
1Munguakasema,Natumfanyemtukwamfanowetu, kwasurayetu;Munguakaumbamtukwamfanowake.
2Munguakamfanyamtukutokaardhini,akampulizia pumziyauhaipuani,nayemtuakawanafsihaiiliyojaa usemi
3Bwanaakasema,Sivemamwanadamuawepekeyake; nitamfanyiamsaidizi
4BwanaakamleteaAdamuusingizimzito,nayeakalala, akatoambavuzakemoja,akatengenezanyamajuuyake, akaiumba,akamleteaAdamu;Adamuakaamkakatika usingiziwake,natazama,mwanamkeamesimamambele yake
5Akasema,Huyunimfupawamifupayangu,nayeataitwa mwanamke,kwamaanaametwaliwakutokakwa mwanamume;AdamuakamwitajinalakeHawa,kwa maanayeyendiyealiyekuwamamawawotewaliohai
6MunguakawabarikinakuwaitamajinayaoAdamuna Hawasikuilealipowaumba,naBwanaMunguakasema, Zaeni,mkaongezeke,mkaijazenchi
7BwanaMunguakawatwaaAdamunamkewe, akawawekakatikabustaniyaEdeni,wailimenakuitunza; akawaamuru,akawaambia,Matundayakilamtiwabustani mnawezakula,lakinimatundayamtiwaujuziwamema namabayamsile,kwamaanasikumtakapokulamatunda yakemtakufahakika
8NaMungualipowabarikinakuwaamuru,aliondokakwao, naAdamunamkewewakaishibustaninikulingananaamri ambayoBwanaalikuwaamewaamuru
9Nanyoka,ambayeMungualikuwaamemuumbapamoja naoduniani,akawajiailikuwashawishiwaasiamriya Munguambayoalikuwaamewaamuru
10Nanyokaakamshawishinakumshawishimwanamke kulakutokakwamtiwaujuzi,namwanamkeakasikiliza sautiyanyoka,nayeakavunjanenolaMungu,na akachukuakutokakwamtiwaujuziwamemanamabaya, nayeakala,naakachukuakutokakwakenaakampa mumewenayeakala
11AdamunamkewewalivunjaamriyaMungu aliyowaamuru,naMunguakajua,nahasirayakeikawaka dhidiyaonaakawalaani
12BwanaMunguakawafukuzasikuhiyokutokabustani yaEdeni,iliwailimeardhiambayowalitwaliwa,nao wakaendawakakaaupandewamasharikiwabustaniya Edeni;AdamuakamjuamkeweHawa,nayeakazaawana wawilinabintiwatatu
13AkamwitajinalamzaliwawakwanzaKaini,akisema, NimepatamwanamumekwaBwana;najinalamwingine akamwitaHabili;maanaalisema,Tulikujadunianibila malipo,nabilamalipotutaondolewahumo
14Naowavulanawakakua,nababayaoakawapaurithi katikanchi;nayeKainiakawamkulimawaardhi,naHabili akawamchungajiwakondoo
15Ikawabaadayamiakamichache,wakamleteaBwana sadakayakukaribia,nayeKainiakaletamazaoyaardhi,na Habiliakaletawazaowakwanzawakundilakekutokakwa mafutayake;MunguakamgeukiaHabilinasadakayake; motoukashukakutokambingunikwaBwana,ukaiteketeza 16LakiniBwanahakumtazamaKaininasadakayake,wala hakuiangalia,kwasababualikuwaameletakutokakwa
matundaduniyaardhimbelezaBwana,naKaini akamwoneawivuHabilinduguyakekwasababuhii, akatafutakisingiziochakumuua
17Baadayamudafulani,KaininaHabilinduguye, walikwendashambanikufanyakazizao;naowotewawili walikuwashambani,Kainiakilimanakulimashambalake, naHabiliakiwalishakundilake;nakundilikapitasehemu ambayoKainialikuwaamelimaardhini,naKaini akahuzunikasanakwasababuhii
18KainiakamkaribiaHabilinduguyekwahasira, akamwambia,Kunaninikatiyangunawewe,hatauje kukaanakuletakundilakomalishonikatikanchiyangu?
19HabiliakamjibuKaininduguye,akamwambia,Kuna ninikatiyangunawewe,hataulenyamayakundilanguna kuvaasufuyao?
20Basisasa,vuasufuyakondoowanguuliyojivika, unilipekwaajiliyamatundayaonanyamayaouliyokula; naweutakapokuwaumefanyahivi,ndiponitaondokakatika nchiyakokamaulivyosema.
21KainiakamwambianduguyeHabili,Hakikanikikuua leo,ninaniatakayedaidamuyakokutokakwangu?
22HabiliakamjibuKaini,akisema,HakikaMungu aliyetuumbaduniani,atateteakisachangu,nayeatadai damuyangukutokakwakoukiniua,kwaniBwanandiye mwamuzinamsuluhishi,nayendiyeatakayemlipa mwanadamukulingananauovuwake,namtumwovu kulingananauovuwakeatakaoufanyaduniani
23Nasasa,kamaukiniuahapa,hakikaMunguanajua mawazoyakoyasiri,nayeatakuhukumukwauovu uliotangazakunitendealeo
24NaKainialiposikiamanenoambayoHabilinduguyake alikuwaamesema,tazamahasirayaKainiikawakadhidiya Habilinduguyakekwakutangazajambohili
25Kainiakafanyaharaka,akainuka,akachukuasehemuya chumayachombochakechakulima,ambayokwahiyo akampiganduguyeghafla,akamwua;nayeKaini akamwagadamuyanduguyeHabilijuuyanchi,nadamu yaHabiliikamiminikajuuyanchimbeleyakundi
26NabaadayahayaKainialitububaadayakumuuandugu yake,nayeakahuzunikakwahuzuni,naakaliajuuyakena hilolikamsumbuasana
27Kainiakaondoka,akachimbashimoshambani, akamlazanduguye,akalifunikakwamavumbi.
28BwanaakajuaKainialiyomtendeanduguye,naye BwanaakamtokeaKaini,akamwambia,YukowapiHabili nduguyakoaliyekuwapamojanawe?
29Kainiakajifanyamdanganyifu,akasema,Sijui,mimini mlinziwanduguyangu?Bwanaakamwambia,Umefanya nini?Sautiyadamuyanduguyakoinanililiakutokakatika ardhiuliyomuua
30Kwamaanaumemuuanduguyakonaumejifanya mdanganyifumbeleyangu,naulifikirimoyonimwako kwambasikukuona,walasikujuamatendoyakoyote
31Lakiniulifanyahivi,ukamuuanduguyakobure,nakwa sababualisemayaliyosawanawe;basisasa,ulaaniwe katikaardhiiliyofumbuakinywachakeipokeedamuya nduguyakomkononimwako,naambayoulimzikakwayo.
32Naitakuwautakapoilima,haitakupatenanguvuzake kamahapomwanzo;maanaardhiitazaamiibana michongoma,naweutakuwaukitangatangana kutangatangadunianihatasikuyakufakwako
33WakatihuoKainiakatokambelezausowaBwana, kutokamahalialipokuwa,akazunguka-zungukakatikanchi kuelekeamasharikiyaEdeni,yeyenavyotealivyonavyo
34Kainiakamjuamkewesikuhizo,nayeakapatamimba, akazaamwana,akamwitajinalakeHenoko,akisema, WakatihuoBwanaalianzakumparahanautulivuduniani
35WakatihuoKaininayealianzakujengamji:akaujenga mjihuo,akauitamjihuoHenoko,kwajinalamwanawe; kwamaanasikuhizoBwanaalikuwaamemparahaduniani, walahakuhama-hamakamamwanzo
36HenokoakamzaaIradi,IradiakamzaaMechuyaeli,na MechuyaeliakamzaaMethushaeli
SURAYA2
1Ikawakatikamwakawamianathelathiniwamaishaya Adamuduniani,ndipoalipomjuatenaHawamkewe,naye akapatamimba,akazaamwanakwamfanowakenakwa surayake,akamwitajinalakeSethi,akisema,Kwasababu MunguameniwekeauzaomwinginebadalayaHabili,kwa maanaKainiamemwua
2Sethiakaishimiakamiamojanamitano,akazaamwana; SethiakamwitamwanawejinalakeEnoshi,akisema,Kwa sababuwakatihuowanawawanadamuwalianza kuongezeka,nakuzitesarohozaonamioyoyaokwa kumkoseanakumwasiMungu
3NailikuwakatikasikuzaEnoshikwambawanawa wanadamuwaliendeleakuasinakumkoseaMungu,ili kuongezahasirayaBwanadhidiyawanawawanadamu
4Wanawawanadamuwakaendawakaitumikiamiungu mingine,wakamsahauBwanaaliyewaumbaduniani;na sikuhizowanawawanadamuwalitengenezasanamuza shabanachuma,mitinamawe,naowakainamana kuzitumikia.
5Kilamtuakafanyamunguwakenakuinamambeleyake, nawanawawanadamuwakamwachaBwanasikuzoteza Enoshinawatotowake;nahasirayaBwanaikawakakwa sababuyamatendoyaonamachukizowaliyoyafanya duniani
6NaBwanaakasababishamajiyamtoGihonikuwafunika, nayeakawaangamizanakuwaangamiza,naakaharibu theluthimojayadunia,nalichayahaya,wanawa wanadamuhawakugeukakutokakatikanjiazaombaya,na mikonoyaobadoilikuwaimenyooshwakufanyamaovu machonipaBwana
7Nasikuhizohapakuwanakupandawalakuvunaardhini; walahapakuwanachakulakwawanawawanadamu;na njaailikuwakubwasanasikuhizo.
8Nambeguwalizopandasikuhizoardhinizikawamiiba, michongomanamichongoma;kwanitangusikuzaAdamu kulikuwanatangazohilikuhusuardhi,laanayaMungu, ambayoaliilaanidunia,kwasababuyadhambiambayo AdamualifanyadhambimbelezaBwana
9Nailikuwawakatiwanadamuwalipoendeleakuasina kumkoseaMungu,nakupotoshanjiazao,ndipodunianayo ikaharibika
10Enoshiakaishimiakatisini,akamzaaKenani; 11NaKenaniakakua,nayealikuwanaumriwamiaka arobaini,akawanahekima,akawanamaarifanaujuzi katikahekimayote,nayeakawatawalawanawotewa wanadamu,akawaongozawanawawanadamukwenye
hekimanamaarifa;kwaniKenanialikuwamtumwenye hekimasananaalikuwanaufahamukatikahekimayote,na kwahekimayakealitawalarohonamashetani;
12NaKenanialijuakwahekimayakekwambaMungu angewaangamizawanadamukwasababuyakutenda dhambiduniani,nakwambaBwanaangewaleteamajiya gharikakatikasikuzamwisho
13NakatikasikuhizoKenanialiandikajuuyambaoza mawe,yaleyatakayotokeawakatiujao,nayeakayaweka katikahazinazake
14NaKenaniakatawaladunianzima,naakawageuza baadhiyawanawawanadamukumtumikiaMungu
15NaKenanialipokuwanaumriwamiakasabini,akazaa wanawatatunabintiwawili
16NahayandiyomajinayawanawaKenani;jinala mzaliwawakwanzaMahalaleli,jinalawapiliEnani,na jinalawatatuMeredi,nadadazaowalikuwaAdanaSila; haondiowanawatanowaKenanialiozaliwa
17NaLameki,mwanawaMethushaeli,akaolewana Kainani,akawaoabintizakewawiliAdaakapatamimba, akamzaliaLamekimwana,akamwitajinalakeYabali
18Akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajina lakeYubali;naSila,dadayake,alikuwatasasikuhizo, walahakuwanamtoto
19Kwamaanakatikasikuhizowanawawanadamu walianzakumkoseaMungu,nakuvunjaamriambazo alikuwaamemwamuruAdamu,iliwazaenakuongezeka duniani.
20Nabaadhiyawanawawanadamuwaliwanyweshawake zaokinywajiambachokingewafanyawawetasa,ili wawezekubakinaumbolaonailiuzuriwaousififie.
21Nawanawawanadamuwalipowanyweshabaadhiya wakezao,Zilaakanywanao
22Nawanawakewaliozaawalionekanakuwawachukiza machonipawaumezaokamawajane,walipokuwahai waumezao,kwaniwalikuwawameunganishwanawale tasapekee.
23Hatamwishowasikunamiaka,Zilaalipokuwamzee, Bwanaakafunguatumbolake
24Akapatamimba,akazaamwana,akamwitajinalake Tubal-Kaini,akisema,Baadayamimikukauka,nimempata kwaMunguMwenyezi
25Akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajinalake Naama,maanaalisema,Baadayamimikukaukanimepata rahanafuraha
26NaLamekialikuwamzeenamzee,namachoyake yalikuwayamepofukahataasiwezekuona,naTubalKaini, mwanawe,alikuwaakimwongozanailikuwasikumoja kwambaLamekialiingiashambaninaTubalKaini mwanawealikuwapamojanaye,nawalipokuwa wakitembeashambani,KainimwanawaAdamu akawakaribia;kwaniLamekialikuwamzeesanana hakuwezakuonamengi,naTubalKainimwanawealikuwa mdogosana
27NaTubalKainiakamwambiababayakeavuteupinde wake,nakwamishaleakampigaKaini,ambayealikuwa mbalisana,nayeakamuua,kwamaanaalionekanakwao kamamnyama
28NamishaleikaingiamwilinimwaKainiingawaalikuwa mbalinayo,nayeakaangukachiniakafa.
29BwanaakamlipizaKainiuovuwake,sawasawanauovu wake,alioufanyakwaHabilinduguye,sawasawananeno laBwanaalilolinena
30NaikawaKainialipokufa,LamekinaTubaliwakaenda kumwonamnyamawaliyemwua,naowakaona,natazama, Kainibabuyaoalikuwaameangukachiniamekufa
31NaLamekialihuzunikasanakwakufanyahivi,nakwa kupigamakofipamojaakampigamwanawenakusababisha kifochake
32WakewaLamekiwakasikiaalichofanyaLameki,nao wakatakakumuua
33NawakezaLamekiwakamchukiatangusikuhiyo,kwa sababualiwauaKaininaTubaliKaini,nawakezaLameki wakatengananaye,walahawakumsikilizasikuhizo
34NaLamekiakawaendeawakezake,akawasihi wamsikilizekuhusujambohili.
35AkawaambiawakezakeAdanaSila,Sikienisauti yangu,enyiwakezaLameki,sikilizenimanenoyangu,kwa maanasasammefikirinakusemakwambanilimwuamtu kwamajerahayangu,namtotokwamapigoyangukwa kutofanyaukatili,lakinihakikamnajuakwambamimini mzeenamwenyemvi,nakwambamachoyangu yamezidiwanauzee,nanilifanyajambohilibilakujua
36NawakezaLamekiwakamsikilizakatikajambohili, naowakamrudiakwaushauriwababayaoAdamu,lakini hawakumzaliawatototanguwakatihuo,wakijuakwamba hasirayaMunguilikuwaikiongezekasikuhizodhidiya wanawawanadamu,ilikuwaangamizakwamajiya gharikakwasababuyamatendoyaomaovu
37NaMahalalelimwanawaKenaniakaishimiakasitinina mitano,akamzaaYaredi;naYarediakaishimiakasitinina miwili,akamzaaHenoko
SURAYA3
1Henokoakaishimiakasitininamitano,akamzaa Methusela;naHenokoakaendapamojanaMungubaadaya kumzaaMethusela,akamtumikiaBwana,nakudharaunjia mbovuzawanadamu
2NarohoyaHenokoilikuwaimejifungakatika mafundishoyaBwana,katikamaarifanaufahamu;naye kwabusaraakajitenganawanawawanadamu,na akajifichakwaokwasikunyingi.
3Ikawabaadayamiakamingikupita,alipokuwa akimtumikiaBwana,nakuombambelezakenyumbani mwake,malaikawaBwanaakamwitakutokaMbinguni, akasema,Mimihapa 4Akasema,Ondoka,tokanyumbanikwakonamahali unapojificha,ukawaonyeshewanadamu,iliuwafundishe njiawanayopaswakuiendeanakaziwanayopaswa kutimizailikuingiakatikanjiazaMungu
5NaHenokoakainukakulinganananenolaBwana, akatokanyumbanikwake,kutokamahalipakenakutoka chumbanialipokuwaamejificha;akaendakwawanawa watunakuwafundishanjiazaBwana,nawakatihuo akawakusanyawanawawatunakuwafahamisha mafundishoyaBwana.
6Akaamuruitangazwekatikakilamahaliambapowanawa wanadamuwalikaa,akisema,Yukowapimtuyule anayetakakujuanjiazaBwananamatendomema?Naaje kwaHenoko
7Nawanawotewawanadamuwakakusanyikakwake, kwaniwotewaliotamanijambohiliwalimwendeaHenoko, naHenokoakawatawalawanawawanadamukulinganana nenolaBwana,naowakajanakumsujudianawakasikia nenolake.
8NarohoyaMunguilikuwajuuyaHenoko,naye akawafundishawatuwakewotehekimayaMungunanjia zake,nawanawawanadamuwakamtumikiaBwanasiku zotezaHenoko,naowakajakusikiahekimayake
9Nawafalmewotewawanawawanadamu,wakwanzana wamwisho,pamojanawakuunamajajiwao,wakamjia Henokowaliposikiakuhusuhekimayake,nao wakamsujudia,napiawakamwombaHenokoawatawale, jamboambaloalikubali
10Naowakakusanyawafalmenawakuuwotemiamojana thelathini,naowakamfanyaHenokokuwamfalmejuuyao nawotewalikuwachiniyanguvunaamriyake
11NaHenokoakawafundishahekima,maarifa,nanjiaza Bwana;nayeakafanyaamanikatiyao,naamaniikawa dunianikotewakatiwamaishayaHenoko
12NaHenokoakatawalajuuyawanawawatukwamiaka miambilinaarobaininamitatu,nayeakatendahakina uadilifupamojanawatuwakewote,naakawaongoza katikanjiazaBwana
13NahivindivyovizazivyaHenoko,Methusela,Elisha, naElimeleki,wanawatatu;nadadazaowalikuwaMelka naNahmaMethuselaakaishimiakathemanininasaba, akamzaaLameki.
14Nailikuwakatikamwakawahamsininasitawamaisha yaLamekiwakatiAdamualipokufa;alikuwanaumriwa miakamiatisanathelathinialipokufa,nawanawewawili, pamojanaHenokonaMethuselamwanawe,wakamzika kwafaharikubwa,kamavilewakatiwamazishiya wafalme,katikapangoambaloMungualikuwa amemwambia
15Nahapondipowanawotewawanadamu walipoombolezanakuliasanakwasababuyaAdamu;kwa hivyoimekuwadesturimiongonimwawanawawanadamu hadileo
16Adamuakafakwasababualikulamatundayamtiwa ujuzi,yeyenawatotowakebaadayake,kamaBwana Mungualivyosema
17NailikuwakatikamwakawakifochaAdamuambao ulikuwamwakawamiambilinaarobaininatatuwa utawalawaHenoko,wakatihuoHenokoaliazimia kujitenganawanawawanadamunakujifichakamahapo mwanzoilikumtumikiaBwana
18Henokoakafanyahivyo,lakinihakujifichakabisa kutokakwao,balialijitenganawanawawanadamukwa sikutatukishaakaendakwaokwasikumoja
19Nakatikasikutatualipokuwachumbanimwake, alimwomba,nakumsifuBwanaMunguwake,nasiku ambayoaliendanakuwatokearaiawakealiwafundishanjia zaBwana,nayotewaliyomuulizakuhusuBwana aliwaambia
20Naalifanyahivikwamiakamingi,nabaadaye akajifichakwasikusita,naakawatokeawatuwakesiku mojakatikasaba;nabaadayahapomaramojakwamwezi, nakishamaramojakwamwaka,hadiwafalmewote, wakuunawanawawanadamuwalipomtafuta,nakutamani tenakuonausowaHenoko,nakusikianenolake;lakini
hawakuweza,kwaniwanawotewawanadamu walimwogopasanaHenoko,nawaliogopakumkaribiakwa sababuyahofukamayaMunguiliyokuwajuuyausowake; kwahivyohakunamtuangewezakumtazama,akiogopa kwambaangewezakuadhibiwanakufa.
21Nawafalmenawakuuwotewakaazimiakuwakusanya wanawawanadamu,nakujakwaHenoko,wakifikiri kwambawotewangewezakuzungumzanayewakati atakapotokamiongonimwao,naowakafanyahivyo 22NasikuikafikaambapoHenokoalitokanawote wakakusanyikanakumjia,naHenokoakawaambiamaneno yaBwananayeakawafundishahekimanamaarifa,nao wakainamambeleyakenawakasema,Mfalmenaaishi! Mfalmenaaishi!
23Nabaadayamudafulani,wakatiwafalmenawakuuna wanawawanadamuwalipokuwawakizungumzana Henoko,naHenokoalikuwaakiwafundishanjiazaMungu, tazamamalaikawaBwanaalimwitaHenokokutoka mbinguni,naakatakakumletajuumbinguniilikumfanya atawalehukojuuyawanawaMungu,kama alivyowatawalajuuyawanawawanadamuduniani
24WakatihuoHenokoaliposikiahaya,akaenda akawakusanyawakaziwotewadunia,akawafundisha hekimanamaarifa,akawapamaagizoyakimungu, akawaambia,Nimetakiwakupaambinguni,kwahivyosijui sikuyakwendakwangu
25Basisasanitakufundishahekimanamaarifa,nami nitakufundishakablasijakuacha,jinsiyakutendaduniani iliuishi;nayeakafanyahivyo
26Nayeakawafundishahekimanamaarifa,akawapa mafundisho,akawakemea,naakawawekeaamrina hukumuzakufanyaduniani,naakafanyaamanikatiyao, naakawafundishauzimawamilele,naakaishinaokwa mudaakiwafundishamambohayayote.
27Nawakatihuowanawawanadamuwalikuwapamoja naHenoko,naHenokoalikuwaakizungumzanao,nao wakainuamachoyaonamfanowafarasimkubwaukishuka kutokambinguni,nafarasihuyoakitembeaangani; 28WakamwambiaHenokowalichokiona,naHenoko akawaambia,Kwasababuyangufarasihuyuanashuka duniani;wakatiumefikaambapolazimaniondokekwenu nasitaonekanatenananyi
29Farasiakashukawakatihuonakusimamambeleya Henoko,nawanawotewawanadamuwaliokuwapamoja naHenokowakamwona
30NaHenokokishaakaamurutenasautiitangazwe, ikisema,Yukowapimtuyuleanayependakujuanjiaza BwanaMunguwake,naajeleokwaHenokokabla hajachukuliwakutokakwetu?
31Nawanawotewawanadamuwakakusanyikanakumjia Henokosikuhiyo;nawafalmewotewaduniapamojana wakuuwaonawashauriwakabakinayesikuhiyo;na Henokokishaakawafundishawanawawanadamuhekima namaarifa,naakawapamafundishoyakimungu;naye akawaamuruwamtumikieBwananakutembeakatikanjia zakesikuzotezamaishayao,nayeakaendeleakufanya amanikatiyao.
32Ikawabaadayahayoakainuka,akapandafarasi;akatoka, nawanawotewawanadamuwakamfuata,kamawatumia naneelfu;naowakaendeleanayesafariyasikumoja.
33Sikuyapiliakawaambia,Rudininyumbanimahema yenu,kwaninimtakwenda?Labdamtakufa;baadhiyao wakamkimbia,nawalewaliobakiwakafuatananayesafari yasikusita;naHenokoakawaambiakilasiku,Rudini mahemayenu,msijemkafa;lakinihawakutakakurudi,nao wakaendapamojanaye
34Sikuyasitabaadhiyawatuwakabakinakushikamana naye,naowakamwambia,Tutakwendanawehadimahali unapokwenda;kamaBwanaaishivyo,kifopekeendicho kitakachotutenganisha
35Wakamsihisanawaendenaye,hataakaachakusema nao;naowakamfuatawalahawakurudi;
36Nawafalmewaliporudiwalisababishasensaifanyike,ili kujuaidadiyawanaumewaliobakiwalioendanaHenoko; nailikuwasikuyasabaHenokoalipopandambingunikwa kisulisuli,pamojanafarasinamagariyamoto.
37Nasikuyananewafalmewotewaliokuwapamojana Henokowalitumawatuwarudisheidadiyawatu waliokuwapamojanaHenoko,mahalipalealipopaa kwendambinguni
38Nawafalmehaowotewalikwendamahalihapona wakakutaduniaimejaatheluji,najuuyathelujikulikuwa namawemakubwayatheluji,nammojaakamwambia mwenzake,Njoo,tuvunjethelujituone,labdawatu waliobakinaHenokowamekufa,nasasawakochiniya maweyatheluji,naowalimtafutalakinihawakuweza kumpata,kwamaanaalikuwaamepandambinguni
SURAYA4
1NasikuzoteambazoHenokoaliishidunianizilikuwa miakamiatatunasitininamitano
2NaHenokoalipopaambinguni,wafalmewotewadunia waliinukanakumchukuaMethuselamwanawenakumtia mafuta,naowakamfanyaatawalejuuyaobadalayababa yake
3NaMethuselaakatendakwaunyofumbelezaMungu, kamavileHenokobabayakealivyomfundisha,nayeyepia katikamaishayakeyotealiwafundishawanawawanadamu hekima,maarifanahofuyaMungu,walahakugeuka kutokakatikanjianjemakwendakuliawalakushoto
4LakinikatikasikuzamwishozaMethusela,wanadamu walimwachaBwana,wakaiharibudunia,wakaibianana kuporana,naowakaasidhidiyaMungunaowakakosa,na wakaharibunjiazao,walahawakutakakusikilizasautiya Methusela,baliwalimwasi.
5Bwanaakawaghadhibikiasana,nayeBwanaakaendelea kuiharibumbegusikuhizo,hatahapakuwanakupanda walakuvunaardhini
6Kwamaanawalipopandaardhiiliwapatechakulacha kujikimu,tazama,miibanamiibailiotaambayo hawakuipanda.
7Nabadowanawawanadamuhawakuachanjiazao mbaya,namikonoyaobadoilikuwaimenyooshwakufanya maovumachonipaMungu,naowakamkasirishaBwana kwanjiazaombaya,nayeBwanaakakasirikasana,akajuta kwambaalikuwaamemuumbamwanadamu.
8Naakafikiriakuwaangamizanakuwaangamiza,naye akafanyahivyo
9Katikasikuhizo,Lameki,mwanawaMethusela, alipokuwanaumriwamiakamiamojanasitini,Sethi, mwanawaAdamu,akafa
10NasikuzotealizoishiSethizilikuwamiakamiatisana kuminamiwili,nayeakafa.
11Lamekialikuwanaumriwamiakamiamojana themaninialipomwoaAshmua,bintiElishaa,mwanawa Henoko,mjombawake,nayeakapatamimba.
12Nawakatihuowanawawanadamuwalipandambegu, nachakulakidogokikazaamatunda,lakiniwanawa wanadamuhawakuachanjiazaombaya,naowaliasina kumwasiMungu
13NamkewaLamekiakapatamimbanaakamzalia mwanawakatihuo,katikazamuyamwaka
14MethuselaakamwitajinalakeNuhu,akisema,Dunia ilikuwakatikasikuzakezarahanabilauharibifu;na Lameki,babayake,akamwitajinalakeMenakemu, akisema,Huyuatatufarijikatikakazizetunataabuzetu duniduniani,aliyoilaaniMungu.
15Mtotoakakua,akaachishwakunyonya,akaendakatika njiazababayakeMethusela,mkamilifunamnyoofumbele zaMungu.
16NawanawotewawanadamuwaliachanjiazaBwana sikuhizowalipoongezekadunianikwawananabinti,na wakafundishanamatendoyaomaovunawakaendelea kumtendaBwanadhambi
17Nakilamtuakajifanyiamungu,naowakamwibiana kumnyang'anyakilamtujiraniyakepamojanajamaayake, naowakaiharibudunia,nayoduniaikajaavurugu 18Nawaamuziwaonawatawalawaowaliwaendeabinti zawanadamunakuwanyang'anyawakezaokwanguvu kutokakwawaumezaokulingananachaguolao,nawana wawanadamusikuhizowalichukuakutokakwawanyama wanchi,wanyamawakondeninandegewaangani,na kuwafundishamchanganyikowawanyamawaainamoja nanyingine,ilikumkasirishaBwana;Munguakaionadunia nzimanailikuwaimeharibika,kwamaanakilakiumbe kilikuwakimeharibunjiazakeduniani,wanadamuwotena wanyamawote
19Bwanaakasema,Nitamfutamwanadamuniliyemuumba kutokausonipanchi,naam,mwanadamuhatandegewa angani,pamojanang'ombenawanyamawaporiniwalioko kondeni;kwamaananajutakwambanimewaumba.
20NawatuwotewaliotembeakatikanjiazaBwana, walikufasikuhizo,kablaBwanahajaletamabayajuuya mwanadamuambayoalikuwaameyatangaza,kwanihili lilitokakwaBwana,iliwasionemabayaambayoBwana aliyasemakuhusuwanawawanadamu.
21NuhuakapataneemamachonipaBwana,nayeBwana akamchaguayeyenawatotowakeiliwainuembegukutoka kwaojuuyausowaduniayote
SURAYA5
1Ikawakatikamwakawathemanininannewamaishaya Nuhu,ndipoHenokomwanawaSethialipokufa,alikuwa naumriwamiakamiatisanamitanoalipokufa.
2Nakatikamwakawamiamojanasabininatisawa maishayaNuhu,KenanimwanawaEnoshiakafa,nasiku zotezaKenanizilikuwamiakamiatisanakumi,naye akafa
3Nakatikamwakawamiambilinathelathininannewa maishayaNuhu,MahalalelimwanawaKenaniakafa,na sikuzaMahalalelizilikuwamiakamiananenatisinina mitano,nayeakafa.
4YaredimwanawaMahalaleliakafasikuhizo,katika mwakawamiatatunathelathininasitawamaishaya Nuhu;nasikuzotezaYaredizilikuwamiakamiatisana sitininamiwili,nayeakafa.
5NawotewaliomfuataBwanawalikufasikuhizo,kabla hawajaonauovuambaoMungualitangazakuufanya duniani
6Nabaadayakupitamiakamingi,katikamwakawamia nnenathemaniniwamaishayaNuhu,wakatiwalewatu wotewaliomfuataBwanawalipokufambalinawanawa wanadamu,naMethuselapekeendiyealiyebakiwakatihuo, MungualiwaambiaNuhunaMethusela,akisema,
7Semeni,mkawatangaziewanawawanadamu,mkisema, Bwanaasemahivi,Ghairini,nakuziachanjiazenumbaya, nakuyaachamatendoyenu,nayeBwanaataghairimabaya aliyotangazakuwatenda,hatayasijeyakatokea
8KwamaanaBwanaasemahivi,Tazama,nawapamuda wamiakamiamojanaishirini;mkinigeukiamimina kuziachanjiazenumbaya,ndipomiminaminitakapouacha uovuniliowaambia,naohautakuwepo,asemaBwana
9NaNuhunaMethuselawakawaambiawanawa wanadamumanenoyoteyaBwana,sikubaadayasiku, wakiwaambiadaima
10Lakiniwanadamuhawakukubalikuwasikiliza,wala hawakutegamasikioyaokwamanenoyao;naowalikuwa nashingongumu
11Bwanaakawapamudawamiakamiamojanaishirini, akisema,Kamawatarudi,ndipoMunguataghairiuovuhuo, asijeakaiharibudunia
12Nuhu,mwanawaLameki,alijizuiakuoamkesikuzile, iliapatewatoto;maanaalisema,HakikaMunguataiharibu duniasasa,kwaninibasinipatewatoto?
13NaNuhualikuwamtumwadilifu,alikuwamkamilifu katikakizazichake,naBwanaakamchaguailikukuzauzao kutokakwauzaowakejuuyausowadunia
14BwanaakamwambiaNuhu,Jitwaliemke,ukazae watoto,kwamaananimekuonawewenimwadilifumbele zangukatikakizazihiki
15Naweutazaauzao,nawatotowakopamojanawe, katikatiyanchi;Nuhuakaendaakaoamke,akamchagua Naama,bintiHenoko,nayealikuwanaumriwamiakamia tanonathemanini.
16Nuhualikuwanaumriwamiakamiannenatisinina minane,alipomtwaaNaamakuwamke.
17Naamaakapatamimba,akazaamwana,akamwitajina lakeYafethi,akisema,Munguamenipanuakatikanchi; akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajinalake Shemu,akisema,Munguameniwekeamabaki,iliniinue mbegukatikatiyanchi
18Nuhualikuwanaumriwamiakamiatanonamiwili, NaamalipomzaaShemu,nawavulanawakakua,wakaenda katikanjiazaBwana,katikayotewaliyofundishwana MethuselanaNuhubabayao.
19NaLameki,babayakeNuhu,alikufasikuhizo;lakini hakikahakufuatakwamoyowakewotenjiazababayake, nayeakafakatikamwakawamiamojanatisininatanowa maishayaNuhu
20SikuzotezaLamekizilikuwamiakamiasabanasabini, akafa.
21NawanawotewawanadamuwaliomjuaBwana, walikufamwakahuokablayaBwanakuwaleteamabaya; kwamaanaBwanaalipendawafe,iliwasiangaliemabaya ambayoMunguangewaleteanduguzaonajamaazao, kamaalivyotangaza
22Wakatihuo,BwanaakawaambiaNuhunaMethusela, Simameninje,mkawatangaziewanawawanadamu manenoyoteniliyowaambiasikuzile,labdawataachanjia zaombaya,naminitatubumabaya,nisiyalete
23NuhunaMethuselawakasimama,wakasemamasikioni mwawanawawanadamu,yoteambayoMungualikuwa amewaambia
24Lakiniwanadamuhawakukubalikusikiliza,wala hawakutegamasikioyaokwamanenoyaoyote.
25NailikuwabaadayahayakwambaBwanaakamwambia Nuhu,Mwishowawotewenyemwiliumekujambele zangu,kwasababuyamatendoyaomaovu,natazama nitaharibudunia
26Nawechukuamtiwamvinje,uendemahalifulani, ukafanyesafinakubwa,uiwekemahalihapo.
27Nahivindivyoutakavyoifanya;urefuwakedhiraamia tatu,upanawakedhiraahamsini,nakimochakedhiraa thelathini.
28Naweutajifanyiamlangouliowazikandoyake,na umalizejuukwadhiraamoja,nakuufunikandaninanje kwalami.
29Naminitaletagharikayamajijuuyanchi,nakila chenyemwilikitaangamia;nakilakilichochiniyambingu kitaangamia.
30Nawenanyumbayakomtakwendamkakusanyewawili wawilikatikakilakiumbehai,dumenajike,nakuwaleta kwenyesafina,iliwatoembegujuuyanchi.
31Nawejikusanyiechakulachotekinacholiwana wanyamawote,ilikiwepochakulakwaajiliyakonakwa ajiliyao.
32Naweutawachaguawanawakomabikirawatatu, miongonimwabintizawanadamu,naowatakuwawakeza wanawako.
33Nuhuakaondoka,akaitengenezasafina,mahalipale Mungualipomwamuru;NuhuakafanyakamaMungu alivyomwamuru.
34Katikamwakawakewamiatanonatisininatano,Nuhu alianzakutengenezasafina,naakatengenezasafinakatika miakamitano,kamaBwanaalivyomwamuru.
35KishaNuhuakawaoabintiwatatuwaEliakimu,mwana waMethusela,kamaBwanaalivyomwamuruNuhu.
36NailikuwawakatihuoMethuselamwanawaHenoko akafa,akiwanaumriwamiakamiatisanasitini,alipokufa SURAYA6
1Wakatihuo,baadayakifochaMethusela,Bwana akamwambiaNuhu,Ingiawewenajamaayakondaniya safina;tazama,nitakukusanyiawanyamawotewanchi, wanyamawakondeninandegewaangani;naowote watakujanakuizungukasafina
2Naweutakwendaukaekaribunamilangoyasafina;na wanyamawote,wanyama,nandege,watakusanyikana kuketimbeleyako;nawalewatakaokujanakuinamambele
yako,utawachukuanakuwakabidhimikononimwawana wako,watakaowaletakwenyesafina;nawote watakaosimamambeleyakoutawatoka
3Bwanaakatimizahilisikuiliyofuata,nawanyama, wanyamanandegewakajakwawinginakuizunguka safina
4Nuhuakaendaakaketimlangonipasafina,nawote wenyemwiliwalioketimbeleyakeakawaingizandaniya safina,nawotewaliosimamambeleyakeakawaacha duniani
5Simbajikeakaja,pamojanawatotowakewawili,dume najike,nahaowatatuwakajilazambeleyaNuhu,nahao watotowawiliwakamwinukiasimbajike,wakampiga, wakamfanyaakimbiekutokamahalipake;nayeakaenda zake,wakarudimahalipao,wakajilazajuuyanchimbele yaNuhu.
6Nasimbajikeakakimbia,akasimamamahalipasimba
7Nuhuakaonahaya,akastaajabusana,akaondoka, akawachukuawatotowawili,akawaletandaniyasafina.
8Nuhuakawaingizandaniyasafinakutokakwaviumbe vyotehaivilivyokuwajuuyanchi,hatahapakusaliahata kimojailakilealichoingizaNuhundaniyasafina.
9WawiliwawiliwaliingiakwaNuhundaniyasafina, lakinikutokakwawanyamasafinandegesafi,aliwaleta wawiliwawili,kamaMungualivyomwamuru.
10Nawanyamawote,nawanyama,nandege,walikuwa badopale,naowakaizungukasafinakilamahali,namvua haikuwaimenyeshahadisikusababaadaye.
11Nasikuhiyo,Bwanaaliifanyadunianzimaitetemeke, najualikatiwagiza,namisingiyaduniaikatikisika,na dunianzimaikatikisikakwanguvu,naumemeukaangaza, nangurumoikanguruma,nachemchemizoteduniani zikapasuka,ambazohazikujulikanakwawakazihapoawali; naMunguakafanyatendohilikubwa,ilikuwatisha wanadamu,ilikusiwenauovutenaduniani
12Lakinibadowanadamuhawakukubalikuachanjiazao mbaya,naowakaongezahasirayaBwanawakatihuo,wala hawakuelekezamioyoyaokwahayayote
13Ikawamwishowasikusaba,katikamwakawamiasita wamaishayaNuhu,majiyagharikayakawajuuyanchi.
14Chemchemizotezavilindizikafunguka,madirishaya mbinguniyakafunguka,mvuaikanyeshajuuyanchisiku arobainimchananausiku.
15Nuhu,nanyumbayake,naviumbevyotehai vilivyokuwapamojanaye,wakaingiandaniyasafinakwa sababuyamajiyagharika;Bwanaakamfungiandani.
16Nawanawotewawanadamuwaliosaliajuuyanchi, wakachokakwasababuyauovukwasababuyamvua,kwa maanamajiyalikuwayakizidikujaajuuyanchi,na wanyamanawanyamawalikuwabadowakiizunguka safina
17Wanawawanadamuwakakusanyikapamoja,wapata wanaumenawanawakemiasabaelfu,wakamwendea Nuhukwenyesafina
18WakamwitaNuhu,wakisema,Tufungulieilitujekwako ndaniyasafinanakwaninitufe?
19Nuhuakawajibukwasautikuukutokandaniyasafina, akisema,Je,hamkumwasiBwananyote,nakusema kwambahayupo?KwahiyoBwanaakawaleteamabaya haya,ilikuwaangamizanakuwakatiliambalikutokausoni padunia?
20Je,hilisilonenonililowaambiamiakamiamojana ishiriniiliyopita,nanyihamkutakakuisikilizasautiya Bwana,nasasamnatakakuishiduniani?
21WakamwambiaNuhu,TukotayarikumrudiaBwana; tufungulietuilitupatekuishiwalatusife.
22Nuhuakawajibu,akisema,Tazama,sasa,kwakuwa mmeonataabuyarohozenu,mnatakakumrudiaBwana; mbonahamkurudikatikamiakahiimianaishirini,ambayo Bwanaaliwapakamamudauliowekwa?
23Lakinisasanjoonimniambiehayakwasababuyashida zarohozenu,sasapiaBwanahatawasikilizaninyi,wala hatawasikilizaninyisikuhiiyaleo,ilimsifanikiwekatika matakwayenusasa.
24Wanadamuwakakaribiailikuingiandaniyasafinakwa sababuyamvua,kwanihawakuwezakuvumiliamvuajuu yao.
25Bwanaakawatumawanyamawotenawanyama waliokuwawamesimamakuzungukasafina,naowanyama wakawashindanguvu,wakawafukuzakutokahapo,kila mtuakaendazake,wakatawanyikatenajuuyausowanchi
26Mvuailikuwabadoikinyeshajuuyanchi,ikashukasiku arobainimchananausiku,majiyakazidisanajuuyanchi; nawotewenyemwiliwaliokuwajuuyanchinandaniya majiwakafa,iweniwanadamu,auwanyama,auwanyama, auvituvitambaavyo,aundegewaangani;wakasaliaNuhu tu,nawalewaliokuwapamojanayendaniyasafina
27Majiyakazidi,yakaongezekasanajuuyanchi; wakainuasafina,nayoikainuliwakutokaduniani.
28Nasafinaikaeleajuuyausowamaji,nayoikarushwa juuyamajihivikwambaviumbevyotehaivilivyokuwa ndaniyakeviligeukakamamchuzindaniyasufuria.
29Nawasiwasimkubwaukawapataviumbevyote vilivyokuwandaniyasafina,nasafinailikuwakaribu kuvunjika.
30Naviumbevyotehaivilivyokuwandaniyasafina viliogopa,nasimbawakanguruma,nang'ombewakalia,na mbwamwituwakalia,nakilakiumbehaindaniyasafina kikasemanakuombolezakwalughayake,kiasikwamba sautizaozilifikambalisana,naNuhunawanawewakalia nakuliakatikashidazao;waliogopasanakwamba walikuwawamefikamalangoyakifo
31NuhuakamwombaBwana,akamliliakwasababuhiyo, akasema,EeBwanautusaidie,kwamaanahatunanguvuza kustahimiliuovuhuuuliotuzunguka,kwamaanamawimbi yamajiyametuzunguka,vijitovyauovuvimetutisha, mitegoyamautiimetujia;tujibu,EeBwana,tujibu, utuangazieusowakonautuhurumie,utukomboena utuokoe.
32BwanaakaisikilizasautiyaNuhu,nayeBwana akamkumbuka
33Upepoukapitajuuyanchi,majiyakatulia,nasafina ikatulia.
34Nachemchemizavilindinamadirishayambinguni yakazuiwa,namvuakutokambinguniikazuiliwa
35Majiyakapunguasikuhizo,nasafinaikatuajuuya milimayaArarati
36KishaNuhuakafunguamadirishayasafina,naNuhu akaendeleakumwitaBwanawakatihuo,akasema,Ee Bwana,uliyeumbadunianambingunavyotevilivyomo, zitoerohozetukutokakifungonihiki,nakutokagerezani ulilotuweka,kwamaananimechokasananakuugua
37BwanaakaisikilizasautiyaNuhu,akamwambia, Utakapomalizamwakamzimandipoutatoka.
38Nakatikazamuyamwaka,wakatimwakamzima ulipokamilikaNuhualipokaandaniyasafina,maji yalikaukakutokaduniani,naNuhuakaondoakifunikocha safina
39Wakatihuo,sikuyaishirininasabayamweziwapili, duniailikuwakavu,lakiniNuhu,wanawe,nawote waliokuwapamojanaye,hawakutokanjeyasafina,hata Bwanaalipowaambia
40NasikuikafikaambayoBwanaaliwaambiawatoke,nao wotewakatokanjeyasafina
41Wakaondoka,wakarudikilamtunjianimwake,na mahalipake;Nuhunawanawewakakaakatikanchi aliyowaambiaMungu;wakamtumikiaBwanasikuzaozote, nayeBwanaakambarikiNuhunawanawewalipotoka katikasafina
42Akawaambia,Zaeni,mkaijazeduniayote,muwehodari, mkaongezekekwawingikatikanchi,mkaongezekehumo.
SURAYA7
1NahayandiyomajinayawanawaNuhu:Yafethi,Hamu, naShemu;naowakazaliwawanabaadayagharika;kwa maanawalikuwawameoawakekablayagharika.
2HawandiowanawaYafethi;Gomeri,naMagogu,na Madai,naYavani,naTubali,naMesheki,naTirasi,wana saba.
3NawanawaGomeriwalikuwaAskinazi,Refathina Tegarma
4NawanawaMagoguwalikuwaElikanafunaLubali. 5NawanawaMadaiwalikuwaAkoni,Zeelo,Hazoni,na Lutu
6NawanawaYavaniwalikuwaElisha,Tarshishi,Kitimu naDudonimu
7NawanawaTubaliwalikuwaArifi,KesedinaTaari 8NawanawaMeshekiwalikuwaDedoni,Zaronina Shebashni
9NawanawaTirasiwalikuwaBenibu,Gera,Lupirionina Gilaki;hawandiowanawaYafethikulingananafamilia zao,naidadiyaosikuhizoilikuwakamawanaumemianne nasitini
10NahawandiowanawaHamu;Kushi,Mitsraimu,Puti naKanaani,wanawanne;nawanawaKushiwalikuwa Seba,Havila,Sabata,Raama,naSateka;nawanawa RaamawalikuwaShebanaDedani.
11NawanawaMitsraimuwalikuwaLudi,Anomu, Pathrosi,KaslothinaHaftori.
12NawanawaPutiwalikuwaGebuli,Hadani,Benana Adani
13NawanawaKanaaniwalikuwaSidoni,Hethi,Amori, Gergashi,Hivi,Areka,Seni,Arodi,ZimodinaKimothi. 14HaondiowanawaHamu,kulingananajamaazao,na hesabuyaosikuhizoilikuwakamawanaumemiasabana thelathini
15NahawandiowanawaShemu;Elamu,naAshuru,na Arfaksadi,naLudi,naAramu,wanawatano;nawanawa ElamuwalikuwaShushani,naMakuli,naHarmoni 16NawanawaAshariwalikuwaMirusinaMokili,na wanawaArfaksadiwalikuwaShelaki,AnarinaAshkoli.
17NawanawaLudiwalikuwaPethorinaBizayoni;na wanawaAramuwalikuwaUsi,naKuli,naGatheri,na Mash
18HaondiowanawaShemu,kulingananajamaazao;na hesabuyaosikuhizoilikuwakamawanaumemiatatu.
19HivindivyovizazivyaShemu;Shemualimzaa Arfaksadi,ArfaksadiakamzaaShelaki,Shelakiakamzaa Eberi,naEberiakazaliwawanawawili;jinalammoja aliitwaPelegi,maanakatikasikuzakewanawawanadamu waligawanyika;nakatikasikuzamwisho,dunia iligawanyika
20NajinalawapilililikuwaYoktani,ikimaanisha kwambakatikasikuzakemaishayawanawawanadamu yalikuwayamepunguanakupungua
21HawandiowanawaYoktani:Almodadi,Shelafu, Hazarmovethi,Yeraki,Haduromu,Oseli,Dikla,Obali, Abimaeli,Sheba,Ofiri,HavilanaYobabu;haowote walikuwawanawaYoktani
22Pelegi,nduguye,akamzaaYeni;YeniakamzaaSerugi; SerugiakamzaaNahori;NahoriakamzaaTera;Tera alikuwanaumriwamiakathelathininaminane,akawazaa HaraninaNahori.
23Kushi,mwanawaHamu,mwanawaNuhu,akaoamke sikuhizokatikauzeewake,nayeakazaamwana, wakamwitajinalakeNimrodi,wakisema,Wakatihuowana wawanadamuwalianzatenakuasinakumkosaMungu,na mtotoakakua,nababayakeakampendasana,kwani alikuwamwanawauzeewake.
24NamavaziyangoziambayoMungualiwatengenezea Adamunamkewe,walipotokabustanini,alipewaKushi
25KwamaanabaadayakifochaAdamunamkewe, mavazihayoyalipewaHenoko,mwanawaYaredi,na HenokoalipochukuliwajuukwaMungu,akampa Methusela,mwanawe.
26NaMethuselaalipokufa,Nuhuakawachukuana kuwaletakwenyesafina,naowakawapamojanayehadi alipotokanjeyasafina.
27Nawalipotokanje,Hamualiibanguohizokutokakwa Nuhubabayake,nayeakazichukuanakuzifichakutoka kwanduguzake.
28HamualipomzaaKushi,mzaliwawakewakwanza, alimpamavazihayokwasiri,naowakakaanaKushisiku nyingi.
29Kushinayealiwafichawanawenanduguzake,naKushi alipomzaaNimrodi,akampamavazihayokwaupendo wakekwake,naNimrodiakakua,naalipokuwanaumriwa miakaishirinialiyavaamavazihayo
30Nimrodiakawananguvualipovaamavazi,naMungu akampanguvunanguvu,nayeakawamwindajihodari duniani,naam,alikuwamwindajihodarimashambani,naye akawawindawanyamanaakajengamadhabahu,na akawatoawanyamahaojuuyaombelezaBwana.
31Nimrodiakajiimarisha,akainukakutokamiongonimwa nduguzake,akapiganavitavyanduguzakedhidiyaadui zaowotewaliowazunguka
32NaBwanaakawatiamaaduiwotewanduguzake mikononimwake,naMunguakamfanikishamarakwa marakatikavitavyake,nayeakatawaladuniani
33Kwahiyoikawakawaidakatikasikuhizo,mtu alipowaongozawalealiowafundishavita,aliwaambia, KamavileMungualivyomfanyiaNimrodi,aliyekuwa
mwindajihodariduniani,naaliyefanikiwakatikavita vilivyowashindanduguzake,hataakawaokoakutoka mikononimwaaduizao,vivyohivyoMungunaatutie nguvunakutuokoaleo.
34NaNimrodialipokuwanaumriwamiakaarobaini, wakatihuokulikuwanavitakatiyanduguzakenawana waYafethi,kiasikwambawalikuwachiniyanguvuzaadui zao.
35NaNimrodiakatokawakatihuo,akawakusanyawana wotewaKushinafamiliazao,kamawatumiannenasitini, napiaakaajirikutokakwabaadhiyamarafikizakena marafikikamawatuthemanini,naakapewaujirawao,naye akaendanaovitani,naalipokuwanjiani,Nimrodi aliimarishamioyoyawatuwaliokwendanaye
36Akawaambia,Msiogope,walamsifadhaike,kwamaana aduizetuwotewatatiwamikononimwetu,nanyi mtawatendeampendavyo
37Nawatuwotewaliokwendawalikuwakamamiatano, naowakapigananaaduizao,wakawaangamiza,na kuwatiisha,naNimrodiakawekamaafisajuuyaomahali pao
38Akawachukuabaadhiyawatotowaokamadhamana, naowotewakawawatumwawaNimrodinanduguzake,na Nimrodinawatuwotewaliokuwapamojanayewakarudi nyumbani.
39NaNimrodialiporudikwafurahakutokavitani,baada yakuwashindamaaduizake,nduguzakewote,pamojana walewaliomjuahapoawali,walikusanyikailikumfanya awemfalmejuuyao,naowakamvikatajiyakifalme kichwani
40Akawawekajuuyaraianawatuwake,wakuu,majaji, nawatawala,kamailivyodesturimiongonimwawafalme
41AkamwekaTeramwanawaNahorikuwamkuuwa jeshilake,akamtukuzanakumpandishajuuyawakuu wakewote
42Naalipokuwaakitawalakulingananatamaayamoyo wake,baadayakuwashindamaaduizakewote waliomzunguka,alishauriananawashauriwakekujenga mjikwaajiliyajumbalakelakifalme,naowakafanya hivyo.
43Wakapatabondekubwaupandewamashariki, wakamjengeamjimkubwanampana;Nimrodiakauitamji alioujengaShinari,kwamaanaBwanaalikuwa amewatikisaaduizakekwanguvunakuwaangamiza
44NaNimrodiakaishiShinari,nayeakatawalakwa usalama,naakapigananamaaduizakenakuwashinda,na akafanikiwakatikavitavyakevyote,naufalmewake ukawamkubwasana.
45Namataifayotenalughazotezikasikiasifazake, wakakusanyikakwake,wakainamachini,wakamletea sadaka,nayeakawabwananamfalmewao,naowote wakakaapamojanayekatikamjiwaShinari,naNimrodi akawatawaladunianiwanawotewaNuhu,naowote walikuwachiniyanguvunashaurilake
46Naduniayoteilikuwanalughamojanamanenoya muungano,lakiniNimrodihakuendakatikanjiazaBwana, nayealikuwamwovuzaidikulikowatuwote waliomtangulia,tangusikuzagharikahadisikuzile
47Akatengenezamiunguyamitinamawe,naakainama mbeleyao,nayeakaasidhidiyaBwana,naakawafundisha
raiawakewotenawatuwadunianjiazakembaya;na Mardonimwanawealikuwamwovuzaidikulikobabayake. 48NakilamtualiyesikiakuhusumatendoyaMardoni mwanawaNimrodiangesema,kumhusu,Kwamwovu hutokauovu;kwahivyoikawamithalikatikadunianzima, ikisema,Kwamwovuhutokauovu,nayoilikuwaikienea katikamanenoyawanadamutanguwakatihuohadisasa
49NaTeramwanawaNahori,mkuuwajeshilaNimrodi, sikuhizoalikuwamkuusanamachonipamfalmenaraia wake,namfalmenawakuuwalimpenda,nao wakampandishacheosana
50Teraakaoamke,jinalakeAmthelo,bintiCornebo;na mkewaTeraakapatamimba,akamzaliamwanasikuhizo.
51Teraalikuwanaumriwamiakasabinialipomzaa,na Teraakamwitajinalamwanawealiyezaliwakwake Abramu,kwasababumfalmealikuwaamemleasikuhizo, nakumtukuzakulikowakuuwakewotewaliokuwapamoja naye
SURAYA8
1NaikawausikuuleAbramualipozaliwa,kwamba watumishiwotewaTera,nawatuwotewenyehekimawa Nimrodi,nawachawiwakewalikujawakalanakunywa katikanyumbayaTera,naowakafurahipamojanayeusiku ule
2Nawatuwotewenyehekimanawachawiwalipotokanje yanyumbayaTera,waliinuamachoyaokuelekea mbinguniusikuhuoilikutazamanyota,naowakaona,na tazama,nyotamojakubwasanailitokamasharikina kukimbiaangani,nayoikamezanyotannekutokapande nnezambingu
3Nawenyehekimawotewamfalmenawachawiwake wakastaajabiamaonohayo,nawenyehekimawakaelewa jambohili,naowakajuaumuhimuwake
4Wakasemezana,Hiiinaashiriatumtotoaliyezaliwana Terausikuhuu,ambayeatakuanakuzaa,nakuongezeka, nakuimilikiduniayote,yeyenawatotowakemilele,naye nauzaowakewatawauawafalmewakubwa,nakurithinchi zao.
5Naowenyehekimanawachawiwalirudinyumbaniusiku huo,naasubuhiwatuhawawotewenyehekimana wachawiwaliamkamapema,nakukusanyikakatika nyumbailiyopangwa
6Wakasemezana,wakaambiana,Tazama,jambo tulilolionajanausikulimefichwakwamfalme, hakujulishwa
7Nakamajambohililikimfikiamfalmekatikasikuza mwisho,atatuambia,Kwaninimmenifichajambohili,na ndiposotetutakufa;kwahivyo,sasatwendetukamjulishe mfalmemaonotuliyoyaona,natafsiriyake,nasitutabaki wazi.
8Naowakafanyahivyo,nawotewakaendakwamfalmena kumsujudiahadichini,wakasema,Mfalmenaaishi, mfalmenaaishi
9TulisikiakwambaTera,mwanawaNahori,mkuuwa jeshilako,alizaliwamwana,nasitulifikanyumbanikwake janausiku,tukala,tukanywa,tukafurahipamojanayeusiku ule
10NawatumishiwakowalipotokanyumbanikwaTera, kwendanyumbanikwetuilikukaahukousikuhuo,tuliinua
machoyetumbinguni,natukaonanyotakubwaikitoka mashariki,nanyotahiyohiyoikaendakwakasikubwa,na ikamezanyotannekubwa,kutokapandennezambingu 11Nawatumishiwakowalishangazwanamaono tuliyoyaona,nasitukaogopasana,nasitukatoahukumu yetujuuyamaonohayo,natukajuakwahekimayetu tafsiriyakesahihi,kwambajambohililinamhusumtoto aliyezaliwanaTera,ambayeatakuanakuongezekasana, nakuwananguvu,nakuwauawafalmewotewadunia,na kurithinchizaozote,yeyenauzaowakemilele
12Nasasabwanawetunamfalme,tazamatumekujulisha kweliyaletuliyoyaonakuhusumtotohuyu
13Kamamfalmeakionavemakumpababayakethamani yamtotohuyu,tutamuuakablahajakuanakuongezeka katikanchi,nauovuwakeusiongezekedhidiyetu,hatasisi nawatotowetutukaangamiakwauovuwake.
14Mfalmealiposikiamanenoyao,yakaonekanakuwa mazurimachonipake,akatumawatukumwitaTera,naye Teraakajambeleyamfalme.
15MfalmeakamwambiaTera,Nimeambiwakwamba umezaliwamwanajanausiku,nahivindivyoilivyofanyika mbingunialipozaliwa.
16Basisasanipemtoto,tumwuekablauovuwake haujatujia,naminitakupawewekwathamaniyake, nyumbayakoimejaafedhanadhahabu.
17Teraakamjibumfalme,akamwambia,Bwanawanguna mfalme,nimesikiamanenoyako,namtumishiwako atafanyayotemfalmewakeanayotaka.
18Lakinibwanawangunamfalme,nitakuambia yaliyonipatajanausiku,ilinipatekuonashauriambalo mfalmeatampamtumishiwake,kishanitajibumfalme kuhusuyalealiyosema;mfalmeakasema,Nena
19Teraakamwambiamfalme,Ayoni,mwanawaMoredi, alikujakwangujanausiku,akisema,
20Nipefarasimkubwanamzuriambayemfalmealikupa, naminitakupafedhanadhahabu,namajaninamalisho kwathamaniyake;nikamwambia,Ngojahadi nitakapomwonamfalmekuhusumanenoyako,natazama lolotemfalmeatakalosema,ndilonitakalofanya
21Nasasabwanawangunamfalme,tazama, nimekujulishajambohili,nashauriambalomfalmewangu atampamtumishiwake,ndilonitakalolifuata
22MfalmealiposikiamanenoyaTera,hasirayakeikawaka, akamfikiriakamampumbavu
23MfalmeakamjibuTera,akamwambia,Je,weweni mjingasana,mjinga,auhunaakili,hataukafanyajambo hili,kumpafarasiwakomzurikwafedhanadhahabuau hatakwamajaninamalisho?
24Je,umepungukiwanafedhanadhahabu,hataufanye jambohili,kwasababuhuwezikupatamajaninachakula chakulishafarasiwako?Nafedhanadhahabuninini kwako,aumajaninachakula,hataumpefarasihuyomzuri niliyekupa,ambayehakunamwinginewakumpataduniani kote?
25Mfalmeakaachakusema,naTeraakamjibumfalme, akisema,Mfalmeamemwambiamtumishiwakehivi; 26Nakuomba,bwanawangunamfalme,ninini ulichoniambia,ukisema,Mtoemwanaoilitumwue,nami nitakupafedhanadhahabukwathamaniyake;nifanyenini nafedhanadhahabubaadayakifochamwanangu?Ninani
atakayenirithi?Hakikabasinitakapokufa,fedhana dhahabuzitarudishwakwamfalmewangualiyezitoa.
27NamfalmealiposikiamanenoyaTera,namfano alioutoakumhusumfalme,alihuzunikasana,akakasirika kwajambohili,nahasirayakeikawakandaniyake.
28Teraalipoonakwambahasirayamfalmeimewakadhidi yake,akamjibumfalme,akisema,Yoteniliyonayoyako katikauwezowamfalme;chochotemfalmeanachotaka kumfanyiamtumishiwake,naam,hatamwanangu,yuko katikauwezowamfalme,hanathamaniyakubadilishana, yeyenanduguzakewawiliwaliowakubwakulikoyeye
29MfalmeakamwambiaTera,Hapana,lakininitamnunua mwanaomdogokwabei.
30Teraakamjibumfalme,akisema,Nakuombabwana wangunamfalme,umruhusumtumishiwakoasemeneno mbeleyako,namfalmeasikienenolamtumishiwake,Tera akasema,Mfalmewangunaanipemudawasikutatuhadi nitakapolifikiriajambohilindaniyangu,nakushaurianana familiayangukuhusumanenoyamfalmewangu;naye akamsihisanamfalmeakubalihili
31MfalmeakamsikilizaTera,nayeakafanyahivyo, akampamudawasikutatu,kishaTeraakatokambeleya mfalme,akarudinyumbanikwafamiliayake,akawaambia manenoyoteyamfalme;naowatuwakaogopasana
32IkawasikuyatatumfalmeakatumaujumbekwaTera, akisema,Nitumiemwanaokwabeikamanilivyokuambia; nausipofanyahivi,nitatumanakuuavyoteulivyonavyo nyumbanimwako,iliusiwenambwahatammojaaliyebaki.
33Teraakafanyaharaka,(kamanenolilivyokuwala harakakutokakwamfalme),akamtwaamtotokutokakwa mmojawawatumishiwake,ambayemjakaziwakealikuwa amemzaliasikuhiyo,naTeraakamletamtotokwamfalme, nayeakapatathamaniyake
34NaBwanaalikuwapamojanaTerakatikajambohili,ili NimrodiasiwezekusababishakifochaAbramu,namfalme akamchukuamtotokutokakwaTeranakwanguvuzake zoteakajitupachinikichwachake,kwanialidhanialikuwa Abramu;nahilililifichwakwaketangusikuhiyo,na likasahaulikanamfalme,kwaniilikuwamapenziya MungukutokubalikifochaAbramu.
35TeraakamchukuaAbramumwanawekwasiri,pamoja namamayakenamleziwake,akawafichapangoni, akawaleteavyakulavyaokilamwezi.
36BwanaalikuwapamojanaAbramundaniyapango, nayeakakua,naAbramualikuwandaniyapangokwa miakakumi,namfalmenawakuuwake,wachawina wenyehekima,walidhanikwambamfalmealikuwa amemuuaAbramu.
SURAYA9
1Harani,mwanawaTera,ndugumkubwawaAbramu, alioamkesikuhizo
2Haranialikuwanaumriwamiakathelathininatisa alipomwoa,mkewaHaraniakapatamimba,akazaamwana, akamwitajinalakeLutu
3Akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajinalake Milka;akapatamimbatena,akazaabinti,akamwitajina lakeSarai
4Haranialikuwanaumriwamiakaarobaininamiwili alipomzaaSarai,ambaoulikuwamwakawakumiwa
maishayaAbramu;nakatikasikuhizoAbramunamama yakenamleziwakewalitokakatikapango,kwanimfalme naraiawakewalikuwawamesahaujambolaAbramu 5Abramualipotokapangoni,akaendakwaNuhuna mwanaweShemu,nayeakabakinaoilikujifunza mafundishoyaBwanananjiazake,nahakunamtualiyejua Abramualikuwawapi,naAbramuakawatumikiaNuhuna Shemumwanawekwamudamrefu.
6AbramualikuwanyumbanikwaNuhukwamiaka thelathininatisa,nayeAbramuakamjuaBwanatanguumri wamiakamitatu,akaendakatikanjiazaBwanahadisiku yakufakwake,kamaNuhunamwanaweShemu walivyomfundisha;nawanawotewaduniasikuhizo walimwasiBwanasana,naowakaasidhidiyake, wakatumikiamiungumingine,naowakamsahauBwana aliyewaumbaduniani;nawenyejiwaduniawakajifanyia, wakatihuo,kilamtumunguwake;miunguyamitina maweambayohaikuwezakusema,kusikia,walakuokoa, nawanawawanadamuwakaitumikia,naowakawamiungu yao
7Namfalmenawatumishiwakewote,naTerananyumba yakeyotewalikuwawakwanzakatiyawalewalioabudu miunguyamitinamawe
8Teraalikuwanamiungukuminamiwilimikubwa, iliyotengenezwakwambaonamawe,baadayamiezikumi namiwiliyamwaka,nayealihudumiakilammojakila mwezi,nakilamweziTeraaliletasadakayakeyaungana sadakayakinywajikwamiunguyake;ndivyoTera alivyofanyasikuzote
9Nakizazihichochotekilikuwakibayamachonipa Bwana,naowakamfanyakilamtukuwamunguwake, lakiniwakamwachaBwanaaliyewaumba
10Walahapakuonekanamtuyeyotekatikasikuhizo dunianikote,aliyemjuaBwana(maanakilamtu alimtumikiaMunguwakemwenyewe)isipokuwaNuhuna nyumbayake,nawotewaliokuwachiniyaushauriwake walimjuaBwanasikuhizo.
11AbramumwanawaTeraalikuwamkuusikuhizokatika nyumbayaNuhu,nahakunamtualiyejuahilo,naBwana alikuwapamojanaye.
12BwanaakampaAbramumoyowaufahamu,nayeakajua kazizotezakizazihichozilikuwaubatili,nakwamba miunguyaoyoteilikuwaubatilinahaikuwanafaida.
13Abramuakaonajualikiangazajuuyanchi,Abramu akasemamoyonimwakeHakikajuahililiangazalojuuya nchiniMungu,naminitamtumikia.
14Abramualihudumiajuasikuhiyo,akamwomba,najioni jualikatuakamakawaida,Abramuakasemamoyoni mwake,Je,huyuhawezikuwaMungu?
15Abramuakaendeleakusemamoyonimwake,Ninani aliyeumbambingunadunia?Aliyeumbadunia?Yukowapi?
16Usikuukamfunika,akainuamachoyakekuelekea magharibi,kaskazini,kusini,namashariki,akaonakwamba jualimetowekaduniani,namchanaukawagiza
17Abramuakaonanyotanamwezimbeleyake,akasema, HakikahuyundiyeMungualiyeumbaduniayotena mwanadamu,natazama,hawawatumishiwakenimiungu inayomzunguka:Abramuakautumikiamwezinakuuomba usikukucha
18Asubuhikulipokuwanamwanganajualikaangazajuu yanchikamakawaida,AbramuakaonavituvyoteBwana Mungualivyoviumbajuuyanchi
19Abramuakajisemea,Hakikahawasimiungu walioiumbadunianawanadamuwote,balihawani watumishiwaMungu,nayeAbramuakakaakatikanyumba yaNuhu,akamjuaBwanananjiazake;akamtumikia Bwanasikuzotezamaishayake,nakizazihichochote kikamsahauBwana,wakaitumikiamiungumingineyamiti namawe,wakaasisikuzaozote
20MfalmeNimrodiakatawalakwausalama,naduniayote ilikuwachiniyaudhibitiwake,naduniayoteilikuwaya lughamojanamanenoyamuungano.
21WakuuwotewaNimrodinawakuuwakewakafanya shauripamoja;Puti,Mitzraimu,KushinaKanaanipamoja nafamiliazao,wakaambiana,Njonitujijengeemjina mnaraimarandaniyake,nakilelechakekitafikambinguni, nasitutajifanyakuwamashuhuri,ilituwezekutawalajuu yaulimwenguwote,iliuovuwaaduizetuukomekutoka kwetu,ilituwezekutawalajuuyaokwanguvu,naili tusiwezekutawanyikadunianikwasababuyavitavyao
22Naowotewakaendambeleyamfalme,wakamwambia mfalmemanenohayo,nayemfalmeakakubaliananao katikajambohili,nayeakafanyahivyo
23Najamaazotezilikusanyika,watuwapataolakisita, wakaendakutafutaeneokubwalakujengamjinamnara, wakatafutakatikanchiyote,lakinihawakupatabonde kamabondemojaupandewamasharikiwanchiyaShinari, kamamwendowasikumbili;naowakasafirihuko, wakakaahuko
24Nawakaanzakutengenezamatofalinakuchomamoto ilikujengamjinamnaraambaowalikuwawamekusudia kuukamilisha
25Naujenziwamnaraulikuwakwaokosanadhambi,nao wakaanzakuujenga,nawalipokuwawakijengakinyumena BwanaMunguwambinguni,walifikirimioyonimwao kupigananayenakupandambinguni.
26Nawatuhawawotenafamiliazotewalijigawanya katikasehemutatu;wakwanzaalisemaTutapanda mbinguninakupigananaye;wapiliakasema,Tutapanda mbinguninakuwekamiunguyetuhukonakuwatumikia; nawatatuakasema,Tutapandambinguninakumpigakwa pindenamikuki;naMungualijuakazizaozotenamawazo yaoyotemaovu,nayeakaonamjinamnarawaliokuwa wakijenga
27Nawalipokuwawakijengawalijijengeamjimkubwana mnaramrefusananaimara;nakwasababuyaurefuwake, chokaanamatofalihayakuwafikiawajenzikatikakupanda kwao,hadiwalewaliopandawalipomalizamwakamzima, nabaadayahapo,waliwafikiawajenzinakuwapachokaa namatofali;ndivyoilivyokuwaikifanywakilasiku
28Natazamahawawalipandanawenginewalishukasiku nzima;nakamatofalilingeangukakutokamikononimwao nakuvunjika,wotewangelilia,nakamamtuangeanguka nakufa,hakunahatammojawaoangemtazama
29NaBwanaakajuamawazoyao,naikawawalipokuwa wakijengawalitupamishalekuelekeambinguni,namishale yoteikawaangukiaikiwaimejaadamu,nawalipowaona wakaambiana,Hakikatumewauawotewaliombinguni
30KwamaanahilililitokakwaBwanailikuwakosesha,na kwautaratibu;kuwaangamizakutokajuuyausowanchi
31Wakajengamnaranamji,nawalifanyahivikilasiku hadisikunyinginamiakamingiikapita.
32Munguakawaambiawalemalaikasabiniwaliosimama mbeleyake,walewaliokuwakaribunaye,akisema,Njoni tushukenakuwavurugiandimizao,ilimtummojaasielewe lughayajiraniyake,naowakawafanyiahivyo
33Natangusikuhiyoiliyofuata,walisahaukilammoja ulimiwajiraniyake,naohawakuwezakuelewa kuzungumzakwalughamoja,namjenzialipochukua kutokamikononimwajiraniyakechokaaaujiweambalo hakuamuru,mjenzialilitupanakumtupiajiraniyake, kwambaangekufa
34Nawalifanyahivyokwasikunyingi,nawakawaua wengiwaokwanjiahii
35Bwanaakazipigazilesehemutatuzilizokuwapale,naye akawaadhibukulingananakazinamipangoyao;wale waliosema,Tutapandambinguninakuitumikiamiungu yetu,wakawakamanyaninatembo;nawalewaliosema, Tutapigambingukwamishale,Bwanaakawaua,mtu mmojakwamkonowajiraniyake;nakundilatatulawale waliosema,Tutapandambinguninakupigananaye,Bwana akawatawanyakoteduniani.
36Nawalewaliobakimiongonimwao,walipojuana kuelewauovuuliokuwaukiwajia,waliachajengohilo,nao piawakatawanyikajuuyausowadunianzima.
37Wakaachakujengamjinamnara;kwahiyoakapaita mahalipaleBabeli,maanahapondipoBwanaalipoichafua Lughayaduniayote;tazama,ilikuwaupandewamashariki wanchiyaShinari
38Nakuhusumnaraambaowanadamuwaliujenga,dunia ilifunuakinywachakenakumezatheluthimojayake,na motopiaukashukakutokambinguninakuteketezatheluthi nyingine,natheluthinyingineimesaliahadileo,nani sehemuileiliyokuwajuu,namzungukowakenimwendo wasikutatu
39Nawengiwawanawawanadamuwalikufakatika mnarahuo,watuwasiohesabika.
SURAYA10
1PelegimwanawaEberiakafasikuhizo,katikamwaka waarobaininananewamaishayaAbramumwanawaTera, nasikuzotezaPelegizilikuwamiakamiambilina thelathininatisa
2NaBwanaalipowatawanyawanawawanadamukwa sababuyadhambiyaomnarani,tazamawalieneakatika mgawanyikomwingi,nawanawawanadamuwote walitawanyikakatikapembennezadunia.
3Nafamiliazotezikawakilamojakulingananalugha yake,nchiyake,aumjiwake
4Nawanawawatuwakajengamijimingikulinganana familiazao,kilamahaliwalipokwenda,nakoteduniani ambapoBwanaalikuwaamewatawanya
5Nabaadhiyaowalijengamijikatikasehemuambazo baadayewalifukuzwa,nawakaiitamijihiikwamajinayao wenyewe,aumajinayawatotowao,aukwamatukioyao maalum.
6NawanawaYafethi,mwanawaNuhu,wakaenda wakajijengeamijimahaliwalipotawanyika,nawakaiita mijiyaoyotekwamajinayao,nawanawaYafethi
wakagawanyikajuuyausowaduniakatikamgawanyiko nalughanyingi.
7NahawandiowanawaYafethikwajamaazao,Gomeri, naMagogu,naMedai,naYavani,naTubali,naMesheki, naTirasi;haondiowanawaYafethikwavizazivyao.
8NawanawaGomeri,kulingananamijiyao,walikuwa Wafrankumu,waliokaakatikanchiyaFranza,karibuna mtoFranza,karibunamtoSena.
9NawanawaRefathiniWabartoni,wanaoishikatikanchi yaBartoniakaribunamtoLeda,ambaohumwagamaji yakekatikabaharikubwayaGihoni,yaani,bahari 10NawanawaTugarmawalikuwajamaakumi,nahaya ndiyomajinayao:Buzar,Parzunac,Balgar,Elicanum, Ragbib,Tarki,Bid,Zebuc,OngalnaTilmaz;hawawote walieneanakupumzikakaskazininakujijengeamiji 11Wakaiitamijiyaokwamajinayaowenyewe,hiyondiyo inayokaakandoyamitoHithlanaItalakihataleo 12LakinijamaazaAngoli,BalgarnaParzunac,wanaishi kandoyamtomkubwaDubnee;namajinayamijiyaopia yanafuatamajinayaowenyewe
13NawanawaYavaniniWayavaniwanaoishikatikanchi yaMakdonia,nawanawaMedaianiWaoreliwanaoishi katikanchiyaCursoni,nawanawaTubaliniwale wanaoishikatikanchiyaTuskanakaribunamtoPashia
14NawanawaMeshekiniWashibashni,nawanawa TirasiniRushashi,Kushini,naOngoli;hawawote walikwendawakajijengeamiji;hiyondiyomijiiliyoko kandoyabahariyaYabukaribunamtoCura,ambao humwagamajiyakekatikamtoTragan
15NawanawaElishandioWaalmani,naopiawalikwenda nakujijengeamiji;hiyondiyomijiiliyopokatiyamilima yaAyubunaShibathmo;namiongonimwaowalikuwa watuwaLumbardiwanaoishikinyumenamilimaya AyubunaShibathmo,naowalitekanchiyaItalianakubaki hukohadileo
16NawanawaKitimuniWaromiwanaoishikatikabonde laCanopiakaribunamtoTibreu.
17NawanawaDudonimuniwalewanaoishikatikamiji yabahariyaGihoni,katikanchiyaBordna
18HizindizojamaazawanawaYafethikulingananamiji yaonalughazao,walipotawanyikabaadayamnara,nao wakaiitamijiyaokulingananamajinayaonamatukioyao; nahayandiyomajinayamijiyaoyotekulingananajamaa zao,waliyoijengasikuzilebaadayamnara
19NawanawaHamuwalikuwaKushi,Mizraimu,Putina Kanaani,kulingananavizazivyaonamijiyao.
20Hawawotewakaendanakujijengeamijikadiri walivyopatamahalipazuripakuwapa,wakaiitamijiyao kwamajinayababazaoKushi,Mitzraimu,PutinaKanaani 21NawanawaMitsraimuwalikuwaWaludi,Waanami, Walehabi,Wanaftuchi,Wapathrusi,Wakasluchina Wakafturi,jamaasaba.
22HawawotewalikaakaribunamtoSihori,yaanikijito chaMisri,naowakajijengeamiji,wakaiitakwamajinayao wenyewe
23NawanawaPathrosinaKaslokiwakaoapamoja,na kutokakwaowakatokaWafilisti,Waazathi,na Wagerarimu,WagithimunaWaekroni,katikajamaazote tano;hawanaowalijijengeamiji,wakaiitamijiyaokwa majinayababazaohataleo.
24NawanawaKanaaninaowakajijengeamiji,wakaiita mijiyaokwamajinayao,mijikuminammojanamingine isiyohesabika
25NawatuwannekutokaukoowaHamuwakaendanchi yauwanda;hayandiyomajinayahaowanne,Sodoma, Gomora,AdmanaSeboyimu
26Naowatuhaowakajijengeamijiminnekatikanchi tambarare,wakaiitamijiyaomajinakwamajinayao wenyewe
27Naowakakaakatikamijihiyo,waonawatotowao,na yotewaliyokuwanayo,wakazaanakuongezekasana, wakaishikwaamani
28SeirimwanawaHuri,mwanawaHivi,mwanawa Kanaani,akaendaakaonabondelililoelekeamlimaParani, akajengamjihuko,akakaahuko,yeyenawanawesaba,na nyumbayake;akauitamjialioujengaSeiri,kwajinalake; hiyondiyonchiyaSeirihataleo
29HizindizojamaazawanawaHamu,kwalughazaona mijiyao,walipotawanyikakwendanchizaobaadaya mnara
30NabaadhiyawanawaShemu,mwanawaNuhu,baba wawanawotewaEberi,wakaendawakajijengeamiji mahalipalewalipotawanyika,wakaiitamijiyaokwa majinayake
31NawanawaShemuwalikuwaElamu,Ashuru, Arfaksadi,LudinaAramu,naowakajijengeamijinakuipa mijiyaoyotemajinakwamajinayao
32NaAshurumwanawaShemunawatotowakena nyumbayakewakatokawakatihuo,kundikubwasanalao, nawakaendanchiyambaliwaliyoikuta,nawakakutanana bondekubwasanakatikanchiwaliyoiendea,nao wakajijengeamijiminne,nawakaiitakwamajinana matukioyaowenyewe
33Nahayandiyomajinayamijiwaliyoijengawanawa Ashuru,Ninawi,naReseni,naKalaki,naRehobothe;nao wanawaAshuruwanakaahumohataleo
34NawanawaAramunaowakaendawakajijengeamji, wakauitamjihuoUsikwajinalakakayaomkubwa,nao wakakaahumo;hiyondiyonchiyaUsihataleo
35Namwakawapilibaadayamnara,mtummojawa nyumbayaAshuru,jinalakeBela,alitokakatikanchiya Ninawi,ilikukaapamojananyumbayakepopotealipopata mahalipakuishi;wakafikampakamijiyabondeiliyo karibunaSodoma,wakakaahuko
36Yulemtuakasimama,akajengamjimdogohuko, akauitajinalakeBela,kwakufuatajinalake;hiyondiyo nchiyaSoarihataleo
37NahizindizojamaazawanawaShemukwalughayao, namijiyao,baadayakutawanyikajuuyanchibaadaya mnara
38Nakilaufalme,mji,nafamiliayafamiliazawanawa Nuhuwalijijengeamijimingibaadayahii.
39Naowalianzishaserikalikatikamijiyaoyote,ili kuongozwakwaamrizao;vivyohivyofamiliazoteza wanawaNuhumilele
SURAYA11
1WakatihuoNimrodi,mwanawaKushi,alikuwabado katikanchiyaShinari,akatawalajuuyakenaakakaahuko, nayeakajengamijikatikanchiyaShinari
2Nahayandiyomajinayamijiminnealiyoijenga,akaiita majinayakekwakufuatamatukioyaliyowapatakatika ujenziwamnara
3AkaiitayakwanzaBabeli,akisema,Kwasababuhapo ndipoBwanaalipoichafualughayaduniayote;najinala yapiliakaiitaEreki;kwasababukutokahapoMungu aliwatawanya
4NawatatuakamwitaEkedi,akisemakulikuwanavita vikubwamahalihapo;nawanneakamwitaKalna,kwa sababuwakuuwakenawatuwakehodariwaliangamizwa hapo,naowakamkasirishaBwana,wakaasinakumkosea
5NaNimrodialipojengamijihiikatikanchiyaShinari, akawawekahumomabakiyawatuwake,wakuuwake,na mashujaawakewaliosaliakatikaufalmewake
6NaNimrodialiishiBabeli,nahukoakaufufuautawala wakejuuyaraiawakewengine,nayeakatawalakwa usalama,naraianawakuuwaNimrodiwakamwitajina lakeAmrafeli,wakisemakwambakwenyemnarawakuu wakenawatuwakewaliangukakwanjiayake.
7Nalichayahaya,NimrodihakumrudiaBwana,na aliendeleakatikauovunakuwafundishawanawa wanadamuuovu;naMardoni,mwanawe,alikuwambaya kulikobabayake,naakaendeleakuongezamachukizoya babayake
8Nayealiwakoseshawanadamu,ndiyomaanahusemwa, Kwawaovuhutokauovu
9Wakatihuokulikuwanavitakatiyajamaazawanawa Hamu,walipokuwawakiishikatikamijiwaliyoijenga.
10NaKedorlaoma,mfalmewaElamu,aliondokakutoka kwajamaazawanawaHamu,akapigananaona akawashinda,akaendakwenyemijimitanoyauwandana akapigananaonaakawashinda,naowakawachiniya udhibitiwake
11Wakamtumikiakwamiakakuminamiwili,wakampa kodiyakilamwaka
12WakatihuoNahori,mwanawaSerugi,akafakatika mwakawaarobaininatisawamaishayaAbramu,mwana waTera
13KatikamwakawahamsiniwamaishayaAbramu mwanawaTera,AbramualitokakatikanyumbayaNuhu, akaendanyumbanikwababayake
14AbramualimjuaBwana,nayeakaendakatikanjiana maagizoyake,naBwanaMunguwakealikuwapamoja naye
15NaTerababayakealikuwabadomkuuwajeshila mfalmeNimrodisikuhizo,nayebadoalifuatamiungu migeni
16Abramuakafikanyumbanikwababayakenaakaona miungukuminamiwiliimesimamahapokwenye mahekaluyao,nahasirayaAbramuikawakaalipoona sanamuhizikatikanyumbayababayake
17Abramuakasema,KamaBwanaaishivyo,sanamuhizi hazitabakikatikanyumbayababayangu;ndivyoBwana aliyeniumbaatakavyonitendea,nisipozivunjazotekatika sikutatu
18Abramuakaondokakwao,hasirayakeikawakandani yake.Abramuakafanyaharaka,akatokachumbani, akaendauawanjewababayake,akamkutababayake ameketiua,nawatumishiwakewotepamojanaye;Abramu akaja,akaketimbeleyake.
19Abramuakamwulizababayake,akisema,Baba, niambieyukowapiMungualiyeumbambingunanchi,na wanawotewawanadamuduniani,naaliyekuumbawewe namimi?TeraakamjibuAbramumwanawe,akasema, Tazama,walewaliotuumbawakopamojanasinyumbani. 20Abramuakamwambiababayake,Bwanawangu, nionyeshehizo,tafadhali;TeraakamletaAbramukatika chumbachauawandani,Abramuakaona,natazama, chumbachotekilikuwakimejaamiunguyamitinamawe, sanamukuminambilikubwanazinginechachekuliko hizozisizohesabika
21Teraakamwambiamwanawe,Tazama,hawandio walioumbavyoteuvionavyoduniani,nawalioniumba miminawewe,nawanadamuwote
22Teraakainamambeleyamiunguyake,kishaakaondoka kutokakwao,naAbramu,mwanawe,akaendapamojanaye. 23Abramualipoondokakwao,akaendakwamamayake, akaketimbeleyake,akamwambiamamayake,Tazama, babayanguamenionyeshawalewalioziumbambinguna nchi,nawanawotewawanadamu
24Basisasa,fanyeniharakamkamletemwana-mbuzi kutokakundini,mkamtengenezeenyamatamu,ilinimletee miunguyababayangu,iwesadakakwao,iliwale;labda nipatekukubaliwanaokwanjiahiyo
25Mamayakeakafanyahivyo,nayeakaletamwana-mbuzi, akatengenezachakulakitamu,akamleteaAbramuAbramu akachukuachakulakitamukutokakwamamayake, akakiletambeleyamiunguyababayake,naye akawakaribiailiwale;lakiniTera,babayake,hakujua
26Abramuakaonasikuilealipokuwaameketikatiyao,ya kwambahawakuwanasauti,walakusikia,walamwendo, walahakunahatammojawaoaliyewezakunyooshamkono wakekula
27Abramuakawadhihaki,akasema,Hakikachakula kitamunilichokiandaahakikuwafurahisha,aulabda kilikuwakidogosanakwao,nakwasababuhiyo hawakutakakula;kwahivyokeshonitaandaanyamampya yakitamu,borananyingizaidikulikohii,ilinipatekuona matokeo
28SikuiliyofuataAbramualimwamurumamayake kuhusuchakulakitamu,mamayakeakaondoka,akachukua wana-mbuziwatatuwazurikutokakundini,naye akatengenezakutokakwaochakulakitamukitamu,kama vilemwanawealivyopenda,akampaAbramumwanawe, lakiniTera,babayake,hakujua
29Abramuakachukuachakulakitamukutokakwamama yake,akakiletambeleyamiunguyababayakechumbani, akawakaribiailiwale,akawawekea;Abramuakaketimbele yaosikunzima,akifikirilabdawangewezakula
30Abramuakawatazama,natazama,hawakuwanasauti walakusikia,walahakunahatammojawaoaliyenyosha mkonowakekuilanyama.
31NajioniyasikuhiyokatikanyumbahiyoAbramu alivikwarohoyaMungu
32Nayeakapaazasautinakusema,Olewakebabayangu nakizazihikikiovu,ambachomioyoyaoyoteimeelekea kwenyeubatili,wanaoabudusanamuhizizamitinamawe ambazohaziwezikula,kunusa,kusikiawalakusema, ambazozinamidomoisiyonausemi,machobilakuona, masikiobilakusikia,mikonobilakuhisi,namiguu
isiyowezakusogea;kamahaowakowalewalioziumbana wanaozitumainia.
33Abramualipoonamambohayayote,hasirayakeiliwaka dhidiyababayake,akafanyaharakanakuchukuakofia mkononimwake,akaingiachumbanimwamiungu, akavunjamiunguyoteyababayake
34Naalipokwishakuvunjasanamu,akawekashoka mkononimwamungumkuualiyekuwahapombeleyao, nayeakatoka;naTerababayakeakarudinyumbani,kwa maanaalikuwaamesikiamlangonisautiyakupigwakwa shoka;kwahiyoTeraakaingiandaniyanyumbailikujua hilililikuwanini
35Teraaliposikiamliowashokakatikachumbacha sanamu,alikimbiliachumbanikwenyesanamu,akamkuta Abramuakitokanje
36Teraakaingiachumbaninakukutasanamuzote zimeangukanakuvunjika,nashokamkononimwakubwa zaidi,ambalohalikuvunjika,nachakulakitamuambacho Abramumwanawealikuwaametengenezakilikuwabado mbeleyao
37Teraalipoonahaya,hasirayakeikawakasana, akaharakishaakatokachumbanikwendakwaAbramu.
38AkamkutaAbramumwanawebadoameketindaniya nyumba,akamwambia,Nikaziganihiiuliyoifanyia miunguyangu?
39AbramuakamjibuTerababayake,akasema,Sivyo bwanawangu,maananimewaleteachakulakitamu,nami nilipowakaribiananyamailiwale,wotewakanyoosha mikonoyaokulakablayulemkuuhajanyoshamkonowake kula
40Nayulemkubwaakaonamatendoyaowaliyoyafanya mbeleyake,nahasirayakeikawakadhidiyaokwaukali, akaendaakachukuashokailiyokuwandaniyanyumba, akawajianakuwavunjawote,natazamashokabadoliko mkononimwakekamaunavyoona
41HasirayaTeraikawakadhidiyaAbramumwanawe, aliposemamanenohayo,TeraakamwambiaAbramu mwanawekwahasira,Nihabariganihiiuliyosema? Umeniambiauongo
42Je,kunaroho,rohoaunguvundaniyamiunguhiiya kufanyayoteuliyoniambia?Je,simitinamawe,namisi miminiliyeviumba,naje,unawezakusemauongo, ukisemakwambamungumkubwaaliyekuwapamojanao ndiyealiyewapiga?Niweweuliyewekashokamikononi mwake,kishaunasemaaliwapigawote
43Abramuakamjibubabayake,akamwambia,Unawezaje basikuabudusanamuhiziambazohazinauwezowa kufanyanenololotendaniyake?Je,sanamuhizo unazozitumainiazinawezakukuokoa?Je,zinawezakusikia maombiyakounapoziita?Je,zinawezakukuokoakutoka mikononimwaaduizako,auzitapiganavitavyakokwa ajiliyakodhidiyaaduizako,iliuabudumitinamawe ambayohayawezikusemawalakusikia?
44Nasasahakikasivizurikwakowalakwawanadamu walioshikamananawe,kufanyamambohaya;je,weweni mjingasana,mpumbavusanaaumfusanawaufahamu kiasikwambautatumikiamitinamawe,nakufanyahivi?
45NamsahauBwanaMungualiyeumbambingunadunia, naaliyewaumbaduniani,nahivyokuletauovumkubwa juuyanafsizenukatikajambohilikwakutumikiamawena miti?
46Je,babazetuwazamanihawakufanyadhambikatika jambohili,naBwanaMunguwaulimwenguakaletamaji yagharikajuuyaonakuiharibuduniayote?
47Namnawezajekuendeleakufanyahivinakuabudu miunguyamitinamawe,ambayohaiwezikusikia,au kusema,aukuwaokoanaukandamizaji,nahivyokushusha hasirayaMunguwaulimwengujuuyenu?
48Basisasababayanguachahili,walausiletemabayajuu yanafsiyakonajuuyanafsizawatuwanyumbanimwako
49Abramuakafanyaharakanakutorokakutokambeleya babayake,akachukuashokakutokakwenyesanamu kubwazaidiyababayake,ambayoAbramualiivunjanayo nakukimbia.
50TeraalipoonayotealiyoyafanyaAbramu,akaharakisha kuondokanyumbanikwake,akaendakwamfalme,akaja mbeleyaNimrodi,akasimamambeleyake,akamsujudia mfalme;mfalmeakasema,Unatakanini?
51Akasema,Nakuombabwanawangu,unisikilizeSasa miakahamsiniiliyopitanilizaliwamtoto,nayeameitendea miunguyanguhivinahiviamesema;nasasa,bwana wangunamfalme,mtumeaitweiliajembeleyako,na umhukumukwamujibuwasheria,ilituokolewenauovu wake
52Mfalmeakawatumawatumishiwakewatatu,nao wakaendawakamletaAbramumbeleyamfalme.Nimrodi, wakuuwakewotenawatumishiwakewalikuwawameketi mbeleyakesikuhiyo,naTerapiaalikuwaameketimbele yao.
53MfalmeakamwambiaAbramu,“Umemtendeaninibaba yakonamiunguyake?”Abramuakamjibumfalmekwa manenoaliyomwambiababayake,akasema,Mungu mkubwaaliyekuwapamojanaondaniyanyumba aliwatendeahayouliyoyasikia”
54MfalmeakamwambiaAbramu,Je,walikuwana mamlakayakusemanakulanakufanyakamaulivyosema? Abramuakamjibumfalme,akisema,Nakamahawana mamlakandaniyao,kwaniniunawatumikiana kuwakoseshawanadamukwaupumbavuwako?
55Unadhaniwanawezakukuokoaaukufanyajambololote dogoaukubwa,iliuwatumikie?Nakwaninihumsikii Munguwaulimwenguwote,aliyekuumbanaambaye katikauwezowakenikuuanakuhifadhihai?
560mfalmemjinga,mjinga,namjinga,olewakomilele.
57Nilidhaniungewafundishawatumishiwakonjia iliyonyooka,lakinihukufanyahivi,baliumeijazadunia yotekwadhambizakonadhambizawatuwakowaliofuata njiazako
58Je,hujui,auhukusikia,kwambauovuhuuunaofanya, mababuzetuwalitendadhambihumosikuzakale,na Munguwamileleakaletamajiyagharikajuuyaona kuwaangamizawote,napiaakaiangamizadunianzima kwaajiliyao?Naje,wewenawatuwakomtainukasasana kufanyakamakazihii,ilikushushahasirayaBwana Munguwaulimwengu,nakuletauovujuuyakonadunia nzima?
59Kwahivyosasaondoatendohiliovuunalofanya,na umtumikieMunguwaulimwengu,kwanirohoyakoiko mikononimwake,ndipoitakapokuwasawakwako
60Nakamamoyowakomwovuhautasikilizamaneno yanguyakukufanyauachenjiazakombaya,na kumtumikiaMunguwamilele,basiutakufakwaaibu
katikasikuzamwisho,wewe,watuwakonawote waliounganishwanawe,mkisikiamanenoyakoau mkitembeakatikanjiazakombaya
61Abramualipokwishakusemambeleyamfalmena wakuu,Abramualiinuamachoyakekuelekeambinguni, akasema,Bwanaanawaonawaovuwote,naye atawahukumu
SURAYA12
1MfalmealiposikiamanenoyaAbramu,akaamuru afungwegerezani;nayeAbramuakafungwasikukumi
2Mwishonimwasikuhizomfalmeakaamuruwafalme wote,wakuu,namagavanawamajimbombalimbali,na wenyehekima,wajembeleyake,wakaketimbeleyake;na Abramualikuwabadokifungoni.
3Mfalmeakawaambiawakuunawenyehekima,Je, mmesikiaalichomfanyiaAbramu,mwanawaTera,baba yake?Hivindivyoalivyomfanyia,naminikaamurualetwe mbeleyangu,nahivindivyoalivyosema;moyowake haukumkosea,walahakufurahimbeleyangu,natazama sasaamefungwagerezani.
4Kwahiyoamuanihukumuganiitakayompatamtuhuyu aliyemtukanamfalme,aliyesemanakutendamamboyote mliyoyasikia.
5Wakamjibumfalmewote,wakisema,Mtuyule atakayemtukanamfalmeatundikwejuuyamti;lakinibaada yakufanyayotealiyosema,nakuidharaumiunguyetu,basi atachomwamotohataafe;maanahiindiyosheriakatika jambohili
6Kamamfalmeakipendakufanyahivi,naawaamuru watumishiwakewawashemotousikunamchanakatika tanuruyakoyamatofali,kishatutamtupamtuhuyundani yake.Mfalmeakafanyahivyo,akawaamuruwatumishi wakewaandaemotokwasikutatumchananausikukatika tanuruyamfalme,iliyokoKasidi;nayemfalme akawaamuruwamtoeAbramugerezaninakumtoanjeili ateketezwe
7Nawatumishiwotewamfalme,wakuu,mabwana, maliwali,namajaji,nawenyejiwotewanchi,kamawatu miatisaelfu,wakasimamakuelekeatanuruilikumwona Abramu
8Nawanawakewotenawatotowadogowakakusanyika juuyapaanaminarailikuonakilichokuwakikimtokea Abramu,wakasimamawotepamojakwambali;wala hakusaliamtuhatammojaambayehakujasikuhiyo kutazamatukiohilo
9NaAbramualipofika,waimbajiwamfalmenawenye hekimawalimwonaAbramu,nawakamliliamfalme, wakisema,Bwanawetumkuu,hakikahuyundiyemtu tunayemjuakuwandiyemtotoambayenyotakubwa ilimezanyotanne,ambazotulimtangaziamfalmesasa miakahamsinitanguwakatihuo
10Natazamasasababayakepiaamevunjaamrizako,na kukudhihakikwakukuleteamtotomwingine,ambaye ulimuua
11Namfalmealiposikiamanenoyao,alikasirikasana,na akaamuruTeraaletwembeleyake
12Mfalmeakasema,Je,umesikiawalichosemawachawi?
Sasaniambiekweli,ulifanyaje;naukisemakweli utaachiliwahuru
13Teraalipoonakwambahasirayamfalmeiliwakasana, akamwambiamfalme,Bwanawangunamfalme,umesikia kweli,nayalewasemayowenyehekimanisawaMfalme akasema,Ungewezajekufanyahivi,kuvunjaamrizanguna kunipamtotoambayehukumzaa,nakumchukuathamani yake?
14Teraakamjibumfalme,Kwasababuhisiazanguza hurumazilimjiamwananguwakatiule,naminikamchukua mwanawamjakaziwangu,nikamletakwamfalme
15Mfalmeakasema,Ninanialiyekupaushaurikuhusuhili? Niambie,usinifichechochote,nawehutakufa
16Teraakaogopasanambeleyamfalme,akamwambia mfalme,Harani,mwanangumkubwa,ndiyealiyenipa ushaurikuhusuhili;naHaranializaliwasikuhizo,Abramu akiwanaumriwamiakathelathininamiwili
17LakiniHaranihakumshauribabayakechochote,kwa maanaTeraalimwambiamfalmehiviiliamwokoeroho yakekutokakwamfalme,kwamaanaaliogopasana; mfalmeakamwambiaTera,Haranimwanaoaliyekushauri hiviatakufamotonipamojanaAbramu;kwamaana hukumuyakifoikojuuyakekwakuasitamaayamfalme kwakufanyajambohili.
18WakatihuoHaranialipendakufuatanjiazaAbramu, lakinialijizuia
19Haraniakasemamoyonimwake,Tazama,mfalme amemkamataAbramukwasababuyamambohaya aliyoyafanyaAbramu,naitakuwa,Abramuakimshinda mfalme,miminitafuatananaye;balimfalmeakimshinda miminitafuatamfalme
20TeraalipomwambiamfalmekuhusuHaranimwanawe, mfalmeakaamuruHaraniikamatwenaAbramu.
21Wakawaletawotewawili,AbramunaHaraninduguye, ilikuwatupamotoni;nawenyejiwotewanchi,na watumishiwamfalme,nawakuu,nawanawakenawatoto wote,walikuwakohuko,wakisimamajuuyaosikuhiyo
22NawatumishiwamfalmewakawachukuaAbramuna nduguyake,nawakawavuanguozaozoteisipokuwanguo zaozachinizilizokuwajuuyao
23Wakawafungamikononamiguuyaokwakambaza kitani,nawatumishiwamfalmewakawainuanakuwatupa wotewawilindaniyatanuru
24BwanaalimpendaAbramu,akamhurumia,nayeBwana akashukaakamwokoaAbramukutokamotoni,naye hakuungua
25Lakinikambazotewalizomfunganazoziliteketea,huku Abramuakiendeleakutembeakatikatiyamoto.
26Haraniakafawalipomtupamotoni,nayeakateketeahata akawamajivu,kwamaanamoyowakehaukuwamkamilifu kwaBwana;nawalewatuwaliomtupamotoni,mwaliwa motoukawafunika,naowakateketea,nawatukumina wawilikatiyaowakafa
27Abramuakatembeakatikatiyamotosikutatumchana nausiku,nawatumishiwotewamfalmewakamwona akitembeandaniyamoto,wakajanakumwambiamfalme, wakisema,Tazama,tumemwonaAbramuakitembea katikatiyamoto,nahatamavaziyachinialiyovaa hayakuteketea,lakinikambaaliyofungwanayoimeteketea.
28Namfalmealiposikiamanenoyaomoyowakeulizimia nahakuamini;kwahivyoaliwatumawakuuwengine waaminifukuonajambohili,naowakaendanakulionana kumwambiamfalme;namfalmeakainukakwendakuliona,
nayeakamwonaAbramuakitembeahukunahukokatikati yamoto,naakaonamwiliwaHaraniukiteketea,namfalme akashangaasana
29MfalmeakaamuruAbramuatokekwenyemoto;na watumishiwakewakakaribiakumtoanje,lakini hawakuweza,kwamaanamotoulikuwaumewazungukana mwaliwamotoulikuwaukipandajuukuelekeakwao kutokakwenyetanuru.
30Watumishiwamfalmewakakimbiakutokahumo,naye mfalmeakawakemea,akisema,HarakamkamtoeAbramu kutokamotoni,msijemkafa
31Watumishiwamfalmewakakaribiatenailikumtoa Abramu,namialiyamotoikawakanakuwachomanyuso zao,hatawananekatiyaowakafa
32Namfalmealipoonakwambawatumishiwake hawawezikuukaribiamotowasijewakaungua,mfalme alimwitaAbramu,EemtumishiwaMungualiyembinguni, tokakatikatiyamotonaujehapambeleyangu;Abramu akasikilizasautiyamfalme,nayeakatokamotoni,akajana kusimamambeleyamfalme
33NaAbramualipotokanjemfalmenawatumishiwake wotewalimwonaAbramuakijambeleyamfalme,akiwa amevaamavaziyakeyachini,kwanihayakuwayameungua, lakinikambaaliyokuwaamefungwanayoilikuwa imeungua.
34MfalmeakamwambiaAbramu,Imekuwajekwamba hukuunguamotoni?
35Abramuakamwambiamfalme,Munguwambinguna dunia,ninayemtumaini,naambayeananguvuzakezote, ameniokoanamotoulionitupandaniyake
36NaHarani,kakayakeAbramu,aliteketeahadikuwa majivu,naowakautafutamwiliwake,naowakaupata ukiwaumeteketea
37Haranialikuwanaumriwamiakathemanininamiwili alipokufakatikamotowaKasimuMfalme,wakuu,na wenyejiwanchi,walipoonakwambaAbramuameokolewa kutokakatikamoto,walikujawakamsujudiaAbramu.
38Abramuakawaambia,Msinisujudiemimi,bali msujudieniMunguwaulimwengualiyewaumbaninyi,na kumtumikia,namkaendekatikanjiazakekwanindiye aliyeniokoakutokakatikamotohuu,nandiyealiyeumba rohonarohozawatuwote,nakumfanyamwanadamu tumbonimwamamayake,nakumletaduniani,nayendiye atakayewaokoawalewanaomtumainiakutokakatika maumivuyote
39Najambohililikaonekanalaajabusanamachonipa mfalmenawakuu,kwambaAbramualiokolewakutoka kwenyemotonakwambaHaraniiliteketezwa;namfalme akampaAbramuzawadinyinginaakampawatumishiwake wawiliwakuukutokanyumbayamfalme;jinalammoja lilikuwaOninajinalamwinginelilikuwaEliezeri
40Nawafalmewote,wakuunawatumishiwakampa Abramuzawadinyingizafedhanadhahabunalulu,na mfalmenawakuuwakewakamruhusuaendezake,naye akaendazakekwaamani
41Abramuakaondokakwamfalmekwaamani,na watumishiwengiwamfalmewakamfuata,nawatu wapataomiatatuwakajiunganaye
42Abramuakarudisikuhiyo,akaendanyumbanikwababa yake,yeyenawatuwaliomfuata;Abramuakamtumikia
Bwana,Munguwake,sikuzotezamaishayake,akaenenda katikanjiazakenakufuatasheriazake.
43TangusikuhiyoAbramualigeuzamioyoyawanadamu iliwamtumikieBwana.
44WakatihuoNahorinaAbramuwakajitwaliawake,binti zanduguyaoHarani;mkewaNahorialiitwaMilka,najina lamkewaAbramualiitwaSaraiNaSarai,mkewa Abramu,alikuwatasa;hakuwanamtotosikuhizo.
45IkawamiakamiwiliilipokwishatanguAbramuatoke motoni,yaani,katikamwakawahamsininambiliwa maishayake,tazama,mfalmeNimrodialiketikatikakiti chaenzihukoBabeli,nayemfalmeakalalausingizi,akaota kwambaamesimamanamajeshiyakenamajeshiyake katikabondelililoelekeatanuruyamfalme
46Akainuamachoyake,akamwonamtumfanowa Abramuakitokakatikatanuru,nakwambaalikujana kusimamambeleyamfalmeakiwanaupangawake uliochomolewa,kishaakakimbiliakwamfalmeakiwana upangawake,mfalmealipomkimbiamtuhuyo,kwasababu aliogopa;naalipokuwaakikimbia,mtuhuyoalitupayai kichwanimwamfalme,nayailikawamtomkubwa
47Mfalmealiotakwambawanajeshiwakewotewalizama kwenyemtohuonakufa,namfalmeakakimbiapamojana watuwatatuwaliokuwambeleyakenayeakatoroka
48Mfalmeakawatazamawatuhawanawalikuwa wamevaamavaziyakifalmekamamavaziyawafalme,na walikuwanamwonekanonautukufuwawafalme
49Nawalipokuwawakikimbia,mtouligeukatenakuwa yaimbeleyamfalme,nandegemchangaakatokakutoka kwenyeyaialiyekujambeleyamfalme,naakaruka kichwanimwakenakung'oajicholamfalme.
50Mfalmeakahuzunikakwakuonahayo,akaamkakutoka usingizininarohoyakeikafadhaika;akahisihofukuu
51Asubuhimfalmeakaamkakutokakwenyekitandachake kwahofu,akawaamuruwenyehekimawotenawachawi wajembeleyake,mfalmealipowasimuliandotoyake
52Namtumishimwenyebusarawamfalme,ambayejina lakelilikuwaAnuki,akamjibumfalme,akisema,Huusi mwingineilauovuwaAbramunauzaowake utakaochipukadhidiyaBwanawangunamfalmekatika sikuzamwisho
53NatazamasikuitakujaambapoAbramunauzaowake nawanawanyumbayakewatapigananamfalmewangu, naowatawapigamajeshiyoteyamfalmenamajeshiyake
54Nakuhusuyaleuliyosemakuhusuwatuwatatuambao uliwaonakamawewe,naambaowalitoroka,hiiinamaana kwambawewepekeeutatorokapamojanawafalmewatatu kutokakwawafalmewaduniaambaowatakuwapamoja nawevitani
55Nakileulichokionakutokamtokilichogeukakuwayai kamahapomwanzo,nandegemchangaaking'oajicholako, hiihaimaanishikinginechochoteilauzaowaAbramu utakaomuuamfalmesikuzamwisho
56Hiindiyondotoyamfalmewangu,nahiindiyotafsiri yake,nandotohiyonikweli,natafsiriambayomtumishi wakoamekupanisahihi
57Sasabasi,mfalmewangu,hakikaunajuakwambasasa nimiakahamsininamiwilitanguwenyehekimawako walipoonahayawakatiwakuzaliwakwaAbramu,nakama mfalmewanguatamruhusuAbramukuishidunianiitakuwa nikwamadharakwabwanawangunamfalme,kwanisiku
zoteambazoAbramuhatakuwahaiwewewalaufalme wakohamtaimarika,kwanihilililijulikanahapoawali wakatiwakuzaliwakwake;nakwaninimfalmewangu hatamuua,iliuovuwakeupatekufichwakwakokatikasiku zamwisho?
58NaNimrodiakasikilizasautiyaAnuki,naakawatuma baadhiyawatumishiwakekwasirikwendakumkamata Abramu,nakumletambeleyamfalmeiliafe.
59NaEliezeri,mtumishiwaAbramuambayemfalme alikuwaamempa,wakatihuoalikuwambeleyamfalme,na akasikiakileambachoAnukialikuwaamemshaurimfalme, nakileambachomfalmealikuwaamesemailikusababisha kifochaAbramu.
60EliezeriakamwambiaAbramu,Haraka,inuka,uokoe rohoyako,usijeukafakwamkonowamfalme,maanahivi ndivyoalivyoonakatikandotokukuhusu,nahivindivyo Anukialivyoifasiri,nahivindivyoAnukialivyomshauri mfalmekukuhusu
61AbramuakasikilizasautiyaEliezeri,naAbramu akaharakishanakukimbiliausalamahadinyumbanikwa NuhunamwanaweShemu,akajifichahukonaakapata mahalipausalama;nawatumishiwamfalmewakaja nyumbanikwaAbramukumtafuta,lakinihawakuweza kumpata,naowakatafutakotenchininahakupatikana,nao wakaendanakutafutakilaupandenahakupatikana.
62Nawatumishiwamfalmewaliposhindwakumpata Abramuwalirudikwamfalme,lakinihasirayamfalme dhidiyaAbramuilitulia,kwanihawakumpata,namfalme akaondoamawazoyakekuhusuAbramu
63AbramualifichwandaniyanyumbayaNuhukwa mwezimmoja,hadimfalmealiposahaujambohili,lakini Abramubadoalikuwaakimwogopamfalme;naTera alikujakumwonaAbramumwanawekwasirindaniya nyumbayaNuhu,naTeraalikuwamkuusanamachonipa mfalme
64Abramuakamwambiababayake,Hujuiyakuwa mfalmeanakusudiakuniua,nakulifutajinalanguduniani, kwashaurilawashauriwakewaovu?
65Sasaunananihapa,naunaninikatikanchihii? Ondokeni,twendepamojampakanchiyaKanaani,ili tuokolewekutokamkononimwake,msijemkaangamia pamojanayekatikasikuzamwisho
66Hujuiauhujasikia,kwambasikwaupendokwamba Nimrodianakupaheshimahiiyote,balinikwafaidayake tukwambaanakupamemahayayote?
67Naakikutendeamemamakubwakulikohaya,hakika hayaniubatilituwadunia,kwaniutajirinautajiri haviwezikusaidiakatikasikuyaghadhabunahasira.
68Basisasasikilizasautiyangu,natuondoke,twendenchi yaKanaani,mbalinamadharayaNimrodi;naumtumikie Bwanaaliyekuumbaduniani,nayoitakuwavizurikwako; nautupiliembalivituvyotevyaubatiliunavyovifuatilia.
69Abramuakaachakusema,NuhunaShemumwanawe wakamjibuTera,wakisema,NenoalilokuambiaAbramuni lakweli
70TeraakasikilizasautiyaAbramumwanawe,naTera akafanyayotealiyosemaAbramu,maananenohilililitoka kwaBwana,kwambamfalmeasimsababishieAbramukifo
SURAYA13
1TeraakamchukuaAbramumwanawe,namjukuuwake Lutu,mwanawaHarani,naSaraimkwewe,mkewa Abramumwanawe,nanafsizotezanyumbayake, wakaendanaokutokaUruKasimu,ilikwendanchiya Kanaani.NawalipofikampakanchiyaHarani,wakakaa huko,kwamaanailikuwanchinzurisanakwamalisho,na yakutoshakwawalewalioandamananao
2NawatuwanchiyaHaraniwalionayakwambaAbramu alikuwamwemanamnyofumbelezaMungunawanadamu, nayakwambaBwanaMunguwakealikuwapamojanaye, nabaadhiyawatuwanchiyaHaraniwakajawakajiunga naAbramu,nayeakawafundishamafundishoyaBwanana njiazake;nawatuhawawakabakinaAbramunyumbani mwake,naowakamfuata
3Abramuakakaakatikanchihiyomiakamitatu,nabaada yamiakamitatuBwanaakamtokeaAbramu,akamwambia, MiminiBwananiliyekutoakutokaUruKasdimu,na kukuokoanamikonoyaaduizakowote
4Basisasa,ukiisikilizasautiyangunakuzishikaamri zangu,naamrizangu,nasheriazangu,ndipo nitakapowaangushaaduizakombeleyako,nami nitauzidishauzaowakokamanyotazambinguni,nami nitazibarikikazizotezamikonoyako,walahutapungukiwa nakitu
5Ondokasasa,mchukuemkeonavyoteulivyonavyo, uendempakanchiyaKanaani,ukaehuko,naminitakuwa Munguwakohuko,naminitakubarikiAbramuakaondoka, akamchukuamkewenavyotealivyonavyo,akaenda mpakanchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwambia;na Abramualikuwanaumriwamiakahamsinialipotoka Harani.
6AbramuakafikanchiyaKanaani,akakaakatikatiyamji, akapigahemayakehukokatiyawanawaKanaani,wenyeji wanchihiyo.
7BwanaakamtokeaAbramualipofikanchiyaKanaani, akamwambia,Hiindiyonchiniliyokupawewenauzao wakobaadayakomilele,naminitaufanyauzaowakokuwa kamanyotazambinguni,naminitawapauzaowakokuwa urithinchizoteutakazoziona
8AbramuakajengamadhabahumahalipaleMungu alipomwambia,nayeAbramuakaliitiajinalaBwanahapo 9Wakatihuo,mwishonimwamiakamitatuyaAbramu kukaakatikanchiyaKanaani,mwakahuoNuhuakafa, ambaoulikuwamwakawahamsininananewamaishaya Abramu;nasikuzotezaNuhualizoishizilikuwamiaka miatisanahamsini,akafa.
10AbramuakakaakatikanchiyaKanaani,yeye,na mkewe,navyotealivyonavyo,nawotewaliofuatananaye, pamojanawalewaliojiunganayekutokakwawatuwanchi hiyo;lakiniNahori,nduguyeAbramu,naTerababayake, naLutumwanawaHarani,nawotewaliokuwanao, wakakaaHarani.
11KatikamwakawatanowaAbramukukaakatikanchiya Kanaani,watuwaSodomanaGomoranamijiyoteyanchi tambararewaliasikutokakwaKedorlaoma,mfalmewa Elamu;kwamaanawafalmewotewamijiyanchi tambararewalikuwawamemtumikiaKedorlaomakwa miakakuminamiwili,nakumpakodiyakilamwaka, lakinikatikasikuhizokatikamwakawakuminatatu, walimwasi.
12NakatikamwakawakumiwaAbramukukaakatika nchiyaKanaani,palikuwanavitakatiyaNimrodi,mfalme waShinari,naKedorlaoma,mfalmewaElamu;Nimrodi akajakupigananaKedorlaoma,nakumshinda.
13KwaniKedorlaomawakatihuoalikuwammojawa wakuuwamajeshiyaNimrodi,nawakatiwatuwote kwenyemnarawalipotawanyikanawalewaliobakipia walitawanyikajuuyausowadunia,Kedorlaomaalikwenda nchiyaElamunakuimilikinakumwasibwanawake
14NakatikasikuhizoNimrodialipoonayakwambamiji yauwandaimeasi,alikujakwakiburinahasirakupiganana Kedorlaoma,naNimrodiakawakusanyawakuuwakewote naraiawake,kamawatumiasabaelfu,akaendakupigana naKedorlaoma,naKedorlaomaakatokakumlakinawatu elfutano,naowakajiandaakwavitakatikabondelaBabeli lililokatiyaElamunaShinari.
15Nawafalmehaowotewakapiganahuko,naNimrodina watuwakewakashindwambeleyawatuwaKedorlaoma, nawatuwaNimrodiwakaangukakutokakwawatuwa Nimrodiwapataolakisita,naMardonimwanawamfalme akaangukakatiyao
16Nimrodiakakimbia,akarudikatikanchiyakekwaaibu nafedheha,nayeakawachiniyautawalawaKedorlaoma kwamudamrefu,naKedorlaomaakarudikatikanchiyake, akawatumawakuuwajeshilakekwawafalme waliomzunguka,kwaAriokomfalmewaElasari,nakwa TidalimfalmewaGoimu,akafanyaaganonao,naowote wakawawatiifukwaamrizake.
17IlikuwakatikamwakawakuminatanowaAbramu kukaakatikanchiyaKanaani,ambaondiomwakawa sabiniwamaishayaAbramu,BwanaakamtokeaAbramu mwakahuo,akamwambia,MiminiBwananiliyekutoa kutokaUruKasdimunikupenchihiiiweurithiwako 18Basisasatembeambeleyangu,uwemkamilifu,na uzishikeamrizangu,kwamaananitakupawewenauzao wakonchihiiiweurithi,kutokamtowaMisrihadimto mkubwaFrati.
19Naweutawarudiababazakokwaamaninaumrimwema, nakizazichannekitarudihapakatikanchihiinakuirithi milele;Abramuakajengamadhabahu,akaliitiajinala Bwanaaliyemtokea,akamtoleaBwanadhabihujuuya madhabahu
20WakatihuoAbramuakarudiHaranikuwaonababayake namamayake,nawatuwanyumbanimwababayake, nayeAbramunamkewenavituvyotealivyonavyo wakarudiHarani,nayeAbramuakakaaHaranikwamiaka mitano
21NawatuwengiwaHarani,kamawanaumesabinina wawili,walimfuataAbramunaAbramuakawafundisha mafundishoyaBwanananjiazake,nayeakawafundisha kumjuaBwana
22SikuzileBwanaakamtokeaAbramuhukoHarani, akamwambia,Tazama,nilikuambiamiakaishiriniiliyopita, nikisema,
23Tokakatikanchiyako,nakatikauzaowako,nakatika nyumbayababayako,uendempakanchiniliyokuonyesha nikupewewenawatotowako;maanahukonitakubariki,na kukufanyataifakubwa,nakulikuzajinalako;nakatika wewejamaazaduniawatabarikiwa
24Basisasa,ondokahapa,wewe,mkeo,nawoteulionao, nakilamtualiyezaliwanyumbanimwako,nawote
uliowaleahukoHarani;uwatoehapapamojanawe, uondoke,urudinchiyaKanaani.
25AbramuakaondokaakamchukuaSaraimkewe,nayote aliyonayo,nawotewaliozaliwakwakenyumbanimwake, nahaowaliowapatahukoHarani,wakatokakwendanchi yaKanaani
26Abramuakaondoka,akarudinchiyaKanaani,kama Bwanaalivyosema.Lutu,mwanawaHarani,nduguye, akaendapamojanaye,naAbramualikuwanaumriwa miakasabininamitanoalipotokaHaranikurudinchiya Kanaani
27AkafikanchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwambia Abramu,akapigahemayake,akakaakatikamialoniya Mamre,napamojanayealikuwaLutumwanawanduguye, navyotevilivyokuwavyake
28BwanaakamtokeaAbramutena,akasema,Uzaowako nitawapanchihii;nayehukoakamjengeaBwana madhabahu,aliyemtokea,iliyokohataleo,katikamialoni yaMamre.
SURAYA14
1Sikuhizopalikuwanamtummojamwenyehekima katikanchiyaShinari,mwenyeakilinyingi,namrembo, lakinialikuwamaskininamaskini;jinalakealiitwa Rikayon,nayealikuwamgumukujikimu
2AkakusudiakwendaMisri,kwaOswirisimwanawa AnomumfalmewaMisri,ilikumwonyeshamfalme hekimayake;kwanilabdaangepatakibalimachonipake, iliamwinuenakumpatiachakula;naRikayoniakafanya hivyo.
3RikayonialipofikaMisrialiwaulizawenyejiwaMisri kuhusumfalme,naowenyejiwaMisriwakamwambia desturiyamfalmewaMisri,kwaniwakatihuoilikuwa desturiyamfalmewaMisrikwambaalitokakatikajumba lakelakifalmenakuonekananjeyanchisikumojatukwa mwaka,nabaadayahapomfalmeangerudikatikajumba lakelakifalmekukaahuko
4Nasikuilemfalmealipotoka,alitoahukumukatikanchi, nakilamtualiyekuwanakesialikujambeleyamfalme sikuhiyoilikupataombilake
5RikayonialiposikiakuhusudesturiyaMisrinakwamba hangewezakumwonamfalme,alihuzunikasanana akahuzunikasana
6JioniRikayonialitokanakukutanyumbailiyobomoka, hapoawaliilikuwanyumbayakuokamikatehukoMisri, akakaahukousikukuchaakiwanauchunguwarohona njaakali,usingiziukamtokamachoni.
7Rikayoniakajiulizaafanyeninimjinihadimfalme atakapojitokeza,najinsiatakavyojikimuhuko
8Akaamkaasubuhinakutembea,akawakutanjianiwale waliokuwawakiuzamboganaainambalimbalizambegu ambazowaliwapawenyeji
9NaRikayonalitakakufanyavivyohivyoilikupata matengenezomjini,lakinihakuwaanafahamudesturiza watu,nayealikuwakamakipofumiongonimwao
10Akaendaakanunuambogazakuuziailiapaterizikiyake, naumatiwawatuukamzungukanakumdhihaki,na wakamnyang'anyambogazakenahawakumwachia chochote.
11Akaondokahukoakiwanauchunguwaroho,akaenda akiuguahadikwenyenyumbayakuokeamikatealiyokuwa amelalausikukucha,akalalahukousikuwapili
12Nausikuhuotenaalifikiriandaniyakejinsiangeweza kujiokoananjaa,naakapangampangowajinsiyakutenda.
13Akaamkaasubuhinamapema,akafanyakwawerevu, akaendaakaajiriwatuthelathiniwenyenguvukutokakwa umati,wakiwawamebebasilahazaozavitamikononi mwao,akawaongozahadikilelenimwakaburilaWamisri, akaviwekahuko
14Akawaamuru,akisema,Mfalmeasemahivi,Jitieni nguvu,muwemashujaa;mtuawayeyoteasizikwehapa, hataatolewevipandemiambilivyafedha,ndipoazikwe; naowatuhaowakawafanyiawatuwaMisrikama alivyoamuruRikaonimwakahuowote
15NakatikamieziminaneRikayoninawatuwake walikusanyautajirimwingiwafedhanadhahabu,na Rikayoniakachukuafarasinawanyamawenginewengi,na akaajiriwatuzaidi,akawapafarasinaowakabakinaye.
16Mwakaulipofika,wakatimfalmealipotokakwenda mjini,wakaziwotewaMisriwalikusanyikapamoja kuzungumzanayekuhusukaziyaRikayoninawatuwake.
17Mfalmeakatokasikuiliyopangwa,naWamisriwote wakamjia,wakamlilia,wakisema, 18Mfalmenaaishimilele.Unawatendeaniniwatumishi wakomjini,kwakutomwachamaitiazikwehadifedhana dhahabunyingizitolewe?Je,jambokamahililimewahi kutokeadunianikote,tangusikuzawafalmewazamani, naam,tangusikuzaAdamu,hataleo,kwambawafu wasizikwekwabeiiliyopangwatu?
19Tunajuakuwanidesturiyawafalmekuchukuakodiya kilamwakakutokakwawaliohai,lakiniwewehufanya hivisitu,balipiaunatozakodikutokakwawafukilasiku
20Sasa,Eemfalme,hatuwezitenakuvumiliahili,kwani mjimzimaumeharibiwakwasababuhii,nahujui?
21Namfalmealiposikiayotewaliyosema,alikasirikasana, nahasirayakeikawakandaniyakekwajambohili,kwani hakujualolotekuihusu
22Mfalmeakasema,Ninaninayukowapiyule anayethubutukufanyauovuhuukatikanchiyangubila amriyangu?Hakikautaniambia
23WakamwambiakazizotezaRikayoninawatuwake,na hasirayamfalmeikawaka,akaamuruRikayoninawatu wakewaletwembeleyake
24Rikayoniakachukuawatotowapataoelfumoja,wanana binti,akawavikaharirinataraza,akawapandishajuuya farasi,akawatumakwamfalmekwanjiayawatuwake;pia akachukuafedhanyingi,dhahabu,vitovyathamani,na farasimwenyenguvunamzuri,kamazawadikwamfalme, ambayealikujanayembeleyamfalme,akainamambele yake;mfalme,watumishiwake,nawenyejiwotewaMisri, wakastaajabiakaziyaRikayoni,naowakaonautajiriwake, nazawadialiyomleteamfalme
25Najambohilolilimpendezasanamfalme,naye akastaajabu;naRikayonialipoketimbeleyake,mfalme akamuulizakuhusukazizakezote,nayeRikayoniakanena manenoyakeyotekwabusarambeleyamfalme,watumishi wake,nawakaziwotewaMisri
26MfalmealiposikiamanenoyaRikayoninahekimayake, Rikayoniakapatakibalimachonipake,akapatakibalina fadhilikutokakwawatumishiwotewamfalmenakutoka
kwawakaziwotewaMisri,kwasababuyahekimayakena hotubazakenzuri,natanguwakatihuowalimpendasana.
27Mfalmeakajibu,akamwambiaRikayoni,Jinalako hutaitwaRikayonitena,balijinalakolitakuwaFarao,kwa kuwaulitozakodikutokakwawafu;akamwitajinalake Farao
28MfalmenaraiawakewalimpendaRikanonikwasababu yahekimayake,naowakashauriananawakaziwotewa Misriilikumfanyaawemkuuwamfalme
29WakaajiwotewaMisrinawatuwakewenyehekima wakafanyahivyo,naikawasheriakatikaMisri
30WakamfanyaRikayoniFaraokuwamkuuwamkoa chiniyaOsirismfalmewaMisri,naRikayoniFarao akatawalaMisri,akitoahukumukwamjimzimakilasiku, lakiniOsirismfalmeangewahukumuwatuwanchisiku mojakatikamwaka,alipotokanjekujionyesha.
31NaFaraoRikayonkwahilaaliinyakuaserikaliyaMisri, akawatozakodiwotewaishioMisri
32NawakaziwotewaMisriwalimpendasanaFarao,nao wakatoaamriyakumwitakilamfalmeatakayewatawala waonauzaowaokatikaMisri,Farao
33KwahiyowafalmewotewaliotawalaMisritangu wakatihuowaliitwaFaraohataleo
SURAYA15
1Mwakahuokulikuwananjaakalikatikanchiyoteya Kanaani,nawenyejiwanchihiyohawakuwezakukaakwa sababuyanjaahiyo,kwaniilikuwakalisana
2Abramunawotewaliokuwanayewakaondoka, wakashukaMisrikwasababuyanjaa;naowalipofika kwenyekijitochaMisri,wakakaahukokwamudaili kupumzikakutokananauchovuwanjia
3AbramunaSaraiwalikuwawakitembeakandoyakijito chaMisri,naAbramuakamwonaSaraimkewekwamba alikuwamzurisana
4AbramuakamwambiaSaraimkewe,KwakuwaMungu amekuumbakwausomzuri,nawaogopaWamisriwasije wakaniuanakukuchukua,kwamaanahofuyaMungu haimomahalihapa.
5Basi,fanyahivi:Semaweweudadayangukwawote watakaokuomba,iliiweherikwangu,nasituishiwala tusiuawe.
6Abramuakawaagizavivyohivyowotewaliokujanaye Misrikwasababuyanjaa;napiaLutumpwawake, akamwamuru,akisema,Wamisriwakikuulizahabariza Sarai,usemeyeyenidadayakeAbramu
7LakinipamojanamaagizohayoyoteAbramu hakuwaamini,lakinialimchukuaSarainakumtiakwenye sandukunakulifichakatiyavyombovyao,kwamaana AbramualikuwanawasiwasisanakuhusuSaraikwa sababuyauovuwaWamisri.
8Abramunawotewaliokuwawakewakaondokakutoka kijitochaMisriwakafikaMisri;naowalipokuwa hawajaingiamalangonimwamji,walinziwakasimama mbeleyao,wakisema,Mpenimfalmezakakutokakatika mliyonayo,kishamtaingiamjini;Abramunawale waliokuwapamojanayewakafanyahivyo
9AbramunawatuwaliokuwapamojanayewakafikaMisri, naowalipofikawakaletasandukuambaloSaraialikuwa amejifichandaniyake,naWamisriwakalionasanduku
10WatumishiwamfalmewakamkaribiaAbramu, wakasema,Unaninihapakatikasandukuhiliambalo hatujaona?Sasafunguasandukunaumpemfalmezakaya vyotevilivyomo.
11Abramuakasema,Sitafunguasandukuhili,lakini chochoteutakachokitakanitatoaWatumishiwaFarao wakamjibuAbramu,wakisema,Nisandukulamaweya thamani,utupesehemuyakumiyake.
12Abramuakasema,“Kilaunachotakanitakupa,lakini usifunguesanduku”
13WatumishiwamfalmewakamsukumaAbramu,nao wakafikakwenyesandukunakulifunguakwanguvu,nao wakaona,natazama,mwanamkemremboalikuwamo ndaniyasanduku
14NamaafisawamfalmewalipomwonaSarai walishangazwanauzuriwake,nawakuuwotena watumishiwaFaraowakakusanyikailikumwonaSarai, kwamaanaalikuwamzurisanaNamaafisawamfalme wakakimbianakumwambiaFaraoyotewaliyoyaona,nao wakamsifuSaraikwamfalme;Faraoakaamurualetwe, nayemwanamkeakajambeleyamfalme
15FaraoakamwonaSarai,nayeakampendezasana,naye akavutiwanauzuriwake,nayemfalmeakafurahisanakwa ajiliyake,akawapazawadiwalewaliomleteahabarizake 16KishamwanamkehuyoakaletwanyumbanikwaFarao, nayeAbramuakahuzunikakwasababuyamkewe, akamwombaBwanaamwokoemikononimwaFarao
17NaSaraipiaaliombawakatihuonakusema,EeBwana Mungu,ulimwambiaBwanawanguAbramuaondoke katikanchiyakenanyumbayababayakehadinchiya Kanaani,naweuliahidikumtendeamemaikiwaatatimiza amrizako;sasatazamatumefanyayaleuliyotuamuru,na tukaachanchiyetunafamiliazetu,natukaendakatikanchi yakigeninakwawatuambaohatukuwajuahapoawali.
18Nasitulikujakatikanchihiiilikuepukanjaa,naajalihii mbayaimenipata;basisasa,EeBwanaMungu,utuokoena utuokoekutokamkononimwamnyanyasajihuyu,na unitendeememakwaajiliyarehemazako
19BwanaakasikilizasautiyaSarai,naBwanaakamtuma malaikakumwokoaSaraikutokamkononimwaFarao.
20MfalmeakajanakuketimbeleyaSarai,natazama, malaikawaBwanaalikuwaamesimamajuuyao,naye akamtokeaSarai,akamwambia,Usiogope,kwamaana Bwanaamesikiamaombiyako
21MfalmeakamkaribiaSarai,akamwambia,“Huyumtu aliyekuletahapaninani?”Nayeakasema,“Huyunindugu yangu”
22Mfalmeakasema,Niwajibuwetukumfanyamkuu, kumwinuanakumtendeamemayoteutakayotuamuru;na wakatihuomfalmeakampelekeaAbramufedhana dhahabunavitovyathamanitele,pamojanang'ombe, watumwawakiumenawakike;mfalmeakaamuru Abramualetwe,nayeakaketikatikauawanyumbaya mfalme,namfalmeakamtukuzaAbramusanausikuule
23MfalmeakakaribiakuzungumzanaSarai,naye akaunyoshamkonowakeiliamguse,malaikaalipompiga sana,nayeakaogopasana,akajizuiakumfikia.
24MfalmealipomkaribiaSarai,malaikaakampigachini, akamtendeahiviusikukucha,nayemfalmeakaingiwana hofu.
25Namalaikausikuuleakawapigavibayawatumishiwote wamfalme,nanyumbayakeyote,kwasababuyaSarai,na kukawanamaombolezomakubwausikuulemiongoni mwawatuwanyumbayaFarao.
26Faraoalipoonamabayayaliyompata,akasema,Hakika jambohililimenipatakwasababuyamwanamkehuyu Akajitenganaye,akamwambiamanenomazuri
27MfalmeakamwambiaSarai,Tafadhaliniambiehabari zamtuuliyekujanayehapa;Saraiakasema,Huyunimume wangu,naminilikuambiayakwambaninduguyangu; maananiliogopa,usijeukamwuakwauovu
28MfalmeakajiepushanaSarai,namapigoyamalaikawa Bwanayakakomakwakenanyumbanimwake;Farao akajuayakwambaamepigwakwasababuyaSarai,mfalme akastaajabusanakwajambohili
29AsubuhimfalmeakamwitaAbramu,akamwambia, Umenitendeanini?Kwaniniulisema,Huyunidadayangu, kwasababuhiyonilimchukuaawemkewangu?Napigo hilizitolimenipatamiminanyumbayangu.
30Basisasamkeoyukohapa,mchukue,utokekatikanchi yetu,tusijetukafasotekwaajiliyakeFaraoakachukua mifugozaidi,watumwa,nawajakazi,nafedha,nadhahabu, ilikumpaAbramu;nayeakamrudishiaSaraimkewe
31Mfalmeakamchukuamsichanaambayealimzaana masuriawake,akampaSaraiawemjakaziwake.
32Mfalmeakamwambiabintiyake,Niafadhalibinti yangukuwamjakazikatikanyumbayamtuhuyukuliko kuwabibikatikanyumbayangu,baadayakuonamabaya yaliyotupatakwaajiliyamwanamkehuyu
33Abramuakaondoka,yeyenawotewaliokuwanaye wakatokaMisri;Faraoakawaagizabaadhiyawatuwake waandamanenaye,nawotewaliokwendanaye
34AbramuakarudinchiyaKanaani,mahali alipotengenezamadhabahu,ambapohapoawalialikuwa amepigahemalake
35NaLoti,mwanawaHarani,nduguyeAbramu,alikuwa namifugomingiyang'ombe,kondoo,ng'ombe,na mahema;kwakuwaBwanaalikuwamkarimukwaokwa ajiliyaAbramu
36Abramualipokuwaakikaakatikanchihiyo,wachungaji waLutuwaligombananawachungajiwaAbramu,kwa sababumalizaozilikuwanyingisana,wasiwezekukaa pamojakatikanchihiyo,nanchihaikuwezakuwachukua kwasababuyamifugoyao
37NawachungajiwaAbramuwalipokwendakulisha mifugoyaohawakuendakwenyemashambayawatuwa nchi,lakinimifugoyawachungajiwaLutuwalifanya vinginevyo,kwaniwaliruhusiwakulakatikamashambaya watuwanchi
38Watuwanchiwalionajambohilikilasiku, wakamwendeaAbramunakugombananayekwasababuya wachungajiwaLutu.
39AbramuakamwambiaLutu,Unanifanyianini, kunifanyaniwemtuwakuchukizakwawenyejiwanchihii, hataukawaamuruwachungajiwakokulishamifugoyako katikamashambayawatuwengine?Hujuiyakuwamimi nimgenikatikanchihiikatiyawanawaKanaani,nakwa niniunanifanyiahivi?
40AbramuakagombanakilasikunaLutukwasababuya hili,lakiniLutuhakumsikilizaAbramu,nayeakaendelea
kufanyavivyohivyo,nawenyejiwanchiwakajana kumwambiaAbramu.
41AbramuakamwambiaLutu,Utakuwakikwazokwangu hatalinikwawakaziwanchihii?Nakusihisasausiwena ugomvitenakatiyetu,maanasisinijamaa.
42Lakininakuombaujitengenami,nendaukachague mahalipakuishinang'ombewakonavyotevilivyovyako, lakinijitengenami,wewenajamaayako.
43Walausiogopekuondokakwangu,kwamaanamtu yeyoteakikutendeavibaya,nijulishenaminitalipizakisasi kutokakwake,ilaniondokekwangu
44AbramualipokwishakumwambiaLutumanenohayo yote,Lutuakaondokaakainuamachoyakekuelekea uwandawaYordani
45Akaonakwambamahalihapapotepalikuwanamaji mengi,napalikuwapazurikwawanadamunapiapalikuwa namalishokwang'ombe
46LutuakatokakwaAbramuhadimahalipale,akapiga hemayakehuko,akakaaSodoma;naowakatengana.
47AbramuakakaakatikamialoniyaMamre,iliyoko Hebroni,akapigahemayakehuko;Abramuakakaahuko miakamingi.
SURAYA16
1WakatihuoKedorlaomamfalmewaElamuakatuma ujumbekwawafalmewotewajirani,Nimrodi,mfalmewa Shinari,aliyekuwachiniyamamlakayakewakatihuo,na Tidali,mfalmewaGoimu,naArioko,mfalmewaElasari, ambayealifanyaaganonao,akisema,Njonikwangu mnisaidie,tupatekuipigamijiyoteyaSodomanawakazi wake;kwasababuwameniasimiakakuminamitatuhii
2Nawafalmehawawannewakapandapamojanakambi zaozote,kamawatumiananeelfu,wakaendakama walivyokuwa,wakawapigakilamtuwaliyemkutanjiani mwao
3WafalmewatanowaSodomanaGomora,Shinabu mfalmewaAdma,ShemeberimfalmewaSeboimu,Bera mfalmewaSodoma,BershamfalmewaGomora,naBela mfalmewaSoari,wakatokakwendakuwakabili;wote wakakusanyikapamojakatikaBondelaSidimu
4NawafalmehawatisawalipiganavitakatikaBondela Sidimu;nawafalmewaSodomanaGomorawalishindwa mbeleyawafalmewaElamu
5NabondelaSidimulilikuwalimejaamashimoyachokaa nawafalmewaElamuwakawafuatiawafalmewaSodoma, nawafalmewaSodomanakambizaowakakimbiana kuangukakwenyemashimoyachokaa,nawotewaliobaki wakaendamilimanikwaajiliyausalama,nawafalme watanowaElamuwakawafuatanakuwafuatahadi malangoyaSodoma,nawakachukuayoteyaliyokuwa hukoSodoma.
6WakatekanyaramijiyoteyaSodomanaGomora, wakamchukuapiaLutu,mwanawanduguyeAbramu,na maliyake,wakachukuamaliyoteyamijiyaSodoma, wakaendazao;naUnic,mtumishiwaAbramu,aliyekuwa vitani,akaonahaya,akamwarifuAbramuyoteambayo wafalmewalikuwawameifanyiamijiyaSodoma,na kwambaLutualikuwaametekwanao
7Abramualiposikiahaya,akaondokanawatuwapataomia tatunakuminawananewaliokuwapamojanaye,naye
usikuuleakawafuatawafalmehao,akawapiga,naowote wakaangukambeleyaAbramunawatuwake,wala hapakuwanamtualiyesaliailawafalmewanne waliokimbia,naowakaendakilammojanjiayake.
8AbramuakarudishamaliyoteyaSodoma,napia akamrudishaLutunamaliyake,wakezakenawatotowake, nayotealiyokuwanayo;hataLutuakakosakitu
9Naaliporudikutokakuwapigawafalmehawa,yeyena watuwakewalivukabondelaSidimuambapowafalme walikuwawamepiganavitapamoja
10BeramfalmewaSodoma,nawatuwakewaliobaki, wakatokakwenyemashimoyachokaawaliyoangukandani yake,ilikumlakiAbramunawatuwake.
11Adoni-sedeki,mfalmewaYerusalemu,ambayealikuwa Shemu,alitokapamojanawatuwakeilikumlakiAbramu nawatuwake,wakiwanamkatenadivai,naowakakaa pamojakatikabondelaMeleki
12Adoni-sedekiakambarikiAbramu,nayeAbramu akampasehemuyakumiyayotealiyokuwaameletakutoka katikanyarazaaduizake,kwamaanaAdoni-sedeki alikuwakuhanimbelezaMungu
13WafalmewotewaSodomanaGomorawaliokuwako huko,pamojanawatumishiwao,wakamkaribiaAbramu, wakamsihiawarudishiewatumwawaoaliowateka,na ajichukuliemaliyote.
14AbramuakawajibuwafalmewaSodoma,akisema, KamaBwanaaishivyo,aliyeumbambingunanchi,na aliyeniokoarohoyangukatikataabuzote,nakuniokoaleo naaduizangu,nakuwatiamkononimwangu,sitatwaakitu chochotekilichochako,usijeukajisifukesho,ukisema, Abramualitajirikakwamaliyetualiyoiokoa.
15KwamaanaBwanaMunguwanguninayemtumainia aliniambia,Hutapungukiwanakitu,kwaninitakubariki katikakazizotezamikonoyako.
16Basisasa,tazama,yoteyakohaya,yachukueuende zako;kamaBwanaaishivyo,sitakunyang'anyakutokakwa mtualiyehaihatataiyakiatuauuzi,isipokuwagharama yachakulachawalewaliotokanamikwendavitani,napia sehemuzawatuwaliokwendanami,Anari,Ashkoli,na Mamre,waonawatuwao,napiawalewaliobakikutunza mizigo,watachukuasehemuyaoyanyara
17WafalmewaSodomawakampaAbramukama alivyosema,naowakamlazimishaachukuechochote alichokitaka,lakinihakukubali
18AkawafukuzawafalmewaSodomanawatuwake waliobaki,akawapamaagizokuhusuLutu,naowakaenda zao
19NaLutu,mwanawanduguye,nayeakamruhusuaende zakepamojanamaliyake,nayeakaendapamojanao,na Lutuakarudinyumbanikwake,Sodoma,naAbramuna watuwakewakarudinyumbanikwaokwenyemialoniya Mamre,iliyokoHebroni.
20WakatihuoBwanaakamtokeaAbramutenahuko Hebroni,akamwambia,Usiogope,thawabuyakonikubwa sanambeleyangu,maanasitakuacha,hata nitakapokuzidisha,nakukubariki,nakuufanyauzaowako uwekamanyotazambinguni,zisizowezakupimwawala kuhesabiwa
21Naminitawapauzaowakonchihizizoteuzionazokwa machoyako,nitawapawaowaweurithiwaomilele;uwe
hodaritu,walausiogope;tembeambelezangu,ukawe mkamilifu.
22KatikamwakawasabininananewamaishayaAbramu, mwakahuoReu,mwanawaPelegi,akafa.Sikuzoteza Reuzilikuwamiakamiambilinathelathininatisa,akafa.
23NaSarai,bintiwaHarani,mkewaAbramu,alikuwa tasasikuhizo;hakumzaliaAbramumwanawalabinti
24Nayealipoonayakwambahazaiwatoto,akamtwaa mjakaziwakeHagari,ambayeFaraoalimpa,akampa Abramumumewe,awemkewe
25KwamaanaHajirialijifunzanjiazotezaSaraikama Saraialivyomfundisha,hakuwanaupungufuwowote katikakufuatanjiazakenjema.
26SaraiakamwambiaAbramu,Tazama,mjakaziwangu Hajiriyukohapa,mwendeeilianizaliemagotini,nami nipatewatotokupitiayeye.
27IkawamwishowamiakakumiyaAbramukukaakatika nchiyaKanaani,ambaondiomwakawathemanininatano wamaishayakeAbramu,SaraiakampaHajiri.
28AbramuakasikilizasautiyaSaraimkewe,akamchukua mjakaziwakeHagari,nayeAbramuakamwendea,naye akapatamimba.
29Hagarialipoonakwambaamepatamimba,alifurahisana, nabibiyakeakadharauliwamachonipake,akasema moyonimwake,MiminiborakulikoSarai,bibiyangu, mbelezaMungu;kwamaanasikuzoteambazobibiyangu amekuwanabwanawangu,hakupatamimba,lakinimimi, Bwana,amenipamimbakwamudamfupi.
30SaraialipoonakwambaHajiriamepatamimbakwa Abramu,Saraialimwoneawivumjakaziwake,Sarai akasemamoyonimwake,Hakikahilisijambolingineila kwambalazimaaweborakulikomimi
31SaraiakamwambiaAbramu,Ubayawangunauwejuu yako,kwamaanawakatiulipomwombaBwanakwaajiliya watoto,mbonahukuniombakwaajiliyangu,Bwanaanipe uzaokutokakwako?
32NaminitakaposemanaHajirimbeleyako,anakataa manenoyangu,kwasababuamepatamimba,nawe hutamjibuneno;Bwananaahukumukatiyangunawewe kwayaleuliyonitendea.
33AbramuakamwambiaSarai,Tazama,mjakaziwako yukomkononimwako,mtendeeupendavyomachonipako Saraiakamtesa,Hajiriakakimbiakutokakwakekwenda nyikani
34MalaikawaBwanaakamkutahapoalipokimbilia, karibunakisimani,akamwambia,Usiogope,maana nitazidishauzaowako,maanautazaamwana,nawe utamwitajinalakeIshmaeli;basirudikwaSaraibibiyako, ukanyenyekeechiniyamikonoyake
35HagariakapaitamahalipalepakisimaBeer-lahai-roi, katiyaKadeshinajangwalaBeredi
36WakatihuoHagariakarudinyumbanikwabwanawake, namwishowasikuzakeHagariakamzaliaAbramumwana, nayeAbramuakamwitajinalakeIshmaeli;Abramu alikuwanaumriwamiakathemanininasitaalipomzaa
SURAYA17
1Sikuhizo,katikamwakawatisininamojawamaishaya Abramu,wanawaKitimuwalipiganavitanawanawa Tubali,kwanihapoBwanaalipowatawanyawanawa
wanadamuusonipanchi,wanawaKitimuwakaenda wakajikutakatikauwandawaKanapia,wakajijengeamiji huko,wakakaakaribunamtoTibreu
2NawanawaTubaliwalikaaTusca,nampakawao ukafikamtoTibreu;naowanawaTubaliwakajengamji hukoTuscani,wakauitajinalakeSabina,kwajinala Sabina,mwanawaTubalibabayao,naowakakaahuko hataleo.
3NawakatihuowanawaKitimuwalipiganavitanawana waTubali,nawanawaTubaliwakapigwambeleyawana waKitimu,nawanawaKitimuwakasababishawatumia tatunasabinikuangukakutokakwawanawaTubali
4WakatihuowanawaTubaliwaliwaapiawanawaKitimu, wakisema,Msioenasi,walahapanamtuatakayempabinti yakemwanawaKitimuyeyote
5KwamaanabintiwotewaTubaliwalikuwawazurisiku zile,maanawakatihuohapakuwanawanawakewazuri dunianikotekamabintizaTubali
6Nawotewaliopendauzuriwawanawakewaliwaendea bintizaTubali,wakaoawakezao;nawanawawanadamu, wafalmenawakuu,waliopendauzuriwawanawake, wakaoawakesikuhizokutokakwabintizaTubali.
7Ikawamwishowamiakamitatubaadayawanawa TubalikuwaapiawanawaKitimukwambahawatawapa bintizaokuwawakezao,watuwapataoishiriniwawana waKitimuwakaendakuoabaadhiyabintizaTubali,lakini hawakupatahatammoja
8KwamaanawanawaTubaliwalishikaviapovyaovya kutooanao,walahawakukubalikuvunjaviapovyao
9HatasikuzamavunowanawaTubaliwalikwenda mashambanimwaoilikukusanyamavunoyao,ndipo vijanawaKitimuwalipokusanyikanakwendamjiniSabina, kilamtuakachukuamsichanammojakutokakwabintiza Tubali,wakafikamijinimwao.
10NawanawaTubaliwaliposikiahabarihiyo,wakaenda kupigananao,lakinihawakuwezakuwashinda,kwani mlimaulikuwamrefusanakutokakwao,nawalipoona kwambahawawezikuwashinda,walirudikatikanchiyao 11NakatikamapinduziyamwakahuowanawaTubali walikwendanakuajiriwatuwapataoelfukumikutokamiji hiyoiliyokuwakaribunao,naowakaendavitaninawana waKitimu
12NawanawaTubaliwakaendavitaninawanawaKitimu, ilikuiharibunchiyaonakuwasumbua,nakatikapambano hiliwanawaTubaliwaliwashindawanawaKitimu,na wanawaKitimu,walipoonakwambawalikuwa wamefadhaikasana,waliwainuawatotowaliokuwa wamewazaanabintizaTubali,juuyaukutauliokuwa umejengwa,iliwawembeleyamachoyawanawaTubali 13WanawaKitimuwakawaambia,Je,mmekujakupigana nawanawenunabintizenu,nasihatujahesabiwakuwa nyamanamifupayenutanguwakatihuohatasasa?
14NawanawaTubaliwaliposikiahaya,wakaacha kupigananawanawaKitimu,wakaendazao
15Naowakarudimijinimwao,nawanawaKitimuwakati huowakakusanyikanakujengamijimiwilikandoyabahari, naowakaiitamojaPurtunanyingineAriza.
16AbramumwanawaTeraalikuwanaumriwamiaka tisininatisawakatihuo
17WakatihuoBwanaakamtokea,akamwambia,Nitafanya aganolangukatiyangunawewe,naminitazidishauzao
wakosana;nahilindiloaganonitakalofanyakatiyanguna wewe,kwambakilamtotowakiumeatahiriwe,wewena uzaowakobaadayako
18Akiwanaumriwasikunaneatatahiriwa,naaganohili litakuwakatikamwiliwenukwaaganolamilele.
19BasisasajinalakohalitaitwatenaAbramu,ilaIbrahimu, walamkeohataitwatenaSarai,ilaSara 20Kwamaananitawabarikinyotewawili,naminitazidisha uzaowakobaadayako,naweutakuwataifakubwa,na wafalmewatatokakwako
SURAYA18
1Ibrahimuakaondoka,akafanyayotealiyoamriwana Mungu,akawatwaawatuwanyumbanimwake,nawale walionunuliwakwafedhazake,akawatahiri,kamaBwana alivyomwamuru
2Walahakusaliahatammojaambayehakumtahiri,naye IbrahimunaIshmaelimwanawewalitahiriwanyamaya govilao;Ishmaelialikuwanaumriwamiakakumina mitatualipotahiriwanyamayagovilake
3SikuyatatuAbrahamuakatokanjeyahemalake,akaketi mlangoniilikufurahiajotolajua,hukuakitesekamwilini
4BwanaakamtokeakatikamwaloniwaMamre,na akawatumamalaikawakewatatuwahudumukumtembelea, nayealikuwaameketimlangonipahema,akainuamacho yakeakaona,natazama,watuwatatuwalikuwawakija kutokambali,akaondokanakukimbiakuwalaki, akawasujudianakuwaletanyumbanikwake
5Akawaambia,Kamanimepatakibalimachonipenu, geukenimlekipandechamkate;akawakamua,nao wakaingia,akawapamaji,wakawaoshamiguu,akaiweka chiniyamtimlangonipahema
6Ibrahimuakakimbia,akachukuandama,laininamzuri, akaharakishakumchinja,akampamtumishiwakeEliezeri, iliamtayarishe
7IbrahimuakamwendeaSarahemani,akamwambia, Tayarishaharakavipimovitatuvyaungalaini,uukande, uandaemikateyakufunikachunguchenyenyamaNaye akafanyahivyo.
8Ibrahimuakaharakisha,akawaleteasiaginamaziwa, nyamayang'ombenakondoo,akawapailiwalekabla nyamayandamahaijaiva,naowakala.
9Walipomalizakula,mmojawaoakamwambia,Nitarudi kwakowakatihuuujao,naSaramkeoatapatamwana
10Kishawatuhaowakaondoka,wakaendazao,hadi sehemuwalizotumwa
11SikuhizowatuwotewaSodomanaGomora,namiji yotemitano,walikuwawaovusananawenyedhambidhidi yaBwana,naowakamkasirishaBwanakwamachukizoyao, nawakaimarikakatikakuzeekakwamachukizonadharau mbelezaBwana,nauovunauhalifuwaokatikasikuhizo ulikuwamkubwambelezaBwana
12Naowalikuwanabondekubwasanakatikanchiyao, kamamwendowanususiku,nandaniyakekulikuwana chemchemizamajinamimeamingiiliyozungukamaji
13NawatuwotewaSodomanaGomorawalikwendahuko marannekwamwaka,pamojanawakezaonawatotowao namalizaozote,wakafurahihukokwamatarinangoma 14Nawakatiwafurahawotewalisimamanakuwashika wakezajiranizao,nabaadhi,bintimabikirawajiranizao,
naowakawafurahia,nakilamtuakawaonamkewenabinti yakemikononimwajiraniyake,walahawakusemaneno. 15Walifanyahivyotanguasubuhihadiusiku,kisha wakarudikilamtunyumbanikwake,nakilamwanamke hemanikwake;ndivyowalivyofanyamarannekwamwaka. 16Piamgenialipoingiakatikamijiyaonakuletabidhaa alizonunuakwalengolakuziuzahuko,watuwamijihii wangekusanyika,wanaume,wanawakenawatoto,vijana kwawazee,nakwendakwamtuhuyonakuchukuamali zakekwanguvu,wakimpakilamtukidogohadimalizote zammilikializoletakatikanchihiyozitakapoisha 17Nakamamwenyemaliangegombananao,akisema,Ni kaziganihiimliyonifanyia,basiwangemkaribiammoja baadayamwingine,nakilammojaangemwonyesha kidogoalichochukuanakumdhihaki,wakisema, Nilichukuatukidogoulichonipa;naaliposikiahayakutoka kwaowote,angeinukanakuondokakwaokwahuzunina uchunguwaroho,wakatiwotewangeinukanakumfuata, nakumfukuzanjeyamjikwakelelenaghasiakubwa.
18NakulikuwanamtukutokanchiyaElamuambaye alikuwaakiendabarabaranikwautulivu,amepandapunda wake,ambayealikuwaamebebajohozurilarangi mbalimbali,najoholilikuwalimefungwakwakambajuu yapunda
19Yulemtualikuwasafariniakipitakatikabarabaraya Sodomajualilipotuajioni,akakaahukoiliakaeusiku kucha,lakinihakunamtualiyemruhusukuingianyumbani kwake;nawakatihuokulikuwanamtummojamwovuna mkorofihukoSodoma,mjuziwakutendamaovu,jinalake akiitwaHedadi
20Akainuamachoyake,akamwonamsafirikatika barabarayamji,akamwendea,akasema,Unatokawapi,na unaendawapi?
21Yulemtuakamwambia,NinasafirikutokaHebroni kwendaElamu,mahalinilipoishi,najualilipotua,wala hakunamtualiyeniruhusukuingianyumbanikwake, ingawanilikuwanamkate,maji,majaninachakulacha pundawangu,namisinakitu
22Hedadiakajibu,akamwambia,Kilautakachohitaji kitatokakwangu,lakiniusilalebarabaraniusikukucha.
23Hedadiakampelekanyumbanikwake,akavuajoho kutokakwapundakwakamba,akaliletanyumbanikwake, akampapundamajaninachakula,hukumsafiriakilana kunywanyumbanikwaHedadi,akalalahukousikuhuo
24Hataasubuhimsafiriakaamkamapemailikuendeleana safariyake,Hedadiakamwambia,Ngoja,jipemoyowako kipandechamkatekishauende;mtuyuleakafanyahivyo; nayeakakaanaye,naowakalanakunywapamojamchana, mtuyulealipoinukailiaendezake
25Hedadiakamwambia,Tazama,mchanaunapungua; afadhaliukaeusikukuchailimoyowakoupatefaraja Akamsihisana,akakaahukousikukucha,nasikuyapili akaamkaasubuhiiliaendezake,Hedadiakamsihi,akisema, Tuzamoyowakokwakipandechamkatekishauende; nayeakakaanayesikuyapilipia;kishayulemtu akaondokailikuendeleanasafariyake
26Hedadiakamwambia,Tazama,sikuinakaribia,kaa namiilinitulizemoyowako,naasubuhinamapemauamke uendezako
27Lakiniyulemtuhakukubalikubaki,akainukana kumtandikapundawake,naalipokuwaakimtandikapunda
wake,mkewaHedadiakamwambiamumewe,Tazama, mtuhuyuamekaanasikwasikumbiliakilanakunywa, walahakutupachochote,nasasaje,atatuachabilakutoa chochote?Hedadiakamwambia,Nyamaza.
28Yulemtuakatandikapundawakeiliaende,naye akamwombaHedadiampekambanajohoiliamfungejuu yapunda
29Hedadiakamwambia,“Unasemaje?”Akamwambia, “Bwanawangu,unipekambanajohoulilolifichanyumbani kwakoilikulitunza”
30Hedadiakamjibuyulemtu,akasema,Tafsiriyandoto yakondiyohii;kambauliyoiona,inamaanishakwamba maishayakoyatarefushwakamakamba,naukiishakuona joholililopakwarangizakilaaina,inamaanishakwamba utakuwanashambalamizabibuambaloutapandamitiya matundayote.
31Msafiriakajibu,akasema,Sivyobwanawangu,kwa maananilikuwamachonilipokupakambanapiajoho lililofumwakwarangitofauti,ambaloulilivuakutoka kwenyepundailikuliwekakandoyangu;Hedadiakajibu, akasema,Hakikanimekuambiatafsiriyandotoyako,nayo nindotonjema,nahiindiyotafsiriyake.
32Sasawanawabinadamuwanipevipandevinnevya fedha,ambavyonijukumulangulakutafsirindoto,na kwakowewetunitakuombavipandevitatuvyafedha.
33YulemtuakakasirikakwamanenoyaHedadi,akalia kwauchungu,akampelekaHedadikwaSeraki,mwamuzi waSodoma.
34YulemtuakatoahojayakembeleyaSeraki,mwamuzi, Hedadialipojibu,akisema,Sivyo,lakinindivyoilivyo; ndipomwamuziakamwambiamsafiri,MtuhuyuHedadi anakuambiakweli,maanaanajulikanamijinikwatafsiri sahihiyandoto
35Yulemtuakaliakwanenolamwamuzi,akasema,Sivyo Bwanawangu,kwaniilikuwasikuileniliyompakambana joholililokuwajuuyapunda,ilialiwekendaniyanyumba yake;naowotewawiliwakabishanambeleyamwamuzi, mmojaakisema,Ndivyoilivyokuwa,namwingine akasemavinginevyo
36Hedadiakamwambiayulemtu,Nipevipandevinnevya fedhaninavyotozakwatafsirizanguzandoto;sitalipa gharamayoyote;naunipegharamayamilominne uliyokulanyumbanikwangu.
37YulemtuakamwambiaHedadi,Hakikanitakulipakwa nilichokulanyumbanikwako,ilanipekambanajoho ulilolifichanyumbanikwako.
38Hedadiakajibumbeleyamwamuzinakumwambiayule mtu,Je,sikukuambiatafsiriyandotoyako?Kambaina maanakwambasikuzakozitaongezwakamakamba,na vazi,kwambautakuwanashambalamizabibuambalo utapandamitiyamatundayakilaaina
39Hiindiyotafsirisahihiyandotoyako,sasanipevipande vinnevyafedhaninavyohitajikamafidia,kwamaana sitakutozaposhoyoyote
40YulemtuakaliakwamanenoyaHedadi,naowote wawiliwakagombanambeleyamwamuzi,nayemwamuzi akawaamuruwatumishiwake,naowakawafukuzaharaka kutokandaniyanyumba
41Wakaondokambeleyamwamuziwakibishana,watuwa Sodomawaliposikia,wakakusanyikakaribunao,
wakampigiakelelemgenihuyo,wakamfukuzaharaka kutokamjini.
42Yulemtuakaendeleanasafariyakejuuyapundawake kwauchunguwaroho,akiombolezanakulia.
43Naalipokuwaakiendaaliliakwaajiliyakile kilichompatakatikamjimpotovuwaSodoma
SURAYA19
1NamijiyaSodomailikuwanawaamuziwannekwamiji minne,nahayandiyomajinayao,Serakikatikamjiwa Sodoma,SharkadikatikaGomora,ZabnakikatikaAdma, naMenonikatikaSeboyimu.
2NamtumishiwaIbrahimuEliezeriakawapamajina tofauti,nayeakamgeuzaSerakikuwaShakra,Sharkad kuwaShakrura,ZebnackuwaKezobimu,naMenonkuwa Matzlodin
3Nakwamatakwayamajajiwaowanne,watuwaSodoma naGomorawaliwekavitandakatikamitaayamiji,naikiwa mtuangefikakatikamaeneohayawalimkamatana kumpelekakwenyemojayavitandavyao,nakwanguvu wakamlazahumo.
4Naalipokuwaamelala,watuwatatuwalisimama kichwanimwakenawatatumiguunipake,nakumpima kwaurefuwakitanda,nakamamtuhuyoalikuwamdogo kulikokitanda,watuhawasitawangemnyooshakila upande,naalipowapigiakelelehawakumjibu
5Nakamaangekuwamrefukulikokitanda,wangevuta pandembilizakitandakilaupande,hadimtuhuyoafike kwenyemalangoyakifo
6Nakamaangeendeleakuwalilia,wangemjibu,wakisema, Hivindivyoatakavyofanyiwamtuatakayeingiakatikanchi yetu
7Nawatuwaliposikiamamboyotewaliyoyafanyawatu wamijiyaSodoma,waliachakujahuko
8Namaskinialipofikakatikanchiyao,walimpafedhana dhahabu,nakutangazakatikajijilotekwambaasimpehata kipandechamkateale,nakamamgeniangekaahukokwa sikukadhaa,akafakwanjaa,bilakupatakipandecha mkate,basiwakatiwakifochakewatuwotewajiji wangekujanakuchukuafedhanadhahabuyaowaliyompa 9Nawalewaliowezakutambuafedhaaudhahabu waliyompawaliichukua,naalipokufapiawalimvuanguo zake,nawangepigananazo,nayulealiyemshindajirani yakeakazichukua
10Baadayahayowangemchukuanakumzikachiniya vichakajangwani;ndivyowalivyomfanyiamtuyeyote aliyewajianakufakatikanchiyaosikuzote.
11Baadayamuda,SaraalimtumaEliezeriSodoma,aende kwaLutunakuulizahaliyake
12EliezeriakaendaSodoma,akamkutamtuwaSodoma akipigananamgeni,namtuwaSodomaakamvuamaskini nguozakezote,akaendazake
13NamaskinihuyualimliliaEliezerinakuombakibali chakekwasababuyakilemtuwaSodomaalichomtendea 14Akamwambia,Kwaniniunamtendeahivimaskini aliyekujakatikanchiyako?
15YulemtuwaSodomaakamjibuEliezeri,akasema,Je, huyuninduguyako,auwatuwaSodomawamekuweka kuwamwamuzileo,hataukasemahabarizamtuhuyu?
16EliezeriakagombananamtuwaSodomakwaajiliya mtumaskini,naEliezerialipokaribiakuchukuanguoza mtumaskinikutokakwamtuwaSodoma,aliharakishana kumpigaEliezerikwajiwekwenyepajilauso.
17Damuikatokakwawingikutokakwenyepajilausola Eliezeri,nayulemtualipoionadamuakamshikaEliezeri, akisema,Nipeujirawangukwakukuondoleadamuhii mbayailiyokuwakwenyepajilausowako,kwanindivyo ilivyodesturinasheriakatikanchiyetu
18Eliezeriakamwambia,Umeniumizanakunitaka nikulipeujirawako;lakiniEliezerihakukubalikusikiliza manenoyamtuwaSodoma
19YulemtuakamshikaEliezeri,akampelekakwaShakra, mwamuziwaSodoma,iliahukumiwe
20Yulemtuakamwambiamwamuzi,akisema,Nakuomba bwanawangu,hivindivyoalivyofanyamtuhuyu,kwani nilimpigakwajiwehatadamuikamtokakwenyepajilauso wake,nayehatakikunipaujirawangu
21YulemwamuziakamwambiaEliezeri,Mtuhuyu anasemaukwelikwako,mpeujirawake,maanahiindiyo desturikatikanchiyetu;Eliezerialiposikiamanenoya mwamuzi,akainuajiwe,akampigamwamuzi,jiwe likampigapajilausowake,nadamuikamtokakwawingi kutokapajilausolamwamuzi,naEliezeriakasema,Basi, ikiwahiindiyodesturikatikanchiyenu,mpenimtuhuyu nilichopaswakumpa,maanahiiimekuwauamuziwako, weweuliuamuru
22EliezeriakamwachamtuwaSodomapamojana mwamuzi,nayeakaendazake
23NawafalmewaElamuwalipopigananawafalmewa Sodoma,wafalmewaElamuwalitekamaliyoteyaSodoma, wakamchukuaLutumateka,pamojanamaliyake,na Ibrahimualipoambiwa,akaendakupigananawafalmewa Elamu,nayeakarudishakutokamikononimwaomaliyote yaLutupamojanamaliyaSodoma
24WakatihuomkewaLutuakamzaliabinti,akamwita jinalakePaltithi,akisema,KwasababuMungualikuwa amemwokoayeyenanyumbayakeyotekutokakwa wafalmewaElamu;PaltithibintiwaLutuakakua,na mmojawawatuwaSodomaakamchukuakuwamke.
25Namtummojamaskiniakaingiamjinikutafutariziki, nayeakakaamjinisikukadhaa,nawatuwotewaSodoma wakatangazadesturiyaoyakutompamtuhuyukipandecha mkate,hadiatakapoangukachini,naowakafanyahivyo
26NaPaltithi,bintiwaLutu,akamwonamtuhuyuamelala barabaraniakiwananjaakali,nahakunamtualiyempa chochotechakumhifadhihai,nayealikuwakaribukufa
27Narohoyakeilijaahurumakwaajiliyahuyomtu,naye akamlishakwasirimkatekwasikunyingi,narohoyamtu huyuikafufuka
28Kwamaanaalipotokakwendakuchotamaji,aliweka mkatekwenyemtungiwamaji,naalipofikamahali ambapomaskinialikuwa,alitwaamkatekutokakwenye mtunginakumpaale;ndivyoalivyofanyakwasikunyingi
29NawatuwotewaSodomanaGomorawakashangaa jinsimtuhuyualivyowezakuvumilianjaakwasikunyingi hivyo.
30Wakasemezana,“Hililinawezakuwatukwamba anakulanakunywa,kwanihakunamtuanayeweza kuvumilianjaakwasikunyingiaukuishikamamtuhuyu, bilahatausowakekubadilika;nawatuwatatuwakajificha
mahaliambapomaskinialikuwa,ilikujuaninani aliyemleteamkatewakula.
31SikuhiyoPaltithi,bintiLutu,alitokakwendakuteka maji,akatiamkatendaniyamtungiwakewamaji,akaenda kutekamajikaribunanyumbayamaskini,akatoamkate kutokakwenyemtungi,akampamaskini,nayeakala
32WalewatuwatatuwalipoonakilePaltithialichomfanyia yulemaskini,wakamwambia,Basi,niweweuliyemsaidia, nakwahiyohakuonanjaa,walahakubadilikasura,wala hakukufakamawengine
33Basiwalewatuwatatuwakatokamahaliwalipokuwa wamejificha,wakamkamataPaltithinamkateuliokuwa mkononimwayulemaskini.
34WakamchukuaPaltithi,wakamletambeleyamahakimu wao,wakawaambia,Hivindivyoalivyofanya,nayendiye aliyempamaskinichakula,kwahiyohakufawakatihuu wote;basisasatuambieniadhabuanayostahilimwanamke huyukwakuvunjasheriayetu
35WatuwaSodomanaGomorawalikusanyikana kuwashamotokatikabarabarayamji,wakamchukua mwanamkehuyonakumtupamotoni,nayeakateketeahadi kuwamajivu.
36NakatikamjiwaAdmapalikuwanamwanamke ambayewalimfanyiavivyohivyo
37KwamaanamsafirimmojaalifikamjiniAdmailiakae hukousikukucha,akiwananiayakwendanyumbani asubuhi,nayeakaketimlangonipanyumbayababayake yulemwanamkekijana,iliakaehuko,jualilipokuwa limetualilipofikamahalipale;nayeyulemwanamkekijana akamwonaameketimlangonipanyumba
38Akamwombamajiyakunywa,nayeakamwuliza, “Weweninani?”Akamwambia,“Leonilikuwanjiani,na jualinapotua,nitalalahapausikukucha,naasubuhi nitaamkamapemanakuendeleanasafariyangu.”
39Yulemsichanaakaingiandaniyanyumba,akamletea yulemwanamumemkatenamaji,alenaanywe
40NajambohililikajulikanakwawatuwaAdma,nao wakakusanyikanakumletamsichanahuyombeleya waamuzi,iliwamhukumukwakitendohiki
41Nahakimuakasema,Hukumuyakifolazimaitolewe juuyamwanamkehuyukwasababualivunjasheriayetu, nakwahivyohiindiyouamuziunaomhusu
42Nawatuwamijihiyowalikusanyikanakumletanje msichanahuyo,nakumpakaasalikutokakichwanihadi miguuni,kamajajialivyoamuru,nawakamwekambeleya kundilanyukiwaliokuwakwenyemizingayaowakatihuo, nanyukiwakamrukianakumchomakiasikwambamwili wakewoteulivimba.
43Namsichanahuyoaliliakwasababuyanyuki,lakini hakunamtualiyemjaliwalakumhurumia,nakiliochake kilipandambinguni
44NaBwanaalikasirikakwahilinakwakazizotezamiji yaSodoma,kwamaanawalikuwanachakulakingi,na walikuwanautulivumiongonimwao,nabado hawakuwalishamaskininawahitaji,nakatikasikuhizo matendoyaomaovunadhambizaozikawakubwambele zaBwana.
45Bwanaakatumamalaikawawiliwaliokujanyumbani kwaIbrahimu,ilikuiharibuSodomanamijiyake
46MalaikawakaondokamlangonipahemayaIbrahimu, baadayakulanakunywa,wakafikaSodomajioni,naLutu
alikuwaameketilangonimwaSodoma,nayealipowaona akasimamailikuwalaki,akainamachini.
47Akawasihisana,akawaletanyumbanikwake,akawapa chakula,wakala;wakakaausikukuchanyumbanikwake.
48MalaikawakamwambiaLutu,Ondoka,tokahapa,wewe nawotewaliowako,usijeukaangamiakatikauovuwamji huu,maanaBwanaatauharibumahalihapa
49NamalaikawakamshikamkonowaLutunamkonowa mkewe,namikonoyawatotowake,nayotealiyonayo, wakamtoanjenakumwekanjeyamiji
50WakamwambiaLutu,Kimbiakwaajiliyauhaiwako! Akakimbiayeyenavyotealivyonavyo
51NdipoBwanaakanyeshamvuayakiberitinamotojuu yaSodomanaGomora,najuuyamijihiiyote,kutoka mbingunikwaBwana
52Akaiangamizamijihii,bondelote,nawakaziwotewa mijihiyo,nakilekilichomeajuuyaardhi;naAdo,mkewa Lutu,akatazamanyumailikuonauharibifuwamijihiyo, kwamaanahurumayakeiliwagusabintizakewaliobaki Sodoma,kwasababuhawakuendanaye
53Alipotazamanyumaakawanguzoyachumvi,nayobado ikomahalihapohadileo.
54Nang'ombewaliokuwawamesimamamahalihapokila sikuwalirambachumvihadikwenyenchazamiguuyao, naasubuhiingechipuaupya,naowaliirambatenahadileo.
55Lutunabintizakewawiliwaliobakinayewakakimbia nakukimbiliapangolaAdulamu,wakakaahukokwamuda
56Ibrahimuakaamkaasubuhinamapemailikuona yaliyotendekakwamijiyaSodoma;akatazama,akaona moshiwamijiukipandajuukamamoshiwatanuru
57NaLutunabintizakewawiliwakabakindaniyapango, naowakamnyweshababayaodivai,naowakalalanaye, kwaniwalisemahapakuwanamtudunianiambaye angewezakuzaambegukutokakwao,kwaniwalidhani kwambadunianzimailikuwaimeharibiwa
58Wakalalawotewawilinababayao,wakapatamimbana kuzaawana;namzaliwawakwanzaakamwitamwanawe jinalakeMoabu,akisema,Nilimchukuamimbakutoka kwababayangu;yeyendiyebabawaWamoabuhataleo 59NamdogonayeakamwitamwanaweBenami;huyo ndiyebabawawanawaAmonihataleo
60Baadayahayo,Lutunabintizakewawiliwakaondoka huko,akakaang'amboyapiliyaYordanipamojanabinti zakewawilinawanawao,nawanawaLutuwakakua, wakaendawakajitwaliawakekutokanchiyaKanaani, wakazaawatoto,wakazaanakuongezeka.
SURAYA20
1WakatihuoIbrahimualisafirikutokamialoniyaMamre, akaendanchiyaWafilisti,akakaaGerari;ilikuwakatika mwakawaishirininatanowamaishayaIbrahimukatika nchiyaKanaani,namwakawamiawamaishayaIbrahimu, akafikaGerarikatikanchiyaWafilisti
2Walipofikakatikanchihiyo,akamwambiaSaramkewe, “Kwayeyoteatakayekuuliza,mwambieweweudada yangu,ilitupatekuepukauovuwawenyejiwanchi.”
3IkawaIbrahimualipokuwaakikaakatikanchiya Wafilisti,watumwawaAbimeleki,mfalmewaWafilisti, walipomwonaSarayakwambanimzurisana,
wakamwulizaIbrahimuhabarizake,nayeakasema,Huyu nidadayangu.
4WatumishiwaAbimelekiwakamwendeaAbimeleki, wakasema,MtummojakutokanchiyaKanaaniamekuja kukaakatikanchihiyo,nayeanaumbulake,nayenimzuri sana
5Abimelekialiposikiamanenoyawatumishiwake waliomsifuSara,Abimelekiakawatumamaafisawake,nao wakamletaSarakwamfalme
6SaraakafikanyumbanikwaAbimeleki,namfalme akaonayakwambaSaraalikuwamzuri,akampendezasana 7Akamkaribia,akamwambia,Yulemtuuliyekujanaye katikanchiyetuninanikwako?Saraakajibu,akasema, Huyuninduguyangu,nasitumetokanchiyaKanaaniili kukaapopotetutakapopatamahali
8AbimelekiakamwambiaSara,Tazama,nchiyanguiko mbeleyako,mwekenduguyakokatikasehemuyoyoteya nchihiiuipendayo,naitakuwawajibuwetukumwinuana kumpandishajuuyawatuwotewanchikwakuwayeyeni nduguyako
9AbimelekiakatumawatukumwitaAbrahamu,naye AbrahamuakamwendeaAbimeleki.
10AbimelekiakamwambiaIbrahimu,Tazama, nimekuamuruuheshimiwekamaupendavyo,kwaajiliya Sara,dadayako.
11Ibrahimuakatokakwamfalme,nazawadiyamfalme ikamfuata
12Kamailivyokuwajioni,kablayawatukulala,mfalme alikuwaameketikwenyekitichakechaenzi,nausingizi mzitoukamjia,akalalakwenyekitichaenzinakulalahadi asubuhi.
13AkaotakwambamalaikawaBwanaalimjiaakiwana upangauliofutwamkononimwake,namalaikaakasimama juuyaAbimeleki,akatakakumuuakwaupanga,mfalme akaogopakatikandotoyake,akamwambiamalaika, Nimekukoseaninihataujekuniuakwaupangawako?
14Malaikaakajibu,akamwambiaAbimeleki,Tazama, unakufakwaajiliyamwanamkeuliyemletajanausiku nyumbanikwako,maananimkewaIbrahimualiyekuja nyumbanikwako;basisasaumrudishemtuhuyomkewe, maanayeyenimkewe;walausipomrudisha,ujueya kwambahakikautakufawewenawoteulionao
15Nausikuhuokukawanakiliokikubwakatikanchiya Wafilisti,nawenyejiwanchiwakamwonamtuamesimama naupangauliofutwamkononimwake,akawapigawenyeji wanchikwaupanga,naam,akaendeleakuwapiga.
16MalaikawaBwanaakaipiganchiyoteyaWafilisti usikuule,kukawanamachafukomakubwausikuulena asubuhiiliyofuata
17Nakilatumbolauzazililikuwalimefungwa,navizazi vyaovyotevilikuwavimetoka;namkonowaBwana ulikuwajuuyao,kwaajiliyaSara,mkewaIbrahimu, ambayeAbimelekialikuwaamemtwaa
18AsubuhiAbimelekiakaamkakwahofunafadhaana hofukuu,akatumawatuwaitwewatumishiwake,naye akawasimuliandotoyake,naowatuwakaogopasana
19Namtummojaaliyesimamamiongonimwawatumishi wamfalmeakamjibumfalme,akisema,Eemfalme, mrudishemwanamkehuyukwamumewe;maanayeyeni mumewe;maanandivyoilivyompatamfalmewaMisri, mtuhuyualipokujaMisri
20Akasemakuhusumkewe,Huyunidadayangu,maana ndivyoafanyavyo,anapokujakukaakatikanchialiyomo mgeni
21Faraoakatumawatuwakamchukuamwanamkehuyu awemkewake,nayeBwanaakamleteamapigomakalihadi alipomrudishamwanamkehuyokwamumewe
22Sasabasi,Eemfalmemfalme,fahamukilichotokeajana usikukwanchinzima,kwanikulikuwanamfadhaiko mkubwanamaumivunamaombolezomakubwa,nasi tunajuakwambailikuwakwasababuyamwanamke uliyemchukua
23Basi,sasamrudishemwanamkehuyukwamumewe,ili isijeikatupatakamailivyompataFaraomfalmewaMisrina raiawake,tusijetukafa;Abimelekiakafanyaharaka,akaita, akamwitaSara,nayeakajambeleyake,nayeakamwita Ibrahimu,nayeakajambeleyake.
24Abimelekiakawaambia,“Mmefanyaninikwakusema kwambaninyinindugunadada,naminikamchukua mwanamkehuyukuwamkewangu?”
25Ibrahimuakasema,Kwasababunilidhaniningekufa kwaajiliyamkewangu;Abimelekiakatwaakondoo,na ng'ombe,nawatumwa,nawajakazi,navipandeelfuvya fedha,akampaIbrahimu,nayeakamrudishiaSara
26AbimelekiakamwambiaIbrahimu,Tazama,nchiyote ikombeleyako,kaahumoutakapotaka.
27IbrahimunaSara,mkewe,wakatokambeleyamfalme kwaheshimanaheshima,wakakaakatikanchi,hataGerari 28NawenyejiwotewanchiyaWafilistinawatumishiwa mfalmewalikuwabadokatikamaumivumakali,kwa sababuyatauniambayomalaikaalikuwaamewaleteausiku kuchakwasababuyaSara.
29AbimelekiakatumamtukumwitaIbrahimu,akasema, Basi,umsihiBwana,Munguwako,kwaajiliyawatumwa wako,iliaondoekifohikikatiyetu.
30IbrahimuakamwombaAbimelekinaraiawake,naye BwanaakasikiamaombiyaIbrahimu,akamponya Abimelekinaraiawakewote.
SURAYA21
1Ikawawakatiule,mwishowamwakammojanamiezi minneyakukaakwaIbrahimukatikanchiyaWafilisti hukoGerari,MunguakamjiaSara,nayeBwana akamkumbuka;nayeakapatamimba,akamzaliaIbrahimu mwana
2IbrahimuakamwitajinalakeIsakamwanaaliyezaliwa kwake,ambayeSaraalimzalia
3IbrahimuakamtahiriIsakamwanawe,alipokuwanaumri wasikunane,kamaMungualivyomwamuruIbrahimu awatendeewazaowakebaadayake;nayeIbrahimualikuwa naumriwamiakamiamoja,naSaraalikuwanaumriwa miakatisini,Isakaalipozaliwakwao.
4Mtotoakakua,akaachishwakunyonya,naIbrahimu akafanyakaramukubwasikuileIsakaalipoachishwa kunyonya
5ShemunaEberi,nawatuwotewakuuwanchi,na Abimeleki,mfalmewaWafilisti,nawatumishiwake,na Fikoli,jemadariwajeshilake,wakajakulanakunywana kufurahikatikakaramualiyoifanyaIbrahimusikuileIsaka mwanawealipoachishwakunyonya.
6Tera,babayakeAbrahamu,naNahorinduguye,walitoka Harani,waonawotewaliokuwamaliyao,kwamaana walifurahisanawaliposikiakwambaSaraamezaliwa mwana.
7WakamjiaIbrahimu,wakalanakunywakatikakaramu aliyoifanyaIbrahimusikuileIsakaalipoachishwa kunyonya
8TeranaNahoriwakafurahipamojanaIbrahimu,wakakaa nayesikunyingikatikanchiyaWafilisti
9WakatihuoSerugimwanawaReuakafa,katikamwaka wakwanzawakuzaliwakwaIsakamwanawaAbrahamu 10SikuzotezaSerugizilikuwamiakamiambilina thelathininatisa,nayeakafa.
11SikuhizoIshmaelimwanawaIbrahimualikuwamtu mzima,nayealikuwanaumriwamiakakuminaminne, SaraalipomzaliaIbrahimuIsaka.
12MungualikuwapamojanaIshmaelimwanawa Abrahamu,nayeakakua,akajifunzakutumiaupinde, akawampigaupinde.
13Isakaalipokuwanaumriwamiakamitano,alikuwa ameketinaIshmaelimlangonipahema
14IshmaeliakamjiaIsaka,akaketimkabalanaye, akachukuaupinde,akauvuta,akawekamshalendaniyake, akakusudiakumuuaIsaka
15SaraalipoonatendoambaloIshmaelialitamani kumtendeamwanaweIsaka,likamhuzunishasanakwaajili yamwanawe,akatumamtukumwitaIbrahimu, akamwambia,Mfukuzemjakazihuyunamwanawe,maana mwanawehatarithipamojanamwanangu,maanandivyo alivyotakakumtendealeo
16IbrahimuakasikilizasautiyaSara,akaamkaasubuhina mapema,akatwaamikatekuminamiwilinachupayamaji, akampaHagari,akamruhusuaendezakenamwanawe; Hagariakaendanamwanawenyikani,wakakaakatika jangwalaParanipamojanawenyejiwajangwani;na Ishmaelialikuwampigaupinde,nayeakakaajangwani mudamrefu.
17BaadayeyeyenamamayakewakaendanchiyaMisri, wakakaahuko;nayeHajiriakamtwaliamwanawemke kutokaMisri,jinalakeakiitwaMeriba.
18MkewaIshmaeliakapatamimbanaakazaawana wannenabintiwawili,naIshmaelinamamayakenamke wakenawatotowakebaadayewakaendanakurudinyikani.
19Naowalijifanyiamahemanyikani,ambapowaliishi,na waliendeleakusafirinakishakupumzikakilamwezina kilamwaka.
20MunguakampaIshmaelikondoo,ng'ombe,namahema kwaajiliyaIbrahimubabayake;nayemtuhuyo akaongezekakwawanyama
21NaIshmaelialiishijangwaninakatikamahema, akisafirinakupumzikakwamudamrefu,walahakumwona babayake.
22Baadayamudafulani,IbrahimuakamwambiaSara mkewe,NitakwendakumwonamwananguIshmaeli,kwa maananinahamuyakumwona,kwamaanasijamwona kwamudamrefu
23Ibrahimuakapandammojawangamiawake,akaenda nyikanikumtafutaIshmaelimwanawe,kwamaanaalisikia kwambaalikuwaakikaakatikahemanyikanipamojana maliyakeyote.
24Ibrahimuakaendanyikani,akafikakwenyehemala Ishmaeliyapatasaasitamchana,akamwulizaIshmaeli, akamkutamkewaIshmaeliameketindaniyahemapamoja nawatotowake,naIshmaelimumewenamamayake hawakuwapamojanao.
25IbrahimuakamwulizamkewaIshmaeli,akisema, Ishmaeliamekwendawapi?Akasema,Amekwendaporini kuwinda,naIbrahimualikuwabadoamepandangamia, kwamaanahangeshukaardhinikamaalivyomwapiaSara mkewekwambahatashukakutokakwenyengamia
26IbrahimuakamwambiamkeweIshmaeli,Bintiyangu, nipemajikidogoninywe,maananimechokanasafari
27MkewaIshmaeliakajibu,akamwambiaIbrahimu, Hatunamajiwalamkate,nayeakakaahemani,wala hakumtambuaIbrahimu,walahakumwulizayeyeninani
28Lakinialikuwaakiwapigawatotowakendaniyahema, naalikuwaakiwalaani,napiaalimlaanimumeweIshmaeli nakumtukana,naIbrahimuakasikiamanenoyamkewa Ishmaelikwawatotowake,nayeakakasirikasanana kuchukizwa
29Ibrahimuakamwitamwanamkeatokenjeyahema,naye mwanamkeakajaakasimamambeleyaIbrahimu;maana Ibrahimualikuwabadoamepandangamia
30IbrahimuakamwambiamkewaIshmaeli,Ishmaeli mumeoatakaporudinyumbani,mwambiemanenohaya,
31MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujahapa kukutafuta,nahivindivyosurayakenaumbolake lilivyokuwa;sikumuulizayeyeninani,nakwakuona hukuwepohapaaliniambianakusema,Ishmaelimumeo atakaporudimwambiehivindivyomtuhuyualivyosema, Utakaporudinyumbaniwekakigingihikichahema ulichokiwekahapa,nauwekekigingikinginemahalