasema,Nimechokanamaishayangukwa sababuyabintizaHethi;YakoboakioabintizaHethi, kamahawawaliomiongonimwabintizanchi,maisha yatanifaanini?

17SikuhizoAdamkeweEsauakapatamimba,akamzalia mwana;EsauakamwitajinalakeElifazi,yulemwana aliyezaliwa;Esaualikuwanaumriwamiakasitinina mitanoalipomzaa

18NaIshmaelimwanawaIbrahimuakafasikuhizo,katika mwakawasitininannewamaishayaYakobo,nasikuzote ambazoIshmaelialiishizilikuwamiakamiamojana thelathininasaba,nayeakafa.

19IsakaaliposikiakwambaIshmaeliamekufa,alimlilia, nayeIsakaakamliliakwasikunyingi

20IkawamwishowamiakakuminaminneyaYakobo kukaanyumbanimwaEberi,Yakoboakatamanikuwaona babayakenamamayake,nayeYakoboakafikanyumbani kwababayakenamamayakehukoHebroni,naEsau alikuwaamesahausikuhizokileYakoboalichomtendea kwakupokeabarakakutokakwakesikuhizo

21EsaualipomwonaYakoboakijakwababayakena mamayake,alikumbukakileYakoboalichomtendea,naye akamkasirikiasana,akatakakumuua

22Isaka,mwanawaIbrahimu,alikuwamzeenamzeewa sikuEsauakasema,Sasasikuzakezakufazinakaribia,na atakapokufanitamwuanduguyanguYakobo.

23Rebekaalipoambiwahaya,akafanyaharakaakatuma ujumbe,akamwitaYakobo,mwanawe,akamwambia, Ondoka,ukimbilieHaranikwaLabani,nduguyangu,ukae hukokwamuda,hatahasirayanduguyakoitakapokuwa imekupungukia,ndipoutakaporudi

24IsakaakamwitaYakobo,akamwambia,Usitwaemke katikabintizaKanaani,kwamaanandivyoalivyotuagiza babayetuIbrahimu,kamanenolaBwanaalilomwamuru, akisema,Nitawapauzaowakonchihii;ikiwawatotowako watalishikaaganolangunililolifanyanawe,ndipomimi naminitawatimiziawatotowakohayoniliyokuambia,wala sitawaacha.

25Basisasamwanangu,sikilizasautiyangu,kwayote nitakayokuamuru,walausijitwaliemkemiongonimwa bintizaKanaani;ondoka,uendeHarani,nyumbanikwa Bethuelibabayamamayako,ukajitwaliemkekutokahuko katikabintizaLabani,nduguyamamayako.

26KwahiyojihadhariusijeukamsahauBwana,Mungu wako,nanjiazakezotekatikanchiunayoiendea, ukajipatanishanawatuwanchihiyo,ukafuataubatili, ukamwachaBwana,Munguwako

27Lakiniutakapofikakatikanchihiyo,mkamtumikie Bwanahuko,msigeukeupandewakuumewalawakushoto, mkaachanjianiliyowaamurunamliyojifunza

28NaMwenyeziMunguakupekibalimachonipawatuwa dunia,upatekuoahukomkekwachaguolako;mtumwema namnyofukatikanjiazaBwana

29MunguakupewewenauzaowakobarakayaIbrahimu babayako,akuzidishenakukuongeza,naweuwewingiwa watukatikanchiuiendeayo,nayeMunguakurudishekatika nchihii,nchiyamakaziyababayako,pamojanawatoto nautajirimwingi,kwafurahanaraha

30IsakaalipomalizakumwagizaYakobonakumbariki, akampazawadinyingi,pamojanafedhanadhahabu, akamruhusuaendezake;Yakoboakawasikilizababayake namamayake,akawabusu,akaondoka,akaendaPadanaramu;nayeYakoboalikuwanaumriwamiakasabinina sabaalipotokanchiyaKanaanikutokaBeer-sheba

31YakoboalipokwendaHarani,EsauakamwitaElifazi mwanawe,akamwambiakwasiri,akisema,Haraka,chukua upangawakomkononimwako,umfuatieYakobo,pita mbeleyakenjiani,umwotee,ukamwuekwaupangawako katikamlimammojawapo,ukachukuevyotealivyonavyo, urudi

32NaElifazi,mwanawaEsau,alikuwamtuhodarina stadiwakupigaupinde,kamababayakealivyomfundisha; nayealikuwamwindajimashuhuriporini,namtushujaa 33Elifaziakafanyakamababayakealivyomwamuru Elifaziwakatihuoalikuwanaumriwamiakakumina mitatuElifaziakaondoka,akaenda,akawachukuandugu kumiwamamayake,akamfuataYakobo

34AkamfuataYakobokwaukaribu,akamviziakatika mpakawanchiyaKanaanimkabalanamjiwaShekemu 35YakoboakamwonaElifazinawatuwakewakimfuata, naYakoboakasimamatulimahalialipokuwaakienda,ili ajuenininimaanayake,maanahakujuanenohilo;Elifazi akauchomoaupangawake,akasongambele,yeyenawatu wake,kumwendeaYakobo;Yakoboakawaambia,Mna nininanyi,hatammekujahapa,namaanayake mnayowafuatiakwapangazenu?

36ElifaziakamkaribiaYakobo,nayeakajibu, akamwambia,Hivindivyobabayangualivyoniamuru,na sasasitaachamaagizoaliyonipababayangu;naYakobo alipoonakwambaEsauamezungumzanaElifaziiliatumie nguvu,Yakoboakakaribia,akamsihiElifazinawatuwake, akimwambia,

37Tazamayoteniliyonayonaambayobabayanguna mamayanguwamenipa,wanayoyachukuanakuondoka kwangu,walahawaniui,najambohilinalihesabiwekwako kuwanihaki

38BwanaakamfanyaYakoboapatekibalimachonipa ElifazimwanawaEsau,nawatuwake,naowakaisikiliza sautiyaYakobo,walahawakumwua;basiElifazinawatu

wakewakachukuamaliyoteyaYakobo,pamojanafedha nadhahabualiyoletakutokaBeer-sheba;hawakumwachia chochote

39BasiElifazinawatuwakewakaondoka,wakarudikwa EsauhukoBeer-sheba,wakamwambiayoteyaliyowapata kwaYakobo,wakampayotewaliyoyachukuakutokakwa Yakobo

40EsauakamkasirikiaElifazimwanawe,nawatuwake waliokuwapamojanaye,kwasababuhawakumwua Yakobo

41WakamjibuEsau,KwasababuYakoboalitusihikatika jambohilitusimwue,hurumayetuilimjia,nasitukachukua maliyakeyotetukakuletea;Esauakachukuafedhana dhahabuyoteambayoElifazialikuwaamemnyang'anya Yakobo,akaiwekanyumbanimwake

42WakatihuoEsaualipoonakwambaIsakaamembariki Yakobonakumwamuru,akisema,Usitwaemkekatika bintizaKanaani,nayakuwabintizaKanaaniwalikuwa wabayamachonipaIsakanaRebeka, 43KishaakaendanyumbanikwaIshmaelimjombawake, napamojanawakezakewakubwa,alimchukuaMaklathi bintiIshmaeli,dadayakeNebayothi,kuwamkewake.

SURAYA30

1YakoboakatokaakaendaHarani,akafikamlimaMoria, akakaahukousikukuchakaribunamjiwaLuzu;Bwana akamtokeaYakobohukousikuule,akamwambia,Mimini Bwana,MunguwaIbrahimu,naMunguwaIsakababa yako;nchiuilalayonitakupawewenauzaowako

2Namitazama,miminipopamojanawe,naminitakulinda kilauendako,naminitauzidishauzaowakokamanyotaza Mbinguni,naminitawaangushaaduizakowotembeleyako; naowatakapopigananawehawatakushinda;nami nitakurudishatenakatikanchihiikwafuraha,pamojana watoto,nautajirimwingi

3Yakoboakaamkakutokausingizini,akafurahisanakwa ajiliyamaonoaliyoyaona;akapaitamahalihapoBetheli

4Yakoboakaondokamahalihapokwafurahakubwa,na alipotembeamiguuyakeilimpendezakwafuraha, akaondokahukohadinchiyawanawaMashariki,akarudi Harani,akakaakaribunakisimachamchungaji

5HukoakakutawatuwakitokaHaranikulishamakundi yao,nayeYakoboakawauliza,naowakasema,Sisi tunatokaHarani

6Akawaambia,Je,mnamjuaLabani,mwanawaNahori? Wakasema,Tunamjua,natazama,bintiyakeRaheli anakujakuchungakundilababayake.

7Alipokuwabadoanasemanao,Raheli,bintiLabani,akaja kuchungakondoozababayake,kwamaanaalikuwa mchungaji

8YakoboalipomwonaRaheli,bintiLabani,nduguwa mamayake,alikimbiaakambusu,akapazasautiyake, akalia

9YakoboakamwambiaRahelikwambayeyenimwanawa Rebeka,dadayababayake,naRaheliakakimbiana kumwambiababayake,nayeYakoboakaendeleakuliakwa sababuhakuwanakituchakuletanyumbanikwaLabani

10LabanialiposikiakwambaYakobo,mwanawadada yake,amekuja,alikimbia,akambusu,akamkumbatia, akamletanyumbani,akampamkate,nayeakala

11YakoboakamwelezaLabanimamboambayoEsau nduguyakealimtendea,najinsiElifazimwanawe alivyomtendeanjiani

12YakoboakakaanyumbanikwaLabanimwezimmoja, nayeYakoboakalanakunywanyumbanikwaLabani. LabaniakamwambiaYakobo,Niambiemshaharawako utakuwanini,kwamaanawawezajekunitumikiabure?

13Labanihakuwanawana,ilabintitu,nawakezake wenginenawajakaziwakewalikuwabadotasasikuhizo; nahayandiyomajinayabintizaLabanialiomzaliamkewe Adina;jinalamkubwalilikuwaLea,najinalamdogo lilikuwaRaheli;naLeaalikuwanamacholaini,lakini Rahelialikuwamzurinamzuri,naYakoboalimpenda.

14YakoboakamwambiaLabani,Nitakutumikiamiaka sabakwaajiliyaRaheli,bintiyakomdogo;Labani akakubali,nayeYakoboakamtumikiaLabanimiakasaba kwaajiliyaRaheli,bintiyake

15IkawamwakawapiliwaYakobokukaaHarani,yaani, mwakawasabininatisawamaishayakeYakobo,mwaka huohuoEberimwanawaShemuakafa,alikuwanaumri wamiakamiannenasitininaminnealipokufa

16YakoboaliposikiakwambaEberiamekufa,alihuzunika sana,akaombolezanakumliliakwasikunyingi

17IkawamwakawatatuwaYakobokukaaHarani, Bosmathi,bintiIshmaeli,mkeweEsau,akamzaliamwana; EsauakamwitajinalakeReueli

18NakatikamwakawannewaYakobokukaanyumbani kwaLabani,BwanaalimtembeleaLabanina akamkumbukakwaajiliyaYakobo,nawanawakazaliwa kwake,namzaliwawakewakwanzaalikuwaBeori,wa pilialikuwaAlibu,nawatatualikuwaKorashi.

19BwanaakampaLabaniutajirinaheshima,wananabinti, nayeakaongezekasanakwaajiliyaYakobo

20SikuhizoYakoboalimtumikiaLabanikatikakilakazi, nyumbaninashambani,nabarakayaBwanaikawakatika yotealiyokuwanayoLabaninyumbaninashambani

21Mnamomwakawatano,Yehudithi,bintiBeeri,mkewe Esau,akafakatikanchiyaKanaani,nayehakuwanawana ilabintitu

22NahayandiyomajinayabintizakealiomzaliaEsau; jinalamkubwaniMarzithi,najinalamdogoniPuithi 23BaadayakifochaYehudithi,Esauakaondokaakaenda Seirikuwindashambani,kamakawaidayake.Esauakaishi katikanchiyaSeirikwamudamrefu

24IkawamwakawasitaEsauakaoa,pamojanawakeze wengine,Ahlibama,bintiZebeoni,Mhivi;Esauakamleta katikanchiyaKanaani

25Ahibamaakapatamimba,akamzaliaEsauwanawatatu, Yeushi,naYaalani,naKora

26Sikuhizo,katikanchiyaKanaani,palikuwanaugomvi katiyawachungajiwaEsaunawachungajiwawenyejiwa nchiyaKanaani,kwasababumifugonamalizaEsau zilikuwanyingisanakwakekukaakatikanchiyaKanaani, katikanyumbayababayake,nanchiyaKanaani haikuwezakumchukuakwasababuyamifugoyake

27Esaualipoonakwambaugomviwakenawenyejiwa nchiyaKanaaniumeongezeka,akaondoka,akawachukua wakezake,nawanawe,nabintizake,nayotealiyokuwa nayo,nawanyamaaliokuwanao,namaliyakeyote aliyokuwaameyapatakatikanchiyaKanaani,akaondoka

kwawenyejiwanchihiyo,akaendanchiyaSeiri;Esauna wotewaliokuwawakeakakaakatikanchiyaSeiri. 28LakinimarakwamaraEsaualikuwaakiendakuwaona babayakenamamayakekatikanchiyaKanaani,Esau akaoanaWahori,akawapabintizakewanawaSeiri,Mhori. 29AkampabintiyakemkubwaMarzithiAna,mwanawa Zebeoni,nduguwamkewe,naPuithiakampaAzari, mwanawaBilhani,Mhori;Esauakakaamlimani,yeyena wanawe,wakazaanakuongezeka

SURAYA31

1IkawamwakawasabautumishiwaYakoboaliokuwa akimtumikiaLabaniulikamilika,Yakoboakamwambia Labani,Nipemkewangu,maanasikuzautumishiwangu zimetimia.Labaniakafanyahivyo,naoLabaninaYakobo wakawakusanyawatuwotewamahalipale,wakafanya karamu

2IkawajioniLabaniakajanyumbani,nabaadayeYakobo akajahukopamojanawatuwakaramu,naLabaniakazima taazotezilizokuwamondaniyanyumba

3YakoboakamwambiaLabani,Kwaniniunatutendeahivi? Labaniakajibu,Hivindivyoilivyodesturiyetukatikanchi hii

4BaadayeLabaniakamchukuaLeabintiyake,akamleta kwaYakobo,nayeakamwendea,lakiniYakobohakujua kwambayeyeniLea

5LabaniakampabintiyakeLea,mjakaziwakeZilpa,awe mjakaziwake

6NawatuwotekwenyekaramuwalijuakileLabani alichomfanyiaYakobo,lakinihawakumwambiaYakobo jambohilo

7MajiraniwotewakajanyumbanikwaYakobousikuule, wakala,wakanywa,wakafurahi,wakachezambeleyaLea kwamatarinakwangoma,naowakaitikiaYakobo,Helea, Helea

8Yakoboakasikiamanenoyaolakinihakuelewamaana yake,lakinialifikirikwambahiyoinawezakuwadesturi yaokatikanchihii

9NamajiraniwakamwambiaYakobomanenohayausiku, nataazotezilizokuwandaniyanyumbaambayoLabani alikuwaameiwekausikuhuozikazimwa

10Naasubuhi,kulipopambazuka,Yakoboakamgeukia mkewe,akaona,natazama,niLeaaliyekuwaamelala kifuanimwake,Yakoboakasema,Tazamasasanajua walichosemamajiranijanausiku,Helea,walisema,wala mimisikujua

11YakoboakamwitaLabani,akamwambia,Umenitendea nini?HakikanilikutumikiakwaajiliyaRaheli,nakwanini umenidanganya,ukanipaLea?

12LabaniakamjibuYakobo,akasema,Hatufanyihivyo kwetukumwozamdogokablayamkubwasasa;basi, ukitakakumchukuaumbulakevilevile,umchukuekwako kwautumishiutakaonitumikiamiakasabamingine

13Yakoboakafanyahivyo,akamchukuaRahelipiakuwa mkewake,akamtumikiaLabanimiakasabazaidiYakobo nayeakamwendeaRaheli,akampendaRahelikulikoLea, nayeLabaniakampaBilha,mjakaziwake,awemjakazi wake

14BwanaalipoonayakwambaLeahakupendwa,Bwana akafunguatumbolake,nayeakapatamimba,akamzalia Yakobowanawannesikuhizo

15Nahayandiyomajinayao,Reubeni,Simeoni,naLawi, naYuda;nayeakaachakuzaa.

16WakatihuoRahelialikuwatasa,walahakuwanawatoto, nayeRaheliakamwoneawivuLea,dadayakeRaheli alipoonayakuwahamzaliiYakobowatoto,akamchukua Bilha,mjakaziwake,akamzaliaYakobowanawawili, DaninaNaftali

17Leaalipoonayakwambaameachakuzaa,alimchukua Zilpa,mjakaziwake,akampaYakoboawemkewake YakobonayeakajakwaZilpa,akamzaliaYakobowana wawili,GadinaAsheri

18Leaakapatamimbatena,akamzaliaYakobosikuzile wanawawilinabintimmoja,nahayandiyomajinayao, Isakari,naZebuloni,naDina,umbulao

19NaRahelialikuwatasasikuzile,Raheliakamwomba Bwanawakatihuo,akasema,EeBwanaMungu, unikumbuke,ukanijie,nakuomba;kwamaanasasamume wanguatanitupa,kwakuwasikumzaliamtoto

20Sasa,EeBwanaMungu,usikieduayangumbelezako, uyaonematesoyangu,unipewatotokamammojawa wajakaziwangu,nisijenikachukuatenaaibuyangu

21Munguakamsikia,akafunguatumbolake,Raheli akapatamimba,akazaamwana,akasema,Bwana ameondoaaibuyangu;akamwitajinalakeYusufu,akisema, Bwananaaniongezeemwanamwingine.Yakoboalikuwa naumriwamiakatisininammojaalipomzaa

22Wakatihuo,Rebeka,mamayakeYakobo,alimtuma mleziwakeDebora,bintiUsi,nawatumishiwawiliwa IsakakwaYakobo

23WakamjiaYakobohukoHarani,wakamwambia, Rebekaametutumakwako,urudinyumbanikwababayako, katikanchiyaKanaani;Yakoboakawasikilizakatikaneno alilosemamamayake

24Wakatihuo,miakasabamingineambayoYakobo alimtumikiaLabanikwaajiliyaRaheliilitimia,naikawa mwishowamiakakuminaminnealipokuwaameishi Harani,YakoboakamwambiaLabani,Nipewakezangu, uniperuhusaniendezangu,maanamamayangualinituma kutokanchiyaKanaaninirudinyumbanikwababayangu 25Labaniakamwambia,Sivyo,tafadhali;kamanimepata kibalimachonipakousiniache;nipemshaharawako,nami nitakupa,naubakinami

26Yakoboakamwambia,Hivindivyoutakavyonipakwa ujira,kwambaleonitapitakatikakundilakolote,na kuwatwaakilamwana-kondooaliyenamadoadoana madoadoa,nakilakondoomweusikatikakondoo,na katikambuzi;namiukinifanyianenohili,nitarudi niwachungewanyamawako,nakuwalindakamamwanzo 27Labaniakafanyahivyo,nayeLabaniakaondoayote aliyosemaYakobokutokakundinimwake,akampa 28Yakoboakawakabidhiwanaweyotealiyokuwa ameyachukuakutokakwakundilaLabani,nayeYakobo akawaanawachungakondoowaLabaniwaliobaki 29NawatumishiwaIsakaaliowatumakwaYakobo walipoonayakuwaYakobohatakikurudinaompakanchi yaKanaanikwababayake,wakaondoka,wakarudi nyumbanikwaompakanchiyaKanaani.

30DeboraalibakinaYakobohukoHarani,walahakurudi pamojanawatumishiwaIsakahadinchiyaKanaani,naye DeboraalikaapamojanawakenawatotowaYakobohuko Harani.

31YakoboakamtumikiaLabanimiakasitazaidi,na kondoowalipozaa,Yakoboakawatengawaliokuwana madoadoanamadoadoa,kamaalivyomtafutaLabani YakoboakafanyahivyokwaLabanikwamiakasita;naye mtuhuyoakaongezekasana,akawanang'ombe,na wajakazi,nawatumwa,nangamia,napunda

32Yakoboalikuwanamakundimiambiliyang'ombe,na ng'ombezakewalikuwawakubwanawazuri,nawalikuwa nauzaomwingi,najamaazotezawanadamuzilitamani kupatabaadhiyang'ombewaYakobo,kwasababu walikuwanautajirimwingi

33Nawanawengiwawanadamuwakajakutafutabaadhi yakundilaYakobo,nayeYakoboakawapakondookwa mtumishi,aumjakazi,aupunda,aungamia,auchochote alichokitakaYakobokutokakwaowakampa.

34Yakoboakapatautajiri,heshimanamalikwanjiaya miamalahiinawanawawanadamu,nawanawaLabani wakamwoneawivuheshimahii.

35Baadayamuda,Yakoboakasikiamanenoyawanawa Labani,wakisema,Yakoboamechukuayoteyababayetu, nakatikamaliyababayetuamepatafaharihiiyote.

36YakoboakaonausowaLabaninawawanawe,na tazama,haukuwakwakesikuzilekamaulivyokuwahapo awali.

37BwanaakamtokeaYakobomwishonimwamiakasita, akamwambia,Ondoka,tokakatikanchihii,urudimpaka nchiyakuzaliwakwako,naminitakuwapamojanawe.

38Yakoboakaondokawakatihuo,akawapandishawatoto wake,wakezake,navituvyotealivyokuwanavyo,juuya ngamia,akatokakwendanchiyaKanaanikwaIsakababa yake

39LakiniLabanihakujuakwambaYakoboamemwacha, kwasababuLabanialikuwaakikatamanyoyayakondoo sikuhiyo

40Rahelialiibasanamuzababayake,akazichukuana kuzifichajuuyangamiaaliokuwaameketi,kisha akaendelea

41Nahiindiyodesturiyasanamu;katikakumchukuamtu mzaliwawakwanzanakumchinjanakuondoanywele kichwanimwake,nakuchukuachumvinakutiachumvi kichwaninakumpakamafuta,kishakuchukuakibao kidogochashabaaukibaochadhahabunakuandikajina juuyake,nakuwekakibaochiniyaulimiwake,na kuchukuakichwapamojanakibaochiniyaulimina kukiwekandaniyanyumba,nakuwashataambeleyakena kuinamambeleyake

42Nawakatiwanapoisujudia,inawazungumziakatika mamboyotewanayoomba,kupitianguvuyajina lililoandikwandaniyake

43Nawenginehuzifanyakwamaumboyawanadamu,ya dhahabunafedha,nakuziendeakatikanyakati wanazozijua,namaumbohupokeaushawishiwanyota,na kuzisimuliamamboyajayo,nahivindivyozilivyokuwa sanamuambazoRahelializiibakutokakwababayake

44Rahelialiibasanamuhizozababayake,iliLabani asijuekupitiahizoalikokwendaYakobo.

45LabaniakarudinyumbaninakuulizakuhusuYakobona nyumbayake,nayehakupatikana,naLabaniakatafuta sanamuzakeilikujuaYakoboalikuwaamekwendawapi, lakinihakuzipata,naakaendakwenyesanamuzingine,na akaziulizanazozikamwambiakwambaYakoboalikuwa amemkimbiahadikwababayake,katikanchiyaKanaani 46KishaLabaniakaondoka,akawachukuanduguzakena watumishiwakewote,akatoka,akamfuataYakobo, akamkutakatikamlimawaGileadi

47LabaniakamwambiaYakobo,Umenitendeaninihivi kunikimbianakunidanganya,nakuwaongozabintizangu nawatotowaokamamatekawaliochukuliwakwaupanga?

48Nahukuniruhusukuwabusunakuwaachawaendezao kwafuraha,naweuliibamiunguyangunakuondoka

49YakoboakamjibuLabani,akasema,Kwasababu niliogopausijeukaninyang'anyabintizakokwanguvu;na sasayeyoteutakayemkutanamiunguyakoatakufanaye

50Labaniakatafutasanamuhizo,akazitafutakatika mahemayoteyaYakobonasamanizake,lakinihakuzipata.

51LabaniakamwambiaYakobo,Tutafanyaaganopamoja, nalitakuwaushuhudakatiyangunawewe;ukiwatesabinti zangu,auukitwaawakewenginezaidiyabintizangu, Munguatakuwashahidikatiyangunawewekatikajambo hili

52Wakatwaamawe,wakafanyachungu.Labaniakasema, ChunguhikinishahidikatiyangunaweweKwahiyo akakiitaGileadi

53YakobonaLabaniwakatoasadakamlimani,wakala hukokaribunachungu,wakakaamlimaniusikukucha Labaniakaamkaasubuhinamapema,akaliapamojana bintizake,akawabusu,kishaakarudinyumbanikwake.

54Akafanyaharaka,akamtumamwanaweBeori,mwenye umriwamiakakuminasaba,pamojanaAbikoro,mwana waUsi,mwanawaNahori,nawatukumipamojanao.

55Wakafanyaharaka,wakaendambeleyaYakobo, wakapitanjianyingine,wakafikanchiyaSeiri

56WakamjiaEsau,wakamwambia,Hivindivyoasemavyo nduguyakonajamaayako,Labani,mwanawaBethueli, nduguwamamayako,akisema,

57Je,umesikiaaliyonitendeaYakobonduguyako,ambaye alinijiakwanzauchinauchi,naminikaendakumlaki, nikamletanyumbanikwangukwaheshima,nikamfanya kuwamkuu,nikampabintizanguwawilikuwawake,na piawajakaziwanguwawili?

58Munguakambarikikwaajiliyangu,akaongezekasana, akazaawana,binti,nawajakazi.

59Piaanakundikubwalakondoonang'ombe,ngamiana punda,piafedhanadhahabukwawingi;nayealipoona kwambautajiriwakeumeongezeka,aliniachanilipokuwa nikiendakukatamanyoyayakondoowangu,naye akaondokanakukimbiakwasiri

60Akawapandishawakenawatotowakejuuyangamia,na akawachukuamifugoyakeyotenamalializopatakatika nchiyangu,akainuausowakeiliaendekwaIsakababa yake,katikanchiyaKanaani

61Walahakuniruhusuniwabusubintizangunawatoto wao,lakinialiwachukuabintizangukamamateka waliochukuliwakwaupanga,napiaaliibamiunguyangu naakakimbia

62Nasasanimemwachakatikamlimawakijitocha Yabuki,yeyenavyotevilivyovyake;hakosichochote

63Ukitakakumwendea,nendahuko,naweutampata,nawe unawezakumtendeakamarohoyakoinavyotaka.Wajumbe waLabaniwakajawakamwambiaEsaumambohayoyote

64EsaualiposikiamanenoyoteyawajumbewaLabani, hasirayakeikawakasanadhidiyaYakobo,akakumbuka chukiyake,nahasirayakeikawakandaniyake

65Esauakafanyaharaka,akawachukuawanawe,na watumishiwake,narohozawatuwanyumbanimwake, watusitini,akaendaakawakusanyawanawotewaSeiri, Mhori,nawatuwao,watumiatatunaarobaini, akawachukuawatuhawawotemiannewenyepanga zilizofutwa,akaendakwaYakoboilikumpiga

66Esauakagawanyaidadihiikatikasehemukadhaa, akawachukuawanaumesitiniwawatotowakena watumishiwakenarohozawatuwanyumbanimwake kamakichwakimoja,akawapaElifazimwanawemkubwa kuwatunza

67NavichwavilivyobakialiwapawanasitawaSeiri, Mhori,uangalizi,naakawawekakilamtukatikavizazi vyakenawatotowake

68Kambihiiyoteikaendakamailivyokuwa,naEsau akaendakatiyaokwaYakobo,nayeakawaongozakwakasi.

69BasiwajumbewaLabaniwakaondokaEsau,wakaenda nchiyaKanaani,wakafikanyumbanikwaRebeka,mama yaoYakobonaEsau.

70Wakamwambiawakisema,Tazama,mwanaoEsau amekwendakinyumenanduguyeYakobo,pamojanawatu mianne,maanaamesikiayakwambaanakuja,naye amekwendakupigananaye,kumpiga,nakutwaayotealiyo nayo

71Rebekaakafanyaharaka,akawatumawatusabinina wawilikutokakwawatumishiwaIsakawamlakiYakobo njiani,maanaalisema,HuendaEsauakapigananjiani akimkuta.

72NawajumbehawawakaendanjianikumlakiYakobo, wakakutananayekatikanjiayakijitoupandewapiliwa kijitochaYabuki,Yakoboakasemaalipowaona,Kambihii imetokakwaMungukwanguYakoboakapaitamahalipale Machnayimu

73Yakoboakawajuawatuwotewababayake,akawabusu nakuwakumbatia,akajanao,nayeYakoboakawauliza habarizababayakenamamayake,naowakasema, Walikuwawazima.

74WajumbehaowakamwambiaYakobo,Rebekamama yakoametutumakwako,akisema,Nimesikia,mwanangu, yakwambaEsaunduguyakoametokakukukabilinjiani pamojanawatuwawanawaSeiri,Mhori 75Basi,mwanangu,sikilizasautiyangunauangaliekwa ushauriwakoutakachofanya,naatakapokujia,mwombe, walausisemenayekwaharaka,naumpezawadikutoka katikakileulichonacho,nakutokakatikakileambacho Munguamekuneemeshanacho.

76Naakikuulizakuhusumamboyako,usimfichechochote, labdaanawezakugeukakutokakwenyehasirayakedhidi yako,naweutaokoarohoyako,wewenawotewaliowako, kwaniniwajibuwakokumheshimu,kwaniyeyenikaka yakomkubwa.

77NaYakoboaliposikiamanenoyamamayakeambayo wajumbewalikuwawamemwambia,Yakoboakapazasauti yakenakuliakwauchungu,naakafanyakamamamayake alivyomwamuru

SURAYA32

1WakatihuoYakoboakatumawajumbekwaEsau nduguyekwendanchiyaSeiri,nayeakamwambiamaneno yadua

2Akawaagiza,akisema,Mwambienihivibwanawangu, Esau,Mtumishiwako,Yakobo,asemahivi,Bwanawangu asidhaniyakwambabarakayababayangualiyonibariki nayoimenifaa

3KwamaananimekuwanaLabanikwamiakahiiishirini, nayeakanidanganya,akabadilishamshaharawangumara kumi,kamabwanawangualivyokwishakuambiwayote.

4Nikamtumikianyumbanimwakekwabidiinyingi,na baadayeMunguakaonamatesoyangu,kaziyangu,nakazi yamikonoyangu,akanipaneemanakibalimachonipake.

5Nabaadaye,kwarehemanawemamkuuwaMungu, nikapatang'ombe,punda,ng'ombe,nawatumwa,na wajakazi.

6Nasasanimefikakatikanchiyangunanyumbanikwangu kwababayangunamamayangu,waliokokatikanchiya Kanaani;naminimetumawatunimjulishebwanawangu hayayoteilinipatekibalimachonipabwanawangu,asije akafikirikwambanimepatautajirikwangumwenyewe,au kwambabarakaambayobabayangualinibarikinayo imenifaa

7WajumbehaowakamwendeaEsau,wakamkutakatika mipakayanchiyaEdomuakielekeaYakobo,nawatumia nnewawanawaSeiri,Mhori,walikuwawamesimama, wenyepangazilizofutwa

8WajumbewaYakobowakamwambiaEsaumanenoyote ambayoYakoboalikuwaamewaambiakuhusuEsau

9Esauakawajibukwakiburinadharau,akawaambia, Hakikanimesikia,nakwelinimeambiwahayoYakobo aliyomtendeaLabani,ambayealimkuzakatikanyumba yakenakumpabintizakekuwawake,nayeakazaawana nabinti,nautajirinautajirimwingikatikanyumbaya Labanikupitiauwezowake

10Alipoonakwambautajiriwakeulikuwamwingina utajiriwakeulikuwamwingi,alikimbianamaliyakeyote, kutokanyumbanikwaLabani,naakawachukuabintiza Labanimbalinausowababayao,kamamateka waliochukuliwakwaupangabilakumwambia.

11NaYakobohakumtendeaLabanitu,balipia amenitendeamimi,naamenidanganyamarambili,nami ninyamazekimya?

12Kwahiyonimekujaleonakambizangukumlaki,nami nitamtendeakamanipendavyomoyowangu.

13Wajumbewakarudi,wakamjiaYakobo,wakamwambia, Tulifikakwanduguyako,kwaEsau,tukamwambia manenoyakoyote,nayeametujibuhivi;nayeanakuja kukulakinawatumianne.

14Basisasafahamunauoneutakachofanya,naumwombe Munguakuokoekutokakwake

15Yakoboaliposikiamanenoyanduguyake aliyowaambiawajumbewaYakobo,aliogopasana, akahuzunika.

16YakoboakamwombaBwana,Munguwake,akasema, EeBwana,Munguwababazangu,IbrahimunaIsaka, uliniambianilipoondokanyumbanikwababayangu, ukisema,

17MiminiBwana,MunguwaIbrahimubabayako,na MunguwaIsaka;nitakupawewenchihii,nauzaowako baadayako,naminitaufanyauzaowakokuwakamanyota zambinguni,naweutaeneahatapandennezambingu,na katikawewenakatikauzaowakojamaazotezadunia zitabarikiwa

18Ulitimizamanenoyako,ukanipautajiri,watoto,na ng'ombe,kamanilivyotamanimoyowangu;umenipayote niliyokuomba,hatasikukosakitu

19Naweukaniambiabaadaye,Rudikwawazaziwakona mahalipakuzaliwakwako,naminitakutendeamema

20Nasasakwakuwanimekuja,naukaniokoakutokakwa Labani,nitaangukamikononimwaEsauambayeataniua, ndio,pamojanamamawawatotowangu

21Basisasa,EeBwanaMungu,niokoepiakutoka mkononimwanduguyanguEsau,kwamaana ninamwogopasana

22Nakamahakunahakindaniyangu,fanyenihivyokwa ajiliyaIbrahimunababayanguIsaka.

23Kwamaananajuayakuwakwafadhilinarehema nimepatautajirihuu;basisasanakuombauniokoeleokwa fadhilizakonaunijibu.

24YakoboalipoachakumwombaBwana,akawagawanya watuwaliokuwapamojanaye,namakundiyakondoona ng'ombekatikakambimbili,akampaDameseki,mwanawa Eliezeri,mtumishiwaIbrahimu,nusuileiweyakambi, pamojanawanawe,nanusuilenyingineakampaEliano mwanawaEliezeri,nduguye,iweyakambipamojana wanawe

25Akawaamuru,akisema,Jiwekenimbalinakambizenu, walamsikaribianesana;Esauakijakwenyekambimojana kuiua,kambinyingineiliyombalinayoitamponyoka

26Yakoboakalalahukousikuhuo,nausikukucha akawapawatumishiwakemaagizokuhusumajeshina watotowake

27BwanaakasikiamaombiyaYakobosikuhiyo,naye BwanaakamwokoaYakobokutokamikononimwaEsau nduguyake

28Bwanaakawatumamalaikawatatuwambinguni,nao wakatanguliambeleyaEsau,wakamwendea.

29NamalaikahawawalionekanakwaEsaunawatuwake kamawatuelfumbili,wamepandafarasiwalionavifaavya kilaainavyavita,naowalionekanamachonipaEsauna watuwakewotewamegawanywakatikakambinne, wakiwanawakuuwanne

30Kishakambimojaikaendelea,wakamkutaEsauakijana watumiannekuelekeakwakakayakeYakobo,nakambi hiiikamkimbiliaEsaunawatuwake,ikawatisha,Esau akaangukakutokakwenyefarasikwahofu,nawatuwake wotewakajitenganayemahalihapo,kwasababu waliogopasana

31Kambiyoteikapigakelelebaadayaowalipomkimbia Esau,naowatuwotewavitawakajibu,wakisema, 32HakikasisiniwatumishiwaYakobo,ambayeni mtumishiwaMungu,naninanibasiawezayekutupinga? Esauakawaambia,Basi,bwanawangunanduguyangu Yakobondiyebwanawenu,ambayesijamwonakwamiaka hiiishirini,nasasakwakuwanimekujakumwonaleo,je, mnanitendeahivi?

33Malaikawakamjibu,wakisema,KamaBwanaaishivyo, kamaYakoboambayeunamtajanduguyako,

hatukumwachahatammojawenunawatuwakoabaki, lakinikwaajiliyaYakobohatutawatendaneno.

34KambihiiikapitakutokakwaEsaunawatuwake, ikaondoka,naEsaunawatuwakewakawawameondoka karibukwamakubalianowakatikambiyapiliilipomjiana silahazakilaaina,naowakamfanyiaEsaunawatuwake kamakambiyakwanzailivyowafanyia

35Nawalipoondokailiwaendelee,tazama,kambiyatatu ilimjianawotewakaogopa,Esauakaangukakutoka kwenyefarasi,nakambinzimaikapigakelele,ikasema, HakikasisiniwatumishiwaYakobo,ambayenimtumishi waMungu,naninaniawezayekusimamadhidiyetu?

36Esauakawajibutena,akisema,Basi,Yakobo,bwana wangu,nabwanawenu,ninduguyangu,nakwamiaka ishirinisijaonausowake,nakusikialeokwambaanakuja, nimekwendakumlakileo,naje,unanitendeahivi?

37Wakamjibu,wakamwambia,KamaBwanaaishivyo, kamaYakobonduguyakohangekuwakamaulivyosema, hatungekuachiawewenawatuwakomabaki,lakinikwa sababuyaYakoboambayeunamsemakuwaninduguyako, hatutakuingiliawewewalawatuwako

38Nakambiyatatunayoikapitakutokakwao,naye akaendeleanasafariyakenawatuwakekuelekeaYakobo, kambiyanneilipomjia,naowakamtendeayeyenawatu wakekamawalewenginewalivyomtendea.

39Esaualipoonauovuambaomalaikawannewalimtendea yeyenawatuwake,alimwogopasanaYakobonduguye, akaendakumlakikwaamani.

40EsauakafichachukiyakedhidiyaYakobo,kwasababu aliogopamaishayakekwasababuyanduguyakeYakobo, nakwasababualifikirikwambakambinnealizokuwa amezishambuliazilikuwazawatumishiwaYakobo

41Yakoboakakaausikuhuonawatumishiwakekambini mwao,akaafikiananawatumishiwakekumpaEsauzawadi kutokakwayotealiyokuwanayo,nakutokakwamaliyake yote;Yakoboakaamkaasubuhi,yeyenawatuwake, wakamchaguliaEsauzawadikutokakwawanyama.

42Nahivindivyokiasichazawadialichochaguakutoka kundinimwakeilikumpaEsaunduguyeAkachagua makundimiambilinaarobaini,nakutokangamianapunda thelathinikilammoja,nakutokakatikamakundiakachagua ng'ombehamsini

43Akawawekawotekatikamakundikumi,akawekakila ainapekeyake,akawatiamikononimwawatumishiwake kumi,kilakundipekeyake

44Akawaamuru,akawaambia,Jitengenimbali,mkaweke nafasikatiyamakundi,Esaunawalewaliopamojanaye watakapokutanananyi,nakuwauliza,Ninyiniwanani, mnakwendawapi,nahayayoteniyanani?Waambieni, SisituwatumwawaYakobo,nasitunakujakumlakiEsau kwaamani,natazama,Yakoboanafuatanyumayetu

45Nakilekilichombeleyetunizawadiiliyotumwakutoka kwaYakobokwaEsaunduguyake

46Naowakikuambia,Mbonaanakawianyumayako,asije kumlakinduguyake,nakumwonausowake,ndipo utawaambia,Hakikaanakujanyumayetukwafuraha kumlakinduguyake;maanaalisema,Nitamtulizakwa zawadiitakayomjia,nabaadayahayanitaonausowake; labdaatanikubali

47Basizawadiyoteikapitamikononimwawatumishi wake,ikamtanguliasikuhiyo,akalalausikuhuonakambi

zakekaribunampakawakijitochaYabuki,akaamka katikatiyausiku,akawachukuawakezakenawatumishi wakewakike,navyotevilivyokuwavyake,naye akawapitausikuhuong'amboyakivukochaYabuki.

48Akapitayotealiyokuwanayong'amboyakijito,Yakobo akabakipekeyake,namtummojaakamkuta,akapigana nayemwelekausikuhuohataalfajiri;nauvunguwapajala Yakoboukategukakwakushindananaye.

49Mapambazukoyalipopambazuka,yulemtuakamwacha Yakobohuko,akambariki,akaendazake;Yakoboakavuka kijitoalfajiri,akasimamakwapajalake

50Jualikamchomozaalipokwishakuvukakijito,akafika mahalipang'ombewakenawatotowake.

51Wakaendeleambelehataadhuhuri,nawalipokuwa wakienda,zawadiikawatangulia

52Yakoboakainuamachoyake,akaona,Esaualikuwa mbali,akijapamojanawatuwengi,wapatamianne; Yakoboakamwogopasananduguyake

53Yakoboakafanyaharaka,akawagawanyawatotowake kwawakezake,nawajakaziwake,akamtiaDina,binti yake,ndaniyasanduku,akamtiamikononimwawajakazi wake.

54Akapitambeleyawatotowakenawakezakeilikumlaki nduguye,akainamachini,naam,akainamamarasabahadi alipomkaribianduguye,naMunguakamfanyaYakobo apateneemanakibalimachonipaEsaunawatuwake,kwa maanaMungualikuwaamesikiamaombiyaYakobo

55HofuyaYakobonahofuyakeikampataEsaunduguye, kwasababuEsaualimwogopasanaYakobokwasababuya yalemalaikawaMunguwaliyomtendeaEsau,nahasiraya EsaudhidiyaYakoboikageukakuwafadhili.

56EsaualipomwonaYakoboakimkimbilia,nayepia alimkimbilia,akamkumbatia,akaangukashingonimwake, wakambusu,wakalia.

57MunguakamtiaYakobohofunawemamioyonimwa watuwaliokujanaEsau,naopiawakambusuYakobona kumkumbatia.

58NapiaElifazi,mwanawaEsau,pamojananduguzake wanne,wanawaEsau,waliliapamojanaYakobo,nao wakambusunakumkumbatia,kwamaanahofuyaYakobo ilikuwaimewaangukiawote

59Esauakainuamachoyake,akawaonawanawakena watotowao,wanawaYakobo,wakitembeanyumaya Yakobo,wakiinamanjianikuelekeaEsau

60EsauakamwambiaYakobo,“Nduguyangu,hawawalio pamojanaweniakinanani?Je,niwatotowakoau watumishiwako?”YakoboakamjibuEsau,“Haoniwatoto wanguambaoMunguamempamtumishiwakokwaneema.”

61YakoboalipokuwaakizungumzanaEsaunawatuwake, Esaualionakambiyote,akamwambiaYakobo,Umepata wapikambiyoteniliyokutananayojanausiku?Yakobo akasema,Ilikupatakibalimachonipabwanawangu,ni kileambachoMungualimpamtumishiwakokwaneema

62NazawadiikafikambeleyaEsau,nayeYakobo akamsihiEsau,akisema,Tafadhaliupokeezawadi niliyomleteabwanawanguEsauakasema,Kwaninihilini kusudilangu?Uwenaulichonacho.

63Yakoboakasema,Niwajibuwangukutoahayayote, kwakuwanimeuonausowako,yakwambabadounaishi kwaamani.

64Esauakakataakupokeazawadihiyo,Yakobo akamwambia,Nakuombabwanawangu,ikiwanimepata kibalimachonipako,basipokeazawadiyangumkononi mwangu;kwasababunimeuonausowako,kanakwamba nimeonausokamawamungu,kwasababuulinipendeza.

65Esauakapokeazawadi,nayeYakoboakampaEsau fedha,nadhahabu,nabedola,kwamaanaalimsihisana hataakavichukua.

66Esauakagawanyang'ombewaliokuwakambini, akawapanusuilekwawatuwaliokujanaye,kwamaana walikuwawamekujakwakukodisha;nanusunyingine akawapawatotowake

67Nafedha,dhahabu,nabedola,akavitoamikononimwa Elifazi,mwanawemkubwa,EsauakamwambiaYakobo, Tukaenawe,nasitutakwendanawepolepole,hata utakapofikakwangu,tukaehukopamoja.

68Yakoboakamjibunduguyake,akasema,Nitafanya kamabwanawanguanavyoniambia,lakinibwanawangu anajuayakuwawatotoniwachanga,nakondoona ng'ombewalionamipamojanawatotowaowachanga, nendenipolepole,kwanikamawangeendaharakawote wangekufa,kwamaanaunajuamizigoyaonauchovuwao.

69Kwahiyobwanawangunaapitembeleyamtumishi wake,naminitakwendapolepolekwaajiliyawatotona kundilawanyama,hatanitakapofikamahalipabwana wanguhukoSeiri

70EsauakamwambiaYakobo,Nitawekapamojanawe baadhiyawatuwaliopamojanamiwakutunzenjiani,na kuchukuamzigowakonamzigowakoAkasema,Kwanini bwanawangu,nipateneemamachonipako?

71Tazama,nitakujiaSeiri,niishipamojakamaulivyosema; enendanawatuwako,maanamiminitakufuata

72YakoboakamwambiaEsauhayailiamwondoeEsauna watuwake,ilibaadayeYakoboawezekurudinyumbani kwababayakekatikanchiyaKanaani

73EsauakasikilizasautiyaYakobo,Esauakarudinawale watumiannewaliokuwapamojanayenjianikwendaSeiri. Yakobonawotewaliokuwanayewakasafirisikuhiyohadi mwishowanchiyaKanaani,mpakamipakanimwake, akakaahukokwamuda.

SURAYA33

1BaadayamudafulaniYakoboalipoondokamipakani mwanchi,akafikanchiyaSalamu,yaanimjiwaShekemu, uliokatikanchiyaKanaani,akapumzikambeleyamji.

2Akanunuasehemuyashambalililokuwakohuko,kutoka kwawanawaHamori,watuwanchi,kwashekelitano.

3Yakoboakajijengeanyumbahuko,akapigahemayake huko,akajengavibandakwaajiliyang'ombewake;kwa hiyoakapaitamahalipaleSukothi

4YakoboakakaaSukothimwakammojanamiezisita.

5Wakatihuobaadhiyawanawakewawenyejiwanchi hiyowalikwendamjiniShekemukuchezanakushangilia pamojanabintizawatuwamjihuo,nawalipotoka,Raheli naLea,wakezaYakobo,pamojanafamiliazao,wakaenda kutazamafurahayabintizamjihuo.

6NaDina,bintiwaYakobo,nayeakaendapamojanao, akawaonabintizamji,naowakakaahapombeleyabinti hizihukuwatuwotewamjiwakiwawamesimamakaribu

naoilikutazamafurahayao,nawatuwotewakuuwamji walikuwahapo.

7NaShekemumwanawaHamori,mkuuwanchi,naye alikuwaamesimamapalekuwaona.

8ShekemuakamwonaDina,bintiYakobo,ameketina mamayakembeleyabintizamji,nayemsichanahuyo akampendezasana,akawaulizarafikizakenawatuwake huko,akisema,Nibintiwananihuyuanayeketikatiya wanawake,ambayesimjuikatikamjihuu?

9Wakamwambia,HakikahuyunibintiwaYakobo, mwanawaIsaka,Mwebrania,ambayeameishikatikamji huukwamuda,nailiporipotiwakwambabintizanchihiyo walikuwawakitokakufurahi,aliendapamojanamama yakenawatumishiwakewakikekukaakatiyaokama unavyoona

10ShekemuakamwonaDinabintiYakobo,naye alipomtazama,rohoyakeikamkaziamachoDina 11Akatumawatuwakamkamatakwanguvu,nayeDina akajanyumbanikwaShekemu,akamkamatakwanguvu, akalalanaye,akamfanyiatendolandoa;nayeakampenda sana,akamwekanyumbanikwake

12WakajawakamwambiaYakobojambohilo.Yakobo aliposikiakwambaShekemuamemnajisibintiyakeDina, Yakoboakawatumawatumishiwakekuminawawili wamleteDinakutokanyumbanikwaShekemu,nao wakaendanyumbanikwaShekemuilikumchukuaDina kutokahuko

13WalipofikaShekemualiwatokeapamojanawatuwake, akawafukuzakutokanyumbanikwake,nayehakuwaruhusu wafikembeleyaDina,lakiniShekemualikuwaameketi pamojanaDinaakimbusunakumkumbatiambeleya machoyao

14WatumishiwaYakobowakarudinakumwambia, wakisema,Tulipokuja,yeyenawatuwakewalitufukuza, naShekemuakamtendeaDinahivimbeleyamachoyetu

15YakoboakajuakwambaShekemuamemnajisibinti yake,lakinihakusemaneno,nawanawewalikuwa wakichungamifugoyakemashambani,nayeYakobo akakaakimyahadiwaliporudi

16Hatakablawanawehawajarudinyumbani,Yakobo akawatumawasichanawawilikutokakwabintiza watumishiwakewamtunzeDinanyumbanikwaShekemu, nakukaanaye,nayeShekemuakawatumamarafikizake watatukwaHamori,mwanawaKidekemu,babayake, akisema,Nipatiemsichanahuyuawemkewangu

17Hamori,mwanawaKidekemu,Mhivi,akajanyumbani kwaShekemumwanawe,akaketimbeleyakeHamori akamwambiamwanawe,Shekemu,Je!Hakunamwanamke katikabintizawatuwako,hataumtwaemwanamkewa Kiebraniaambayesiwawatuwako?

18Shekemuakamwambia,Unipatiehuyupekee,kwa maananimzurimachonipangu.Hamoriakafanyakama alivyosemamwanawe,kwamaanaalimpendasana 19HamoriakatokakwendakwaYakobokuzungumzanaye kuhusujambohiloAlipotokanyumbanikwaShekemu mwanawe,kablahajamjiaYakobokuzungumzanaye, wanawaYakobowakajakutokamashambani,mara waliposikiajamboalilofanyaShekemu,mwanawaHamori 20Naowanaumewakahuzunikasanakwaajiliyadadayao, naowotewakarudinyumbaniwakiwawamekasirikasana, kablayawakatiwakukusanyang'ombewao

21Wakajanakuketimbeleyababayao,wakamwambia wakiwawamekasirikasana,wakisema,Hakikakifo kimempatamtuhuyunanyumbayake,kwasababuBwana MunguwaduniayotealimwamuruNuhunawanawe kwambamtuasiibekamwe,walaasizini;sasatazama, Shekemuamemharibunakufanyauzinzinadadayetu, walahakunahatammojawawatuwotewamjialiyesema nayeneno.

22Hakikaunajuanaunaelewakwambahukumuyakifo inawapasaShekemu,nababayake,namjiwotekwa sababuyajamboalilofanya

23Walipokuwawakizungumzambeleyababayaokuhusu jambohilo,tazama,Hamori,babayakeShekemu,akaja kumwambiaYakobomanenoyamwanawekuhusuDina, nayeakaketimbeleyaYakobonawanawe

24Hamoriakawaambia,akisema,Rohoyamwanangu Shekemuinamtamanibintiyenu;tafadhalimpeniawemke, mkaoenasi;tupenibintizenu,nasitutawapabintizetu, nanyimtakaanasikatikanchiyetu,nasitutakuwakama watuwamojakatikanchi

25Maananchiyetunikubwasana;basikaeni,mfanye biasharahumo,nakumilikihumo,nakufanyamnavyotaka; walahapanamtuatakayewazuiakwakusemananyineno

26HamoriakaachakusemanaYakobonawanawe,na tazama,Shekemumwanaweakamfuata,akaketimbeleyao.

27ShekemuakanenambeleyaYakobonawanawe, akisema,Nanipatekibalimachonipenu,mnipebintiyenu, nachochotemtakachoniambianitamtendea.

28Niombenimaharinazawadinyingi,naminitatoa,na chochotemtakachoniambianitafanya,nayeyoteatakayeasi amrizenu,atakufa;ilanipenimsichanaawemkewangu.

29SimeoninaLawiwakawajibuHamorinaShekemu mwanawekwahila,wakisema,Hayoyotemliyotuambia tutawatendeaninyi.

30Natazama,dadayetuyukonyumbanikwako,lakini jiepushenayehaditutakapomtumababayetuIsakakuhusu jambohili,kwanihatuwezikufanyachochotebilaidhini yake

31KwamaanaanajuanjiazababayetuIbrahimu,na chochoteatakachotuambiatutakuambia,hatutakuficha chochote

32SimeoninaLawiwakawaambiaShekemunababayake hiviilikupatakisingizio,nakuulizashaurilaninikifanyike kwaShekemunamjiwakekatikajambohili

33ShekemunababayakewaliposikiamanenoyaSimeoni naLawi,ikawavyemamachonipao,naoShekemunababa yakewakatokakwendanyumbani

34Nawalipokwishakwenda,wanawaYakobo wakamwambiababayao,wakisema,Tazama,tunajuaya kwambakifochawapatahawawaovunamjiwao,kwa sababuwalivunjayaleambayoMungualikuwa amemwamuruNuhunawanawenauzaowakebaadayao.

35NapiakwasababuShekemualimtendeahividadayetu Dinakwakumtiaunajisi,kwamaanauchafukamahuo hautafanyikakamwekatiyetu

36Basisasa,juanauoneutakachofanya,nautafuteshauri nakisingiziochakutendewakwao,ilikuwauawakaziwote wamjihuu

37Simeoniakawaambia,“Hilinishaurizurikwenu: Waambienikwambawatahirikilamwanamumemiongoni mwaokamasisitulivyotahiriwaNakamahawataki

kufanyahivi,tutamchukuabintiyetukutokakwaona kuondoka.”

38Nawakikubalikufanyahivinawatafanyahivyo,basi watakapozamakwamaumivu,tutawashambuliakwapanga zetu,kamavilekwamtumtulivunamwenyeamani,na tutawauakilamwanaumemiongonimwao

39ShaurilaSimeonilikawapendeza,naoSimeoninaLawi wakaamuakuwatendeakamawalivyokusudiwa.

40Keshoyakeasubuhi,ShekemunaHamori,babayake, wakarudikwaYakobonawanawe,ilikumwambiahabari zaDina,nakusikiajibulawanawaYakobokwamaneno yao

41WanawaYakobowakawaambiakwahila,wakisema, TulimwambiababayetuIsakamanenoyakoyote,na manenoyakoyakampendeza

42Lakinialituambia,akisema,HivindivyoIbrahimubaba yakealivyomwamurukutokakwaMungu,Bwanawadunia yote,yakwambamtuyeyoteambayesiwauzaowake atakayekuoammojawabintizake,atawatahirikila mwanamumewake,kamasisitulivyotahiriwa;ndipo tunawezakumpabintiyetuawemkewe

43Sasatumekujulishanjiazetuzotealizotuambiababa yetu,maanahatuwezikufanyakamaulivyotuambia,kumpa bintiyetumtuasiyetahiriwa,kwamaananiaibukwetu

44Lakinikwahilitutakubalininyi,kuwapabintiyetu,nasi piatutajitwaliabintizenu,nasitutakaakatiyenu,nakuwa taifamojakamamlivyosema;mkitusikilizanakukubali kuwakamasisi,nakutahirikilamwanamumewenu,kama sisitulivyotahiriwa

45Nakamahamtakikutusikiliza,kwambakila mwanamumeatahiriwekamasisitulivyotahiriwa,kama tulivyoamuru,ndipotutakapokujakwenu,nakumtwaa bintiyetu,nakuondoka

46ShekemunaHamoribabayakewakasikiamanenoya wanawaYakobo,najambohilolikawapendezasana ShekemunaHamoribabayakewakafanyaharakaili kutimizamatakwayawanawaYakobo,kwamaana ShekemualimpendasanaDina,narohoyakeikampenda

47ShekemunaHamori,babayake,wakaharakishakufika langonipamji,wakawakusanyawatuwotewamjiwao, wakawaambiamanenoyawanawaYakobo,wakisema, 48Tuliwafikiawatuhawa,wanawaYakobo, tukazungumzanaokuhusubintiyao,naowatuhawa watakubalikufanyakamatunavyotaka,natazama,nchi yetunikubwakwao,naowatakaahumo,nakufanya biasharahumo,nasitutakuwawatummoja;tutawatwaa bintizao,nabintizetututawapawawewakezao

49Lakinikwashartihilituwanaumehawawatakubali kufanyajambohili,kwambakilamwanamumemiongoni mwetuatahiriwekamawalivyotahiriwa,kamaMunguwao alivyowaamuru;nasitutakapokuwatumetimizamaagizo yaoyakutahiriwa,ndipowatakapokaanasi,pamojana mifugoyaonamalizao,nasitutakuwakamawatummoja pamojanao

50NawatuwotewamjiwaliposikiamanenoyaShekemu naHamoribabayake,ndipowatuwotewamjiwao wakakubalipendekezohilo,naowakaitiiiliwatahiriwe, kwamaanaShekemunaHamoribabayakewalikuwawatu mashuhurisanakwao,kwakuwawalikuwawakuuwanchi

51Keshoyake,ShekemunaHamoribabayakewakaamka asubuhinamapema,wakawakusanyawatuwotewamji

waokatikatiyamjiWakawaitawanawaYakobo,nao wakawatahiriwanaumewotewaliokuwawaosikuhiyona sikuiliyofuata

52WakamtahiriShekemu,Hamoribabayake,nandugu watanowaShekemu,kishawakaondokakilamtuakaenda zakenyumbani;kwamaananenohilililitokakwaBwana juuyamjiwaShekemu,nakutokakwaBwanashaurila Simeonikatikajambohili,iliBwanaapatekuutiamjiwa ShekemumikononimwawanawawiliwaYakobo

SURAYA34

1Naidadiyawanaumewotewaliotahiriwailikuwa wanaumemiasitanaarobaininawatano,nawatotomia mbiliarobaininasita

2LakiniKiddekemu,mwanawaPeredi,babayakeHamori, nanduguzakesita,hawakuwasikilizaShekemunaHamori babayake,naohawakutakakutahiriwa,kwamaana pendekezolawanawaYakobolilikuwachukizomachoni pao,nahasirayaoikawakasanakwasababuwatuwamji hawakuwasikiliza

3Najioniyasikuyapili,wakawakutawatotowadogo wananeambaohawakuwawametahiriwa,kwasababu mamazaowalikuwawamewafichakutokakwaShekemu naHamoribabayake,nakutokakwawanaumewamji.

4ShekemunaHamoribabayakewakatumawatuwawalete mbeleyaoiliwatahiriwe,wakatiKidekemunanduguzake sitawalipowarukiakwapangazao,wakatakakuwaua.

5WakatafutapiakuwauaShekemunaHamoribabayake, wakatafutapiakumuuaDinapamojanaokwaajiliya jambohili.

6Wakawaambia,Nijamboganihilimlilolifanya?Je, hakunawanawakekatikabintizanduguzenuWakanaani, hatamkatakakujitwaliabintizaWaebrania,ambao hamkuwajuahapoawali,nanyimtafanyatendohiliambalo babazenuhawakuwaagizakamwe?

7Je,unafikirikwambautafanikiwakupitiatendohili ulilofanya?NautawajibunininduguzakoWakanaani katikajambohili,watakaokujakeshonakukuulizakuhusu jambohili?

8Nakamatendolenuhalitaonekanakuwajemanalahaki machonipao,mtafanyaninikwaajiliyamaishayenu,na mimikwaajiliyamaishayetu,kwakutosikilizasautizetu?

9Naikiwawenyejiwanchi,nanduguzakowote,wanawa Hamu,watasikiahabarizatendolako,wakisema, 10KwasababuyamwanamkeMwebrania,Shekemuna Hamoribabayake,nawotewenyejiwamjiwao,walifanya mamboambayohawakuyajua,ambayobabazao hawakuwaamurukamwe,basimtakimbiliawapiau mtafichaaibuyenuwapi,sikuzotemlizokuwambeleya nduguzenu,wenyejiwanchiyaKanaani?

11Basisasahatuwezikustahimilijambohiliulilofanya, walahatuwezikubebeshwanirahiijuuyetu,ambayobaba zetuhawakutuamuru

12Tazama,keshotutakwendanakuwakusanyanduguzetu wote,nduguzetuWakanaaniwanaoishikatikanchihii, nasisotetutakujanakuwapiganinyinawote wanaokutumainia,asibakimtuyeyotemiongonimwenu walawao

13Hamori,mwanaweShekemu,nawatuwotewamji waliposikiamanenoyaKidekemunanduguzake,

waliogopasanamaishayaokwamanenoyao,wakatubu kwaajiliyayalewaliyoyafanya.

14ShekemunaHamoribabayakewakawajibuKidekemu babayaonanduguzake,wakawaambia,Manenoyote uliyotuambianikweli.

15Sasamsiseme,walamsifikirimioyonimwenukwamba kwasababuyaupendowaWaebraniatulifanyajambohili ambalobabazetuhawakutuamuru.

16Lakinikwasababutulionakwambahaikuwaniana hamuyaokukubalimatakwayetukuhusubintiyaokuhusu kumchukua,isipokuwakwashartihili,kwahiyo tulisikilizasautizaonakufanyatendohiliuliloliona,ili kupatamatakwayetukutokakwao.

17Natukiishakupataombiletukutokakwao,tutawarudia nakuwafanyiayotemtakayotuambia

18Basitunawasihimngojenamsubirihadimiiliyetu itakapoponanatutakapokuwananguvutena,nakisha tutaendapamojadhidiyao,nakuwatendeayaliyomioyoni mwenunamioyonimwetu.

19NaDina,bintiYakobo,akasikiamanenohayoyote waliyosemaKidekemunanduguzake,nayalewaliyojibu HamorinamwanaweShekemu,nawatuwamjiwao.

20Akafanyaharaka,akamtumammojawawajakaziwake, ambayebabayakealikuwaamemtumaamtunzenyumbani mwaShekemu,kwaYakobobabayakenakwanduguzake, akisema,

21NdivyowalivyotoaushaurikwaKidekemunandugu zakekuhusuwewe,nandivyoHamorinaShekemunawatu wamjiwalivyowajibu

22Yakoboaliposikiamanenohayaalikasirikasana, akawakasirikia,nahasirayakeikawakadhidiyao.

23SimeoninaLawiwaliapa,wakasema,KamaBwana aishivyo,Munguwaduniayote,keshowakatikamahuu, hakutasaliamtuhatammojakatikamjimzima.

24Navijanaishiriniwalikuwawamejifichaambao hawakuwawametahiriwa,navijanahawawalipiganadhidi yaSimeoninaLawi,naSimeoninaLawiwaliwauawatu kuminawananekatiyao,nawawiliwakakimbiakutoka kwaonakutorokeakwenyemashimoyachokaa yaliyokuwamjini,naSimeoninaLawiwakawatafuta, lakinihawakuwapata

25SimeoninaLawiwakaendeleakuzunguka-zunguka mjini,wakawauawatuwotewamjikwamakaliyaupanga, walahawakumwachahatammojaaliyesalia

26Nakulikuwanamsukosukomkubwakatikatiyajiji,na kiliochawatuwajijikilipandambinguni,nawanawakena watotowotewakapigakelele

27SimeoninaLawiwakaupigamjiwote,hawakuacha mwanamumeyeyotealiyesaliakatikamjimzima

28WakawauaHamorinaShekemumwanawekwaupanga, wakamchukuaDinakutokanyumbanikwaShekemu, wakatokahuko.

29WanawaYakobowakaenda,wakarudi,wakawakuta waliouawa,wakatekanyaramalizaozotezilizokuwamjini namashambani

30Walipokuwawakichukuanyara,watumiatatu walisimama,wakawarushiavumbinakuwapigakwamawe, Simeonialipowageukia,akawauawotekwaupanga,naye SimeoniakageukambeleyaLawi,akaingiamjini

31Wakachukuakondoozaonang'ombezaonang'ombe zao,napiamabakiyawanawakenawatoto,na

wakawachukuahawawote,naowakafungualango wakatokanakumfikiababayaoYakobokwanguvu.

32Yakoboalipoonayotewaliyoyatendamjini,nanyara walizochukuakutokakwao,Yakoboalikasirikasananao, Yakoboakawaambia,Nininihikimlichonitendea?Tazama, nimepatarahamiongonimwawenyejiwanchiyaKanaani, walahakunahatammojawaoaliyeniingilia

33Nasasaumenifanyaniwechukizokwawakaziwanchi hii,miongonimwaWakanaaninaWaperizi,naminiko katikakundidogotu,naowotewatanijianakuniua watakaposikiahabarizakaziyakonanduguzao,namina nyumbayangututaangamia

34SimeoninaLawinanduguzaowotewaliokuwapamoja naowakamjibuYakobobabayao,wakamwambia,Tazama, tunakaakatikanchihii,naShekemuatamfanyiahiviumbu letu?Kwaniniunyamazekimyajuuyayotealiyoyafanya Shekemu?Naje,atamtendeaumbuletukamakahaba mtaani?

35NaidadiyawanawakeambaoSimeoninaLawi waliwachukuamatekakutokamjiwaShekemu,ambao hawakuwaua,ilikuwathemanininawatanoambao hawakuwawamemjuamwanaume.

36Namiongonimwaoalikuwepomsichanamdogo mwenyeumbozurinaumbozuri,jinalakeakiitwaBuna, nayeSimeoniakamchukuakuwamke,naidadiya wanaumewaliowachukuamatekalakinihawakuwaua, ilikuwawanaumearobaininasaba,nawaliobakiwaliwaua 37NavijanawotewakiumenawakikeambaoSimeonina Lawiwalikuwawamewachukuamatekakutokamjiwa Shekemu,walikuwawatumwawawanawaYakobonawa watotowaobaadayao,hadisikuilewanawaYakobo walipotokakatikanchiyaMisri

38SimeoninaLawiwalipotokamjini,walevijanawawili waliobaki,waliokuwawamejifichamjini,walahawakufa miongonimwawatuwamji,wakaondoka,nahawavijana wakaendamjini,wakazunguka-zungukahumo,wakauona mjiukiwabilawanaume,nawanawakepekeewakilia,na hawavijanawakapigakelelenakusema,Tazama,huundio uovuwalioufanyawanawaYakoboMwebraniakwamji huu,kwakuangamizakwaomojayamijiyaWakanaanileo, walahawakuogopamaishayaoyanchiyoteyaKanaani 39Basiwatuhaowakatokamjini,wakaendamjiniTapnaki, wakafikahuko,wakawaambiawenyejiwaTapnakiyote yaliyowapata,nayoteambayowanawaYakobowalikuwa wameutendamjiwaShekemu

40TaarifahiyoikamfikiaYashubu,mfalmewaTapnaki, nayeakatumawatumjiniShekemukuwaonavijanahao, maanamfalmehakuwaaminikatikasimulizihilo,akisema, Watuwawiliwangewezajekuharibumjimkubwakama Shekemu?

41WajumbewaYashubuwakarudi,wakamwambia, wakisema,Tulifikamjini,naumeharibiwa,hapanamtu huko,ilawanawakewaliao;walakondoowalang'ombe hakunahuko;maanavyotevilivyokuwamjinindivyowana waYakobowalivyovichukua

42Yashubuakastaajabukwanenohili,akasema,Watu wawiliwangewezajekufanyahivi,hatakuharibumji mkubwahivi,walahakunamtummojawakusimama mbeleyao?

43Kwamaanajambokamahilohalijawahikutokeatangu sikuzaNimrodi,walahatatanguzamanisana;naYashubu,

mfalmewaTapnaki,akawaambiawatuwake,Jipenimoyo, nasitutakwendakupigananaWaebraniahawa,na kuwatendeakamawalivyoutendeamji,nasitutalipiza kisasikwaajiliyawatuwamji.

44NaYashubu,mfalmewaTapnaki,akashaurianana washauriwakekuhusujambohili,naowashauriwake wakamwambia,WewepekeyakohutawashindaWaebrania, maanalazimawawenanguvuzakufanyakazihiikwamji mzima

45Kamawawilikatiyaowangeharibumjimzima,na hakunamtualiyesimamadhidiyao,hakikaukitakakwenda kinyumenao,wotewatatuasinakutuangamizasisipia

46Lakiniukitumaujumbekwawafalmewote wanaotuzunguka,nakuwaalikawakusanyikepamoja,basi tutakwendanaonakupigananawanawaYakobo;ndipo utakapowashinda.

47Yashubualiposikiamanenoyawashauriwake,maneno yaoyakampendezayeyenawatuwake,akafanyahivyo; nayeYashubu,mfalmewaTapnaki,akatumaujumbekwa wafalmewotewaWaamoriwaliozungukaShekemuna Tapnaki,akisema, 48Kweenipamojanamimkanisaidie,nasitutampiga YakoboMwebranianawanawewote,nakuwaangamiza kutokaduniani,kwamaanandivyoalivyofanyakwamji waShekemu,nahamjui?

49WafalmewotewaWaamoriwaliposikiauovuambao wanawaYakobowalikuwawameutendakatikamjiwa Shekemu,wakashangaasana.

50WafalmesabawaWaamoriwakakusanyikapamojana majeshiyaoyote,kamawatuelfukumiwenyepanga zilizofutwa,wakajakupigananawanawaYakobo;Yakobo akasikiakwambawafalmewaWaamoriwamekusanyikaili kupigananawanawe,Yakoboakaogopasana,akafadhaika 51YakoboakawashangaaSimeoninaLawi,akisema,Ni tendoganihilimlilolifanya?Kwaninimmenidhuru, kunileteawanawotewaKanaanijuuyangu,waniangamize miminanyumbayangu?Kwamaanamiminanyumba yangutulikuwatumepumzika,nanyimmenitendeahivi,na kuwachokozawenyejiwanchihiijuuyangukwamatendo yenu.

52Yudaakamjibubabayake,akasema,Je,nduguzangu SimeoninaLawiwaliwauawatuwotewaShekemubure? HakikanikwasababuShekemualimnyenyekezadadayetu, nakuvunjaamriyaMunguwetukwaNuhunawanawe, kwamaanaShekemualimchukuadadayetukwanguvu, akafanyauzinzinaye.

53Shekemuakafanyauovuhuuwote,walahakunahata mmojawawenyejiwamjiwakealiyeingiliakatinaye, kusema,Kwaniniunafanyahivi?Hakikakwasababuhii nduguzanguwalikwendawakaupigamji,nayeBwana akautiamikononimwao,kwasababuwenyejiwake walikuwawamevunjaamrizaMunguwetu.Je,niburebasi kwambawamefanyahayayote?

54Nasasakwaniniunaogopaaukuhuzunika,nakwanini unawakasirikianduguzangu,nakwaninihasirayako inawakadhidiyao?

55HakikaMunguwetualiyeutiamkononimwaomjiwa Shekemunawatuwake,atautiamkononimwetuwafalme wotewaKanaaniwanaotujia,nasitutawatendakama nduguzanguwalivyomtendeaShekemu.

56Sasatuliajuuyaonautupiliembalihofuzako,lakini mtumainiBwanaMunguwetu,naumwombeatusaidiena kutuokoa,nakuwatiaaduizetumikononimwetu

57Yudaakamwitammojawawatumishiwababayake, akasema,Nendasasaukaangaliemahaliwalipowafalme haowanaotujia,pamojanamajeshiyao

58Yulemtumishiakaenda,akatazamakwambali, akapandakuelekeaMlimaSihoni,akaonakambizoteza wafalmezimesimamamashambani,akarudiYuda, akasema,Tazama,wafalmewakomashambanipamojana kambizaozote,watuwengisana,kamamchangaulio ufukwenimwabahari

59YudaakawaambiaSimeoninaLawi,nanduguzake wote,Jitieninguvu,nanyimuwewanawaushujaa,kwa kuwaBwana,Munguwetu,yupamojanasi,msiwaogope 60Simamenikilamtu,amevaasilahazakezavita,upinde wakenaupangawake,nasitutakwendakupigananahawa watuwasiotahiriwa;BwanandiyeMunguwetu,atatuokoa 61Wakaondoka,kilamtuakajifungasilahazakezavita, wakubwakwawadogo,wanakuminammojawaYakobo, nawatumishiwotewaYakobopamojanao

62NawatumishiwotewaIsakawaliokuwapamojana IsakahukoHebroni,wotewakawajiawakiwawamevaa kilaainayasilahazavita,nawanawaYakobona watumishiwao,wakiwawatumiamojanakuminawawili, waliwaendeawafalmehawa,naYakobopiaakaendanao 63WanawaYakobowakatumaujumbekwaIsaka,baba yao,mwanawaIbrahimu,hukoHebroni,yaaniKireatharba,wakisema,

64TunakuombautuombeekwaBwana,Munguwetu,ili atulindenamikonoyaWakanaaniwanaotujia,nakuwatia mikononimwetu

65IsakamwanawaIbrahimuakamwombaBwanakwa ajiliyawanawe,akasema,EeBwanaMungu,ulimwahidi babayangu,ukisema,Nitazidishauzaowakokamanyota zambinguni,nawepiaumeniahidi,nautimizenenolako, sasakwakuwawafalmewaKanaaniwanakusanyika pamoja,kupigananawatotowangukwasababu hawakufanyavuruguyoyote

66Basisasa,EeBwanaMungu,Munguwaduniayote, potosha,nakuomba,shaurilawafalmehawa,iliwasipigane nawanangu

67Nauichocheemioyoyawafalmehawanawatuwao kwahofuyawanangunaushushekiburichao,naili wawezekuwaachawanangu

68Nakwamkonowakowenyenguvunamkonowako ulionyoshwauwaokoewanangunawatumishiwaokutoka kwao,kwaniuwezananguvuzikomikononimwako kufanyahayayote

69NawanawaYakobonawatumishiwaowakaendakwa wafalmehawa,naowakamtumainiBwanaMunguwao,na walipokuwawakienda,Yakobobabayaopiaalimwomba Bwananakusema,EeBwanaMungu,Mungumwenye nguvunaaliyetukuka,ambayeametawalatangusikuza kale,tanguhapohatasasanahatamilele; 70Wewendiweunayechocheavitanakuvikomesha, mkononimwakomnanguvunauwezawakuinuana kuangusha;Eesalayangunaikubalikembelezakoili uwezekunigeukiakwarehemazako,ilikuigusamioyoya wafalmehawanawatuwaokwahofuyawanangu,na kuwatishawaonakambizao,nakwawemawakomkuu

uwaokoewotewanaokutumaini,kwaniniwewe unayewezakuwawekawatuchiniyetunakupunguza mataifachiniyanguvuzetu

SURAYA35

1WafalmewotewaWaamoriwakaja,wakasimama uwandani,ilikushauriananawashauriwao,nininicha kuwatendeawanawaYakobo;kwamaanabado waliwaogopa,wakisema,Tazama,wawilikatiyao wamewauawatuwotewaShekemu

2BwanaakasikiamaombiyaIsakanaYakobo,naakaijaza mioyoyawashauriwotewawafalmehofukubwanahofu kubwa,hatawakasemakwakaulimoja, 3Je,wewenimjingaleo,auhunaufahamuwowotendani yako,kwambautapigananaWaebrania,nakwanini ufurahieuharibifuwakomwenyeweleo?

4Tazama,wawilikatiyaowalifikamjiniShekemubila wogawalahofu,nawakawauawakaziwotewamji,hata hakunamtualiyesimamadhidiyao,namtawezajekupigana naowote?

5HakikamnajuayakwambaMunguwaoanawapenda sana,nayeamewatendeamambomakuu,ambayo hayajatendekatangusikuzakale;namiongonimwa miunguyoteyamataifa,hakunaawezayekufanyamatendo yakemakuukamahayo

6HakikaalimwokoaAbrahamu,babayaoMwebrania, kutokamkononimwaNimrodi,nakutokamkononimwa watuwakewoteambaomaranyingiwalikuwawametafuta kumuua

7Alimwokoapiakutokakatikamotoambaomfalme Nimrodialikuwaamemtupa,naMunguwakeakamwokoa kutokakatikamotohuo

8Naninanimwingineanayewezakufanyakamahivyo?

HakikailikuwaIbrahimualiyewauawafalmewatanowa Elamu,walipomgusamwanawanduguyakeambaye aliishiSodomasikuhizo.

9Akamchukuamtumishiwakealiyekuwamwaminifu katikanyumbayakenawatuwakewachache,nao wakawafuatawafalmewaElamuusikummojanakuwaua, nakumrudishiamwanawanduguyemaliyakeyote waliyomnyang'anya

10NahakikaunajuaMunguwahawaWaebraniaanafurahi sananao,napiawanafurahinaye,kwaniwanajuakwamba aliwaokoakutokakwamaaduizaowote

11NatazamakwaupendowakekwaMunguwake, Ibrahimualimchukuamwanawewapekeenawathamani naakakusudiakumtoakamasadakayakuteketezwakwa Munguwake,nakamaisingekuwakwaMungualiyemzuia kufanyahivi,basiangefanyahivyokwaupendowakekwa Munguwake

12Munguakaonamatendoyakeyote,akamwapia,na kumwahidikwambaatawaokoawanawenauzaowake wotekutokakatikakilataabuitakayowapata,kwasababu alikuwaamefanyajambohili,nakwaupendowakekwa Munguwakealipunguzahurumayakekwamtotowake

13NawehukusikiayaleMunguwaoaliyomtendeaFarao, mfalmewaMisri,naAbimeleki,mfalmewaGerari,kwa kumtwaamkewaIbrahimu,aliyesemakumhusu,Huyuni dadayangu,wasijewakamwuakwaajiliyake,nakufikiria

kumchukuaawemkewake?Munguakawatendeawaona watuwaoyotemliyoyasikia.

14Natazama,sisiwenyewetulionakwamachoyetu kwambaEsau,nduguyakeYakobo,alimjianawatumia nne,kwaniayakumuua,kwanialikumbukakwamba alikuwaamemnyang'anyabarakayababayake

15AkaendakumlakialipotokaShamu,ilikuwauamama nawatoto,naninanialiyemwokoamikononimwakeila Munguwakealiyemtumaini?Akamwokoamikononimwa nduguyenapiamikononimwaaduizake,nahakika atawalindatena

16NinaniasiyejuakwambaniMunguwaoaliyewatia nguvuiliwatendeuovumliousikiakwamjiwaShekemu? 17Je,ingewezakwanguvuzaowenyewekwambawatu wawiliwangewezakuharibumjimkubwakamaShekemu kamasikwaajiliyaMunguwaowaliyemtumaini?Alisema nakuwafanyiahayayoteilikuwauawenyejiwamjikatika mjiwao

18Naje,unawezakuwashindahaowaliotokamjinimwako kupigananaowote,hatakamawatuwengizaidiwatakuja kukusaidia?

19Hakikamnajuanakuelewakwambahamjikupigananao, balimnakujakupigananaMunguwaoaliyewachagua,na kwahiyonyotemmekujaleokuangamizwa

20Basisasajiepushenauovuhuumnaojitahidikuuletajuu yenuwenyewe,naitakuwaborakwenumsiendekupigana nao,ingawaniwachachetukwahesabu,kwasababu Munguwaoyupamojanao.

21NawafalmewaWaamoriwaliposikiamanenoyoteya washauriwao,mioyoyaoilijaahofu,wakawaogopawana waYakobo,walahawakutakakupigananao.

22Wakategamasikioyaokwamanenoyawashauriwao, wakasikilizamanenoyaoyote;namanenoyawashauri yakawapendezasanawafalme,naowakafanyahivyo.

23Naowafalmewakageukanakujiepushanawanawa Yakobo,kwamaanahawakuthubutukuwakaribiaili kupigananao,kwasababuwaliwaogopasana,namioyo yaoikayeyukandaniyaokwakuwaogopa

24KwamaanahilililitokakwaBwanakwao,kwamaana alisikiamaombiyawatumishiwakeIsakanaYakobo,kwa sababuwalimtumaini;nawafalmehawawotewakarudina kambizaosikuhiyo,kilammojamjinikwake,wala hawakupigananawanawaYakobowakatihuo.

25WanawaYakobowakasimamasikuhiyohadijioni kuelekeamlimaSihoni,naowalipoonakwambawafalme hawahawakujakupigananao,wanawaYakobowakarudi makwao

SURAYA36

1WakatihuoBwanaakamtokeaYakobo,akamwambia, Ondoka,uendeBetheli,ukaehuko,ukamfanyieBwana madhabahuhuko,yeyealiyekutokea,aliyekuokoawewena wanaokatikamateso

2Yakoboakaondoka,yeyenawanawe,nayotealiyokuwa nayo,wakaendaBetheli,kamaBwanaalivyosema 3Yakoboalikuwanaumriwamiakatisininatisa alipopandakwendaBetheli,naYakobo,nawanawe,na watuwotewaliokuwapamojanaye,wakakaaBethelihuko Luzu.AkamjengeaBwanamadhabahuhuko,aliyemtokea; YakobonawanawewakakaaBethelimiezisita

4WakatihuoDebora,bintiUsi,mleziwaRebeka, aliyekuwapamojanaYakobo,akafa,nayeYakobo akamzikachiniyaBetheli,chiniyamwaloniuliokuwa huko.

5Rebeka,bintiwaBethueli,mamayakeYakobo,naye akafawakatihuohukoHebroni,yaaniKireath-arba, akazikwakatikapangolaMakpela,ambaloIbrahimu alikuwaamenunuakwawanawaHethi.

6MaishayaRebekayalikuwamiakamiamojana thelathininamitatu,nayeakafaYakoboaliposikia kwambaRebekamamayakeamekufa,alimliliamamayake kwauchungu,akamfanyiamaombolezomakubwa,na Deboramleziwakechiniyamwaloni.Akapaitamahali hapoAlon-bakuthi

7Labani,Mshami,akafasikuhizo,kwasababuMungu alimpigakwasababualivunjaaganolililokuwakatiyake naYakobo

8YakoboalikuwanaumriwamiakamiamojaBwana alipomtokea,akambariki,akamwitajinalakeIsraeli;na RahelimkeweYakoboakapatamimbasikuhizo

9WakatihuoYakobonawotewaliokuwapamojanaye wakasafirikutokaBethelikwendanyumbanikwababa yake,hadiHebroni

10Ikawawalipokuwawakiendeleanasafari,nabado umbalimdogokufikaEfrathi,Raheliakazaamwana,naye akapatauchunguwakuzaa,akafa

11YakoboakamzikakatikanjiaiendayoEfrathi,ndiyo Bethlehemu,akawekanguzojuuyakaburilake,ambayo ikohapohataleo;sikuzaRahelizilikuwamiakaarobaini namitano,akafa

12Yakoboakamwitajinalamwanawealiyezaliwa, ambayeRahelialimzalia,Benyamini,maanaalizaliwa kwakekatikanchiyamkonowakuume

13IkawabaadayakifochaRaheli,Yakoboakapigahema yakekatikahemayaBilha,mjakaziwake

14ReubeniakamwoneawivuLeamamayakekwasababu hiyo,akaghadhibikasana,akaondokakwahasira,akaenda akaingiakatikahemalaBilha,akaondoakitandachababa yakehuko

15Wakatihuosehemuyahakiyamzaliwawakwanza, pamojanaofisizakifalmenaukuhani,iliondolewakutoka kwawanawaReubeni,kwasababualikuwaameinajisi kitandachababayake,nahakiyamzaliwawakwanza ilipewaYusufu,ofisiyakifalmekwaYuda,naukuhani kwaLawi,kwasababuReubenialikuwaameinajisikitanda chababayake.

16NahivindivyovizazivyaYakoboalivyozaliwahuko Padan-aramu;nawanawaYakobowalikuwakumina wawili

17WanawaLeawalikuwaReubenimzaliwawakwanza, naSimeoni,Lawi,Yuda,Isakari,Zabuloni,naDinadada yao;nawanawaRaheliwalikuwaYosefunaBenyamini.

18WanawaZilpa,mjakaziwaLea,walikuwaGadina Asheri,nawanawaBilha,mjakaziwaRaheli,walikuwa DaninaNaftaliHaondiowanawaYakoboaliozaliwa hukoPadan-aramu

19Yakobonawanawenayotealiyokuwanayowakasafiri, wakafikaMamre,ndioKireath-arba,hukoHebroni, ambapoIbrahimunaIsakawalikaaugenini,nayeYakobo nawanawenayotealiyokuwanayo,wakakaakwababa yakehukoHebroni

20Esau,nduguye,nawanawe,nayotealiyokuwanayo, wakaendanchiyaSeiri,wakakaahuko,wakamilikikatika nchiyaSeiri;nawanawaEsauwakazaasana, wakaongezekasanakatikanchiyaSeiri.

21NahivindivyovizazivyaEsaualivyozaliwakatikanchi yaKanaaniWanawaEsauwalikuwawatano

22AdaakamzaliaEsaumzaliwawakewakwanzaElifazi, nayeakamzaliaReueli;AhlibamaakamzaliaYeushi, YalamunaKora

23HawandiowanawaEsauwaliozaliwakwakekatika nchiyaKanaani;nawanawaElifazi,mwanawaEsau, walikuwaTemani,Omari,Sefo,Gatamu,Kenazi,na Amaleki;nawanawaReueliwalikuwaNahathi,Zera, Shama,naMiza

24NawanawaYeushiwalikuwaTimna,Alva,Yethethi; nawanawaYalamuwalikuwaAla,FinorinaKenazi.

25NawanawaKorawalikuwaTemani,Mibsari,Magdieli naEramu;haondiojamaazawanawaEsaukwamajumbe waokatikanchiyaSeiri.

26NahayandiyomajinayawanawaSeiri,Mhori,wenyeji wanchiyaSeiri;Lotani,naShobali,naSibeoni,naAna, naDishani,naEseri,naDishoni,haowalikuwawanasaba.

27NawanawaLotaniwalikuwaHori,Hemani,naTimna, dadayao,yaaniTimna,waliomjiaYakobonawanawe,nao wakakataakumsikiliza;basiakaendaakawasuriawa Elifazi,mwanawaEsau,nayeakamzaliaAmaleki 28NawanawaShobaliwalikuwaAlvani,Manahathi, Ebali,Shefo,naOnamu,nawanawaSibeoniwalikuwa Aya,naAna,huyundiyeAnaaliyewaonaWayemi jangwanialipokuwaakichungapundawaSibeonibaba yake.

29Naalipokuwaakiwalishapundawababayake aliwaongozanyikanikwanyakatitofautiilikuwalisha 30Naikawasikumojaalipowaletakwenyemojaya jangwakwenyeufuowabahari,kinyumechajangwala watu,naalipokuwaakiwalisha,tazama,dhorubakubwa sanaikatokang'amboyabahariikatuajuuyapunda waliokuwawakilahuko,naowotewakasimamatuli

31Nabaadayahayowanyamawakubwanawakutisha wapataomiamojanaishiriniwakatokajangwaniupande wapiliwabahari,naowotewakafikamahali walipokuwepopunda,wakajiwekahapo

32Nawanyamahao,kuanziakatikatiyaokwendachini, walikuwanaumbolawanadamu,nakuanziakatikatiyao kwendajuu,wenginewalikuwanamfanowadubu,na wenginemfanowawalinzi,namikianyumayaokutoka katiyamabegayaoikishukahadiardhini,kamamikiaya dukefathi,nawanyamahawawalikujanakupandana kupandajuuyapundahawa,nakuwaongoza,nao wakaendazaohataleo

33NammojawawanyamahawaakamkaribiaAnana kumpigakwamkiawake,kishaakakimbiakutokahapo.

34Naalipoonakazihiialiogopasanamaishayake,naye akakimbianakutorokeamjini

35Akawasimuliawanawenanduguzakeyoteyaliyompata, nawatuwengiwakaendakuwatafutapundalakini hawakuwapata,naAnananduguzakehawakuendatena mahalihapotangusikuiliyofuata,kwasababuwaliogopa sanamaishayao

36NawanawaAna,mwanawaSeiri,walikuwaDishoni nadadayakeAhlibama,nawanawaDishoniwalikuwa

Hemdani,Eshbani,Ithrani,naKerani,nawanawaEseri walikuwaBilhani,Zaavani,naAkani,nawanawaDishoni walikuwaUsinaArani

37HizindizojamaazawanawaSeiri,Mhori,kwakadiri yamajumbewaokatikanchiyaSeiri.

38EsaunawanawewakakaakatikanchiyaSeiri,Mhori, waliokaakatikanchihiyo,naowakamilikihumo,wakazaa nakuongezekasana;Yakobonawanawe,nayote waliokuwanao,wakakaapamojanaIsakababayaokatika nchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwamuruIbrahimu babayao

SURAYA37

1Nakatikamwakawamiamojanatanowamaishaya Yakobo,huoulikuwamwakawatisawakukaakwakena watotowakekatikanchiyaKanaani,alitokaPadan-aramu

2SikuhizoYakoboakasafirinawanawekutokaHebroni, wakaendanakurudimjiniShekemu,waonawote waliokuwanao,wakakaahuko;kwamaanawanawa Yakobowalipatamalishomemanayenyekunonakwaajili yamifugoyaokatikamjiwaShekemu,mjiwaShekemu ukiwaumejengwaupyawakatihuo;nandaniyake walikuwawatuwapataomiatatuwanaumenawanawake 3Yakobonawanawenayotealiyokuwanayowakakaa katikasehemuyashambaambaloYakoboalikuwa amenunuakutokakwaHamori,babawaShekemu, aliporudikutokaPadan-aramu,kablaSimeoninaLawi hawajalipigajiji

4NawafalmewotewaWakanaaninaWaamori waliozungukamjiwaShekemuwaliposikiakwambawana waYakobowamerudiShekemunakukaahuko 5Wakasema,Je,wanawaYakoboMwebraniawatakuja tenamjininakukaahumo,baadayakuwapigawenyeji wakenakuwafukuza?Je,sasawarudinakuwafukuzawale waliokaamjiniaukuwaua?

6WafalmewotewaKanaaniwakakusanyikatena, wakakusanyikapamojailikupigananaYakobonawanawe 7NaYashubu,mfalmewaTapnaki,akatumaujumbekwa wafalmewotewajiranizake,kwaElani,mfalmewa Gaashi,nakwaIhuri,mfalmewaShilo,nakwaParathoni, mfalmewaHazari,nakwaSusi,mfalmewaSarton,nakwa Labani,mfalmewaBeth-korani,nakwaShabiri,mfalme waOthnayma,akisema,

8Njoonikwangumnisaidie,natumwueYakobo Mwebrania,nawanawe,nayotealiyonayo;kwamaana wamekujaShekemutenakuimiliki,nakuwauawakazi wakekamahapoawali.

9Wafalmehaowotewakakusanyikapamoja,wakaja pamojanakambizaozote,watuwengisanakamamchanga ulioufukweni,naowotewalikuwakinyumechaTapnaki 10KishaYashubu,mfalmewaTapnaki,akawatokea,yeye najeshilakelote,akapigakambipamojanao,mkabalana Tapnaki,njeyamji;wafalmehawawotewakawagawanya katikavikosisaba,vikiwanikambisabadhidiyawanawa Yakobo

11WakatumaujumbekwaYakobonamwanawe, wakisema,Njoninyotekwetu,tufanyemazungumzo pamojakatikabonde,nakulipizakisasikwawatuwa Shekemumliowauakatikamjiwao;nanyimtaruditena

mjiniShekemu,nakukaahumo,nakuwauawenyejiwake kamahapoawali.

12WanawaYakobowaliposikiahaya,hasirayaoikawaka sanakwamanenoyawafalmewaKanaani,nawanakumi waYakobowakafanyaharaka,wakaondoka,kilammoja waoakivaasilahazakezavita;nakulikuwanawatumishi waomianawawilipamojanaowakiwawamejiandaakwa vita.

13Nawatuhawawote,wanawaYakobonawatumishi wao,waliwaendeawafalmehawa,naYakobobabayao alikuwapamojanao,naowotewakasimamakwenyerundo laShekemu

14YakoboakamwombaBwanakwaajiliyawanawe,naye akainyooshamikonoyakekwaBwana,akasema,Ee Mungu,weweuMunguMwenyezi,weweubabayetu, ulituumbanasisinikazizamikonoyako;nakuomba uwaokoewanangukwarehemazakokutokamikononi mwaaduizao,ambaowanakujaleokupigananaona kuwaokoakutokamikononimwao,kwanimkononimwako mnauwezananguvu,kuwaokoawachachekutokakwa wengi

15Nauwapewanangu,watumishiwako,nguvuzamoyo naushujaa,ilikupigananaaduizao,kuwashinda,na kuwafanyaaduizaowaangukembeleyao,walawanangu nawatumishiwaowasiwauemikononimwawanawa Kanaani

16Lakiniukionavemamachonipakokuwauawananguna watumishiwao,uwapokeekwarehemazakonyingikwa mikonoyawatumishiwako,iliwasiangamizweleokwa mikonoyawafalmewaWaamori

17YakoboalipoachakumwombaBwana,dunia ilitetemekakutokamahalipake,najualikawagiza,na wafalmehawawotewakaingiwanahofukubwa

18BwanaakasikilizamaombiyaYakobo,nayeBwana akaigusamioyoyawafalmewotenamajeshiyaokwahofu nawogawawanawaYakobo

19KwamaanaBwanaaliwasikizishasautiyamagariya vita,nasautiyafarasihodarikutokakwawanawaYakobo, nasautiyajeshikubwalililoandamananao

20Wafalmehawawalishikwanahofukubwakwawana waYakobo,nawalipokuwawamesimamakatikamakao yao,tazama,wanawaYakobowaliwashambulia,pamoja nawatumiamojanakuminawawili,kwakelelekubwana kubwa

21WafalmewalipowaonawanawaYakobowakijakwao, waliingiwanahofuzaidi,naowakawanamwelekeowa kuwakimbiawanawaYakobokamahapoawali,wala hawakupigananao.

22Lakinihawakurudinyuma,wakisema,Itakuwaaibu kwetumarambilihivikujiepushanaWaebrania

23NawanawaYakobowakakaribianakuwashambulia wafalmehawawotenamajeshiyao,naowakaona,na tazama,walikuwawatuhodarisana,wengikamamchanga wabahari

24WanawaYakobowakamwitaBwana,wakasema, TusaidieEeBwana,utusaidienautujibu,kwamaana tunakutumainiwewe,walatusifekwamikonoyahawa watuwasiotahiriwa,ambaowametujialeo

25WanawaYakobowakajifungasilahazaozavita,kila mtuakachukuangaoyakenamkukiwakemikononi mwake,wakakaribiavitani

26NaYuda,mwanawaYakobo,alikimbiakwanzambele yanduguzake,nawatumishiwakekumipamojanaye, nayeakaendakwawafalmehawa

27NaYashubu,mfalmewaTapnaki,nayeakatokakwanza najeshilakembeleyaYuda,nayeYudaakamwona Yashubunajeshilakewakimjia;hasirayaYudaikawaka, hasirayakeikawakandaniyake,nayeakakaribiavita ambavyoYudaalihatarishamaishayake.

28NaYashubunajeshilakelotewalikuwawakikaribia Yuda,nayealikuwaamepandafarasimwenyenguvu nyinginamwenyenguvu,naYashubualikuwamtushujaa sana,naamefunikwakwachumanashabakutokakichwani hadimiguuni.

29Naalipokuwajuuyafarasi,alipigamishalekwamikono yotemiwilikutokambelenanyuma,kamailivyokuwa desturiyakekatikavitavyakevyote,nahakukosamahali alipolengamishaleyake

30NaYashubualipokujakupigananaYuda,naakarusha mishalemingidhidiyaYuda,Bwanaakamfungamkono waYashubu,namishaleyotealiyoipigailirudinyumajuu yawatuwakemwenyewe

31Nalichayahaya,Yashubualiendeleakusogeakuelekea Yuda,ilikumkabilikwamishale,lakiniumbalikatiyao ulikuwakamadhiraathelathini,naYudaalipomwona Yashubuakirushamishaleyakedhidiyake,alimkimbilia kwanguvuzakezahasira

32Yudaakachukuajiwekubwakutokaardhini,lenyeuzito washekelisitini,nayeYudaakakimbiakuelekeaYashubu, najiwehilolilipompigakwenyengaoyake,Yashubu akapigwanabutwaa,akaangukakutokakwenyefarasi wakechini.

33NgaoikapasukakutokamkononimwaYashubu,na kupitianguvuyapigoikarukahadiumbaliwakamadhiraa kuminatano,nayongaoikaangukambeleyakambiyapili.

34NawafalmewaliokujapamojanaYashubuwalionakwa mbalinguvuyaYuda,mwanawaYakobo,nayale aliyomtendeaYashubu,naowakamwogopasanaYuda.

35WakakusanyikakaribunakambiyaYashubu,wakiona kuchanganyikiwakwake,Yudaakafutaupangawake, akawauawatuarobaininawawiliwakambiyaYashubu; nakambiyoteyaYashubuikakimbiambeleyaYuda,wala hakunamtualiyesimamambeleyake;wakamtokaYashubu, wakamkimbia,nayeYashubualikuwabadoameanguka kifudifudi

36Yashubualipoonakwambawatuwotewakambiyake wamemkimbia,akafanyaharaka,akainukakwahofudhidi yaYuda,akasimamakwamiguuyakekinyumechaYuda

37NaYashubualikuwanavitamojanaYuda,akiweka ngaokuelekeangao,nawatuwotewaYashubu wakakimbia,kwasababuwaliwaogopasanaYuda

38BasiYashubuakashikamkukiwakemkononimwakeili kumpigaYudakichwani,lakiniYudaakawekangaoyake kichwanimwakedhidiyamkukiwaYashubuharaka,hivi kwambangaoyaYudaikapigwanamkukiwaYashubu,na ngaohiyopiaikapasuka

39Yudaalipoonakwambangaoyakeimepasuliwa, akaufutaupangawakeharaka,akampigaYashubukwenye vifundovyamiguuyake,akamkatamiguu,hataYashubu akaangukachini,namkukiukaangukamkononimwake

40YudaakafanyaharakaakachukuamkukiwaYashubu, akaukatakichwachake,akautupakaribunamiguuyake

41WanawaYakobowalipoonayaleYudaaliyomtendea Yashubu,wotewakakimbiliakwenyesafuzawafalme wengine,naowanawaYakobowakapigananajeshila Yashubu,namajeshiyawafalmewotewaliokuwahuko.

42WanawaYakobowakawauawatuelfukuminatano, wakawapigakamavilewanapigamaboga,nawaliobaki wakakimbiakuokoamaishayao

43Yudaalikuwabadoamesimamakaribunamaitiya Yashubu,akamvuaYashubuvazilakelachuma

44Yudapiaakaondoachumanashabailiyokuwakaribuna Yashubu,natazama,watutisawamakamandawaYashubu wakajakupigananaYuda

45Yudaakafanyaharaka,akachukuajiwekutokaardhini, akampiganalommojawaokichwani,fuvulakelikavunjika, mwiliwakepiaukaangukachinikutokakwafarasi

46Nawalewakuuwananewaliobaki,walipoonanguvuza Yuda,wakaogopasana,wakakimbia;Yudanawatuwake kumiwakawafuata,wakawapatanakuwaua

47NawanawaYakobowalikuwabadowakiyapiga majeshiyawafalme,nawaliwauawengiwao,lakini wafalmehaowalisimamakwaujasiripamojanamakapteni wao,nahawakurudinyumakutokamahalipao,nawalipiga keleledhidiyawalewamajeshiyaowaliokimbiakutoka mbeleyawanawaYakobo,lakinihakunaaliyewasikiliza, kwaniwaliogopamaishayaowasijewakafa.

48NawanawotewaYakobo,baadayakuwashinda majeshiyawafalme,walirudinakujambeleyaYuda,na YudaalikuwabadoakiwauawakuuwananewaYashubu, nakuvuanguozao

49LawiakamwonaEloni,mfalmewaGaashi,akimkaribia, pamojanawakuuwakekuminawanneilikumpiga,lakini Lawihakujuakwauhakika

50Eloninamakamandawakewakakaribia,naLawi akatazamanyumaakaonakwambavitavilikuwa vimemkabilinyuma,naLawiakakimbianawatumishi wakekuminawawili,wakaendawakawauaElonina makamandawakekwaupanga.

SURAYA38

1IhurimfalmewaShiloakajakumsaidiaEloni,naye akamkaribiaYakobo,Yakoboalipovutaupindewake mkononimwakenakwamshaleakampigaIhuriambao ulisababishakifochake

2NaIhurimfalmewaShiloalipokufa,wafalmewanne waliobakiwalikimbiakutokakwenyenafasiyaopamojana makapteniwengine,naowakajaribukurudinyuma, wakisema,HatunanguvutenadhidiyaWaebraniabaada yakuwauawafalmewatatunamakapteniwaowaliokuwa nanguvuzaidikulikosisi

3NawanawaYakobowalipoonakwambawafalme waliobakiwameondokakatikanafasizao,waliwafuatilia, naYakobopiaakajakutokakwenyerundolaShekemu kutokamahalialipokuwaamesimama,naowakawafuata wafalmenawakawakaribiapamojanawatumishiwao

4Wafalmenamakamandapamojanamajeshiyaomengine, walipoonakwambawanawaYakobowamewakaribia, waliogopamaishayao,wakakimbiahadiwalipofikamjini Kazari

5NawanawaYakobowakawafuatahadilangolamjiwa Kazari,naowakawapigawafalmenamajeshiyaokwa

wingi,kamawatuelfunne,nawalipokuwawakipigajeshi lawafalme,Yakoboalikuwaamejifungaupindewakeili kuwapigawafalme,nayeakawauawote

6AkamuuaParathonimfalmewaHazarikwenyelangola mjiwaHazari,nabaadayeakampigaSusimfalmewa Satoni,naLabanimfalmewaBeth-korini,naShabiri mfalmewaMaknayma,naakawauawotekwamishale, mshalemmojakwakilammojawao,naowakafa.

7WanawaYakobowalipoonakwambawafalmewote wamekufanakwambawamevunjikanakurudinyuma, waliendeleakupigananamajeshiyawafalmembeleya langolaHazari,nabadowakawauawatuwaowapataomia nne.

8NawatuwatatuwawatumishiwaYakobowakaanguka katikavitahivyo,naYudaalipoonayakuwawatumishi wakewatatuwamekufa,alihuzunikasana,nahasirayake ikawakandaniyakedhidiyaWaamori

9Nawanaumewotewaliosaliawamajeshiyawafalme waliogopasanamaishayao,naowakakimbianakuvunja langolakutazamjiwaKazari,nawotewakaingiamjini kwaajiliyausalama

10WakajifichakatikatiyamjiwaChazar,kwamaanamji waChazarulikuwamkubwasananamkubwa,namajeshi hayayoteyalipoingiamjini,wanawaYakobowaliwafuata kwakasihadimjini.

11Nawatuwannemashujaa,waliozoezwavitani, wakatokamjini,wakasimamambeleyamlangowamji, wakiwanapanganamikukiiliyofutwamikononimwao, wakajipangambeleyawanawaYakobo,wala hawakuwaruhusukuingiamjini

12Naftaliakakimbia,akawapita,akawapigawawilikwa upangawake,akawakatavichwavyaokwapigomoja

13Akawageukiawalewenginewawili,natazama walikuwawamekimbia,nayeakawafuata,akawapata, akawapiganakuwaua

14WanawaYakobowakajamjini,wakaona,natazama, kulikuwanaukutamwinginekuelekeamji,naowakatafuta langolaukuta,lakinihawakuwezakuliona,naYuda akarukajuuyaukuta,naSimeoninaLawiwakamfuata,na wotewatatuwakashukakutokaukutaninakuingiamjini.

15NaSimeoninaLawiwaliwauawanaumewote waliokimbiliausalamamjini,napiawakaziwamjipamoja nawakezaonawatotowao,waliwauakwamakaliya upanga,naviliovyamjivikapandajuumbinguni

16NaDaninaNaftaliwakarukaukutaniilikuona kilichosababishakelelezamaombolezo,kwaniwanawa Yakobowalihisiwasiwasikuhusunduguzao,nao wakasikiawenyejiwamjiwakisemakwakilionadua, wakisema,Chukuenivyotetulivyonavyomjinimwende zenu,lakinimsituue

17Yuda,Simeoni,naLawiwalipokwishakuwapiga wenyejiwamji,walipandaukutanakuwaitaDanina Naftali,waliokuwaukutani,nanduguzaowengine;nao SimeoninaLawiwakawajulishakuhusumlangowamji,na wanawotewaYakobowakajakuchukuanyara

18WanawaYakobowalichukuanyarazamjiwaHazari, makundiyakondoonang'ombe,namali,nawalichukua vyotevilivyowezakutekwa,wakaondokamjinisikuhiyo

19SikuiliyofuatawanawaYakobowakaendaSarton, kwaniwalisikiakwambawatuwaSartonwaliobakimjini walikuwawamekusanyikakupigananaokwaajiliya

kumuuamfalmewao,naSartonulikuwamjimrefusanana wenyengome,naoulikuwanabomarefulililozungukamji. 20Nanguzoyangomeilikuwakamadhiraahamsinina upanawakedhiraaarobaini,walahapakuwanamahalipa mtukuingiamjinikwasababuyangome;wanawaYakobo wakaonangomeyamji,wakatafutanjiayakuingilialakini hawakuipata

21Kwamaanamlangowakuingiamjiniulikuwanyuma, nakilamtualiyetakakuingiamjinialipitianjiahiyona kuzungukamjimzima,nabaadayeakaingiamjini

22WanawaYakobowalipoonakwambahawakuweza kuingiamjini,hasirayaoiliwakasanaWakaajiwamji walipoonakwambawanawaYakobowalikuwawakiwajia, wakawaogopasana,kwasababuwalikuwawamesikia kuhusunguvuzaonakilewalichomtendeaHazari

23NawakaziwamjiwaSartonhawakuwezakuwaendea wanawaYakobobaadayakukusanyikamjinikupigana nao,wasijewakaingiamjini,lakiniwalipoonakwamba walikuwawanawajia,waliwaogopasana,kwaniwalikuwa wamesikiakuhusunguvuzaonakilewalichomtendea Hazari

24KwahiyowenyejiwaSartonwakaharakishakuondoa darajalabarabarayamji,kutokamahalipake,kablawana waYakobohawajafika,naowakaliletamjini

25WanawaYakobowakajanakutafutanjiayakuingia mjini,lakinihawakuipataWakaziwamjiwakapandajuu yaukuta,wakaona,natazama,wanawaYakobowalikuwa wakitafutanjiayakuingiamjini.

26NawenyejiwamjiwaliwatukanawanawaYakobo kutokajuuyaukuta,naowakalaani,nawanawaYakobo wakasikiamashutumu,naowalikasirikasana,nahasirayao ikawakandaniyao

27WanawaYakobowakakasirikanao,naowote wakainukanakurukajuuyangomekwanguvuzao,na kwanguvuzaowakapitaupanawadhiraaarobainiwa ngome

28Nawalipopitabomawalisimamachiniyaukutawamji, nawakakutamalangoyoteyamjiyamefungwakwa milangoyachuma

29WanawaYakobowakakaribiailikuvunjamilangoya mji,lakiniwenyejihawakuwaruhusu,kwasababukutoka juuyaukutawalikuwawakirushamawenamishalejuuyao

30Naidadiyawatuwaliokuwaukutaniilikuwakamawatu mianne,nawanawaYakobowalipoonakwambawatuwa mjihawakuwaruhusukufunguamalangoyamji,waliruka nakupandajuuyaukuta,naYudaakapandakwanza upandewamasharikiwamji

31NaoGadinaAsheriwakapandanyumayakehadi pembeyamagharibiyamji,naSimeoninaLawiupande wakaskazini,naDaninaReubeniupandewakusini

32Nawatuwaliokuwajuuyaukuta,wenyejiwamji, walipoonayakuwawanawaYakobowanawajia,wote wakakimbiakutokaukutani,wakashukamjini,wakajificha katikatiyamji

33IsakarinaNaftaliwaliobakichiniyaukutawakakaribia, wakavunjamalangoyamji,wakawashamotokwenye malangoyamji,hatachumakikayeyuka,nawanawotewa Yakobowakaingiamjini,waonawatuwaowote, wakapigananawenyejiwamjiwaSarton,wakawauakwa upanga;walahakunamtualiyesimamambeleyao.

34Nawatuwapataomiambiliwakakimbiakutokamjini, wakaendawotewakajifichandaniyamnarammojamjini; Yudaakawafuatahadikwenyemnara;akaubomoamnara, uliowaangukiawatuhao,naowotewakafa.

35WanawaYakobowakapandanjiayapaalamnaraule, wakaona,natazama,kulikuwanamnaramwinginemrefu nawenyenguvukwambalimjini,nakilelechakekilifika mbinguni,nawanawaYakobowakaharakishanakushuka, wakaendanawanaumewaowotekwenyemnaraule, wakauonaumejaawanaume,wanawakenawatotowapatao miatatu

36NawanawaYakobowakawapigawatuwalewaliokuwa mnaranikwakishindokikubwa,naowakakimbiana kukimbiakutokakwao

37SimeoninaLawiwakawafuata,wakatiwatukumina wawilihodarinamashujaawalipowatokeakutokamahali walipokuwawamejificha

38Nawalewatukuminawawiliwaliendelezavitavikali dhidiyaSimeoninaLawi,naSimeoninaLawi hawakuwezakuwashinda,nawalewanaumemashujaa walivunjangaozaSimeoninaLawi,nammojawao akampigakichwaniLawikwaupangawake,wakatiLawi alipowekamkonowakekichwaniharaka,kwanialiogopa upanga,naupangaukampigaLawi,nahaukuhitajimkono waLawikukatwa.

39Lawiakachukuaupangawayuleshujaamkononi mwake,akauchukuakwanguvukutokakwayulemtu,na kwahuoakampigakichwaniyulemtumwenyenguvu,na akamkatakichwa

40NawatukuminammojawakakaribiakupigananaLawi, kwaniwalionakwambammojawaoameuawa,nawanawa Yakobowakapigana,lakiniwanawaYakobohawakuweza kuwashinda,kwamaanawanaumehaowalikuwananguvu nyingi.

41WanawaYakobowalipoonakwambahawawezi kuwashinda,Simeonialipigakelelekubwanakubwa,na walewatukuminammojawenyenguvuwakashtukakwa sautiyakelelezaSimeoni

42YudaakaijuasautiyakelelezaSimeonikwambali,nao NaftalinaYudawakawakimbiliaSimeoninaLawiwakiwa nangaozao,wakawakutawakipigananawalewatuhodari, wasiwezekuwashindakwaningaozaozilikuwa zimevunjika.

43NaftalialipoonakwambangaozaSimeoninaLawi zimevunjika,akatwaangaombilikutokakwawatumishi wake,akaziletakwaSimeoninaLawi.

44Simeoni,LawinaYudasikuhiyowalipigananawale watukuminammojawenyenguvuhadiwakatiwa machweo,lakinihawakuwezakuwashinda

45Yakoboakaambiwahaya,nayeakahuzunikasana, akamwombaBwana,nayepamojanaNaftalimwanawe wakawaendeawatuhawamashujaa.

46Yakoboakakaribia,akavutaupindewake,akawakaribia walemashujaa,akawauawatatukatiyawatuwaokwa upinde,nawalewananewaliobakiwakageukanyuma,na tazama,vitavilikuwavikipiganwambelenanyuma,nao wakaogopasanamaishayao,wasiwezekusimamambele yawanawaYakobo,wakakimbiambeleyao

47NaowalipokuwawakikimbiawakakutananaDanina Asheri,wakiwajia,wakawashambuliaghafla,wakapigana

nao,wakawauawawilikatiyao;Yudananduguzake wakawafuata,wakawapigawaliobaki,wakawaua.

48WanawotewaYakobowakarudi,wakazungukazungukamjini,wakitafutakamawangewezakupata wanaume,naowakawakutavijanawapataoishirinikatika pangomjini,naGadinaAsheriwakawapigawote,naDani naNaftaliwakawashambuliawanaumewaliobaki waliokimbianakutorokakutokamnarawapili,nao wakawapigawote

49WanawaYakobowakawauawakaziwotewamjiwa Sarton,lakiniwanawakenawatotowadogowaliwaacha mjini,walahawakuwaua

50NawakaziwotewajijilaSartonwalikuwawanaume hodari,mmojawaoangewafukuzawatuelfu,nawawili katiyaohawangewakimbiawatuelfukumiwaliobaki

51WanawaYakobowaliwauawakaziwotewamjiwa Sartonkwaupanga,hatahakunamtualiyesimamadhidi yao,naowakawaachawanawakemjini

52WanawaYakobowalichukuanyarazotezamji, wakachukuawalichokitaka,wakachukuakondoo,ng'ombe, namalikutokamjini;wanawaYakobowakamtendea SartonnawenyejiwakekamawalivyomtendeaHazarina wenyejiwake;naowakageuka,wakaendazao

SURAYA39

1NawanawaYakobowalipotokakatikamjiwaSarton, walikuwawametembeakamadhiraamiambili walipokutananawenyejiwaTapnakiwakijakuwakabili, kwaniwalitokakupigananao,kwasababuwalikuwa wamempigamfalmewaTapnakinawatuwakewote.

2BasiwotewaliobakikatikamjiwaTapnakiwakatoka kupigananawanawaYakobo,naowakapanga kuwanyang'anyanyarananyarawalizokuwawameteka kutokakwaHazarinaSaroni

3NawatuwaliobakiwaTapnakiwakapigananawanawa Yakobomahalihapo,naowanawaYakobowakawapiga, naowakakimbiambeleyao,wakawafuatahadimjiwa Arbelani,naowotewakaangukambeleyawanawa Yakobo.

4WanawaYakobowakarudi,wakajaTapnaki,kuchukua nyarazaTapnaki,naowalipofikaTapnaki,wakasikia kwambawatuwaArbelaniwametokakuwakabiliili kuokoanyarazanduguzao,nawanawaYakobo wakawaachawatukumihukoTapnakiilikuporamji,nao wakatokakwendakuwaelekeawatuwaArbelani.

5NaowatuwaArbelaniwakatokanawakezaokupigana nawanawaYakobo,kwamaanawakezaowalikuwa mashujaavitani;naowakatoka,wapataomianne, wanaumenawanawake

6WanawotewaYakobowakapigakelelekwasautikubwa, naowotewakakimbiakuelekeawenyejiwaArbelani,kwa sautikubwanayakutisha

7NawenyejiwaArbelaniwakasikiakelelezawanawa Yakobo,nangurumozaokamakelelezasimba,nakama ngurumoyabaharinamawimbiyake

8Nahofunawogavikawatawalamioyonimwaokwa sababuyawanawaYakobo,naowakawaogopasana,nao wakarudinyumanakukimbiambeleyaokuingiamjini,na wanawaYakobowakawafuatahadilangonimwamji,nao wakawafikiamjini

9WanawaYakobowakapigananaomjini,nawanawake waowotewakapiganakwakombeodhidiyawanawa Yakobo;namapiganoyalikuwamakalisanakatiyaosiku hiyoyotehatajioni.

10NawanawaYakobohawakuwezakuwashinda,nawana waYakobowalikuwakaribukuangamiakatikavitahivyo, nawanawaYakobowakamliliaBwananakupatanguvu nyingikuelekeajioni,nawanawaYakobowakawapiga wakaziwotewaArbelanikwamakaliyaupanga,wanaume, wanawakenawatoto

11NapiawatuwaliosaliawaliokimbiakutokaSarton, wanawaYakobowaliwapigahukoArbelani,nawanawa YakobowakawatendaArbelaninaTapnakikama walivyowatendaHazarinaSartonNawanawake walipoonayakuwawanaumewotewamekufa,wakapanda juuyapaazamji,wakawapigawanawaYakobokwa kunyeshamawekamamvua

12WanawaYakobowakafanyaharaka,wakaingiamjini, wakawakamatawanawakewote,wakawauakwaupanga; wanawaYakobowakachukuanyarazote,namateka, makundiyakondoo,nang'ombe,nang'ombe

13WanawaYakobowakamtendeaMaknaymakama walivyomtendeaTapnaki,Hazari,naShilo;wakageuka kutokahuko,wakaendazao

14NasikuyatanowanawaYakobowakasikiakwamba watuwaGaashiwalikuwawamekusanyikadhidiyao kupigana,kwasababuwalikuwawamemuuamfalmewao namakamandawao,kwanikulikuwanamakamandakumi nawannekatikamjiwaGaashi,nawanawaYakobo walikuwawamewauawotekatikavitavyakwanza

15NawanawaYakobowakajifungasilahazaozavitasiku hiyo,wakatokakwendakupigananawenyejiwaGaashi,na hukoGaashikulikuwanawatuwenyenguvunahodariwa watuwaWaamori,naGaashiulikuwamjiwenyenguvuna ngomeborazaidikulikomijiyoteyaWaamori,nao ulikuwanakutatatu

16WanawaYakobowakafikaGaashi,wakakutamalango yamjiyamefungwa,nawatuwapataomiatano wamesimamajuuyaukutawanjekabisa,nawatuwengi kamamchangawapwaniwalikuwawamewaviziawanawa Yakobokutokanjeyamjiupandewanyuma

17WanawaYakobowakakaribiakufunguamalangoya mji,naowalipokuwawakikaribia,tazama,walewaliokuwa wamevizianyumayamjiwakatokamahalipao, wakawazungukawanawaYakobo

18NawanawaYakobowalikuwawamejipangakatikatiya watuwaGaashi,navitavilikuwambelenanyumayao,na watuwotewaliokuwaukutani,walikuwawakirusha mishalenamawekutokaukutani

19YudawalipoonakwambawatuwaGaashiwanazidi kuwalemea,walipigakelelekalisananakalisana,nao watuwotewaGaashiwakaogopakwasababuyasautiya kiliochaYuda,naowatuwakaangukakutokaukutanikwa sababuyakelelezakekali,nawotewaliokuwanjenandani yamjiwakaogopasanamaishayao

20WanawaYakobowakakaribiakuvunjamilangoyamji, watuwaGaashiwakawatupiamawenamishalekutokajuu yaukuta,wakawafukuzakutokalangoni

21WanawaYakobowakarudidhidiyawatuwaGaashi waliokuwanaokutokanjeyamji,wakawapigavikalikama vilekushambuliamibuyu,naohawakuwezakuwashinda

wanawaYakobo,kwasababuhofunawogavilikuwa vimewashikakwakiliochaYuda.

22WanawaYakobowakawauawatuwotewaliokuwanje yamji,nawanawaYakobowakakaribiakuingiamjini,na kupiganachiniyakutazamji;lakinihawakuweza,kwa kuwawenyejiwotewaGaashiwaliobakimjiniwalikuwa wamezingirakutazaGaashipandezote,hatawanawa Yakobohawakuwezakuukaribiamjiilikupigananao.

23WanawaYakobowalipokaribiakonamojakupigana chiniyaukuta,wenyejiwaGaashiwaliwarushiamishale namawekamamvuayamanyunyu,naowakakimbia kutokachiniyaukuta

24NawatuwaGaashiwaliokuwaukutani,walipoonaya kuwawanawaYakobohawawezikuwashindakutokachini yaukuta,waliwakemeawanawaYakobokwamaneno haya,wakisema,

25Unashidaganikatikavitahivikwambahuwezi kushinda?Je,unawezakuutendeamjimkuuwaGaashina wakaziwakekamaulivyotendeamijiyaWaamoriambayo haikuwananguvunyingi?Hakikauliwatendeawalewalio dhaifumiongonimwetu,nakuwauakwenyelangolamji, kwasababuhawakuwananguvuwalipoingiwanahofu kwasautiyakelelezako

26Naje,mtawezakupiganahapa?Hakikanyotemtakufa hapa,nasitutalipizakisasikwasababuyamijihiyo mliyoiharibu

27NaowenyejiwaGaashiwaliwatukanasanawanawa Yakobonakuwatukanakwamiunguyao,nawakaendelea kuwarushiamishalenamawekutokaukutani

28Yudananduguzakewaliposikiamanenoyawenyejiwa Gaashi,hasirayaoikawakasana,nayeYudaakamwonea wivuMunguwakekatikajambohili,akalia,akasema,Ee Bwana,utusaidie,ututumiesisinanduguzetu

29Naakakimbiambalikwanguvuzakezote,akiwana upangawakeuliochomolewamkononimwake,naakaruka kutokaardhininakwanguvuzakenyingi,akapandaukuta, naupangawakeukaangukakutokamkononimwake.

30Yudawakapigakeleleukutani,nawatuwotewaliokuwa ukutaniwakaogopa,nabaadhiyaowakaangukakutoka ukutaninakuingiamjini,wakafa;nawalewaliokuwa ukutani,walipoonanguvuzaYuda,wakaogopasana, wakakimbiliamjinikwaajiliyausalama

31NabaadhiyaowakajitiamoyokupigananaYuda ukutani,wakakaribiakumwuawalipoonakwambaYuda hakuwanaupangamkononimwake,wakafikirikumtupa kutokaukutanihadikwanduguzake,nawatuishiriniwa mjiwakajakuwasaidia,wakazungukaYudanawote wakapigakelelejuuyake,wakamkaribiawakiwanapanga zilizofutwa,naowakawatishaYuda,nayeYudaakawapigia kelelenduguzakekutokaukutani

32Yakobonawanawewakavutaupindekutokachiniya ukuta,wakawapigawatuwatatuwaliokuwajuuyaukuta, Yudaakaendeleakulia,akasema,EeBwana,tusaidie,Ee Bwana,tuokoeAkaliakwasautikuuukutani,nakilio kikasikikambalisana

33Nabaadayakiliohikialirudiakupigakeleletena,na wanaumewotewaliokuwawamezungukaYudajuuya ukutawaliogopa,nakilammojawaoakatupaupangawake kutokamkononimwakekwasautiyakelelezaYudana tetemekolake,wakakimbia.

34Yudawakazitwaapangazilizoangukamikononimwao, naoYudawakapigananao,wakawauawatuishirinikati yaoukutani

35Nawanaumenawanawakewapataothemaninibado walipandaukutakutokamjini,wakazungukaYudawote, nayeBwanaakawatiahofuyaYudamioyonimwao,hata wasiwezekumkaribia

36Yakobonawotewaliokuwapamojanayewakavuta upindekutokachiniyaukuta,wakawauawatukumi ukutani,naowakaangukachiniyaukuta,mbeleyaYakobo nawanawe

37Nawatuwaliokuwaukutaniwalipoonayakuwawatu ishiriniwameanguka,wakaendeleakukimbiliaYudawenye pangazilizofutwa,lakinihawakuwezakumkaribia;kwa maanawaliogopasananguvuzaYuda

38Mmojawamashujaawao,jinalakeArudi,akakaribia kumpigaYudakichwanikwaupangawake,Yuda alipofungangaoyakekichwaniharaka,upangaukaipiga ngaohiyo,nayoikagawanyikavipandeviwili.

39NamtuhuyushujaabaadayakumpigaYudaalikimbia kuokoamaishayake,kwahofuyaYuda,namiguuyake ikatelezaukutaninaakaangukakatiyawanawaYakobo waliokuwachiniyaukuta,nawanawaYakobowakampiga nakumuua

40KichwachaYudakilimtiauchungukutokananapigola yulemtumwenyenguvu,hataYudaalikuwakaribukufa kutokananalo

41Yudaakapigakeleleukutanikwasababuyamaumivu yaliyotokananapigo,Danialiposikia,nahasirayake ikawakandaniyake,nayepiaakasimama,akaendambali, akakimbia,akarukakutokaardhini,akapandaukutakwa nguvuzakezahasira

42NaDanialipofikaukutanikaribunaYuda,watuwote waliokuwaukutaniwakakimbia,waliokuwawamesimama dhidiyaYuda;wakapandaukutawapili,wakawatupia DaninaYudamishalenamawekutokaukutawapili, wakajaribukuwafukuzakutokaukutani.

43MishalenamawevikawapigaDaninaYuda,karibu wafeukutani,napopoteDaninaYudawalipokimbia kutokaukutani,walishambuliwakwamishalenamawe kutokaukutaniwapili

44NaYakobonawanawewalikuwabadokwenyelangola mjichiniyaukutawakwanza,naohawakuweza kuinamishaupindewaodhidiyawenyejiwamji,kwani hawakuwezakuonekananao,wakiwakwenyeukutawapili

45NaDaninaYudawaliposhindwakuvumiliamawena mishaleiliyowaangukiakutokaukutawapili,wotewawili walirukajuuyaukutawapilikaribunawatuwamji,na watuwamjiwaliokuwajuuyaukutawapiliwalipoona kwambaDaninaYudawamewajiajuuyaukutawapili, wotewalipigakelelenakushukachinikatiyakuta

46Yakobonawanawewakasikiakelelezawatuwamji, naowalikuwabadokwenyelangolamji,naowalikuwana wasiwasikuhusuDaninaYudaambaohawakuwaona, wakiwakwenyeukutawapili

47Naftaliakapandakwanguvuzakezenyehasirakalina akarukajuuyaukutawakwanzailikuonaninini kilichosababishakelelezakelelewalizosikiamjini,na IsakarinaZabuloniwakakaribiakuvunjamilangoyamji, naowakafunguamalangoyamjinakuingiamjini.

48Naftaliakarukakutokaukutawakwanzahadiwapili, akajakuwasaidianduguzake,nawenyejiwaGaashi waliokuwaukutani,alipoonayakuwaNaftalindiyewatatu aliyekujakuwasaidianduguzake,wotewakakimbiana kushukamjini;Yakobonawanawewotenavijanawao wotewakaingiamjinikwao

49Yuda,DaninaNaftaliwakashukakutokaukutanina kuingiamjini,wakawafuatiawenyejiwamji;naoSimeoni naLawiwakatokanjeyamji,walahawakujuayakuwa langolilikuwalimefunguliwa;wakapandakutokahuko ukutani,wakashukakwanduguzaomjini

50Nawakaziwamjiwotewalikuwawameshukamjini,na wanawaYakobowakawajiapandetofauti,navita vikawakabilikutokambelenanyuma,nawanawaYakobo wakawapigavikali,nawakawauawapataoelfuishirinikati yaowanaumenawanawake,hakunahatammojawao aliyewezakusimamadhidiyawanawaYakobo

51Nadamuikatiririkakwawingimjini,ikawakamakijito chamaji,nadamuikatiririkakamakijitohadisehemuya njeyamji,ikafikajangwalaBeth-chorin

52NawatuwaBeth-koriniwalionakwambalidamu ikitiririkakutokamjiwaGaashi,nawatuwapataosabini kutokamiongonimwaowakakimbiakuionadamu,nao wakafikamahalipaledamuilipo

53Wakafuatamkondowadamu,wakafikaukutawamji waGaashi,naowalionadamuikitokamjini,wakasikia sautiyakiliokutokakwawenyejiwaGaashi,kwani ilipandahadimbinguni,nadamuiliendeleakutiririkakwa wingikamakijitochamaji

54NawanawotewaYakobowalikuwabadowakiwapiga wenyejiwaGaashi,naowakawauahadijioni,wanaumena wanawakewapataoelfuishirini,nawatuwaKorani wakasema,HakikahiinikaziyaWaebrania,kwanibado wanaendeleanavitakatikamijiyoteyaWaamori.

55NawatuhaowakaharakishanakukimbiliaBeth-khorini, nakilammojaakachukuasilahazakezavita,na wakawapigiakelelewakaziwotewaBeth-khorini,ambao piawalijifungasilahazaozavitailiwaendekupiganana wanawaYakobo

56NawanawaYakobowalipokwishakuwapigawenyeji waGaashi,walizunguka-zungukamjiniilikuwatekanyara wotewaliouawa,nawalipofikandanikabisayamji, wakawakutawatuwatatuhodarisana,walahawakuwana upangamkononimwao

57WanawaYakobowakafikamahaliwalipokuwa,na walewatuhodariwakakimbia,nammojawaoakamkamata Zabuloni,ambayealimuonanikijanamdogonamfupi, akampigachinikwanguvuzakezote.

58Yakoboakamkimbiliaakiwanaupangawake,naye Yakoboakampigachiniyakiunochakekwaupanga, akamkatavipandeviwili,namaitiikampataZabuloni 59NawapiliakakaribiaakamshikaYakoboili amwangushechini,nayeYakoboakamgeukianakumpigia kelele,hukuSimeoninaLawiwakikimbianakumpiga kiunonikwaupanganakumwangushachini

60Yulemtumwenyenguvuakainukakutokaardhinikwa hasirakali,naYudaakamjiakablahajafikamahalipake, akampigakichwanikwaupanga,nakichwachake kikapasukanaakafa

61Namtuwatatumwenyenguvu,alipoonakwamba wenzakewameuawa,alikimbiakutokambeleyawanawa

Yakobo,nawanawaYakobowakamfuatamjini;nawakati mtuhuyomwenyenguvualipokuwaakikimbiaalipata mojayapangazawakaziwamji,nayeakaichukuana kuwageukiawanawaYakobonakupigananaokwaupanga huo.

62YulemtumwenyenguvuakakimbiliaYudailikumpiga kichwanikwaupanga,walahapakuwanangaomkononi mwaYuda;naalipokuwaakilengakumpiga,Naftali akachukuangaoyakeharakanakuiwekakichwanimwa Yuda,naupangawayulemtumwenyenguvuukaipiga ngaoyaNaftali,nayeYudaakaponaupanga

63NaSimeoninaLawiwakamrukiayulemtumwenye nguvukwapangazaonakumpigakwanguvukwapanga zao,napangahizombilizikaingiamwilinimwayulemtu mwenyenguvunakugawanyavipandeviwili,kwaurefu

64WanawaYakobowakawapigahaomashujaawatatu wakatihuo,pamojanawenyejiwotewaGaashi,hata mchanaukawakaribukuchwa

65WanawaYakobowakazunguka-zungukaGaashi, wakachukuanyarazotezamji,hatawatotowadogona wanawake,ambaohawakuwaachahai;wanawaYakobo wakamtendeaGaashikamawalivyowatendeaSartonna Shilo

SURAYA40

1WanawaYakobowakachukuanyarazotezaGaashi, wakatokamjiniusiku.

2Walikuwawakitokanjewakielekeangomeniya Bethkorini,nawenyejiwaBethkoriniwalikuwawakienda ngomenikukutananao,nausikuhuowanawaYakobo walipigananawenyejiwaBethkorini,katikangomeya Bethkorini

3NawakaziwotewaBethkoriniwalikuwamashujaa, mmojawaohangekimbiambeleyawatuelfu,nao walipiganausikuhuojuuyangome,nakelelezaozilisikika usikuhuokutokambali,naardhiikatetemekakwakelele zao

4NawanawotewaYakobowaliwaogopawatuhao,kwa kuwahawakuwawamezoeakupiganagizani,nao wakafadhaikasana,nawanawaYakobowakamlilia Bwana,wakisema,UtusaidieEeBwana,utuokoeilitusife kwamikonoyahawawatuwasiotahiriwa.

5BwanaakasikilizasautiyawanawaYakobo,naBwana akasababishahofukubwanamvurugoilikuwakamata watuwaBethkorini,naowakapiganawaokwawaogizani mwausiku,nawakapiganawaokwawaokwaidadikubwa 6NawanawaYakobo,wakijuakwambaBwanaalikuwa ameletarohoyaukaidimiongonimwawatuhao,na kwambakilammojawaoalipigananajiraniyake,walitoka miongonimwavikosivyawatuwaBethkorininakwenda hadimteremkowangomeyaBethkorini,nakuendelea zaidi,naowakakaahukosalamanavijanawaousikuhuo 7NawatuwaBethkoriniwalipiganausikukucha,mmoja nakakayake,namwinginenajiraniyake,nawalipiga kelelekilaupandejuuyangome,nakiliochaokilisikika kwambali,nadunianzimaikatetemekakwasautiyao, kwaniwalikuwananguvuzaidiyawatuwotewadunia 8NawenyejiwotewamijiyaWakanaani,naWahiti,na Waamori,naWahivi,nawafalmewotewaKanaani,nahao

waliokuwang'amboyaYordani,wakasikiasautiyakelele usikuule.

9Wakasema,HakikahivindivyovitavyaWaebrania vinavyopigananamijisabailiyokaribia;nayeninani awezayekusimamadhidiyaWaebraniahao?

10NawenyejiwotewamijiyaWakanaani,nawote waliokuwang'amboyaYordani,waliwaogopasanawana waYakobo,kwaniwalisema,Tazama,tutatendewavivyo hivyokamailivyotendewamijihiyo,kwanininani awezayekusimamadhidiyanguvuzaokuu?

11NaviliovyaWakoranivilikuwavikubwasanausiku huo,naviliendeleakuongezeka;wakapiganahadiasubuhi, naidadiyaoikauawa.

12Asubuhiilipopambazuka,wanawotewaYakobo wakaamkaalfajirinakwendangomeni,wakawaua Wakoreniwaliosaliakwanjiambayasana,naowote wakauawangomeni

13Sikuyasitailipofika,wenyejiwotewaKanaani waliwaonawatuwotewaBeth-Koriniwakiwawamekufa katikangomeyaBeth-Korini,wametawanyikakama mizogayawana-kondoonambuzi

14WanawaYakobowakachukuanyarazotewalizokuwa wametekakutokaGaashi,wakaendaBeth-Korini, wakakutamjiumejaawatukamamchangawabahari,nao wakapigananao;wanawaYakobowakawapigahukohata jioni

15WanawaYakobowakamtendeaBeth-horinikama walivyomtendeaGaashinaTapnaki,nakama walivyomtendeaHazari,naSatoni,naShilo

16WanawaYakobowalichukuanyarazaBeth-horinina nyarazotezamiji,naowakarudinyumbaniShekemusiku hiyo

17WanawaYakobowakarudinyumbanikatikamjiwa Shekemu,wakakaanjeyamji,kishawakapumzikahuko kutokananavita,wakalalahukousikukucha

18Nawatumishiwaowotepamojananyarazote walizokuwawamechukuakutokamijini,wakaondokanje yamji,naohawakuingiamjini;maanawalisema,Labda vitavikawazaidijuuyetu,naowakajakutuzingirahuko Shekemu.

19Yakobo,wanawenawatumishiwao,wakakaausikuhuo nasikuiliyofuatakatikasehemuyashambaambayo YakoboalikuwaamenunuakutokakwaHamorikwa shekelitano,navyotewalivyotekavilikuwapamojanao 20NanyarazotewalizotekawanawaYakobozilikuwa katikaeneolashamba,kubwakamamchangawapwani. 21Nawenyejiwanchiwakawatazamakutokambali,na wenyejiwotewanchiwakawaogopawanawaYakobo, aliyefanyajambohili,kwamaanahakunamfalmeyeyote tangusikuzakalealiyewahikufanyakamahilo 22WafalmesabawaWakanaaniwakaazimiakufanya amaninawanawaYakobo,kwasababuwaliogopasana maishayao,kwasababuyawanawaYakobo 23Sikuhiyohiyo,sikuyasaba,YafiamfalmewaHebroni akatumaujumbekwasirikwamfalmewaAi,nakwa mfalmewaGibeoni,nakwamfalmewaSalemu,nakwa mfalmewaAdulamu,nakwamfalmewaLakishi,nakwa mfalmewaHazari,nakwawafalmewotewaKanaani waliokuwachiniyao,akisema, 24Kweenipamojanami,mjekwangu,ilituwaendeewana waYakobo,naminitafanyaamaninao,nakufanyaagano

nao,ilinchizenuzotezisiharibiwekwaupangawawana waYakobo,kamawalivyofanyaShekemunamiji iliyoizunguka,kamamlivyosikianakuona

25Namtakapokujakwangu,msijenawatuwengi,balikila mfalmenaaletewakuuwakewatatu,nakilamkuualete maafisawakewatatu

26NanyinyotemjeHebroni,nasitutakwendapamojakwa wanawaYakobo,nakuwaombawafanyeaganolaamani nasi

27Wafalmehaowotewakafanyakamamfalmewa Hebronialivyowatuma,kwamaanawotewalikuwachini yashaurinaamriyake,nawafalmewotewaKanaani wakakusanyikailiwaendekwawanawaYakobo,kufanya amaninao;nawanawaYakobowakarudi,wakaenda kwenyesehemuyashambailiyokuwaShekemu,kwa maanahawakuwaaminiwafalmewanchi.

28WanawaYakobowakarudi,wakakaashambanikwa sikukumi,walahakunamtualiyekujakupigananao

29WanawaYakobowalipoonakwambahakunavita,wote walikusanyikapamoja,wakaendamjiniShekemu,nawana waYakobowakakaaShekemu

30Hatamwishowasikuarobaini,wafalmewotewa Waamoriwakakusanyikakutokamahalipaopote,wakaja Hebroni,kwaYafia,mfalmewaHebroni

31NaidadiyawafalmewaliokujaHebroni,kufanyaamani nawanawaYakobo,ilikuwawafalmeishirininammoja, naidadiyawakuuwaliokujanaoilikuwasitininatisa,na watuwaowalikuwamiamojanathemanininatisa,na wafalmehawawotenawatuwaowalipumzikakaribuna MlimaHebroni

32MfalmewaHebroniakatokanamakamandawake watatunawatutisa,nawafalmehawawakaazimiakwenda kwawanawaYakobokufanyaamani

33WakamwambiamfalmewaHebroni,Tutanguliewewe nawatuwako,ukasemekwaniabayetunawanawa Yakobo,nasitutakufuata,nakuyathibitishamanenoyako MfalmewaHebroniakafanyahivyo.

34WanawaYakobowaliposikiakwambawafalmewote waKanaaniwalikuwawamekusanyikanakupumzikahuko Hebroni,wanawaYakobowakatumawatumishiwao wannekamawapelelezi,wakisema,Nendeni mkawapelelezewafalmehawa,mkawachunguzena kuwachunguzawatuwao,kamaniwachacheauwengi,na kamaniwachachekwaidadi,wahesabuniwotemkarudi

35NawatumishiwaYakobowaliwaendeawafalmehawa kwasiri,wakafanyakamawanawaYakobo walivyowaamuru,nasikuhiyowalirudikwawanawa Yakobo,nakuwaambia,Tuliwaendeawafalmehao,naoni wachachetukwaidadi,natukawahesabuwote,natazama, walikuwamiambilinathemanininawanane,wafalmena wanaume

36WanawaYakobowakasema,“Hawaniwachachetu, kwahiyohatutawaendeasote”AsubuhiwanawaYakobo wakaondoka,wakachaguawatusitininawawilimiongoni mwao,nakumikatiyawanawaYakobowakaandamana nao,wakajifungasilahazaozavita,maanawalisema, “Wanakujakupigananasi,kwanihawakujuakwamba wanakujakufanyaamaninao”

37WanawaYakobowakaendapamojanawatumishiwao hadilangolaShekemu,kuelekeawafalmehao,nababayao Yakoboalikuwapamojanao

38Walipotoka,tazama,mfalmewaHebroni,nawakuu wakewatatu,nawatutisapamojanaye,walikuwawakija njianikuwakabiliwanawaYakobo;wanawaYakobo wakainuamachoyao,wakaonakwambaliYafia,mfalme waHebroni,nawakuuwake,akiwajia;nawanawa YakobowakasimamapenyelangolaShekemu,wala hawakuendeleambele

39MfalmewaHebroniakaendeleambele,yeyena maakidawake,hataalipowakaribiawanawaYakobo,naye yeyenamaakidawakewakainamachinimbeleyao;naye mfalmewaHebroniakaketipamojanamaakidawake mbeleyaYakobonawanawe

40WanawaYakobowakamwambia,“Umepatwananini, EemfalmewaHebroni?Kwaniniumekujakwetuleo? Unatakaninikutokakwetu?”MfalmewaHebroni akamwambiaYakobo,“Nakuombabwanawangu,wafalme wotewaWakanaaniwamekujaleokufanyaamaninawe”

41WanawaYakobowakasikiamanenoyamfalmewa Hebroni,naohawakukubalimapendekezoyake,kwa maanawanawaYakobohawakumwamini,kwamaana walidhanikwambamfalmewaHebronialikuwa amezungumzanaokwaudanganyifu.

42MfalmewaHebroniakajuakutokananamanenoya wanawaYakobokwambahawakuaminimanenoyake, nayemfalmewaHebroniakamkaribiaYakobo, akamwambia,Nakuomba,bwanawangu,uwenauhakika kwambawafalmehawawotewamekujiakwaamani,kwani hawajakujanawatuwaowote,walahawakuletasilahazao zavitapamojanao,kwaniwamekujakutafutaamani kutokakwabwanawangunawanawe

43WanawaYakobowakamjibumfalmewaHebroni, wakisema,Wapelekekwawafalmehawawote,nawe ukisemakwelikwetu,nawajekilammojambeleyetu,na wakijakwetubilasilaha,ndipotutajuayakwamba wanatafutaamanikutokakwetu

44NaYafia,mfalmewaHebroni,akamtumammojawa watuwakekwawafalme,naowotewakajambeleyawana waYakobo,wakainamachinimbeleyao,nawafalmehawa wakaketimbeleyaYakobonawanawe,naowakawaambia, wakisema,

45TumesikiayoteuliyowatendeawafalmewaWaamori kwaupangawakonamkonowakowenyenguvunyingi, hatahakunamtualiyewezakusimamambeleyako,nasi tulikuogopakwaajiliyauhaiwetu,isijeikatupatakama ilivyowapatawao

46Kwahiyotumekujakwenuilikufanyaaganolaamani katiyetu,nasasabasi,fanyeniaganolaamaninakweli nasi,kwambahamtatuingilia,kwakuwasisihatujaingilia katinanyi

47WanawaYakobowakajuakwambawamekujakweli kutafutaamanikutokakwao,naowanawaYakobo wakawasikiliza,wakafanyaaganonao.

48WanawaYakobowaliwaapiakwambahawataingilia katinao,nawafalmewotewaWakanaaniwaliwaapiapia, naowanawaYakobowakawalazimishakufanyakaziya kulazimishwatangusikuhiyonakuendelea

49Baadayahayowakuuwotewawafalmehawawakaja mbeleyaYakobopamojanawatuwao,wakiwanazawadi mikononimwaokwaajiliyaYakobonawanawe,nao wakamsujudiampakanchi.

50KishawafalmehawawakawasihiwanawaYakobona kuwaombawarudishenyarazotewalizokuwawameteka kutokakatikamijisabayaWaamori,naowanawaYakobo wakafanyahivyo,naowakarudishayotewaliyoyateka, wanawake,watoto,ng'ombe,nanyarazotewalizokuwa wamechukua,naowakawaachawaendezao,kilammoja waoaendezakemjinikwake

51Nawafalmehawawotewakainamatenakwawanawa Yakobo,naowakawatumiaaukuwaleteazawadinyingi sikuhizo,nawanawaYakobowakawatumawafalmehawa nawatuwao,naowakaondokakwaamanihadimijini mwao,nawanawaYakobopiawakarudinyumbanikwao, Shekemu.

52Nakulikuwanaamanitangusikuhiyokatiyawanawa YakobonawafalmewaWakanaani,hatawanawaIsraeli walipokujakuirithinchiyaKanaani.

SURAYA41

1Nakatikazamuyamwaka,wanawaYakobowalisafiri kutokaShekemu,wakafikaHebroni,kwaIsakababayao, wakakaahuko,lakinimakundiyaoyakondoonang'ombe walilishakilasikuhukoShekemu,kwanihukokulikuwana malishomemanayenyekunonasikuhizo,nayeYakobona wanawenajamaayaoyotewalikaakatikabondela Hebroni

2Ikawasikuhizo,mwakahuo,mwakawamianasitawa maishayaYakobo,katikamwakawakumiwakujakwake kutokaPadan-aramu,LeamkeweYakoboakafa,naye alikuwanaumriwamiakahamsininammojaalipokufa hukoHebroni.

3Yakobonawanawewakamzikakatikapangolashamba laMakpela,lililokoHebroni,ambaloIbrahimualikuwa amenunuakwawazawawaHethi,liwemahalipakuzikia.

4WanawaYakobowalikaanababayaokatikabondela Hebroni,nawenyejiwotewanchihiyowalijuanguvuzao nasifazaozikaeneakotenchini.

5NaYusufumwanawaYakobo,nanduguyeBenyamini, wanawaRaheli,mkewaYakobo,walikuwabado wachangasikuhizo,naohawakutokananduguzaowakati wavitavyaokatikamijiyoteyaWaamori

6Yusufualipoonanguvuzanduguzake,naukuuwao, aliwasifunakuwatukuza,lakinialijiwekajuuyao,na kujitukuzajuuyao;naYakobo,babayake,nayealimpenda kulikowanawewote,kwanialikuwamwanawauzeewake, nakwaupendowakekwake,alimtengenezeakotilarangi nyingi

7Yusufualipoonayakwambababayakealimpendakuliko nduguzake,aliendeleakujitukuzajuuyanduguzake, akamleteababayaketaarifambayakuwahusu

8WanawaYakobowalipoonajinsiYusufu alivyowatendea,nayakuwababayaoalimpendakuliko wotemiongonimwao,wakamchukia,walahawakuweza kusemanayekwaamanisikuzote

9NayeYusufualikuwanaumriwamiakakuminasaba,na badoalikuwaakijitukuzajuuyanduguzake,naakafikiria kujitukuzajuuyao.

10Wakatihuoaliotandoto,akawaendeanduguzakena kuwasimuliandotoyake,akawaambia,Niliotandoto,na tazama,sotetulikuwatukifungamigandashambani,

mgandawanguukainukanakujilazachini,namiganda yenuikauzungukanakuuinamia.

11Nduguzakewakamjibu,wakamwambia,Ndotohii uliyoiotainamaanishanini?Je,unawazamoyonimwako kutawalaaukututawala?

12Akajatena,akamwelezaYakobobabayakejambohilo YakoboakambusuYusufualiposikiamanenohayokutoka kinywanimwake,nayeYakoboakambarikiYusufu.

13WanawaYakobowalipoonakwambababayaoalikuwa amembarikiYusufunakumbusu,nakwambaalimpenda sana,wakamwoneawivu,wakamchukiazaidi

14BaadayahayoYusufuakaotandotonyingine, akamsimuliababayakendotohiyombeleyanduguzake, nayeYusufuakawaambiababayakenanduguzake, Tazama,nimeotandototena,natazama,juanamwezina nyotakuminamojaziliniinamia.

15BabayakealiposikiamanenoyaYusufunandotoyake, naalipoonayakuwanduguzakewalimchukiaYusufukwa ajiliyajambohili,YakoboakamkemeaYusufumbeleya nduguzakekwaajiliyajambohili,akisema,N’ninimaana yandotohiiuliyoiota,nakujitukuzambeleyanduguzako waliowakubwakulikowewe?

16Je,unafikirimoyonimwakokwambamiminamama yakonanduguzakokuminammojatutakujana kukusujudia,kwambaunasemamambohaya?

17Nanduguzakewakamwoneawivukwasababuya manenonandotozake,nawakaendeleakumchukia,na Yakoboakawekandotohizomoyonimwake.

18SikumojawanawaYakobowalikwendakuchunga kundilababayaohukoShekemu,kwamaanawalikuwa badowachungajisikuhizo;nawanawaYakobo walipokuwawakichungahukoShekemusikuhiyo, walichelewa,nawakatiwakukusanyamifugoulikuwa umepita,naohawakuwawamefika.

19Yakoboalipoonakwambawanawewalikuwa wamechelewahukoShekemu,Yakoboakasemamoyoni mwake,LabdawatuwaShekemuwameinukailikupigana nao,kwahiyowamechelewakufikaleo

20YakoboakamwitaYusufumwanawe,akamwagiza, akisema,Tazama,nduguzakowanachungahukoShekemu leo,natazama,hawajarudibado;nendasasaukawaangalie walipo,unileteehabarizahaliyanduguzako,nahaliya wanyamawao.

21YakoboakamtumamwanaweYusufukwenyebondela Hebroni,nayeYusufuakawatafutanduguzakehuko Shekemu,lakinihakuwapata,nayeYusufuakazungukazungukakatikashambalililokuwakaribunaShekemu,ili kuonamahaliambaponduguzakewalikuwawamegeukia, nayeakaikosanjiayakenyikani,walahakujuaninjiagani angepaswakwenda

22MalaikawaBwanaakamkutaakitangatanganjiani kuelekeashambani,naYusufuakamwambiamalaikawa Bwana,Nawatafutanduguzangu;je,hukusikia wanakolisha?namalaikawaBwanaakamwambiaYusufu, Niliwaonanduguzakowakilahapa,naminikawasikia wakisemawangekwendakulishahukoDothani

23YusufuakasikilizasautiyamalaikawaBwana,akaenda kwanduguzakehukoDothani,akawakutahukoDothani wakichungakundi

24Yusufuakawakaribianduguzake,nakabla hajawakaribia,walikuwawameazimiakumuua

25Simeoniakawaambianduguzake,Tazama,yulemtuwa ndotoanatujialeo,basi,njoonitumuuenakumtupakatika mojawapoyamashimoyaliyokonyikani,nababayake atakapomtafutakwetu,tutasemamnyamambayaamemla.

26Reubenialiposikiamanenoyanduguzakekuhusu Yusufu,akawaambia,Msifanyehivi,kwanitunawezaje kumtazamababayetuYakobo?Mtupenishimonihapaafe huko,walamsimnyoosheemkonokumwagadamuyake; Reubeniakasemahiviilikumwokoamikononimwao, amrudishekwababayake

27Yusufualipowafikianduguzake,aliketimbeleyao,nao wakamrukia,wakamkamata,wakampigachini,nakuvua kanzuyakeyaranginyingialiyokuwaamevaa.

28Wakamchukuanakumtupashimoni,nandaniyake hapakuwanamaji,isipokuwanyokanangeYusufu akawaogopanyokanangewaliokuwashimoni.Yusufu akapazasautikwasautikuu,naBwanaakawafichanyoka nangepandezashimo,naohawakumdhuruYusufu

29Yusufuakawaitanduguzakekutokashimoni, akawauliza,Nimewatendeanini,nanimefanyakosagani? KwaninihammwogopiBwanakwaajiliyangu?Je,mimi simifupananyamayenu,naYakobosibabayenu,baba yangu?Kwaninimnitendeehivileo,namtawezaje kumtazamababayetuYakobo?

30Akaendeleakulianakuwaitanduguzakekutoka shimoni,akasema,EnyiYuda,Simeoni,naLawi,ndugu zangu,niinuenikutokamahalipagizaambapommeniweka, nanjoonileokunihurumia,enyiwanawaBwana,nawana waYakobobabayanguNakamanimewatendeadhambi, je,nyinyisiwanawaIbrahimu,Isaka,naYakobo? Walipomwonayatimawalimwoneahuruma,aumtu mwenyenjaa,walimpamkate,aumtumwenyekiu, walimpamajiyakunywa,aumtualiyekuwauchi, walimfunikakwanguo!

31Naweutamwondoleajenduguyakohuruma,kwakuwa miminimfupananyamayako,naikiwanimekukosea, hakikautafanyahivikwaajiliyababayangu!

32Yusufuakanenamanenohayakutokashimoni,na nduguzakehawakuwezakumsikiliza,walakutegamasikio yaokwamanenoyaYusufu;nayeYusufualikuwaakiliana kuliashimoni

33Yusufuakasema,Laitibabayanguangejua,leo,tendo walilofanyanduguzangukwangu,namanenowaliyosema namileo!

34Nduguzakewotewakasikiakiliochakenakiliochake shimoni,nanduguzakewakaendanakujiondoashimoni, iliwasisikiekiliochaYusufunakiliochakeshimoni

SURAYA42

1Wakaendawakaketiupandewapili,kamaumbaliwa mtupowaupinde,naowakaketihapokulachakula;na walipokuwawakila,wakashaurianakuhusujambola kumfanyia,kamanikumwuaaukumrudishakwababa yake

2Walipokuwawakishikiliashauri,walipoinuamachoyao, wakaona,natazama,kundilaWaishmaeliwakijakwa mbalikatikanjiayaGileadi,wakishukaMisri

3Yudaakawaambia,Tutapatafaidaganitukimuuandugu yetu?LabdaMunguatatutakatumtake;basishaurihili

ndilomtakalomfanyia;Tazama,kundihililaWaishmaeli wanashukaMisri,

4Basi,njoonitumtoekwao,walamkonowetuusiwejuu yake,naowatampelekapamojanao,nayeatapotea miongonimwawatuwanchi,walahatutamwuakwa mikonoyetuwenyeweNenohilolikawapendezandugu zake,naowakafanyakamaYudaalivyosema

5Walipokuwawakizungumzakuhusujambohilo,nakabla yakundilaWaishmaelikuwafikia,watusabawabiashara kutokaMidianiwalipitakaribunao,naowalipopita walikuwanakiu,wakainuamachoyaowakaonashimo ambaloYusufualikuwaamejificha,naowakatazama,na tazama,kilaainayandegeilikuwajuuyake.

6NaWamidianihawawalikimbiliashimonikunywamaji, kwaniwalidhanikwambayalikuwanamaji,nawalipofika mbeleyashimowalisikiasautiyaYusufuakilianakulia shimoni,naowakatazamachinishimoni,nawakaonana tazamakulikuwanakijanamwenyesuranzurinaumbo zuri.

7Wakamwitanakusema,Weweninaninaninani aliyekuletahapa,naninanialiyekuwekakwenyeshimo hili,jangwani?NawotewakasaidiakumwinuaYusufu,nao wakamtoa,wakamtoakwenyeshimo,wakamchukua, wakaendazao,wakawapitanduguzake

8Naowakawaambia,Kwaninimnafanyahivi,kumchukua mtumishiwetukutokakwetunakwendazake?Hakika tulimtiakijanahuyushimonikwasababualituasi,nanyi njoonimkamletejuunakumpeleka;basisasatumrudishie mtumishiwetu

9Wamidianiwakajibu,wakawaambiawanawaYakobo,Je, huyunimtumishiwenu,auhuyuanakuhudumia?Labda ninyinyoteniwatumishiwake,maanayeyenimzurina mwenyeneemakulikonyinyinyote,nakwanini mnatudanganya?

10Basisasahatutasikilizamanenoyako,wala hatutakusikiliza,kwamaanatulimkutakijanashimoni nyikani,tukamkamata;kwahiyotutakwendazetu.

11WanawotewaYakobowakawakaribia,wakawaendea, wakawaambia,Turudishenimtumishiwetu,nakwanini ninyinyotemfekwamakaliyaupanga?Wamidiani wakapigakeleledhidiyao,naowakafutapangazao, wakakaribiakupigananawanawaYakobo

12NatazamaSimeoniakainukakutokakwenyekitichake dhidiyao,akarukachininakuuchomoaupangawakena kuwakaribiaWamidianinaakapigakelelekalimbeleyao, hivikwambakelelezakezikasikikakwambali,naardhi ikatetemekakwakelelezaSimeoni

13NaoWamidianiwakaingiwanahofukwasababuya Simeoninakelelezakelelezake,wakaangukakifudifudi, wakaingiwanahofukubwa

14Simeoniakawaambia,HakikamiminiSimeoni,mwana waYakoboMwebrania,ambayenimeuharibumjiwa Shekemu,namijiyaWaamori,pamojananduguyangutu; Munguatanitendeavivyohivyo,hatakamanduguzenu wote,watuwaMidiani,nawafalmewaKanaani, wangekujapamojananyi,wasingewezakupigananami 15Basisasaturudishiekijanauliyemchukua,nisije nikawapandegewaanganinawanyamawanchinyama yako

16WamidianiwakazidikumwogopaSimeoni, wakawakaribiawanawaYakobokwahofunawoga,na manenoyakusikitisha,wakisema, 17Hakikaumesemakwambakijanahuyonimtumishi wako,nakwambaalikuasi,nakwahiyoukamtiashimoni; basiutafanyanininamtumishianayemwasibwanawake? Basisasamuuzekwetu,nasitutakupayoteunayotakakwa ajiliyake;naBwanaalifurahikufanyahiviiliwanawa Yakobowasimwuenduguyao

18WamidianiwalipoonakwambaYusufualikuwanasura nzurinaumbozuri,wakamtamanimioyonimwao, wakamchukuakwaharakakutokakwanduguzake 19WanawaYakobowakawasikilizaWamidiani, wakamuuzaYusufunduguyaokwaokwavipandeishirini vyafedha,walaReubeninduguyaohakuwapamojanao; naoWamidianiwakamchukuaYusufu,wakaendeleana safariyaohadiGileadi

20Walipokuwawakiendeleanasafari,Wamidiani wakatubukwaajiliyawalichokuwawamefanya,kwa kumnunuakijanahuyo,nammojaakaulizana,“Tumefanya nini,kwakumchukuakijanahuyukutokakwaWaebrania, ambayeanasuranzurinaumbozuri?”

21LabdakijanahuyuameibiwakutokanchiyaWaebrania, nakwaninibasitumefanyahivi?Nakamaatafuatwana kupatikanamikononimwetu,tutakufakwaajiliyake.

22Sasahakikawatuhodarinawenyenguvuwamemuuza kwetu,nguvuyammojaambayemmemwonaleo;labda walimwibakutokakatikanchiyakekwanguvuzaonakwa mkonowaowenyenguvu,nakwahivyowamemuuza kwetukwathamanindogotuliyowapa

23Walipokuwawakizungumzahivyo,walitazama,na tazama,kundilaWaishmaeliwaliokujakwanza,naambao wanawaYakobowaliuona,walikuwawakikaribia Wamidiani;Wamidianiwakaambiana,Njoni,tumwuze kijanahuyukwakundilaWaishmaeliwanaotujia,nasi tutamchukuliakidogotulichompa,nasitutaokolewana uovuwake.

24Wakafanyahivyo,wakawafikiaWaishmaeli,nao WamidianiwakamwuzaYusufukwaWaishmaelikwa vipandeishirinivyafedha,walivyompanduguzake.

25WamidianiwakaendeleanasafariyaokuelekeaGileadi, naoWaishmaeliwakamchukuaYosefunakumpeleka kwenyengamiammoja,wakampelekaMisri.

26YusufualiposikiakwambaWaishmaeliwalikuwa wakielekeaMisri,Yusufuakaombolezanakuliakwa jambohilikwambaalikuwambalisanananchiyaKanaani, kutokakwababayake,nayeakaliakwauchungu alipokuwaamepandangamia,nammojawawatuwao akamtazama,naakamlazimishakushukakutokakwenye ngamianakutembeakwamiguu,nalichayahayaYusufu aliendeleakulianakulia,naakasema,Eebabayangu,baba yangu.

27MmojawaWaishmaeliakasimamanakumpigaYusufu shavuni,nayeakaendeleakulia;naYusufualikuwa amechokanjiani,nahakuwezakuendeleakwasababuya uchunguwarohoyake,naowotewakampiganakumtesa barabarani,naowakamtishailiaachekulia.

28BwanaakaonatamaayaYusufunashidayake,naye Bwanaakawaleteawatuhaogizanamvurugo,namkono wakilamtualiyempigaukakauka.

29Wakasemezana,“NijamboganihiliambaloMungu ametutendeanjiani?”Walahawakujuakwambahili limewapatakwasababuyaYosefuBasi,haowatu wakaendeleanasafari,wakapitanjiayakuelekeaEfrathi, mahaliambapoRahelializikwa.

30Yusufualipofikakaburinimwamamayake,Yusufu akaharakishakukimbiliakaburinimwamamayake, akaangukajuuyakaburinakulia.

31Yusufuakaliakwasautikubwajuuyakaburilamama yake,akasema,Eemamayangu,mamayangu,wewe uliyenizaa,amkasasa,uamkeumtazamemwanao,jinsi alivyouzwakuwamtumwa,walahakunamtuwa kumhurumia.

32Eeinukaumwonemwanao,liapamojanamikwa sababuyashidazangu,nauonemioyoyanduguzangu

33Amkamamayangu,amka,amkakutokausingizinikwa ajiliyangu,nauandaevitavyakodhidiyanduguzangu Jinsiwalivyonivuakotilangu,nakuniuzatayarimarambili kwaajiliyamtumwa,nakunitenganababayangu,na hakunawakunihurumia

34Amka,utoehojayakodhidiyaombelezaMungu,na umwoneninaniMunguatamhesabiahakikatikahukumu, naninaniatamhukumu

35Amka,Eemamayangu,amka,amkakutokausingizini naumwonebabayangujinsirohoyakeilivyopamojanami leo,naumfarijinakuutulizamoyowake

36Yusufuakaendeleakusemamanenohaya,naYusufu akaliakwasautikubwanakuliakwauchungujuuya kaburilamamayake;nayeakaachakusema,nakwa uchunguwamoyoakatuliakamajiwejuuyakaburi

37Yusufuakasikiasautiikisemanayekutokachiniya ardhi,ambayoilimjibukwauchunguwamoyo,nakwa sautiyakulianakuombakwamanenohaya:

38Mwanangu,mwananguYusufu,nimesikiasautiyakilio chakonasautiyamaombolezoyako;nimeonamachozi yako;Najuashidazako,mwanangu,nainanihuzunisha kwaajiliyako,nahuzuninyingiimeongezwakwenye huzuniyangu

39Basisasamwanangu,Yusufumwanangu,umtumainie Bwana,umngojeewalausiogope,kwamaanaBwanayu pamojanawe,atakuokoanashidazote

40Ondokamwanangu,nendaMisripamojanamabwana zako,walausiogope,kwamaanaBwanayupamojanawe, mwananguAkaendeleakumwambiaYusufumanenokama hayo,nayeakatulia

41Yusufualiposikiahaya,akastaajabusanakwahili, akaendeleakulia;nabaadayahayammojawaWaishmaeli akamwonaakilianakuliajuuyakaburi,nahasirayake ikawakadhidiyake,nayeakamfukuzakutokahapo, akampiganakumlaani

42Yusufuakawaambiawalewatu,Nanipatekibali machonipenu,mnirudishenyumbanikwababayangu, nayeatawapautajirimwingi

43Wakamjibu,wakisema,Wewesimtumwa,nababa yakoyukowapi?Nakamaungekuwanababa,usingeuzwa marambilikuwamtumwakwathamanindogosana;na hasirayaobadoilikuwajuuyake,naowakaendelea kumpiganakumrudi,naYusufuakaliakwauchungu

44BwanaakaonamatesoyaYusufu,naBwanaakawapiga tenawatuhawa,akawaadhibu,naBwanaakasababisha gizakuwafunikaduniani,naumemeukaangazana

ngurumoikanguruma,naduniaikatetemekakwasautiya ngurumonaupepomkali,naowatuhaowakaogopana hawakujuawapipakwenda

45Nawanyamanangamiawakasimamakimya, wakawaongoza,lakinihawakutakakwenda,waliwapiga, wakainamachini;naowatuwakasemezana,Nininihiki alichotutendeaMungu?Makosayetuninini,nadhambi zetunizipihatajambohililitupate?

46Mmojawaoakajibu,akawaambia,Labdanikwasababu yadhambiyakumtesamtumwahuyujambohililimetupata leo;basisasamsihisanaatusamehe,nandipotutajuani kwasababuyananiuovuhuuumetupata,naikiwaMungu atatuhurumia,ndipotutajuakwambahayayoteyanatupata kwasababuyadhambiyakumtesamtumwahuyu

47Naowatuwakafanyahivyo,wakamwombaYusufuna kumsihiawasamehe;wakasema,TumemkoseaBwanana wewe,basisasanakusihikumwombaMunguwako atuondoleekifohikikatiyetu,kwasababutumemkosea yeye.

48Yusufuakafanyakamawalivyosema,nayeBwana akamsikilizaYusufu,nayeBwanaakaondoapigo alilokuwaamewapigawatuhaokwaajiliyaYusufu,na wanyamawakainukakutokaardhini,wakawaongoza, wakaendazao,nadhorubakaliikapungua,nanchiikawa shwari,naowatuwakaendeleanasafariyaokushukaMisri, naowakajuayakuwauovuhuuumewapatakwaajiliya Yusufu

49Wakasemezana,Tazama,tunajuayakuwanikwa sababuyamatesoyakemabayahayayalitupata;basikwa ninibasituletekifohikijuuyarohozetu?Tufanyeshauri lakumtendeamtumwahuyu.

50Mmojawaoakajibu,akasema,Hakikaalituambia tumrudishekwababayake;basisasanjooni,tumrudishe, nasitutakwendamahaliatakapotuambia,nakuchukua kutokakwajamaayakebeituliyompa,kishatutaondoka

51Mmojaakajibutena,akasema,Tazama,shaurihilini zurisana,lakinisisihatuwezikufanyahivyokwamaana njiaikombalisananasi,walahatuwezikutokanjeyanjia yetu

52Mmojaakajibu,akawaambia,Hilindiloshauri tulilopaswakulifanya;hatutaacha;tazama,leotunakwenda Misri,nasitutakapofikaMisri,tutamuuzahukokwabei kubwa,nasitutaokolewanauovuwake.

53Jambohililikawapendezawatuhao,naowakafanya hivyo,wakaendeleanasafariyaokwendaMisripamojana Yusufu.

SURAYA43

1NawanawaYakobowalipomwuzaYusufunduguyao kwaWamidiani,mioyoyaoilivunjikamoyokwaajiliyake, wakatubumatendoyao,wakamtafutailiwamrudishe, lakinihawakumpata

2ReubeniakarudikwenyeshimoambaloYosefualikuwa amewekwa,ilikumtoanakumrudishakwababayake Reubeniakasimamakaribunashimo,walahakusikianeno lolote,akamwitaYosefu!Yusufu!Walahakunaaliyejibu walakusemaneno

3Reubeniakasema,Yusufuamekufakwahofu,aunyoka amemwua;Reubeniakashukashimoni,akamtafutaYusufu, asimpateshimoni;akatokatena

4Reubeniakararuamavaziyake,akasema,Mtotohayupo, naminitampatajebabayangukwaajiliyake,ikiwa amekufa?Akawaendeanduguzake,akawakuta wakiombolezakwaajiliyaYusufu,wakishaurianajinsiya kumpatanishababayaokwaajiliyake,Reubeni akawaambianduguzake,Nilikujashimoni,natazama Yusufuhayupo,basitumwambieninibabayetu,kwakuwa babayanguatamtafutakijanakutokakwangutu?

5Nduguzakewakamjibu,wakisema,Tulifanyahivina hivi,namioyoyetuikatuchomabaadayekwaajiliyatendo hili,nasisasatumeketikutafutakisingiziochajinsi tutakavyopatanishababayetunalo

6Reubeniakawaambia,“Mmefanyaninihivikushusha mvizababayetukaburinikwahuzuni?Jambohilisijema mlilolifanya

7Reubeniakaketipamojanao,wakasimamawotewakiapa kwambahawatamwambiaYakobojambohili,wakasema, Mtuatakayemwambiababayetuaujamaayakejambohili, auatakayemwambiayeyotewawanawanchihii,sisisote tutainukadhidiyakenakumuuakwaupanga

8WanawaYakobowaliogopanakatikajambohili, kuanziamdogohadimkubwa,walahakunaaliyesemaneno, naowalifichajambohilomioyonimwao

9Kishawakaketichiniilikujadiliananakubunijambola kumwambiaYakobobabayaokuhusumambohayayote.

10Isakariakawaambia,“Kamamkionavemakufanya jambohili,chukuenikanzuyaYusufu,mkairarue, mkamchinjemwana-mbuzinakumchovyakatikadamu yake”

11Namkamtumiebabayetunaatakapoionaatasema mnyamamwovuamemla,kwahivyoraruenikotilakena tazamadamuyakeitakuwajuuyakotilake,nakwa kufanyahivitutaokolewanamanung'unikoyababayetu 12ShaurilaIsakarilikawapendeza,naowakamsikiliza, wakafanyakamaalivyowaagizaIsakari 13WakaharakishawakachukuakotilaYusufunakulilarua, wakachinjambuzinakuichovyakotihilokatikadamuya mbuzi,kishawakalikanyagamavumbini,nao wakampelekeaYakobobabayaokotihilokwamkonowa Naftali,naowakamwamuruasememanenohaya: 14Tulikuwatumekusanyang'ombenatukafikahadi barabaranikwendaShekemunambalizaidi,tulipoiona kanzuhiinjianijangwani,imelowadamunamavumbi; basisasaujuekamanikanzuyamwanaoaula

15Naftaliakaenda,akafikakwababayake,akampakanzu, akamwelezamanenoyoteambayonduguzakewalikuwa wamemwamuru

16YakoboalipoonakotilaYusufu,akalijua,akaanguka kifudifudi,akatuliakamajiwe,kishaakasimama,akalia kwasautikubwanakulia,akasema,Nikotilamwanangu Yusufu!

17Yakoboakafanyaharaka,akamtumammojawa watumishiwakekwawanawe,nayeakawakutawakija njianinakundi

18WanawaYakobowakamjiababayaojioni,natazama, mavaziyaoyalikuwayameraruliwanavumbililikuwajuu yavichwavyao,wakamkutababayaoakilianakuliakwa sautikuu

19Yakoboakawaambiawanawe,Niambienikweliniuovu ganimmenitendeaghaflaleo?WakamjibuYakobobaba yao,wakasema,Tulikuwatukipitaleobaadayakundi

kukusanywa,tukafikampakamjiwaShekemukandoya njiayanyikani,nasitukakutakanzuhiiimejaadamu ardhini,nasitukajuanasitukakutumiaujumbekama ungewezakujua.

20Yakoboaliposikiamanenoyawanawe,akaliakwasauti kubwa,akasema,Nikanzuyamwanangu,mnyamambaya amemla;Yusufuameraruliwavipandevipande,kwamaana nimemtumaleoaonekamaunaendeleavizurinakama kundilakohalijambo,nakunileteahabarikutokakwako; nayeakaendakamanilivyomwamuru,nahayayamempata leonilipodhanimwananguyupamojanawe

21WanawaYakobowakajibu,wakasema,Hakujakwetu, walahatujamwonatangutulipotokakwakohatasasa.

22Yakoboaliposikiamanenoyao,aliliatenakwasauti kubwa,akasimamanakuraruamavaziyake,nakuvaa guniaviunonimwake,akaliakwauchungu,akaomboleza, akapazasautiyakeakilia,akasemakwasautikuu, 23Yusufumwanangu,EemwananguYusufu,nimekutuma leokwaajiliyaustawiwanduguzako,natazama umeraruliwavipandevipande;hililimempatamwanangu kwamkonowangu

24InanihuzunishakwaajiliyakoYusufumwanangu, inanihuzunishakwaajiliyako;jinsiulivyokuwamtamu kwanguwakatiwamaishayako,nasasajinsikifochako kilivyokichungusanakwangu.

250kwambanilikufabadalayakoYusufumwanangu,kwa maanainanihuzunishasanakwaajiliyakomwanangu,Ee mwanangu,mwanangu.Yusufumwanangu,ukowapi,na umevutwawapi?Amka,inukakutokamahalipako,nauje uonehuzuniyangukwaajiliyako,EemwananguYusufu 26Njoosasa,uyahesabumachoziyanayotiririkakutoka machonimwangu,uyaletembelezaBwana,ilihasirayake inigeukie

270Yusufumwanangu,uliangukaje,kwamkonowamtu ambayehakunamtualiyeangukakwaketangumwanzowa ulimwenguhadileo;kwaniumeuawakwakupigwanaadui, kutendewaukatili,lakinihakikanajuakwambahili limekupata,kwasababuyawingiwadhambizangu

28Amkasasauonejinsinilivyonauchungukwaajiliyako mwanangu,ingawasikukulea,walasikukuumba,wala sikukupapumzinaroho,lakininiMungualiyekuumba, akajengamifupayako,akaifunikakwanyama,na akapuliziapuanipumziyauhai,kishaakakupamimi.

29SasakweliMungualiyekupawewekwangu, amekuondoakwangu,namambokamahayoyamekupata 30Yakoboakaendeleakusemamanenokamahayakuhusu Yusufu,nayeakaliakwauchungu;akaangukachinina kutulia.

31WanawotewaYakobowalipoonamatesoyababayao, walitubukwaajiliyawaliyoyafanya,naopiawakaliakwa uchungu

32Yudaakainuka,akainuakichwachababayakekutoka ardhini,akakiwekamapajanimwake,akafutamachoziya babayakemashavunimwake;Yudaakaliakiliokikubwa sana,hukukichwachababayakekikiwakimeegemea mapajanimwake,kimyakamajiwe

33WanawaYakobowalipoonamatesoyababayao, wakapazasautizaonakuendeleakulia,naYakoboalikuwa badoamelalachinikimyakamajiwe

34Wanawewote,watumishiwake,nawatotowa watumishiwake,wakasimamakaribunayeilikumfariji, nayeakakataakufarijiwa

35NanyumbayoteyaYakoboikasimamanakuomboleza maombolezomakubwakwaajiliyaYusufunashidaya babayao,nahabarizikamfikiaIsaka,mwanawaIbrahimu, babayakeYakobo,nayeakaliakwauchungukwaajiliya Yusufu,yeyenanyumbayakeyote,akaondokamahali alipokaaHebroni,nawatuwakepamojanaye,akamfariji Yakobomwanawe,nayeakakataakufarijiwa

36Baadayahayo,Yakoboakainukakutokaardhini,na machoziyakeyalikuwayakitiririkamashavunimwake, akawaambiawanawe,Inukeni,mkachukuepangazenuna pindezenu,mwendemashambani,mkatafutekama mnawezakupatamwiliwamwanangunakuuletakwangu niuzike.

37Nawasihi,mtafutepiamiongonimwawanyama mkawawinde,nakilekitakachokujakwanzakabla hamjakikamatanakuniletea,labdaBwanaatahurumia matesoyanguleo,nakuwaandaliakilekilichomrarua mwananguvipandevipande,nakuniletea,naminitalipiza kisasichamwanangu.

38Wanawewakafanyakamababayaoalivyowaamuru, wakaamkaasubuhinamapema,kilammojaakachukua upangawakenaupindewakemkononi,wakatokakwenda porinikuwindawanyama

39Yakoboalikuwabadoakiliakwasautikubwa, akitembeahukunahukondaniyanyumba,akipigamakofi, akisema,Yusufumwanangu,Yusufumwanangu

40WanawaYakobowakaendanyikanikuwakamata wanyama,natazamambwamwituakawajia, wakamkamata,wakamletakwababayao,wakamwambia, Huyundiyewakwanzatuliyempata,nasitumemletakwako kamaulivyotuamuru,nahatukuwezakupatamwiliwa mwanao

41Yakoboakamchukuamnyamahuyokutokamikononi mwawanawe,nayeakaliakwasautikubwanayakulia, akiwaamemshikamnyamahuyomkononimwake,na akasemakwauchungumoyonimwakenamnyamahuyo, KwaniniulimlamwananguYusufu,najinsigani hukumwogopaMunguwadunia,aumatesoyangukwa ajiliyamwananguYusufu?

42Naweulimlamwanangubure,kwasababuhakufanya jeuri,nakwahivyoukanifanyaniwenahatiakwaajiliyake, kwahivyoMunguatamtakayeyeanayeteswa

43Bwanaakafunguakinywachamnyamahuyoili kumfarijiYakobokwamanenoyake,nayeakamjibu Yakobonakumwambiamanenohaya,

44KamaMunguaishivyoaliyetuumbaduniani,nakama rohoyakoiishivyo,bwanawangu,sikumwonamwanao, walasikumraruavipandevipande,lakinipianimekuja kutokanchiyambalikumtafutamwanangualiyeniachaleo, walasijuikamayukohaiauamekufa

45Naminimekujaleoshambanikumtafutamwanangu,na wanawakowamenipata,wakanishikanakuongezahuzuni yangu,naowameniletambeleyakoleo,namisasa nimekuambiamanenoyanguyote.

46Basisasa,Eemwanadamu,miminikomikononimwako, unitendeeleokamaitakavyokuwavyemamachonipako, lakinikwauzimawaMungualiyeniumba,sikumwona mwanao,walasikumraruavipandevipande,walanyamaya

mwanadamuhaikuingiakinywanimwangusikuzoteza maishayangu.

47NaYakoboaliposikiamanenoyamnyamahuyo alishangaasana,naakamtoamnyamahuyomkononi mwake,nayeakaendazake.

48Yakoboakaendeleakuliakwasautikubwanakumlilia Yosefusikubaadayasiku,nayeakamwombolezea mwanawesikunyingi.

SURAYA44

1NawanawaIshmaeliwaliomnunuaYusufukutokakwa Wamidiani,waliomnunuakutokakwanduguzake, wakaendaMisripamojanaYusufu,wakafikamipakani mwaMisri,naowalipokaribiaMisri,walikutananawatu wannewawanawaMedani,mwanawaIbrahimu, waliokuwawametokanchiyaMisrikatikasafariyao 2Waishmaeliwakawaambia,Mnatakakumnunuamtumwa huyukwetu?Wakasema,Mletenikwetu.Wakamkabidhi Yusufukwao,naowakamwona,yakuwanikijanamzuri sana,wakamnunuakwashekeliishirini

3WaishmaeliwaliendeleanasafariyaokwendaMisrina WamedipiawalirudiMisrisikuhiyo,naWamedi wakasemezana,Tazama,tumesikiakwambaPotifa,afisa waFarao,mkuuwawalinzi,anatafutamtumishimwema atakayesimamambeleyakeiliamhudumie,nakumweka awemsimamiziwanyumbayakenamaliyakeyote

4Basisasa,natumuuzekwakekwakilatunachotaka,kama akiwezakutupakiletunachohitajikwake

5NahaoWamediwakaenda,wakafikanyumbanikwa Potifa,wakamwambia,Tumesikiakwambaunatafuta mtumishimwemaakuhudumie,tazamatunayemtumishi atakayekupendeza,ukiwezakutupakiletunachotaka,nasi tutamuuzakwako.

6Potifaakasema,Mletembeleyangu,naminitamwona,na akipendezwanaminitakupakileutakachomtaka

7WamediwakaendawakamletaYusufu,wakamweka mbeleyaPotifa;nayeakamwona,akampendezasana Potifaakawaambia,Niambienimnachotakakwakijana huyuninini?

8Wakasema,Tunamtakavipandemiannevyafedha,na Potifaakasema,Nitakupaukinileteahatiyamauzoyake,na utaniambiahistoriayake,kwanilabdaanawezakuibiwa, kwanikijanahuyusimtumwa,walasimwanawamtumwa, lakininaonandaniyakesurayamtumzurinamzuri

9WamediwakaendawakawaletakwakeWaishmaeli waliomuuzakwao,naowakamwambia,wakisema,Yeyeni mtumwa,nasitukamwuzakwao.

10PotifaaliposikiamanenoyaWaishmaelialipowapa Wamedifedha,Wamediwakachukuafedha,wakaendazao; naWaishmaelinaowakarudimakwao

11PotifaakamchukuaYusufu,akamletanyumbanikwake, iliamtumikie;YusufuakapatakibalimachonipaPotifa, akamtumaini,akamfanyaawemsimamiziwanyumbayake, nayotealiyokuwanayoakayawekamkononimwake

12NaBwanaalikuwapamojanaYusufu,nayeakawamtu mwenyemafanikio,naBwanaakaibarikinyumbayaPotifa kwaajiliyaYusufu

13Potifaakaachavyotealivyokuwanavyomkononimwa Yusufu,naYusufualikuwammojawawatu

waliosababishavitukuingianakutoka,nakilakitu kiliongozwanamatakwayakekatikanyumbayaPotifa. 14Yusufualikuwanaumriwamiakakuminaminane, kijanamwenyemachomazurinasuranzuri,wala hapakuwanamfanowakekatikanchiyoteyaMisri. 15Wakatihuoalipokuwanyumbanikwabwanawake, akiingianakutokanyumbaninakumtumikiabwanawake, Zelika,mkewabwanawake,alimkaziamachoYusufu, nayeakamtazama,natazama,alikuwakijanamzurina mwenyeumbozuri

16Akatamaniuzuriwakemoyonimwake,narohoyake ikamtamaniYusufu,nayeakamshawishisikubaadayasiku, naZelikaakamshawishiYusufukilasiku,lakiniYusufu hakuinuamachoyakekumtazamamkewabwanawake

17Zelikaakamwambia,Surayakonaumbolakonizuri sana,hakikanimewatazamawatumwawote,walasijaona mtumwamzurikamawewe;Yusufuakamwambia,Hakika yeyealiyeniumbatumbonimwamamayangundiye aliyewaumbawanadamuwote.

18Akamwambia,Machoyakoyamependezasana,ambayo umewapambawakaziwotewaMisri,wanaumena wanawake;akamwambia,Jinsiwalivyowazuritulipokuwa hai,lakinikamaungewaonakaburini,hakikaungeondoka nao

19Akamwambia,Manenoyakoyotenimazurinaya kupendeza!Tafadhalichukuakinubikilichoponyumbani, ukipigekwamikonoyako,nasitusikiemanenoyako 20Akamwambia,Manenoyangunimazurinaya kupendezaninaposemasifazaMunguwangunautukufu wake;akamwambia,Nywelezakichwachakozinafaasana, tazamasegaladhahabulililomondaniyanyumba, tafadhalilichukue,naupindenywelezakichwachako

21Akamwambia,Utasemamanenohayahatalini?Acha kuniambiamanenohaya,ondokaushughulikiemamboya nyumbanikwako

22Akamwambia,Hakunamtunyumbanikwangu,wala hakunachakushughulikiailamanenoyakonamatakwa yako;lakinilichayahayayote,hakuwezakumletaYusufu kwake,walahakumtazama,balialielekezamachoyake chini.

23ZelikaalimtamaniYusufumoyonimwake,alalenaye NawakatiYusufualipokuwaameketinyumbaniakifanya kaziyake,Zelikaalikujanakuketimbeleyake,naye akamshawishikilasikukwamanenoyakealalenaye,au amtazamekamwe,lakiniYusufuhakumsikiliza

24Akamwambia,Usipofanyakamanilivyosema, nitakuadhibukwaadhabuyakifo,nakukuwekeaniraya chuma.

25Yusufuakamwambia,HakikaMungualiyemuumba mwanadamuhufunguaminyororoyawafungwa,naye ndiyeatakayeniokoakutokagerezanimwakonakutoka hukumunimwako.

26Naaliposhindwakumshinda,kumshawishi,naroho yakeikiwabadoimemkaziamacho,tamaayakeilimtia katikaugonjwambaya

27WanawakewotewaMisriwakajakumtembelea, wakamwambia,Kwaniniunahalihiiyakudhoofika? Wewehunahajayakitu;hakikamumeonimkuuna mtukufumachonipamfalme,je,unahitajikituchochote chakilemoyowakounachotamani?

28Zelikaakawajibu,akasema,Leomtajulishwamahali ambapomsibahuumnaonionaunatokea,akawaamuru wajakaziwakewaandaechakulakwaajiliyawanawake wote,akawafanyiakaramu;naowanawakewotewakala nyumbanimwaZelika.

29Akawapavisuvyakung'oamachungwailiwaile,na akaamuruwamvikeYusufumavaziyathamani,na kwambaaonekanembeleyao,naYusufuakajambeleya machoyaonawanawakewotewakamtazamaYusufu,na hawakuwezakuondoamachoyaokutokakwake,nawote wakakatamikonoyaokwavisuwalivyokuwanavyo mikononimwao,namachungwayoteyaliyokuwa mikononimwaoyakajaadamu.

30Naohawakujuawalichokuwawamefanyalakini waliendeleakutazamauzuriwaYusufu,nahawakugeuza kopezaokutokakwake.

31Zelikaalipoonawalichofanya,akawaambia,Nikazi ganihiimliyoifanya?Tazama,nimewapamanukatomle, nanyinyotemmejikatamikonoyenu.

32Nawanawakewotewalionamikonoyao,natazama, ilikuwaimejaadamu,nadamuyaoilitiririkakwenye mavaziyao,wakamwambia,mtumwahuyukatikanyumba yakoametushinda,nahatukuwezakugeuzakopezetu kutokakwakekwasababuyauzuriwake

33Akawaambia,Hakikahayayamewapatamaratu mlipomtazama,walahamkuwezakujizuiakumwona;basi ninawezajekujizuia,akiwanyumbanikwangukilamara, naminikimwonaakiingianakutokanyumbanikwangu sikubaadayasiku?basininawezajekujizuiakuangamiaau hatakuangamiakwasababuhii?

34Wakamwambia,Manenohayoniyakweli,kwanini naniawezayekuonaumbohilizurindaniyanyumbana kujiepushanalo,nayesimtumwawakonamhudumuwako ndaniyanyumbayako,nakwaniniusimwambieyaliyo moyonimwako,naukaiacharohoyakoiangamiekwa jambohili?

35Akawaambia,Mimihujitahidikilasikukumshawishi, nayehatakubalimatakwayangu,naminilimuahidikilakitu kilichokizuri,lakinisikuwezakupatajibukutokakwake; kwahivyonikokatikahaliyakudhoofikakama mnavyoona

36Basi,Zelikaakawamgonjwasanakwasababuyatamaa yakekwaYosefu,nayeakauguasanakwasababuya mapenziyakeWatuwotewanyumbayaZelikana mumewehawakujualolotekuhusujambohili,kwamba Zelikaalikuwamgonjwakwasababuyamapenziyakekwa Yosefu

37Watuwotewanyumbanimwakewakamuuliza, wakisema,Kwaniniunauguanakudhoofika,walahuhitaji kitu?Akawaambia,Sijuijambohililinalonizidikilasiku

38Nawanawakewotenamarafikizakewalikujakilasiku kumwona,nawakazungumzanaye,nayeakawaambia,Hili linawezakutokeatukupitiaupendowaYusufu; wakamwambia,Mshawishinaumkamatekwasiri,labda anawezakukusikiliza,nakukuondoleakifohiki

39Zelikaakazidikuwambayakutokananamapenziyake kwaYusufu,nayeakaendeleakudhoofika,hataakakosa nguvuzakusimama

40NasikumojaYusufualikuwaakifanyakaziyabwana wakenyumbani,naZelikaakajakwasirinakumgonga

ghafla,naYusufuakamwinukia,nayealikuwananguvu kulikoyeye,akamshushachini.

41NaZelikaakaliakwasababuyahamuyamoyowake kwake,nayeakamwombakwakilio,namachoziyake yakatiririkamashavunimwake,nayeakazungumzanaye kwasautiyaduanakwauchunguwaroho,akisema, 42Je,umewahikusikia,kuonaaukujuakuhusu mwanamkemrembokamamimi,auborakulikomimi, anayezungumzanawekilasiku,kuangukakatikahaliya kufelikwasababuyakukupenda,kukupaheshimahiiyote, nabadohutakikusikilizasautiyangu?

43Nakamanikwasababuyakumwogopabwanawako asijeakakuadhibu,kamamfalmeaishivyo,hakunamadhara yatakayokupatakutokakwabwanawakokwajambohili; basi,nisikilize,naukubalikwaajiliyaheshimaniliyokupa, nauniondoleekifohiki,nakwanininifekwaajiliyako? Akaachakusema

44Yusufuakamjibu,akisema,Niache,umwachiebwana wangujambohili;tazama,bwanawanguhajuikilicho kwangunyumbani,maanaamewekavyotevilivyovyake mkononimwangu;naminifanyejemambohayanyumbani mwabwanawangu?

45Kwamaanaameniheshimusanakatikanyumbayake,na ameniwekakuwamsimamiziwanyumbayake,na amenitukuza,walahakunamkuukatikanyumbahiikuliko mimi,walabwanawanguhakuninyimachochote,ilawewe uliyemkewe;basiwawezajekuniambiamanenohaya, namininawezajekumtendeaMungunamumeoubayahuu mkubwanadhambihii?

46Basisasajizuie,walausisemetenamanenokamahaya, kwamaanasitasikilizamanenoyako.LakiniZelika hakutakakumsikilizaYusufualipomwambiamanenohayo, lakinikilasikualimshawishiamsikilize

47NaikawabaadayahayakwambakijitochaMisrikilijaa pandezakezote,nawakaziwotewaMisriwakatoka,na piamfalmenawakuuwakatokanamatarinangoma,kwa maanailikuwafurahakubwakatikaMisri,nasikukuu wakatiwamafurikoyabahariyaSihori,naowakaenda hukokushangiliasikunzima

48NaWamisriwalipotokakwendamtonikufurahi,kama ilivyokuwadesturiyao,watuwotewanyumbayaPotifa walikwendanao,lakiniZelikahakukubalikwendanao, kwanialisema,Sinaraha,nayealibakipekeyakenyumbani, walahapakuwanamtumwinginepamojanayendaniya nyumba

49Akainukanakupandahadihekalunimwakendaniya nyumba,nakujivikamavaziyakifalme,naakajivikamawe yathamaniyavitovyashohamukichwanimwake, yaliyopambwakwafedhanadhahabu,naakapambauso wakenangoziyakekwakilaainayavinywajivya kusafishavyawanawake,naakapakamanukatohekaluni nanyumbakwakasianaubani,naakapakamanemanena udi,nabaadayeakaketimlangonipahekalu,katikanjiaya nyumba,ambayoYusufualipitiakufanyakaziyake,na tazamaYusufuakatokashambani,akaingianyumbani kufanyakaziyabwanawake

50Akafikamahalialipopaswakupita,akaonakaziyoteya Zelika,akarudinyuma

51ZelikaalipomwonaYusufuakimgeukia,akamwita, akisema,UnaniniYusufu?Njookazinikwako,nami nitakupanafasihatautakapopitakwenyekitichako

52Yusufuakarudinakufikanyumbani,akapitakutoka hapohadimahalipakitichake,akaketikufanyakaziya bwanawakekamakawaidanatazama,Zelikaakamjiana kusimamambeleyakeakiwaamevaamavaziyakifalme, naharufuyanguozakeilieneambali.

53AkafanyaharakanakumshikaYusufunamavaziyake, akamwambia,Kamamfalmeaishivyo,usipofanyaombi langu,utakufaleo,nayeakafanyaharakanakunyoosha mkonowakemwinginenakutoaupangakutokachiniya mavaziyake,akauwekashingonimwaYusufu,akasema, Ondoka,unitimizieombilangu,nakamasivyoutakufaleo 54Yusufuakamwogopakwasababuamefanyajambohilo, akainukailikumkimbia,nayeakashikasehemuyambele yanguozake,nakwahofuyakukimbiakwake,vazi alilolinyakuaZelikalikararuliwaYusufuakaliachavazi mkononimwaZelika,nayeakakimbianakutokanje,kwa sababualiogopa

55ZelikaalipoonakwambavazilaYusufulimeraruliwa, nakwambaalikuwaamemwachiamkononimwake,naye amekimbia,aliogopamaishayake,isijehabariikaenea kumhusu,akainuka,akafanyahila,akavuanguoalizokuwa amevaa,akavaanguozakezingine.

56AkachukuavazilaYusufu,akaliwekakandoyake, akaendanakuketimahalialipokuwaameketikatika ugonjwawake,kablawatuwanyumbayakehawajaenda mtoni,nayeakamwitakijanamdogoambayewakatihuo alikuwandaniyanyumba,naakamwamuruawaitewatuwa nyumbawajekwake.

57Alipowaona,akawaambiakwasautikubwana maombolezo,“Tazameni,bwanawenuameniletea Mwebranianyumbani,maanaamekujaleokulalanami.”

58Kwamaanaulipotokanjealikujanyumbani,naalipoona kwambahapakuwanamtundaniyanyumba,alikuja kwangu,akanishika,akikusudiakulalanami.

59Nikashikamavaziyakenakuyararuanakupigakelele dhidiyakekwasautikubwa,nanilipopazasautiyangu aliogopamaishayakenaakaachavazilakembeleyangu, akakimbia

60Nawatuwanyumbanimwakehawakusemaneno,lakini hasirayaoikawakasanadhidiyaYusufu,naowakaenda kwabwanawakenakumwambiamanenoyahilayake

61Potifaakarudinyumbanikwahasira,namkewe akamlilia,akisema,Umenitendeaninikwakumleta mtumishiwangunyumbanikwangu,maanaamekuja kwanguleokuchezanami;ndivyoalivyonitendealeo

62Potifaaliposikiamanenoyamkewe,akaamuruYusufu aadhibiwekwamapigomakali,naowakamfanyiahivyo

63Nawalipokuwawakimpiga,Yusufualiitakwasautikuu, nayeakainuamachoyakekuelekeambinguni,akasema,Ee BwanaMungu,unajuayakwambamimisinahatiakatika mambohayayote,nakwanininifeleokwauongo,kwa mkonowahawawatuwaovuwasiotahiriwa,unaowajua?

64NawakatiwatuwaPotifawalipokuwawakimpiga Yusufu,aliendeleakulianakulia,nakulikuwanamtoto hukomwenyeumriwamiezikuminammoja,naBwana akafunguakinywachamtoto,nayeakanenamanenohaya mbeleyawatuwaPotifa,waliokuwawakimpigaYusufu, akisema,

65Mnatakaninikwamtuhuyu,nakwaninimnamtendea uovuhuu?Mamayanguhusemauongonakusemauongo; ndivyoilivyokuwamuamala

66Mtotoakawasimuliakwausahihiyoteyaliyotokea,na manenoyoteyaZelikakwaYusufuakawasimuliasiku baadayasiku

67Nawanaumewotewakasikiamanenoyamtotona wakastaajabiasanamanenoyamtoto,namtotoakaacha kusemanakutulia

68NaPotifaalionaaibusanakwamanenoyamwanawe, akawaamuruwatuwakewasimpigeYusufutena,naowatu wakaachakumpigaYusufu

69NdipoPotifaakamchukuaYusufunakuamuru apelekwembeleyamakuhani,ambaowalikuwawaamuzi wamfalme,iliwaamuekuhusujambohili

70NaPotifanaYusufuwakajambeleyamakuhani waliokuwawaamuziwamfalme,nayeakawaambia, Nawasihi,Amuenihukumuganiimpasayomtumwa,kwa maanandivyoalivyofanya.

71MakuhaniwakamwambiaYusufu,Kwanini mlimtendeabwanawenujambohili?Yusufuakawajibu, akisema,Sivyobwanazangu,ndivyoilivyokuwa;Potifa akamwambiaYusufu,Hakikanilikukabidhiyoteniliyo nayomkononimwako,walasikukunyimachochoteilamke wangu;naweungewezajekufanyauovuhuu?

72Yusufuakajibu,akasema,Sivyobwanawangu,aishivyo Bwana,narohoyakoiishivyo,bwanawangu,neno ulilolisikiakutokakwamkeosilakweli,maanandivyo lilivyoleo

73Mwakammojaumepitatangunilipokuwanyumbani kwako;umeonauovuwowotendaniyangu,aukitu chochotekinachowezakukufanyaudaiuhaiwangu?

74MakuhaniwakamwambiaPotifa,Tafadhalituma watuleteevazilaYusufulililorarukambeleyetu,tuone lililorarukandaniyake;naikiwalililorarukalikombeleya vazi,basiusowakeulikuwakinyumechake,naye akamshika,akamkaribia,namkeoakafanyayotealiyosema kwahila

75WakaletavazilaYusufumbeleyamakuhaniwaliokuwa waamuzi,naowalionanatazama,machoziyalikuwambele yaYusufu,namakuhaniwotewaamuziwalijuakwamba alikuwaamemsukuma,naowakasema,Hukumuyakifo haimpasimtumwahuyukwanihajafanyachochote,lakini hukumuyakenikwambaawekwegerezanikwasababuya taarifa,ambayokupitiakwakeimetolewadhidiyamke wako.

76Potifaaliposikiamanenoyao,akamtiagerezani,mahali ambapowafungwawamfalmehufungwa,nayeYusufu akakaakatikanyumbayakifungokwamiakakumina miwili

77Hatahivyo,mkewabwanawakehakumgeukia,wala hakuachakusemanayesikubaadayasikuilikumsikiliza, namwishowamiezimitatuZelikaaliendeleakumwendea Yusufukatikanyumbayakifungosikubaadayasiku,naye akamshawishiamsikilize,nayeZelikaakamwambia Yusufu,Utakaakatikanyumbahiihatalini?Lakinisasa sikilizasautiyangu,naminitakutoakatikanyumbahii

78Yusufuakamjibu,akasema,Niafadhalimimikukaa katikanyumbahiikulikokusikilizamanenoyako, kumtendaMungudhambi;nayeakamwambia,Usipofanya ombilangu,nitakung'oamachoyako,nakuongezavifungo miguunipako,naminitakutiamikononimwaoambao hukuwajuahapoawali.

79Yusufuakamjibu,akasema,Tazama,Munguwadunia yoteawezakuniokoanayoteuwezayokunifanyia,kwani hufunguamachoyavipofu,nakuwafunguawaliofungwa, nakuwahifadhiwageniwotewasioijuanchi.

80NaZelikaaliposhindwakumshawishiYusufuamsikilize, aliachakwendakumshawishi;naYusufualikuwabado amefungwakatikanyumbayakifungoNaYakobobaba yakeYusufu,nanduguzakewotewaliokuwakatikanchi yaKanaani,badowaliombolezanakuliasikuhizokwaajili yaYusufu,kwaniYakoboalikataakufarijiwakwaajiliya mwanaweYusufu,naYakoboakaliakwasautikubwa, akalianakuombolezasikuhizozote

SURAYA45

1IkawawakatihuomwakauleYusufualiposhukakwenda Misribaadayanduguzakekumuuza,ndipoReubeni, mwanawaYakobo,akaendaTimna,akamtwaaEliuramu, bintiAbi,Mkanaani,awemkewake;nayeakaingiakwake.

2Eliuramu,mkewaReubeni,akapatamimba,akamzalia Hanoki,Palu,Hesroni,naKarmi,wanawanne;Simeoni nduguyeakamchukuaDina,dadayake,kuwamkewake; nayeakamzaliaMemueli,naYamini,naOhadi,naYakini, naZokari,wanawatano

3BaadayeakamwendeaBuna,mwanamkeMkanaani, ambayeSimeonialimchukuamatekakutokamjiwa Shekemu,nayeBunaalikuwambeleyaDina, akamhudumia;Simeoniakamwendea,nayeakamzalia Sauli

4WakatihuoYudaakaendaAdulamu,akamfikiamtu mmojaMwadulamu,jinalakeHira;Yudaakamwonahuko bintiwamtummojakutokaKanaani,jinalakeakiitwa Aliyathi,bintiShua;akamtwaa,akaingiakwake;Aliyathi akamzaliaYudawanawatatu,Eri,naOnani,naShilo.

5LawinaIsakariwakaendanchiyamashariki, wakajitwaliabintizaYobabu,mwanawaYoktani,mwana waEberi;naYobabu,mwanawaYoktani,alikuwanabinti wawili;jinalamkubwalilikuwaAdina,najinalamdogo lilikuwaArida

6LawiakamchukuaAdina,naIsakariakamchukuaArida, naowakafikanchiyaKanaani,kwanyumbayababayao; AdinaakamzaliaLawi,naGershoni,naKehathi,naMerari; wanawatatu.

7AridaakamzaliaIsakariTola,Puva,YobunaShomroni wanawanne;DaniakaendanchiyaMoabuakamwoa Afelethi,bintiwaHamudani,Mmoabu,nayeakamleta katikanchiyaKanaani

8NaAfelethialikuwatasa,hakuwanamtoto;nabaadaye MunguakamkumbukaAfelethi,mkeweDani;nayeakapata mimba,akazaamwana,akamwitajinalakeKushimu

9NaGadinaNaftaliwakaendaHaraninakuchukuakutoka hukobintizaAmuramumwanawaUsi,mwanawaNahori, kuwawake

10NahayandiyomajinayabintizaAmuramu;jinala mkubwalilikuwaMerima,najinalamdogolilikuwaUzithi; naNaftaliakamchukuaMerima,naGadiakamchukua Uzithi;nakuwaletakatikanchiyaKanaani,katikanyumba yababayao

11MerimaakamzaliaNaftaliwanawanne:Yazeeli,Guni, YazerinaShelemu;naUzithiakamzaliaGadiSefoni,na

Hagi,naShuni,naEzboni,naEri,naArodi,naArali;wana saba.

12AsheriakatokaakamwoaAdonibintiAfalali,mwana waHadadi,mwanawaIshmaeli,nayeakamletakatikanchi yaKanaani.

13Adoni,mkewaAsheri,akafasikuhizo;hakuwana watoto;nabaadayakifochaAdoni,Asheriakaenda ng'amboyamto,akamwoaHadura,bintiAbimaeli,mwana waEberi,mwanawaShemu

14Namsichanahuyoalikuwanaumbolakupendeza,na mwanamkemwenyeakilitimamu,nayealikuwamkewa Malkieli,mwanawaElamu,mwanawaShemu

15HaduraakamzaliaMalkielibinti,akamwitajinalake SerakiNaMalkieliakafabaadayahaya,Haduraakaenda kukaanyumbanikwababayake

16BaadayakifochamkehukoAsheri,akaenda akamchukuaHadurakuwamkewake,akamletakatikanchi yaKanaani,napiaakamchukuabintiyakeSeraki,naye alikuwanaumriwamiakamitatu;nayemsichanahuyo akalelewakatikanyumbayaYakobo

17Namsichanahuyoalikuwanasuranzuri,nayealienda katikanjiatakatifuzawanawaYakobo;hakupungukiwa nakitu,naBwanaakampahekimanaufahamu 18Hadura,mkewaAsheri,akapatamimba,akamzalia Yimna,naIshva,naIshvi,naBeria,wanawanne.

19ZabuloniakaendaMidiani,akamwoaMerisha,binti Moladi,mwanawaAbida,mwanawaMidiani,akamweka katikanchiyaKanaani.

20MerushaakamzaliaZabuloniSeredi,Eloni,na Yakeleeli;wanawatatu

21YakoboakatumawatukwaAramu,mwanawaZoba, mwanawaTera,akamtwaaBenyamini,Mekalia,binti Aramu,awemwanawe,akajakatikanchiyaKanaani, nyumbanikwaYakobo;naBenyaminialikuwanaumriwa miakakumialipomwoaMekalia,bintiAramu

22Mekaliaakapatamimba,akamzaliaBenyaminiBela,na Bekeri,naAshbeli,naGera,naNaamani,wanawatano; kishaBenyaminiakaendaakamwoaAribathi,bintiwa Shomroni,mwanawaIbrahimu,pamojanamkewewa kwanza,nayealikuwanaumriwamiakakuminaminane; nayeAribathiakamzaliaBenyaminiAhi,naVosh,na Mupim,naKupim,naOrd;wanawatano

23SikuhizoYudaakaendanyumbanikwaShemu, akamchukuaTamari,bintiElamu,mwanawaShemu,kuwa mkewamzaliwawakewakwanzaEri

24EriakamwendeamkeweTamari,nayeakawamkewe, naalipomwendea,akaharibuuzaowakekwanje,nakazi yakeikawambayamachonipaBwana,nayeBwana akamuua

25IkawabaadayakifochaEri,mzaliwawakwanzawa Yuda,YudaakamwambiaOnani,Nendakwamkewa nduguyako,ukamwoeawejamaawakaribu,ukamwinulie nduguyakouzao

26OnaniakamchukuaTamarikuwamkewake,naye akamwendea,naOnaninayeakafanyakamakaziyakaka yake,nakaziyakeilikuwambayamachonipaBwana,naye akamuua.

27Onanialipokufa,YudaakamwambiaTamari,Kaa nyumbanikwababayakohatamwananguShilo atakapokua.WalaYudahakupendezwatenanaTamari

kumpaShilo;maanaalisema,Labdaatakufakamandugu zake.

28Tamariakaondoka,akaendakukaanyumbanikwababa yake,nayeTamariakakaanyumbanikwababayakekwa muda.

29Nakatikamapinduziyamwaka,Aliyathi,mkewaYuda, akafa;naYudaakafarijikakwaajiliyamkewe,nabaadaya kifochaAliyathi,YudaakaendaTimnapamojanarafiki yakeHirailikuwakatamanyoyakondoowao

30TamariakasikiakwambaYudaalikuwaamepanda kwendaTimnakukatamanyoyayakondoo,nakwamba Shiloalikuwamtumzima,walaYudahakupendezwanaye 31Tamariakaondoka,akavuamavaziyakeyaujane, akajifunikakwakitambaa,akajifunikakabisa,akaenda akaketikatikanjiakuu,iliyokonjianikuelekeaTimna 32Yudaalipopita,akamwona,akamchukua,akaingia kwake,nayeakapatamimbaWakatiwakuzaa,tazama, kulikuwanamapachatumbonimwake;akamwitawa kwanzaPeresi,nawapiliakamwitaZera.

SURAYA46

1SikuhizoYosefualikuwabadoamefungwagerezani katikanchiyaMisri

2WakatihuowatumishiwaFaraowalikuwawamesimama mbeleyake,mkuuwawanyweshajinamkuuwawaokaji waliokuwawamfalmewaMisri

3Basimnyweshajiakachukuadivainakuiwekambeleya mfalmeilianywe,namwokajiakawekamkatembeleya mfalmeiliale,nayemfalmeakanywadivainakulamkate, yeyenawatumishiwakenawahudumuwaliokulamezani pamfalme

4Walipokuwawakilanakunywa,mnyweshajinamwokaji walibakipale,namawaziriwaFaraowakakutanziwengi katikadivai,ambayomnyweshajialikuwaameleta,na maweyanitrayalipatikanakatikamkatewamwokaji

5MkuuwawalinziakamwekaYusufukuwamtumishiwa maafisawaFarao,naomaafisawaFaraowakafungwa gerezanimwakammoja

6Ikawamwishowamwaka,wotewawiliwaliotandoto usikummoja,mahalipaopakifungoni,walipokuwa;na asubuhiYusufuakawajiailikuwahudumiakamakawaida; akawaona,natazama,nyusozaozilikuwazimekunjamana nazenyehuzuni

7Yusufuakawauliza,Mbonanyusozenuzinahuzunina huzunileo?Wakamwambia,Tumeotandoto,walahakuna mtuwakuitafsiri;Yusufuakawaambia,Niambienindoto yenu,naMunguatawapajibulaamanikamamnavyotaka.

8MnyweshajiakamsimuliaYusufundotoyake,akasema, Nilionakatikandotoyangu,natazama,mzabibumkubwa ulikuwambeleyangu,najuuyamzabibuhuonikaona matawimatatu;mzabibuhuoukachanuamauaharaka, ukawamrefusana,navishadavyakevikaiva,vikawa zabibu

9Nikazitwaazabibu,nikazikanyagakatikakikombe, nikawekamkononimwaFarao,nayeakanywa;Yusufu akamwambia,Matawimatatuyaliyokuwakwenyemzabibu nisikutatu

10Lakinindaniyasikutatumfalmeataamuruutokenje, nayeatakurudishiakaziyako;naweutampamfalmedivai yakeanywekamaulivyokuwahapoawali,ulipokuwa

mnyweshajiwake;lakininipatekibalimachonipako, ukanikumbukekwaFarao,mamboyatakapokuwamema kwako,ukanitendeemema,nakunitoakatikagerezahili; kwamaananiliibiwakutokanchiyaKanaani,nikauzwa kuwamtumwamahalihapa.

11Natenahayouliyoambiwakuhusumkewabwana wanguniuongo,kwasababuwalinitiagerezanibure MnyweshajiakamjibuYusufu,akisema,Mfalme akinitendeamemakamahapomwanzo,kama ulivyonifasiriamarayamwisho,nitafanyayoteuyatakayo, naminitakutoagerezanihapa

12MwokajialipoonakwambaYosefualikuwaametafsiri ndotoyamnyweshajikwausahihi,nayeakakaribia, akamsimuliaYosefundotoyakeyote

13Akamwambia,Katikandotoyangunilionanatazama, vikapuvitatuvyeupejuuyakichwachangu,nikaona,na tazama,katikakikapuchajuukulikuwanakilaainaya nyamailiyookwakwaFarao,natazama,ndegewalikuwa wakilakutokakichwanimwangu.

14Yusufuakamwambia,Vikapuvitatuulivyovionanisiku tatu,lakinibaadayasikutatuFaraoatakuondoakichwani mwako,nakukutundikajuuyamti;nandegewatakula nyamayako,kamaulivyoonakatikandotoyako

15Katikasikuhizomalkiaalikuwakaribukujifungua,na sikuhiyoakamzaliamfalmewaMisrimtotowakiume,nao wakatangazakwambamfalmealikuwaamepatamtoto wakewakwanzawakiumenawatuwotewaMisripamoja namaafisanawatumishiwaFaraowakafurahisana.

16Sikuyatatuyakuzaliwakwake,Faraoaliwafanyia karamumaafisawakenawatumishiwake,jeshilanchiya SoarinanchiyaMisri.

17NawatuwotewaMisrinawatumishiwaFaraowakaja kulanakunywapamojanamfalmewakatiwakaramuya mwanawe,nakushangiliafurahayamfalme.

18Namaafisawotewamfalmenawatumishiwake wakafurahiwakatihuokwasikunanekwenyekaramu,na wakafurahikwakilaainayavyombovyamuziki,kwa matarinakwangomakatikanyumbayamfalmekwasiku nane

19Namnyweshaji,ambayeYosefualikuwaamemtafsiria ndotoyake,akamsahauYosefu,walahakumtajakwa mfalmekamaalivyoahidi,kwamaanajambohilililitoka kwaBwanailikumwadhibuYosefukwasababualikuwa amemwaminimwanadamu

20Baadayahaya,Yusufualikaagerezanimiakamiwili, hataalipotimizamiakakuminamiwili.

SURAYA47

1BasiIsaka,mwanawaIbrahimu,alikuwaakiishisiku hizokatikanchiyaKanaani,nayealikuwamzeesana, mwenyeumriwamiakamianathemanini,naEsau mwanawe,nduguyeYakobo,alikuwakatikanchiya Edomu,nayeyeyenawanawewalikuwanaurithihumo katiyawanawaSeiri

2Esaualiposikiakwambasikuzababayakezakufa zinakaribia,yeyenawanawenanyumbayakewakafika nchiyaKanaani,kwanyumbayababayakeYakobona wanawewakatokamahaliwalipokaaHebroni,wakamjia Isakababayao,wakamkutaEsaunawanawendaniya hema

3YakobonawanawewakaketimbeleyaIsakababayake, naYakoboalikuwabadoakimwombolezeamwanawe Yusufu

4IsakaakamwambiaYakobo,Nileteehapawanawako naminitawabariki;Yakoboakawaletawanawekumina mmojambeleyaIsakababayake

5IsakaakawawekeamikonowanawotewaYakobo, akawashika,akawakumbatia,akawabusummojabaadaya mwingineIsakaakawabarikisikuhiyo,akawaambia, Munguwababazenunaawabariki,nakuwazidishawazao wenukamanyotazambingunikwahesabu

6IsakaakawabarikiwanawaEsau,akisema,Munguna akufanyekuwahofunautishokwawotewatakaokutazama, nakwaaduizakowote

7IsakaakawaitaYakobonawanawe,naowotewakaja, wakaketimbeleyaIsaka;IsakaakamwambiaYakobo, Bwana,Munguwaduniayote,aliniambia,Nitawapauzao wakonchihiiiweurithi,ikiwawatotowakowatashika amrizangunanjiazangu,naminitawatimiziakiapo nilichomwapiaIbrahimubabayako

8Basisasamwanangu,wafundishewatotowakonawatoto wawatotowakokumchaBwana,nakwendakatikanjia njemaitakayompendezaBwana,Munguwako;maana ukizishikanjiazaBwananaamrizake,Bwanaatakutimizia aganolakenaIbrahimu,nayeatakutendeamemawewena uzaowakosikuzote

9IsakaalipokwishakuwaagizaYakobonawanawe,alikata roho,akafa,akakusanywapamojanawatuwake.

10YakobonaEsauwakaangukakifudifudikwaIsakababa yao,wakalia,nayeIsakaalikuwanaumriwamiakamia mojanathemaninialipokufakatikanchiyaKanaani,huko Hebroni,nawanawewakamchukuampakapangola Makpela,ambaloIbrahimualikuwaamenunuakwawana waHethi,liwemilkiyakuzikia.

11WafalmewotewanchiyaKanaaniwalikwendapamoja naYakobonaEsaukumzikaIsaka,naowafalmewotewa KanaaniwakamheshimusanaIsakaalipokufa.

12WanawaYakobonawanawaEsauwakatembeabila viatu,wakitembeanakuombolezahadiwalipofikaKireatharba.

13YakobonaEsauwakamzikaIsakababayaokatika pangolaMakpela,lililokoKireath-arba,hukoHebroni; wakamzikakwaheshimakubwasana,kamavilewakatiwa mazishiyawafalme

14Yakobonawanawe,naEsaunawanawe,nawafalme wotewaKanaaniwakafanyamaombolezomakubwana mazito,wakamzikanakumliliakwasikunyingi

15NaIsakaalipokufa,aliwaachiawanaweng'ombewake namalizakezote;EsauakamwambiaYakobo,Tazama, nakusihi,yotealiyoyaachababayetututayagawanyakatika sehemumbili,naminitakuwanachaguo,naYakobo akasema,Tutafanyahivyo.

16YakoboakachukuayotealiyokuwaameyaachaIsaka katikanchiyaKanaani,wanyamawakufugwa,namali, akaviwekasehemumbilimbeleyaEsaunawanawe AkamwambiaEsau,Tazama,hayayoteyakombeleyako; chaguanusuutakayotwaa.

17YakoboakamwambiaEsau,Sikilizatafadhali nitakayokuambia,nikisema,Bwana,Munguwambinguna nchi,aliwaambiababazetuIbrahimunaIsaka,akisema, Nitawapawazaowenunchihiiiweurithiwaomilele

18Basisasayotealiyoyaachababayetuyakombeleyako, natazama,nchiyoteikombeleyako;chaguakutokakwao upendacho

19Ukitakanchiyoteichukuekwaajiliyakonawatoto wakomilele,naminitachukuautajirihuu,naukitakautajiri huouchukuekwako,naminitachukuanchihiikwaajili yangunakwaajiliyawatotowangukuirithimilele

20WakatihuoNebayothi,mwanawaIshmaeli,alikuwako katikanchihiyopamojanawanawe,Esauakaendasiku hiyo,akashauriananaye,akisema

21Yakoboameniambiahivi,naamenijibuhivi;sasatoa ushauriwako,nasitutasikia

22Nebayothiakasema,Yakoboamekuambianini?Tazama, wanawotewaKanaaniwanakaasalamakatikanchiyao,na Yakoboanasemaatairithipamojanauzaowakesikuzote

23Basi,nendasasa,ukachukuemaliyoteyababayako, umwacheYakobonduguyakokatikanchi,kama alivyosema

24Esauakaondoka,akarudikwaYakobo,akafanyayote aliyoshauriNebayothi,mwanawaIshmaeli;Esau akachukuamalizotealizokuwanazoIsaka,roho,na wanyama,nang'ombe,namali,nautajiriwote;hakumpa Yakobonduguyekitu;Yakoboakachukuanchiyoteya Kanaani,tangukijitochaMisrihadimtoFrati,akaichukua iwemilkiyamilele,nakwawanawe,nakwawazaowake baadayake,hatamilele

25YakobopiaalichukuakutokakwaEsaunduguyake pangolaMakpela,lililokoHebroni,ambaloAbrahamu alikuwaamenunuakutokakwaEfronikamamahalipa kuzikiakwaajiliyakenauzaowakemilele

26NaYakoboaliandikamambohayayotekatikakitabu chaununuzi,naakakitiasahihi,naakashuhudiahayayote kwamashahidiwannewaaminifu

27NahayandiyomanenoaliyoyaandikaYakobokatika kitabu,akisema:NchiyaKanaaninamijiyoteyaWahiti, Wahivi,Wayebusi,Waamori,Waperizi,naWagergashi, mataifayotesabakuanziamtowaMisrihadimtoFrati.

28NamjiwaHebroni,Kireath-arba,napangolililomo, YakoboalinunuavyotekwaEsaunduguye,kwathamani yake,kuwamilkiyake,naurithiwawazaowakebaada yakehatamilele

29Yakoboakachukuakitabuchaununuzinasahihi,amri nasherianakitabukilichofunuliwa,akaviwekakwenye chombochaudongoilivikaekwamudamrefu,naye akavitiamikononimwawatotowake

30Esaualichukuayoteambayobabayakealikuwa amemwachiabaadayakifochakekutokakwanduguyake Yakobo,naakachukuamaliyote,kuanziawanadamuna wanyama,ngamianapunda,ng'ombenakondoo,fedhana dhahabu,mawenabedola,nautajiriwoteambaoulikuwa waIsakamwanawaIbrahimu;hapakuwanakituchochote kilichobakiambachoEsauhakuchukuamwenyewe,kutoka kwayoteambayoIsakaalikuwaameachabaadayakifo chake

31Esauakachukuayotehaya,nayepamojanawanawe wakarudinyumbanikwaokatikanchiyaSeiri,Mhori, mbalinanduguyeYakobonawanawe.

32EsaualikuwanamilkikatiyawanawaSeiri,naEsau hakurudinchiyaKanaanitangusikuhiyonakuendelea

33NchiyoteyaKanaaniikawaurithiwawanawaIsraeli, urithiwamilele;Esaunawazaowakewotewakairithi mlimawaSeiri

SURAYA48

1Ikawasikuzile,baadayakifochakeIsaka,Bwana akaamuru,akaletanjaajuuyanchiyote.

2WakatihuoFaraomfalmewaMisrialikuwaameketi katikakitichakechaenzikatikanchiyaMisri,akalala kitandanimwake,akaotandoto;Faraoakaonakatikandoto yakeyakuwaamesimamakandoyamtowaMisri 3Alipokuwaamesimama,akaonanang'ombesabawanene nawazuriwakitokamtoni

4Kishang'ombewenginesaba,waliokondanawabaya, wakapandabaadayao;nawaleng'ombesabawabaya wakawamezawalewazuri,nasurayaoilikuwabadombaya kamailivyokuwahapoawali

5Akaamka,akalalatena,akaotandotoyapili;akaona,na tazama,masukesabayanafakayanameakwenyebuamoja, makubwanamazuri;namasukesabamembamba yaliyokaushwanaupepowamasharikiyakatokanyuma yake,namasukemembambayakamezayaleyaliyojaa; Faraoakaamkakatikandotoyake

6Asubuhimfalmeakakumbukandotozake,narohoyake ikahuzunikasanakwasababuyandotozake,mfalme akafanyaharaka,akatumawatu,akawaitawachawiwote waMisri,nawatuwenyeakili;wakaja,wakasimamambele yaFarao

7Mfalmeakawaambia,Nimeotandoto,walahakunawa kuzitafsiri;wakamwambiamfalme,Waambiewatumishi wakondotozako,nasitusikie

8Mfalmeakawasimuliandotozake,naowotewakajibuna kusemakwasautimojakwamfalme,Mfalmenaaishi milele;nahiindiyotafsiriyandotozako

9Ng'ombesabawazuriuliowaonawanaashiriabintisaba watakaozaliwakwakosikuzamwisho,nang'ombesaba uliowaonawakapandabaadayao,nakuwameza,niishara kwambabintiwatakaozaliwakwakowotewatakufawakati wauhaiwamfalme.

10Nahayouliyoyaonakatikandotoyapiliyamasukesaba mazuriyaliyojaayakimeakwenyebuamoja,hiindiyo tafsiriyao,kwambautajijengeamijisabakatikasikuza mwishokatikanchiyoteyaMisri;nahayouliyoyaonakati yayalemasukesabayaliyokaushwayakichipukabaada yakenakuyamezahukuukiyatazamakwamachoyako,ni isharakwambamijiutakayoijengayoteitaharibiwakatika sikuzamwisho,katikawakatiwauhaiwamfalme.

11Nawaliposemamanenohayo,mfalmehakutegasikio lakekwamanenoyao,walahakuyakaziamoyowake, maanamfalmealijuakwahekimayakekwambahawakutoa tafsirisahihiyandotohizo;naowalipokwishakusema mbeleyamfalme,mfalmeakawajibu,akasema,Nineno ganihilimliyoniambia?Hakikammesemauongona kusemauongo;basisasatoenitafsirisahihiyandotozangu, msijemkafa

12Mfalmeakaamurubaadayahaya,nayeakatumawatu nakuwaitatenawenyehekimawengine,naowakajana kusimamambeleyamfalme,nayemfalmeakawasimulia ndotozake,naowotewakamjibukulingananatafsiriya kwanza,nahasirayamfalmeikawaka,akakasirikasana,

nayemfalmeakawaambia,Hakikamnasemauongona kusemauongokatikayalemliyosema.

13Mfalmeakaamurutangazolitokeekatikanchiyoteya Misri,kusema,Mfalmenawakuuwakewameazimia kwambamtuyeyotemwenyehekimaanayejuanakuelewa tafsiriyandoto,walahatafikambeleyamfalmeleo, atakufa

14Namtuatakayemwambiamfalmetafsirisahihiyandoto zake,atapewayoteatakayotakakutokakwamfalmeNa wenyehekimawotewanchiyaMisriwakamjiamfalme, pamojanawagangawotenawachawiwaliokuwaMisrina Gosheni,naRamesesi,naTakpanches,naSoari,nakatika sehemuzotezampakawaMisri;wotewakasimamambele yamfalme

15Nawakuuwote,nawakuu,nawatumishiwamfalme, wakakusanyikakutokamijiyoteyaMisri,wakaketiwote mbeleyamfalme;mfalmeakasimuliandotozakembeleya wenyehekima,nawakuu;nawotewalioketimbeleya mfalmewakastaajabiamaonohayo.

16Nawenyehekimawotewaliokuwambeleyamfalme walitofautianasanakatikatafsirizaozandotozake;baadhi yaowalimtafsiriamfalme,wakisema,Ng'ombesabawazuri niwafalmesaba,ambaowatatokakatikauzaowamfalme juuyaMisri

17Nang'ombesabawabayaniwakuusaba, watakaosimamadhidiyaokatikasikuzamwishona kuwaangamiza;namasukesabayanafakaniwakuusaba wakubwawaMisri,watakaoangukamikononimwawakuu sabawasionanguvuwaaduizao,katikavitavyabwana wetumfalme

18Baadhiyaowakamtafsiriamfalmehivi,wakisema, Ng'ombesabawazurinimijiyenyenguvuyaMisri,na ng'ombesabawabayanimataifasabayanchiyaKanaani, watakaokujajuuyamijisabayaMisrikatikasikuza mwishonakuiharibu

19Nakileulichokionakatikandotoyapili,chamasuke sabamazurinamabayayanafaka,niisharakwamba serikaliyaMisriitaruditenakwauzaowakokama ilivyokuwahapoawali

20NakatikautawalawakewatuwamijiyaMisri wataigeukiamijisabayaKanaaniambayoinanguvu kulikowao,nawataiangamiza,naserikaliyaMisriitarudi kwauzaowako.

21Nabaadhiyaowakamwambiamfalme,Hiindiyotafsiri yandotozako;ng'ombesabawazurinimalkiasaba,ambao utawaoakatikasikuzamwisho,nang'ombesabawabaya wanaashiriakwambawanawakehaowotewatakufakatika maishayamfalme.

22Namasukesabamazurinamabayauliyoyaonakatika ndotoyapiliniwatotokuminawanne,naitakuwakatika sikuzamwishowatasimamanakupiganawaokwawao,na sabakatiyaowatawapigawalesabawenyenguvuzaidi.

23Nabaadhiyaowakamwambiamfalmemanenohaya, wakisema,Ng'ombesabawazuriwanamaanishakwamba utazaliwawatotosaba,naowatawauawanasabawawana wakokatikasikuzamwisho;namasukesabamazuriya nafakauliyoyaonakatikandotoyapili,niwalewakuu ambaowakuuwenginesabawasionanguvuwatapigana naonakuwaangamizakatikasikuzamwisho,nakulipiza kisasichawatotowako,naserikaliitaruditenakwauzao wako

24Mfalmeakasikiamanenoyoteyawenyehekimawa Misrinatafsiriyaoyandotozake,walahakunahatamoja iliyompendezamfalme

25Mfalmeakajuakwahekimayakekwambahawakusema sawakabisakatikamanenohayayote,kwanihilililitoka kwaBwanailikuyabatilishamanenoyawenyehekimawa Misri,iliYusufuaondokekatikanyumbayakifungo,naili awemkuukatikaMisri.

26Mfalmeakaonayakuwahapanammojawawenye hekimanawachawiwotewaMisrialiyesemanayekwa haki;hasirayamfalmeikawaka,hasirayakeikawakandani yake

27Mfalmeakaamurukwambawenyehekimawotena wachawiwatokembeleyake,naowotewakatokambeleya mfalmekwaaibunafedheha

28MfalmeakaamurutangazolipelekwekoteMisriili wauewachawiwotewaliokuwaMisri,naasimwachehata mmojawaoaishi

29Ndipowakuuwawalinziwamfalmewakasimama,na kilamtuakauchomoaupangawake,wakaanzakuwapiga wachawiwaMisri,nawatuwenyehekima

30Baadayahayo,Merodi,mkuuwawanyweshajiwa mfalme,akaja,akainamambeleyamfalme,akaketimbele yake

31Mnyweshajiakamwambiamfalme,Mfalmenaaishi milele,naufalmewakeuinuliwekatikanchi

32Ulimkasirikiamtumishiwakosikuzile,miakamiwili iliyopita,ukaniwekakizuizini;naminilikaakizuizinikwa muda,miminamkuuwawaokaji

33NapamojanasipalikuwanamtumishiMwebrania,wa mkuuwawalinzi,jinalakeYusufu,kwasababubwana wakealikuwaamemkasirikia,akamtiakifungoni,naye akatuhudumiahuko

34Ikawabaadayamudafulanitulipokuwagerezani, tuliotandotousikummoja,miminamkuuwawaokaji; tuliotandoto,kilamtukwatafsiriyandotoyake

35Tukajaasubuhinakumwambiamtumishihuyo,naye akatufasiriandotozetu,kilamtukulingananandotoyake, je,alifasiriakwausahihi?

36Ikawakamaalivyotufasiria,ndivyoilivyokuwa;hakuna hatanenomojaalilosemalililoangukachini

37Basisasabwanawangunamfalmeusiwauewatuwa Misribure;tazama,mtumwahuyobadoamefungwandani yanyumbanamkuuwawalinzi,bwanawake,katika nyumbayakifungo

38Mfalmeakionavema,naatumewatuwamwite,iliaje mbeleyako,nayeatakujulishatafsirisahihiyandoto uliyoiota.

39Mfalmealiposikiamanenoyamkuuwawanyweshaji, mfalmeakaamurukwambawenyehekimawaMisri wasiuawe

40MfalmeakawaamuruwatumishiwakewamleteYusufu mbeleyake,nayemfalmeakawaambia,Mwendeeniwala msimtisheasijeakachanganyikiwanaasijuekusemavizuri

41WatumishiwamfalmewakamwendeaYusufu, wakamtoashimoniharaka,naowatumishiwamfalme wakamnyoa,akabadilishavazilakelagereza,akajambele yamfalme

42Namfalmealikuwaameketijuuyakitichakechaenzi chakifalmeakiwaamevaavazilakifalmelililozungukwa nanaiverayadhahabu,nadhahabusafiiliyokuwajuuyake

ilimetameta,naakikinyekundunazumaridi,pamojana vitovyotevyathamanivilivyokuwajuuyakichwacha mfalme,vilimvutiamacho,naYusufuakamstaajabiasana mfalme.

43Nakitichaenziambachomfalmealiketijuuyake kilifunikwakwadhahabunafedha,namaweyashohamu, nachokilikuwanangazisabini

44NailikuwadesturiyaokatikanchiyoteyaMisri, kwambakilamtualiyekujakuzungumzanamfalme,kama alikuwamkuuaumtualiyehesabiwambeleyamfalme, alipandakitichaenzichamfalmehadingaziyathelathini namoja,namfalmeangeshukahadingaziyathelathinina sita,nakuzungumzanaye.

45Kamaalikuwammojawawatuwakawaida,alipanda hadingaziyatatu,namfalmeangeshukahadingaziyanne nakuzungumzanaye,nadesturiyaoilikuwa,zaidiyahayo, kwambamtuyeyotealiyeelewakuzungumzalughazote sabini,alipandangazisabini,naakapandanakuzungumza hadialipomfikiamfalme.

46Namtuyeyoteambayehakuwezakukamilishasabini, alipandangazinyingikadiriyalughaalizojuakuzungumza

47NailikuwadesturikatikasikuhizohukoMisrikwamba hakunamtualiyepaswakuwatawala,isipokuwayule aliyeelewakuzungumzakwalughasabini

48NaYusufualipofikambeleyamfalmealiinamachini mbeleyamfalme,nayeakapandangaziyatatu,namfalme akaketijuuyangaziyannenakuzungumzanaYusufu 49MfalmeakamwambiaYusufu,Nimeotandoto,wala hakunamtafsiriwakuitafsirivizuri,naminimeamuruleo kwambawachawiwotewaMisrinawenyehekimawake, wajembeleyangu,naminikawasimuliandotozangu,wala hakunamtualiyenitafsirivizuri

50Namileonimesikiahabarizako,yakwambaweweu mtumwenyehekima,nawawezakutafsirikwausahihikila ndotoutakayoisikia

51YusufuakamjibuFarao,akasema,Faraonaasimulie ndotozakealizoota;hakikatafsirizakenizaMungu;Farao akamsimuliaYusufundotozake,ndotoyang'ombe,na ndotoyamasukeyanafaka,mfalmeakaachakusema

52NaYusufukishaakavikwarohoyaMungumbeleya mfalme,naalijuamamboyoteambayoyangempata mfalmetangusikuhiyonakuendelea,naalijuatafsiri sahihiyandotoyamfalme,naakazungumzambeleya mfalme

53Yusufuakapatakibalimachonipamfalme,mfalme akategamasikioyakenamoyowake,akasikiamanenoyote yaYusufuYusufuakamwambiamfalme,Usidhani kwambahizinindotombili,maananindotomojatu,kwa maanaMunguamechaguakufanyakatikanchiyote, amemwonyeshamfalmekatikandotoyake,nahiindiyo tafsirisahihiyandotoyako

54Ng'ombesabawazurinamasukeyanafakanimiaka saba,nang'ombesabawabayanamasukeyanafakapiani miakasaba;nindotomoja

55Tazama,miakasabaijayokutakuwanashibekubwa katikanchiyote,nabaadayahayomiakasabayanjaa itafuata,njaakalisana;nashibeyoteitasahaulikakatika nchi,nanjaaitawaangamizawenyejiwanchi

56Mfalmeakaotandotomoja,nandotohiyoikarudiwa kwaFaraokwasababujambohilolimethibitishwana Mungu,naMunguatalitimizaupesi

57Basisasanitakushauri,naminitakuokoarohoyakona rohozawenyejiwanchikutokananaubayawanjaa, utakayemtafutakatikaufalmewakomtumwenyebusarana hekima,ajuayemamboyoteyaserikali,nakumwekaawe msimamiziwanchiyaMisri.

58NamtuutakayemwekajuuyaMisrinaawekemaakida chiniyake,wakusanyechakulachotechamiakamizuri ijayo,naowahifadhinafakanakuiwekakatikaghalazako zilizoamriwa

59Naowahifadhichakulahichokwamiakasabayanjaa, ilikipatikanekwaajiliyako,nawatuwako,nanchiyako yote;iliwewe,nanchiyako,msiangamizwenanjaa 60Wakaziwotewanchinawaamrishwekukusanya,kila mtumazaoyashambalake,yakilaainayachakula,katika miakasabayaneema,nakuyawekakatikaghalazao,ili yapatikanekwaajiliyaosikuzanjaa,naowapatekuishi humo

61Hiindiyotafsirisahihiyandotoyako,nahiindiyo shaurilililotolewailikuokoarohoyakonarohozaraia wakowote

62Mfalmeakajibu,akamwambiaYusufu,Nanianasema, naninanianajuakwambamanenoyakonisahihi? Akamwambiamfalme,Hiiitakuwaisharakwakokuhusu manenoyanguyote,kwambanikweli,nakwambaushauri wangunimzurikwako.

63Tazamamkeoameketileokwenyekitichakuzaa,naye atakuzaliamwana,naweutafurahipamojanaye;mtoto wakoatakapotokatumbonimwamamayake,mwanawako wakwanzaaliyezaliwamiakamiwiliiliyopitaatakufa, naweutafarijikakwamtotoatakayezaliwakwakoleo

64Yusufualipomalizakumwambiamfalmemanenohaya, akainamambeleyamfalme,nayeakatoka,naYusufu alipotokambeleyamfalme,isharazileambazoYusufu alikuwaamemwambiamfalmezikatimiasikuhiyo.

65Namalkiaakazaamwanasikuhiyonamfalmeakasikia habarinjemakuhusumwanawe,nayeakafurahi,na mwandishiwahabarialipotokambeleyamfalme, watumishiwamfalmewalimkutamwanawakwanzawa mfalmeameangukachiniamekufa

66Kukawanamaombolezonakelelekubwakatika nyumbayamfalme,nayemfalmeakasikia,akasema,Ni kelelenamaombolezoganiniliyoyasikianyumbani? Wakamwambiamfalmekwambamwanawewakwanza amekufa;ndipomfalmeakajuakwambamanenoyoteya Yusufualiyosemayalikuwasahihi,namfalmeakafarijika kwaajiliyamwanawenamtotoaliyezaliwakwakesiku hiyokamaYusufualivyosema

SURAYA49

1Baadayahayomfalmeakatumawatuakawakusanya maafisawakewotenawatumishiwake,nawakuuwotena wakuuwamfalme,naowotewakajambeleyamfalme

2Mfalmeakawaambia,Tazama,mmeonanakusikia manenoyoteyamtuhuyuMwebrania,naisharazote alizotangazazingetokea,walahakunanenolake lililoangukachini.

3Mnajuakwambaametafsirindotohiyokwausahihi,na hakikaitatimia,basisasafanyenishauri,mjue mtakalofanya,najinsinchiitakavyookolewakutokanana njaa

4Tafutasasa,uonekamaanapatikanamtukamahuyo, ambayemoyonimwakemnahekimanamaarifa,nami nitamwekajuuyanchi

5KwamaanammesikiaalichoshauriMwebraniakuhusu hiliilikuiokoanchikutokanananjaa,naminajuakwamba nchihaitaokolewakutokanananjaailakwashaurila Mwebrania,yeyealiyenishauri

6Wakamjibumfalmewote,wakasema,Shaurialilotoa Mwebraniakuhusuhilinijema;basisasa,bwanawetuna mfalme,tazama,nchiyoteikomkononimwako,fanya yaliyomemamachonipako

7Yuleutakayemchagua,naambayekwahekimayako unamjuakuwamwenyehekimanauwezowakuikomboa nchikwahekimayake,huyomfalmeatamwekaawechini yakejuuyanchi

8Mfalmeakawaambiamaafisawote,“Nimefikirikwamba kwakuwaMunguamemfunuliaMwebraniayotealiyosema, hakunamtumwenyebusaranahekimakamayeyekatika nchiyote;kamaikionekanavemamachonipako, nitamwekajuuyanchi,kwamaanaataiokoanchikwa hekimayake”

9Maafisawotewakamjibumfalme,wakasema,Lakini hakikaimeandikwakatikasheriazaMisri,walaisivunjwe, yakwambahapanamtuatakayetawalaMisri,walakuwa wapilikwamfalme,ilamtumwenyeujuzikatikalugha zotezawanadamu

10Basisasabwanawetunamfalme,tazamahuyu MwebraniaanajuatukuzungumzaKiebrania,naawezaje basikuwajuuyetumtuwapilichiniyautawala,mtu ambayehatahajuilughayetu?

11Sasatunakuombaumtumeaitwe,naajembeleyako,na umjaribukatikamamboyote,naufanyeupendavyo

12Mfalmeakasema,“Itatendekakesho,nanenoulilosema nijema.”Basimaafisawotewakajambeleyamfalmesiku hiyo

13NausikuhuoBwanaakamtumammojawamalaika wakewahudumu,nayeakafikakatikanchiyaMisrikwa Yusufu,namalaikawaBwanaakasimamajuuyaYusufu, natazamaYusufualikuwaamelalakitandaniusikukatika nyumbayabwanawakekatikashimo,kwamaanabwana wakealikuwaamemrudishashimonikwaajiliyamkewe 14Malaikaakamfufuakutokausingizini,naYusufu akainukanakusimamakwamiguuyake,natazama malaikawaBwanaalikuwaamesimamambeleyake;na malaikawaBwanaakazungumzanaYusufu,naye akamfundishalughazotezabinadamuusikuhuo,akamwita jinalakeYusufu

15MalaikawaBwanaakaondokakwake,naYusufu akarudinakulalakitandanimwake,naYusufu akastaajabishwanamaonoaliyoyaona

16Asubuhimfalmeakatumawatuwawaitemaafisawake wotenawatumishiwake,naowotewakajanakuketimbele yamfalme,nayemfalmeakaamuruYusufualetwe,nao watumishiwamfalmewakaendanakumletaYusufumbele yaFarao

17Namfalmeakatokanjenakupandangazizakiticha enzi,naYusufuakazungumzanamfalmekwalughazote, naYusufuakamwendeanakuzungumzanamfalmehadi alipofikambeleyamfalmekatikangaziyasabini,naye akaketimbeleyamfalme.

18MfalmeakafurahisanakwasababuyaYusufu,na maafisawotewamfalmewakafurahisanapamojana mfalmewaliposikiamanenoyoteyaYusufu

19Jambohilolikawajemamachonipamfalmenamaafisa, kumteuaYosefukuwawapilikwamfalmejuuyanchiyote yaMisriMfalmeakamwambiaYosefu,“Je,unamjua Munguwako?

20Sasaumenipashaurinimwekemtumwenyehekimajuu yanchiyaMisri,ilikwahekimayakeaiokoenchinanjaa; basisasa,kwakuwaMunguamekufahamishahayayote,na manenoyoteuliyoyasema,hakunamtumwenyebusarana hekimakamawewekatikanchiyote

21WalajinalakohalitaitwatenaYusufu,baliSafnathPaanealitakuwajinalako;weweutakuwawapilikwangu, nakwanenolakoyatakuwamamboyoteyaserikaliyangu, nakwanenolakowatuwanguwatatokanakuingia.

22Tenakutokachiniyamkonowakowatumishiwanguna maafisawanguwatapokeamshaharawaoambaohupewa kilamwezi,nawatuwotewanchiwatainamakwako; katikakitichanguchaenzitunitakuwamkuukulikowewe 23Mfalmeakavuapeteyakemkononimwakenakumvika Yusufumkononi,nayemfalmeakamvikaYusufuvazila kifalme,naakamvikatajiyadhahabukichwani,na akamvikamkufuwadhahabushingoni

24Mfalmeakawaamuruwatumishiwake,nao wakampandishakatikagarilapililamfalme,lililokuwa kinyumenagarilamfalme;nayeakampandishajuuya farasimkubwanahodarikutokakwafarasiwamfalme,na kuongozwakatikamitaayanchiyaMisri

25Mfalmeakaamurukwambawotewaliokuwawakipiga matari,vinubinavyombovinginevyamuzikiwaende pamojanaYusufu;matarielfumoja,mekolothielfumoja, nanebalimuelfumojawakamfuata

26Nawanaumeelfutano,wakiwanapanga zilizochomolewaziking'aamikononimwao,wakatembea nakuchezambeleyaYusufu,nawanaumeishirinielfu wakubwawamfalmewakiwawamevaamikandayangozi iliyofunikwakwadhahabu,wakatembeaupandewakulia waYusufu,naishirinielfuupandewakewakushoto,na wanawakenawasichanawotewalipandajuuyapaaau wakasimamabarabaraniwakichezanakumshangilia Yusufu,nakutazamasurayaYusufunauzuriwake

27Nawatuwamfalmewakamtanguliananyumayake, wakipakaubanibarabarani,namdalasini,nakilaainaya manukatomazuri,namanemaneiliyotawanywanaudi kandoyabarabara,nawatuishiriniwakatangazamaneno hayambeleyakekotenchinikwasautikubwa: 28Je,mnamwonamtuhuyuambayemfalmeamemchagua kuwawapiliwake?Mamboyoteyaserikaliyatasimamiwa naye,nayeyoteanayevunjaamrizake,auambaye hatainamambeleyakechini,atakufa,kwanianaasidhidiya mfalmenawapiliwake.

29Wapigambiuwalipokwishakutangaza,watuwotewa MisriwaliinamambeleyaYusufu,wakasema,Mfalmena aishi,nawapiliwakeaishipia;nawenyejiwotewaMisri wakainamanjiani,nawapigambiuwalipowakaribia, wakainama,wakafurahikwakilaainayamatari,namekoli nanebalimbeleyaYusufu

30Yusufu,akiwaamepandafarasiwake,akainuamacho yakekuelekeambinguni,akaitakwasautikubwa,akasema, Humwinuamaskinikutokamavumbini,Humwinuamhitaji

kutokajaaniEeBwanawaMajeshi,herimtuyule anayekutumainia.

31YusufuakapitakatikanchiyoteyaMisripamojana watumishiwaFaraonamaafisawake,nao wakamwonyeshanchiyoteyaMisrinahazinazoteza mfalme

32Yusufuakarudi,akajambeleyaFaraosikuhiyo,naye mfalmeakampaYusufumilkikatikanchiyaMisri,milki yamashambanamizabibu,nayemfalmeakampaYusufu talantaelfutatuzafedha,natalantaelfumojazadhahabu, navitovyashohamu,nabedola,nazawadinyingi

33Nasikuiliyofuatamfalmeakawaamuruwatuwotewa MisriwamleteeYusufusadakanazawadi,nakwamba yeyoteatakayevunjaamriyamfalmeafe;nao wakatengenezamahalipajuukatikabarabarayamji,na wakatandazamavazihapo,nayeyotealiyemleteaYusufu chochotealikiwekamahalipajuu

34NawatuwotewaMisriwakatupavitumahalipajuu, mmojapeteyadhahabu,napetenyinginenapeteza masikio,navyombombalimbalivyadhahabunafedha,na vitovyashohamunabedolajuuyamahalipajuu;kilamtu akatoakitukutokananaalivyomiliki.

35Yusufuakavichukuavyotehivinakuviwekakatika hazinazake,namaafisawotenawakuuwamfalme wakamtukuzaYusufu,naowakampazawadinyingi,kwa kuwamfalmealikuwaamemchaguakuwawapiliwake

36MfalmeakatumaujumbekwaPotifera,mwanawa Ahiramu,kuhaniwaOni,nayeakamchukuabintiyake mdogoOsnathi,akampaYusufuawemkewake

37Namsichanahuyoalikuwamzurisana,bikira,ambaye mtuhakumjua,Yusufuakamchukuakuwamke;mfalme akamwambiaYusufu,MiminiFarao,nazaidiyakohapana mtuatakayethubutukuinuamkonowakeaumguuwakeili kuwaongozawatuwangukatikanchiyoteyaMisri.

38Yusufualikuwanaumriwamiakathelathini aliposimamambeleyaFarao,nayeYusufuakatokambele yamfalme,akawawapiliwamfalmekatikaMisri.

39MfalmeakampaYusufuwatumishimiamojawa kumhudumianyumbanimwake,naYusufupiaakatumana kununuawatumishiwenginaowakabakinyumbanimwa Yusufu

40KishaYusufuakajijengeanyumbanzurisanakama nyumbazawafalme,mbeleyauawajumbalamfalme, akajengandaniyanyumbahiyohekalukubwa,lenye mwonekanomzurisananalinalofaakwamakaziyake; Yusufualikuwaakijenganyumbayakekwamiakamitatu.

41Yusufuakajifanyiakitichaenzichakifaharisana,cha dhahabunafedhanyingi,akakifunikakwamaweya shohamunabedola,akakifanyajuuyakemfanowanchi yoteyaMisri,namfanowamtowaMisriunaoinywesha nchiyoteyaMisri;nayeYusufuakaketisalamakatikakiti chakechaenzinyumbanimwake,naBwana akamwongezeaYusufuhekima

42NawotewaliokaaMisri,nawatumishiwaFarao,na wakuuwake,wakampendaYusufusana;kwakuwaneno hilililitokakwaBwanakwakeYusufu

43NayeYusufualikuwanajeshilililopiganavita,likitoka kwamajeshinavikosi,watuelfuarobaininamiasita, wenyeuwezowakubebasilahailikumsaidiamfalmena Yusufudhidiyaadui,mbalinamaafisawamfalmena watumishiwakenawenyejiwaMisriwasiohesabika

44Yusufuakawapamashujaawake,najeshilakelote, ngaonamikuki,nakofia,namavaziyachuma,namawe yakupigakwakombeo

SURAYA50

1WakatihuowanawaTarshishiwaliwajiawanawa Ishmaeli,wakapigananao;naowanawaTarshishi wakawatekanyaraWaishmaelikwamudamrefu

2NawanawaIshmaeliwalikuwawachachesikuhizo,nao hawakuwezakuwashindawanawaTarshishi,nao walinyanyaswasana

3WazeewaWaishmaeliwakampelekeamfalmewaMisri taarifa,wakisema,Tafadhaliuwatumiewatumishiwako, maafisanamajeshi,iliwatusaidiekupigananawanawa Tarshishi,kwamaanatumeangamiakwamudamrefu.

4FaraoakamtumaYusufupamojanawatuhodarinajeshi lililokuwapamojanaye,napiawatuwakehodarikutoka nyumbanikwamfalme.

5WakawaendeawanawaIshmaelikatikanchiyaHavila, ilikuwasaidiadhidiyawanawaTarshishi,nawanawa IshmaeliwakapigananawanawaTarshishi,Yusufu akawapigaWatarshishi,akawashindanchiyaoyote,na wanawaIshmaeliwanakaahumohataleo

6NanchiyaTarshishiiliposhindwa,Watarshishiwote walikimbia,wakafikampakanimwanduguzao,wanawa Yavani,naYusufuakarudiMisri,pamojanawatuwake wotehodarinajeshi,hakunahatammojawaoaliyepotea.

7Nakatikamapinduziyamwakahuo,katikamwakawa piliwakutawalakwaYusufujuuyaMisri,Bwanaakatoa wingiwachakulakatikanchiyotekwamiakasaba,kama Yusufualivyosema,kwamaanaBwanaalibarikimazao yoteyanchisikuhizokwamiakasaba,naowakala, wakashibasana.

8WakatihuoYusufualikuwanamaafisachiniyake,nao wakakusanyachakulachotechamiakaileyaneema,na kukusanyanafakamwakabaadayamwaka,wakaiweka katikahazinazaYusufu

9Nawakatiwowotewalipokusanyachakula,Yusufu aliamurukwambawaletenafakakwenyemasuke,napia waleteudongowashambapamojanao,iliusiharibike 10Yusufuakafanyahivyomwakabaadayamwaka, akakusanyanafakanyingikamamchangawabahari; maanaakibazakezilikuwanyingisana,zisiweze kuhesabiwakwawingi

11PiawakaziwotewaMisriwalikusanyakilaainaya chakulakatikaghalazaokwawingimkubwakatikamiaka sabayaneema,lakinihawakufanyahivyokamaYusufu alivyofanya

12NachakulachoteambachoYusufunaWamisri walikuwawamekusanyakatikamiakasabayashibe, kikawekwaakibakwaajiliyanchikwaajiliyamiakasaba yanjaa,kwaajiliyakuitegemezanchiyote

13NawenyejiwaMisriwakajazakilamtughalalakena mahalipakepasirinanafaka,iliiwechakulawakatiwa njaa

14Yusufuakawekachakulachotealichokuwaamekusanya katikamijiyoteyaMisri,akafungaghalazotenakuweka walinzijuuyake

15NaOsnathi,bintiPotifera,mkeweYusufu,akamzalia wanawawili,ManasenaEfraimu;naYusufualikuwana umriwamiakathelathininaminnealipowazaa

16Naovijanawakakua,wakaendeleakatikanjiazakena katikamaagizoyake,hawakuiachanjiaaliyowafundisha babayao,kuumewalakushoto

17Bwanaalikuwapamojanavijanahao,naowakakua, wakawanaufahamunaujuzikatikahekimayotenakatika mamboyoteyautawala;namaafisawotewamfalmena wakuuwakewawakaziwaMisriwaliwatukuzavijanahao, naowakalelewamiongonimwawanawamfalme

18Miakasabayashibeiliyokuwakatikanchiyoteikaisha, namiakasabayanjaaikafuata,kamaYusufualivyosema; njaaikawakatikanchiyote

19WatuwotewaMisriwalipoonakwambanjaaimeanza katikanchiyaMisri,watuwotewaMisriwakafungua akibazaozanafaka,kwasababunjaailikuwaimewashinda 20Wakakutachakulachotekilichokuwaghalanimwao kimejaawadudunahakifaikuliwa,nanjaaikazidikatika nchiyote,nawenyejiwotewaMisriwakajanakuliambele yaFarao,kwasababunjaailikuwanzitojuuyao

21WakamwambiaFarao,Wapewatumwawakochakula, nasikwaninitufekwanjaambeleyamachoyako,sisina watotowetu?

22Faraoakawajibu,akisema,Nakwaninimnanililiamimi? Je,Yusufuhakuamurukwambanafakaihifadhiwekatika miakasabayashibekwamiakayanjaa?Nakwanini hamkumsikiliza?

23WatuwaMisriwakamjibumfalme,wakisema,Kama rohoyakoiishivyo,bwanawetu,watumwawako tumeyafanyayotealiyoamuruYusufu;kwakuwa watumishiwakonaowalikusanyamazaoyoteya mashambayaokatikamiakasabayashibe,wakayaweka ghalanihataleo.

24Nanjaailipowazidiwatumishiwako,tulifungua maghalayetu,natazama,mazaoyetuyoteyalikuwa yamejaawadudunahayakufaakwachakula.

25MfalmealiposikiayoteyaliyowapatawakaziwaMisri, mfalmealiogopasanakwasababuyanjaa,akaogopasana; nayemfalmeakawajibuwatuwaMisri,akisema,Kwa kuwahayayoteyamewapata,enendenikwaYusufu, mfanyeloloteatakalowaambia,msivunjeamrizake

26WatuwotewaMisriwakatoka,wakamwendeaYusufu, wakamwambia,Tupechakula,nakwaninitufembeleyako kwanjaa?Kwamaanatulikusanyamazaoyetukatika miakahiyosabakamaulivyoamuru,tukayawekaakiba,na hivindivyoyalivyotupata

27YusufualiposikiamanenoyoteyawatuwaMisrina yaliyowapata,Yusufuakafunguaghalazakezotezamazao, akawauziawatuwaMisri

28Njaaikazidikuwakubwakatikanchiyote,nanjaa ikawakatikanchizote,lakinikatikanchiyaMisri kulikuwanamazaoyakuuza

29WakaajiwotewaMisriwakajakwaYusufukununua nafaka;kwasababunjaailikuwaimewazidinguvu,na nafakayaoyoteilikuwaimeharibika;nayeYusufu akawauziawatuwotewaMisrikilasiku.

30NawenyejiwotewanchiyaKanaani,naWafilisti,na walewaliong'amboyaYordani,nawanawamashariki,na mijiyoteyanchizilizombalinazilizokaribu,wakasikia

yakuwakunanafakahukoMisri,wakajaMisrikununua nafaka;kwamaananjaailikuwaimewazidinguvu.

31Yusufuakafunguaghalazanafaka,akawekamaakida juuyao,naowakasimamakilasikunakuwauziawote waliokuja.

32Yusufuakajuayakuwanduguzakenaowangekuja Misrikununuanafaka,kwamaananjaailikuwaimeenea dunianikote.Yusufuakawaamuruwatuwakewote watangazehabarikatikanchiyoteyaMisri,akisema, 33Mfalme,wapiliwakenawawakuuwao,anapendezwa kwambamtuyeyoteanayetakakununuanafakahukoMisri asiwatumewatumwawakeMisrikununua,isipokuwa wanawe,napiaMmisriyeyoteauMkanaani,atakayetoka katikaghalazozotezakununuanafakahukoMisri,na kwendakuziuzakatikanchiyote,atakufa,kwanihakuna mtuatakayenunuaisipokuwakwaajiliyamahitajiya nyumbayake

34Namtuyeyoteanayeongozawanyamawawiliauwatatu atakufa,kwamaanamtuataongozamnyamawake mwenyewetu

35YusufuakawawekawalinzimalangonimwaMisri, akawaamuru,akisema,Mtuyeyoteatakayekujakununua nafaka,asimruhusukuingia,hatajinalake,najinalababa yake,najinalababayake,liandikwe;nachochote kitakachoandikwamchana,mnitumiemajinayaojioni, nipatekujuamajinayao

36YusufuakawawekamaafisakatikanchiyoteyaMisri, akawaamurukufanyamambohayayote.

37Yusufuakafanyamambohayayote,akawekaamrihizi, iliapatekujuawakatinduguzakewatakapokujaMisri kununuanafaka;nawatuwaYusufuwakafanyatangazo hilokilasikuhukoMisrikulingananamanenonaamrihizi ambazoYusufualikuwaameamuru

38Nawatuwotewanchiyamasharikinamagharibi,na waduniayote,wakasikiahabarizaamrinamaagizo, ambayoYusufualikuwaameyafanyahukoMisri;nahao wakaziwapandezamwishozaduniawakaja,wakanunua nafakahukoMisrisikubaadayasiku,kishawakaondoka 39WakuuwotewaMisriwakafanyakamaYusufu alivyowaagiza,nawotewaliokujaMisrikununuanafaka, walinziwalangowakaandikamajinayaonamajinaya babazao,nakuyaletakilasikujionimbeleyaYusufu

SURAYA51

1BaadayeYakoboakasikiakwambakunanafakahuko Misri,akawaitawanawewaendeMisrikununuanafaka, maananjaailikuwakubwakwaopia;akawaitawanawe, akisema,

2Tazama,nimesikiakwambakunanafakahukoMisri,na watuwotewaduniawanakwendahukokununua;basi,kwa ninimshibembeleyaduniayote?NendeniMisripia mkatununulienafakakidogomiongonimwawale wanaokujahuko,ilitusife

3WanawaYakobowakamsikilizababayao,wakaondoka kwendaMisrikununuanafakamiongonimwawengine waliokujahuko.

4Yakobobabayaoakawaamuru,akisema,Mtakapoingia mjinimsiingiepamojakwalangomoja,kwasababuya wenyejiwanchi.

5WanawaYakobowakatoka,wakaendaMisri;nawana waYakobowakafanyayotekamababayaoalivyowaamuru, walaYakobohakumtumaBenyamini,maanaalisema, Msibausijeukampatanjianikamanduguye;nawanakumi waYakobowakatoka.

6NawanawaYakobowalipokuwawakiendanjiani, walitubukwayalewaliyomtendeaYusufu,na wakasemezana,wakisema,Tunajuakwambanduguyetu YusufualishukaMisri,nasasatutamtafutahukotuendako, natukimpatatutamchukuakutokakwabwanawakekama fidia,nakamasivyo,kwanguvu,nasitutakufakwaajili yake

7WanawaYakobowakakubalijambohili,wakajitia nguvukwaajiliyaYusufu,kumwokoamkononimwa bwanawake;wanawaYakobowakaendaMisri;nao walipokaribiaMisriwalitengana,wakapitamalangokumi yaMisri;nawalinziwamalangowakaandikamajinayao sikuhiyo,wakawaletakwaYusufujioni

8Yusufuakasomamajinakutokakwawalinziwalangola mji,naakagunduakwambanduguzakewalikuwa wameingiakwenyemalangokumiyamji,naYusufu wakatihuoakaamurukwambaitangazwekotenchiniMisri, akisema,

9Tokeninjeninyinyotemliowalinziwaghala,fungeni ghalazotezanafakanaachamojatulibakiwazi,iliwale wanaokujawanunuekutokahumo

10NamaafisawotewaYusufuwakafanyahivyowakati huo,naowakafungaghalazotenakuachamojatuwazi.

11Yusufuakampayulealiyesimamiaghalamajinaya nduguzakeyaliyoandikwa,akamwambia,Mtuyeyote atakayekujakwakokununuanafaka,mwambiejinalake;na watuwamajinahayawatakapokujambeleyako,uwashike nakuwatumaWakafanyahivyo

12WanawaYakobowalipofikamjini,waliunganapamoja mjinikumtafutaYusufukablahawajajinunulianafaka 13Naowakaendakwenyekutazamakahaba,na wakamtafutaYusufundaniyakutazamakahabakwasiku tatu,kwaniwalidhanikwambaYusufuangeingiakwenye kutazamakahaba,kwaniYusufualikuwamzurisanana mwenyesuranzuri,nawanawaYakobowakamtafuta Yusufukwasikutatu,naohawakuwezakumpata 14Nayulemtualiyesimamiaghalaakatafutamajinayale aliyopewanaYusufu,lakinihakuyapata.

15AkatumaujumbekwaYusufu,akisema,Sikutatu zimepita,nawaleulionipamajinayaohawajafika;Yusufu akatumawatumishikuwatafutawatuhaokatikaMisriyote, nakuwaletambeleyaYusufu

16WatumwawaYusufuwakaenda,wakafikaMisri,lakini hawakuwaona;wakafikaGosheni,naohawakuwapo;kisha wakafikamjiniRamesesi,naohawakuwaona

17Yusufuakaendeleakuwatumawatumishikuminasita kuwatafutanduguzake,naowakaendanakujitawanya katikapembennezamji,nawatumishiwannekatiyao wakaendakatikanyumbayamakahaba,nawakawakuta walewatukumihapowakimtafutanduguyao 18Nawalewatuwannewakawachukuanakuwaletambele yake,naowakamsujudiahadichini,naYusufualikuwa ameketijuuyakitichakechaenzihekalunimwake, amevaamavaziyakifalme,nakichwanimwakekulikuwa natajikubwayadhahabu,nawanaumewotehodari walikuwawameketikumzunguka

19WanawaYakobowakamwonaYusufu,naumbolake, nauzuriwake,nahadhiyausowakevikawavyaajabu machonipao,wakainamatenachinikwake

20Yusufuakawaonanduguzake,akawajua,lakiniwao hawakumjua;maanaYusufualikuwamkuusanamachoni pao,kwahiyohawakumjua

21Yusufuakawauliza,“Mmetokawapi?”Wakajibuwote, wakasema,“Watumishiwakowamekujakutokanchiya Kanaanikununuanafaka,kwasababunjaaimeeneaduniani kote,nawatumishiwakowamesikiakwambakunanafaka hukoMisri,kwahiyowamekujamiongonimwawageni wenginekununuanafakakwaajiliyachakulachao”

22Yusufuakawajibu,akasema,Ikiwammekujakununua kamamlivyosema,mbonammepitiamalangokumiyamji?

Ilatukwambammekujakuipelelezanchi

23WakamjibuYusufuwotepamoja,wakasema,Sivyo bwanawangu;tukosahihi;watumwawakosiwapelelezi, lakinitumekujakununuanafaka;kwamaanawatumwa wakosotenindugu,wanawamtummojakatikanchiya Kanaani;nababayetuakatuamuru,akisema,Mtakapoingia mjini,msiingiepamojakwalangomoja,kwasababuya wenyejiwanchi.

24Yusufuakawajibutena,akawaambia,Hilondilo nililowaambia,mmekujakuipelelezanchi,kwahiyonyote mmekujakwamalangokumiyamji;mmekujakuonautupu wanchi

25Hakikakilamtuajayekununuanafakahuendazake, nanyimkonchinikwasikutatu,namnafanyaninikatika kutazamakahabaambazommekuwandaniyakekwasiku hizitatu?Hakikawapeleleziwanafanyamambokamahaya 26WakamwambiaYusufu,Bwanawetunaasiwepo kusemahivi,kwakuwasisitundugukuminawawili,wana wababayetuYakobo,katikanchiyaKanaani,mwanawa Isaka,mwanawaIbrahimu,Mwebrania;natazamamdogo wetuyukonababayetuleokatikanchiyaKanaani,na mmojahayupo,kwasababualipoteakwetu,nasitulidhani labdaanawezakuwakatikanchihii,kwahivyo tunamtafutakotenchini,natumefikahatakwenyenyumba zamakahabakumtafutahuko

27Yusufuakawaambia,Je,mmemtafutadunianikote,hata ikabakiMisripekeeilimkamtafute?Nanduguyenuafanye ninipiakatikanyumbazamakahaba,ingawaalikuwaMisri? Hamkusema,KwambaninyiniwanawaIsaka,mwanawa Ibrahimu,nawanawaYakobowatafanyaninibasikatika nyumbazamakahaba?

28Wakamwambia,Kwasababutulisikiayakwamba Waishmaeliwalimwibakutokakwetu,natukaambiwaya kwambawalimuuzahukoMisri,namtumwawako,ndugu yetu,nimzurisana,namwenyesuranzuri,kwahivyo tulidhanikwambaatakuwakatikanyumbazamakahaba, kwahiyowatumwawakowalikwendahukokumtafutana kutoafidiakwaajiliyake.

29Yusufuakawajibutena,akasema,Hakikamnanena uongo,nakusemauongo,mkijisemeanafsizenukwamba ninyiniwanawaIbrahimu;kamaFaraoaishivyo,ninyini wapelelezi;kwahiyommeingiakatikanyumbaza makahabailimsijulikane.

30Yusufuakawaambia,Nasasamkimpata,nabwana wakeakitakakwenubeikubwa,mtamlipakwaajiliyake? Wakasema,Atapewa.

31Akawaambia,Naikiwabwanawakehatakubali kumkabidhikwabeikubwa,mtamtendeaninikwaajili yake?Wakamjibu,wakisema,Asipotupatia,tutamuua,na kumchukuanduguyetu,nakuondoka.

32Yusufuakawaambia,Hilondilonililowaambia;Ninyini wapelelezi,maanammekujakuwauawenyejiwanchi, maanatulisikiayakwambanduguzenuwawiliwaliwaua wenyejiwotewaShekemu,katikanchiyaKanaani,kwa ajiliyadadayenu,nasasamnakujakufanyakamahayo hukoMisrikwaajiliyanduguyenu

33Lakinikatikahilinitajuayakuwaninyiniwatuwa kweli;mkimtumammojawenuaendeakamletendugu yenumdogokutokakwababayenu,nakumletahapa kwangu;nakwakufanyahivinitajuayakuwamkosahihi

34Yusufuakawaitawatusabinimiongonimwamashujaa wake,akawaambia,Wachukueniwatuhawa,mkawalete gerezani

35Naomashujaawakawachukuawalewatukumi, wakawakamata,wakawawekandaniyagereza,nao wakakaagerezanikwasikutatu

36SikuyatatuYusufuakawatoagerezani,akawaambia, Ikiwaninyiniwatuwakweli,ilimpatekuishi,mmojawa nduguzenuatafungwagerezani,nanyienendeni mkachukuenafakakwaajiliyajamaayenumpakanchiya Kanaani,mkamletenduguyenumdogo,mkamletekwangu; ilinipatekujuayakuwaninyiniwatuwakweli, mtakapofanyajambohili

37Yusufuakatokakwao,akaingiachumbani,akaliakilio kikubwa,kwamaanahurumayakeilikuwaimewajia, akaoshausowake,akarudikwaotena,akamchukua Simeonikutokakwaonakuamuruafungwe,lakiniSimeoni hakukubalikufanywahivyo,kwamaanaalikuwamtu mwenyenguvusananahawakuwezakumfunga

38Yusufuakawaitawatuwakehodarinawatusabini hodariwakamjiawakiwanapangazilizochomolewa mikononimwao,nawanawaYakobowakawaogopa

39Yusufuakawaambia,Mkamatenimtuhuyumkamfunge gerezanihadinduguzakewatakapomjia,namashujaawa Yusufuwakaharakisha,wotewakamkamataSimeoniili kumfunga,nayeSimeoniakapigakelelekubwanaya kutisha,nakiliokikasikikakwambali

40NamashujaawotewaYusufuwakaingiwanahofukwa sautiyakilio,wakaangukakifudifudi,wakaogopasana, wakakimbia

41NawatuwotewaliokuwapamojanaYusufu wakakimbia,kwasababuwaliogopasanamaishayao; YusufunaManasemwanawepekeendiowaliobakihumo; naManasemwanawaYusufuakaonanguvuzaSimeoni, akaghadhibikasana

42ManasemwanawaYusufuakamwendeaSimeoni,naye ManaseakampigaSimeonikwangumikubwashingoni mwake,nayeSimeoniakatulizahasirayake.

43ManaseakamshikaSimeoni,akamkamatakwanguvu, akamfunganakumletakatikanyumbayakifungo,nawana wotewaYakobowakashangazwanakitendochaujana

44Simeoniakawaambianduguzake,Asisemehatammoja wenukwambahuuniupigajiwaMmisri,baliniupigajiwa nyumbayababayangu

45BaadayahayoYusufuakaamuruaitwe,yule aliyewekwajuuyaghala,ilikujazamaguniayaonafaka kadiriwawezavyokubeba,nakuwarudishiakilamtufedha

yakekatikagunialake,nakuwapachakulachanjiani;naye akawafanyiahivi.

46Yusufuakawaagiza,akasema,Angalienimsije mkavunjaamriyangu,mkamletanduguyenukama nilivyowaambia;naitakuwa,mtakapomletanduguyenu kwangu,ndiponitakapojuayakuwaninyiniwatuwakweli, nanyimtafanyabiasharakatikanchi;naminitawarudishia nduguyenu,nanyimtarudikwababayenukwaamani.

47Wakajibuwote,wakasema,Kamabwanawetu asemavyo,ndivyotutakavyofanyaWakamsujudiahata nchi

48Kilamtuakapandanafakayakejuuyapundawake, wakatokakwendanchiyaKanaanikwababayao;wakafika kwenyenyumbayawageni;naLawiakatandikagunialake iliampepundawakechakula,alipoonanatazama,pesa zakezotezilikuwabadokwenyegunialake.

49Yulemtuakaogopasana,akawaambianduguzake, Fedhazanguzimerudishwa,natazama,zimopiakwenye gunialangu.Naowakaogopasana,wakasema,Nininihiki Mungualichotutendea?

50Wakasemawote,NawemawaBwanaukowapikwa babazetu,kwaIbrahimu,Isaka,naYakobo,hataBwana leoakatutiamikononimwamfalmewaMisriiliafanye njamadhidiyetu?

51Yudaakawaambia,Hakikasisituwenyehatiambeleza Bwana,Munguwetu,kwakumuuzanduguyetu,nyama yetuwenyewe,nakwaninimnasema,Ikowapirehemaya Bwanakwababazetu?

52Reubeniakawaambia,Sikuwaambia,msimtendeekijana dhambi,walahamkunisikiliza?SasaMunguanamtaka kutokakwetu;nanyimnawezajekusema,Ikowapirehema yaBwanakwababazetu,ilhalininyimmemtendeaBwana dhambi?

53Wakalalahukousikukucha,wakaamkaasubuhina mapema,wakawapakiapundazaonafakazao, wakawaongoza,wakaendazao,wakafikanyumbanikwa babayaokatikanchiyaKanaani.

54Yakobonanyumbayakewakatokakwendakuwalaki wanawe,naYakoboakaonanatazamanduguyaoSimeoni hayupopamojanao,naYakoboakawaambiawanawe, YukowapinduguyenuSimeoni,ambayesimwone? WanawewakamwambiayoteyaliyowapatahukoMisri

SURAYA52

1Wakaingianyumbanimwao,wakafunguakilamtugunia lake,wakaonanatazama,mfukowafedhawakilamtu ulikuwapo,naowaonababayaowakaogopasana.

2Yakoboakawauliza,“Mnanitendeanini?Nilimtuma nduguyenuYusufuiliawaulizehaliyenu,nanyi mkaniambia,‘Mnyamawaporiniamemla’

3Simeoniakaendapamojananyikununuachakulana mnasemamfalmewaMisriamemfungagerezani,na mnatakakumchukuaBenyaminiilikusababishakifochake pia,nakushushamvizangukaburinikwahuzunikwaajili yaBenyamininanduguyakeYusufu

4Basisasamwananguhatashukapamojananyi,kwa sababunduguyeamekufa,nayeamesaliapekeyake;na madharayatampatakatikanjiamtakayoiendea,kama yalivyompatanduguye.

5Reubeniakamwambiababayake,Utawauawanangu wawilinisipomletamwanaonakumwekambeleyako; Yakoboakawaambiawanawe,Kaenihapa,msishuke kwendaMisri,kwamaanamwananguhatashukapamoja nanyikwendaMisri,walahatakufakamanduguyake.

6Yudaakawaambia,Msimkaribiehatanafaka itakapokwisha,nayeatasema,Mchukueninduguyenu; wakatiatakapoonauhaiwakenauhaiwanyumbayakeuko hatarinikwanjaa

7Sikuhizonjaailikuwakalisanakatikanchi,nawatu wotewaduniawakaendaMisrikununuachakula,kwa sababunjaailikuwaimewazidisana,nawanawaYakobo walikaaKanaanimwakammojanamiezimiwilihadi nafakayaoilipoisha

8Ikawabaadayanafakayaokuisha,nyumbayoteya Yakoboilikumbwananjaa,nawatotowotewachangawa wanawaYakobowakakusanyikapamoja,wakamkaribia Yakobo,wakamzungukawote,wakamwambia,Tupe mkate,nakwaninisisisotetuangamiekwanjaambele zako?

9Yakoboaliposikiamanenoyawanawamwanawe,akalia sana,nahurumayakeikawakakwaajiliyao,Yakobo akawaitawanawe,naowotewakaja,wakaketimbeleyake 10Yakoboakawaambia,“Je,hamjaonajinsiwatotowenu walivyonililialeo,wakisema,‘Tupenimkate,’nahakuna tena?’Rudinisasamkatununuliechakulakidogo”

11Yudaakajibu,akamwambiababayake,Ukimpeleka nduguyetupamojanasi,tutashukatukakununulienafaka, nausipompeleka,sisihatutashuka;kwamaanamfalmewa Misrialituagizahasa,akisema,Hamtanionausowangu, nduguyenuasipokuwapamojananyi;kwamaanamfalme waMisrinimfalmehodarinamwenyenguvu;natazama, tukimwendeabilanduguyetu,sotetutauawa

12Hujuiwalahujasikiayakwambamfalmehuyuana nguvunahekimanyingi,walahapanaaliyekamayeye dunianikote?Tazama,tumewaonawafalmewotewadunia, walahatujamwonammojakamamfalmehuyo,mfalmewa Misri;hakikamiongonimwawafalmewotewadunia, hakunaaliyemkuukulikoAbimeleki,mfalmewaWafilisti, lakinimfalmewaMisrinimkuunamwenyenguvukuliko yeye,naAbimelekianawezakulinganishwatunammoja wamaafisawake

13Baba,hujaionajumbalakelakifalmenakitichakecha enzi,nawatumishiwakewotewamesimamambeleyake; hujamwonamfalmehuyokwenyekitichakechaenzi katikafahariyakenamwonekanowakewakifalme, amevaamavaziyakeyakifalmenatajikubwayadhahabu kichwanimwake;hujaionaheshimanautukufuambao Munguamempa,kwanihakunakamayeyedunianikote 14Baba,hukuionahekima,ufahamunamaarifaambayo Munguamempamoyonimwake,walakusikiasautiyake tamualipozungumzanasi.

15Hatujui,baba,ninanialiyemjulishamajinayetunayote yaliyotupata,lakinipiaalikuuliza,akisema,Je,babayako angalihai,nayeyumzima?

16HukuonamamboyautawalawaMisriyakiongozwa naye,bilakuulizakwaFaraobwanawake;hukuonahofu nawogaaliowatiaWamisriwote

17Napiatulipoondokakwake,tulitishiakuitendeaMisri kamamijimingineyaWaamori,nasitukakasirikasana dhidiyamanenoyakeyotealiyotuambiasisitukiwa

wapelelezi,nasasatutakapokujatenambeleyakehofu yakeitatuangukiasote,nahakunahatammojawetu atakayewezakusemanaye,amajambodogoaukubwa 18Basi,baba,tunakuombaumtumekijanapamojanasi, nasitutashukatukakununuliechakula,tusifekwanjaa. Yakoboakasema,Mbonammenitendeavibayahivihata mkamwambiamfalmeyakwambamnandugu?Nijambo ganihilimliyonitendea?

19YudaakamwambiaYakobobabaye,Mpekijana uangaliziwangu,nasitutaondoka,tushukeMisri, tukanunuenafaka,kishatutarudi;naitakuwa,tutakaporudi, ikiwakijanahayupopamojanasi,basinitakuwanahatia yakomilele.

20Je,umewaonawatotowetuwotewakikuliliakwanjaa, walahunanguvumkononimwakoyakuwashibisha?Basi, rehemazakoziwajie,umtumenduguyetupamojanasi,nasi tutakwendazetu

21KwamaanawemawaBwanakwamababuzetu utadhihirishwajekwakounaposema,MfalmewaMisri atamchukuamwanao?KamaBwanaaishivyositamwacha hadinimletenakumwekambeleyako;lakinituombeekwa Bwana,iliatutendeemema,iliatupokeevyemanakwa wemambeleyamfalmewaMisrinawatuwake,kwani kamahatungekawia,hakikatungekuwatumerudimaraya pilinamwanao.

22Yakoboakawaambiawanawe,NinamtumainiBwana Mungukwambaatawaokoanakuwapakibalimachonipa mfalmewaMisri,namachonipawatuwakewote.

23Basisasainukeni,mwendekwamtuhuyo, mkamchukuliezawadikutokakatikakilekinachopatikana katikanchi,mkiletembeleyake;MunguMwenyezina awaperehemambeleyake,iliawatumeBenyaminina Simeoninduguzenupamojananyi

24Basiwatuwotewakaondoka,wakamchukuaBenyamini nduguyao,wakachukuazawadikubwayavituboravya nchi,napiawakachukuasehemumbiliyafedha

25YakoboakawaagizawanawevikalikuhusuBenyamini, akisema,Mjihadharinikatikanjiamnayoiendea,wala msijitengenayenjiani,walahukoMisri

26Yakoboakainukakutokakwawanawe,akainyosha mikonoyake,akamwombaBwanakwaajiliyawanawe, akisema,EeBwana,Munguwambingunanchi,kumbuka aganolakonababayetuIbrahimu,kumbukanababayangu Isaka,ukawatendeewemawanangu,walausiwatie mikononimwamfalmewaMisri;fanyahivyo,EeMungu, kwaajiliyarehemazako,uwakomboewatotowanguwote, nakuwaokoakutokamikononimwaWamisri,na uwapelekeenduguzaowawili.

27NawakewotewawanawaYakobonawatotowao wakainuamachoyaokuelekeambinguni,wakaliambeleza Bwana,wakamliliaawaokoebabazaokutokamkononi mwamfalmewaMisri.

28YakoboakaandikakumbukumbukwamfalmewaMisri, akampaYudanawanawekwaajiliyamfalmewaMisri, akisema,

29KutokakwamtumishiwakoYakobo,mwanawaIsaka, mwanawaIbrahimuMwebrania,mkuuwaMungu,kwa mfalmemwenyenguvunahekima,mfunuajiwasiri, mfalmewaMisri,salamu

30BwanawangumfalmewaMisrinaajuekwambanjaa ilikuwakalisanakatikanchiyaKanaani,naminikawatuma

wanangukwakowatununuliechakulakidogokutoka kwakokwaajiliyachakulachetu.

31Kwamaanawananguwalinizungukanamimi,nikiwa mzeesana,siwezikuonakwamachoyangu,kwamaana machoyanguyamekuwamazitosanakwasababuyauzee, napiakwakiliochakilasikukwaajiliyamwanangu,kwa ajiliyaYusufuambayealikuwaamepoteambeleyangu, naminiliwaamuruwanangukwambawasiingiemalangoya mjiwalipofikaMisri,kwasababuyawakaziwanchihiyo 32PianiliwaamuruwaendeMisrikumtafutamwanangu Yusufu,labdawatampatahuko,naowakafanyahivyo, naweukawaonakamawapeleleziwanchi

33Je,hatujasikiahabarizakokwambaulimfasiriFarao ndotoyakenakumwambiaukweli?Basi,hujuijekwa hekimayakokamawananguniwapeleleziaula?

34Basisasa,bwanawangunamfalme,tazama, nimemtumamwanangumbeleyako,kamaulivyowaambia wanangu;nakuombaumtazamehadiatakaporudikwangu kwaamaninanduguzake.

35Kwamaanahujui,auhukusikiajinsiMunguwetu alivyomtendeaFaraoalipomtwaamamayanguSara,na jinsialivyomtendeaAbimeleki,mfalmewaWafilisti,kwa ajiliyake,najinsibabayetuIbrahimualivyowatendea wafalmetisawaElamu,jinsialivyowapigawotepamojana watuwachachewaliokuwapamojanaye?

36NapiakileambachowananguwawiliSimeoninaLawi walikifanyakwamijiminaneyaWaamori,jinsi walivyoiangamizakwasababuyadadayaoDina?

37NapiakwaajiliyanduguyaoBenyamini,walijifariji kwakifochanduguyakeYusufu;basiwatamfanyianini watakapoonamkonowawatuwowoteukiwashinda,kwa ajiliyake?

38Hujui,EemfalmewaMisri,kwambanguvuyaMungu ikopamojanasi,nakwambapiaMunguhusikiamaombi yetukilawakatinahatuachisikuzote?

39Nawananguwaliponiambiakuhusumatendoyako kwao,sikumwombaBwanakwaajiliyako,kwani ungeangamiapamojanawatuwakokablamwanangu Benyaminihajakujambeleyako,lakininilidhanikwamba kwakuwaSimeonimwanangualikuwanyumbanikwako, labdaungemtendeamema,kwahiyosikukutendeajambo hili

40Basisasa,tazama,mwananguBenyaminianakuja kwakopamojanawanangu,mtunzenaumtazame,ndipo Munguatakutazamawewenakatikaufalmewakowote 41Sasanimekuambiayoteyaliyomoyonimwangu,na tazamawananguwanakujakwakopamojananduguyao, wachunguzeusowadunianzimakwaajiliyaona uwarudishekwaamaninanduguzao

42Yakoboakawapawanawekumbukumbuhiyoili waitunzeYudailiwampemfalmewaMisri

SURAYA53

1WanawaYakobowakaondoka,wakamchukua Benyamininazawadizote,wakaendaMisri,wakasimama mbeleyaYusufu.

2YusufuakamwonanduguyeBenyaminipamojanao, akawasalimu,naowatuhaowakajanyumbanikwaYusufu 3Yusufuakamwamurumsimamiziwanyumbayake awapenduguzakechakula,nayeakawafanyiahivyo

4IkawawakatiwaadhuhuriYusufuakawaitawalewatu pamojanaBenyamini,naowakamwambiamsimamiziwa nyumbayaYusufuhabarizafedhazilizorudishwakatika maguniayao,akawaambia,Itakuwanjemakwenu, msiogope.AkamletanduguyaoSimeonikwao.

5Simeoniakawaambianduguzake,BwanawaWamisri amenitendeamemasana,hakuniwekachiniyaulinzi,kama mlivyoonakwamachoyenu,kwamaanamlipotokamjini aliniachahuru,akanitendeamemanyumbanikwake

6YudaakamshikamkonoBenyamini,wakamkaribia Yusufu,wakainamachini

7WalewatuwakampaYusufuzawadi,naowotewakaketi mbeleyake.Yusufuakawaambia,Je,ninyihamjambo, watotowenuhamjambo,babayenumzeehamjambo? Wakasema,NiwazimaYudaakachukuahatialiyoituma Yakobo,akampaYusufu.

8Yusufuakasomabaruahiyonaakajuamaandishiyababa yake,nayeakatamanikulia,akaingiachumbanindanina kuliasana;akatokanje.

9Akainuamachoyake,akamwonaBenyamini,nduguye, akasema,Huyundiyenduguyenumliyeniambiahabari zake?BenyaminiakamkaribiaYusufu;Yusufuakaweka mkonowakekichwanipake,akamwambia,Mungu akufadhili,mwanangu

10Yusufualipomwonanduguye,mwanawamamayake, akatamanikuliatena,akaingiachumbani,akaliahuko, akaoshausowake,akatokanje,akajizuiakulia,akasema, Tayarishachakula.

11Yusufuakachukuakikombealichokinywea,nacho kilikuwachafedhakilichopambwakwamaweyashohamu nabedola,nayeYusufuakakipigakikombemachonipa nduguzakewalipokuwawameketikulapamojanaye 12Yusufuakawaambiawanaume,Ninajuakwakikombe hikikwambaReubenimzaliwawakwanza,Simeonina LawinaYuda,IsakarinaZabuloniniwatotowamama mmoja,ketinimlekulingananakuzaliwakwenu

13Akawawekawenginepiakulingananakuzaliwakwao, akasema,Ninajuayakwambahuyunduguyenumdogo hanandugu,namimi,kamayeye,sinandugu,kwahiyo atakaakulapamojanami.

14NaBenyaminiakapandambeleyaYusufunakuketi kwenyekitichaenzi,naowatuwalionamatendoyaYusufu, naowakashangaa;naowatuhaowakalanakunywawakati huopamojanaYusufu,kishaakawapazawadi,naYusufu akampaBenyaminizawadimoja,naManasenaEfraimu walionamatendoyababayao,naopiawakampazawadi,na Osnathakampazawadimoja,nazilikuwazawaditano mkononimwaBenyamini.

15Yusufuakawaleteadivaiwanywe,naowakakataa kunywa,wakasema,TangusikuileYusufualipopotea, hatujakunywadivai,walahatukulachakulakitamu 16Yusufuakawaapia,akawasisitizasana,naowakanywa nayesanasikuhiyo,nabaadayeYusufuakamgeukiandugu yakeBenyaminiilikuzungumzanaye,naBenyamini alikuwabadoameketikwenyekitichaenzimbeleya Yusufu

17Yusufuakamwambia,Je,umezaawatotowowote? Akasema,Mtumishiwakoanawanakumi,nahayandiyo majinayao,Bela,Bekeri,Ashbali,Gera,Naamani,Aki, Roshi,Mupimu,Chupimu,naOrd;naminiliwaitamajina yaokwajinalakakayanguambayesijamwona

18Akawaamuruwamleteeramaniyakeyanyota,ambayo Yusufualijuakilawakati,nayeYusufuakamwambia Benyamini,NimesikiayakwambaWaebraniawanaujuzi wahekimayote,je,unajualolotekuhusuhili?

19Benyaminiakasema,Mtumishiwakoanajuahekima yotealiyonifundishababayanguYusufuakamwambia Benyamini,Tazamasasachombohiki,ukaelewealipo nduguyakoYusufuhukoMisri,ambayeulisemaalishuka Misri

20Benyaminiakaonachombohichochenyeramaniya nyotazambinguni,nayealikuwanabusaranaakakiangalia iliajuekakayakealikuwawapi,naBenyamini akagawanyanchiyoteyaMisrikatikasehemunne,na akagunduakwambayulealiyekuwaameketikwenyekiti chaenzimbeleyakealikuwakakayakeYusufu,na Benyaminiakashangaasana,naYusufualipoonakwamba kakayakeBenyaminialikuwaameshangaasana, akamwambiaBenyamini,Umeonanini,nakwanini unashangaa?

21BenyaminiakamwambiaYusufu,Kwahilinaona kwambaYusufunduguyanguameketihapapamojanami kwenyekitichaenzi,Yusufuakamwambia,Mimini Yusufunduguyako,usiwaambienduguzakojambohili; tazamanitakutumapamojanaowatakapoondoka,nami nitawaamuruwarudishwemjini,naminitakuondoakutoka kwao

22Nawakithubutumaishayaonakukupigania,ndipo nitakapojuakwambawametubukwayalewaliyonitendea, naminitajitambulishakwao,nawakikuacha nitakapokuchukua,basiutabakinami,naminitagombana nao,naowataondoka,walasitajulikananao.

23WakatihuoYusufuakamwamuruofisawakekujaza mifukoyaochakula,nakuwekapesazakilamtukwenye gunialake,nakuwekakikombekwenyeguniala Benyamini,nakuwapachakulachanjiani;nao wakawafanyiahivyo

24Keshoyakewakaamkaasubuhinamapema,wakapakia pundazaonafakazao,wakatokapamojanaBenyamini, wakafikanchiyaKanaanipamojananduguyaoBenyamini 25HawakuwawametokaMisribado,Yosefu alipomwagizamsimamiziwanyumbayake,akisema, “Ondoka,wafuatiliewatuhawakablahawajafikambali sanakutokaMisri,uwaambie,‘Kwaninimmeibakikombe chabwanawangu?’

26AfisawaYusufuakasimama,akawafikia,akawaambia manenoyoteyaYusufu;naowaliposikianenohilo wakakasirikasana,wakasema,Yuleatakayepatikanana kikombechabwanawakoatakufa,nasisipiatutakuwa watumwa

27Wakafanyaharaka,kilamtuakashushagunialake kutokakwenyepundawake,wakaangaliandaniyamifuko yao,nakikombekikaonekanakatikagunialaBenyamini, naowotewakararuanguozao,wakarudimjini,wakampiga Benyamininjiani,wakampigadaimahataalipoingiamjini; wakasimamambeleyaYusufu

28HasirayaYudaikawaka,akasema,Mtuhuyu amenirudishatukuiharibuMisrileo.

29NaowatuhaowakafikanyumbanikwaYusufu, wakamkutaYusufuameketijuuyakitichakechaenzi,na watuwotehodariwamesimamaupandewakewakuumena wakushoto

30Yusufuakawaambia,Nitendoganihilimlilofanya,hata mkachukuakikombechanguchafedha,mkaondoka? Lakininajuayakuwamlichukuakikombechangu,ilimjue nisehemuganiyanchialimonduguyenu.

31Yudaakasema,Tumwambieninibwanawetu,tuseme nini,natujihesabiejehaki?Munguameonauovuwa watumishiwakowoteleo,ndiyomaanaametutendeahivi leo.

32Yusufuakainuka,akamshikaBenyamini,akamchukua kutokakwanduguzakekwanguvu,akaingianyumbani, akawafungiamlango,Yusufuakamwamurumkuuwa nyumbayakeawaambie,Mfalmeasemahivi,Nendenikwa amanikwababayenu;tazama,nimemchukuamtuambaye kikombechangukilionekanamkononimwake

SURAYA54

1YudaalipoonamatendoyaYusufukwao,Yuda akamkaribia,akauvunjamlango,akajapamojanandugu zakembeleyaYusufu

2YudaakamwambiaYusufu,“Bwanawangu,usijali, tafadhalimtumishiwakoanawezakusemanenombele yako”Yusufuakamwambia,“Sema”

3YudaakazungumzambeleyaYusufu,nanduguzake walikuwawamesimamambeleyao;Yudaakamwambia Yusufu,Hakikatulipokujakwabwanawetukununua chakulakwamarayakwanza,ulituonasisikama wapeleleziwanchi,nasitukamletaBenyaminimbeleyako, nabadounatudhihakileo

4Basisasa,mfalmenaasikiemanenoyangu,naumtume nduguyetu,aendepamojanasikwababayetu,iliroho yakoisiangamieleo,pamojanarohozotezawenyejiwa Misri

5Je,hujuiwalichofanyanduguzanguwawili,Simeonina Lawi,kwamjiwaShekemu,nakwamijisabayaWaamori, kwaajiliyaDinadadayetu,napiakilewalichotaka kufanyakwaajiliyanduguyaoBenyamini?

6Namikwanguvuzangu,niliyemkuunamwenyenguvu kulikohaowawili,ninakujaleojuuyakonajuuyanchi yako,ikiwahutakikumtumanduguyetu.

7HujasikiakileMunguwetualiyetuchaguaalichomtendea FaraokwaajiliyaSaramamayetu,ambayealimchukua kutokakwababayetu,kwakumpigayeyenanyumbayake kwamapigomazito,hataWamisriwanasimulianaajabuhii hataleo?VivyohivyoMunguwetuatakutendeawewekwa ajiliyaBenyaminiambayeumemchukuakutokakwababa yakeleo,nakwasababuyamabayaunayoturundikialeo katikanchiyako;kwamaanaMunguwetuatakumbuka aganolakenababayetuIbrahimu,nayeatakuleteamabaya, kwasababuumemhuzunishababayetuleo

8Basisasasikiamanenoyanguniliyokuambialeo, umtumenduguyetuaendezake,usijewewenawatuwa nchiyakomkafakwaupanga,maanahamwezikunishinda miminyote

9YusufuakamjibuYuda,akasema,Kwaniniumefunua kinywachako,nakwaniniunajisifujuuyetu,ukisema, Nguvuzikopamojanawe?KamaFaraoaishivyo,kama nitawaamurumashujaawanguwotewapiganenawe, hakikawewenahawanduguzakomtazamamatopeni

10YudaakamwambiaYusufu,Hakikainafaawewena watuwakokuniogopamimi;kamaBwanaaishivyo,

nikiutoaupangawangumaramoja,sitaufungatenaala, hatanitakapowauaWamisriwoteleo;naminitaanzanawe, nakumalizanaFarao,bwanawako 11Yusufuakajibu,akamwambia,Hakikanguvusizako pekeyako;mimininanguvunanguvukulikowewe, hakikaukiutoaupangawakonitautiashingonimwakona shingonimwanduguzakowote

12Yudaakamwambia,Hakikakamanikifunguakinywa changudhidiyakoleo,ningekumeza,naweuangamizwe kutokaduniani,nakuangamialeokatikaufalmewako Yusufuakasema,Hakikakamaukifunguakinywachako, ninauwezonanguvuzakufungakinywachakokwajiwe, hatausiwezekusemaneno;tazamanimawemangapi yaliyombeleyetu,hakikanawezakuchukuajiwe,na kulitiakwanguvukinywanimwako,nakuvunjatayazako 13Yudaakasema,Mungunishahidikatiyetu,yakwamba hatujatakakupigananawehatasasa;tupetunduguyetu, nasitutaondokakwakoYusufuakajibu,akasema,Kama aishivyoFarao,wafalmewotewaKanaani wangekusanyikapamojananyi,hamngemchukuamkononi mwangu

14Basisasanendakwababayako,nanduguyakoatakuwa mtumwawangu,kwasababuameibanyumbayamfalme Yudaakasema,Unaniniweweautabiayamfalme,hakika mfalmeanatumafedhanadhahabukutokanyumbani kwake,iwekamazawadiaugharama,nabado unazungumziakikombechakoulichokiwekamfukonimwa nduguyetunakusemakwambaamekuibia?

15MunguapishembalinduguyetuBenyaminiauyeyote wauzaowaIbrahimuasifanyejambohilikukuibia,au kutokakwamtumwingineyeyote,awemfalme,mkuu,au mtuyeyote

16Basisasaachamashtakahaya,ilidunianzimaisisikie manenoyako,ukisema,Kwafedhakidogomfalmewa Misrialigombananawatuhao,akawashtaki,akamchukua nduguyaokuwamtumwa

17Yusufuakajibu,akasema,Chukuakikombehiki,uende zakokwangu,mwachenduguyakoawemtumwa,kwanini hukumuyamwizikuwamtumwa

18Yudaakasema,Kwaninihuonihayamanenoyako, kumwachanduguyetunakuchukuakikombechako?

Hakikaukitupakikombechako,aumaraelfuzaidi, hatutamwachanduguyetukwafedhailiyopatikana mkononimwamtuyeyote,tusijetukafakwaajiliyake

19Yusufuakajibu,Kwaniniukamwachanduguyakona kumuuzakwavipandeishirinivyafedhahataleo,nakwa ninibasihumfanyiinduguyakovivyohivyo?

20Yudaakasema,Bwananishahidikatiyangunawewe, yakwambahatutakivitavyenu;basisasatupenduguyetu, nasitutakuachabilakugombana

21Yusufuakajibu,akasema,Wafalmewotewanchi wakikusanyikapamojahawatawezakumnyang'anyandugu yenumkononimwanguYudaakasema,Tumwambienini babayetu,akionakwambanduguyetuhayupopamojanasi, nayeatamlilia?

22Yusufuakajibu,akasema,Hilindilomtakalomwambia babayenu,mkisema,Kambaimepitanyumayandoo.

23Yudaakasema,Hakikawewenimfalme,nakwanini unasemahaya,ukitoahukumuyauongo?Olewake mfalmealiyekamawewe!

24Yusufuakajibu,akasema,Hakunahukumuyauongo katikanenonililosemakwaajiliyaYusufunduguyenu, kwamaanamlimwuzakwaWamidianikwavipande ishirinivyafedha,nanyinyotemlimkanababayenu, mkamwambia,Mnyamambayaamemla;Yusufu ameraruliwavipandevipande

25Yudaakasema,Tazama,motowaShemuunawaka moyonimwangu,sasanitateketezanchiyakoyotekwa moto;Yusufuakajibu,akasema,Hakikashemejiyako Tamari,aliyewauawanawako,ndiyealiyezimamotowa Shekemu

26Yudaakasema,Niking'oaunywelemmojakutoka mwilinimwangu,nitaijazaMisriyotekwadamuyake.

27Yusufuakajibu,akasema,Hivindivyomlivyomtendea nduguyenumliyemuuza,mkachovyajoholakekatika damu,mkamleteababayenu,iliasememnyamamwovu amemla,nahiihapadamuyake

28Yudaaliposikianenohili,alikasirikasana,nahasira yakeikawakandaniyake,nahapopalikuwanajiwembele yake,ambalouzitowakeulikuwakamashekelimianne,na hasirayaYudaikawaka,akalichukuajiwehilokwamkono mmoja,akalitupambinguni,akalishikakwamkonowake wakushoto

29Kishaakaiwekachiniyamiguuyake,akaketijuuyake kwanguvuzakezote,najiwelikageukakuwavumbi kutokakwanguvuzaYuda

30YusufualipoonakitendochaYuda,akaogopasana, lakiniakamwamuruManasemwanawe,nayepiaakafanya kwajiwelinginekamakitendochaYuda,naYuda akawaambianduguzake,Asisemeyeyotekatiyenu,Mtu huyuniMmisri,lakinikwakufanyahiviyeyeniwajamaa yababayetu

31Yusufuakasema,Siwewetuuliyepewanguvu,kwa maanasisipiatuwatuhodari,nakwaniniujisifujuuyetu sote?YudaakamwambiaYusufu,Nakusihiumtumendugu yetu,walausiiharibunchiyakoleo

32Yusufuakajibu,akawaambia,Nendenimkamwambie babayenu,Mnyamamkaliamemlakamamlivyosema kuhusunduguyenuYusufu

33YudaakamwambiaNaftali,nduguye,akamwambia, Haraka,nendasasa,uzihesabumitaayoteyaMisri,uje uniambie;Simeoniakamwambia,Jambohililisikusumbue; sasanitakwendamlimani,nitachukuajiwemojakubwa kutokamlimani,nilisawazishejuuyakilamtukatikaMisri, nakuwauawotewaliomondaniyake

34Yusufuakasikiamanenohayoyotewaliyosemandugu zakembeleyake,walahawakujuayakwambaYusufu anayaelewa,maanawalidhaniyakwambahajuikuongea Kiebrania

35Yusufuakaogopasanamanenoyanduguzakewasije wakaiharibuMisri,akamwamurumwanaweManase, akisema,Haya,nendeniharakamkakusanyekwangu wenyejiwotewaMisri,namashujaawotepamoja,waje kwangusasajuuyafarasinamiguu,nakilaainaya vyombovyamuziki,Manaseakaendaakafanyahivyo

36NaftaliakaendakamaYudaalivyomwamuru;maana Naftalialikuwamwepesikamammojawakulunguwepesi, nayealikuwaakipandamasukeyanafakawala hayakuvunjachiniyake

37AkaendaakahesabumitaayoteyaMisri,akawakuta kuminawawili,akajaharaka,akampashaYudahabari,

Yudaakawaambianduguzake,Haraka,mkajifungekila mtuupangawakeviunoni,nasitutainukaMisri,na kuwapigawote,walaasisaliehatammoja

38Yudaakasema,Tazama,nitaharibumitaamitatukwa nguvuzangu,nanyimtaharibukilammojabarabaramoja; naYudaalipokuwaakisemanenohili,tazama,wenyejiwa Misrinamashujaawotewakawajia,wenyevyombovya muzikivyakilaaina,nakelelekuu.

39Naidadiyaoilikuwawapandafarasimiatanona watembeakwamiguuelfukumi,nawatumianneambao wangewezakupiganabilaupangawalamkuki,ilakwa mikononanguvuzaotu

40Namashujaawotewakajakwadhorubakubwana kelele,naowotewakawazungukawanawaYakobona kuwatisha,naardhiikatetemekakwasautiyakelelezao

41WanawaYakobowalipoonamajeshihaya,waliogopa sanamaishayao,nayeYusufuakafanyahivyoili kuwatishawanawaYakoboiliwapateutulivu

42Yuda,alipowaonabaadhiyanduguzakewakiogopa, akawaambia,Mbonamnaogopa,halineemayaMunguiko pamojanasi?YudaalipowaonawatuwotewaMisri wakiwazungukakwaamriyaYusufuilikuwatisha,ni Yusufupekeealiyewaamuru,akisema,Msimguseyeyote katiyao

43NdipoYudaakafanyaharakanakuuchomoaupanga wake,nakupigakelelekubwanayauchungu,naakapiga kwaupangawake,naakarukachininabadoakaendelea kupigakeleledhidiyawatuwote.

44Naalipofanyajambohili,Bwanaalisababishahofuya Yudananduguzakekuwaangukiamashujaanawatuwote waliowazunguka.

45Nawotewakakimbiakwasautiyakelele,nao wakaogopasana,wakaangukammojajuuyamwingine,na wengiwaowakafawalipoanguka,naowotewakakimbia mbeleyaYudananduguzakenambeleyaYusufu 46Nawalipokuwawakikimbia,Yudananduguzake waliwafuatahadinyumbanikwaFarao,naowote wakatoroka,naYudaakaketitenambeleyaYusufuna kumngurumiakamasimba,nakumliliakwasautikubwana kubwa.

47Nakiliokikasikikakwambali,nawenyejiwotewa Sukothiwakasikia,naMisriyoteikatetemekakwasautiya kilio,napiakutazaMisrinanchiyaGoshenizikaanguka kwasababuyamtikisikowanchi;Faraonayeakaanguka kutokakitichakechaenzijuuyanchi,napiawanawake wotewajawazitowaMisrinaGosheniwakaharibika mimbawaliposikiakelelezamtikisiko;maanawaliogopa sana.

48Faraoakatumawatu,akisema,Nininihililililotokealeo katikanchiyaMisri?Wakajawakamwambiamamboyote tangumwanzohadimwisho;Faraoakaingiwanahofu, akastaajabu,akaogopasana.

49Hofuyakeikazidialiposikiamambohayoyote,akatuma watukwaYusufu,akisema,UmewaletakwanguWaebrania ilikuiharibuMisriyote;utamfanyianiniyulemtumwa mwizi?Mruhusuaendepamojananduguzake,wala tusiangamizwekwauovuwao,sisi,wewenaMisriyote.

50Nakamahutakikufanyajambohili,tupavituvyangu vyotevyathamani,uendenaokatikanchiyao,ukipenda, maanaleowataharibunchiyanguyote,nakuwauawatu wanguwote;hatawanawakewotewaMisriwameharibika

mimbakwasababuyakiliochao;tazamawalivyofanya kwakupigakelelenakusematu,zaidiyahayo,wakipigana kwaupanga,wataharibunchi;basisasachaguautakalo, mimiauWaebrania,ikiwaniMisriaunchiyaWaebrania.

51WakajawakamwambiaYusufumanenoyoteyaFarao aliyokuwaamemwambiakumhusu,nayeYusufuakaogopa sanamanenoyaFaraonaYuda;nanduguzakewalikuwa badowamesimamambeleyaYusufukwahasiranahasira, nawanawotewaYakobowakamngurumiaYusufu,kama ngurumoyabaharinamawimbiyake

52YusufuakawaogopasananduguzakenaFarao,naye Yusufuakatafutakisingiziochakujitambulishakwandugu zake,wasijewakaiharibuMisriyote.

53YusufuakamwamuruManasemwanawe,nayeManase akaendaakamkaribiaYuda,akawekamkonowakebegani mwake;hasirayaYudaikatulia.

54Yudaakawaambianduguzake,Asisemehatammoja wenukwambahilinitendolakijanaMmisri,maanahilini kaziyanyumbayababayangu.

55YusufualipoonanakujuakwambahasirayaYuda imetulia,akakaribiakuzungumzanaYudakwalughaya upole.

56YusufuakamwambiaYuda,Hakikaumesemakweli,na leoumethibitishamanenoyakokuhusunguvuzako,na Munguwakoanayekufurahia,akuzidishieustawi;lakini niambiekwakwelikwaniniunagombananamikatiya nduguzakowotekwaajiliyakijana,kwanihakunahata mmojawaoaliyeniambianenomojakumhusu.

57YudaakamjibuYusufu,akasema,Hakikaunajuaya kwambamiminilikuwamdhaminiwakijanakwababa yake,nikisema,Nisipomletakwakenitakuwanahatiayake milele

58Kwahiyonimekukaribiakutokamiongonimwandugu zanguwote,kwaninilionakwambahukutakakumruhusu aondokekwako;basisasanaombanipateneemamachoni pakokwambaumtumeaendepamojanasi,natazama nitabakikamambadalawake,ilikukutumikiakatika chochoteunachotaka,kwanipopoteutakaponituma nitakwendakukutumikiakwanguvunyingi

59Nipelekesasakwamfalmemwenyenguvualiyekuasi, naweutajuanitakalomtendeayeyenanchiyake;ingawa anawezakuwanafarasinaaskariwamiguuauwatuwenye nguvusana,nitawauawotenakuletakichwachamfalme mbeleyako

60HujuiauhujasikiakwambababayetuIbrahimupamoja namtumishiwakeEliezeriwaliwapigawafalmewotewa Elamupamojanamajeshiyaousikummoja,hawakuacha hatammojaaliyesalia?Natangusikuhiyonguvuzababa yetuzilipewakwetukamaurithi,kwetusisinauzaowetu milele

61Yusufuakajibu,akasema,Ninyimnasemakweli,wala uongohaumovinywanimwenu;maanatumeambiwapiaya kwambaWaebraniawananguvu,nayakwambaBwana Munguwaoanawapendasana,basininaniawezaye kusimamambeleyao?

62Hatahivyo,kwashartihilinitamtumanduguyenu, mkimletambeleyangunduguyakemwanawamamayake, ambayemlisemaametokakwenukwendaMisri;na itakuwamtakapomletakwangunduguyake,mimi nitamchukuabadalayake,kwasababuhakunahatammoja wenualiyekuwamdhaminiwakekwababayenu;naye

atakapokujakwangu,nitamtumapamojananyinduguyake ambayemmekuwamdhaminikwake.

63HasirayaYudaikawakajuuyaYusufualiposemaneno hilo,machoyakeyakachuruzikadamukwahasira, akawaambianduguzake,Mbonamtuhuyuanatafuta uharibifuwakemwenyeweleo,yeyenaMisriyote?

64SimeoniakamjibuYusufu,akasema,Hatukukuambia hapomwanzoyakwambahatukujuamahalialipokwenda, nakamaamekufaauyuhai?Kwaninibwanawanguasema hivi?

65YusufuakauonausowaYuda,akatambuayakwamba hasirayakeilianzakuwakaalipomwambia,akisema, Mleteninduguyenumwinginebadalayanduguhuyu.

66Yusufuakawaambianduguzake,Hakikamlisema kwambanduguyenualikuwaamekufaauamepotea,sasa kamaningemwitaleonaajembeleyenu,mtanipamimi badalayanduguyake?

67Yusufuakaanzakusemanakuita,Yusufu,Yusufu,njoo mbeleyanguleo,ukawaonenduguzakonaukaembeleyao.

68Yusufualiposemajambohilimbeleyao,walitazama kilammojaupandetofautiilikuonaniwapiYusufu angewatangulia.

69Yusufuakaonamatendoyaoyote,akawaambia,Mbona mnaangaliahukunahuko?MiminiYusufumliyemwuza Misri;basimsihuzunikekwakuniuza,maanaMungu alinitumambeleyenukamamsaadawakatiwanjaa

70Nduguzakewakamhofiawaliposikiamanenoya Yusufu,naYudaakamwogopasana.

71BenjaminialiposikiamanenoyaYusufu,alikuwambele yaondaniyanyumba,nayeBenyaminiakamkimbilia Yusufunduguye,akamkumbatia,akaangukashingoni mwake,naowakalia

72NduguzakeYusufuwalipoonayakwambaBenyamini amemkumbatianduguyenakuliapamojanaye,naopia wakamwangukiaYusufu,wakamkumbatia,wakaliasana pamojanaYusufu

73NasautiikasikikakatikanyumbayaYusufukwamba walikuwanduguzakeYusufu,nailimpendezaFaraosana, kwanialiwaogopawasijewakaiangamizaMisri

74FaraoakawatumawatumishiwakekwaYusufuili kumpongezakwaajiliyanduguzakewaliokujakwake,na wakuuwotewamajeshinawanajeshiwaliokuwaMisri wakajakumshangiliaYusufu,naWamisriwotewakafurahi sanakwaajiliyanduguzakeYusufu

75FaraoakawatumawatumishiwakekwaYusufu, akisema,Waambienduguzakowachukuemaliyaoyote, wajekwangu,naminitawawekakatikasehemuboraya nchiyaMisri.Wakafanyahivyo.

76Yusufuakamwamuruyulealiyewekwajuuyanyumba yakeawaleteenduguzakezawadinamavazi,akawaletea mavazimengi,mavaziyakifalmenazawadinyingi,naye Yusufuakawagawanyakatiyanduguzake.

77Akawapakilammojawanduguzakemavaziya kubadilishayadhahabunafedha,navipandemiatatuvya fedha,naYusufuakaamuruwotewavaemavazihaya,na kuletwambeleyaFarao

78FaraoalipoonakwambanduguzakeYusufuwoteni mashujaanawazuri,alifurahisana

79KishawakatokambeleyaFarao,wakaendanchiya Kanaani,kwababayao,naBenyamininduguyaoalikuwa pamojanao

80Yusufuakaondokanakuwapamagarikuminamoja kutokakwaFarao,nayeYusufuakawapagarilake,ambalo alipandajuuyakesikuyakutawazwakwakeMisri,ili kumletababayakeMisri;nayeYusufuakawatumiawana wotewanduguzake,mavazikulingananaidadiyao,na vipandemiavyafedhakwakilammojawao,napia akawatumiawakezanduguzakemavazikutokakwa mavaziyawakezamfalme,nayeakawatumia.

81Akampakilammojawanduguzakewatukumiwaende naokatikanchiyaKanaani,kuwatumikia,kuwatumikia watotowaonawotewaliomaliyao,watakapokujaMisri

82YusufuakatumakwamkonowakakayakeBenyamini mavazikumikwawanawekumi,sehemumojazaidiya wanawenginewawanawaYakobo

83Akawapelekeakilammojavipandehamsinivyafedha, namagarikumiyakukokotwa,kwaajiliyaFarao;naye akampelekeababayakepundakumiwaliobebaanasazote zaMisri,napundajikekumiwaliobebanafakanamkate, nachakulakwababayake,nakwawotewaliokuwapamoja naye,kamachakulachanjiani

84AkampelekeadadayakeDinamavaziyafedhana dhahabu,naubaninamanemane,naudinamapamboya wanawakemengisana,naakayapelekakutokakwawake zaFaraokwawakezaBenyamini

85Akawapanduguzakewote,piawakezao,kilaainaya maweyashohamunabedola,nakutokakwavituvyotevya thamanimiongonimwawatuwakubwawaMisri,hakuna kituchochotechavituvyotevyathamanikilichobaki isipokuwakileambachoYusufualikitumakwanyumbaya babayake

86Akawaaganduguzake,naowakaenda,akamtumandugu yakeBenyaminipamojanao

87Yusufuakatokapamojanaoiliawasindikizenjianihadi mipakanimwaMisri,akawaamurukuhusubabayakena nyumbayake,wajeMisri

88Akawaambia,Msigombanenjiani,kwamaananenohili limetokakwaBwanailikuwazuiawatuwengiwasifenjaa, kwamaanakutakuwananjaayamiakamitanokatikanchi bado

89Akawaamuru,akisema,MtakapofikanchiyaKanaani, msimjiebabayangughaflakatikajambohili,balifanyeni kwahekimayenu

90Yusufualipoachakuwaagiza,akageukanakurudiMisri, nawanawaYakobowakaendanchiyaKanaanikwafuraha nauchangamfukwababayaoYakobo

91Wakafikamipakanimwanchi,nawakasemezana, Tufanyeninikatikajambohilimbeleyababayetu,kwani tukimjiaghaflanakumwambiajambohilo,atashtukasana kwamanenoyetunahatatuamini

92Wakaendeleambelehadiwalipokaribianyumbazao, wakamkutaSeraki,bintiAsheri,akitokakuwalaki,na msichanahuyoalikuwamzurisananamjanja,naalijua kupigakinubi

93Wakamwitanayeakajambeleyao,nayeakawabusu, naowakamchukuanakumpakinubi,wakisema,Nenda mbeleyababayetu,ukaembeleyake,naupigekinubi,na usememanenohaya.

94Naowakamwamuruaendenyumbanikwao,naye akachukuakinubinakuharakishambeleyao,nayeakajana kuketikaribunaYakobo.

95Nayealichezavizurinakuimba,naakasemakwautamu wamanenoyake,Yusufumjombawanguyuhai,naye anatawalakatikanchiyoteyaMisri,walahajafa

96Nayeakaendeleakurudianakutamkamanenohaya,na Yakoboakasikiamanenoyakenayoyakampendeza.

97Alisikilizawakatiakirudiamarambilinatatu,nafuraha ikaingiamoyonimwaYakobokwautamuwamanenoyake, narohoyaMunguilikuwajuuyake,nayealijuamaneno yakeyotekuwayakweli

98YakoboakambarikiSeraaliposemamanenohayambele yake,akamwambia,Bintiyangu,mautiisikushindekamwe, kwamaanaumenihuisharohoyangu;sematumbeleyangu kamaulivyosema,kwamaanaumenifurahishakwamaneno yakoyote

99Naaliendeleakuimbamanenohaya,naYakobo akasikilizanaikampendeza,nayeakafurahi,narohoya Munguilikuwajuuyake

100Alipokuwabadoanasemanaye,tazama,wanawe wakamjiawakiwanafarasinamagariyavitanamavaziya kifalmenawatumishiwakikimbiambeleyao

101Yakoboakasimamailikuwalaki,akawaonawanawe wamevaamavaziyakifalmenaakaonahazinazoteambazo Yusufualikuwaamewatumia

102Wakamwambia,Ujulishweyakwambanduguyetu Yusufuyuhai,nandiyeanayetawalakatikanchiyoteya Misri,nandiyealiyetuambiakamatulivyokuambia

103Yakoboakasikiamanenoyoteyawanawe,namoyo wakeukadundakwamanenoyao,kwanihakuweza kuyaaminihadialipoonayoteambayoYusufualikuwa amewapanakilealichomtuma,naisharazoteambazo Yusufualikuwaamewaambia.

104Wakafungukambeleyake,wakamwonyeshayote ambayoYusufualikuwaametuma,wakampakilammoja kileambachoYusufualikuwaamemtuma,nayeakajua kwambawalikuwawamesemaukweli,nayeakafurahisana kwamaelezoyamwanawe

105Yakoboakasema,Inanitoshakwambamwanangu Yusufuangalihai,nitakwendakumwonakablasijafa 106Wanawewakamwambiayoteyaliyowapata,naye Yakoboakasema,NitashukaMisrinimwonemwananguna uzaowake

107YakoboakainukanakuvaamavaziambayoYusufu alikuwaamemtumia,nabaadayakuoga,nakunyoanywele zake,akawekakilembaambachoYusufualikuwa amemtumiakichwanimwake

108NawatuwotewanyumbayaYakobonawakezao wakavaamavaziambayoYosefualikuwaamewatumia, naowakafurahisanakwasababuyaYosefukwamba alikuwabadohainakwambaalikuwaakitawalaMisri, 109NawakaziwotewaKanaaniwakasikiahabarihii,nao wakajanakufurahisanapamojanaYakobokwambabado yuhai.

110Yakoboakawafanyiakaramukwasikutatu,na wafalmewotewaKanaaninawakuuwanchiwakalana kunywa,wakafurahikatikanyumbayaYakobo

SURAYA55

1IkawabaadayahayoYakoboakasema,Nitakwenda nimtazamemwananguhukoMisri,kishanitarudimpaka

nchiyaKanaaniambayoMungualimwambiaIbrahimu, maanasiwezikuondokakatikanchiyakuzaliwakwangu.

2Tazama,nenolaBwanalikamjia,likisema,ShukaMisri, wewenajamaayakoyote,ukaehuko;usiogopekushuka Misri;maananitakufanyakuwataifakubwahuko.

3Yakoboakasemamoyonimwake,Nitakwendanimwone mwanangu,kamabadoanamchaMunguwakemoyoni mwakemiongonimwawotewakaaoMisri.

4BwanaakamwambiaYakobo,UsimwogopeYusufu, maanabadoanashikiliaunyofuwakekunitumikia,kama itakavyoonekanakuwavyemamachonipako,naYakobo akafurahisanakwaajiliyamwanawe

5WakatihuoYakoboakawaagizawanawenajamaayake waendeMisrikamaBwanaalivyomwambia,Yakobo akaondoka,yeyenawanawe,najamaayakeyote,akatoka Beer-sheba,kwafurahanashangweyamoyo,wakafika nchiyaMisri

6IkawawalipokaribiaMisri,YakoboakamtumaYuda mbeleyakekwaYusufu,iliamwonyeshemambohuko MisriYudaakafanyakamaalivyosemababayake, akakimbiaharaka,akamwendeaYusufu;naowakawapa mahalikatikanchiyaGoshenikwaajiliyanyumbayake yote;Yudaakarudi,akajakwanjiayababayake

7Yusufuakawekagari,akawakusanyawatuwakewote hodari,nawatumishiwake,namaafisawotewaMisri,ili waendekumlakiYakobobabayake,naagizolaYusufu likatangazwaMisri,likisema,Yeyoteasiyekwenda kumlakiYakoboatakufa.

8Sikuiliyofuata,YosefualitokapamojanaMisriyote, jeshikubwanalenyenguvu,wotewakiwawamevaa mavaziyakitanisafinayazambarau,vyombovyafedha nadhahabu,navyombovyaovyavita

9WotewakaendakumlakiYakobowakiwanavyombovya muzikivyakilaaina,ngomanamatari,manemanenaudi uliotawanyikanjiani,naowotewakaendakwamtindohuu, nanchiikatetemekakwakelelezao

10NawanawakewotewaMisriwakapandajuuyapaaza MisrinajuuyakutailikumlakiYakobo,najuuyakichwa chaYusufuilikuwatajiyakifalmeyaFarao,kwaniFarao alikuwaamemtumailiavaewakatiwakwendakumlaki babayake

11Yusufualipofikaumbaliwadhiraahamsinikutokakwa babayake,alishukakutokakwenyegarinakutembea kuelekeakwababayakeMaafisawotewaMisrinawakuu wakewalipoonakwambaYusufuamekwendakwamiguu kumwelekeababayake,naopiawalishukanakutembea kuelekeakwaYakobo

12YakoboalipokaribiakambiyaYusufu,Yakoboakaona kambiiliyokuwaikimjiapamojanaYusufu,ikamfurahisha, nayeYakoboakastaajabu

13YakoboakamwambiaYuda,Ninaniyulemtu ninayemwonakatikakambiyaMisriamevaamavaziya kifalme,amevaavazijekundusana,natajiyakifalme kichwanimwake,ambayeameshukakutokagarinimwake nakutujia?Yudaakamjibubabayake,akasema,Huyuni mwanaoYusufu,mfalme;Yakoboakafurahikuona utukufuwamwanawe.

14Yusufuakamkaribiababayake,akainamambeleya babayake,nawatuwotewakambiwakainamapamoja nayembeleyaYakobo.

15Natazama,Yakoboakakimbianakumkimbilia mwanaweYusufu,akaangukashingonimwake,akambusu, naowakalia,naYusufupiaakamkumbatiababayake, akambusu,naowakalianawatuwotewaMisriwakalia pamojanao.

16YakoboakamwambiaYusufu,Sasanitakufakwafuraha, baadayakuonausowako,yakuwaungalihai,nautukufu 17WanawaYakobo,nawakezao,nawatotowao,na watumishiwao,nanyumbayoteyaYakobowakaliasana pamojanaYusufu;wakambusu,wakaliasanapamojanaye 18YusufunawatuwakewotewakarudiMisribaadaye, nayeYakobonawanawenawatotowotewanyumbayake wakajapamojanaYusufumpakaMisri;nayeYusufu akawawekakatikasehemuborayaMisri,katikanchiya Gosheni

19Yusufuakamwambiababayakenanduguzake, NitapandanimwambieFarao,nikisema,Nduguzangu,na watuwanyumbanimwababayangu,nawotewalionao, wamenijia;naowakokatikanchiyaGosheni.

20Yusufuakafanyahivyo,akawatwaanduguzake Reubeni,Isakari,Zabuloni,naBenyamini,nduguye, akawawekambeleyaFarao.

21YusufuakamwambiaFarao,akisema,Nduguzangu,na watuwanyumbanimwababayangu,nayotewaliyonayo, pamojanamakundiyaoyakondoonang'ombe,wamekuja kwangukutokanchiyaKanaani,iliwakaeMisri;kwa maananjaailikuwakalisanajuuyao

22FaraoakamwambiaYusufu,Uwawekebabayakona nduguzakomahalipazuripanchi,usiwanyimevituvyote vilivyovizuri,ukawapechakulachanchi

23Yusufuakajibu,akasema,Tazama,nimewawekakatika nchiyaGosheni,kwakuwaniwachungaji,basinawakae hukoGosheni,walishemakundiyaombalinaWamisri 24FaraoakamwambiaYusufu,Uwatendeenduguzako yotewatakayokuambia;wanawaYakobowakainama mbeleyaFarao,naowakatokakwakekwaamani;baadaye YusufuakamletababayakembeleyaFarao.

25Yakoboakaja,akainamambeleyaFarao,nayeYakobo akambarikiFarao,kishaakatoka;Yakobonawanawewote, nanyumbayakeyotewakakaakatikanchiyaGosheni.

26Katikamwakawapili,yaanimwakawamiana thelathiniwamaishayaYakobo,Yusufuakawalishababa yake,nanduguzake,nanyumbayoteyababayake,kwa chakulakwakadiriyawatotowao,sikuzotezanjaa; hawakukosakitu

27Yusufuakawapasehemuborayanchiyote;walikuwa nasehemuborazaMisrisikuzotezaYusufu;Yusufupia akawapawaonawatuwotewanyumbayababayake,nguo namavazimwakakwamwaka;naowanawaYakobo wakakaasalamaMisrisikuzotezanduguyao

28NaYakoboalikulamezanipaYusufusikuzote,Yakobo nawanawehawakuondokamezanipaYusufumchanawala usiku,isipokuwakileambachowanawaYakobowalikula nyumbanimwao

29Wamisriwotewalikulachakulawakatiwanjaakatika nyumbayaYusufu;maanaWamisriwotewaliuzamalizao zotekwasababuyanjaa.

30YusufuakanunuaardhiyotenamashambayaMisrikwa ajiliyachakulakwaajiliyaFarao;nayeYusufuakawapa Misriyotechakulasikuzotezanjaa;Yusufuakakusanya fedhanadhahabuyotealiyoipatakwanafakawaliyoinunua

katikanchiyote;akakusanyadhahabunafedhanyingi, zaidiyamaweyashohamu,nabedola,namavaziya thamani,waliyomleteaYusufukutokakilaupandewanchi, fedhazaozilipokwisha.

31Yusufuakachukuafedhayotenadhahabualiyokuwa nayo,kamatalantasabininambilizadhahabunafedha,na piamaweyashohamunabedolakwawingisana,naye akaendaakavifichakatikasehemunne,akafichasehemu mojajangwanikaribunaBahariNyekundu,nasehemu mojakandoyamtowaEfrati,nasehemuyatatunayanne akavifichajangwanimkabalanajangwalaUajemina Umedi

32Akatwaasehemuyadhahabunafedhailiyobaki, akawapanduguzakewote,nanyumbayoteyababayake, nawanawakewotewanyumbayababayake;nailiyobaki akailetanyumbanikwaFarao,yapatatalantaishiriniza dhahabunafedha

33YusufuakampaFaraodhahabunafedhayoteiliyobaki, nayeFaraoakaiwekakatikahazina,nasikuzanjaa zikakomabaadayahizokatikanchi,naowakapandana kuvunakatikanchiyote,naowakapatakiasichaocha kawaidamwakabaadayamwaka;hawakukosakitu.

34YusufuakakaasalamakatikaMisri,nanchiyote ilikuwachiniyaushauriwake;babayakenanduguzake wotewakakaakatikanchiyaGosheni,wakaimiliki.

35NayeYusufualikuwamzeesana,mzeewasiku,na wanawewawili,EfraimunaManase,walibakikatika nyumbayaYakobosikuzote,pamojanawanawawanawa Yakobonduguzao,iliwajifunzenjiazaBwananasheria yake

36YakobonawanawewakakaakatikanchiyaMisrikatika nchiyaGosheni,wakaimiliki,wakazaanakuongezeka humo

SURAYA56

1YakoboakaishikatikanchiyaMisrimiakakuminasaba; nasikuzaYakobozilikuwamiakamiamojanaarobainina saba

2WakatihuoYakoboalipatwanaugonjwaambao ulimfanyaafe,akatumamtuakamwitamwanaweYusufu kutokaMisri,nayeYusufumwanaweakajakutokaMisri, nayeYusufuakajakwababayake.

3YakoboakawaambiaYusufunawanawe,Tazama,mimi ninakufa,naMunguwababazenuatawajilianinyi,na kuwarudishakatikanchiambayoBwanaaliapakuwapa ninyinawatotowenubaadayenu;basisasanitakapokufa, nizikenikatikapangolililokoMakpelahukoHebroni, katikanchiyaKanaani,karibunababazangu

4YakoboakawaapishawanawewamzikehukoMakpela, hukoHebroni,naowanawewakamwapiakuhusujambo hilo.

5Akawaamuru,akisema,MtumikieniBwana,Mungu wenu,kwaniyeyealiyewaokoababazenuatawaokoananyi kutokakatikashidazote

6Yakoboakasema,Waiteniwatotowenuwotekwangu,na wanawotewawanawaYakobowakaja,wakaketimbele yake,Yakoboakawabariki,akawaambia,Bwana,Mungu wababazenu,atawapamaraelfuzaidi,nakuwabariki,na awapebarakayaIbrahimubabayenu;nawanawotewa wanawaYakobowakatokasikuhiyobaadayakuwabariki

7SikuiliyofuataYakoboakawaitatenawanawe,naowote wakakusanyika,wakamwendea,wakaketimbeleyake, nayeYakoboakawabarikiwanawesikuhiyokablayakifo chake,kilamtuakawabarikikadiriyabarakayake;tazama, imeandikwakatikakitabuchasheriayaBwanakuhusu Israeli

8YakoboakamwambiaYuda,Najuamwananguyakuwa wewenimtuhodarikwanduguzako;watawale,nawana wakowatatawalawanawaomilele

9Wafundishewanawakoupindenasilahazotezavita,ili wawezekupiganavitavyanduguyaoatakayewatawala aduizake

10SikuhiyoYakoboakawaagizatenawanawe,akasema, Tazama,leonimekusanywapamojanawatuwangu; nichukuenikutokaMisri,mkanizikekatikapangola Makpela,kamanilivyowaamuru.

11Lakiniangalieni,nawasihi,asinibebemwanawenu,ila ninyiwenyewetu;nahivindivyomtakavyonifanyia, mtakapouchukuamwiliwangukwendanaompakanchiya Kanaani,kunizika

12Yuda,IsakarinaZabuloniwatabebajenezalangu upandewamashariki;Reubeni,SimeoninaGadiupande wakusini;Efraimu,ManasenaBenyaminiupandewa magharibi;Dani,AsherinaNaftaliupandewakaskazini

13MsimruhusuLawiachukuepamojananyi,kwamaana yeyenawanawewatachukuasandukulaaganolaBwana pamojanaWaisraelikambini,walaYusufumwanangu asichukue,kwamaanakamamfalmendivyoutukufuwake utakavyokuwa;lakini,EfraimunaManasewatakuwa badalayao

14Ndivyomtakavyonitendeamtakaponichukua;msisahau nenololotekatikayotenitakayowaamuru;naitakuwa mtakaponitendeahaya,Bwanaatawakumbukaninyina watotowenubaadayenumilele.

15Nanyiwanangu,mheshimunikilamtunduguyakena jamaayake,nawaamuruniwanawenunawanawawana wenubaadayenuwamtumikieBwana,Munguwababa zenu,sikuzote

16iliupatekuzifanyasikuzakoziwendefukatikanchi, wewenawatotowako,nawatotowawatotowakomilele, utakapofanyayaliyomemanayaadilimachonipaBwana, Munguwako,kwakwendakatikanjiazakezote

17Nawewe,Yusufumwanangu,nakusihiuwasamehe nduguzakomabayayotewaliyokutendea,kwamaana Mungualikusudiaiwekwafaidayakonayawatotowako 18Nawemwananguusiwaachenduguzakomikononimwa wenyejiwaMisri,walausiwaumize,kwamaanatazama, miminitawatiamkononimwaMungu,namkononimwako, ilikuwalindanaWamisri;wanawaYakobowakamjibu babayao,wakisema,Eebabayetu,yoteuliyotuamuru, ndivyotutakavyofanya;Munguawepamojanasitu 19Yakoboakawaambiawanawe,Mungunaawepamoja nanyi,mkizishikanjiazakezote;msigeukekutokakatika njiazake,kwendakuumewalakushoto,mkifanyayaliyo memanayaadilimachonipake 20Kwamaananajuayakuwamatatizomenginamabaya yatawapatakatikasikuzamwishokatikanchi,naam, watotowenunawatotowawatotowenu,mtumikieni Bwanatu,nayeatawaokoanashidazote 21NaitakuwautakapomfuataMunguilikumtumikia,na kuwafundishawatotowakobaadayako,nawatotowa

watotowako,kumjuaBwana,ndipoBwana atakapokuinuliawewenawatotowakomtumwakutoka miongonimwawatotowako;nayeBwanaatakuokoa katikamkonowakenamatesoyote,nakukutoakutoka Misri,nakukurudishakatikanchiyababazako,uimiliki salama

22Yakoboalipokwishakuwaagizawanawe,akavuta miguuyakekitandani,akafa,akakusanywakwawatuwake. 23Yusufuakaangukajuuyababayake,akaliakwasauti kubwa,akamlilia,akambusu,akaliakwasautiyauchungu, akasema,Eebabayangu,babayangu!

24Wakewamwanawenawatuwotewanyumbanimwake wakaja,wakamjiaYakobo,wakamlilia,wakamlilia Yakobokwasautikuu

25WanawotewaYakobowakasimamapamoja, wakararuamavaziyao,wakajivikamaguniaviunoni, wakaangukakifudifudi,wakatupamavumbivichwani mwaokuelekeambinguni

26Osnath,mkewaYusufu,akaambiwajambohilo, akaondoka,akajifungagunia,nayepamojanawanawake wotewaMisripamojanayewakaja,wakamliliaYakobo

27NawatuwotewaMisriwaliomjuaYakobowalikuja sikuhiyowaliposikiajambohilo,naWamisriwotewakalia kwasikunyingi

28NapiakutokanchiyaKanaani,haowanawakewakaja Misri,waliposikiayakwambaYakoboamekufa, wakamliliahukoMisrisikusabini

29IkawabaadayahayoYusufuakawaamuruwatumishi wakewagangakwambawampakababayakedawaya manemanenaubaninakilaainayauvumbanamanukato, naowagangawakampakaYakobodawakamaYusufu alivyowaamuru

30NawatuwotewaMisri,wazee,nawotewaliokaakatika nchiyaGosheni,wakalianakumwombolezeaYakobo;na wanawewotenawanawanyumbayakewakamliliana kumliliaYakobobabayaosikunyingi

31Ikawasikuzakuliakwakezilipokwisha,mwishowa sikusabini,YusufuakamwambiaFarao,Nitapanda nimzikebabayangukatikanchiyaKanaani,kama alivyoniapisha,kishanitarudi.

32FaraoakamtumaYusufu,akisema,Nendaukamzike babayakokamaalivyosema,nakamaalivyokuapisha; Yusufuakaondoka,yeyenanduguzakewote,waendenchi yaKanaani,kumzikaYakobobabayao,kama alivyowaagiza

33FaraoakaamuruitangazwekatikanchiyoteyaMisri, kusema,MtuawayeyoteasiyepandapamojanaYusufuna nduguzekwendanchiyaKanaanikumzikaYakobo, atakufa

34WamisriwotewakasikiahabarizaFarao,wakaondoka wotepamoja,nawatumishiwotewaFarao,nawazeewa nyumbayake,nawazeewotewanchiyaMisriwakapanda pamojanaYusufu;namaafisawotenawakuuwaFarao wakapandakamawatumishiwaYusufu;wakaenda kumzikaYakobokatikanchiyaKanaani

35WanawaYakobowakalibebajenezaalilokuwa amelazwa,kamavilebabayaoalivyowaamuru,ndivyo walivyomfanyiawanawe

36Najenezalilikuwaladhahabusafi,nalolilikuwa limepambwakwamaweyashohamunabedolakuizunguka pandezote;nakifunikochajenezakilikuwakaziya

dhahabuiliyosokotwa,iliyounganishwakwanyuzi,najuu yakekulikuwanakulabuzamaweyashohamunabedola.

37NaYusufuakamvikatajikubwaladhahabuYakobo kichwanimwababayake,naakawekafimboyadhahabu mkononimwake,naowakazungukajenezakama ilivyokuwadesturiyawafalmewakatiwamaishayao

38NamajeshiyoteyaMisriyakamtanguliakatikajeshi hili,kwanzawatuwotehodariwaFarao,nawatuhodariwa Yusufu,nabaadayaowakaaziwenginewaMisri,naowote walikuwawamejifungapanganamavaziyaderaya,na mikandayavitailikuwajuuyao

39Nawotewaliokuwawakilianakuomboleza wakaondokakwambalikuelekeajeneza,wakiendawakilia nakuomboleza,nawatuwenginewotewakafuatajeneza

40Yusufunanyumbayakewakakaribiajenezawakiwa wamevaaviatubilaviatunakulia,nawatumishiwengine waYusufuwakamzunguka;kilamtualikuwaamevaa mapamboyake,nawotewalikuwawamejihaminasilaha zaozavita.

41WatumishihamsiniwaYakobowakatanguliambeleya jeneza,wakatawanyamanemanenaudi,nakilaainaya manukatobarabarani;wanawotewaYakobowaliobeba jenezawakatembeajuuyamanukato,nawatumishiwa Yakobowakawatangulia,wakitawanyamanukatonjiani 42Yusufuakapandanakambikubwa,naowalifanyahivi kilasiku,hatawalipofikanchiyaKanaani;wakafika kwenyesakafuyakupuriayaAtadi,iliyokong'amboya Yordani;wakaombolezamaombolezomakuunamazito huko

43WafalmewotewaKanaaniwaliposikiahabarihii, wakatokakilamtunyumbanikwake,wafalmethelathinina mmojawaKanaani,wakajanawatuwaokumwombolezea Yakobo

44NawafalmehawawotewalionajenezalaYakobo,na tazamatajilaYusufulilikuwajuuyake,naopiawaliweka tajizaojuuyajeneza,nakulizungushiataji

45Nawafalmehawawotewakafanyamaombolezo makubwanamazitomahalihapopamojanawanawa YakobonaMisrikwaajiliyaYakobo,kwaniwafalme wotewaKanaaniwalijuaushujaawaYakobonawanawe.

46HabariikamfikiaEsau,ikisema,Yakoboalikufahuko Misri,nawanawenaWamisriwotewanampelekanchiya Kanaani,wamzike.

47Esaualiposikiahabarihii,alipokuwaakikaakatika mlimaSeiri,akaondoka,yeyenawanawe,nawatuwake wote,nanyumbayakeyote,watuwengisana,wakaja kumliliaYakobo

48Ikawa,Esaualipofika,akamliliaYakobonduguye, MisriyotenaKanaaniyotewakainukatenanakuomboleza maombolezomakuupamojanaEsaukwaajiliyaYakobo mahalihapo

49YusufunanduguzakewakamletaYakobobabayao kutokahuko,wakaendaHebronikumzikaYakobopangoni karibunababazake

50WakafikaKireath-arba,kwenyepango,nawalipofika, EsauakasimamanawanawedhidiyaYusufunandugu zakekamakizuizindaniyapango,akisema,Yakobo hatazikwahumo,kwamaananimaliyetunayababayetu 51Yusufunanduguzakewaliposikiamanenoyawanawa Esau,wakakasirikasana,YusufuakamkaribiaEsau, akisema,Ninenoganihiliwalilosema?Hakikababayangu

Yakoboalilinunuakutokakwakokwautajirimwingibaada yakifochaIsaka,sasamiakaishirininamitanoiliyopita, napianchiyoteyaKanaanialiinunuakutokakwakona kutokakwawanawako,nauzaowakobaadayako.

52Yakoboakainunuakwaajiliyawanawenawazaowake baadayakeiweurithiwamilele,nakwaniniunasemahaya leo?

53Esauakajibu,akasema,Unasemauongonakusema uongo,maanasikuuzachochotekilichochangukatikanchi hiiyote,kamaulivyosema,walanduguyanguYakobo hakununuachochotekilichochangukatikanchihii

54EsaualisemamanenohayailikumdanganyaYusufu kwamanenoyake,maanaEsaualijuayakuwaYusufu hakuweposikuzileEsaualipomuziaYakobomaliyake yotekatikanchiyaKanaani

55YusufuakamwambiaEsau,Hakikababayangualiweka vituhivikwakokatikahatiyaununuzi,naakashuhudiahati hiyokwamashahidi,natazamaikokwetuMisri

56Esauakajibu,akamwambia,Letekumbukumbu,yote utakayoyapatakatikakumbukumbu,ndivyo tutakavyofanya

57YusufuakamwitaNaftalinduguye,akamwambia, Haraka,usikae,ukimbieMisri,ukaletekumbukumbuzote; kumbukumbuyaununuzi,kumbukumbuiliyofungwa,na kumbukumbuiliyowazi,napiakumbukumbuzoteza kwanzaambazomiamalayoteyahakiyakuzaliwa imeandikwa,zilete

58Naweutuleteehapa,ilitupatekujuakutokakwao manenoyoteyaEsaunawanawewaliyosemaleo

59NaftaliakasikilizasautiyaYusufu,akafanyaharakana kukimbiakushukaMisri,naNaftalialikuwamwepesikwa miguukulikokulunguwotewaliokuwajangwani,kwani angeendakwenyemasukeyanafakabilakuyasaga

60EsaualipoonakwambaNaftaliamekwendakuchukua kumbukumbu,yeyenawanawewaliongezaupinzaniwao dhidiyapango,Esaunawatuwakewotewakaondoka dhidiyaYusufunanduguzakekwendavitani.

61NawanawotewaYakobonawatuwaMisri wakapigananaEsaunawatuwake,nawanawaEsauna watuwakewakashindwambeleyawanawaYakobo,na wanawaYakobowakawauawatuarobainiwawatuwa Esau

62NaHushimu,mwanawaDani,mwanawaYakobo, wakatihuoalikuwapamojanawanawaYakobo,lakini alikuwaumbaliwakamadhiraamiamojakutokamahalipa vita,kwamaanaalikaapamojanawanawawanawa YakobokaribunajenezalaYakoboilikulilinda

63NaHushimualikuwabubunakiziwi,badoalielewa sautiyamshangaomiongonimwawanadamu

64Akauliza,akisema,Kwaninihumzikiwafu,naninini mshitukohuumkuu?WakamjibumanenoyaEsauna wanawe;nayeakakimbiliaEsaukatikatiyavita,akamwua Esaukwaupanga,akamkatakichwachake,nachokikaruka mbali,Esauakaangukakatiyawatuwavita

65NaHushimualipofanyajambohili,wanawaYakobo waliwashindawanawaEsau,nawanawaYakobo wakamzikaYakobobabayaokwanguvupangoni,nao wanawaEsauwakaiona

66YakoboakazikwahukoHebroni,katikapangola MakpelaambaloIbrahimualilinunuakwawanawaHethi

liwemahalipakuzikia,nayeakazikwakatikamavaziya thamanisana.

67Nahakunamfalmealiyepewaheshimakamaileambayo Yusufualimpababayakewakatiwakifochake,kwani alimzikakwaheshimakubwakamavilemazishiya wafalme

68Yusufunanduguzakewakamliliababayaokwasiku saba.

SURAYA57

1IkawabaadayahayowanawaEsauwakapigananawana waYakobo,wanawaEsauwakapigananawanawa YakobohukoHebroni;naEsaualikuwaamelalabado amekufa,walahakuzikwa

2Vitavilikuwavikalikatiyao,nawanawaEsau wakashindwambeleyawanawaYakobo,nawanawa YakobowakawauawatuthemaninikatikawanawaEsau, walahakunahatammojaaliyekufakatikawanawaYakobo; namkonowaYusufuukawashindawatuwotewawanawa Esau,akamkamataSefo,mwanawaElifazi,mwanawa Esau,nawatuhamsinikatiyawake,akawafungakwa minyororoyachuma,akawatiamikononimwawatumishi wake,iliawaleteMisri

3IkawawanawaYakobowalipomchukuamatekaSefona watuwake,wotewaliosaliawaliogopasanamaishayao kutokakwanyumbayaEsau,wasijenaowakachukuliwa mateka,naowotewakakimbiapamojanaElifazimwana waEsaunawatuwake,pamojanamwiliwaEsau, wakaendeleanasafariyaokuelekeaMlimaSeiri 4WakafikamlimaniSeiri,wakamzikaEsauhukoSeiri, lakinihawakumletakichwachakehukoSeiri;maana alizikwamahalipalepalipokuwanavitahukoHebroni 5IkawawanawaEsauwalipokimbiambeleyawanawa Yakobo,wanawaYakobowaliwafuatahadimipakanimwa Seiri,lakinihawakuuahatamtummojamiongonimwao walipowafuata,kwamaanamwiliwaEsauwalioubeba pamojanaoulisababishaaibuyao,hivyowakakimbiana wanawaYakobowakarudinyuma,wakafikamahali ambaponduguzaowalikuwahukoHebroni,wakakaahuko sikuhiyo,nasikuiliyofuata,hatawalipopumzikavitani

6IkawasikuyatatuwakawakusanyawanawotewaSeiri, Mhori,nawakawakusanyawanawotewamashariki,wingi wawatukamamchangawabahari;wakaendawakashuka MisrikupigananaYusufunanduguzake,ilikuwaokoa nduguzao.

7YusufunawanawotewaYakobowakasikiakwamba wanawaEsaunawanawamasharikiwamewajiakupigana ilikuwaokoanduguzao

8YusufunanduguzakenawatuhodariwaMisriwakatoka nakupiganakatikamjiwaRamesesi,naYusufunandugu zakewakawapigawanawaEsaunawanawamashariki kwapigokubwa

9Wakawauawatumiasitaelfumiongonimwao, wakawauamashujaawotewawanawaSeiri,Mhori; wakasaliawachachetu,naowakawauawengisanawa wanawamashariki,nawawanawaEsau;naElifazi mwanawaEsau,nawanawamasharikiwote wakawakimbiaYusufunanduguzake 10Yusufunanduguzakewakawafuatahadiwalipofika Sukothi,lakiniwakawauawatuthelathinimiongonimwao

hukoSukothi;nawaliobakiwakatoroka,wakakimbiakila mtumjinikwake.

11YusufunanduguzakenawatuhodariwaMisri wakarudikutokakwaokwafurahanauchangamfuwa moyo,kwaniwalikuwawamewashindamaaduizaowote.

12NaSefomwanawaElifazinawatuwakewalikuwa badowatumwahukoMisrikwawanawaYakobo,na maumivuyaoyakaongezeka.

13NawanawaEsaunawanawaSeiriwaliporudikatika nchiyao,wanawaSeiriwalionakwambawote wameangukamikononimwawanawaYakobo,nawatuwa Misri,kwasababuyavitavyawanawaEsau

14WanawaSeiriwakawaambiawanawaEsau,Mmeona nakwahiyomnajuayakwambakambihiiilikuwakwa ajiliyenu,walahapanahatammojashujaaauhodariwa vitaaliyesalia.

15Basisasatokenikatikanchiyetu,tokenikwetumwende nchiyaKanaani,mpakanchiyamakaoyababazenu;kwa niniwatotowenuwarithimatokeoyawatotowetukatika sikuzamwisho?

16LakiniwanawaEsauhawakuwasikilizawanawaSeiri; nawanawaSeiriwakafikiriakupigananao.

17NawanawaEsauwakatumakwasirikwaAngelas, mfalmewaAfrika,ambayeniDinhaba,wakisema, 18Tutumiebaadhiyawatuwako,naowajekwetu,nasi tutapigananawanawaSeiri,Mhori,kwamaana wameazimiakupigananasiilikutufukuzakutokakatika nchihii.

19NdipoAngelas,mfalmewaDinhaba,akafanyahivyo, kwamaanasikuhizoalikuwarafikikwawanawaEsau; nayeAngelasakatumaaskarimiatanomashujaawamiguu kwawanawaEsau,nawapandafarasimianane

20WanawaSeiriwakatumaujumbekwawanawa masharikinakwawanawaMidiani,wakisema,Mmeona waliyotutendeawanawaEsau,ambaokaribusote tumeangamizwakwaajiliyao,katikavitavyaonawanawa Yakobo.

21Basisasanjoonikwetumkatusaidie,nasitutapigananao pamoja,nasitutawafukuzakutokakatikanchihiina kulipizakisasikwaajiliyanduguzetuwaliokufakwaajili yaokatikavitavyaonanduguzaowanawaYakobo

22Nawanawotewamasharikiwakawasikilizawanawa Seiri,naowakawajiakamawatumiananewenyepanga zilizofutwa;nawanawaEsauwakapigananawanawa SeiriwakatihuokatikajangwalaParani

23BasiwanawaSeiriwakawashindawanawaEsau,na wanawaSeiriwakawauawanawaEsausikuhiyokatika vitahivyo,wapatawatumiambiliwawatuwaAngea mfalmewaDinhaba

24SikuyapiliwanawaEsauwakarudikupiganamaraya pilinawanawaSeiri,navitavilikuwavikalijuuyawana waEsaumarayapili,vikawatiawasiwasisanakwasababu yawanawaSeiri

25NawanawaEsauwalipoonayakwambawanawaSeiri niwenyenguvukulikowao,baadhiyawanawaEsau wakageukanakuwasaidiawanawaSeiriaduizao

26LakinibadowaliangukawatuwawanawaEsaukatika vitavyapili,watuhamsininawananewawatuhuko Angelas,mfalmewaDinhaba

27SikuyatatuwanawaEsauwalisikiakwambabaadhiya nduguzaowalikuwawamewaachailikupigananaokatika

vitavyapili;naowanawaEsauwakaombolezawaliposikia jambohili.

28Wakasema,Tuwatendeenininduguzetuwaliotuachaili kuwasaidiawanawaSeiriaduizetu?WanawaEsau wakatumatenakwaAngelas,mfalmewaDinhaba, wakisema,

29Tutumietenawatuwengineilitupiganenaonawanawa Seiri,kwamaanatayariwamekuwawazitomarambili kulikosisi

30KishaAngelasakatumatenakwawanawaEsaukama watumiasitamashujaa,naowakajakuwasaidiawanawa Esau

31Baadayasikukumi,wanawaEsauwakapiganatenana wanawaSeirikatikajangwalaParani,navitavikawa vikalisanajuuyawanawaSeiri,nawanawaEsau wakawashindawanawaSeiriwakatihuo,nawanawaSeiri wakapigwambeleyawanawaEsau;nawanawaEsau wakawauawatuwapataoelfumbili

32NamashujaawotewawanawaSeiriwalikufakatika vitahivi,nawatotowaowadogotundiowaliobakikatika mijiyao

33Wamidianiwotenawanawamasharikiwakakimbia vitani,wakawaachawanawaSeiri,wakakimbia,walipoona yakuwavitavilikuwavikalijuuyao;wanawaEsau wakawafuatiawanawotewamasharikihatawakafikanchi yao

34WanawaEsauwakawauawatuwapataomiambilina hamsinimiongonimwao,nakatikawanawaEsauwatu wapataothelathiniwakaangukakatikavitahivyo,lakini uovuhuuuliwajiakupitianduguzaokuwaachaili kuwasaidiawanawaSeiri,Mhori,nawanawaEsau wakasikiatenakuhusumatendomaovuyanduguzao,nao wakaombolezatenakwaajiliyajambohili

35Ikawabaadayavita,wanawaEsauwakarudinyumbani kwaoSeiri;wanawaEsauwakawauawalewaliosalia katikanchiyawanawaSeiri;wakawauapiawakezaona watotowao,hawakuachahaihatammoja,ilavijana hamsininawasichana,waliowaachahai;walawanawa Esauhawakuwaua;naovijanawakawawatumwawao,na wasichanawakawaoa.

36WanawaEsauwakakaaSeiribadalayawanawaSeiri, naowakairithinchiyaonakuimiliki

37WanawaEsauwakawatwaawanawaSeirimaliyoteya nchi,namakundiyao,nang'ombezao,namalizao,nayote yaliyomilikiwanawanawaSeiri;wanawaEsauwakakaa SeiribadalayawanawaSeirihataleo;nawanawaEsau wakagawanyanchikwawanawatanowaEsau,kwakadiri yajamaazao.

38Ikawasikuzile,wanawaEsauwaliamuakuwatawaza mfalmekatikanchiwaliyomiliki,wakaambiana,Sivyo, maanaatatutawalakatikanchiyetu,nasitutakuwachiniya shaurilake,nayeatapiganavitavyetu,dhidiyaaduizetu, naowakafanyahivyo

39NawanawotewaEsauwaliapa,wakisema,Kwamba hakunahatammojawanduguzaoatakayewatawala,ila mtumgeniambayesiwanduguzao,kwamaanarohoza wanawotewaEsauzilikuwanauchungukilamtudhidiya mwanawe,nduguyake,narafikiyake,kwasababuyauovu walioupatakutokakwanduguzaowalipopigananawana waSeiri.

40KwahiyowanawaEsauwaliapa,wakisema,Tangu sikuhiyohawatachaguamfalmekutokakwanduguzao,ila mmojakutokanchiyaugeninihataleo

41Nakulikuwanamtummojahukokutokakwawatuwa Angelas,mfalmewaDinhaba;jinalakelilikuwaBela, mwanawaBeori,ambayealikuwamtushujaasana, mrembonamtanashati,mwenyehekimakatikahekima yote,namtuwabusaranaushauri;walahapakuwanamtu yeyotekatikawatuwaAngelaskamayeye

42NawanawotewaEsauwakamchukua,wakamtia mafuta,wakamtawazakuwamfalme,wakamsujudia, wakamwambia,Mfalmenaaishi,mfalmenaaishi 43Wakatandazashuka,wakamleteakilamtupeteza dhahabunafedha,petezapeteaubangili,wakamtajirisha sanakwafedhanadhahabu,kwamaweyashohamuna bedola,wakamtengenezeakitichaenzichakifalme, wakamvikatajiyakifalmekichwani,wakamjengeajumba lakifalme,nayeakakaahumo;akawamfalmejuuyawana wotewaEsau.

44WatuwaAngeawakachukuamshaharawaokutokakwa wanawaEsau,wakarudiwakatihuokwabwanawaohuko Dinhaba.

45BelaakawatawalawanawaEsaukwamiakathelathini, nawanawaEsauwakakaakatikanchihiyobadalayawana waSeiri,wakakaasalamabadalayaohataleo.

SURAYA58

1Ikawakatikamwakawathelathininambiliwawanawa IsraelikushukaMisri,yaani,katikamwakawasabinina mojawamaishayakeYusufu,mwakahuoakafaFarao, mfalmewaMisri,naMagroni,mwanawe,akatawala mahalipake

2NaFaraoalimwamuruYusufukablayakifochakekuwa babakwamwanawe,Magron,nakwambaMagronawe chiniyauangaliziwaYusufunachiniyaushauriwake

3NaWamisriwotewakakubalijambohilikwambaYusufu awemfalmewao,kwaniWamisriwotewalimpenda Yusufutanguhapoawali,MagronimwanawaFaraopekee ndiyealiyeketijuuyake,kitichaenzichababayake,naye akawamfalmesikuhizobadalayababayake

4Magronialikuwanaumriwamiakaarobaininammoja alipoanzakutawala,akatawalamiakaarobainihukoMisri, naMisriyoteikamwitaFaraokwajinalababayake,kama ilivyokuwadesturiyaokumfanyiakilamfalme aliyewatawalahukoMisri.

5NaikawaFaraoalipotawalabadalayababayake,aliweka sheriazaMisrinamamboyoteyautawalamikononimwa Yusufu,kamababayakealivyomwamuru

6YusufuakawamfalmejuuyaMisri,kwamaana alisimamiaMisriyote,naMisriyoteilikuwachiniya uangaliziwakenachiniyaushauriwake,kwakuwaMisri yoteilimfuataYusufubaadayakifochaFarao,nao wakampendasanailiawatawale

7Lakinikulikuwanabaadhiyawatumiongonimwao, ambaohawakumpenda,wakisema,Hakunamgeni atakayetutawala;badoserikaliyoteyaMisriilimtawalia Yusufusikuhizo,baadayakifochaFarao,yeyeakiwa mdhibiti,akifanyaapendavyokatikanchiyotebilamtu yeyotekuingiliakati.

8NaMisriyoteilikuwachiniyauangaliziwaYusufu, nayeYusufuakapiganavitanaaduizakewote waliomzunguka,akawatiisha;pianchiyotenaWafilisti wote,hadimipakayaKanaani,Yusufualiwatiisha,nao wotewalikuwachiniyamamlakayake,naowakampa Yusufukodiyakilamwaka

9NaFaraomfalmewaMisrialiketikatikakitichakecha enzibadalayababayake,lakinialikuwachiniyaudhibiti naushauriwaYusufu,kamaalivyokuwahapoawalichini yaudhibitiwababayake

10HakutawalailakatikanchiyaMisripekee,chiniya ushauriwaYusufu,lakiniYusufualitawalanchinzima wakatihuo,kuanziaMisrihadimtomkubwawaFirate.

11Yusufuakafanikiwakatikanjiazakezote,nayeBwana alikuwapamojanaye,nayeBwanaakampaYusufuhekima, naheshima,nautukufu,naupendokwakekatikamioyoya Wamisrinakatikanchiyote;nayeYusufuakatawalajuuya nchiyotekwamiakaarobaini

12NanchizotezaWafilisti,naKanaani,naSidoni,na ng'amboyaYordani,zilimleteaYusufuzawadisikuzake zote;nanchiyoteilikuwamikononimwaYusufu;nao wakamleteakodiyamwakakwamwaka,kama ilivyoagizwa;kwakuwaYusufualikuwaamepiganana aduizakewotewaliomzunguka,nakuwatiisha;nanchi yoteilikuwamkononimwaYusufu;nayeYusufuakaketi salamakatikakitichakechaenzihukoMisri 13Napianduguzakewote,wanawaYakobo,walikaa salamakatikanchi,sikuzotezaYusufu,naowakazaana kuongezekasanakatikanchi,naowakamtumikiaBwana sikuzaozote,kamababayaoYakoboalivyowaamuru 14Ikawamwishowasikunyinginamiakamingi,wanawa Esauwalipokuwawakikaakimyakatikanchiyaopamoja naBelamfalmewao,wanawaEsauwakazaana kuongezekakatikanchi,wakaazimiakwendakupiganana wanawaYakobonaMisriyote,nakumkomboanduguyao Sefo,mwanawaElifazi,nawatuwake,kwamaanasiku hizowalikuwawatumwawaYusufu.

15WanawaEsauwakatumaujumbekwawanawotewa mashariki,naowakafanyaamaninao;nawanawotewa masharikiwakawajiailiwaendenawanawaEsaukwenda Misrivitani

16NaowakawajiapiabaadhiyawatuwaAngelas,mfalme waDinhaba,naowakatumaujumbekwawanawaIshmaeli, naopiawakawajia

17Watuhawawotewakakusanyika,wakajaSeiri kuwasaidiawanawaEsaukatikavitavyao,nakambihii ilikuwakubwasanananzitoyenyewatu,wengikama mchangawabahari,kamawatumiananeelfu,wamiguu nawapandafarasi,namajeshihayayoteyakashukaMisri kupigananawanawaYakobo,naowakapigakambikaribu naRamesesi

18Yusufuakatokananduguzakepamojanawatuhodari waMisri,kamawatumiasita,wakapigananaokatikanchi yaRamesesi;nawanawaYakobowakatihuowakapigana tenanawanawaEsau,katikamwakawahamsiniwawana waYakobokushukaMisri,huoulikuwamwakawa thelathiniwakutawalakwaBelajuuyawanawaEsau hukoSeiri

19BwanaakawatiawatuwotehodariwaEsaunawanawa masharikimkononimwaYusufunanduguzake,nawatu

wawanawaEsaunawanawamasharikiwakashindwa mbeleyaYusufu.

20NawawanawaEsaunawamasharikiwaliouawa, wakaangukambeleyawanawaYakobo,wapatawatumia mbilielfu,naBela,mfalmewao,akaangukapamojanao vitani;nawanawaEsauwalipoonayakuwamfalmewao ameangukavitani,nayeamekufa,mikonoyaoikawadhaifu vitani.

21NaYusufunanduguzakenaMisriyotewalikuwabado wakiwapigawatuwanyumbayaEsau,nawatuwotewa EsauwaliwaogopawanawaYakobonawakakimbia kutokambeleyao

22YusufunanduguzakenaWamisriwotewakawafuatia safariyasikumoja,wakawauawatuwapataomiatatu miongonimwao,wakaendeleakuwapiganjiani;kisha wakageukanakuwaacha.

23YusufunanduguzakewotewakarudiMisri,hakuna hatammojaaliyepotea,lakiniwatukuminawawiliwa Wamisriwalianguka.

24YusufualiporudiMisrialiamuruSefonawatuwake wafungwepia,naowakawafungakwachumanahuzuni yaoikaongezeka.

25NawatuwotewawanawaEsau,nawanawamashariki, wakarudikilamtumjinikwakekwaaibu,maanamashujaa wotewaliokuwapamojanaowalikuwawameangukavitani.

26NawanawaEsauwalipoonayakuwamfalmewao amekufavitani,wakafanyaharaka,wakamtwaamtummoja miongonimwawanawamashariki,jinalakeakiitwa Yobabu,mwanawaZeraki,kutokanchiyaBotsra; wakamfanyaatawalejuuyaobadalayaBela,mfalmewao 27YobabuakaketikatikakitichaenzichaBelakama mfalmebadalayakeYobabuakatawalaEdomujuuya wanawotewaEsaukwamiakakumi,nawanawaEsau hawakuendatenakupigananawanawaYakobotangusiku hiyonakuendelea,kwasababuwanawaEsauwalijua ushujaawawanawaYakobo,naowakawaogopasana

28LakinitangusikuhiyonakuendeleawanawaEsau waliwachukiawanawaYakobo,nachukinauadui vilikuwavikalisanakatiyaosikuzote,hataleo

29Ikawabaadayahayo,mwishowamiakakumi,Yobabu, mwanawaZera,kutokaBosra,akafaWanawaEsau wakamtwaamtu,jinalakeKushamu,kutokanchiya Temani,wakamfanyamfalmejuuyaobadalayaYobabu; nayeKushamuakatawalakatikaEdomujuuyawanawote waEsaukwamiakaishirini

30NaYusufu,mfalmewaMisri,nanduguzake,nawana wotewaIsraeliwalikaasalamaMisrisikuhizo,pamojana wanawotewaYusufunanduguzake,bilakizuiziauajali mbaya,nanchiyaMisriwakatihuoilikuwaimepumzika kutokananavitakatikasikuzaYusufunanduguzake

SURAYA59

1NahayandiyomajinayawanawaIsraeliwaliokaaMisri, waliokujanaYakobo;wanawotewaYakobowalikuja Misri,kilamtunajamaayake

2WatotowaLeawalikuwaReubeni,Simeoni,Lawi,Yuda, IsakarinaZabuloni,nadadayaoDina

3NawanawaRaheliwalikuwaYusufunaBenyamini

4NawanawaZilpa,mjakaziwaLea,walikuwaGadina Asheri

5NawanawaBilha,mjakaziwaRaheli,walikuwaDanina Naftali.

6Nahawandiowazaowaowaliozaliwakatikanchiya Kanaani,kablahawajafikaMisrinaYakobobabayao.

7WanawaReubeniwalikuwaHanoki,Palu,Hesronina Karmi

8NawanawaSimeoniwalikuwaYemueli,Yamini,Ohadi, Yakini,ZokarinaSauli,mwanawamwanamkeMkanaani. 9NawanawaLawiwalikuwaGershoni,naKohathi,na Merari,naYokebedi,umbulao,aliyezaliwakwao waliposhukaMisri

10NawanawaYudawalikuwaEri,naOnani,naShela,na Peresi,naZeraki.

11ErinaOnaniwalikufakatikanchiyaKanaani,nawana waPeresiwalikuwaHezroninaHamuli

12NawanawaIsakariwalikuwaTola,Puva,Yobuna Shomroni

13NawanawaZabuloniwalikuwaSeredi,Eloni,na Yahleeli;nawanawaDaniwalikuwaKushimu.

14NawanawaNaftaliwalikuwaYakzeeli,Guni,Yetseri naShilamu

15NawanawaGadiwalikuwaZifoni,Hagi,Shuni,Ezboni, Eri,ArodinaAreli

16NawanawaAsheriwalikuwaImna,Ishva,Ishvi,Beria nadadayaoSera;nawanawaBeriawalikuwaKeberina Malkieli

17NawanawaBenyaminiwalikuwaBela,Bekeri,Ashbeli, Gera,Naamani,Aki,Roshi,Mupimu,KupimunaOrd.

18NawanawaYusufualiozaliwahukoMisri,walikuwa ManasenaEfraimu

19NanafsizotezilizotokaviunonimwaYakobozilikuwa nafsisabini;hawandiowaliokujanaYakobobabayao Misriilikukaahuko;Yusufunanduguzakewotewakakaa salamaMisri,wakalamemayaMisrisikuzotezamaisha yaYusufu

20YusufuakaishikatikanchiyaMisrimiakatisinina mitatu,nayeYusufuakatawalajuuyaMisriyotemiaka themanini

21SikuzaYusufuzakufakwakezilipokuwakaribu, akatumawatuakawaitanduguzakenawatuwotewa nyumbanimwababayake,wakakusanyikawakaketimbele yake

22Yusufuakawaambianduguzakenawatuwotewa nyumbayababayake,Tazama,mimininakufa,naMungu atawajianinyibilashaka,nakuwapandishakutokanchihii, mpakanchialiyowaapiababazenu,kwambaatawapa.

23Naitakuwa,Munguatakapowajianakuwaletakutoka hapampakanchiyababazenu,ndipoatakapoiletamifupa yangupamojananyikutokahapa

24YusufuakawaapishawanawaIsraelikwaajiliyawazao waobaadayao,akisema,HakikaMunguatawajilianinyi, nanyimtaletamifupayangukutokahapapamojananyi.

25IkawabaadayahayoYusufuakafamwakahuo,mwaka wasabininamojawaWaisraelikushukaMisri

26Yusufualikuwanaumriwamiakamiamojanakumi alipokufakatikanchiyaMisri,nanduguzakewotena watumishiwakewotewakaondoka,wakampakadawa Yusufukamailivyokuwadesturiyao;nanduguzakena Wamisriwotewakamliliasikusabini

27WakamwekaYusufundaniyajenezalililojaamanukato nakilaainayamanukato,wakamzikakandoyamto,yaani

Sihori,nawanawenanduguzakewote,nanyumbayoteya babayake,wakamfanyiamaombolezoyasikusaba. 28IkawabaadayakifochaYusufu,Wamisriwote walianzasikuhizokuwatawalawanawaIsraeli,naFarao, mfalmewaMisri,aliyetawalabadalayababayake, alichukuasheriazotezaMisrinakuongozaserikaliyoteya Misrichiniyaushauriwake,nayeakatawalakwausalama juuyawatuwake.

SURAYA60

1Hatamwakaulipofika,mwakawasabininambilitangu wanawaIsraeliwaliposhukaMisri,baadayakifocha Yusufu,Sefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, akakimbiakutokaMisri,yeyenawatuwake,wakaendazao 2AkajaAfrika,ambayoniDinhaba,kwaAngelasmfalme waAfrika,naAngelasakawapokeakwaheshimakubwa, naakamfanyaZefokuwajemadariwajeshilake

3NayeZephoakapatakibalimachonipaAngelasna machonipawatuwake,nayeZephoakawajemadariwa jeshilaAngelasmfalmewaAfrikakwasikunyingi 4NaZefoalimshawishiAngelasmfalmewaAfrika kukusanyajeshilakelotekwendakupigananaWamisri,na wanawaYakobo,nakulipizakisasikwaajiliyandugu zake.

5LakiniAngelasihakumsikilizaZefokufanyajambohili, kwaniAngelasialijuanguvuzawanawaYakobo,nakile walichofanyakwajeshilakekatikavitavyaonawanawa Esau

6NaZefoalikuwamkuusanasikuhizombeleyaAngelas nambeleyawatuwakewote,nayeakawashawishikila marawapiganenaMisri,lakinihawakukubali

7Naikawakatikasikuhizokulikuwanamtukatikanchi yaKitimukatikamjiwaPuzimna,jinalakeUzu,naye akawamunguasiyenahatianawanawaKitimu,naye akafanahakuwanamwana,bintimmojatuambayejina lakelilikuwaJania.

8Namsichanahuyoalikuwamzurisana,mwenyesura nzurinaakili,hapakuwanamtukamayeyealiyeonekana kwauzurinahekimakatikanchiyote.

9NawatuwaAngeasmfalmewaAfrikawakamwona, wakajawakamsifukwake,nayeAngeasakatumawatukwa wanawaKitimu,nayeakaombaamchukueawemkewake, naowatuwaKitimuwakakubalikumpaawemkewake

10NawajumbewaAngelaswalipotokanchiyaKitimuili waendesafariyao,tazamawajumbewaTurnusmfalmewa BibentuwakafikaKitimu,kwaniTurnusmfalmewa BibentupiaaliwatumawajumbewakekumwombaJania, iliamchukueawemkewake,kwaniwanaumewakewote piawalikuwawamemsifukwake,kwahivyoaliwatuma watumishiwakewotekwake

11WatumishiwaTurnuswakafikaKitimu,wakamwomba YaniaapelekwekwaTurnusmfalmewaoawemke

12NawatuwaKitimuwakawaambia,Hatuwezikumpa, kwasababumfalmewaAfrikaAngelasalitakaamchukue awemkewakekablahujaja,nakwambatumpeyeye,na sasakwahivyohatuwezikufanyajambohili kumnyang'anyaAngelasmsichanahuyoilitumpeTurnus 13KwamaanatunaogopasanaAngelasasije akatushambulianakutuangamiza,nabwanawakoTurnus hatawezakutuokoakutokamkononimwake

14NawajumbewaTurnowaliposikiamanenoyoteya wanawaKitimu,wakamrudiabwanawao,wakamwambia manenoyoteyawanawaKitimu

15NawanawaKitimuwakampelekeaAngelas ukumbusho,wakisema,TazamaTurnusametumaujumbe kwaJaniaamchukueawemkewake,nasitumemjibuhivi; nasitumesikiakwambaamekusanyajeshilakelotekwenda vitanidhidiyako,naanakusudiakupitanjiayaSardunia kupiganananduguyakoLuku,nabaadayahayoatakuja kupigananawe

16NaAngelasakasikiamanenoyawanawaKitimu waliyomtumiakatikakumbukumbu,nahasirayake ikawaka,akainukanakukusanyajeshilakelote,akapita katikavisiwavyabahari,njiayakwendaSardunia,kwa kakayakeLuku,mfalmewaSardunia

17NaNiblos,mwanawaLucus,aliposikiakwamba mjombawakeAngelasanakuja,akatokakwendakumlaki akiwanajeshikubwa,akambusunakumkumbatia,na NiblosakamwambiaAngelas,Utakapomuulizababayangu kuhusuhaliyake,nilininitakwendanawekupiganana Turnus,mwombeanifanyemkuuwajeshilake,naAngelas akafanyahivyo,nayeakajakwakakayakenakakayake akajakumlaki,nayeakamuulizakuhusuhaliyake

18NayeAngelasakamwombakakayakeLucuskuhusu haliyake,nakumfanyamwanaweNibloskuwakapteniwa jeshilake,naLucusakafanyahivyo,naAngelasnakaka yakeLucuswakaondokanakuelekeaTurnuskupigana,na kulikuwanajeshikubwanawatuwazitopamojanao.

19Akaingiakwameli,nazozikafikakatikajimbola Ashtorashi,natazama,Turnusakawajia,kwanialitoka kwendaSardunia,akakusudiakuiharibu,nabaadayeapite kutokahukohadiAngelaskupigananaye

20NaAngelasnaLucusnduguyewakakutananaTurnus katikabondelaCanopia,navitavilikuwavikalinavikali katiyaomahalihapo

21NavitavilikuwavikalidhidiyaLukumfalmewa Sardunia,najeshilakelotelikaanguka,namwanaweNiblo akaangukapiakatikavitahivyo

22NamjombawakeAngeasakawaamuruwatumishiwake naowakamtengenezeaNiblosjenezaladhahabuna wakamwekandaniyake,naAngeasakapiganatenadhidi yaTurnus,naAngeasalikuwananguvukulikoyeye,naye akamuua,naakawapigawatuwakewotekwaupanga,na AngeasakalipizakisasichaNiblosmwanawakakayake nachajeshilakakayakeLucus

23NaTurnusalipokufa,mikonoyawalewalionusurika vitaniilidhoofika,naowakakimbiambeleyaAngelasna Lucusnduguyake.

24NaAngelasnanduguyakeLucuswakawafuatahadi barabarakuu,iliyokatiyaAlphanunaRomah,nao wakawauajeshilotelaTurnuskwaupanga

25NaLukumfalmewaSarduniaakawaamuruwatumishi wakewatengenezejenezalashaba,nakwambawaweke ndaniyakemwiliwamwanaweNiblo,naowakamzika mahalihapo

26Wakajengamnaramrefujuuyakehapojuuyabarabara kuu,naowakauitajinalakekwajinalaNibloshataleo;nao wakamzikaTurnomfalmewaBibentuhapopamojana Niblos

27Natazama,kwenyebarabarakuukatiyaAlphanuna Roma,kaburilaNibloslikoupandemmojanakaburila Turnusupandemwingine,nanjiayalamikatiyaohataleo 28NaNibloalipozikwa,Lucusbabayakealirudinajeshi lakekatikanchiyakeSardunia,naAngeas,nduguyake mfalmewaAfrika,akaendanawatuwakekatikamjiwa Bibentu,ambaonimjiwaTurnus

29NawakaziwaBibentuwakasikiahabarizasifazake naowakamwogopasana,naowakatokakwendakumlaki wakilianakuomba,nawakaziwaBibentuwakamsihi Angelasasiwauewalakuharibumjiwao;nayeakafanya hivyo,kwaniBibentukatikasikuhizoilihesabiwakama mmojawamijiyawanawaKitimu;kwahivyohakuharibu mji

30Lakinitangusikuhiyonakuendelea,majeshiyamfalme waAfrikayalikwendaKitimukutekanyaranakuipora,na kilawalipokwenda,Sefo,jemadariwajeshilaAngea, alikwendanao

31NailikuwabaadayahayakwambaAngelasaligeukana jeshilakenakufikakatikamjiwaPuzimna,naAngelas akamchukuaJaniabintiUzukutokahukokamamkena kumletakatikamjiwakehukoAfrika.

SURAYA61

1IkawawakatihuoFaraomfalmewaMisriakawaamuru watuwakewotewamjengeejumbalakifalmehukoMisri 2NapiaaliwaamuruwanawaYakobokuwasaidia Wamisrikatikaujenzihuo,naWamisriwakajengajumba zurinalakifaharikwaajiliyamakaoyakifalme,naye akaishihumonaakaifufuaserikaliyakenaakatawalakwa usalama

3Zebuluni,mwanawaYakobo,akafamwakahuo,yaani mwakawasabininambilitanguWaisraeliwaliposhuka Misri,nayeZebuluniakafaakiwanaumriwamiakamia mojanakuminaminne,akawekwakwenyejenezana kuwekwamikononimwawatotowake.

4Nakatikamwakawasabininatano,kakayakeSimeoni alikufa,alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirini alipokufa,nayepiaaliwekwakwenyejenezanakuwekwa mikononimwawatotowake

5NaSefomwanawaElifazimwanawaEsau,mkuuwa jeshilaAngelas,mfalmewaDinhaba,alikuwabado akimshawishiAngelaskilasikuajiandaekwavitaili kupigananawanawaYakobohukoMisri,naAngelas hakutakakufanyajambohili,kwasababuwatumishiwake walikuwawamemwambiakuhusunguvuzotezawanawa Yakobo,najinsiwalivyowatendeakatikavitavyaona wanawaEsau

6Sikuhizo,ZefoalikuwaakimshawishiAngelaskupigana nawanawaYakobosikuhizo

7Baadayamuda,AngeleaalisikilizamanenoyaSefo, akakubalikupigananawanawaYakobohukoMisri Angeleaakawakusanyawatuwakewote,watuwengikama mchangauliokopwani,akaazimiakwendaMisrikupigana 8NamiongonimwawatumishiwaAngelaskulikuwana kijanawamiakakuminamitano,jinalakeBalaamu mwanawaBeorinakijanahuyoalikuwanabusarasanana alielewasanaayauchawi

9NdipoAngelasakamwambiaBalaamu,Tupangieuchawi, tafadhali,ilitujueninaniatakayeshindakatikavitahivi ambavyosasatunaendeleanavyo

10Balaamuakaamuruwamleteenta,nayeakaifanyaiwe mfanowamagariyafarasinawapandafarasi wanaowakilishajeshilaAngelasnajeshilaMisri,na akaiwekakatikamajiyaliyotayarishwakwaustadiambayo alikuwanayokwakusudihilo,naakachukuamatawiya mitiyamihadasimkononimwake,naakatumiaujanja wake,nakuyaunganishajuuyamaji,nahapondipo yakaonekanakwakendaniyamajisanamuzinazofananana majeshiyaAngelaszikiangukambeleyasanamu zinazofanananazaWamisrinawanawaYakobo.

11BalaamuakamwambiaAngeliajambohili,naye AngeliaakakatatamaanahakujipangakushukaMisri kupigana,nayeakabakikatikamjiwake.

12NaSefomwanawaElifazialipoonakwambaAngelas amekatatamaayakwendakupigananaWamisri,Sefo alikimbiaAngelaskutokaAfrika,akaendanakufika Kitimu

13NawatuwotewaKitimuwalimpokeakwaheshima kubwa,naowakamwajirikupiganavitavyaosikuzote,na Sefoakawatajirisanasikuhizo,navikosivyamfalmewa Afrikaviliendeleakutawanyikasikuhizo,nawanawa KitimuwalikusanyikanakwendaMlimaCuptiziakwa sababuyavikosivyamfalmewaAngeaswaAfrika, waliokuwawakiwakaribia

14NailikuwasikumojaambapoZefoalipotezandama mchanga,nayeakaendakumtafuta,nayeakasikiaakilia kuzungukamlima

15Zephoakaenda,akaonanatazama,kulikuwanapango kubwachiniyamlima,nakulikuwanajiwekubwapale mlangonimwapango,naZephoakalipasuajiwe,akaingia ndaniyapango,akatazama,natazama,mnyamamkubwa alikuwaakimlang'ombe;kutokakatikatikwendajuu alifanananamwanadamu,nakutokakatikatikwendachini alifanananamnyama,naZephoakamwinukiamnyama huyonakumwuakwapangazake

16NawenyejiwaKitimuwaliposikiahabarihii, wakafurahisana,wakasema,Tumtendejemtuhuyu aliyemwuamnyamahuyualiyewalang'ombewetu?

17Wakakusanyikawoteilikumtakasiasikumojakila mwaka,wakaiitajinalakeSefo,kwajinalake,wakamletea sadakazakinywajimwakabaadayamwakasikuhiyo, wakamleteazawadi

18WakatihuoJania,bintiwaUzu,mkewamfalme Angelas,akaugua,ugonjwawakeukamsumbuaAngelasna maafisawake,nayeAngelasakawaulizawatuwakewenye hekima,“NimfanyieniniJania,nanimponyajekutokanana ugonjwawake?”Watuwakewenyehekimawakamwambia, “Kwasababuhewayanchiyetusikamahewayanchiya Kitimu,namajiyetusikamamajiyao,kwahiyomalkia ameuguakutokananahili”

19Kwanikutokananamabadilikoyahewanamajialiugua, napiakwasababukatikanchiyakealikunywamajitu yaliyotokaPurma,ambayomababuzakewalikuwa wameyaletakwamadaraja.

20NdipoAngelasakawaamuruwatumishiwake,nao wakamleteakatikavyombovyamajiyaPurmayaKitimu, naowakapimamajihayopamojanamajiyoteyanchiya

Afrika,naowakayaonamajihayokuwamepesikulikomaji yaAfrika.

21Angelasalipoonajambohili,akawaamurumaafisawake wotewawakusanyewachongajiwamawekwamaelfuna makumiyamaelfu,naowakachongamaweyasiyohesabika, nawajenziwakajanakujengadarajalenyenguvusana,nao wakasafirishachemchemiyamajikutokanchiyaKitimu hadiAfrika,namajihayoyalikuwakwaajiliyaJania malkianakwaajiliyashughulizakezote,kunywana kuoka,kuoshanakuogakwayo,napiakumwagiliambegu zoteambazochakulakinawezakupatikana,namatunda yoteyaardhi

22MfalmeakaamuruwaletekutokaudongowaKitimu kwamelikubwa,naopiawakaletamaweyakujenga kwayo,nawajenziwakamjengeaYaniamalkiamajumba yakifalme,nayemalkiaakaponaugonjwawake.

23Nakatikamapinduziyamwakahuo,wanajeshiwa AfrikawaliendeleakujakatikanchiyaKitimukupora kamakawaida,naSefomwanawaElifaziakasikiahabari zao,akatoaamrikuwahusu,akapigananao,nao wakakimbiambeleyake,nayeakaikomboanchiyaKitimu kutokakwao.

24NawanawaKitimuwalipoonaushujaawaSefo,na wanawaKitimuwakaazimia,wakamtawazaSefokuwa mfalmejuuyao,nayeakawamfalmejuuyao;naalipokuwa akitawalawakaendakuwashindawanawaTubali,na visiwavyotevilivyozunguka

25MfalmewaoSefoakawaongoza,wakapiganavitana Tubalinavisiwa,wakawatiisha,nawaliporudikutoka vitani,wakamrudishiautawalawake,wakamjengeajumba kubwasanakwaajiliyamakaoyakeyakifalmenakiti chakechaenzi,wakamjengeakitikikubwachaenzi,naye SefoakatawalajuuyanchiyoteyaKitimunajuuyanchi yaItaliakwamiakahamsini.

SURAYA62

1Katikamwakahuo,mwakawasabininatisawa WaisraelikushukaMisri,ReubenimwanawaYakobo akafakatikanchiyaMisri,Reubenialikuwanaumriwa miakamiamojanaishirininamitanoalipokufa,wakamtia ndaniyajeneza,akatolewamikononimwawatotowake

2Nakatikamwakawathemanini,kakayakeDanialikufa; alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirinialipokufa, nayepiaaliwekwakwenyejenezanakuwekwamikononi mwawatotowake.

3MwakahuoHushamumfalmewaEdomuakafa,nabaada yakeHadadimwanawaBedadiakatawalamiakathelathini namitano;nakatikamwakawathemanininammoja IsakarimwanawaYakoboakafa,hukoMisri,naIsakari alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirininamiwili alipokufa,akawekwakwenyejenezahukoMisri,akatolewa mikononimwawanawe

4Nakatikamwakawathemanininambili,Asherinduguye akafa,alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirinina mitatualipokufa;akawekwandaniyajenezahukoMisri, akatiwamikononimwawanawe.

5Nakatikamwakawathemanininatatu,Gadiakafa, alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirininamitano alipokufa,akawekwandaniyajenezahukoMisri, akatolewamikononimwawatotowake

6Ikawakatikamwakawathemanininanne,yaanimwaka wahamsiniwakutawalakwakeHadadi,mwanawaBedadi, mfalmewaEdomu,Hadadiakawakusanyawanawotewa Esau,akaandaajeshilakelote,kamawatumianneelfu, akaelekezanjiayakekuelekeanchiyaMoabu,akaenda kupigananaMoabunakuwalazimishakuwakodi 7NawanawaMoabuwaliposikianenohili,wakaogopa sana,wakatumawatukwawanawaMidianiilikuwasaidia kupigananaHadadi,mwanawaBedadi,mfalmewa Edomu

8HadadialipofikanchiyaMoabu,Moabunawanawa Midianiwakatokakumlaki,wakajipangavitanidhidiyake katikauwanjawaMoabu.

9HadadiakapigananaMoabu,naowakaangukawatu wengiwaliouawawawanawaMoabunawanawaMidiani, wapatakamawatumiambilielfu.

10VitavilikuwavikalisanajuuyaMoabu;nawanawa Moabuwalipoonayakuwavitavilikuwavikalijuuyao, walidhoofishamikonoyao,wakageuzavisogovyao, wakawaachawanawaMidianiwaendeleenavita

11NaowanawaMidianihawakujuaniayaMoabu,lakini walijiimarishavitani,wakapigananaHadadinajeshilake lote,naoWamidianiwotewakashindwambeleyake 12HadadiakawapigaWamidianiwotekwamapigomakali, akawauakwaupanga,walahakumsazahatammoja aliyesaliakatikahaowaliokujakuwasaidiaWamoabu 13NawanawotewaMidianiwalipoangamiavitani,na wanawaMoabuwalipokimbia,Hadadiakawalazimisha Wamoabuwotewakatihuokuwawatumwawake,nao wakawachiniyamkonowake,naowakatoakodiyakila mwakakamailivyoagizwa;Hadadiakageuka,akarudinchi yake

14Nakatikamapinduziyamwakahuo,wakatiwatu wenginewaMidianiwaliokuwakatikanchiwaliposikia kwambanduguzaowotewameangukavitaninaHadadi kwaajiliyaMoabu,kwasababuwanawaMoabu walikuwawamegeukanyumavitaninakuwaachaMidiani wapigane,ndipowakuuwatanowaMidianiwakafanya shauripamojananduguzaowenginewaliobakikatikanchi yao,kupigananaMoabuilikulipizakisasikwasababuya nduguzao

15KishawanawaMidianiwakatumaujumbekwandugu zaowote,wanawamashariki,nanduguzaowote,wana wotewaKetura,wakajakuwasaidiaWamidianikupigana naMoabu

16WanawaMoabuwaliposikiajambohili,wakaogopa sanakwambawanawotewamasharikiwalikuwa wamekusanyikapamojadhidiyaokwavita,naowanawa MoabuwakatumaukumbushokwanchiyaEdomukwa HadadimwanawaBedadi,wakisema, 17Njoonisasautusaidie,nasitutawapigaMidiani;kwa maanawotewamekusanyikapamoja,naowametujiajuu yetu,pamojananduguzaowote,wanawamashariki,ili kupigana,ilikulipizakisasichaWamidianiwalioanguka vitani

18Hadadi,mwanawaBedadi,mfalmewaEdomu,akatoka najeshilakelote,akaendanchiyaMoabuilikupiganana Midiani;Midianinawanawamasharikiwakapiganana MoabukatikanchiyaMoabu;navitavilikuwavikalisana katiyao.

19HadadiakawapigawanawotewaMidianinawanawa masharikikwamakaliyaupanga,naHadadiwakatihuo akawaokoaMoabukutokamkononimwaMidiani;nawale waliosaliawaMidianinawanawamasharikiwakakimbia mbeleyaHadadinajeshilake;nayeHadadiakawafuata hadinchiyao,akawapigakwamauajimakubwasana;na waliouawawakaangukanjiani

20HadadiakawaokoaMoabukutokamkononimwa Midiani,kwakuwawanawotewaMidianiwalikuwa wameangukakwamakaliyaupanga;Hadadiakageuka, akarudinchiyake

21Natangusikuhiyonakuendelea,wanawaMidiani waliwachukiawanawaMoabu,kwasababuwalikuwa wameangukavitanikwaajiliyao,nakulikuwanauadui mkubwanawenyenguvukatiyaosikuzote

22NawotewalioonekanawaMidianikatikanjiayanchi yaMoabuwaliangamiakwaupangawaMoabu,nawote walioonekanawaMoabukatikanjiayanchiyaMidiani waliangamiakwaupangawaMidiani;ndivyoWamidiani walivyowafanyiaMoabunaWamoabuWamidianisiku nyingi

23IkawawakatihuoYuda,mwanawaYakobo,alikufa hukoMisri,katikamwakawathemanininasitawa kushukakwakeMisri,naYudaalikuwanaumriwamiaka miamojanaishirininatisaalipokufa,wakampakadawa, wakamtiandaniyajeneza,nayeakatiwamikononimwa wanawe

24NakatikamwakawathemanininatisaNaftaliakafa, alikuwanaumriwamiakamiamojanathelathininamiwili, nayeakawekwakwenyejenezanakuwekwamikononi mwawatotowake.

25IkawakatikamwakawatisininamojawaWaisraeli kushukaMisri,yaani,katikamwakawathelathiniwa kutawalakwaSefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, juuyawanawaKitimu,wanawaAfrikawaliwajiawana waKitimuilikuwatekanyarakamakawaida,lakini hawakuwajiakwamiakahiikuminamitatu.

26Wakawajiamwakahuo,naSefomwanawaElifazi akawatokeapamojanabaadhiyawatuwake,akawapiga kwanguvu,nawanajeshiwaAfrikawakakimbiambeleya Sefonawaliouawawakaangukambeleyake,naSefona watuwakewakawafuata,wakiendeleanakuwapigahadi walipokaribiaAfrika.

27MfalmewaAfrika,Angelas,aliposikiajamboalilofanya Zepho,likamsumbuasana,nayeAngelasakamwogopa Zephosikuzote.

SURAYA63

1NakatikamwakawatisininatatuLawi,mwanawa Yakobo,alikufaMisri,naLawialikuwanaumriwamiaka miamojanathelathininasabaalipokufa,naowakamweka kwenyejenezanayeakatolewamikononimwawatoto wake

2IkawabaadayakifochaLawi,Wamisriwotewalipoona yakuwawanawaYakobo,nduguzakeYusufu,wamekufa, WamisriwotewakaanzakuwatesawanawaYakobo,na kuyatiauchungumaishayaotangusikuhiyohatasikuya kutokakwaoMisri,wakatwaamikononimwaomashamba yoteyamizabibunamashambaambayoYusufualikuwa amewapa,nanyumbazotenzuriwalimokaawanawa

Israeli,navituvyotevizurivyaMisri,Wamisriwalichukua vyotekutokakwawanawaYakobosikuhizo.

3MkonowaMisriyoteukazidikuwamgumujuuyawana waIsraelisikuzile,naoWamisriwakawatesaWaisraeli, hatawanawaIsraeliwakachokakwaajiliyaWamisri.

4Ikawasikuhizo,katikamwakawamianambilitangu IsraeliwaliposhukaMisri,FaraomfalmewaMisriakafa, naMelolimwanaweakatawalabadalayake;nawatuwote hodariwaMisrinakizazikilechotekilichomjuaYusufuna nduguzakewakafasikuhizo

5Kishakizazikinginekikainukabadalayao,ambacho hakikuwajuawanawaYakobo,walamemayote waliyowatendea,nanguvuzaozotehukoMisri.

6KwahiyoMisriyoteilianzatangusikuhiyokuwatia uchunguwanawaYakobo,nakuwatesakwakilaainaya kazingumu,kwasababuhawakuwajuababazao waliowaokoasikuzanjaa

7NahilipialilitokakwaBwana,kwaajiliyawanawa Israeli,ililiwafaidiekatikasikuzaozamwisho,iliwana waIsraeliwotewapatekumjuaBwana,Munguwao

8NailikujuaisharanamaajabumakubwaambayoBwana angefanyakatikaMisrikwaajiliyawatuwakeIsraeli,ili wanawaIsraeliwamcheBwana,Munguwababazao,na kuenendakatikanjiazakezote,waonawazaowaobaada yaosikuzote.

9Melolialikuwanaumriwamiakaishirinialipoanza kutawala,akatawalamiakatisininaminne,naMisriyote ikamwitaFaraokwajinalababayake,kamailivyokuwa desturiyaokumfanyiakilamfalmealiyewatawalahuko Misri

10WakatihuomajeshiyoteyamfalmewaAngeaswa AfrikayalitokakutawanyikakatikanchiyaKitimukama kawaidakwaajiliyanyara

11Sefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau,aliposikia habarizao,akatokakwendakuwalakipamojanajeshilake, akapigananaohukonjiani

12NaZephoakawapigawanajeshiwamfalmewaAfrika kwamakaliyaupanga,nahakuachahatammojawao aliyesalia,walahatammojahakurudikwabwanawake hukoAfrika.

13NayeAngelasakasikiahabarizajambohilo,ambalo SefomwanawaElifazialikuwaamewatendeawanajeshi wakewote,kwambaalikuwaamewaangamiza,naye Angelasakakusanyawanajeshiwakewote,watuwotewa nchiyaAfrika,watuwengikamamchangawapwani

14NdipoAngelasakatumaujumbekwaLukunduguye, akisema,Njookwangunawatuwakowote,unisaidie kuwapigaSefonawanawotewaKitimuwaliowaangamiza watuwangu,nayeLukuakajanajeshilakelote,jeshi kubwasana,kumsaidiaAngelasnduguyekupigananaSefo nawanawaKitimu

15SefonawanawaKitimuwaliposikiajambohili, wakaogopasana,hofukuuikawapatamioyonimwao

16SefonayeakatumabaruakwendanchiyaEdomukwa HadadimwanawaBedadi,mfalmewaEdomu,nakwa wanawotewaEsau,akisema,

17NimesikiakwambamfalmewaAfrikaAngeasanakuja kwetunakakayakekupigananasi,nasitunamuogopasana, kwanijeshilakenikubwasana,hasaanapokujadhidiyetu nakakayakenajeshilakevivyohivyo.

18Basisasa,njoonipamojanami,mkanisaidie,nasi tutapiganadhidiyaAngelasnaLukunduguye,nanyi mtatuokoamikononimwao;lakini,kamasivyo,jueniya kwambasotetutakufa.

19WanawaEsauwakatumabaruakwawanawaKitimu nakwaSefomfalmewao,wakisema,Hatuwezikupigana naAngeleanawatuwake;kwamaanaaganolaamani limekuwakatiyetukwamiakamingi,tangusikuzaBela mfalmewakwanza,natangusikuzaYusufumwanawa YakobomfalmewaMisri,ambayetulipigananaye ng'amboyaYordani,alipomzikababayake

20Sefoaliposikiamanenoyanduguzake,wanawaEsau alijizuiakuyasema,nayeSefoakamwogopasanaAngelas.

21AngelasnaLukunduguyewalipangajeshilaolote, kamawatumiananeelfu,dhidiyawanawaKitimu

22NawanawotewaKitimuwakamwambiaSefo, UtuombeekwaMunguwababazako,labdaatatuokoana mkonowaAngelasnajeshilake;maanatumesikiaya kwambayeyeniMungumkuu,nayakwambahuwaokoa wotewamtumainio

23Zefoaliposikiamanenoyao,ZefoakamtafutaBwana, akasema, 240BwanaMunguwaIbrahimunaIsakababazangu,leo najuayakuwaweweuMunguwakweli,namiunguyote yamataifaniubatilinahainamaana.

25KumbukaaganolakonaIbrahimubabayetuleo, ambalobabazetuwalitusimulia,ukanitendeekwawema leokwaajiliyaIbrahimunaIsakababazetu,uniokoemimi nawanawaKitimumkononimwamfalmewaAfrika anayekujakupigananasi

26BwanaakaisikilizasautiyaSefo,akamjalikwaajiliya IbrahimunaIsaka,nayeBwanaakawaokoaSefonawana waKitimukutokamkononimwaAngelasnawatuwake

27NaZephoakapigananaAngeasmfalmewaAfrikana watuwakewotesikuhiyo,naBwanaakawatiawatuwote waAngeasmikononimwawanawaKitimu

28VitavilikuwavikalidhidiyaAngelea,naZefo akawapigawatuwotewaAngeleanaLukunduguyekwa upanga,naowakaangukakutokakwaohadijioniyasiku hiyowatuwapataomianneelfu.

29NaAngelasalipoonakwambawatuwakewote wameangamia,alitumabaruakwawakaziwotewaAfrika wajekwake,kumsaidiavitani,naakaandikakatikabarua hiyo,akisema,WotewatakaopatikanaAfrikanawaje kwangu,kuanziaumriwamiakakuminazaidi;nawote wajekwangu,natazama,asipokuja,atakufa,nayotealiyo nayo,pamojananyumbayakeyote,mfalmeatachukua

30NawakaziwotewenginewaAfrikawakaogopamaneno yaAngelas,nawanaumenawavulanawapataolakitatu, kuanziamiakakuminazaidi,wakatokamjini,wakafika Angelas

31Mwishonimwasikukumi,Angelasalianzatenavita dhidiyaSefonawanawaKitimu,navitavilikuwa vikubwasananavikalikatiyao

32NakutokakwajeshilaAngelasnaLucus,Zefoalituma wengiwawaliojeruhiwamkononimwake,kamawatuelfu mbili,naSosiftari,jemadariwajeshilaAngelas, akaangukakatikavitahivyo

33NaSosiphtaralipoanguka,wanajeshiwaAfrika waligeukanyumakukimbia,naowakakimbia,naAngelas naLucusnduguyakewalikuwapamojanao

34SefonawanawaKitimuwakawafuatia,wakawapiga kwanguvunjiani,kamawatumiambili;wakamfuata Azdrubali,mwanawaAngea,aliyekimbianababayake, wakawapigawatuishirinikatikanjia;nayeAzdrubali akawakimbiawanawaKitimu,walahawakumwua.

35NaAngelasnaLucusnduguyakewakakimbiapamoja nawatuwaowengine,naowakatorokanakufikaAfrika kwahofunamshangao,naAngelasaliogopasikuzote kwambaSefomwanawaElifaziangeendavitaninaye

SURAYA64

1WakatihuoBalaamumwanawaBeorialikuwapamoja naAngeleavitani,nayealipoonakwambaSefo amemshindaAngelea,akakimbiakutokahuko,akafika Kitimu.

2NaSefonawanawaKitimuwalimpokeakwaheshima kubwa,kwaniSefoalijuahekimayaBalaamu,naSefo alimpaBalaamuzawadinyinginayeakabakinaye.

3Sefoaliporudikutokavitani,aliwaamuruwanawotewa Kitimuwaliokwendavitaniwahesabiwe,natazama, hakunahatammojaaliyekosekana.

4NaZefoakafurahikwajambohili,naakaufufuaufalme wake,naakawafanyiakaramuraiawakewote

5LakiniSefohakumkumbukaBwanawalahakufikiria kwambaBwanaalikuwaamemsaidiavitani,nakwamba alikuwaamemwokoayeyenawatuwakekutokamkononi mwamfalmewaAfrika,lakinibadoalitembeakatikanjia zawanawaKitimunawanawaovuwaEsau,ilikutumikia miungumingineambayonduguzakewanawaEsau walikuwawamemfundisha;kwahivyoinasemekana,Kwa waovuhutokauovu

6NaSefoakawatawalawanawotewaKitimukwa usalama,lakinihakumjuaBwanaaliyemwokoayeyena watuwakewotekutokamkononimwamfalmewaAfrika; nawanajeshiwaAfrikahawakujatenaKitimukupora kamakawaida,kwaniwalijuanguvuyaSefoambaye alikuwaamewapigawotekwamakaliyaupanga,kwa hivyoAngelasalimwogopaSefomwanawaElifazi,na wanawaKitimusikuzote.

7WakatihuoZephoaliporudikutokavitani,naZepho alipoonajinsialivyowashindawatuwotewaAfrikana kuwapigavitanikwamakaliyaupanga,ndipoZepho akashauriananawanawaKitimu,waendeMisrikupigana nawanawaYakobonaFaraomfalmewaMisri

8KwamaanaSefoalisikiakwambamashujaawaMisri wamekufanakwambaYusufunanduguzakewanawa Yakobowamekufa,nakwambawatotowaowotewanawa IsraeliwamebakiMisri

9SefoakafikiriakwendakupigananaonaMisriyote,ili kulipizakisasikwaajiliyanduguzake,wanawaEsau, ambaoYusufu,nanduguzake,naWamisriwotewalikuwa wamewapigakatikanchiyaKanaani,walipokwenda kumzikaYakobohukoHebroni

10KishaSefoakatumawajumbekwaHadadimwanawa Bedadi,mfalmewaEdomu,nakwanduguzakewotewana waEsau,akisema, 11Je,hukusemakwambahungepigananamfalmewa Afrikakwasababuyeyenimshirikiwaaganolako? Tazama,nilipigananayenakumpigayeyenawatuwake wote

12KwahiyosasanimeazimiakupigananaMisrinawana waYakobowaliokohuko,naminitalipizakisasidhidiyao kwaajiliyayaleambayoYosefu,nduguzakenamababu zakewalitutendeakatikanchiyaKanaaniwalipopanda kwendakumzikababayaohukoHebroni.

13Basi,kamamnatakakunisaidiakupigananaonaMisri, basitutawalipizakisasinduguzetu

14WanawaEsauwakasikilizamanenoyaSefo;nawana waEsauwakakusanyika,watuwengisana,wakaenda kumsaidiaSefonawanawaKitimuvitani

15Sefoakatumaujumbekwawanawotewamasharikina kwawanawotewaIshmaelikwamanenokamahayo,nao wakakusanyikanakumsaidiaSefonawanawaKitimu katikavitadhidiyaMisri

16Nawafalmehawawote,mfalmewaEdomu,nawana wamashariki,nawanawotewaIshmaeli,naSefo,mfalme waKitimu,wakatoka,wakapangamajeshiyaoyotehuko Hebroni

17Nakambiilikuwanzitosana,ikieneaumbaliwasafari yasikutatu,watuwengikamamchangawapwaniambao hauwezikuhesabiwa

18Wafalmehaowotenamajeshiyaowalishuka, wakapigananaMisriyote,wakapigakambipamojakatika bondelaPathrosi

19Wamisriwotewakasikiahabarizao,naowakakusanyika pamoja,watuwotewanchiyaMisri,namijiyoteyaMisri, wapatawatumiatatuelfu

20NaowatuwaMisriwakatumawajumbekwawanawa IsraeliwaliokuwakosikuhizokatikanchiyaGosheni,ili wajekwao,iliwaendekupigananawafalmehao

21NaowanaumewaIsraeliwakakusanyika,walikuwa kamawatumianahamsini,naowakaendavitani kuwasaidiaWamisri

22NaowatuwaIsraelinawaMisriwakatoka,wapatawatu miatatuelfunawatumianahamsini,wakawaendea wafalmehaovitani,wakajiwekanjeyanchiyaGosheni, mkabalanaPathrosi.

23WamisrihawakuaminiIsraelikwendapamojanao katikakambizaovitani;maanaWamisriwotewalisema, LabdawanawaIsraeliwatatutiamikononimwawanawa EsaunaIshmaeli,kwakuwaninduguzao

24WamisriwotewakawaambiawanawaIsraeli,Kaeni hapapamoja,nasitutakwendakupigananawanawaEsau naIshmaeli;naikiwawafalmehawawatashindajuuyetu, basinjoonijuuyaokabisa,mtusaidieWanawaIsraeli wakafanyahivyo.

25NaSefomwanawaElifazimwanawaEsaumfalmewa Kitimu,naHadadimwanawaBedadimfalmewaEdomu, nakambizaozote,nawanawotewamashariki,nawana waIshmaeli,watuwengikamamchanga,wakapanga pamojakatikabondelaPathrosi,mbeleyaTakpanches

26NaBalaamumwanawaBeori,Mshami,alikuwahuko kambinimwaSefo;maanaalikujapamojanawanawa Kitimuvitani;nayeBalaamualikuwamtumwenye heshimakubwamachonipaSefonawatuwake

27SefoakamwambiaBalaamu,Tujaribukwaubashiriili tujueninaniatakayeshindavitani,sisiauWamisri.

28Balaamuakainukanakujaribuufundiwauaguzi,naye alikuwastadikatikaujuziwake,lakinialichanganyikiwana kazihiyoikaharibiwamkononimwake.

29Akajaributenalakinihaikufanikiwa,naBalaamu akakatatamaanaakaiachawalahakuikamilisha,kwanihii ilitokakwaBwana,ilikumfanyaSefonawatuwake waangukemikononimwawanawaIsraeli,ambao walikuwawamemtumainiBwana,Munguwababazao, katikavitavyao

30SefonaHadadiwakapangamajeshiyao,naWamisri wotewakaendapekeyaokupigananao,kamawatumia tatuelfu,walahakunahatammojawaIsraelialiyekuwa pamojanao

31Wamisriwotewalipigananawafalmehawambeleya PathrosinaTakpanches;navitavilikuwavikalidhidiya Wamisri.

32WafalmehaowalikuwananguvukulikoWamisrikatika vitahivyo,nawatuwaMisriwapataomiamojana themaniniwakaangukasikuhiyo,nawatuwapatao thelathiniwamajeshiyawafalme,nawatuwotewaMisri wakakimbiambeleyawafalme;basiwanawaEsauna IshmaeliwakawafuataWamisri,wakiendeleakuwapiga hadimahalipalipokuwanakambiyawanawaIsraeli

33WamisriwotewakawaliliawanawaIsraeli,wakisema, Tufanyieniharaka,mtusaidie,nakutuokoanamkonowa Esau,naIshmaeli,nawanawaKitimu

34NawalewatumiamojanahamsiniwawanawaIsraeli wakakimbiakutokakwenyevituovyaohadikwenyekambi zawafalmehawa,naowanawaIsraeliwakamliliaBwana Munguwaoawaokoe

35BwanaakawasikilizaIsraeli,nayeBwanaakawatia wafalmewotemikononimwao,naowanawaIsraeli wakapigananawafalmehao;naowanawaIsraeli wakawapigawatuwawafalmewapataoelfunne.

36Bwanaakaletahofukuukatikakambiyawafalme,hata hofuyawanawaIsraeliikawaangukia

37Namajeshiyoteyawafalmeyakakimbiakutokambele yawanawaIsraeli,naowanawaIsraeliwakawafuata wakiendeleakuwapigahadimipakanimwanchiyaKushi 38WanawaIsraeliwakawauawatuelfumbilinjiani,wala hakunahatammojawawanawaIsraelialiyeanguka

39NaWamisriwalipoonayakuwawanawaIsraeli wamepigananawafalmekwawatuwachache,nayakuwa vitavilikuwavikalisanajuuyao,

40Wamisriwotewakaogopasanamaishayaokwasababu yavitavikali,naoWamisriwotewakakimbia,kilamtu akijifichambeleyajeshilililopangwa,wakajifichanjiani, wakawaachaWaisraeliwapigevita

41NawanawaIsraeliwakawapigawatuwamfalmekwa pigokubwa,naowakarudikutokakwaobaadaya kuwafukuzahadimpakanimwanchiyaKushi.

42IsraeliwotewakajuajamboambaloWamisriwalikuwa wamewatendea,kwambawalikuwawamewakimbiavitani, nakuwaachawapiganepekeyao

43BasiwanawaIsraelinaowakafanyakwaujanja,na wanawaIsraeliwaliporudikutokavitani,wakawakuta baadhiyaWamisrinjiani,wakawapigahuko

44Nawalipokuwawakiwaua,waliwaambiamanenohaya: 45Kwaninimmetuacha,tukiwawatuwachache,ili tupiganenawafalmehawawaliokuwanawatuwengiwa kutupiga,ilimpatekujiokoanafsizenu?

46Nakuhusubaadhiyawatuwaliokutananaonjiani,wana waIsraeliwakasemezanawaokwawao,wakisema,Pigeni, pigeni;kwamaanayeyeniMwishmaeli,auMwedomi,au

wawanawaKitimu;naowakasimamajuuyake, wakamwua;naowakajuayakuwaniMmisri.

47WanawaIsraeliwakafanyamambohayakwahiladhidi yaWamisri,kwasababuwalikuwawamewaachavitanina kuwakimbia.

48WanawaIsraeliwakawauawatuwaMisrinjianikama watumiambili

49NawatuwotewaMisriwalipoonauovuambaowana waIsraeliwalikuwawamewatendea,Wamisriwote wakaogopasanawanawaIsraeli,kwamaanawalikuwa wameonanguvuzaokuu,nayakwambahakunahata mmojawaoaliyeanguka

50BasiwanawaIsraeliwotewakarudikwafurahanjiani kwendaGosheni;nanchiiliyobakiyaMisriikarudikila mtumahalipake

SURAYA65

1Ikawabaadayamambohayo,washauriwotewaFarao, mfalmewaMisri,nawazeewotewaMisri,wakakusanyika, wakamwendeamfalme,wakainamakifudifudi,wakaketi mbeleyake.

2NawashaurinawazeewaMisriwakamwambiamfalme, wakisema,

3Tazama,watuwawanawaIsraeliniwenginawana nguvukulikosisi,nawewajuamabayayotewaliyotutendea njianituliporudikutokavitani

4Napiaumeonanguvuzaokuu,kwaninguvuhiiniyao kutokakwababazao,kwaniwatuwachachetuwalisimama dhidiyawatuwengikamamchanga,wakawapigakwa makaliyaupanga,nahakunahatammojawaoaliyeanguka, hatakamawangekuwawengiwangewaangamizakabisa

5Basisasatupeniushauriwajinsiyakuwatendea,hata tuwaangamizepolepolekutokamiongonimwetu,wasije wakawawengimnokwetukatikanchi

6KwamaanakamawanawaIsraeliwakiongezekakatika nchi,watakuwakikwazokwetu,naikiwavitayoyote itatokea,waokwanguvuzaonyingiwatajiunganaadui yetudhidiyetu,nakupigananasi,nakutuangamizakutoka katikanchinakuondokahumo.

7MfalmeakawajibuwazeewaMisri,akawaambia,Hili ndiloshauriwalilolipangajuuyaIsraeli,ambalo hatutaliacha;

8Tazama,katikanchihiyokunamijiyaPithomuna Ramesesi,isiyonangomekwaajiliyavita;inatupasasisi nawewekuijenganakuiimarisha.

9Basisasaenendanaweukawatendeekwahila, ukatangazesautikatikaMisrinaGoshenikwaamriya mfalme,ukisema, 10EnyiwatuwotewaMisri,Gosheni,Pathrosi,nawenyeji wakewote!MfalmeametuamurutujengePithomuna Ramesesi,nakuwaimarishakwaajiliyavita;ninanikati yenukatikaMisriyote,wanawaIsraeli,nawenyejiwote wamiji,anayetakakujengapamojanasi,atapewakilamtu mshaharawakekilasikukwaamriyamfalme;basinendeni kwanzamkafanyekwaujanja,mkajikusanyemjePithomu naRamesesimjenge.

11Nanyimtakapojenga,fanyenitangazolaainahii litangazwekoteMisrikilasikukwaamriyamfalme

12NabaadhiyawanawaIsraeliwatakapokujakujenga pamojanawe,utawalipaujirawaokilasikukwasiku chache

13Nabaadayawaokujengapamojananyikwaajiliya ujirawaowakilasiku,jivutenimbalinaokilasikummoja baadayamwinginekwasiri,nakishamtasimamanakuwa wasimamiziwaowakazinamaafisa,nabaadaye mtawaachawajengebilamshahara,nawakikataa,basi washurutishenikwanguvuzenuzotekujenga

14Namkifanyahiviitakuwavyemakwetukuimarisha nchiyetudhidiyawanawaIsraeli,kwanikwasababuya uchovuwaujenzinakazi,wanawaIsraeliwatapungua, kwasababumtawanyimawakezaosikubaadayasiku.

15WazeewotewaMisriwakasikiashaurilamfalme,na shaurihilolikawajemamachonipao,namachonipa watumishiwaFarao,namachonipaWamisriwote; wakafanyakamanenolamfalme

16Watumishiwotewakaondokakwamfalme,wakatoa tangazokatikaMisriyote,katikaTakpanshe,nakatika Gosheni,nakatikamijiyoteiliyozungukaMisri,wakisema, 17MmeonawalichotufanyiawanawaEsaunaIshmaeli, waliokujakupigananasinakutakakutuangamiza.

18Basimfalmealituamurutuimarishenchi,tuijengemiji yaPithomunaRamesesi,nakuiimarishakwavita,ikiwa watatujiatena.

19YeyotekatiyenukutokaMisriyotenakutokakwawana waIsraeliatakayekujakujengapamojanasi,mfalme atampamshaharawakewakilasiku,kamaalivyotuamuru.

20NaMisrinawanawaIsraeliwotewaliposikiayote waliyoyasemawatumishiwaFarao,wakatokaWamisri,na wanawaIsraelikutokaMisri,ilikujengapamojana watumishiwaFarao,PithomunaRamesesi;lakinihakuna hatammojawawanawaLawialiyekujapamojanandugu zaokujenga.

21NawatumishiwotewaFaraonawakuuwakewalikuja hapoawalikwahilakujengapamojanaIsraeliwotekama wafanyakaziwakuajiriwakilasiku,naowakawapaIsraeli ujirawaowakilasikuhapomwanzo

22WatumishiwaFaraowakajengapamojanaIsraeliwote, wakafanyakazihiyopamojanaIsraelikwamwezimmoja.

23Ikawamwishowamwezi,watumishiwotewaFarao wakaanzakuondokakwasirikutokakwawanawaIsraeli kilasiku.

24Israeliwakaendeleanakaziwakatihuo,lakini wakapokeaujirawaowakilasiku,kwasababubaadhiya WamisriwalikuwabadowakifanyakazipamojanaIsraeli wakatihuo;kwahiyoWamisriwakawapaIsraeliujirawao sikuhizo,iliwao,Wamisri,wafanyakaziwenzao,nao wapateujirawakaziyao

25Namwishowamwakammojanamieziminne,Wamisri wotewakawawameondokakwawanawaIsraeli;hata wanawaIsraeliwakaachwapekeyaowakifanyakazi.

26BaadayaWamisrikuondokakutokakwaWaisraeli, walirudinakuwawakandamizajinamaafisajuuyao,na baadhiyaowakawawasimamiziwaWaisraeli,ilikupokea kutokakwaoyotewaliyowapakwaajiliyaujirawao

27WamisriwaliwafanyiawanawaIsraelivivyohivyosiku baadayasiku,ilikuwatesakatikakazizao

28NawanawotewaIsraeliwalikuwapekeyaowakifanya kazi,naWamisriwakaachakuwapawanawaIsraeli malipoyoyotetanguwakatihuonakuendelea

29NabaadhiyawatuwaIsraeliwalipokataakufanyakazi kwasababuhawakupewamshahara,ndipowatozaushuru nawatumishiwaFaraowakawatesa,wakawapigakwa mapigomazito,wakawarudishakwanguvu,wafanyekazi pamojananduguzao;ndivyoWamisriwote walivyowafanyiawanawaIsraelisikuzote

30NawanawaIsraeliwotewakawaogopasanaWamisri kwajambohili,naowanawaIsraeliwotewakarudina kufanyakazipekeyaobilamalipo

31WanawaIsraeliwakajengaPithomunaRamesesi,na wanawaIsraeliwotewakafanyakazihiyo,wengine wakitengenezamatofali,nawenginewakijenga,nawana waIsraeliwakajenganakuimarishanchiyoteyaMisrina kutazake,nawanawaIsraeliwakafanyakazikwamiaka mingi,hadiwakatiulipofikaambapoBwana aliwakumbukanakuwatoaMisri.

32LakiniwanawaLawihawakufanyakazihiyopamojana nduguzaowaIsraeli,tangumwanzohadisikuwalipotoka Misri.

33KwamaanawanawaLawiwotewalijuayakuwa WamisriwalikuwawamewaambiawanawaIsraelimaneno hayoyotekwahila,kwahiyowanawaLawiwakajizuia wasikaribiekazipamojananduguzao

34Wamisrihawakuelekezamawazoyaokuwalazimisha wanawaLawikufanyakazibaadaye,kwakuwahawakuwa pamojananduguzaohapomwanzo,kwahiyoWamisri waliwaachapekeyao

35NamikonoyaWamisriikaelekezwakwaukalizaidi dhidiyawanawaIsraelikatikakazihiyo;Wamisri wakawalazimishawanawaIsraelikufanyakazikwaukali

36WamisriwakawatiauchungumaishayawanawaIsraeli kwakazingumu,yachokaanamatofali,napiakatikakila ainayakazimashambani

37WanawaIsraeliwakamwitaMelolimfalmewaMisri, “Merori,mfalmewaMisri,”kwasababukatikasikuzake Wamisriwalikuwawamewatiauchungumaishayaokwa kazizakilaaina.

38NakaziyoteambayoWamisriwaliwatumikishawana waIsraeli,waliwalazimishakwaukali,ilikuwatesawana waIsraeli;lakinikadiriwalivyozidikuwatesa,ndivyo walivyozidikuongezekanakuongezeka;naoWamisri wakasikitikakwasababuyawanawaIsraeli

SURAYA66

1WakatihuoHadadi,mwanawaBedadi,mfalmewa Edomu,akafa,naSamla,kutokaMesreka,kutokanchiya wanawamashariki,akamilikibadalayake.

2KatikamwakawakuminatatuwakutawalakwakeFarao mfalmewaMisri,ambaoulikuwamwakawamiamojana ishirininatanowaWaisraelikushukaMisri,Samla alitawalajuuyaEdomukwamiakakuminaminane.

3Naalipotawala,aliyatoamajeshiyakeiliwaende kupigananaSefomwanawaElifazinawanawaKitimu, kwasababuwalikuwawamepiganavitanamfalmewa AngeawaAfrika,naowakaangamizajeshilakelote 4Lakinihakumchumbia,kwamaanawanawaEsau walimzuia,wakisema,HuyualikuwanduguyaoBasi SamlaakasikilizasautiyawanawaEsau,akarudinajeshi lakelotekatikanchiyaEdomu,walahakupigananaSefo mwanawaElifazi

5FaraomfalmewaMisriakasikiahabarihii,ikisema, Samla,mfalmewaEdomu,amekusudiakupigananawana waKitimu,nabaadayeatakujakupigananaMisri

6NaWamisriwaliposikianenohili,wakaongezakazijuu yawanawaIsraeli,wasijeWaisraeliwakawatendakama walivyowatendakatikavitavyaonawanawaEsausikuza Hadadi

7WamisriwakawaambiawanawaIsraeli,Harakisha, fanyenikaziyenu,mkamalizekaziyenu,mkaiimarishe nchi,wasijewanawaEsau,nduguzenu,wakajakupigana nasi;maanakwaajiliyenuwatatujia

8NawanawaIsraeliwakafanyakazizawanaumewa Misrisikubaadayasiku;Wamisriwakawatesawanawa Israeliilikuwapunguzakatikanchi

9LakinikadiriWamisriwalivyozidishakazijuuyawana waIsraeli,ndivyowanawaIsraeliwalivyoongezekana kuongezeka;naMisriyoteikajaawanawaIsraeli

10Ikawakatikamwakawamiamojanaishirininatano tanguIsraeliwaliposhukaMisri,Wamisriwotewalionaya kwambashaurilaohalikufanikiwadhidiyaIsraeli,bali waliongezekanakuongezeka;nchiyaMisrinanchiya GoshenizikajaawanawaIsraeli.

11Basi,wazeewotewaMisrinawatuwakewenyehekima wakajambeleyamfalme,wakamsujudianakuketimbele yake.

12WazeewotewaMisrinawenyehekimawake wakamwambiamfalme,Mfalmenaaishimilele; ulitushaurikuhusushauridhidiyawanawaIsraeli,nasi tukawatendeakamaalivyosemamfalme

13Lakinikulingananaongezekolawafanyakazindivyo wanavyoongezekanakukuakatikanchi,natazamanchi nzimaimejaawao

14Basisasa,bwanawetunamfalme,machoyaMisriyote yakojuuyako,uwapeshaurikwahekimayako,iliwapate kuwashindaIsraeli,nakuwaangamiza,aukuwapunguza katikanchi;mfalmeakawajibu,akasema,Toenishauri katikajambohili,ilitujuelakuwatenda.

15Naafisammoja,mmojawawashauriwamfalme,jina lakeAyubu,kutokaMesopotamia,katikanchiyaUsi, akamjibumfalme,akisema,

16Mfalmeakipenda,naasikieshaurilamtumishiwake; mfalmeakamwambia,Nena

17Ayubuakasemambeleyamfalme,nawakuu,nawazee wotewaMisri,akisema,

18Tazama,shaurilamfalmealilotoahapoawalikuhusu kaziyawanawaIsraelinijemasana,walamsiwaondoe wafanyaokazimilele

19Lakinishaurihilindilomtakalotoailikuwapunguza, kamamfalmeakionavemakuwatesa

20Tazama,tumeogopavitakwamudamrefu,nasitulisema, Israeliwatakapokuwanawingikatikanchi,watatufukuza kutokakatikanchihiyoikiwavitavitatokea.

21Mfalmeakipenda,amriyakifalmenaitoke,na iandikwekatikasheriazaMisri,ambayohaitabatilika,ya kwambakilamtotowakiumeatakayezaliwakwawanawa Israeli,damuyakeitamwagwachini

22Nakwakufanyahivi,wakatiwanawotewakiumewa Israeliwatakapokuwawamekufa,uovuwavitavyao utakoma;mfalmenaafanyehivyo,naawaitewakunga wotewaKiebrania,naawaamuruwafanyejambohili;

jambohilolikawajemamachonipamfalmenawakuu, nayemfalmeakafanyakamaalivyosemaAyubu.

23MfalmeakatumawatuwaitwewakungawaKiebrania, mmojawaoakiitwaShefra,nawapiliakiitwaPua.

24Wazalishajiwakamwendeamfalme,wakasimamambele yake

25Mfalmeakawaambia,Mnapowazalishawanawakewa Kiebrania,nakuwaonakwenyevitivyaovyauzazi,ikiwa nimwanamume,basimtamwua;lakiniikiwanibinti,basi ataishi

26Lakinimsipofanyajambohili,basinitawateketezaninyi nanyumbazenuzotekwamoto

27LakiniwakungahaowalimchaMungu,wala hawakumsikilizamfalmewaMisriwalamanenoyake;na wanawakewaKiebraniawalipomzaamkunga,mwanaau binti,ndipomkungaalipomfanyiamtotoyote yaliyohitajika,nakumwachaaishi;ndivyowakunga walivyofanyasikuzote

28Mfalmealipoambiwajambohili,akatumawatukuwaita wakunga,akawauliza,“Kwaninimmefanyajambohilina kuwaokoawatotohawa?”

29Wazalishajiwakajibu,wakasemambeleyamfalme, wakisema, 30MfalmeasidhanikwambawanawakewaKiebraniani kamawanawakewaKimisri;maanawanawaIsraeliwote niwazima,nakablamkungahajawafikia,hujifungua;na sisiwajakaziwako,kwasikunyingihapanamwanamkewa Kiebraniaaliyetuzalia;maanawanawakewotewa Kiebranianiwakungawaowenyewe,kwasababuni wazima

31Faraoakasikiamanenoyao,akawaaminikatikajambo hilo;nawakungawakaondokakwamfalme;Mungu akawatendeamema;nahaowatuwakaongezekana kuongezekasana.

SURAYA67

1PalikuwanamtukatikanchiyaMisri,wauzaowaLawi, jinalakeakiitwaAmramu,mwanawaKehathi,mwanawa Lawi,mwanawaIsraeli.

2Mtuhuyoakaendaakaoamke,Yokebedi,bintiwaLawi, dadayababayake,nayealikuwanaumriwamiakamia mojanaishirininasita,nayeakamwendea.

3Yulemwanamkeakapatamimba,akazaabinti,akamwita jinalakeMiriamu;kwasababusikuzileWamisriwalikuwa wamewatiauchunguwanawaIsraeli.

4Akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajinalake Haruni,maanakatikasikuzamimbayake,Faraoalianza kumwagadamuyawanawakiumewaIsraeli

5SikuhizoakafaSefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, mfalmewaKitimu,naJaneaakatawalabadalayake

6NamudaambaoSefoalitawalajuuyawanawaKitimu ulikuwamiakahamsini,nayeakafa,akazikwakatikamji waNabnakatikanchiyaKitimu

7NaJanea,mmojawawatuhodariwawanawaKitimu, akatawalabaadayake,nayeakatawalamiakahamsini

8IkawabaadayakifochamfalmewaKitimu,Balaamu mwanawaBeoriakakimbiakutokanchiyaKitimu, akaendaMisrikwaFaraomfalmewaMisri

9Faraoakampokeakwaheshimakubwa,kwasababu alikuwaamesikiakuhusuhekimayake,akampazawadi, akamfanyamshauri,nakumfanyaawemkuu

10BalaamuakaishiMisri,kwaheshimapamojanawakuu wotewamfalme,nawakuuwakamtukuza,kwasababu wotewalitamanikujifunzahekimayake

11NakatikamwakawamianathelathiniwaIsraeli kushukaMisri,Faraoaliotandoto,akiwaameketikatika kitichakechaenzichaufalme,akainuamachoyake, akamwonamzeeamesimamambeleyake,nakulikuwana mizanimikononimwamzee,mizanikamaileinayotumiwa nawafanyabiashara

12Yulemzeeakachukuamizaninakuitundikambeleya Farao

13YulemzeeakawachukuawazeewotewaMisri,na wakuuwakewote,nawatuwakewakuu,akawafunga pamoja,akawawekakatikamizanimoja

14Kishaakamchukuamwana-mbuziwamaziwanakumtia kwenyemizaniyapili,namwana-mbuziakawanamawazo mengijuuyayote

15Faraoakastaajabukwamaonohayayakutisha,kwanini mtotohuyoalifikiriasanayote,Faraoakaamkanakumbe ilikuwandoto

16Faraoakaamkaasubuhinamapema,akawaita watumishiwakewote,akawasimuliandotohiyo;nao wakaogopasana

17Mfalmeakawaambiawenyehekimawakewote, Naombamnifasiriendotoniliyoiota,nipatekuijua.

18BalaamumwanawaBeoriakamjibumfalme, akamwambia,Hililinamaanishakitukingineilaniuovu mkuuutakaotokeajuuyaMisrisikuzamwisho.

19KwamaanamwanaatazaliwakwaIsraeli atakayeiangamizaMisriyotenawakaziwake,nakuwatoa wanawaIsraelikutokaMisrikwamkonowenyenguvu.

20Basisasa,Eemfalme,fanyashaurijuuyajambohili,ili upatekuhaributumainilawanawaIsraelinamatumaini yao,kablamabayahayahayajatokeajuuyaMisri.

21MfalmeakamwambiaBalaamu,Nasituwafanyienini Israeli?Hakikakwanamnafulanitulifanyashaurihapo awalidhidiyao,walahatukuwezakuwashinda.

22Basisasatoaushaurijuuyao,ilituwezekuwashinda

23Balaamuakamjibumfalme,akasema,Tumawatu uwaitewashauriwakowawili,nasitutaonashaurilao kuhusujambohili,nabaadayemtumishiwakoatasema

24Mfalmeakatumawatunakuwaitawashauriwake wawili,Reueli,Mmidiani,naAyubu,Mwuzi;naowakaja, wakaketimbeleyamfalme

25Mfalmeakawaambia,Tazama,mmesikiandoto niliyoiota,natafsiriyake;basisasashauri,mjue,mkaone itakayowapatawanawaIsraeli,ilituwezekuwashinda, kablauovuwaohaujatujia

26Reueli,Mmidiani,akamjibumfalme,akasema,Mfalme naaishi,mfalmenaaishimilele

27Mfalmeakionavema,naaachekuwatumikiaWaebrania, walaasinyooshemkonowakedhidiyao

28KwamaanahawandiowaleambaoBwanaaliwachagua zamanizakale,naakawapaurithiwakekutokamiongoni mwamataifayoteyadunianawafalmewadunia;nani nanialiyenyoshamkonowakejuuyaobilakuadhibiwa, ambaoMunguwaohakulipizakisasikwao?

29HakikaunajuakwambaIbrahimualiposhukaMisri, Farao,mfalmewazamaniwaMisri,alimwonaSaramkewe, akamchukuaawemkewake,kwasababuIbrahimualisema, Huyunidadayangu;maanaaliogopawatuwaMisriwasije wakamwuakwaajiliyamkewe.

30NamfalmewaMisrialipomchukuaSara,Mungu akampigayeyenanyumbayakekwamapigomazito,hata akamrudishiaIbrahimumkeweSara,ndipoalipopona.

31NaAbimeleki,Mgeradi,mfalmewaWafilisti,Mungu alimwadhibukwasababuyaSara,mkewaIbrahimu,kwa kufungakilatumbolauzazikuanzialamwanamumehadi lamnyama

32MunguwaoalipomjiaAbimelekikatikandotoyausiku, akamtiahofu,iliamrudishieIbrahimuSaraambaye alikuwaamemchukua,nabaadayewatuwotewaGerari waliadhibiwakwaajiliyaSara.Ibrahimuakamwomba Munguwakekwaajiliyao,nayeakakubalikusihiwa kwake,nayeakawaponya

33Abimelekiakaogopauovuhuuwoteuliompatayeyena watuwake,akamrudiaIbrahimumkeweSara,akampa zawadinyingipamojanazake

34AlimfanyiaIsakavivyohivyoalipomfukuzakutoka Gerari,naMunguakamtendeamamboyaajabu;hatavijito vyotevyaGerarivikakauka,namitiyakemizimahaikutoa mazao.

35HadiAbimelekiwaGerari,naAhuzathimmojawa rafikiyake,naPikoli,jemadariwajeshilake, walipomwendea,wakainamanakuinamambeleyakehadi chini

36Wakamwombaawaombee,nayeakawaombeakwa Bwana;nayeBwanaakakubalikusihiwakwake, akawaponya

37Yakobopia,mtumnyofu,aliokolewakwasababuya uadilifuwakekutokamkononimwaEsaunduguyake,na kutokamkononimwaLabani,Mshami,nduguyamama yake,aliyemtafutauhaiwake;vivyohivyokutokamkononi mwawafalmewotewaKanaaniwaliokusanyikadhidiyake nawanaweilikuwaangamiza,nayeBwanaakawaokoa kutokamikononimwao,hatawakawageukanakuwapiga; kwanininanialiyewahikunyooshamkonowakedhidiyao bilakuadhibiwa?

38HakikaFaraowakwanza,babayakebabayako, alimkwezaYusufumwanawaYakobojuuyawakuuwote wanchiyaMisri,alipoonahekimayake,kwanikwa hekimayakealiwaokoawenyejiwotewanchikutokanana njaa.

39BaadayahapoalimwamuruYakobonawatotowake washukeMisri,ilikwanjiayawemawao,nchiyaMisrina nchiyaGosheniziwezekukombolewakutokanananjaa

40Basisasa,ikiwaukionavemamachonipako,acha kuwaangamizawanawaIsraeli;lakiniikiwasimapenzi yakowakaeMisri,watokehapa,waendenchiyaKanaani, nchiambayobabazaowalikaa

41FaraoaliposikiamanenoyaYethro,alikasirikasana naye,akaondokambeleyamfalmekwaaibu,akaenda Midiani,nchiyake,akachukuafimboyaYusufupamoja naye.

42MfalmeakamwambiaAyubu,Mwuzi,Unasemanini weweAyubu?NaunashauriganikuhusuWaebrania?

43Ayubuakamwambiamfalme,Tazama,wenyejiwotewa nchiwakomkononimwako;mfalmenaafanyeapendavyo

44MfalmeakamwambiaBalaamu,Unasemanini,Balaamu? Semanenolakoilitupatekulisikia.

45Balaamuakamwambiamfalme,Katikayote aliyoyashaurimfalmejuuyaWaebraniawataokolewa, walamfalmehatawezakuwashindakwashaurilolote.

46Kwaniukifikiriakuwaangamizakwamotounaowaka, huwezikuwashinda,kwanihakikaMunguwaoalimwokoa IbrahimubabayaokutokaUruwaWakaldayo;na ukifikiriakuwaangamizakwaupanga,hakikaIsakababa yaoaliokolewakutokahumo,nakondoomumeakawekwa badalayake

47Nakamakwakazingumunangumuunafikiri kuwapunguza,hutafanikiwahatakatikahili,kwanibaba yaoYakoboalimtumikiaLabanikwakilaainayakazi ngumu,naakafanikiwa

48Basisasa,EeMfalme,sikiamanenoyangu,maanahili ndiloshaurilinalotolewadhidiyao,ambalokwalo utawashinda,walahupaswikuliepa

49Ikiwaitapendezamfalmenaaamuruwatotowaowote watakaozaliwakuanzialeonakuendelea,watupwemajini, kwanikwahiliunawezakufutajinalao,kwanihakunahata mmojawao,walababazao,aliyejaribiwakwanjiahii.

50MfalmeakasikiamanenoyaBalaamu,najambohilo likampendezamfalmenawakuu,nayemfalmeakafanya kamaalivyosemaBalaamu.

51Mfalmeakaamurutangazolitokeenasheriaitolewe katikanchiyoteyaMisri,ikisema,Kilamtotowakiume atakayezaliwanaWaebraniatanguleonakuendelea atatupwamajini

52Faraoakawaitawatumishiwakewote,akisema, NendenisasamkachunguzekatikanchiyoteyaGosheni, walikowanawaIsraeli,mkahakikishekilamwanawa kiumeatakayezaliwanaWaebraniaatatupwamtoni,nakila bintimtawaachahai.

53NawanawaIsraeliwaliposikianenohiloaliloamuru Farao,kwambawatupewatotowaowakiumemtoni, baadhiyawatuwakajitenganawakezaonawengine wakawafuata

54Natangusikuhiyonakuendelea,wakatiwakujifungua ulipowadiakwawanawakewaIsraeliwaliokuwa wamebakinawaumezao,walikwendashambaniilikuzaa huko,naowakazaashambani,wakawaachawatotowao shambaninakurudinyumbani.

55NaBwanaambayealikuwaamewaapiamababuzao kuwazidisha,alimtumammojawamalaikawake wahudumuwaliombingunikumwoshakilamtotokwamaji, kumpakamafutanakumsogezanakuwekamikononi mwakemawemawililainiambayomojailinyonyamaziwa nanyingineasali,naakasababishanywelezakekukuahadi magotini,ambazozingewezakujifunika;kumfarijina kushikamananaye,kupitiahurumayakekwaajiliyake

56NaMungualipowahurumianakutakakuwazidishajuu yausowanchi,aliamuruardhiyakeiwapokeeili wahifadhiwehumohadiwakatiwakukuakwao,baadaya hapoardhiikafunguakinywachakenakuwatapikanao wakachipukakutokamjinikamamimeayaardhi,na majaniyamsituni,naowakarudikilammojakwafamilia yakenanyumbayababayake,naowakabakipamojanao 57NawatotowawanawaIsraeliwalikuwajuuyanchi kamamimeayashambani,kwaneemayaMungukwao.

58Wamisriwotewalipoonajambohili,wakatoka,kilamtu kwendashambanikwake,najoziyakeyang'ombena jembelake,wakalimakamamtuanavyolimaardhiwakati wakupandambegu.

59Nawalipolimahawakuwezakuwadhuruwatoto wachangawawanawaIsraeli;basiwatuwakaongezekana kuongezekasana

60Faraoakawaamurumaafisawakekilasikuwaende GoshenikuwatafutawatotowachangawawanawaIsraeli 61Naowalipomtafutanakumpata,wakamchukuakutoka kifuanimwamamayakekwanguvu,wakamtupamtoni, lakinimtotowakikewakamwachanamamayake;ndivyo WamisriwalivyowafanyiaWaisraelisikuzote.

SURAYA68

1NawakatihuorohoyaMunguilikuwajuuyaMiriamu, bintiwaAmramu,dadayakeHaruni,nayeakatokana kutabirikuhusunyumbahiyo,akisema,Tazama,mwana atazaliwakwetukutokakwababayangunamamayangu wakatihuu,nayeatawaokoaIsraelikutokamikononimwa Misri.

2Amramualiposikiamanenoyabintiyake,akaenda akamchukuamkeweakamrudishanyumbani,baadaya kumfukuzawakatiFaraoalipoamurukilamtotowakiume wanyumbayaYakoboatupwemajini

3KwahiyoAmramuakamchukuaYokebedimkewe, miakamitatubaadayakumfukuza,nayeakaingiakwake, nayeakapatamimba

4Namwishowamiezisabatangumimbayakeakazaa mwana,nanyumbayoteikajaamwangamkubwakama mwangawajuanamweziwakatiwakung'aakwao

5Yulemwanamkealipomwonamtotohuyokwamba alikuwamzurinawakupendezamachonipake,akamficha kwamiezimitatukatikachumbachandani

6SikuhizoWamisriwalikulanjamayakuwaangamiza Waebraniawotewaliokuwahuko.

7NaowanawakewaMisriwakaendaGosheni,mahali ambapowanawaIsraeliwalikuwa,wakawabebawatoto waowadogomabeganimwao,nawatotowaowachanga ambaohawakuwezakusemabado

8Nakatikasikuhizo,wanawakewawanawaIsraeli walipojifungua,kilamwanamkealikuwaamemficha mwanawembeleyaWamisri,iliWamisriwasijuekuhusu kujifunguakwao,walawasiwezekuwaangamizakutoka katikanchi.

9WanawakewaMisriwakafikaGosheni,nawatotowao wasiowezakusemawalikuwawamebebamabeganimwao, namwanamkeMmisrialipoingianyumbanikwa mwanamkeMwebrania,mtotowakemchangaakaanza kulia

10Ikawamtotoaliyekuwachumbanialipolia,akajibu,basi wanawakewaKimisriwakaendanakuwaambiawatu nyumbanikwaFarao

11Faraoakawatumamaafisawakewawachukuewatotona kuwaua;ndivyoWamisriwalivyowafanyiawanawakewa Kiebraniasikuzote.

12Ikawawakatihuo,yapatamiezimitatutanguYokebedi alipomfichamwanawe,jambohilolikajulikananyumbani mwaFarao.

13Yulemwanamkeakaharakishakumchukuamwanawe kablayamaafisakufika,nayeakamchukuliasandukula manyasi,akalipakalaminalami,akamtiamtotondaniyake, akaliwekakwenyemajanikandoyaukingowamto.

14NadadayakeMiriamuakasimamambaliiliajue yatakayompata,nayatakayompatakwamanenoyake 15WakatihuoMungualitumajotokalikatikanchiya Misri,ambaloliliunguzamiiliyawanadamukamajua katikamzungukowake,nalolikawatesasanaWamisri 16Wamisriwotewakashukakuogamtoni,kwasababuya lilejotokalilililowaunguzamiiliyao

17NaBathia,bintiFarao,akaendakuogamtoni,kwa sababuyajotokali,nawajakaziwakewakatembeakando yamto,nawanawakewotewaMisripia

18Bathiaakainuamachoyakekuelekeamtoni,akaona sandukujuuyamaji,akamtumamjakaziwakekulileta.

19Akakifungua,akamwonamtoto,natazama,mtoto mchangaanalia,akamhurumia,akasema,Huyunimmoja wawatotowaKiebrania.

20NawanawakewotewaMisriwaliotembeakandoya mtowalitamanikumnyonyesha,lakiniyeyehakutaka kunyonya;kwamaananenohilililitokakwaBwana,ili amrudishekwenyematitiyamamayake

21Wakatihuo,dadayakeMiriamualikuwamiongonimwa wanawakewaKimisrikandoyamto.Akaonajambohili, akamwambiabintiFarao,“Je,niendenikamleteemleziwa wanawakewaKiebrania,iliakunyonyesheemtoto?”

22BintiFaraoakamwambia,“Nenda.”Yulemsichana akaendakumwitamamayakemtoto

23BintiFaraoakamwambiaYokebedi,Mchukuemtoto huyuuninyonyeshee,naminitakulipamshaharawako, vipandeviwilivyafedhakilasiku;yulemwanamke akamchukuamtoto,akamnyonyesha

24Ikawamwishowamiakamiwili,mtotoalipokua, akamletakwabintiFarao,nayeakawakamamwanawe; akamwitajinalakeMusa,maanaalisema,Kwasababu nalimtoamajini.

25NaAmramubabayakeakamwitajinalakeKebari, maanaalisema,Kwaajiliyakealijihusishanamkewe ambayealikuwaamemkataa.

26NaYokebedimamayakeakamwitajinalakeYekuthieli, kwasababu,alisema,NimemtumainiakwaMwenyezi, nayeMunguakamrudishakwangu.

27NaMiriamudadayakeakamwitaYeredi,kwamaana alishukanyumayakehadimtoniiliajuemwishowake utakuwaje.

28NaHaruninduguyeakamwitajinalakeAbiZanuki, akisema,Babayangualimwachamamayanguakarudi kwakekwaajiliyake

29Kehathi,babayakeAmramu,akamwitajinalake Abigdori,kwasababuyakeMungualirekebishauvunjifu wanyumbayaYakobo,hatawasiwezetenakuwatupa watotowaowakiumemajini

30NamleziwaoakamwitaAbiSoko,akisema,Alijificha hemanimwakekwamiezimitatu,kwaajiliyawanawa Hamu

31IsraeliyotewakamwitajinalakeShemaya,mwanawa Nethaneli,maanawalisema,KatikasikuzakeMungu amesikiakiliochao,akawaokoanawatesiwao

32MusaalikuwanyumbanimwaFarao,naalikuwakama mtotowakiumewaBathia,bintiFarao,nayeMusaalikulia miongonimwawatotowamfalme

SURAYA69

1MfalmewaEdomuakafasikuhizo,katikamwakawa kuminananewakutawalakwake,akazikwakatikahekalu lakealilojijengeakamamakaoyakeyakifalmekatikanchi yaEdomu

2WanawaEsauwakatumawatukwendaPethori,iliyo kandoyamto,wakamletakutokahukokijanamwenye machomazuri,naumbozuri,jinalakeakiitwaSauli; wakamfanyaawemfalmewaobadalayaSamla

3SauliakawatawalawanawotewaEsaukatikanchiya Edomukwamiakaarobaini.

4FaraomfalmewaMisrialipoonayakwambashauri alilokuwaamewapaBalaamukuhusuwanawaIsraeli halikufanikiwa,balibadowalikuwanauzaomwingi, wameongezekanakuongezekakatikanchiyoteyaMisri, 5SikuhizoFaraoakaamurukwambatangazolitokee katikanchiyoteyaMisrikwawanawaIsraeli,kusema, Mtuawayeyoteasipunguzekaziyakeyakilasiku

6Namtuyeyoteatakayeonekanakuwahanauwezokatika kaziyakeyakilasiku,iwenikwachokaaaukwamatofali, basimwanawemdogoatawekwamahalipake

7NakaziyaMisriikawazidinguvuwanawaIsraelisiku hizo,natazama,kamatofalimojalilikuwanaupungufuwa kaziyakilasikuyamtuyeyote,Wamisriwalimchukua mwanawemdogokwanguvukutokakwamamayake, wakamwekandaniyajengomahalipatofaliambalobaba yakealikuwaameachalisipatikane

8NaowatuwaMisriwaliwafanyiawanawaIsraeliwote vivyohivyosikubaadayasiku,sikuzotekwamudamrefu.

9LakinikabilalaLawihalikufanyakazinaWaisraeli nduguzaowakatihuo,tangumwanzo,kwaniwanawa LawiwalijuahilazaWamisriwalizowafanyiaWaisraeli hapoawali

SURAYA70

1NakatikamwakawatatutangukuzaliwakwaMusa, Faraoalikuwaameketikwenyekaramu,wakatiAlparanithi, malkia,alikuwaameketiupandewakewakuumenaBathia upandewakewakushoto,namvulanaMusaalikuwa amelalakifuanimwake,naBalaamumwanawaBeori pamojanawanawewawili,nawakuuwotewaufalme walikuwawameketimezanimbeleyamfalme.

2Kishakijanahuyoakaunyoshamkonowakejuuya kichwachamfalme,akaichukuatajikutokakichwanimwa mfalmenakuiwekakichwanimwake

3Namfalmenawakuuwalipoonakaziambayomvulana huyoalikuwaamefanya,mfalmenawakuuwaliogopa,na mtummojakwajiraniyakeakashangaa

4Mfalmeakawaambiawakuuwaliokuwambeleyake mezani,Mnanenanininamnasemanini,enyiwakuu, katikajambohili,nahukumudhidiyamvulanahuyo itakuwaninikwasababuyatendohili?

5BalaamumwanawaBeori,mchawi,akajibumbeleya mfalmenawakuu,akasema,Eebwanawangu,mfalme,

kumbukandotouliyoiotasikunyingitanguhapo,naile aliyokufasiriamtumishiwako.

6Basi,huyunimtotowawatotowaKiebrania,ambaye rohoyaMunguimondaniyake,walabwanawangu mfalmeasifikiriekwambakijanahuyuamefanyajambo hilibilakujua

7KwamaanayeyenimvulanaMwebrania,nahekimana ufahamuvikonaye,ingawabadonimtoto,nakwahekima ametendahivi,akajichaguliaufalmewaMisri

8KwamaanahiindiyodesturiyaWaebraniawote kuwadanganyawafalmenawakuuwao,kufanyamambo hayayotekwaujanja,ilikuwafanyawafalmewaduniana watuwaowatetemeke.

9HakikaunajuakwambaAbrahamubabayaoalitendahivi, aliyewadanganyajeshilaNimrodi,mfalmewaBabeli,na Abimeleki,mfalmewaGerari,nakwambaalijimilikisha nchiyawanawaHethinafalmezotezaKanaani

10NakwambaalishukaMisrinakusemakuhusuSara mkewe,yeyenidadayangu,ilikuwadanganyaMisrina mfalmewake

11Isakamwanawenayeakafanyavivyohivyo alipokwendaGerarinakukaahuko,nanguvuzakezikawa kubwakulikojeshilaAbimelekimfalmewaWafilisti

12PiaalifikiriakuufanyaufalmewaWafilistiushindwe, kwakusemakwambaRebekamkewealikuwadadayake.

13Yakobopiaalimtendeanduguyakekwahila,akachukua hakiyakeyamzaliwawakwanzanabarakayake

14KishaakaendaPadan-aramunyumbanikwaLabani, kakawamamayake,akachukuabintiyakekwahila, ng'ombewake,nayotealiyokuwanayo,akakimbiana kurudinchiyaKanaanikwababayake.

15WanawewalimuuzanduguyaoYusufu,ambaye alishukakwendaMisrinakuwamtumwa,naakafungwa gerezanikwamiakakuminamiwili.

16HadiFaraowakwanzaalipootandoto,akamtoa gerezani,akamtukuzajuuyawakuuwotewaMisrikwa sababuyakumfafanuliandotozake.

17Mungualipoletanjaakatikanchiyote,alitumawatu waendenakuwaletababayakenanduguzakewote,na nyumbayoteyababayake,akawalishabilamalipowala zawadi,akawanunuaWamisrikuwawatumwa

18Basisasabwanawangumfalme,tazama,mtotohuyu ameinukabadalayaohukoMisri,ilikutendakadiriya matendoyaonakumchezeakilamfalme,mkuuna mwamuzi

19Mfalmeakipenda,natumwagedamuyakeardhinisasa, asijeakakuanakukuondoleautawala,natumainilaMisri likaangamiabaadayayeyekutawala.

20Balaamuakamwambiamfalme,Natuwaitepiawaamuzi wotewaMisrinawenyehekimawake,tujuekamahukumu yakifoinampatakijanahuyukamaulivyosema,kisha tutamuua.

21Faraoakatumawatunakuwaitawenyehekimawotewa Misri,naowakajambeleyamfalmeMalaikawaBwana akajakatiyao,nayeakawakamammojawawenyehekima waMisri

22Mfalmeakawaambiawenyehekima,Hakikammesikia alichofanyakijanahuyuMwebraniaaliyenyumbani,naye Balaamuamehukumukatikajambohilo

23Sasahukumunininyipianamwonekilekinachostahili mvulanakwakitendoalichofanya

24Malaika,aliyeonekanakamammojawawenyehekima waFarao,akajibu,akasema,mbeleyawenyehekimawote waMisri,nambeleyamfalmenawakuu, 25Kamaikimpendezamfalme,mfalmenaatumewatu waletembeleyakejiwelashohamunakaalamoto,na waviwekembeleyamtoto;nakamamtotoatanyoosha mkonowakenakuchukuajiwelashohamu,ndipotutajua yakwambakijanahuyoamefanyayotealiyoyafanyakwa hekima,nasilazimatumwue

26Lakiniakinyooshamkonowakejuuyakaalamoto, ndipotutajuayakwambahakufanyajambohilikwakujua, nayeataishi

27Jambohilolikawajemamachonipamfalmenawakuu, mfalmeakafanyakamaalivyosemamalaikawaBwana

28Mfalmeakaamurujiwelashohamunamakaayamawe yaletwenakuwekwambeleyaMusa.

29Wakamwekamvulanambeleyao,namvulana akajitahidikunyooshamkonowakekwenyejiwela shohamu,lakinimalaikawaBwanaakaushikamkonowake nakuuwekajuuyakaa,nakaalikazimamkononimwake, nayeakaliinuanakulitiakinywanimwake,naakaunguza sehemuyamidomoyakenasehemuyaulimiwake,naye akawamzitomdomoninaulimini

30Namfalmenawakuuwalipoonahili,walijuakwamba Musahakufanyakwahekimakatikakuivuatajikutoka kichwanimwamfalme

31Kwahiyomfalmenawakuuwalijizuiakumwuamtoto, hivyoMusaalibakinyumbanikwaFarao,akikua,na Bwanaalikuwapamojanaye

32Nawakatimvulanahuyoalipokuwakatikanyumbaya mfalme,alikuwaamevaanguozazambaraunaalikua miongonimwawatotowamfalme

33Musaalipokuakatikanyumbayamfalme,Bathia,binti Farao,alimwonakamamwana,nanyumbayoteyaFarao ilimheshimu,nawatuwotewaMisriwalimwogopa

34AkatokakilasikuakafikanchiyaGosheni,walikokuwa nduguzakewanawaIsraeli;Musaakawaonakilasikukwa shidanauchunguwamoyo

35Musaakawauliza,akasema,Kwaninikazihii inafanywakwenukilasiku?

36Wakamwambiayoteyaliyowapata,namaagizoyote ambayoFaraoalikuwaamewapakablayakuzaliwakwake

37WakamwambiamashauriyoteambayoBalaamumwana waBeorialikuwaameyapangadhidiyao,napiamashauri aliyoyapangadhidiyakeiliamuuealipoivuatajiyamfalme kichwanimwake.

38Musaaliposikiamanenohaya,hasirayakeikawaka dhidiyaBalaamu,akatakakumuua,nayealikuwa akimviziakilasiku

39BalaamualimwogopaMusa,nayepamojanawanawe wawiliwakaondokaMisri,naowakakimbianakujiokoa nafsizao,wakaelekeanchiyaKushikwaKikianus,mfalme waKushi

40Musaalipokuwanyumbanimwamfalme,akitokana kuingia,BwanaakampakibalimachonipaFarao,na machonipawatumishiwakewote,namachonipawatu wotewaMisri;naowakampendaMusasana.

41Sikuilipofika,MusaakaendaGoshenikuwaonandugu zake,akawaonawanawaIsraelikatikamizigoyaona utumwawaomgumu,nayeMusaakahuzunikakwaajili yao

42MusaakarudiMisri,akafikanyumbanikwaFarao, akaingiambeleyamfalme;Musaakainamambeleya mfalme

43MusaakamwambiaFarao,Nakuombabwanawangu, nimekujakukuombaombidogo,usinigeuzieusowangu mtupuFaraoakamwambia,Nena

44MusaakamwambiaFarao,Watumwawakowanawa IsraeliwaliokoGosheninawapewesikumojawapumzike huko

45MfalmeakamjibuMusa,akasema,Tazama,nimeinua usowakokatikajambohiliilinikupeombilako

46FaraoakaamurutangazolitangazwekatikaMisriyote naGosheni,akisema,

47Nanyi,wanawotewaIsraeli,mfalmeasemahivi, mtafanyakazizenukwasikusita,lakinisikuyasaba mtapumzika,walamsifanyekaziyoyote;ndivyo mtakavyofanyasikuzote,kamamfalmenaMusamwana waBathiawalivyowaamuru

48Musaakafurahikwaajiliyajambohiloambalomfalme alikuwaamempa,naowanawaIsraeliwotewakafanya kamaMusaalivyowaagiza

49KwamaanajambohilililitokakwaBwanakwawana waIsraeli,kwamaanaBwanaalikuwaameanza kuwakumbukawanawaIsraeliilikuwaokoakwaajiliya babazao.

50BwanaalikuwapamojanaMusa,nasifazakezikaenea koteMisri

51MusaakawamkuumachonipaWamisriwote,na machonipawanawaIsraeliwote,akiwatakiamemawatu wakeIsraeli,nakumwambiamfalmemanenoyaamani

SURAYA71

1Musaalipokuwanaumriwamiakakuminaminane, alitamanikuwaonababayakenamamayake,akaenda kwaoGosheni,naMusaalipokaribiaGosheni,akafika mahaliambapowanawaIsraeliwalikuwawakifanyakazi, naakaangaliamizigoyao,akamwonaMmisriakimpiga mmojawanduguzakewaKiebrania

2NamtualiyepigwaalipomwonaMusa,alimkimbilia kuombamsaada,kwamaanaMusaalikuwamtumwenye heshimakubwakatikanyumbayaFarao,akamwambia, Bwanawangu,nisikilize;Mmisrihuyualikujanyumbani kwanguusiku,akanifunga,akajakwamkewangumbele yangu,nasasaanatakakuniua

3Musaaliposikianenohiliovu,hasirayakeikawakajuu yaMmisri,akageukahukunahuko,naalipoonayakuwa hapanamtuhapo,akampigaMmisrihuyo,akamficha mchangani,akamwokoaMwebraniamkononimwayule aliyempiga

4BasiyuleMwebraniaakaendanyumbanikwake,naMusa akarudinyumbanikwake,akatoka,akarudinyumbanikwa mfalme

5Yulemtualiporudinyumbani,alifikiriakumkataamkewe, kwamaanahaikuwasawakwanyumbayaYakobo,mtu yeyotekumkaribiamkewebaadayamwanamkehuyo kuchafuliwa.

6Yulemwanamkeakaendaakawaambianduguzake,nao nduguzakemwanamkewakatafutakumuua,naye akakimbilianyumbanikwakenakutoroka.

7SikuyapiliMusaakatokakwendakwanduguzake, akaona,natazama,watuwawiliwalikuwawakigombana; akamwambiayulemwovu,Kwaniniunampigajiraniyako?

8Akamjibu,akamwambia,Ninanialiyekuwekakuwa mkuunamwamuzijuuyetu?Je,unafikirikuniuakama ulivyomuuayuleMmisri?Musaakaogopa,akasema, Hakikajambohilolimejulikana?

9Faraoaliposikiahabarihii,akaamuruMusaauawe,kwa hiyoMunguakamtumamalaikawake,nayeakamtokea Faraokatikamfanowamkuuwawalinzi

10MalaikawaBwanaakautwaaupangakutokamkononi mwamkuuwawalinzi,akauondoakichwachakepamoja nao;maanamfanowamkuuwawalinziuligeukakuwa mfanowaMusa

11MalaikawaBwanaakamshikamkonowakuumewa Musa,akamtoaMisri,akamwekanjeyamipakayaMisri, umbaliwasafariyasikuarobaini

12NaHaruninduguyepekeyakealibakikatikanchiya Misri,nayeakawatabiriawanawaIsraeli,akisema, 13Bwana,Munguwababazenu,asemahivi,Kilamtuna atupiliembalimachukizoyamachoyake,walamsijitie unajisikwasanamuzaMisri.

14NawanawaIsraeliwakaasi,walahawakutaka kumsikilizaHaruniwakatihuo

15Bwanaakakusudiakuwaangamiza,kamasikwamba BwanaalikumbukaaganoalilolifanyanaIbrahimu,Isaka naYakobo

16SikuhizomkonowaFaraoulikuwamkalidhidiyawana waIsraeli,akawapondanakuwatesahadiwakatiMungu alipotumanenolakenakuwajali

SURAYA72

1Ikawasikuzilepalikuwanavitavikubwakatiyawana waKushi,nawanawamashariki,naWashami;nao wakamwasimfalmewaKushi,ambayewalikuwa mikononimwake.

2BasiKikianusmfalmewaKushiakatokanawanawote waKushi,watuwengikamamchanga,akaendakupigana naAramunawanawamashariki,ilikuwatiisha.

3NaKikianusalipotokanje,alimwachaBalaamumchawi, pamojanawanawewawili,kulindamji,nawatuwahaliya chinikabisawanchi.

4KwahiyoKikianusakaendaAramunawanawa mashariki,nayeakapigananaonakuwapiga,naowote wakaangukachiniwakiwawamejeruhiwambeleya Kikianusnawatuwake

5Akawachukuamatekawengiwao,akawatiachiniya utumwakamahapoawali,akapigakambikatikanchiyao ilikuchukuakodikutokakwaokamakawaida

6NaBalaamumwanawaBeori,mfalmewaKushi alipomwachaalindemjinamaskiniwamji,alisimamana kushauriananawatuwanchihiyokumwasimfalme Kikianus,wasimruhusukuingiamjiniatakaporudi nyumbani

7Watuwanchiwakamsikiliza,wakamwapia,wakamfanya mfalmejuuyao,nawanawewawiliwawemaakidawa jeshi

8Kwahiyowakasimamanakuinuakutazamjikwenye pembembili,nawakajengajengolenyenguvusana.

9Nakwenyekonayatatuwakachimbamitaro isiyohesabika,katiyamjinamtouliozungukanchiyoteya Kushi,naowakayafanyamajiyamtokufurikahuko

10Kwenyekonayannewalikusanyanyokawengikwa uchawiwaonauchawi,naowakaimarishamjinakukaa ndaniyake,nahakunamtualiyetokaaukuingiambeleyao 11NaKikianusalipiganadhidiyaAramunawanawa masharikinaakawashindakamahapoawali,naowakampa ushuruwaowakawaida,nayeakaendanakurudikatika nchiyake

12NaKikianusmfalmewaKushialipokaribiamjiwakena makamandawotewamajeshipamojanaye,waliinua machoyaonakuonakwambakutazamjizilikuwa zimejengwanakuinuliwasana,kwahivyowatuhao walishangaakwahili

13Wakaambiana,Nikwasababuwalionayakuwa tumechelewavitani,naowakatuogopasana,kwahiyo wamefanyajambohili,wakainuakutazamji,nakuzitia nguvu,iliwafalmewaKanaaniwasijekupigananao.

14Basimfalmenawanajeshiwakakaribiamlangowamji, wakainuamachoyao,natazama,malangoyoteyamji yalikuwayamefungwa,wakawaitawalinzi,wakisema, Tufungulieni,tupatekuingiamjini

15Lakiniwalinziwalikataakuwafunguliakwaamriya Balaamumchawi,mfalmewao,wakawaachawasiingie mjinimwao

16Kwahiyowakaanzishavitanaombeleyalangolamji, nawatumiamojanathelathiniwajeshihukoKikianus wakaangukasikuhiyo

17Nasikuiliyofuatawaliendeleakupigananawakapigana kandoyamto;walijitahidikupitalakinihawakuweza,kwa hivyobaadhiyaowalizamakwenyemashimonakufa

18Kwahiyomfalmeakawaamuruwakatemitiili kutengenezarafti,iliwawezekupitajuuyake,nao wakafanyahivyo

19Nawalipofikamahalipamitaro,majiyalizungukakwa kutumiavinu,nawatumiambilikwenyemashuakumi walikufamaji

20Nasikuyatatuwalikujakupiganapembeniambapo nyokawalikuwa,lakinihawakuwezakukaribiahapo, kwaninyokawaliwauawatumiamojanasabini,nao wakaachakupiganadhidiyaKushi,nawakaizingiraKushi kwamiakatisa,hakunamtualiyetokawalakuingia.

21Wakatihuovitanakuzingirwavilipokuwadhidiya Kushi,MusaalikimbiakutokaMisrikutokakwaFarao aliyetakakumuuakwakumuuaMmisri.

22NaMusaalikuwanaumriwamiakakuminaminane alipokimbiakutokaMisrikutokambeleyaFarao,naye akakimbianakutorokeakwenyekambiyaKikianus, ambayowakatihuoilikuwaikiizingiraKushi

23MusaalikuwakatikakambiyaKikianusmfalmewa Kushikwamiakatisa,wakatiwotewalipoizingiraKushi, nayeMusaalitokanakuingiapamojanao

24Namfalmenawakuunawatuwotewavitawalimpenda Musa,kwanialikuwamkuunamwenyeheshima,kimo chakekilikuwakamasimbamtukufu,usowakeulikuwa kamajua,nanguvuzakezilikuwakamazasimba,naye alikuwamshauriwamfalme

25Namwishonimwamiakatisa,Kikianusalishikwana ugonjwambaya,naugonjwawakeukamshinda,nayeakafa sikuyasaba

26Basiwatumishiwakewakampakadawaisiyooza, wakamchukua,wakamzikakaribunalangolamjiupande wakaskaziniwanchiyaMisri

27Naowakajengajuuyakejengolakifaharilenyenguvu narefu,nawakawekamawemakubwachini.

28Nawaandishiwamfalmewalichorajuuyamawehayo nguvuzotezamfalmewaoKikianus,navitavyakevyote alivyopigana,tazamavimeandikwahapoleo.

29SasabaadayakifochaKikianusmfalmewaKushi, watuwakenawanajeshiwakewalihuzunikasanakwa sababuyavita

30Wakaambiana,Tupeushauriwatufanyeniniwakatihuu, kwakuwatumeishijangwanimiakatisambalinanyumba zetu

31Tukisematutapigananamji,wengiwetututaanguka tukiwatumejeruhiwaaukuuawa,natukibakihapakatika kuzingirwa,tutakufapia

32KwamaanasasawafalmewotewaShamunawanawa masharikiwatasikiakwambamfalmewetuamekufa,nao watatushambuliaghaflakwanjiayauadui,naowatapigana nasi,walahawataachamabakiyetu

33Basisasatwendetukamtengenezeemfalmejuuyetu, nasitukaekatikamazingiwa,hatamjiutakapotiwa mikononimwetu

34Naowalitakakumchaguamtummojakutokajeshila Kikianussikuhiyo,nahawakupatakituchochotecha chaguolaokamaMusachakuwatawala

35Wakafanyaharaka,wakavuanguozao,kilamtu akazitupachini,wakafanyachungukikubwa,wakamweka Musajuuyake

36Wakasimama,wakapigatarumbeta,wakapigakelele mbeleyake,wakasema,Mfalmenaaishi,mfalmenaaishi!

37NawatuwotenawakuuwakamwapiakumpaAdoniya, malkia,Mkushi,mkewaKikianus,awemkewake,nao wakamfanyaMusakuwamfalmejuuyaosikuhiyo

38NawatuwotewaKushiwakatoatangazosikuhiyo, wakisema,KilamtuatampaMusakitukatikakilealicho nacho

39Wakatandazakaratasijuuyarundo,nakilamtuakatia ndaniyakekiasichakilealichonacho,mmojapeteya dhahabunamwinginesarafu

40NawanawaKushiwakamtupiaMusavitovyashohamu, bedola,lulunamarumarujuuyalundo,piafedhana dhahabunyingisana

41Musaakachukuafedhayotenadhahabu,vyombovyote, namaweyabedolanashohamu,ambayowanawaKushi wotewalikuwawamempa,akayawekakatikahazinazake

42MusaakawatawalawanawaKushisikuhiyo,badalaya KikianusmfalmewaKushi

SURAYA73

1Katikamwakawahamsininatanowakutawalakwake Farao,mfalmewaMisri,katikamwakawamianahamsini nasabawaWaisraelikushukaMisri,Musaalitawalahuko Kushi

2Musaalikuwanaumriwamiakaishirininasaba alipoanzakutawalajuuyaKushi,nayeakatawalamiaka arobaini

3BwanaakampaMusaneemanakibalimachonipawana wotewaKushi,naowanawaKushiwakampendasana; hivyoMusaakapendelewanaBwananawanadamu

4Nakatikasikuyasabayautawalawake,wanawotewa Kushiwalikusanyika,wakamwendeaMusa,wakamsujudia mpakachini

5Nawatotowotewakazungumzapamojambeleya mfalme,wakisema,Tupeshauriilituonelakufanyakwa mjihuu

6Kwamaanasasanimiakatisatumeuzingiramji,wala hatujawaonawatotowetunawakezetu

7Mfalmeakawajibu,akasema,Kamamtasikilizasauti yangukatikayotenitakayowaamuru,ndipoBwanaatautia mjihuumikononimwetu,nasitutaushinda

8Kwanitukipigananaokamakatikavitavyaawali tulivyokuwanavyokablayakifochaKikianus,wengiwetu tutaangukachinitukiwatumejeruhiwakamahapoawali

9Basisasatazama,shaurilenulikohapakatikajambohili; mkiitiisautiyangu,ndipomjihuuutatiwamikononimwetu.

10Basimajeshiyoteyakamjibumfalme,wakisema,Yote atakayotuamurubwanawetu,ndiyotutakayofanya

11Musaakawaambia,Pitenikatikatimkawatangaziewatu wotesautikatikakambiyote,mkisema,

12Mfalmeasemahivi,Ingiamsituni,mkawaletepamoja nanyibaadhiyawatotowakorongo,kilamtuakiwana mtotomkononimwake

13Namtuyeyoteatakayevunjanenolamfalme,ambaye hatamletamtotowake,atakufa,namfalmeatachukuamali yakeyote

14Nautakapowaletawatakuwachiniyaulinziwako, utawaleahadiwakue,naweutawafundishakurukajuu, kamailivyonjiayawatotowamwewe

15BasiwanawotewaKushiwakasikiamanenoyaMusa, wakaondoka,wakatoatangazokatikakambiyote, wakisema,

16Kwakowewe,wanawotewaKushi,amriyamfalmeni hii,nendanyotepamojamsituni,nahukomkamkamate korongowachanga,kilamtunamtotowakemkononi mwake,nanyimtamletanyumbani

17Namtuyeyoteatakayevunjaamriyamfalmeatakufa,na mfalmeatachukuamaliyakeyote

18Nawatuwotewakafanyahivyo,naowakaendamsituni nakupandamitiyamisonobarinakukamata,kilamtu mtotomdogomkononimwake,watotowotewakorongo, naowakawaletajangwaninakuwaleakwaamriyamfalme, naowakawafundishakurukajuu,kamavilemwewe wachanga

19Nabaadayakorongowachangakulea,mfalme akaamuruwafenjaakwasikutatu,nawatuwotewakafa

20Sikuyatatu,mfalmeakawaambia,Jitieninguvu,muwe mashujaa,nakilamtuavaesilahazake,naajifungeupanga wake,nakilamtuapandefarasiwake,nakilamtu amchukuekorongowakemdogomkononimwake

21Nasitutainukanakupigananamjimahaliambapo nyokawapo;nawatuwotewakafanyakamamfalme alivyoamuru

22Wakamchukuakilamtumtotowakemkononimwake, wakaendazao,nawalipofikamahalipanyoka,mfalme akawaambia,Kilamtumpelekekorongowakemchanga juuyanyoka.

23Wakamtumakilamtukorongowakemchangakwaamri yamfalme,nakorongowachangawakawakimbilianyoka nawakawalawotenakuwaangamizakutokamahalihapo

24Namfalmenawatuwalipoonakwambanyokawote wameangamizwamahalihapo,watuwotewalipigakelele kubwa

25Wakakaribianakupigananamji,wakautekana kuushinda,naowakaingiamjini.

26Sikuhiyowatuelfunamiamojawalikufa,watuwote waliokaamjini,lakinihakunahatammojaaliyekufakatika watuwaliozingira

27BasiwanawotewaKushiwakaendakilammoja nyumbanikwake,kwamkewenawatotowake,nakwa wotewaliokuwawake

28Balaamumchawi,alipoonakwambamjiumetekwa, alifungualango,yeyenawanawewawilinanduguzake wananewakakimbia,wakarudiMisrikwaFaraomfalme waMisri

29Haoniwachawinawachawiwaliotajwakatikakitabu chasheria,wakisimamadhidiyaMusawakatiBwana alipoletamapigojuuyaMisri

30KwahiyoMusaaliutekamjikwahekimayake,nawana waKushiwakamwekakwenyekitichaenzibadalaya KikianusmfalmewaKushi

31Wakamvikatajiyakifalmekichwanipake,wakampa Adonia,malkiaMkushi,mkewaKikianus,awemkewake

32MusaalimchaBwana,Munguwababazake,hata hakumkaribia,walahakumtazama.

33KwamaanaMusaalikumbukajinsiIbrahimu alivyomwapishamtumishiwakeEliezeri,akimwambia, UsimtwaliemwananguIsakamwanamkekatikabintiza Kanaani

34PiaIsakaalichofanyaYakoboalipomkimbiandugu yake,alipomwamuru,akisema,Usitwaemkekatikabintiza Kanaani,walausifanyemapatanonawanawaHamu

35KwamaanaBwanaMunguwetualimpaHamumwana waNuhu,nawanawe,nauzaowakewote,kuwawatumwa wawanawaShemunawanawaYafethi,nauzaowao baadayao,kuwawatumwamilele

36KwahiyoMusahakugeuzamoyowakewalamacho yakekwamkewaKikianussikuzotealizotawalaKushi

37MusaalimchaBwana,Munguwake,maishayakeyote; MusaakaenendambelezaBwanakwakweli,kwamoyo wakewote,nakwarohoyakeyote;hakugeukakutoka katikanjiailiyosawasikuzotezamaishayake;hakuiacha njiayakuumewalayakushoto,ambayoIbrahimu,Isakana Yakobowaliiendea

38MusaakajiimarishakatikaufalmewawanawaKushi, akawaongozawanawaKushikwahekimayakeyakawaida, naMusaakafanikiwakatikaufalmewake

39WakatihuoAramunawanawamasharikiwaliposikia kwambaKikianusmfalmewaKushiamekufa,Aramuna wanawamasharikiwakaasidhidiyaKushisikuhizo

40MusaakawakusanyawanawotewaKushi,watuhodari sana,wapatakamawatuthelathinielfu,akatokaili kupigananaWashaminawanawamashariki

41Naowakaendakwanzakwawanawamashariki,na wanawamasharikiwaliposikiahabarizao,wakaenda kuwakabili,nakupigananao

42Vitavilikuwavikalidhidiyawanawamashariki,hivyo Bwanaakawatiawanawotewamasharikimkononimwa Musa,nawatukamamiatatuwakaangukawameuawa

43Nawanawotewamasharikiwakageukanyuma, wakarudinyuma;basiMusanawanawaKushi wakawafuata,wakawatiisha,nakuwatozakodi,kama ilivyokuwadesturiyao

44BasiMusanawatuwotewaliokuwapamojanaye wakatokahuko,wakaendanchiyaAramukwavita

45NaowatuwaShamuwakaendakupigananao, wakapigananao;BwanaakawatiamkononimwaMusa;na watuwengiwaShamuwakaanguka,wakiwa wamejeruhiwa.

46NaWaaramunaowalishindwanaMusanawatuwa Kushi,naopiawalitoakodiyaoyakawaida

47MusaakawaletaWaaramunawanawamasharikichini yautawalawawanawaKushi,nayeMusanawatuwote waliokuwapamojanayewakarudinchiyaKushi

48MusaakajiimarishakatikaufalmewawanawaKushi, nayeBwanaalikuwapamojanaye,nawanawotewaKushi wakamwogopa

SURAYA74

1MwishowamiakamingiakafaSauli,mfalmewaEdomu, naBaal-Hanani,mwanawaAkbori,akatawalamahalipake 2KatikamwakawakuminasitawakutawalakwaMusa juuyaKushi,Baal-HananimwanawaAkborialitawala katikanchiyaEdomujuuyawanawotewaEdomukwa miakathelathininaminane

3KatikasikuzakeMoabualiasidhidiyanguvuzaEdomu, tangusikuzaHadadimwanawaBedadi,ambaye aliwashindanaMidiani,nakuwatiishaMoabuchiniya Edomu.

4NaBaal-HananimwanawaAkborialipotawalaEdomu, wanawotewaMoabuwakaachautiiwaokutokaEdomu

5MfalmeAngeaswaAfrikaalikufasikuhizo,na mwanaweAzdrubaliakatawalabadalayake

6NakatikasikuhizoakafaJaneamfalmewawanawa Kitimu,wakamzikakatikahekalulakealilokuwa amejijengeakatikauwandawaCanopiakamamakazi,na Latinoakatawalabadalayake

7KatikamwakawaishirininambiliwautawalawaMusa juuyawanawaKushi,Latinoalitawalajuuyawanawa Kitimukwamiakaarobaininamitano

8Napiaalijijengeamnaramkubwanawenyenguvu,na akajengahumohekalulakifaharikwaajiliyamakaziyake, ilikuendeshaserikaliyake,kamailivyokuwadesturi.

9Katikamwakawatatuwautawalawake,alitangazakwa mafundiwakewote,waliomtengenezeamelinyingi

10NaKilatiniakakusanyamajeshiyakeyote,nao wakaingiakwameli,wakaingiahumokupiganana AzdrubalmwanawaAngeasmfalmewaAfrika,nao wakajaAfrikanakupiganavitanaAzdrubalnajeshilake

11NaLatinusakamshindaAzdrubal,naLatinusakachukua kutokakwaAzdrubalmferejiwamajiambaobabayake alikuwaameuletakutokakwawanawaKitimu, alipomchukuaJaniabintiUzikuwamke,hivyoLatinus akaangushadarajalamferejihuo,naakapigajeshilotela Azdrubalpigokubwa.

12NawalewatuhodariwaliobakiwaAzdrubali wakajiimarisha,namioyoyaoikajaawivu,wakatafutakifo, natenawakapiganavitanamfalmeKilatiniwaKitimu

13NavitavilikuwavikalikwawanaumewotewaAfrika, nawotewaliangukawakiwawamejeruhiwambeleya Kilatininawatuwake,namfalmeAzdrubalipiaalianguka katikavitahivyo

14NamfalmeAzdrubalialikuwanabintimrembosana, jinalakeUshpezena,nawanaumewotewaAfrika walishonasurayakekwenyemavaziyao,kwasababuya uzuriwakemkubwanasurayakenzuri

15NaowatuwaKilatiniwakamwonaUshpezena,binti Azdrubali,wakamsifukwaKilatinimfalmewao.

16KishaLatinoakaamurualetwekwake,nayeLatino akamchukuaUshpezenakuwamkewake,nayeakarudi Kitimu.

17NailikuwabaadayakifochaAzdrubalmwanawa Angeas,wakatiLatinusaliporudikatikanchiyakekutoka vitani,ndipowakaziwotewaAfrikawalisimamana kumchukuaAnibalmwanawaAngeas,mdogowa Azdrubal,nakumfanyamfalmebadalayakechiniyakaka yakejuuyanchiyotehukoAfrika.

18Naalipotawala,aliazimiakwendaKitimukupiganana wanawaKitimu,kulipizakisasichaAzdrubalinduguyake, nachawakaziwaAfrika,nayeakafanyahivyo.

19Akatengenezamelinyingi,akafikahumopamojana jeshilakelote,akaendaKitimu

20BasiAnibaliakapigananawanawaKitimu,nawanawa Kitimuwakaangukawakiwawamejeruhiwambeleya Anibalinajeshilake,nayeAnibaliakalipizakisasicha nduguyake.

21Anibaliakaendeleanavitakwamiakakuminaminane nawanawaKitimu,nayeAnibaliakakaakatikanchiya Kitimu,akapigakambihukokwamudamrefu.

22NaAnibaliakawapigawanawaKitimuvibayasana, akawauawatuwaowakuunawakuu,nakatikawatu waliosaliaakawapigawatuwapataoelfuthemanini.

23Namwishowasikunamiaka,Anibalalirudikatikanchi yakeyaAfrika,nayeakatawalakwausalamamahalipa Azdrubalikakayake.

SURAYA75

1Wakatihuo,katikamwakawamianathemaniniwa WaisraelikushukaMisri,walitokaMisrimashujaa thelathinielfuwaendaokwamiguu,wawanawaIsraeli, wotewakabilalaYusufu,wawanawaEfraimumwanawa Yusufu.

2KwaniwalisemakipindikilikamilikaambachoBwana alikuwaamewaagizawanawaIsraelikatikanyakatizakale, ambachoalikuwaamemwambiaIbrahimu

3Naowatuhawawakajifunga,kilamtuakajifungaupanga wakeubavunimwake,nakilamtuakajifungasilahazake, naowakatumaininguvuzao,wakatokaMisripamojakwa mkonowenyenguvu

4Lakinihawakuletachakulachochotechabarabarani,ila fedhanadhahabu,walamkatewasikuhiyohawakuleta mikononimwao,kwamaanawalikusudiakupatachakula chaokwamalipokutokakwaWafilisti,nakamasivyo wangekichukuakwanguvu.

5Naowatuhawawalikuwawanaumehodarinamashujaa sana,mtummojaangewezakuwafukuzaelfumojana wawiliangewezakuwafukuzaelfukumi,kwahivyo walitegemeanguvuzaonawakaendapamojakama walivyokuwa.

6NaowakaelekezanjiayaokuelekeanchiyaGathi,nao wakashukanakuwakutawachungajiwaGathiwakichunga ng'ombewawanawaGathi.

7Wakawaambiawachungaji,Tupenibaadhiyakondoo kwamalipo,tule;kwamaanatunanjaa,kwamaana hatukulachakulaleo

8Wachungajiwakasema,Je,nikondooaung'ombewetu hatatuwapeninyikamamalipo?BasiwanawaEfraimu wakakaribiakuwakamatakwanguvu

9NaowachungajiwaGathiwakawapigiakelele,hatakilio chaokikasikikambali;basiwanawotewaGathiwakatoka kwendakwao

10NawanawaGathiwalipoonauovuwawanawa Efraimu,wakarudinakuwakusanyawatuwaGathi, wakajivikakilamtusilahazake,wakatokakuwaendea wanawaEfraimukwavita

11WakapigananaokatikabondelaGathi,navitavikawa vikalisana,wakapiganawatuwengisanasikuhiyo

12SikuyapiliwanawaGathiwakatumaujumbekatika mijiyoteyaWafilistiiliwajekuwasaidia,wakisema, 13Haya,njoonikwetumkatusaidie,ilituwapigewanawa Efraimu,waliotokaMisri,ilikutekang'ombezetu,na kupigananasibilasababu.

14BasirohozawanawaEfraimuzilikuwazimechokakwa njaanakiu,kwasababuhawakuwawamelachakulakwa sikutatu.Nawatuarobainielfuwakatokakatikamijiya WafilistiilikuwasaidiawatuwaGathi

15NaowatuhawawakapiganavitanawanawaEfraimu, nayeBwanaakawatiawanawaEfraimumikononimwa Wafilisti

16WakawapigawanawotewaEfraimu,wotewaliotoka Misri;hakunaaliyesalia,ilawatukumiwaliokimbiakutoka utumwani

17KwamaanauovuhuuulitokakwaBwanajuuyawana waEfraimu,kwasababuwaliasinenolaBwana, walipotokaMisri,kablayakufikawakatiambaoBwana alikuwaamewaagizaIsraelihapozamani

18NamiongonimwaWafilistipiawaliangukawatuwengi sana,wapataowatuelfuishirini;nanduguzao wakawachukuanakuwazikakatikamijiyao

19NawaliouawawawanawaEfraimuwakabaki wameachwakatikabondelaGathikwasikunyingina miakamingi,naohawakuletwakuzikwa,nabondehilo likajaamifupayawatu

20NawalewanaumewaliotorokavitaniwakafikaMisri, wakawaambiawanawaIsraeliyoteyaliyowapata

21NaEfraimu,babayao,akawaombolezeakwasiku nyingi,nanduguzakewakajakumfariji

22Akamjiamkewe,nayeakazaamwana,akamwitajina lakeBeria,maanaalikuwamnyongenyumbanimwake

SURAYA76

1NaMusamwanawaAmramualikuwabadomfalme katikanchiyaKushisikuhizo,naakafanikiwakatika

ufalmewake,naakaongozautawalawawanawaKushi kwahaki,kwahaki,nakwauadilifu.

2NawanawotewaKushiwalimpendaMusasikuzote alizotawalajuuyao,nawenyejiwotewanchiyaKushi walimwogopasana.

3NakatikamwakawaarobainiwautawalawaMusajuu yaKushi,Musaalikuwaameketikwenyekitichaenzicha kifalme,hukuAdoniya,malkia,akiwambeleyake,na wakuuwotewakiwawameketikumzunguka

4NaAdoniya,malkia,akawaambiambeleyamfalmena wakuu,NijamboganihiliambaloninyiwanawaKushi mmelifanyakwamudamrefuhuu?

5Hakikaunajuayakwambakwamiakaarobainimtuhuyu ametawalaKushi,hakujakwangu,walahakuitumikia miunguyawanawaKushi

6Basisasasikilizeni,enyiwanawaKushi,walamtuhuyu asitawaletenajuuyenu,kamavileyeyesiwadamuyetu

7Tazama,Menakrumwananguamekua,naatawalejuu yenu,kwaniniborazaidikumtumikiamwanawabwana wako,kulikokumtumikiamgeni,mtumwawamfalmewa Misri

8NawatuwotenawakuuwawanawaKushiwakasikia manenoaliyoyasemaAdoniya,malkia,masikionimwao 9Nawatuwotewakajiandaahadijioni,naasubuhi wakaamkamapemanakumfanyaMenakrus,mwanawa Kikianus,kuwamfalmejuuyao

10NawanawotewaKushiwaliogopakunyooshamkono waodhidiyaMusa,kwamaanaBwanaalikuwapamojana Musa,nawanawaKushiwakakumbukakiapo walichomwapiaMusa,kwahivyohawakumdhuru

11LakiniwanawaKushiwalimpaMusazawadinyingi, wakampelekeakwaheshimakubwa

12BasiMusaakatokanchiyaKushi,akaendanyumbani, akaachakutawalajuuyaKushi,nayeMusaalikuwana umriwamiakasitininasitaalipotokanchiyaKushi,kwa kuwanenohilolilitokakwaBwana,kwamaanamuda uliokuwaumefika,aliouwekasikuzakale,ilikuwatoa IsraelikatikamatesoyawanawaHamu

13BasiMusaakaendaMidiani,kwasababualiogopa kurudiMisrikwasababuyaFarao,akaendaakaketi kwenyekisimachamajihukoMidiani

14NabintisabawaReueli,Mmidiani,wakatokaili kuchungakundilababayao.

15Wakafikakisimani,wakatekamajiilikunyweshakundi lababayao

16BasiwachungajiwaMidianiwakajanakuwafukuza; Musaakainuka,akawasaidia,akawanyweshakondoo

17WakarudinyumbanikwaReuelibabayao, wakamwambiayaleMusaaliyowafanyia 18Wakasema,Mmisrimmojaametuokoakutokamikononi mwawachungaji,akatutekeamaji,akawanyweshakondoo 19Reueliakawaambiabintizake,Yukowapi?Kwanini mmemwachamtuhuyo?

20Reueliakatumawatuwamwite,akamletanyumbani, nayeakalamkatepamojanaye

21NaMusaalimwambiaReuelikwambaalikuwa amekimbiakutokaMisrinakwambaalitawalamiaka arobainijuuyaKushi,nakwambabaadayewalikuwa wamemnyang'anyaserikali,nakumruhusuaendezakekwa amanikwaheshimanazawadi.

22NaReuelialiposikiamanenoyaMusa,Reueliakasema moyonimwake,Nitamtiamtuhuyugerezani,ambapo nitawapatanishawanawaKushi,kwamaanaamewakimbia 23Wakamchukuanakumtiagerezani,nayeMusa akafungwagerezanimiakakumi.NaMusaalipokuwa gerezani,Sipora,bintiReueli,alimhurumia,akamlishakwa mkatenamajikilawakati

24NawanawotewaIsraeliwalikuwabadokatikanchiya MisriwakiwatumikiaWamisrikwakazingumuyakila aina;namkonowaMisriulikuwamkalijuuyawanawa Israelisikuhizo

25WakatihuoBwanaakampigaFarao,mfalmewaMisri, akampigakwapigolaukomatanguwayowamguuwake hatautosiwakichwachake;kwasababuyamatesomakali waliyotendewawanawaIsraeli,pigohililikatokakwa BwanajuuyaFarao,mfalmewaMisri,wakatihuo.

26KwamaanaBwanaalikuwaamesikiamaombiyawatu wake,wanawaIsraeli,nakiliochaokikamfikiakwa sababuyakaziyaongumu.

27Lakinihasirayakehaikuondokakwao,namkonowa FaraoulikuwabadoumenyoshwajuuyawanawaIsraeli; FaraoakafanyashingoyakekuwangumumbelezaBwana, akaongezanirayakejuuyawanawaIsraeli,akafanya maishayaokuwamachungukwakilaainayakazingumu 28NaBwanaalipomleteaFaraomfalmewaMisripigo, aliwaombawenyehekimanawachawiwakewamponye 29Nawatuwakewenyehekimanawachawi wakamwambia,Kwambakamadamuyawatotowadogo ingewekwakwenyemajerahaangepona

30Faraoakawasikiliza,akawatumawatumishiwake GoshenikwawanawaIsraeliiliwawachukuewatotowao wadogo

31WahudumuwaFaraowakaenda,wakawachukuawatoto wachangawawanawaIsraelikutokavifuanimwamama zaokwanguvu,wakawaletakwaFaraokilasiku,mtoto mmojakilasiku;wagangawakawaua,wakawatiapigo; ndivyowalivyofanyasikuzote.

32NaidadiyawatotoambaoFaraoaliwauailikuwamia tatusabininawatano

33LakiniBwanahakuwasikilizawagangawamfalmewa Misri,natauniikazidikuongezekakwanguvu

34Faraoalipatwanapigohilokwamiakakumi,bado moyowaFaraoulikuwamgumuzaididhidiyawanawa Israeli

35NamwishowamiakakumiBwanaakaendeleakumpiga Faraokwamapigomabaya.

36Bwanaakampigakwauvimbembayanaugonjwa tumboni,napigohilolikageukakuwajipukali.

37WakatihuowahudumuwawiliwaFaraowalitokakatika nchiyaGosheni,ambapowanawaIsraeliwotewalikuwa, wakaendanyumbanikwaFarao,wakamwambia, TumewaonawanawaIsraeliwakilegeakatikakazizao,na kazizaozikifanywakwauzembe

38Faraoaliposikiamanenoyawahudumuwake,hasira yakeikawakadhidiyawanawaIsraelisana,maana alihuzunikasanakwamaumivuyakeyamwili

39Akajibu,akasema,SasawanawaIsraeliwanajuaya kuwamiminimgonjwa,wanageukanakutudhihaki;basi sasaniwekeegarilangu,naminitajisalimishahadiGosheni, nitaonadhihakayawanawaIsraeliwanayonidhihaki;basi watumishiwakewakawekagarikwaajiliyake

40Wakamchukuanakumpandishajuuyafarasi,kwani hakuwezakujipandamwenyewe; 41Akachukuawapandafarasikuminaaskarikumiwa miguupamojanaye,akaendakwawanawaIsraelihuko Gosheni.

42WalipofikampakanimwaMisri,farasiwamfalme alipitakatikasehemunyembamba,iliyoinuliwakatika sehemuyawaziyashambalamizabibu,iliyozungushiwa uziopandezotembili,nchitambararenayachiniikiwa upandewapili

43Farasiwakakimbiaharakamahalihaponakusukumana, nafarasiwenginewakasukumananafarasiwamfalme

44Farasiwamfalmeakaangukakatikabondetambarare, mfalmealipokuwaamempanda,naalipoanguka,garila farasilikageukajuuyausowamfalme,nafarasiakalala juuyamfalme;mfalmeakaliakwasautikubwa,kwa maanamwiliwakeulikuwaunaumasana

45Nanyamayamfalmeikavunjwakutokakwake,na mifupayakeikavunjika,asiwezekupanda,kwamaana jambohilililikuwalimetokakwaBwanakwake,kwa maanaBwanaalikuwaamesikiakiliochawatuwake,wana waIsraeli,namatesoyao.

46Watumishiwakewakambebamabeganimwao,kidogo kidogo,wakamrudishaMisri;nawapandafarasi waliokuwapamojanayewakarudiMisripia.

47Wakamlazakitandanimwake,nayemfalmeakajua kwambamwishowakeulikuwaumekaribiakufa,basi Aparanithi,malkiamkewe,akaja,akaliambeleyamfalme, nayemfalmeakaliasanapamojanaye

48Nawakuuwakewotenawatumishiwakewakajasiku hiyo,wakamwonamfalmekatikamatesohayo,wakalia pamojanayekwakiliokikubwa

49Nawakuuwamfalmenawashauriwakewote wakamshaurimfalmeiliamtawazemtummojabadalayake katikanchi,yeyoteambayeangemchaguakutokakwa wanawe

50Mfalmealikuwanawanawatatunabintiwawili,ambao Aparanithi,malkiawake,alimzalia,pamojanawanawa masuriawamfalme

51Nahayandiyomajinayao,mzaliwawakwanzaOthri, wapiliAdikamu,nawatatuMorion,nadadazao,jinala mkubwaBathianawapiliAkuzi

52NaOthrimzaliwawakwanzawamfalmealikuwa mjinga,mjanjanamwenyeharakakatikamanenoyake

53LakiniAdikamualikuwamtumjanjanamwenye hekima,mwenyeujuzikatikahekimayoteyaMisri,lakini mwenyesurambaya,mnenekatikamwili,namfupisana katikakimo;urefuwakeulikuwadhiraamoja.

54NamfalmealipomwonaAdikamumwanaweakiwana akilinahekimakatikamamboyote,mfalmealiamua kwambaawemfalmebadalayakebaadayakifochake

55AkamwoaGedudabintiAbiloti,ambayealikuwana umriwamiakakumi,nayeakamzaliawanawanne

56Kishaakaendaakaoawakewatatu,akazaawanawanane nabintiwatatu

57Msukosukoukamshindamfalmesana,nanyamayake ikanukakamanyamayamzogauliotupwashambaniwakati wakiangazi,wakatiwajuakali

58Mfalmealipoonakwambaugonjwawakeumemzidi nguvu,akaamurumwanaweAdikamualetwekwake,nao wakamfanyamfalmejuuyanchibadalayake

59Namwishowamiakamitatu,mfalmeakafa,kwaaibu, fedheha,nachukizo,nawatumishiwakewakamchukua, wakamzikakaburinimwawafalmewaMisrihukoSoanMisraimu.

60Lakinihawakumpakadawakamakawaidayawafalme, kwasababumwiliwakeulikuwaumeoza,naohawakuweza kumkaribiailikumtiadawakwasababuyaharufumbaya, kwahiyowakamzikaharaka.

61KwamaanauovuhuuulitokakwaBwanakwake,kwa kuwaBwanaalikuwaamemlipauovukwaajiliyauovu aliowatendeaIsraelisikuzake

62Naakafakwahofunaaibu,namwanaweAdikamu akatawalamahalipake.

SURAYA77

1Adikamualikuwanaumriwamiakaishirinialipotawala Misri,akatawalamiakaminne

2KatikamwakawamiambilinasitawaIsraelikushuka Misri,AdikamualitawalaMisri,lakinihakudumukwa mudamrefukatikautawalawakejuuyaMisrikamababa zakewalivyoendeleanautawalawao.

3KwakuwaMeloli,babayake,alitawalaMisrikwamiaka tisininaminne,lakinialikuwamgonjwakwamiakakumi, akafa,kwasababualikuwamwovumbelezaBwana.

4WamisriwotewaliitajinalaFaraoAdikamkamajinala babazake,kamailivyokuwadesturiyaohukoMisri

5NawatuwotewenyehekimawaFaraowakamwitajinala AdikamuAhuzi,kwaufupianaitwaAhuzikwalughaya Kimisri

6NaAdikamualikuwambayasana,naalikuwanadhiraa mojanashubirimojanaalikuwanandevukubwa zilizofikakwenyenyayozamiguuyake

7Faraoakaketikatikakitichaenzichababayakeili kutawalaMisri,nayeakaongozaufalmewaMisrikwa hekimayake

8Naalipokuwaakitawala,alimzidibabayakenawafalme wotewaliomtanguliakatikauovu,nayeakaongezanira yakejuuyawanawaIsraeli

9AkaendanawatumishiwakeGoshenikwawanawa Israeli,akawapanguvukazi,akawaambia,Malizenikazi yenu,kaziyakilasiku,walamikonoyenuisilegeekatika kaziyetutanguleonakuendelea,kamamlivyofanyasiku zababayangu

10Akawekamaakidajuuyaokutokamiongonimwawana waIsraeli,najuuyaoakawawekawasimamiziwakazi kutokamiongonimwawatumishiwake

11Akawekajuuyaokipimochamatofaliiliwafanye kulingananaidadihiyo,sikubaadayasiku,kishaakarudi nakwendaMisri

12WakatihuowasimamiziwakaziwaFarao waliwaamuruwasimamiziwawanawaIsraelikama alivyoamuruFarao,wakisema, 13Faraoasemahivi,Fanyenikaziyenuyakilasiku, mkamalizekaziyenu,mkaangaliekipimochamatofalicha kilasiku;msipunguzechochote

14Naitakuwakwambamkipungukiwanamatofaliyenuya kilasiku,nitawawekawatotowenuwadogobadalayao

15NaowasimamiziwakaziwaMisriwalifanyavivyo hivyosikuzilekamaFaraoalivyowaagiza.

16Nakilamaraupungufuwowoteulipopatikanakatika kipimochamatofaliyaoyakilasikuchawanawaIsraeli, wasimamiziwakaziwaFaraowangewaendeawakeza wanawaIsraelinakuwachukuawatotowachangawawana waIsraelikwaidadiyamatofaliyaliyopungua, wangewachukuakwanguvukutokakwamamazao,na kuwawekandaniyajengobadalayamatofali;

17Wakatibabanamamazaowalipokuwawakiwaliliana kuliawaliposikiasautizawatotowaowachangawakilia ukutanimwajengo

18NawasimamiziwakaziwakawashindaIsraeli,hata Waisraeliwakawawekawatotowaondaniyajengo,hata mtummojaakamwekamwanaweukutaninakumtia chokaa,hukumachoyakeyakimlilia,namachoziyake yakimtiririkamtotowake

19NawasimamiziwakaziwaMisriwakawafanyiahivyo watotowaIsraelikwasikunyingi;walahapanamtu aliyewahurumiawalakuwahurumiawatotowawanawa Israeli.

20Naidadiyawatotowotewaliouawakatikajengohilo ilikuwamiambilinasabini,baadhiyaowalikuwa wamejengajuuyakebadalayamatofaliambayoyaliachwa nababazao,nabaadhiyaowalikuwawamewatoanje wakiwawamekufakutokajengoni

21NakazingumuwaliyowafanyiwawanawaIsraelisiku zaAdikamuilizidikwaukaliilewaliyoifanyasikuzababa yake

22NaowanawaIsraeliwaliuguakilasikukwasababuya kaziyaonzito,kwamaanawalikuwawamejisemea, Tazama,Faraoatakapokufa,mwanaweatainukana kutupunguziakaziyetu!

23Lakiniwaliongezakaziyamwishozaidikulikoya kwanza,nawanawaIsraeliwakauguakwaajiliyahili,na kiliochaokikapandakwaMungukwasababuyakaziyao.

24MunguakasikiasautiyawanawaIsraelinakiliochao, sikuhizo,nayeMunguakakumbukaaganolakealilolifanya naIbrahimu,IsakanaYakobo.

25MunguakaonamzigowawanawaIsraeli,nakaziyao nzitosikuhizo,nayeakaazimiakuwaokoa

26BasiMusa,mwanawaAmramu,alikuwabado amefungwagerezanisikuhizo,katikanyumbayaReueli, Mmidiani;naSipora,bintiReueli,alimlishakwachakula kwasirisikubaadayasiku.

27NaMusaalifungwagerezanikatikanyumbayaReueli kwamiakakumi

28Namwishowamiakakumi,ambayoilikuwamwakawa kwanzawakutawalakwaFaraojuuyaMisri,badalaya babayake,

29SiporaakamwambiaReueli,babayake,Hakunamtu anayeulizaaukumtafutayuleMwebrania,ambaye umemfungagerezanikwamiakakumisasa

30Basisasa,ukionavemamachonipako,natutumewatu tukaonekamayuhaiauamekufa,lakinibabayakehakujua yakuwayeyendiyealiyemsaidia

31Reuelibabayakeakajibu,akamwambia,Je,jambokama hililimetokeahatamtuakafungwagerezanibilachakula kwamiakakumi,akaishi?

32Siporaakamjibubabayake,akasema,Hakikaumesikia yakwambaMunguwaWaebranianimkuu,mwenye kutisha,nayehuwatendeamaajabuwakatiwote.

33YeyendiyealiyemwokoaIbrahimukutokaUruwa Wakaldayo,naIsakakutokaupangawababayake,na YakobokutokakwamalaikawaBwanaaliyepigananaye kwenyekivukochaYabuki.

34Piakwamtuhuyuamefanyamambomengi, alimkomboakutokakwenyemtowaMisrinakutokakwa upangawaFarao,nakutokakwawanawaKushi,hivyopia anawezakumwokoakutokakwanjaanakumfanyaaishi.

35JambohilolikampendezaReueli,nayeakafanyakama alivyosemabintiyake,akatumawatugerezaniiliajue yaliyompataMusa

36Akamwona,natazama,mtuhuyoMusaalikuwaakiishi shimoni,amesimamakwamiguuyake,akimsifuna kumwombaMunguwababazake

37NaReueliakaamuruMusaatokegerezani,nao wakamnyoa,nayeakabadilishamavaziyakeyagerezana kulamkate

38BaadayeMusaakaingiabustaniyaReueli,iliyokuwa nyumayanyumba,akamwombaBwana,Munguwake, aliyemtendeamaajabumakuu

39Naikawakwambaalipokuwaakiombaalitazama upandewake,natazama,kijitichayakutikiliwekwa ardhini,ambachokilikuwakimepandwakatikatiyabustani

40Akakaribiafimbo,akatazama,natazama,jinalaBwana Munguwamajeshililikuwalimechorwajuuyake, limeandikwanakutengenezwajuuyafimbo

41Akaisomanaakanyooshamkonowakenaakaichuma kamamtiwamsitunikutokakwenyekichaka,nakijiti kilikuwamkononimwake

42NahiindiyofimboambayokazizotezaMunguwetu zilifanywanayo,baadayakuumbambingunanchi,na jeshilakelote,bahari,mitonasamakiwakewote

43MungualipomfukuzaAdamukutokabustaniyaEdeni, alichukuakijitimkononimwake,akaendaakalimaardhi ambayoalitwaliwa

44NafimboikamshukiaNuhu,ikapewaShemunauzao wake,hataikaingiamkononimwaIbrahimuMwebrania. 45IbrahimualipompaIsakamwanaweyotealiyokuwa nayo,akampapiafimbohii

46YakoboalipokimbiliaPadan-aramu,aliichukua mkononimwake,naaliporudikwababayakehakuiacha

47PiaaliposhukaMisrialiichukuamkononimwakena kumpaYosefu,sehemumojazaidiyanduguzake,kwa sababuYakoboalikuwaameichukuakwanguvukutoka kwanduguyakeEsau

48BaadayakifochaYusufu,wakuuwaMisriwaliingia nyumbanikwaYusufu,nakijitikikaingiamkononimwa Reueli,Mmidiani,nayealipotokaMisri,akakichukua mkononimwake,akakipandabustaninimwake

49NawanaumewotehodariwaKiniwalijaribukuinyakua walipojaribukumpatabintiyakeZipora,lakini hawakufanikiwa.

50Kwahiyokijitihichokikabakikimepandwakatika bustaniyaReueli,hadialipokujayeyealiyekuwanahaki nachonakukichukua

51ReuelialipoionafimbomkononimwaMusa, aliistaajabia,nayeakampabintiyakeSiporaawemkewake.

SURAYA78

1WakatihuoBaal-hananimwanawaAkbori,mfalmewa Edomu,akafa,akazikwanyumbanikwakekatikanchiya Edomu

2Baadayakifochake,wanawaEsauwalitumawatu kwendanchiyaEdomu,wakamchukuamtummojahuko Edomu,jinalakeHadadi,wakamfanyamfalmewaobadala yaBaal-hanani,mfalmewao

3HadadiakatawalajuuyawanawaEdomumiakaarobaini naminane

4NaalipotawalaaliazimiakupigananawanawaMoabu, kuwawekachiniyamamlakayawanawaEsaukama walivyokuwahapoawali,lakinihakuweza,kwasababu wanawaMoabuwalisikiajambohili,naowakaondokana kufanyaharakakumchaguamfalmejuuyaokutoka miongonimwanduguzao

5Baadayewakakusanyawatuwengi,wakatumakwawana waAmoninduguzaoiliwawasaidiekupigananaHadadi mfalmewaEdomu

6HadadialiposikiajambowalilofanyawanawaMoabu, akawaogopasana,akajizuiakupigananao

7SikuhizoMusa,mwanawaAmramu,hukoMidiani, alimwoaSipora,bintiReueli,Mmidiani.

8NaSiporaalitembeakatikanjiazabintizaYakobo, hakuwanaupendeleowowoteisipokuwauadilifuwaSara, Rebeka,RahelinaLea.

9Siporaakapatamimba,akazaamwana,akamwitajina lakeGershomu,maanaalisema,Nilikuwamgenikatika nchiyaugenini;lakinihakumtahirigovilake,kwaamriya Reuelimkwewe

10Akapatamimbatena,akazaamwana,akatahirigovilake, akamwitajinalakeEliezeri,maanaMusaalisema,Kwa sababuMunguwababazangualikuwamsaadawangu, akaniokoanaupangawaFarao

11Farao,mfalmewaMisri,aliwazidishiawanawaIsraeli kazingumusikuhizo,akazidishanirayakekuwanzitojuu yawanawaIsraeli

12AkaamurutangazolifanywekatikaMisri,akisema, Msiwapewatumajanitenayakufanyiamatofali;waende wakajikusanyiemajaniwawezavyokuyapata

13Piahesabuyamatofaliwatakayotengenezanawatoe kilasiku,walamsiwapunguziechochote,kwasababuni wavivukatikakaziyao

14WanawaIsraeliwaliposikiahaya,wakaombolezana kuugua,wakamliliaBwanakwasababuyauchunguwa rohozao

15BwanaakasikiakiliochawanawaIsraeli,akaonajinsi Wamisriwalivyowatesa

16Bwanaakawaoneawivuwatuwakenaurithiwake, akasikiasautiyao,akaazimiakuwatoakatikamatesoya Misri,nakuwapanchiyaKanaaniiwemilkiyao

SURAYA79

1SikuhizoMusaalikuwaakilichungakundilaReueli, Mmidiani,mkwewe,ng'amboyajangwalaSini,nafimbo aliyoitwaakwamkweweilikuwamkononimwake

2Ikawasikumojamwana-mbuzialipoteanakundi,Musa akamfuata,akafikamlimanimwaMunguhukoHorebu

3AlipofikaHorebu,Bwanaakamtokeahukokwenye kichaka,akakionakichakakikiwakamoto,lakinimoto haukuwananguvujuuyakichakahichokukiteketeza

4Musaalistaajabusanakwajambohili,kwasababukijiti hakikuteketea,nayeakakaribiailikuonajambohilikubwa, naBwanaakamwitaMusakutokamotoninakumwamuru ashukekwendaMisri,kwaFaraomfalmewaMisri,ili awaachewanawaIsraeliwatokekatikautumishiwake.

5BwanaakamwambiaMusa,Nenda,urudiMisri;kwa kuwawalewotewaliokutafutauhaiwakowamekufa;nawe utamwambiaFarao,awaachewanawaIsraeliwatoke katikanchiyake

6Bwanaakamwonyeshakufanyaisharanamaajabuhuko MisrimbeleyaFaraonambeleyaraiawake,iliwapate kuaminikwambaBwanandiyealiyemtuma

7MusaakasikilizayoteambayoBwanaalikuwa amemwamuru,akarudikwamkwewe,akamwelezaneno hilo;Reueliakamwambia,Enendakwaamani

8MusaakaondokailiaendeMisri,akamchukuamkewena wanawepamojanaye,akawakatikanyumbayawageni njiani,malaikawaMunguakashuka,akatafutakisacha kumshtaki.

9Naalitakakumuuakwasababuyamwanawewakwanza, kwasababuhakuwaamemtahiri,naalikuwaamevunja aganoambaloBwanaalikuwaamefanyanaIbrahimu.

10KwamaanaMusaalisikilizamanenoyamkwewe aliyomwambia,yakutomtahirimwanawewakwanza,kwa hiyohakumtahiri.

11SiporaakamwonamalaikawaBwanaakitafutakisa dhidiyaMusa,nayeakajuakwambajambohilililitokana nakutokumtahirimwanaweGershomu.

12BasiSiporaakafanyaharaka,akachukuamawemakali yaliyokuwahapo,akamtahirimwanawe,akamwokoa mumewenamwanawemkononimwamalaikawaBwana.

13NaHarunimwanawaAmramu,nduguyeMusa,alikuwa Misriakitembeakandoyamtosikuhiyo

14Bwanaakamtokeamahalihapo,akamwambia,Nenda sasakwaMusajangwaniAkaendaakamkutakatikamlima waMungu,akambusu

15Haruniakainuamachoyake,akamwonaSipora,mkewe Musa,nawanawe,akamwambiaMusa,Hawaniakinanani kwako?

16Musaakamwambia,Haonimkewangunawanangu, ambaoMungualinipahukoMidiani;najambohilo likamhuzunishaHarunikwaajiliyahuyomwanamkena watotowake.

17HaruniakamwambiaMusa,Mruhusumwanamkehuyo nawatotowakewaendenyumbanikwababayakeMusa akasikilizamanenoyaHaruni,akafanyahivyo.

18BasiSiporaakarudinawatotowake,wakafika nyumbanikwaReueli,wakakaahukohataulipofikawakati Bwanaalipowajiliawatuwake,nakuwatoaMisrimkononi mwaFarao

19MusanaHaruniwakafikaMisrikwajumuiyayawana waIsraeli,wakawaambiamanenoyoteyaBwana;nao watuwakafurahisana

20MusanaHaruniwakaamkaasubuhinamapemasiku iliyofuata,wakaendanyumbanikwaFarao,wakachukua fimboyaMungumikononimwao

21Nawalipofikakwenyelangolamfalme,simbawawili wachangawalikuwawamefungwahumowakiwana vyombovyachuma,nahakunamtualiyetokaaukuingia mbeleyao,isipokuwawaleambaomfalmealiwaamuru

waje,wakatiwachawiwalipokujanakuwaondoasimba kwauchawiwao,nahiiikawaletakwamfalme.

22Musaakafanyaharaka,akainuafimbojuuyasimba, akawafungua;naoMusanaHaruniwakaingianyumbani mwamfalme.

23Simbanaowalikujapamojanaokwafuraha,nao wakawafuatanakufurahikamambwaanavyomfurahia bwanawakeanaporudikutokaporini.

24Faraoalipoonajambohilialishangaa,akaogopasana kwahabarihiyo,maanasurazaozilikuwakamasuraza wanawaMungu

25FaraoakamwambiaMusa,“Unatakanini?”Wakamjibu, “Bwana,MunguwaWaebrania,ametutumakwako, tukuambie,‘Waachewatuwanguwaende,wanitumikie’

26Faraoaliposikiamanenoyao,aliogopasanambeleyao, akawaambia,Nendenileo,mnirudiekesho.Wakafanya kamawalivyosemamfalme

27NawalipokwishakwendaFaraoakatumawatuwamwite Balaamumchawi,naYanenaYambrewanawe,na wagangawote,nawachawi,nawashauriwotewaliokuwa wamfalme;naowotewakaja,wakaketimbeleyamfalme

28MfalmeakawasimuliamanenoyoteambayoMusana nduguyeHaruniwalimwambia,naowachawi wakamwambiamfalme,Lakiniwatuhaowalikujiaje,kwa sababuyasimbawaliokuwawamefungwalangoni?

29Mfalmeakasema,Kwasababuwaliinuafimboyaodhidi yasimbanakuwafungua,wakajakwangu,nasimbanao wakawafurahiakamambwaafurahivyokukutananabwana wake

30BalaamumwanawaBeori,mchawi,akamjibumfalme, akasema,Hawasiwengineilaniwachawikamasisi.

31Basisasatumawatuwawaite,naowaje,nasi tutawajaribu;nayemfalmeakafanyahivyo

32AsubuhiFaraoakawatumaMusanaHaruniwawaite mbeleyamfalme,naowakatwaafimboyaMungu, wakamwendeamfalme,wakamwambia,wakisema, 33Bwana,MunguwaWaebrania,asemahivi,Wapeleke watuwanguiliwanitumikie

34Mfalmeakawaambia,Lakinininaniatakayewaamini kwambaninyiniwajumbewaMungu,nakwamba mnakujakwangukwaamriyake?

35Basisasatoamuujizaauisharakatikajambohili,na ndipomanenoutakayosemayataaminika.

36Haruniakafanyaharaka,akaitupafimbomkononi mwakembeleyaFaraonawatumishiwake,nayofimbo ikawanyoka.

37Wachawiwalipoonahili,wakatupakilamtufimboyake chini,nazozikawanyoka.

38NanyokawafimboyaHaruniakainuakichwachakena kufunguamdomowakeilikumezafimbozawachawi

39Balaamumchawiakajibu,akasema,Jambohili limekuwapotangusikuzakale,kwambanyokahumeza mwenzake,nakwambaviumbehaihulana

40Basisasauirudisheiwefimbokamailivyokuwahapo mwanzo,nasipiatutairudishafimbozetukama zilivyokuwahapomwanzo,naikiwafimboyakoitameza fimbozetu,ndipotutajuakwambarohoyaMunguiko ndaniyako,nakamasivyo,wewenifunditukamasisi

41Haruniakafanyaharaka,akanyoshamkonowake, akamshikamkiawanyoka,naoukawafimbomkononi mwake;nawachawiwakafanyavivyohivyokwafimbo

zao;kilamtuakashikamkiawanyokawake,nazozikawa fimbokamamwanzo.

42Nawaliporudishwakwenyefimbo,fimboyaHaruni ilimezafimbozao.

43Mfalmealipoonajambohili,akaamurukitabucha kumbukumbukilichohusuwafalmewaMisri,kiletwe;nao wakaletakitabuchakumbukumbu,yaani,tareheza wafalmewaMisri,ambachondaniyakeziliandikwa sanamuzotezaMisri;maanawalidhaniyakupatajinala Yehovahumo,lakinihawakulipata

44FaraoakawaambiaMusanaHaruni,Tazama,sijaona jinalaMunguwenulimeandikwakatikakitabuhiki,wala silijuijinalake.

45Washaurinawatuwenyehekimawakamjibumfalme, wakisema,TumesikiayakwambaMunguwaWaebraniani mwanawawenyehekima,mwanawawafalmewakale.

46FaraoakawageukiaMusanaHaruni,akawaambia, SimjuiBwanamliyemtangaza,walasitawaachawatuwake 47Wakamjibumfalme,BwanaMunguwaMiungundilo jinalake,nayealitangazajinalakejuuyetutangusikuza babazetu,akatutuma,akisema,NendenikwaFarao, mkamwambie,Waachewatuwanguwanitumikie.

48Basisasatuachetuendesafariyasikutatujangwani, tukamtoleedhabihuhuko;kwanitangusikutuliposhuka Misri,hakupokeakutokamikononimwetusadakaya kuteketezwa,walasadakayaunga,waladhabihu;na usipoturuhusu,hasirayakeitawakajuuyako,nayeataipiga Misrikwatauni,walakwaupanga.

49Faraoakawaambia,Niambienisasanguvuzakena uwezawake;wakamwambia,Yeyendiyealiyeumba mbingunanchi,baharinasamakiwakewote,aliumbanuru, akaumbagiza,akasababishamvuajuuyanchi, akainywesha,akafanyamimeananyasikuchipua,akaumba mwanadamunamnyamanawanyamawamsituni,ndege waanganinasamakiwabaharini,nakwakinywachake wanaishinakufa

50Hakikaalikuumbatumbonimwamamayako,akakutia pumziyauhai,akakulea,akakuwekakatikakitichaenzi chaufalmewaMisri,nayeatakuondoleapumzinaroho yako,nakukurudishakatikaardhiuliyotwaliwa.

51Hasirayamfalmeikawakakwamanenoyao, akawaambia,Lakinininanikatikamiunguyoteyamataifa awezayekufanyahivi?Mtowanguniwangumwenyewe, naminimeufanyakwaajiliyangumwenyewe

52Akawafukuzakutokakwake,naakaamurukazingumu zaidijuuyaIsraelikulikoilivyokuwajananakabla.

53MusanaHaruniwakatokambeleyamfalme, wakawaonawanawaIsraeliwakiwakatikahalimbaya; kwamaanawasimamiziwakaziwalikuwa wamewazidishiamzigowakazi

54MusaakarudikwaBwana,akasema,Kwanini umewatendeavibayawatuwako?Kwamaanatangu nilipokujakumwambiaFaraonenoulilonituma, amewatendeavibayasanawanawaIsraeli

55BwanaakamwambiaMusa,Tazama,utaonayakwamba FaraoatawatoawanawaIsraelikutokanchiyakekwa mkonoulionyoshwanamapigomazito.

56MusanaHaruniwakakaamiongonimwanduguzao wanawaIsraelihukoMisri

57NaWamisriwakafanyamaishayaokuwamachungu kwakazinzitowaliyowatwika

SURAYA80

1Hatamwishowamiakamiwili,BwanaakamtumaMusa kwaFaraotena,iliawatoewanawaIsraeli,nakuwatoa katikanchiyaMisri

2MusaakaendanyumbanikwaFarao,akamwambia manenoyaBwanaaliyemtuma;lakiniFaraohakuisikiliza sautiyaBwana,nayeMunguakainuanguvuzakejuuya MisrijuuyaFaraonaraiawake,nayeMunguakampiga Faraonawatuwakekwamapigomakubwanamakalisana 3BwanaakatumakwamkonowaHaruni,akayageuzamaji yoteyaMisrikuwadamu,pamojanavijitovyakevyotena mitoyakeyote

4NaMmisrialipokujakunywanakutekamaji,akatazama ndaniyamtungiwake,natazama,majiyoteyaligeuka kuwadamu;naalipokujakunywakutokakikombechake, majiyaliyomondaniyakikombeyakawadamu

5Namwanamkealipokandaungawakenakupikavyakula vyake,mwonekanowaoulibadilikanakuwadamu

6Bwanaakatumatena,akafanyamajiyaoyoteyatoevyura, navyurawotewakaingiakatikanyumbazaWamisri.

7NaWamisriwalipokunywa,matumboyaoyalijaavyura nawakachezamatumboyaowalipokuwawakichezamtoni

8Namajiyaoyoteyakunywanamajiyakupikia yakageukakuwavyura,piawalipolalavitandanimwao jasholaolikazaavyura

9PamojanahayoyotehasirayaBwanahaikugeukakutoka kwao,namkonowakeulinyoshwajuuyaWamisriwoteili kuwapigakwakilapigokubwa

10Akatumawatu,akawapigamavumbiyaoyakawachawa, naochawawakawahukoMisri,wakafikaurefuwadhiraa mbilijuuyanchi

11Chawapiawalikuwawengisana,katikamiiliya wanadamunawanyama,katikawotewaliokaaMisri;pia Bwanaaliwaleteachawamfalmenamalkia,nao wakawahuzunishaMisrisanakwasababuyachawa.

12Hatahivyo,hasirayaBwanahaikuondoka,namkono wakeulikuwabadoumenyoshwajuuyaMisri

13Bwanaakawatumawanyamawaporiniwakilaaina kwendaMisri,naowakajanakuwaangamizaWamisriwote, wanadamunawanyama,namiti,navyotevilivyokuwako Misri.

14Bwanaakatumanyokawamoto,nge,panya,vicheche, vyura,pamojanawenginewanaotambaamavumbini

15Nzi,nyuki,viroboto,wadudunachawa,kilakundi kulingananaainayake

16Nawanyamawotewatambaaonawenyemabawakwa ainazaowakajaMisri,wakawahuzunishaWamisrisana

17Navirobotonanziwakaingiamachoninamasikioni mwaWamisri

18Nanyiguwakawajianakuwafukuza,naowakatoka humohadivyumbanimwao,naowakawafuata

19NaWamisriwalipojifichakwasababuyakundila wanyama,walifungamilangoyaonyumayao,naMungu akawaamuruWashulanuthiwaliokuwabaharini,wapande nakuingiaMisri.

20Nayealikuwanamikonomirefu,urefuwadhiraakumi zamkonowamwanaume

21Akapandajuuyapaa,akafunuadarinasakafu, akazikata,akaunyoshamkonowakendaniyanyumba, akatoakomeonakomeo,akazifunguanyumbazaMisri

22Baadayekundilawanyamalikaingiakatikanyumbaza Misri,nakundilawanyamalikawaangamizaWamisri,nao wakahuzunikasana

23Hatahivyo,hasirayaBwanahaikugeukakutokakwa Wamisri,namkonowakeulikuwabadoumenyoshwadhidi yao

24Munguakatumatauni,natauniikaeneaMisri,katika farasinapunda,nakatikangamia,katikamakundiya ng'ombenakondoonawanadamu

25Wamisriwalipoamkaasubuhinamapemaili kuwapelekamifugoyaomalishoni,walikutamifugoyao yoteimekufa

26WalibakiwanyamammojatukatiyakumiwaWamisri, nahakunahatammojaaliyekufakatikawanyamawa IsraelihukoGosheni

27Munguakaletauvimbeunaowakakatikamiiliya Wamisri,naoukawapasuangozizao,naoukawana kuwashakalikwaWamisriwotekuanzianyayozamiguu yaohadikwenyeutosiwavichwavyao.

28Namajipumengiyalikuwakatikamiiliyao,hatamiili yaoikaharibikahadiikaozanakuoza

29Hatahivyo,hasirayaBwanahaikuondoka,namkono wakeulikuwabadoumenyoshwajuuyaMisriyote

30Bwanaakaletamvuayamawenzitosana,ambayo ilipigamizabibuyaonakuvunjamitiyaoyamatundana kuikaushahataikaangukajuuyao

31Piakilamimeamibichiikakaukanakuangamia,kwa sababumotouliochanganyikaulishukakatikatiyamvuaya mawe,kwahiyomvuayamawenamotohuoukateketeza vituvyote

32Piawanadamunawanyamawaliopatikananje waliangamiakwamialiyamotonamvuayamawe,na simbawotewachangawalichoka

33BwanaakatumanakuletanzigewengihukoMisri, Chasel,Salom,Chargol,naChagol,kilaainayanzige, waliokulakilakitukilichosalianamvuayamawe

34NdipoWamisriwakafurahikwasababuyanzige, ingawawalikulamazaoyamashamba,wakawakamatakwa winginakuwatiachumvikwaajiliyachakula

35Bwanaakageuzaupepomkaliwabaharini,ambao uliwaondoanzigewote,hatawalewaliotiwachumvi, akawatupakatikaBahariyaShamu;hakunanzigehata mmojaaliyesaliandaniyamipakayaMisri.

36MunguakaletagizajuuyaMisri,nchiyoteyaMisrina Pathrosiikawagizakwasikutatu,hatamtuasiwezekuona mkonowakealipouinuamdomoni

37WakatihuowatuwengiwaIsraeliwalikufa, waliomwasiBwana,ambaohawakuwasikilizaMusana Haruni,walahawakuaminikwambaMungundiye aliyewatuma

38Naowaliosema,HatutatokaMisri,tusijetukaangamia kwanjaakatikajangwalililoukiwa,naambaohawakutaka kusikilizasautiyaMusa

39Bwanaakawapigakwasikutatuzagiza,naoWaisraeli wakawazikasikuhizo,bilaWamisrikujuakuhusuwao walakuwafurahia

40GizalilikuwakubwasanahukoMisrikwasikutatu,na mtuyeyotealiyekuwaamesimamagizalilipoingia,alibaki

amesimamamahalipake,nayulealiyekuwaameketi alibakiameketi,nayulealiyekuwaamelalaakaendelea kulalakatikahaliileile,nayulealiyekuwaakitembea akakaachinimahalipalepale;najambohililikawapata Wamisriwote,hadigizalilipokwisha.

41Sikuzagizazikapita,BwanaakawatumaMusana HarunikwawanawaIsraeli,akisema,Sherehekenisikukuu yenu,mkaifanyePasakayenu;kwamaanatazama,mimi ninakujakatikatiyausikukatiyaWamisriwote,nami nitawauawazaliwawaowakwanzawote,tangumzaliwa wakwanzawamwanadamuhadimzaliwawakwanzawa mnyama;naminitakapoionaPasakayenu,nitapitajuuyenu 42WanawaIsraeliwalifanyakamayoteambayoBwana aliwaamuruMusanaHaruni,ndivyowalivyofanyausiku huo

43Ikawakatikatiyausiku,Bwanaakatokakatikatiya Misri,akawapigawazaliwawakwanzawotewaWamisri, tangumzaliwawakwanzawamwanadamuhatamzaliwa wakwanzawamnyama.

44Faraoakaamkausiku,yeyenawatumishiwakewotena Wamisriwote;kukawanakiliokikuukatikanchiyoteya Misriusikuhuo;kwamaanahapakuwananyumbaambayo haikuwanamaiti

45PiasanamuzawazaliwawakwanzawaMisri, zilizochongwaukutanikwenyenyumbazao,ziliharibiwa nakuangukachini

46Hatamifupayawazaliwawaowakwanzawaliokufa kablayahayanaambaowalikuwawamemzikakatika nyumbazao,ilichukuliwanambwawaMisriusikuhuona kuburutwambeleyaWamisrinakutupwambeleyao

47NaWamisriwotewalionauovuhuouliowajiaghafla, Wamisriwotewakapigakelelekwasautikuu

48NajamaazotezaMisrizikaliausikuule,kilamtukwa ajiliyamwanawe,nakilamtukwaajiliyabintiyake,kwa kuwandiyemzaliwawakwanza;naghasiazaMisri zikasikikakwambaliusikuule

49BasiBathia,bintiFarao,akatokapamojanamfalme usikuuleilikuwatafutaMusanaHaruninyumbanimwao, naowakawakutanyumbanimwao,wakilanakunywa,na kufurahipamojanaIsraeliwote.

50BathiaakamwambiaMusa,Je,hiindiyothawabuya memaniliyokutendea,kwakukuleanakukunyoosha,nawe ukaletamabayahayajuuyangunajuuyanyumbayababa yangu?

51Musaakamwambia,HakikaBwanaaliletamapigokumi juuyaMisri;je,kunauovuwowoteuliokupatakutokakwa mmojawao?Je,mojakatiyahayolilikupata?Naye akasema,Hapana.

52Musaakamwambia,Ingawawewendiwemzaliwawa kwanzawamamayako,hutakufa,walauovuhautakupata katikatiyaMisri

53Akasema,Nifaidaganikwangu,nikimwonamfalme,na nduguyangu,nanyumbayakeyote,nawatuwake,katika uovuhuu,ambaowazaliwawaowakwanzawanaangamia pamojanawazaliwawakwanzawotewaMisri?

54Musaakamwambia,Hakikanduguyako,nanyumba yake,nawatuwaMisri,hawakutakakusikilizamanenoya Bwana;kwahiyomabayahayayaliwapata

55FaraomfalmewaMisriakawakaribiaMusanaHaruni, nabaadhiyawanawaIsraeliwaliokuwapamojanao mahalihapo,akawaomba,akisema,

56Ondokeni,mkawachukuenduguzenu,wanawaIsraeli wotewaliokonchini,pamojanakondoozao,nang'ombe zao,nayotewaliyonayo;wasiachekituchochote kilichosalia,ilaniombeenimimikwaBwana,Munguwenu.

57MusaakamwambiaFarao,Tazama,weweumzaliwawa kwanzawamamayako,lakiniusiogope,maanahutakufa; kwamaanaBwanaameamuruuishi,iliakuonyeshenguvu zakekuunamkonowakeulionyoshwakwanguvu.

58FaraoakaamuruwanawaIsraeliwaondoke,naWamisri wotewakajitianguvukuwapeleka,kwamaanawalisema, Sotetunaangamia

59NaWamisriwotewaliwatumaWaisraeli,wakiwana utajirimwingi,kondoonang'ombenavituvyathamani, kulingananakiapochaBwanakatiyakenababayetu Ibrahimu

60WanawaIsraeliwakakawiakutokausiku,naWamisri walipowajiailikuwatoa,wakawaambia,Je,sisiniwezi, hatatutokeusiku?

61WanawaIsraeliwakawaombaWamisrivyombovya fedha,navyombovyadhahabu,namavazi;naowanawa Israeliwakawanyang'anyaWamisrivituvyao

62Musaakafanyaharaka,akaondoka,akaendampakamto waMisri,akaliletakutokahukojenezalaYusufu, akalichukua

63WanawaIsraelinaowalileta,kilamtujenezalababa yakepamojanaye,nakilamtujenezalakabilalake

SURAYA81

1WanawaIsraeliwakasafirikutokaRamesesihadi Sukothi,wapatawatumiasitaelfuwaumekwamiguu,bila kuhesabuwatotonawakezao

2Piakundilawatuwaliochanganyikanawalipandapamoja nao,pamojanamakundiyakondoonang'ombe,na ng'ombewengisana

3NamudawakukaakwaowanawaIsraelikatikanchiya Misrikwakazingumuulikuwamiakamiambilinakumi.

4Namwishowamiakamiambilinakumi,Bwana akawatoawanawaIsraelikutokaMisrikwamkonowenye nguvu.

5WanawaIsraeliwakasafirikutokaMisri,nakutoka Gosheni,nakutokaRamesesi,wakapigakambiSukothi sikuyakuminatanoyamweziwakwanza.

6Wamisriwakawazikawazaliwawaowakwanzawote ambaoBwanaalikuwaamewapiga;naWamisriwote wakawazikawaliouawawaokwasikutatu.

7WanawaIsraeliwakasafirikutokaSukothi,wakapiga kambiEthomu,mwishowajangwa.

8HatasikuyatatubaadayaWamisrikuwazikawazaliwa waowakwanza,watuwengiwalitokaMisri,wakawafuata IsraeliilikuwarudishaMisri;maanawalijutakwakuwa wamewaachaWaisraeliwaondokeutumwanimwao.

9Mtummojaakamwambiajiraniyake,HakikaMusana HaruniwalinenanaFarao,wakasema,Tutakwendasafari yasikutatujangwani,tumtoleeBwana,Munguwetu, dhabihu

10Basi,natuamkeasubuhinamapema,tuwarudishe;na itakuwa,wakirudipamojanasiMisrikwabwanazao,ndipo tutajuayakuwawanaimaninao;lakiniwasiporudi,ndipo tutapigananao,nakuwarudishakwanguvunyingina mkonohodari

11WakuuwotewaFaraowakaamkaasubuhi,napamoja naowapatawatuelfumiasaba,wakatokaMisrisikuhiyo, wakafikamahaliwalipokaawanawaIsraeli

12WamisriwotewakamwonaMusanaHaruninawana wotewaIsraeliwalikuwawameketimbeleyaPi-hahirothi, wakilanakunywanakusherehekeasikukuuyaBwana

13WamisriwotewakawaambiawanawaIsraeli,Hakika mlisema,Tutakwendasafariyasikutatujangwani, tumtoleeMunguwetudhabihu,kishatutarudi

14Basisasaleonisikutanotanguulipokwenda,mbona hurudikwamabwanazako?

15MusanaHaruniwakawajibu,wakasema,Kwasababu Bwana,Munguwetu,ametushuhudia,akisema,Hamtarudi tenaMisri;lakinitutajipelekawenyewekatikanchiijaayo maziwanaasali,kamaBwana,Munguwetu,alivyowaapia babazetu,kwambaatatupa.

16NawakuuwaMisriwalipoonayakuwawanawaIsraeli hawakuwasikiliza,walahawakurudiMisri,wakajipangaili kupigananaIsraeli.

17BwanaakawafanyawanawaIsraelikuwaimarajuuya Wamisri,hatawakawapigavikali;vitavikawavikalijuuya Wamisri;Wamisriwotewakakimbiambeleyawanawa Israeli;wengiwaowakaangamiakwamkonowaIsraeli

18WakuuwaFaraowakaendaMisri,wakamwambiaFarao, wakisema,WanawaIsraeliwamekimbia,walahawatarudi Misritena;nahivindivyoMusanaHaruniwalivyotuambia

19Faraoaliposikiajambohili,moyowakenamioyoya raiawakewoteikageukadhidiyaIsraeli,naowakatubu kwambawalikuwawamewaachaIsraeli;naWamisriwote wakamshauriFaraoawafuatewanawaIsraeliili kuwarudishakwenyemizigoyao.

20Wakaulizanakilamtukwanduguyake,Tumefanyanini hili,hatatukawatoaIsraelikutokautumwanimwetu?

21BwanaakaifanyamioyoyaWamisriwotekuwaimara ilikuwafuataWaisraeli;kwakuwaBwanaalitamani kuwaangushaWamisrikatikaBahariyaShamu

22Faraoakaondoka,akawekagarilake,akawaamuru Wamisriwotewakusanyike;hakusaliamtummoja, isipokuwawatotowadogonawanawake

23WamisriwotewakatokapamojanaFaraoilikuwafuata wanawaIsraeli;nakambiyaMisriilikuwakubwasana,na nzito,kamawatumiakumielfu

24KambiyoteikaendanakuwafuatawanawaIsraeliili kuwarudishaMisri,naowakawafikiawakiwawamepiga kambikandoyaBahariyaShamu

25WanawaIsraeliwakainuamachoyao,wakawaona Wamisriwotewakiwafuatia;wanawaIsraeliwakaogopa sanakwasababuyao;wanawaIsraeliwakamliliaBwana.

26NakwasababuyaWamisri,wanawaIsraeli walijigawanyakatikamakundimanne,naowakagawanyika katikamaoniyao,kwasababuwaliwaogopaWamisri;na Musaakazungumzanakilammojawao.

27KikosichakwanzakilikuwachawanawaReubeni, Simeoni,naIsakari,naowakaazimiakujitupabaharini, kwasababuwaliwaogopasanaWamisri

28Musaakawaambia,Msiogope,simamenikimya mkauonewokovuwaBwanaatakaowafanyialeo.

29KikosichapilikilikuwachawanawaZabuloni, BenyamininaNaftali,naowakaazimiakurudiMisri pamojanaWamisri.

30Musaakawaambia,Msiogope;kwamaanakama mlivyowaonaWamisrileo,vivyohivyohamtawaonatena milele

31KikosichatatukilikuwachawanawaYudanaYusufu, naowakaazimiakwendakukutananaWamisriilikupigana nao

32Musaakawaambia,Simamenimahalipenu,kwakuwa Bwanaatawapiganianinyi,nanyimtanyamazakimya.

33NakundilannelilikuwalawanawaLawi,Gadi,na Asheri,naowakaazimiakwendakatikatiyaWamisriili kuwafadhaisha,naMusaakawaambia,Kaenikatikanafasi zenunamsiogope,balimwombeniBwanailiawaokoe mikononimwao.

34BaadayahayoMusaakaondokakatiyawatu, akamwombaBwana,akasema,

35EeBwana,Munguwaduniayote,uwaokoewatuwako uliowatoaMisri;Wamisriwasijisifuyakwambanguvuna uwezanivyao

36BwanaakamwambiaMusa,Kwaniniunanililiamimi? WaambiewanawaIsraelikwambawaende,nawe unyooshefimboyakojuuyabahari,uigawanye;naowana waIsraeliwatapitakatiyake.

37Musaakafanyahivyo;akainuafimboyakejuuyabahari, akaigawanya

38Namajiyabahariyakagawanyikakatikasehemukumi nambili,nawanawaIsraeliwakapitakwamiguu,wakiwa naviatu,kamamtuapitavyokatikanjiailiyoandaliwa

39BwanaakawadhihirishiawanawaIsraelimaajabuyake katikaMisrinabaharinikwamkonowaMusanaHaruni

40NawanawaIsraeliwalipoingiabaharini,Wamisri wakawafuata;namajiyabahariyakawafunikatena,wote wakazamandaniyamaji;walahakusaliamtummoja, isipokuwaFarao,aliyemshukuruBwananakumwamini; kwahiyoBwanahakumfanyaaangamiewakatihuopamoja naWamisri

41Bwanaakaamurumalaikaamtoekutokamiongonimwa Wamisri,ambaowalimtupajuuyanchiyaNinawinaye akatawalajuuyakekwamudamrefu

42SikuhiyoBwanaaliwaokoaIsraelikutokamkononi mwaMisri,nawanawaIsraeliwotewalionakwamba Wamisriwameangamia,naowakauonamkonomkuuwa Bwana,katikayalealiyoyafanyaMisrinabaharini

43NdipoMusanawanawaIsraeliwakamwimbiaBwana wimbohuu,sikuhiyoBwanaalipowaangushaWamisri mbeleyao

44NaIsraeliwotewakaimbakwapamoja,wakisema, NitamwimbiaBwana;kwamaanaametukukasana;Farasi nampandafarasiwakeamewatupabaharini;tazama, imeandikwakatikakitabuchatoratiyaMungu

45BaadayahayowanawaIsraeliwaliendeleanasafari yao,wakapigakambihukoMara;nayeBwanaakawapa wanawaIsraeliamrinahukumuhukoMara;nayeBwana akawaamuruwanawaIsraeliwaendekatikanjiazakezote, nakumtumikia

46WakasafirikutokaMara,wakafikaElimu;hukoElimu palikuwanachemchemikuminambilizamaji,namiti sabiniyamitende;nawanawewakapigakambihapo, karibunamaji

47WakasafirikutokaElimu,wakafikajangwalaSini,siku yakuminatanoyamweziwapilibaadayakutokaMisri.

48WakatihuoBwanaakawapawanawaIsraelimanaili wale;BwanaakawanyesheawanawaIsraelichakula kutokambingunisikubaadayasiku

49WanawaIsraeliwalikulamanahiyomiakaarobaini, sikuzotewalizokuwajangwani,hatawalipofikanchiya Kanaanikuimiliki

50WakasafirikutokanyikayaSini,wakapigakambihuko Alushi.

51WakasafirikutokaAlushi,wakapigakambiRefidimu

52HatawanawaIsraeliwalipokuwaRefidimu,Amaleki, mwanawaElifazi,mwanawaEsau,nduguyeSefo,akaja kupigananaIsraeli

53Akaletapamojanayewatumiananenamojaelfu, wachawinawachawi,akajiandaakwavitanaIsraelihuko Refidimu

54WakapiganavitavikubwanavikalidhidiyaIsraeli, nayeBwanaakawatiaAmalekinawatuwakemikononi mwaMusanawanawaIsraeli,namkononimwaYoshua, mwanawaNuni,Mwefrathi,mtumishiwaMusa.

55WanawaIsraeliwakawapigaAmalekinawatuwake kwamakaliyaupanga;lakinivitavilikuwavikalisanajuu yawanawaIsraeli.

56BwanaakamwambiaMusa,Andikanenohilikatika kitabuliweukumbushokwako,uliwekekatikamkonowa Yoshua,mwanawaNuni,mtumishiwako,naweuwaamuru wanawaIsraeli,ukisema,UtakapofikanchiyaKanaani, utaufutakabisaukumbushowaAmalekichiniyambingu 57Musaakafanyahivyo;akakitwaakitabu,akaandika manenohayajuuyake,akisema, 58KumbukakileAmalekialichokutendeanjianiulipotoka Misri.

59Aliyekukutanjianinakuwapigawalewaliokuwanyuma yako,hatawalewaliokuwadhaifunyumayakoulipokuwa umechokanakuzimia.

60Kwahiyoitakuwa,Bwana,Munguwako, atakapokwishakukuparaha,kutokakwaaduizakowote waliokando-kando,katikanchiakupayoBwana,Mungu wako,iweurithiwako,uimiliki,ndipoutakapoufuta ukumbushowaAmalekichiniyambingu,usisahau

61NamfalmeatakayemhurumiaAmaleki,au kumbukumbuyakeauuzaowake,tazama,nitamtaka,nami nitamkatiliambalikutokamiongonimwawatuwake 62Musaakaandikamambohayayotekatikakitabu, akawaagizawanawaIsraelikuhusumambohayayote

SURAYA82

1WanawaIsraeliwakasafirikutokaRefidimu,wakapiga kambikatikajangwalaSinai,mweziwatatutangu walipotokaMisri

2WakatihuoReueliMmidiani,babamkwewaMusa, akajapamojanaSiporabintiyakenawanawewawili,kwa kuwaalikuwaamesikiahabarizamaajabuyaBwana aliyowatendeaIsraeli,yakuwaokoanamkonowaMisri

3ReueliakamwendeaMusajangwani,alipopigakambi, hapondipoulipomlimawaMungu

4Musaakatokakwendakumlakimkwewekwaheshima kubwa,naIsraeliwotewalikuwapamojanaye

5ReuelinawanawewakakaamiongonimwaWaisraeli kwasikunyingi,nayeReueliakamjuaBwanatangusiku hiyonakuendelea

6NamweziwatatutanguwanawaIsraeliwalipotoka Misri,sikuyasitayake,BwanaaliwapaIsraeliamrikumi juuyaMlimaSinai

7Israeliwotewakasikiaamrihizizote,naoIsraeliwote wakafurahisanakatikaBwanasikuhiyo.

8NautukufuwaBwanaukatuajuuyaMlimaSinai,naye akamwitaMusa;nayeMusaakajakatikatiyawingu, akapandamlimani.

9Musaakawamlimanisikuarobainimchananausiku; hakulachakulawalahakunywamaji;nayeBwana akamfundishaamrinahukumuiliawafundishewanawa Israeli

10Bwanaakaandikaamrikumializowaamuruwanawa Israelijuuyambaombilizamawe,ambazoalimpaMusa iliawaagizewanawaIsraeli

11Hatamwishowasikuarobaininausikuarobaini,hapo BwanaalipokwishakusemanaMusakatikaMlimaSinai, BwanaakampaMusavilevibaovyamawevilivyoandikwa kwakidolechaMungu.

12WanawaIsraeliwalipoonayakuwaMusaamekawia kushukamlimani,wakamkusanyikiaHaruni,wakasema, KuhusumtuhuyuMusa,hatujuiyaliyompata.

13Basisasa,simama,utufanyiemunguatakayetutangulia, iliusife

14NaHaruniakawaogopasanawatu,akawaamuru wamleteedhahabu,nayeakaitengenezandamayakusubu kwaajiliyawatu

15BwanaakamwambiaMusa,kablahajashukamlimani, Shuka;kwamaanawatuwakouliowatoaMisri wamejiharibu

16Wamejifanyiandamayakusubu,wakaisujudia;basi sasaniache,niwaangamizewatokeduniani;maananiwatu wenyeshingongumu

17MusaakamsihiBwana,nayeakamwombaBwanakwa ajiliyawatukwaajiliyandamawaliyoifanya;kisha akashukakutokamlimani,namikononimwakealikuwana vilevibaoviwilivyamawe,ambavyoMungualimpa awaamuruwanawaIsraeli

18Musaalipokaribiakambinakuionandama waliyoitengenezawatu,hasirayaMusaikawaka,akavunja zilembaochiniyamlima

19Musaakajakambini,akamchukuandama,akaichoma moto,akaisagahataikawavumbilaini,akainyunyizajuu yamaji,akawapawanawaIsraeliwanywe

20Naowatuwakafakwaupangawakilammojawao, wapatawatuelfutatu,waliotengenezandama.

21KeshoyakeMusaakawaambiawatu,Nitapandajuu kwaBwana,labdanipatekufanyaupatanishokwaajiliya dhambizenumlizomfanyiaBwana

22MusaakapandatenakwaBwana,akakaapamojana Bwanasikuarobainimchananausiku

23NakatikasikuarobainiMusaalimsihiBwanakwaajili yawanawaIsraeli;nayeBwanaakasikilizamaombiya Musa;nayeBwanaakakubalikusihiwakwakekwaajiliya Israeli

24KishaBwanaakamwambiaMusaachongembaombili zamawenakuziletakwaBwana,ambayeangeandikajuu yakeamrikumi

25Musaakafanyahivyo,akashuka,akavichongavilevibao viwili,akapandamlimaSinaikwaBwana,nayeBwana akaandikazileamrikumijuuyavilevibao

26MusaakakaanaBwanasikuarobainimchananausiku, nayeBwanaakamfundishaamrinahukumuzakuwapa Israeli

27BwanaakamwagizakuhusuwanawaIsraelikwamba wamjengeeBwanamahalipatakatifu,ilijinalakelikae ndaniyake;Bwanaakamwonyeshamfanowamahali patakatifunamfanowavyombovyakevyote

28Hatamwishowasikuarobaini,Musaakashukakutoka mlimani,navilevibaoviwilimkononimwake

29MusaakawaendeawanawaIsraeli,akawaambia manenoyoteyaBwana,akawafundishasheria,amri,na hukumu,ambazoBwanaalikuwaamemfundisha

30MusaakawaambiawanawaIsraelinenolaBwana, kwambapatakatifupakepafanyikekwaajiliyake,iliakae katiyawanawaIsraeli

31Naowatuwakafurahisanakwaajiliyamemayote BwanaaliyowaambiakwamkonowaMusa,wakasema, HayoyoteBwanaaliyokuambiatutayafanya

32Watuwakainukakamamtummoja,wakatoasadaka kwaukarimukwaajiliyapatakatifupaBwana,kilamtu akaletasadakakwaBwanakwaajiliyakaziyapatakatifu, nakwaajiliyautumishiwakewote.

33NawanawaIsraeliwotewakaletakilamtuvituvyote vilivyoonekanakatikamilkiyake,kwaajiliyakaziya patakatifupaBwana,dhahabu,fedha,nashaba,nakilakitu kilichotumikakwaajiliyapatakatifu

34Nawatuwotewenyehekimawaliofanyakaziwalikuja, wakajengapatakatifupaBwana,sawasawanayote aliyoamuruBwana,kilamtukatikakazialiyoifanya;na watuwotewenyehekimawenyemioyomigumu wakafanyapatakatifu,navyombovyake,navyombovyote vyautumishimtakatifu,kamaBwanaalivyomwamuru Musa

35Nakaziyapatakatifupamaskaniikakamilikamwishoni mwamiezimitano;nawanawaIsraeliwakafanyayote ambayoBwanaalimwamuruMusa

36WakamleteaMusamahalipatakatifunavyombovyake vyote;kamavilemfanouleBwanaaliomwonyeshaMusa, ndivyowalivyofanyawanawaIsraeli

37Musaakaonakazi,natazama,waliifanyakamaBwana alivyomwamuru;basiMusaakawabariki

SURAYA83

1Hatakatikamweziwakuminambili,sikuyaishirinina tatuyamwezi,MusaakawatwaaHaruninawanawe, akawavikamavaziyao,akawatiamafuta,akawafanyia kamaBwanaalivyomwamuru;Musaakatoasadakazote alizomwagizaBwanasikuhiyo

2KishaMusaakawachukuaHaruninawanawe, akawaambia,Mtakaamlangonipamaskanikwasikusaba; maanandivyonilivyoagizwa.

3HaruninawanawewakafanyayoteambayoBwana aliwaagizakwamkonowaMusa;wakakaamlangonipa hemasikusaba

4Sikuyanane,sikuyakwanzayamweziwakwanza, mwakawapilitanguwanawaIsraeliwalipotokaMisri, Musaalisimamishamahalipatakatifu,nayeMusaakaweka vyombovyotevyamaskaninavyombovyotevyamahali patakatifu,akafanyayotealiyoamriwanaBwana.

5MusaakawaitaHaruninawanawe,naowakaletasadaka yakuteketezwanasadakayadhambikwaajiliyao wenyewe,nakwaajiliyawanawaIsraeli;kamaBwana alivyomwagizaMusa.

6Sikuhiyo,wanawawiliwaHaruni,NadabunaAbihu, walichukuamotousiowakawaidanakuuletambeleza Bwanaambayehakuwaagiza;motoukatokambeleza Bwana,ukawateketeza,naowakafambelezaBwanasiku hiyo

7SikuileMusaalipomalizakujengamahalipatakatifu, wakuuwawanawaIsraeliwalianzakuletamatoleoyao mbelezaBwanakwaajiliyakuiwekawakfumadhabahu 8Wakaletamatoleoyaokilamkuukwasikumoja,mkuu mmojakilasikukwasikukuminambili

9Namatoleoyotewaliyoleta,kilamtusikuyake,sahani mojayafedhayenyeuzitowashekelimianathelathini,na bakulimojalafedhalashekelisabinikwashekeliya mahalipatakatifu;vyoteviwilivilikuwavimejaaunga mwembamba,uliochanganywanamafutakwaajiliya sadakayaunga

10Kijikokimoja,chenyeuzitowashekelikumiza dhahabu,kilichojaauvumba.

11Fahalimmojamchanga,kondoomumemmoja,na mwana-kondoommojawamwakawakwanzakwaajiliya sadakayakuteketezwa.

12Nambuzimmojakwaajiliyasadakayadhambi

13Nakwaajiliyadhabihuyasadakazaamani,ng'ombe wawiliwaume,nakondoowaumewatano,nambuzi waumewatano,nawana-kondoowatanowamwakammoja 14NdivyowalivyofanyawakuukuminawawiliwaIsraeli sikubaadayasiku,kilamtukatikasikuzake.

15Ikawabaadayahayo,sikuyakuminatatuyamwezi, MusaakawaamuruwanawaIsraeliwaiadhimishePasaka 16NawanawaIsraeliwakaishikaPasakakwawakati wake,sikuyakuminanneyamwezi;kamaBwana alivyomwagizaMusa,ndivyowalivyofanyawanawa Israeli.

17Namweziwapili,sikuyakwanzayamwezihuo, BwanaakasemanaMusa,akamwambia, 18Wahesabuvichwavyawanaumewotewawanawa Israeli,wenyeumriwamiakaishirininazaidi,wewena Haruninduguyako,nawakuukuminawawiliwaIsraeli 19Musaakafanyahivyo;naHaruniakajapamojana wakuukuminawawiliwaIsraeli,naowakawahesabu wanawaIsraelikatikajangwalaSinai

20NahesabuyawanawaIsraelikwanyumbazababazao, tanguumriwamiakaishirininazaidi,ilikuwamiasitana tatuelfu,miatanonahamsini.

21LakiniwanawaLawihawakuhesabiwamiongonimwa nduguzao,wanawaIsraeli

22NahesabuyawanaumewotewawanawaIsraeli,tangu umriwamwezimmojanazaidi,ilikuwaishirininambili elfu,miambilinasabininawatatu

23NahesabuyawanawaLawi,tanguumriwamwezi mmojanazaidi,ilikuwaishirininambilielfu 24MusaakawawekamakuhaninaWalawikilamtukatika utumishiwakenamzigowake,ilikuhudumumahali patakatifupamaskani,kamaBwanaalivyomwamuruMusa 25Nasikuyaishiriniyamwezihuo,winguliliondolewa kutokakwenyehemayakukutania.

26WakatihuowanawaIsraeliwaliendeleanasafariyao kutokajangwalaSinai,wakasafirikwasikutatu,nawingu likatuajuuyajangwalaParani;hasirayaBwanaikawaka juuyaIsraelihapo,kwasababuwalikuwawamemkasirisha Bwanakwakumwombachakula,wapatekula.

27Bwanaakaisikilizasautiyao,akawapachakula walichokulakwamwezimmoja

28LakinibaadayahayohasirayaBwanaikawakajuuyao, akawapigakwauuajimkuu,naowakazikwahukomahali hapo

29WanawaIsraeliwakapaitamahalipaleKebrothHataava,kwasababuhapondipowalipowazikawatu waliotamaninyama.

30WakasafirikutokaKebroth-Hataava,wakapigakambi Haserothi,iliyokokatikajangwalaParani

31NawanawaIsraeliwalipokuwaHaserothi,hasiraya BwanaikawakajuuyaMiriamukwaajiliyaMusa,naye akawanaukoma,mweupekamatheluji

32Akawekwanjeyakambikwasikusaba,hataalipopona tenabaadayaukomawake

33BaadayewanawaIsraeliwakasafirikutokaHaserothi, wakapigakambimwishowajangwalaParani.

34Wakatihuo,BwanaakamwambiaMusa,awatumewatu kuminawawilikutokakwawanawaIsraeli,mtummoja kwakabilamoja,waendewakaichunguzenchiyaKanaani.

35Musaakawatumawalewatukuminawawili,wakaenda nchiyaKanaaniilikuichunguzanakuichunguza; wakaipelelezanchiyotetangujangwalaSinihadiRekobu, hataufikapoHamothi

36HatamwishowasikuarobainiwakawafikiaMusana Haruni,wakamleteahabarikamailivyokuwamioyoni mwao,nawatukumikatiyahaowakawaleteawanawa Israelihabarimbaya,yanchiwaliyoipeleleza,wakisema, NiafadhaliturudiMisrikulikokwendakatikanchihii,nchi inayowaangamizawakaziwake

37LakiniYoshuamwanawaNuni,naKalebumwanawa Yefune,waliokuwamiongonimwawalewalioipeleleza nchi,wakasema,Nchihiininzurisana

38IkiwaBwanaanatufurahia,atatupelekakatikanchihii nakutupa,maananinchiinayotiririkamaziwanaasali.

39LakiniwanawaIsraelihawakuwasikiliza,bali walisikilizamanenoyawalewatukumiwalioletahabari mbayajuuyanchi.

40Bwanaakasikiamanung'unikoyawanawaIsraeli, akakasirika,akaapa,akisema, 41Hakikahakunahatammojawakizazihikikiovu atakayeionanchikuanziaumriwamiakaishirininazaidi isipokuwaKalebumwanawaYefunenaYoshuamwana waNuni

42Lakinihakikakizazihikikiovukitaangamiakatika jangwahili,nawatotowaowataingiakatikanchihiyonao wataimiliki;kwahiyohasirayaBwanaikawakadhidiya Israeli,nayeakawazungushajangwanikwamiakaarobaini hadimwishowakizazihichokiovu,kwasababu hawakumfuataBwana

43NaowatuwakakaakatikajangwalaParanimudamrefu; kishawakaendeleambelekuelekeajangwanikwanjiaya BahariyaShamu

SURAYA84

1WakatihuoKora,mwanawaYetseri,mwanawaKehathi, mwanawaLawi,alichukuawatuwengimiongonimwa wanawaIsraeli,naowakasimamanakugombananaMusa naHaruninamkutanowote.

2Bwanaakawakasirikia,nchiikafunuakinywachake, ikawameza,pamojananyumbazao,navyotevilivyomo, nawatuwotewaKora

3BaadayahayoMunguakawazungushawatukwanjiaya MlimaSeirikwamudamrefu

4WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Msiwachochee wanawaEsau;kwanisitawapachochotekilichochao,hata kamanyayoyamguuiwezavyokukanyaga;kwakuwa nimempaEsauMlimaSeiriuweurithi.

5KwasababuhiyowanawaEsauwalipigananawanawa Seirihapoawali,nayeBwanaakawatiawanawaSeiri mikononimwawanawaEsau,akawaangamizambeleyao; naowanawaEsauwakakaabadalayaohataleo

6KwahiyoBwanaakawaambiawanawaIsraeli, MsipiganenawanawaEsau,nduguzenu,maanahamna kitukatikanchiyao;balimnawezakununuachakulakwao kwapesanakula,namnawezakununuamajikwaokwa pesanakunywa.

7WanawaIsraeliwakafanyakamanenolaBwana lilivyosema

8WanawaIsraeliwakazungukajangwani,wakizunguka kwanjiayaMlimaSinaikwamudamrefu,wala hawakuwagusawanawaEsau;naowakakaakatikaeneo hilokwamiakakuminatisa.

9WakatihuoLatinomfalmewawanawaKitimualifariki, katikamwakawaarobaininatanowakutawalakwake, ambaonimwakawakuminannewawanawaIsraeli kutokaMisri

10Wakamzikamahalipakealipojijengeakatikanchiya Kitimu,nayeAbimnaakatawalamahalipakemiaka thelathininaminane

11WanawaIsraeliwalipitampakawawanawaEsausiku hizo,mwishowamiakakuminatisa,wakajanakupitanjia yanyikayaMoabu

12BwanaakamwambiaMusa,MsiwazingireWamoabu, walamsipiganenao;kwakuwasitawapakituchochotecha nchiyao

13WanawaIsraeliwalipitianjiayajangwalaMoabukwa miakakuminatisa,walahawakupigananao.

14Ikawakatikamwakawathelathininasitawawanawa IsraelikutokaMisri,BwanaakampigamoyoSihoni, mfalmewaWaamori,nayeakapiganavita,akatokaili kupigananawanawaMoabu

15SihoniakatumawajumbekwaBeori,mwanawaYanea, mwanawaBalaamu,mshauriwamfalmewaMisri,nakwa Balaamumwanawe,iliwamlaaniMoabu,iliatiwe mkononimwaSihoni

16WajumbewakaendawakamletaBeorimwanawaYanea, naBalaamumwanawe,kutokaPethorihukoMesopotamia, naoBeorinaBalaamumwanawewakafikamjinikwa Sihoni,wakamlaaniMoabunamfalmewaombeleya SihonimfalmewaWaamori

17BasiSihoniakatokanajeshilakelote,akaendaMoabu, akapigananao,akawashinda;Bwanaakawatiamikononi mwake;SihoniakamwuamfalmewaMoabu

18SihoniakatekamijiyoteyaMoabuvitani;piaakaiteka Heshbonikutokakwao;kwakuwaHeshboniulikuwa

mmojawapowamijiyaMoabu,nayeSihoniakawaweka wakuuwakenawakuuwakehukoHeshboni,naHeshboni ilikuwamaliyaSihonisikuhizo

19KwahiyoBeori,msemajiwamithali,naBalaamu mwanawe,wakasemamanenohaya,wakisema,Njooni Heshboni,mjiwaSihoniutajengwanakuimarishwa 20OlewakoMoabu!Mmepotea,EnyiwatuwaKemoshi! TazamaimeandikwakatikakitabuchasheriayaMungu.

21SihonialiposhindaMoabu,aliwekawalinzikatikamiji aliyoichukuakutokakwaMoabu,naidadikubwayawana waMoabuwakaangukavitanimkononimwaSihoni,naye akawatekanyarawengi,wananabinti,akamwuamfalme wao;basiSihoniakarudikatikanchiyakemwenyewe.

22SihoniakawapaBeorinaBalaamumwanawezawadi nyingizafedhanadhahabu,nayeakawaruhusuwaende Mesopotamianyumbanikwaonakatikanchiyao.

23WakatihuowanawaIsraeliwotewalipitakutokanjia yajangwalaMoabu,wakarudinakuizungukajangwala Edomu.

24Basi,mkutanowotewakafikajangwalaSinikatika mweziwakwanzawamwakawaarobainitangu walipotokaMisri,naowanawaIsraeliwakakaahuko Kadeshi,karibunajangwalaSini;Miriamuakafahuko, akazikwahuko

25WakatihuoMusaakatumawajumbekwaHadadi mfalmewaEdomu,akisema,NduguyakoIsraeliasema hivi,Tafadhaliniruhusunipitekatikanchiyako;hatutapita katikamashambawalamizabibu,walahatutakunywamaji yakisimani;tutatembeakatikanjiayamfalme

26Edomuakamwambia,Hutapitakatikanchiyangu;basi EdomuakatokailikuwakabiliwanawaIsraelinawatu wengi

27LakiniwanawaEsauwalikataakuwaruhusuwanawa Israelikupitakatikanchiyao,kwahiyowanawaIsraeli wakaondokakutokakwaowalahawakupigananao

28KwamaanahapoawaliBwanaalikuwaamewaamuru wanawaIsraeli,akisema,MsipiganenawanawaEsau; kwahiyowanawaIsraeliwakaondokakwao,wala hawakupigananao

29BasiwanawaIsraeliwakaondokaKadeshi,nawatu wotewakafikaMlimaHori

30WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Mwambie Haruninduguyakokwambaatakufahuko;maanahataingia katikanchiniliyowapawanawaIsraeli

31Haruniakapandajuu,kwaamriyaBwana,hadiMlima Hori,katikamwakawaarobaini,mweziwatano,sikuya kwanzayamwezi

32NaHarunialikuwanaumriwamiakamiamojana ishirininamitatualipokufakatikaMlimaHori

SURAYA85

1NaMkanaani,mfalmewaAradi,aliyekaaupandewa kusini,aliposikiakwambaWaisraeliwalikuwawamekuja kwanjiayawapelelezi,akapangamajeshiyakekupigana naWaisraeli

2WanawaIsraeliwakamwogopasana,kwasababu alikuwanajeshikubwanalenyenguvu,hivyowanawa IsraeliwakaazimiakurudiMisri

3WanawaIsraeliwakarudinyumakamamwendowasiku tatuhadiMaserathimwanawaYakoni,kwamaana walikuwanahofukubwakwasababuyamfalmeAradi

4NawanawaIsraelihawakutakakurudimahalipao,kwa hiyowakakaaBeniYakonisikuthelathini.

5NawanawaLawiwalipoonayakuwawanawaIsraeli hawakurudinyuma,walimwoneawivuBwana;wakainuka, wakapiganananduguzaoWaisraeli,wakawauakundi kubwalawatu,wakawalazimishakurudimahalipao, MlimaHori

6Waliporudi,mfalmeAradialikuwabadoamepangajeshi lakekwaajiliyavitadhidiyaWaisraeli

7Israeliakawekanadhiri,akisema,Ukiwatiawatuhawa mikononimwangu,ndiponitakapoiangamizamijiyao kabisa

8BwanaakaisikilizasautiyaIsraeli,akawatiaWakanaani mikononimwao,akawaangamizakabisa,waonamijiyao; akapaitamahalihapoHorma

9WanawaIsraeliwakasafirikutokaMlimaHori, wakapigakambiObothi;wakasafirikutokaObothi, wakapigakambiIye-abarimu,katikampakawaMoabu 10WanawaIsraeliwakatumaujumbekwaMoabu, wakisema,Turuhusutupitekatikanchiyako,tufikemahali petu;lakiniwanawaMoabuhawakuwaruhusuwanawa Israelikupitakatikanchiyao;kwamaanawanawaMoabu waliogopasanawasijewanawaIsraeliwakawatendakama SihonimfalmewaWaamorialivyowatenda,ambaye alitwaanchiyaonakuwauawengiwao.

11KwahiyoMoabuhakuwaruhusuWaisraelikupitakatika nchiyake;nayeBwanaakawaamuruwanawaIsraeli, akisema,WasipiganenaMoabu;basiwanawaIsraeli wakaondokaMoabu

12WanawaIsraeliwakasafirikutokampakawaMoabu, wakafikang'amboyaArnoni,mpakawaMoabu,katiya MoabunaWaamori;wakapigakambikatikampakawa Sihoni,mfalmewaWaamori,katikajangwalaKedemothi 13KishawanawaIsraeliwakatumawajumbekwaSihoni, mfalmewaWaamori,wakisema,

14Turuhusutupitekatikanchiyako,hatutageukakwenda mashambaniwalamashambayamizabibu,tutapitakwa njiakuuyamfalme,hatatutakapopitampakawako;lakini SihonihakuwaruhusuWaisraelikupita

15BasiSihoniakawakusanyaWaamoriwote,akatoka kwendajangwaniilikuwakabiliwanawaIsraeli; akapigananaIsraelihukoYahasa

16BwanaakamtiaSihonimfalmewaWaamorimikononi mwawanawaIsraeli;Israeliwakawapigawatuwotewa Sihonikwamakaliyaupanga,nakulipizakisasijuuya Moabu

17WanawaIsraeliwakaimilikinchiyaSihoni,kuanzia AramuhadiYabuki,kwawanawaAmoni,nao wakachukuanyarazotezamijihiyo.

18Israeliwakaitwaamijihiiyote,wakakaakatikamiji yoteyaWaamori

19NawanawaIsraeliwotewakaazimiakupigananawana waAmoni,ilikuichukuanchiyaopia

20BwanaakawaambiawanawaIsraeli,Msiwahusuru wanawaAmoni,walamsiwachocheekupigananao;kwani sitawapaninyikituchanchiyao;naowanawaIsraeli wakaitiinenolaBwana,walahawakupigananawanawa Amoni

21KishawanawaIsraeliwakageukanakupandakwanjia yaBashanihadinchiyaOgu,mfalmewaBashani.Ogu, mfalmewaBashani,akatokailikuwakabiliwanawaIsraeli vitani,nayealikuwanawatuwengimashujaa,najeshi lenyenguvusanakutokakwawanawaWaamori.

22NaOgumfalmewaBashanialikuwamtumwenye nguvusana,lakinimwanaweNaaronialikuwananguvu nyingisana,hatanguvukulikoyeye.

23NaOguakasemamoyonimwake,Tazama,sasakambi yoteyaIsraeliimekusanyikawatuwatatu,sasanitawapiga maramojabilaupangawalamkuki

24NaOguakapandaMlimaYahazi,akachukuajiwemoja kubwakutokahumo,lenyeurefuwavipandevitatu, akaliwekakichwanipake,akaazimiakulitupajuuyakambi yawanawaIsraeli,ilikuwapigaWaisraeliwotekwajiwe hilo.

25NamalaikawaBwanaakajanakumchomaOgulile jiwekichwani,nalilejiwelikaangukashingonimwaOgu ambayeOgualiangukachinikwasababuyauzitowalile jiweshingonimwake

26WakatihuoBwanaakawaambiawanawaIsraeli, Msimwogope;kwakuwanimemtiamkononimwako,yeye nawatuwakewote,nanchiyakeyote;naweutamtenda kamaulivyomtendaSihoni

27Musaakashukakwakeakiwanaidadindogoyawana waIsraeli,naMusaakampigaOgukwafimbokwenye vifundovyamiguuyakenakumuua

28BaadayewanawaIsraeliwakawafuatiawanawaOgu nawatuwakewote,wakawapiganakuwaangamiza,hata pasiwenamtualiyesaliahatammojawao

29BaadayeMusaakawatumabaadhiyawanawaIsraeli waendekupelelezaYazeri,kwamaanaYazeriulikuwamji maarufusana

30WapeleleziwakaendaYazerinakuichunguza,nao wapeleleziwakamtumainiBwana,naowakapigananawatu waYazeri

31.HaowatuwakaitwaaYazerinavijijivyake,naye Bwanaakawatiamikononimwao,naowakawafukuza Waamoriwaliokuwahuko

32WanawaIsraeliwakatwaanchiyawafalmewawiliwa Waamori,mijisitiniiliyokuwang'amboyapiliyaYordani, kuanziakijitochaArnonihadikilimachaHermani

33WanawaIsraeliwakasafiri,wakafikakatikanchi tambarareyaMoabu,iliyong'amboyaYordani,karibuna Yeriko

34NawanawaMoabuwakasikiamabayayoteambayo wanawaIsraeliwalikuwawamewatendawafalmewawili waWaamori,SihoninaOgu;basiwatuwotewaMoabu wakaogopasanakwasababuyawanawaIsraeli

35WazeewaMoabuwakasema,Tazama,wafalmewawili waWaamori,SihoninaOgu,waliokuwananguvukuliko wafalmewotewadunia,hawakuwezakusimamadhidiya wanawaIsraeli;basisisitutawezajekusimamambeleyao?

36Hakikawalitutumiaujumbehapoawaliilitupitekatika nchiyetunjiani,nasihatungewaruhusu,sasa watatushambuliakwapangazaonzitonakutuangamiza;na MoabualifadhaikakwasababuyawanawaIsraeli,nao wakawaogopasana,naowakashaurianapamojakuhusu jambolakuwatendeawanawaIsraeli

37WazeewaMoabuwakafanyashauri,wakamchukua mmojawawatuwao,BalakimwanawaSipori,Mmoabi,

wakamfanyamfalmejuuyaowakatihuo;nayeBalaki alikuwamtumwenyebusarasana.

38WazeewaMoabuwakaondoka,wakatumawatukwa wanawaMidianiilikufanyaamaninao;kwamaana kulikuwanavitanauaduimkubwasikuhizokatiya MoabunaMidiani,tangusikuzaHadadi,mwanawa Bedadi,mfalmewaEdomu,aliyewapigaMidianikatika nchiyaMoabu,hatasikuhizi.

39WanawaMoabuwakatumaujumbekwawanawa Midiani,naowakafanyaamaninao;nawazeewaMidiani wakajakatikanchiyaMoabuilikufanyaamanikwaajili yawanawaMidiani

40WazeewaMoabuwakashauriananawazeewaMidiani kuhusulakufanyailikuokoamaishayaokutokakwa Israeli

41WanawotewaMoabuwakawaambiawazeewaMidiani, SasawanawaIsraeliwanarambavituvyote vinavyotuzunguka,kamavileng'ombearambavyomajani yamashamba;maanandivyowalivyowatendawafalme wawiliwaWaamori,walionanguvukulikosisi

42WazeewaMidianiwakawaambiaMoabu,Tumesikiaya kwambawakatihuoSihoni,mfalmewaWaamori, alipopiganananyi,alipowashindanakuichukuanchiyenu, aliwatumawatukwaBeori,mwanawaYanea,nakwa Balaamumwanawe,kutokaMesopotamia,walikujana kuwalaani;kwahiyomkonowaSihoniukawashinda,hata akaichukuanchiyenu

43BasisasamtumeniBalaamumwanawepia,kwamaana badoanakaakatikanchiyake,mpeniujirawake,iliajena kuwalaaniwatuwoteunaowaogopa;wazeewaMoabu waliposikianenohili,wakawaradhikutumaujumbekwa BalaamumwanawaBeori

44BasiBalakimwanawaSipori,mfalmewaMoabu, akatumawajumbekwaBalaamu,akisema,

45Tazama,kunawatuwaliotokaMisri,wamefunikauso wanchi,naowanakaambeleyangu

46Basi,njoouwalaaniwatuhawakwaajiliyangu;maana wananguvunyingikunishindamimi;labdanitawashinda kupigananao,nakuwafukuza;maananimesikiaya kwambayeyeumbarikiyehubarikiwa,nayeyeumbarikiye alaaniwa

47BasiwajumbewaBalakiwakaendakwaBalaamu, wakamletaBalaamuiliawalaaniwatuwapiganenaMoabu.

48BalaamuakajakwaBalakiilikuwalaaniIsraeli,naye BwanaakamwambiaBalaamu,Usiwalaaniwatuhawa, maanawamebarikiwa.

49BalakiakamsihiBalaamukilasikuawalaaniIsraeli, lakiniBalaamuhakumsikilizaBalakikwasababuyaneno laBwanaalilomwambiaBalaamu

50BalakialipoonakwambaBalaamuhakukubaliombi lake,akaondokaakaendanyumbani,naBalaamupia akarudikatikanchiyake,akatokahukoakaendaMidiani.

51WanawaIsraeliwakasafirikutokauwandawaMoabu, wakapangakaribunaYordani,kuanziaBeth-yeshimothi mpakaAbel-shitimu,mwishowauwandawaMoabu

52NawanawaIsraeliwalipokuwawakikaakatikabonde laShitimu,walianzakufanyauzinzinabintizaMoabu.

53WanawaIsraeliwalipokaribiaMoabu,wanawaMoabu wakapigakambizaokuelekeakambiyawanawaIsraeli

54NaowanawaMoabuwakawaogopawanawaIsraeli; naowanawaMoabuwakawachukuabintizaowote,na

wakezao,warembonawarembo,wakawavikadhahabu, fedha,namavaziyathamani.

55NawanawaMoabuwaliwawekawanawakehao mlangonipahemazao,iliwanawaIsraeliwawaonena kuwageukia,wasipiganenaMoabu.

56NawanawotewaMoabuwakawafanyiawanawa Israelijambohili,kilamtuakawawekamkewenabinti yakemlangonipahemayake,nawanawotewaIsraeli walionatendolawanawaMoabu,naowanawaIsraeli wakawageukiabintizaMoabu,wakawatamani,nao wakawaendea

57IkawaMwebraniaalipofikamlangonipahemaya Moabu,akamwonabintiwaMoabu,akamtamanimoyoni mwake,akazungumzanayemlangonipahemaalilotaka, walipokuwawakizungumzapamoja,watuwahema wangetokanakumwambiaMwebraniamanenohaya:

58Hakikamnajuakwambasisinindugu,sisisoteniwazao waLutunawazaowaIbrahimunduguyake,kwaninibasi hamtakaapamojanasi,nakwaninihamlimkatewetuna dhabihuzetu?

59NawanawaMoabuwalipomzidishiamanenoyao,na kumshawishikwamanenoyaoyakujipendekeza, wakamwekandaniyahema,wakampikianakumtolea dhabihu,nayeakaladhabihuyaonamkatewao

60Kishawakampadivai,nayeakanywa,akalewa, wakamwekeamsichanamrembo,akamtendeakama alivyopenda,maanahakujuaalichokuwaakifanya,kwani alikuwaamekunywadivainyingi.

61NdivyowalivyowafanyiawanawaMoabuIsraeli mahalihapo,katikauwandawaShitimu,hasirayaBwana ikawakajuuyaIsraelikwaajiliyajambohilo,naye akatumataunikatiyao,naowakafawatuishirininanne elfuwaIsraeli

62BasipalikuwanamtummojawawanawaSimeoni,jina lakeZimri,mwanawaSalu,aliyejihusishanaKosbi, Mmidiani,bintiSuri,mfalmewaMidiani,machonipa wanawaIsraeliwote.

63FinehasimwanawaElazeri,mwanawakuhaniHaruni, alipoonauovualioufanyaZimri,akachukuamkuki, akaondoka,akawafuata,akawachomawotewawili, akawaua;natauniikakomakatikawanawaIsraeli

SURAYA86

1Wakatihuobaadayatauni,BwanaakanenanaMusa,na Elazeri,mwanawaHaruni,kuhani,nakuwaambia, 2WahesabuvichwavyajumuiyayoteyawanawaIsraeli, tanguumriwamiakaishirininazaidi,wotewaliotoka kwendavitani

3MusanaElazeriwakawahesabuwanawaIsraelikwa jamaazao;nahesabuyaIsraeliwoteilikuwamiasabaelfu, miasabanathelathini.

4NahesabuyawanawaLawi,tanguumriwamwezi mmojanazaidi,ilikuwaishirininatatuelfu;namiongoni mwahaohapakuwanamtuhatammojawawale waliohesabiwanaMusanaHarunikatikajangwalaSinai

5KwamaanaBwanaalikuwaamewaambiakwamba wangekufajangwani,basiwotewakafa,walahakunahata mmojawaoaliyesalia,isipokuwaKalebumwanawa Yefune,naYoshuamwanawaNuni.

6IkawabaadayahayoBwanaakamwambiaMusa, WaambiewanawaIsraeliwalipizekisasijuuya Wamidianikwaajiliyanduguzao,wanawaIsraeli 7Musaakafanyahivyo;nawanawaIsraeliwakachagua miongonimwaowatukuminawawilielfu,watuelfumoja kwakilakabila;naowakaendaMidiani

8WanawaIsraeliwakapiganavitanaMidiani,wakawaua kilamwanamume,nawakuuwatanowaMidiani;na BalaamumwanawaBeoriwakamwuakwaupanga

9WanawaIsraeliwakawachukuamatekawakezaMidiani, pamojanawatotowaowadogo,nang'ombezao,nayote waliyonayo

10Wakachukuanyarazotenamatekayote,wakamletea MusanaElazerikatikanchitambararezaMoabu 11MusanaElazerinawakuuwotewamkutanowakatoka kwendakuwalakikwafuraha.

12WakagawananyarazotezaMidiani,naowanawa IsraeliwalikuwawamejilipizakisasidhidiyaMidianikwa ajiliyanduguzao,wanawaIsraeli.

SURAYA87

1WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Tazama,siku zakozinakaribiamwishowake;mchukueYoshua,mwana waNuni,mtumishiwako,ukamwekekatikahemaya kukutania,naminitamamuru;Musaakafanyahivyo 2Bwanaakaonekanandaniyahemakatikanguzoya wingu,nanguzoyawinguikasimamamlangonipahema.

3BwanaakamwamuruYoshua,mwanawaNuni, akamwambia,Uwehodarinamoyomkuu,kwakuwa utawaletawanawaIsraelikatikanchiniliyowaapiakuwapa; naminitakuwapamojanawe

4MusaakamwambiaYoshua,Uwehodarinamoyomkuu, kwakuwautawarithishawanawaIsraelinchi,nayeBwana atakuwapamojanawe,hatakuachawalakukuacha; usiogopewalausikatetamaa

5MusaakawaitawanawaIsraeliwote,akawaambia, MmeyaonamemayoteambayoBwana,Munguwenu, amewatendeajangwani

6Basisasashikenimanenoyoteyasheriahii,mkaende katikanjiayaBwana,Munguwenu,msigeukekatikanjia aliyowaamuruBwana,kwakwendakuumewalakushoto 7MusaakawafundishawanawaIsraeliamri,nahukumu, nasheria,iliwazifanyekatikanchi,kamaBwana alivyomwamuru

8AkawafundishanjiayaBwananasheriazake;tazama zimeandikwakatikakitabuchasheriayaMungu alichowapawanawaIsraelikwamkonowaMusa.

9MusaalipomalizakuwaagizawanawaIsraeli,Bwana akamwambia,KweamlimawaAbarimu,ukafehuko, ukakusanywepamojanawatuwako,kamaHarunindugu yakoalivyokusanywa.

10MusaakapandajuukamaBwanaalivyomwamuru, akafahukokatikanchiyaMoabukwaamriyaBwana, katikamwakawaarobainitanguwanawaIsraeli walipotokakatikanchiyaMisri

11WanawaIsraeliwakamliliaMusakatikanchitambarare zaMoabusikuthelathini;nasikuzakulianakuomboleza kwaajiliyaMusazikaisha

SURAYA88

1IkawabaadayakifochaMusa,Bwanaakamwambia Yoshua,mwanawaNuni, 2OndokenimkavukeYordanimkaingiekatikanchi niliyowapawanawaIsraeli,naweutawarithishawanawa Israelinchihiyo

3Kilamahalipatakapokanyaganyayozamiguuyenu patakuwamilikiyenu,kuanziajangwalaLebanonihadi mtomkubwa,mtowaEufrate,utakuwandiompakawenu

4Hakunamtuatakayekupingasikuzotezamaishayako; kamanilivyokuwapamojanaMusa,ndivyo nitakavyokuwapamojanawe;uwehodarinamoyomkuu tu,ushikesheriayotealiyokuamuruMusa;usiiachenjia, kwendakuumewalakushoto,upatekufanikiwakatikayote utakayofanya

5YoshuaakawaamurumaafisawaIsraeli,akasema,Piteni katikatiyakambi,mkawaamuruwatu,mkisema, Jitayarishenikwaajiliyavyakula;maanabaadayasiku tatumtavukaYordaniilikuimilikinchi.

6Basi,maafisawawanawaIsraeliwakafanyahivyo,nao wakawaamuruwatu,wakafanyayotealiyowaamuru Yoshua.

7KishaYoshuaakawatumawatuwawiliwaende kuipelelezanchiyaYeriko,naowakaendakuipeleleza Yeriko.

8HatamwishowasikusabawakamjiaYoshuakambini, wakamwambia,Bwanaameitianchiyotemikononimwetu, nawenyejiwakewameyeyukakwahofumbeleyetu.

9Ikawabaadayahayo,Yoshuaakaamkaasubuhi,na Israeliwotepamojanaye,wakasafirikutokaShitimu;naye YoshuanaIsraeliwotepamojanayewakavukaYordani; nayeYoshuaalikuwanaumriwamiakathemaninina miwilialipovukaYordanipamojanaIsraeli

10NaowatuwakapandakutokaYordanisikuyakumiya mweziwakwanza,wakapigakambihukoGilgali,pembeni mwamasharikimwaYeriko

11NawanawaIsraeliwakaisherehekeaPasakahuko Gilgali,katikanchitambararezaYeriko,sikuyakumina nneyamwezihuo,kamailivyoandikwakatikatoratiya Musa.

12ManaikakomawakatihuosikuiliyofuatayaPasaka, walamanahaikuwapotenakwawanawaIsraeli,nao wakalamazaoyanchiyaKanaani.

13NaYerikoulikuwaumefungwakabisadhidiyawana waIsraeli,hakunamtualiyetokawalakuingia

14Ikawakatikamweziwapili,sikuyakwanzayamwezi, BwanaakamwambiaYoshua,Ondoka,tazama,nimeutia Yerikomkononimwako,nawatuwakewote;nawatu wakowotewavitawatauzungukamjimaramojakilasiku; ndivyomtakavyofanyakwasikusita

15Namakuhaniwatapigatarumbeta,namtakaposikiasauti yatarumbeta,watuwotewatapigakelelekubwa,hatakuta zamjizitaanguka;watuwotewatapanda,kilamtujuuya aduiyake

16YoshuaakafanyakamayoteambayoBwanaalikuwa amemwamuru

17Nasikuyasabawalizungukamjimarasaba,na makuhaniwakapigatarumbeta

18Nakatikaraundiyasaba,Yoshuaakawaambiawatu, Pigenikelele,kwamaanaBwanaameutiamjimzima mikononimwetu

19Lakinimjinavyotevilivyomovitakuwavyalaanakwa Bwana,nanyijiepushenakitukilichowekwawakfu,msije mkafanyakambiyaIsraelikuwayalaananakuisumbua 20Lakinifedhayote,dhahabu,shabanachumavitakuwa vitakatifukwaBwana,vitaingizwakatikahazinayaBwana. 21Naowatuwakapigatarumbetanakupigakelelekubwa, nakutazaYerikozikaanguka,nawatuwotewakapanda, kilamtuakielekeambeleyake,naowakautwaamji, wakaharibukabisavyotevilivyokuwamondaniyake, wanaumenawanawake,vijananawazee,ng'ombena kondoonapunda,kwamakaliyaupanga

22Wakauteketezamjimzimakwamoto,isipokuwa vyombovyafedhanadhahabu,nashabanachuma,ndivyo walivyoviwekakatikahazinayaBwana

23NayeYoshuaakaapawakatiule,akisema,Naalaaniwe mtuyuleajengayeYeriko;atawekamsingiwakekwa kufiwanamzaliwawakewakwanza,nakwakufiwana mwanawemdogoatayasimamishamalangoyake

24Akani,mwanawaKarmi,mwanawaZabdi,mwanawa Zera,mwanawaYuda,alifanyahilakatikakitu kilichowekwawakfu;akachukuabaadhiyakitu kilichowekwawakfu,akakifichahemani;hasirayaBwana ikawakajuuyaIsraeli

25Baadayahayo,WaisraeliwaliporudikutokaYeriko lililokuwalikiwaka,Yoshuaaliwatumawatuwaende kuipelelezaAinakupigananayo

26Basiwatuwakapanda,wakaupelelezaAi;naowakarudi, wakasema,WatuwotewasipandepamojanawekwendaAi, ilawatukamaelfutatunawapande,wakaupigemji;maana watuwakeniwachachetu

27Yoshuaakafanyahivyo;nawatuwaIsraeliwapatao elfutatuwakapandapamojanaye,wakapigananawatuwa Ai

28VitavilikuwavikalidhidiyaIsraeli;watuwaAi wakawapigawatuthelathininasitawaIsraeli;wanawa IsraeliwakakimbiambeleyawatuwaAi

29Yoshuaalipoonajambohilo,aliraruamavaziyake, akaangukakifudifudimbelezaBwana,yeyenawazeewa Israeli,wakajitiamavumbivichwanimwao

30Yoshuaakasema,EeBwana,kwaniniuliwavushawatu hawaYordani?NisemeninibaadayawanawaIsraeli kuwageuziavisogoaduizao?

31Kwahiyo,Wakanaaniwote,wenyejiwanchihii, watasikiajambohili,naowatatuzungukanakutufutajina letu

32BwanaakamwambiaYoshua,Mbonaunaanguka kifudifudi?Inuka,toka,kwasababuwanawaIsraeli wamefanyadhambi,nakutwaabaadhiyavitu vilivyowekwawakfu;mimisitakuwapamojanaotena, wasipoviharibuvituvilivyowekwawakfukatiyao

33Yoshuaakaondoka,akawakusanyawatu,akaletaUrimu kwaamriyaBwana;kabilalaYudalikachaguliwa;na AkanimwanawaKarmiakachaguliwa

34YoshuaakamwambiaAkani,Niambiemwanangu, umefanyanini?Akaniakasema,Nilionakatiyanyaravazi zurilaShinari,nashekelimiambilizafedha,nakipande chadhahabuchenyeuzitowashekelihamsini;nilivitamani, nikavichukua,natazama,vyotevimefichwaardhini katikatiyahema

35Yoshuaakawatumawatu,wakaendawakawachukua kutokahemayaAkani,naowakawaletakwaYoshua

36YoshuaakamchukuaAkaninavyombohivi,nawanawe nabintizake,nayotealiyokuwanayo,wakaviletakatika bondelaAkori

37Yoshuaakawateketezakwamotohuko,naoWaisraeli wotewakampigaAkanikwamawe,wakakusanyarundola mawejuuyake;kwahiyoakapaitamahalihapoBondela Akori;hasirayaBwanaikatulia,nabaadayeYoshuaakaja mjini,akapigananao.

38BwanaakamwambiaYoshua,Usiogope,wala usifadhaike;tazama,nimeutiamkononimwakoAi,mfalme wake,nawatuwake;naweuwatendeekamaulivyomtendea Yerikonamfalmewake;lakininyarazakenawanyama wakemtavichukuakuwamawindoyenuwenyewe;wekeni mviziowamjinyumayake

39BasiYoshuaakafanyakamaalivyosemaBwana; akawachaguamiongonimwawanawavitawatuthelathini elfu,mashujaa,akawatuma,naowakauviziamji

40Akawaamuru,akisema,Mtakapotuona,tutakimbia mbeleyaokwahila,naowatatufuata;ndipomtakapoinuka kutokakatikahaowaliovizianakuutekamji,nao wakafanyahivyo

41Yoshuaakapigananao,naowatuwamjiwakatoka kuwaendeaIsraeli,bilakujuayakwambawalikuwa wamewavizianyumayamji

42YoshuanaWaisraeliwotewakajifanyawamechoka mbeleyao,wakakimbiakwahilakwanjiayajangwani

43KishawatuwaAiwakawakusanyawatuwote waliokuwamjiniilikuwafuatiliaWaisraeli;naowakatoka, wakavutwambalinamji;hakunahatammojaaliyesalia, wakauachamjiwazi,wakawafuatiaWaisraeli

44Nawalewaliokuwawamejifichawakainukakutoka mahalipao,wakafanyaharakakujamjini,wakautekana kuuchomamotoNaowatuwaAiwakarudinyuma,na tazama,moshiwamjiulikuwaukipandajuumbinguni,nao hawakuwananjiayakurudiupandemmojaaumwingine

45NaowatuwotewaAiwalikuwakatikatiyaIsraeli, wengineupandehuunawengineupandehuu;nao wakawapigahatahakusaliahatammojawao

46WanawaIsraeliwakamkamataMeloshimfalmewaAi akiwahai,wakamletakwaYoshua;nayeYoshua akamtundikajuuyamti,akafa

47WanawaIsraeliwakarudimjinibaadayakuuteketeza, nakuwauawotewaliokuwamondaniyakekwaupanga.

48NahesabuyawalioangukawawatuwaAi,wanaumena wanawake,ilikuwakuminambilielfu;ilang'ombena nyarazamjiwalichukuaziwezao,kamanenolaBwana kwaYoshualilivyonena

49Nawafalmewotewaliokuwang'amboyaYordani, naam,wafalmewotewaKanaani,waliposikiahabariza mabayaambayowanawaIsraeliwalikuwawamewatenda YerikonaAi,wakakusanyikapamojailikupiganana Israeli.

50IlawenyejiwaGibeoniwaliogopasanakupiganana Waisraeliwasijewakaangamia,kwahiyowakafanyahila, wakamwendeaYoshuanaIsraeliwote,wakawaambia,Sisi tumetokanchiyambali;basisasafanyeniaganonasi

51NaowenyejiwaGibeoniwakawashindawanawaIsraeli; naowanawaIsraeliwakafanyaaganonao,wakafanya amaninao;nawakuuwamkutanowakawaapia;lakini baadayewanawaIsraeliwakajuayakuwawalikuwajirani zao,nakwambawalikuwawakikaakatiyao

52LakiniwanawaIsraelihawakuwaua,kwasababu walikuwawamewaapiakwaBwana,naowakawa wapasuajiwakuninawachotamaji

53Yoshuaakawaambia,“Kwaninimlinidanganya,ili kututendeajambohili?”Wakamjibu,“Kwasababu watumishiwakowaliambiwayoteuliyowatendeawafalme wotewaWaamori,nasitukaogopasanauhaiwetu,nasi tukafanyajambohili.”

54SikuhiyoYoshuaakawaagizawapasuekuninakuteka maji,akawagawanyawawewatumwakwamakabilayote yaIsraeli

55NaAdoni-sedeki,mfalmewaYerusalemu,aliposikia yotewaliyoyatendawanawaIsraelihukoYerikonaAi, akatumaujumbekwaHohamu,mfalmewaHebroni,na kwaPiramu,mfalmewaYarmuthi,nakwaYafia,mfalme waLakishi,nakwaDeberi,mfalmewaEgloni,akisema, 56Njonikwangumnisaidie,ilituwapigewanawaIsraeli, nawenyejiwaGibeoni,waliofanyaamaninawanawa Israeli.

57Wakakusanyikapamoja,naowafalmewatanowa Waamoriwakakweapamojanakambizaozote,watu wengikamamchangawapwani.

58Wafalmehawawotewakaja,wakapigakambimbeleya Gibeoni,wakaanzakupigananawenyejiwaGibeoni;na watuwotewaGibeoniwakatumaujumbekwaYoshua, wakisema,Haya,njooupesiutusaidie,kwamaanawafalme wotewaWaamoriwamekusanyikailikupigananasi

59YoshuanawatuwotewavitawakakweakutokaGilgali, naYoshuaakawajiaghafla,akawapigawafalmehao watanokwamauajimakubwa

60BwanaakawafadhaishambeleyawanawaIsraeli,nao wakawapigakwauuajimkubwahukoGibeoni, wakawafuatiakatikanjiaipandayoBeth-horonihadi Makeda,naowakakimbiambeleyawanawaIsraeli.

61Nawalipokuwawakikimbia,Bwanaaliwaleteamawe yamvuayamawekutokambinguni,nawengiwaowakafa kwamawehayoyamvuayamawe,kulikokwakuuawa kwawanawaIsraeli

62WanawaIsraeliwakawafuatia,wakawapiganjiani, wakiendeleambelenakuwapiga.

63Naowalipokuwawakipiga,mchanaukawaunakaribia jioni,Yoshuaakasemambeleyamachoyawatuwote, WeweJua,simamakimyajuuyaGibeoni,nawewemwezi katikabondelaAiyaloni,hatataifalitakapokuwa limejilipizakisasijuuyaaduizake

64BwanaakaisikilizasautiyaYoshua,najualikasimama kimyakatikatiyambingu,likasimamakimyakwadakika thelathininasita,namwezipiaukasimamakimya, haukufanyaharakakushukahatasikunzima

65Hakunasikukamahiyoiliyowahikuwakablayakewala baadayake,ambayoBwanaaliisikilizasautiyamtu,kwa maanaBwanaalipiganiaIsraeli.

SURAYA89

1NdipoYoshuaakaimbawimbohuu,sikuileBwana alipowatiaWaamorimkononimwaYoshuanawanawa Israeli,akasemambeleyaIsraeliwote, 2Umefanyamambomakuu,EeBwana,umetendamambo makuu;Ninanialiyekamawewe?Midomoyanguitaimbia jinalako

3Wemawangunangomeyangu,mnarawangumrefu, nitakuimbiawimbompya,kwashukraninitakuimbia, Wewendiwenguvuyawokovuwangu

4Wafalmewotewaduniawatakusifu,Wakuuwadunia watakuimbia,WanawaIsraeliwataufurahiawokovuwako, Wataimbanakuusifuuwezawako

5EeBwana,tulikutumainia;tulisemawewendiweMungu wetu,kwamaanaulikuwakimbilioletunangomeyetu imaradhidiyaaduizetu

6Tulikuliliawalahatukuaibika,tulikutumainiana kuokolewa;tulipokulilia,ulisikiasautiyetu,uliokoaroho zetunaupanga,ulituonyeshaneemayako,ulitupawokovu wako,ulitufurahishamioyoyetukwanguvuzako.

7Ulitokakwaajiliyawokovuwetu,kwamkonowako uliwakomboawatuwako;ulitujibukutokambinguni patakatifupako,ulituokoanawatuelfukumi.

8Juanamwezivilisimamatulimbinguni,naweulisimama kwahasirayakodhidiyawatesiwetu,naukaamuru hukumuzakojuuyao.

9Wakuuwotewaduniawalisimama,Wafalmewamataifa walikusanyikapamoja;Hawakutetemekambelezako, Walitamanivitavyako.

10Uliwashambuliakwahasirayako,ukawashushia ghadhabuyako;ukawaangamizakwahasirayako,na kuwakatiliambalimoyonimwako.

11Mataifayameteketezwakwahasirayako,falme zimeangukakwasababuyahasirayako,Uliwapiga wafalmekatikasikuyahasirayako.

12Uliwamwagiaghadhabuyako,hasirayakokali ikawapata;Uliwarudishiauovuwao,Nakuwaangamiza katikauovuwao.

13Walitegamtego,wakaangukahumo;Katikawavu waliouficha,miguuyaoikanaswa

14Mkonowakoulikuwatayarikwaajiliyaaduizakowote waliosema,Kwaupangawaowaliimilikinchi,Kwa mikonoyaowaliishimjini;Ulijazanyusozaoaibu, Uliangushapembezaochini,Uliwatishakwahasirayako, Nakuwaangamizakwahasirayako

15Nchiilitetemekanakutetemekakwasautiyadhoruba yakojuuyao;hukuwazuiarohozaowasife,baliulishusha maishayaokaburini

16Uliwafuatiakatikadhorubayako,Uliwaangamizakatika kisulisulichako,Uligeuzamvuayaokuwamvuayamawe, Waliangukakatikamashimomakubwasanawasiweze kuinuka

17Mizogayaoilikuwakamatakatakazilizotupwakatikati yabarabara

18Waliangamizwanakuangamizwakwahasirayako, Uliwaokoawatuwakokwauwezawako

19Kwahiyomioyoyetuinakufurahia,Nafsizetu zinainukiawokovuwako

20Lughazetuzitasimulianguvuzako,Nasitutaimbana kusifumatendoyakoyaajabu

21Kwamaanaulituokoakutokakwaaduizetu,ulituokoa kutokakwawalewaliotushambulia,uliwaangamizakutoka mbeleyetunakuwakandamizachiniyamiguuyetu

22HivyondivyoaduizakowotewatakavyoangamiaEe Bwana,nawaovuwatakuwakamamakapi yanayopeperushwanaupepo,nawapendwawako watakuwakamamitiiliyopandwakandoyamaji.

23BasiYoshuanaIsraeliwotepamojanayewakarudi kambiniGilgali,baadayakuwapigawafalmewote,hata hakusaliahatammojawao

24Wafalmehaowatanowalikimbiapekeyaokwamiguu kutokavitani,wakajifichapangoni;Yoshuaakawatafuta uwanjanipavita,lakinihakuwaona

25BaadayeYoshuaaliambiwa,“Wafalmewamepatikana, naowamejifichapangoni.”

26Yoshuaakasema,“Teuawatuwawekemlangonipa pango,ilikuwalinda,wasijewakajiondoa”Wanawa Israeliwakafanyahivyo

27YoshuaakawaitaIsraeliwote,akawaambiamaakidawa vita,Wekeninyayozenushingonimwawafalmehawa. Yoshuaakasema,NdivyoBwanaatakavyowafanyiaadui zenuwote

28KishaYoshuaakaamurubaadayewawauewafalmena kuwatupandaniyapango,nakuwekamawemakubwa mdomonimwapango

29BaadayeYoshuaakaendaMakeda,yeyenawatuwote waliokuwapamojanaye,sikuhiyo,akaupigakwamakali yaupanga

30Akawaangamizakabisawatuwotewamji,nawote waliokuwawamji,akamtendeamfalmenawatuwake kamaalivyomtendeaYeriko

31KishaakapitakutokahapohadiLibna,akapigananao; nayeBwanaakautiamkononimwake;Yoshuaakaupiga kwamakaliyaupanga,narohozotezilizokuwamo; akaufanyiahuomjinamfalmewakekamaalivyoufanyia Yeriko

32KutokahukoakapitahadiLakishiilikupigananayo;na Horamu,mfalmewaGaza,akapandailikuwasaidiawatu waLakishi;Yoshuaakampigayeyenawatuwake,hata asisaliwehatamtummoja

33YoshuaakautekaLakishinawatuwakewote, akaufanyiakamaalivyoufanyiaLibna

34YoshuaakapitakutokahapohadiEgloni,akautwaahuo pia,akaupigakwamakaliyaupanga,nawatuwote waliokuwamo

35KutokahukoakapitahadiHebroni,akapigananao, akautwaa,akauangamizakabisa;kishaakarudikutoka huko,yeyenaIsraeliwote,hadiDebiri,akapigananao, akaupigakwamakaliyaupanga

36Akawaangamizawotewaliokuwamondaniyake, hakumwachahatammojaaliyesalia;akaufanyiahuona mfalmewakekamaalivyoufanyiaYeriko

37YoshuaakawapigawafalmewotewaWaamori,kuanzia Kadesh-barneahadiGaza,akaitekanchiyaomaramoja; kwamaanaBwanaalikuwaamepiganakwaajiliyaIsraeli.

38YoshuaakafikakambiniGilgali,pamojanaIsraeliwote 39WakatihuoYabini,mfalmewaHazori,aliposikiayote ambayoYoshuaalikuwaamewatendeawafalmewa Waamori,YabiniakatumaujumbekwaYobati,mfalmewa Midiani,nakwaLabani,mfalmewaShimroni,nakwa Yefali,mfalmewaAkshafu,nakwawafalmewotewa Waamori,akisema, 40Njooharakautusaidie,ilituwapigewanawaIsraeli, kablahawajatujianakututendeakamawalivyowatendea wafalmewenginewaWaamori

41WafalmehawawotewakasikilizamanenoyaYabini, mfalmewaHazori,naowakatokapamojanakambizao zote,wafalmekuminasaba,nawatuwaowalikuwawengi

kamamchangawapwani,pamojanafarasinamagari yasiyohesabika;wakajanakupigakambipamojakaribuna majiyaMeromu;wakakutanapamojailikupiganana Israeli.

42BwanaakamwambiaYoshua,Usiwaogope;kwamaana keshowakatikamahuunitawatoawotewameuawambele yako;utawakatafarasiwaomishipa,namagariyao yatateketezwakwamoto.

43Yoshuanawatuwotewavitawakawajiaghafla, wakawapiga,naowakaangukamikononimwao;kwakuwa BwanaalikuwaamewatiamikononimwawanawaIsraeli

44BasiwanawaIsraeliwakawafuatiawafalmehaowote nakambizao,wakawapiga,hatahapakusaliahatammoja wao;nayeYoshuaakawafanyiakamaBwana alivyomwambia

45WakatihuoYoshuaakarudiHazori,akaupigakwa upanga,akawaangamizawotewaliokuwamondaniyake, akauteketezakwamoto;nakutokaHazori,Yoshuaakapita hadiShimroni,akaupiganakuuangamizakabisa.

46KutokahapoakapitahadiAkshafi,akafanyakama alivyomfanyiaShimroni

47KutokahapoakapitahadiAdulamu,akawapigawatu wotewaliokuwamohumo;akaitendeaAdulamukama alivyomtendeaAkshafunaShimroni

48Akapitakutokakwaohadimijiyoteyawafalme aliowapiga,akawapigawatuwotewaliosaliamiongoni mwao,akawaangamizakabisa

49Waisraeliwalichukuamatekayaonang'ombezaotu, lakiniwaliwauawote,hawakuachahatammojawaoaishi

50KamaBwanaalivyomwamuruMusa,ndivyoYoshuana Israeliwotewalivyofanya;hawakukosakatikanenololote.

51BasiYoshuanawanawaIsraeliwotewakaipiganchi yoteyaKanaanikamaBwanaalivyowaamuru,wakawapiga wafalmewaowote,wafalmethelathininammoja;nao wanawaIsraeliwakatwaanchiyaoyote

52MbalinafalmezaSihoninaOguzilizokuwang'ambo yapiliyaYordani,ambazoMusaalikuwaamepigamiji mingi,nayeMusaakawapaWareubeni,naWagadi,na nusuyakabilalaManase

53Yoshuaakawapigawafalmewotewaliokuwang'ambo yaYordaniupandewamagharibi,akawapamakabilatisa nanusuyakabilalaIsraelikuwaurithiwao

54KwamiakamitanoYoshuaalipiganavitanawafalme hawa,akawapaWaisraelimijiyao,nanchiikawatulivu kutokananavitakatikamijiyoteyaWaamorina Wakanaani.

SURAYA90

1Wakatihuo,mwakawatanobaadayawanawaIsraeli kuvukaYordani,baadayawanawaIsraelikupumzika kutokavitanimwaonaWakanaani,wakatihuokulitokea vitavikubwanavikalikatiyaEdomunawanawaKitimu, naowanawaKitimuwakapigananaEdomu

2Abianus,mfalmewaKitimu,alitokamwakahuo,yaani, katikamwakawathelathininamojawakutawalakwake, najeshikubwapamojanaye,watuhodariwaKitimu, akaendaSeirikupigananawanawaEsau

3HadadimfalmewaEdomualiposikiahabarizake, akatokailikumlakinawatuwenginajeshikubwa, akapigananayekatikanchiyaEdomu

4MkonowaKitimuukawashindawanawaEsau;nawana waKitimuwakawauawanawaEsauwatuishirinina wawilielfu,nawanawotewaEsauwakakimbiambeleyao 5NawanawaKitimuwakawafuata,wakamfikiaHadadi, mfalmewaEdomu,ambayealikuwaakikimbiambeleyao, naowakamkamataakiwahai,wakamletakwaAbianus, mfalmewaKitimu

6NaAbianusakaamuruauawe,naHadadimfalmewa Edomuakafakatikamwakawaarobaininananewa utawalawake

7NawanawaKitimuwakaendeleakuwafuatiliaWaedomu, naowakawapigakwauuajimkuu;naoWaedomuwakawa chiniyawanawaKitimu.

8NawanawaKitimuwakatawalaEdomu,naEdomu ikawachiniyamkonowawanawaKitimunaikawa ufalmemmojatangusikuhiyo.

9Natanguwakatihuohawakuwezatenakuinuavichwa vyao,naufalmewaoukawammojanawanawaKitimu

10NaAbianusakawekamaafisakatikaEdomunawana wotewaEdomuwakawachiniyaAbianusna kulazimishwakaziyakulazimishwa,nayeAbianusakarudi katikanchiyakemwenyewe,Kitimu.

11Naaliporudialiijengaupyaserikaliyakenakujijengea jumbakubwanalenyengomekwaajiliyamakaoya kifalme,naakatawalakwausalamajuuyawanawaKitimu najuuyaEdomu

12Katikasikuhizo,baadayawanawaIsraelikuwafukuza WakanaaniwotenaWaamori,Yoshuaalikuwamzeena mwenyeumrimkubwa

13BwanaakamwambiaYoshua,Weweumzee, umekomaa,nasehemukubwayanchiimesaliakumilikiwa.

14Basisasagawanyanchihiiiweurithikwamakabilatisa nanusuyakabilalaManaseYoshuaakaondoka,akafanya kamaBwanaalivyomwambia.

15NayeakawagawiamakabilayaIsraelinchiyotekama urithiwao,sawasawanamagawanyoyao

16LakinihakutoaurithikwakabilalaLawi;matoleoya Bwanandiyoyalikuwaurithiwao,kamaBwana alivyowaambiakwamkonowaMusa

17KishaYoshuaakampaKalebumwanawaYefune MlimaHebroni,sehemumojajuuyanduguzake,kama BwanaalivyosemakwamkonowaMusa

18KwahiyoHebroniikawaurithiwaKalebunawanawe hataleo

19YoshuaakawagawiaIsraeliwotenchiyotekwakura, iweurithiwao,kamaBwanaalivyomwamuru.

20NawanawaIsraeliwaliwapaWalawimijikutoka katikaurithiwaowenyewe,namalishokwaajiliya ng'ombezao,namalishoyao;kamaBwanaalivyomwagiza Musa,ndivyowalivyofanyawanawaIsraeli;nao wakaigawanyanchikwakura,iwekubwaaundogo

21Naowakaendakuirithinchikwakadiriyamipakayao; naowanawaIsraeliwakampaYoshua,mwanawaNuni, urithikatiyao

22KwaamriyaBwanawakampamjialioutaka,Timnathseraki,katikanchiyavilimayaEfraimu;nayeakaujenga huomjinakukaahumo.

23HizindizourithiambaoEleazarikuhani,naYoshua mwanawaNuni,navichwavyambarizamababazakabila, waliwagawiawanawaIsraelikwakurahukoShilo,mbele

zaBwana,mlangonipamaskani;naowakaacha kuigawanyanchi.

24BwanaakawapawanawaIsraelinchihiyo,nao wakaimilikikamaBwanaalivyowaambia,nakamaBwana alivyowaapiababazao.

25BwanaakawapaWaisraelirahakutokananaaduizao wotewaliowazunguka,walahakunamtualiyesimama dhidiyao,nayeBwanaakawatiaaduizaowotemikononi mwao;walahakunahatanenomojalililokosakutimia katikamemayoteambayoBwanaalikuwaamewaambia wanawaIsraeli;naam,Bwanaaliyafanyayote

26YoshuaakawaitawanawaIsraeliwote,akawabariki, akawaamuruwamtumikieBwana;baadayeakawaacha waendezao,wakaendakilamtumjinikwake,nakilamtu kwenyeurithiwake

27WanawaIsraeliwakamtumikiaBwanasikuzoteza Yoshua;nayeBwanaakawaparahakutokapandezote zilizowazunguka,wakakaasalamakatikamijiyao

28Ikawakatikasikuhizo,AbianusmfalmewaKitimu akafa,katikamwakawathelathininananewakutawala kwake,yaanimwakawasabawakutawalakwakeEdomu, wakamzikamahalipakealipojijengea,naLatinus akatawalabadalayakemiakahamsini

29Nawakatiwautawalawakealiletajeshi,akaenda kupigananawenyejiwaBritannianaKernania,wanawa ElishamwanawaYavani,nayeakawashindanakuwafanya wafanyekaziyakulazimishwa

30KishaakasikiakwambaEdomuwameasikutokachini yamkonowaKitimu,naLatinoakawaendea,akawapiga, akawashinda,akawawekachiniyamkonowawanawa Kitimu,naEdomuikawaufalmemmojapamojanawana waKitimusikuzote

31Nakwamiakamingihapakuwanamfalmekatika Edomu,naserikaliyaoilikuwapamojanawanawaKitimu namfalmewao

32Ikawakatikamwakawaishirininasitabaadayawana waIsraelikuvukaYordani,huoulikuwamwakawasitini nasitabaadayawanawaIsraelikutokaMisri,ndipo Yoshuaalikuwamzee,mwenyeumrimkubwa,mwenye umriwamiakamianaminanesikuhizo.

33YoshuaakawaitaIsraeliwote,wazeewao,waamuzi wao,namaafisawao,baadayaBwanakuwapaWaisraeli woterahakutokananaaduizaowotewaliowazunguka, YoshuaakawaambiawazeewaIsraeli,nawaamuziwao, Angalieni,miminimzee,nimesongambelekatikaumri, nanyimmeonajinsiBwanaalivyowatendeamataifayote aliyowafukuzambeleyenu;kwamaanaBwanandiye aliyewapiganianinyi.

34Basisasa,jitieninguvukuyashikanakuyafanyamaneno yoteyatoratiyaMusa,msiigeukieupandewakuumewala wakushoto,walamsiingiekatiyamataifayaliyobaki katikanchi;walamsitajemajinayamiunguyao;bali shikamaneninaBwana,Munguwenu,kamamlivyofanya hataleo

35YoshuaakawahimizasanawanawaIsraeliwamtumikie Bwanasikuzaozote

36NdipoWaisraeliwotewakasema,TutamtumikiaBwana, Munguwetu,sikuzetuzote,sisinawatotowetu,nawatoto wawanawetu,nauzaowetumilele

37BasiYoshuaakafanyaaganonawatusikuhiyo, akawaruhusuwanawaIsraeliwaendezao,naowakaenda kilamtukwenyeurithiwakenamjiwake

38Ikawasikuhizo,wanawaIsraeliwalipokuwawakikaa salamakatikamijiyao,wakazikamajenezayamakabilaya babazao,waliyoyaletakutokaMisri,kilamtukatikaurithi wawanawe,haowanakuminawawiliwaYakobo,ambao wanawaIsraeliwalimzika,kilamtukatikamilkiya wanawe

39Nahayandiyomajinayamijiwaliyowazikawanakumi nawawiliwaYakobo,ambaowanawaIsraeliwalikuwa wamewaletakutokaMisri

40WakamzikaReubeninaGading'amboyaYordani,huko Romia,nchiambayoMusaalikuwaamewapawanawao

41SimeoninaLawiwakawazikakatikamjiwaMauda, aliowapawanawaSimeoni;nakingozamjizilikuwaza wanawaLawi

42WakamzikaYudakatikamjiwaBenyamini,mkabalana Bethlehemu.

43NamifupayaIsakarinaZabuloniwakaizikahuko Sidoni,katikasehemuiliyoangukiawanawao

44DaniakazikwakatikamjiwawanawehukoEshtaeli;na NaftalinaAsheriwakamzikahukoKadesh-Naftali,kila mtumahalipakealipowapawanawe

45NamifupayaYusufuwakaizikahukoShekemu,katika sehemuyashambaalilolinunuaYakobokwaHamori, ambalolilikuwamaliyakeYusufu

46WakamzikaBenyaminihukoYerusalemu,mbeleya Wayebusi,waliopewawanawaBenyamini;wanawa Israeliwakamzikababazao,kilamtukatikamjiwa wanawe.

47Namwishowamiakamiwili,Yoshua,mwanawaNuni, akafa,mwenyeumriwamiakamianakumi;namuda ambaoYoshuaalihukumuIsraeliulikuwamiakaishirinina minane;naoIsraeliwakamtumikiaBwanasikuzoteza maishayake

48NamambomengineyaYoshua,navitavyake,na maonyoyakealiyowakemeaIsraeli,nayotealiyowaamuru, namajinayamijiambayowanawaIsraeliwalimilikisiku zake,tazama,yameandikwakatikakitabuchamanenoya YoshuakwawanawaIsraeli,nakatikakitabuchavitavya Bwana,ambachoMusanaYoshuanawanawaIsraeli walikuwawamekiandika.

49NawanawaIsraeliwakamzikaYoshuakatikampaka waurithiwake,hukoTimnath-seraki,aliopewakatikanchi yavilimayaEfraimu.

50ElazerimwanawaHaruniakafasikuhizo,wakamzika katikakilimachaFinehasimwanawe,alichopewakatika vilimavyaEfraimu

SURAYA91

1Wakatihuo,baadayakifochaYoshua,Wakanaani walikuwabadokatikanchihiyo,naoWaisraeliwakaamua kuwafukuza

2WanawaIsraeliwakamwulizaBwana,wakisema,Ni naniatakayepandakwanzakwaajiliyetukwaWakanaani, ilikupigananao?Bwanaakasema,Yudandiye atakayepanda

3WanawaYudawakawaambiaSimeoni,Kweenipamoja nasikatikakurayetu,nasitutapigananaWakanaani;nasi

piatutakweapamojanawekatikakurayenuBasiwanawa SimeoniwakaendapamojanawanawaYuda.

4WanawaYudawakapandanakupigananaWakanaani; BwanaakawatiaWakanaanimikononimwawanawaYuda, naowakawapigahukoBezeki,watuelfukumi.

5WakapigananaAdoni-bezekihukoBezeki,naye akakimbiakutokambeleyao,naowakamfuatana kumkamata,naowakamkamata,wakamkatavidolegumba vyakevyamiguunavyamiguu

6Adoni-bezekiakasema,Wafalmesabini,waliokatwa vidolegumbavyaovyagumbanavyamiguu,waliokota chakulachaochiniyamezayangu,kamamimi nilivyofanya,Munguamenilipavivyohivyo,nao wakamletaYerusalemu,akafahuko

7WanawaSimeoniwakaendapamojanawanawaYuda, wakawapigaWakanaanikwamakaliyaupanga.

8BwanaalikuwapamojanawanawaYuda,nao wakamilikinchiyavilima;nawanawaYusufuwakapanda kwendaBetheli,yaaniLuzu,nayeBwanaalikuwapamoja nao

9WanawaYusufuwakaupelelezaBetheli;nawalinzi wakamwonamtuakitokamjini,wakamkamata, wakamwambia,Tuonyeshemlangowamji,nasi tutakutendeamema

10Yulemtuakawaonyeshamlangowamji,nawanawa Yusufuwakaja,wakaupigamjikwamakaliyaupanga

11Kishamtuhuyonafamiliayakewakampelekaaende zake,akaendakwaWahiti,akajengamji,akauitajinalake Luzu;basiWaisraeliwotewakakaakatikamijiyao,na wanawaIsraeliwakakaakatikamijiyao;naowanawa IsraeliwakamtumikiaBwanasikuzotezaYoshua,nasiku zotezawazee,walioishimudamrefubaadayaYoshua,na walionakazikubwayaBwana,aliyoifanyakwaajiliya Israeli.

12NaowazeewakawawaamuziwaIsraelibaadayakifo chaYoshuakwamiakakuminasaba

13WazeewotepiawalipiganavitavyaIsraelidhidiya Wakanaani,nayeBwanaakawafukuzaWakanaanimbele yawanawaIsraeli,iliawawekeWaisraelikatikanchiyao

14AkayatimizayotealiyomwambiaIbrahimu,Isaka,na Yakobo,nakiapoalichoapa,kwambaatawapawaona watotowaonchiyaWakanaani

15BwanaakawapawanawaIsraelinchiyoteyaKanaani, kamaalivyowaapiababazao;Bwanaakawaparahakutoka kwawalewaliowazunguka;wanawaIsraeliwakakaa salamakatikamijiyao.

16Bwanaasifiwemilele,amina,naamina

17Jitieninguvu,namioyoyanyotemnaomtumainia BwanaiwehodariMwisho

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook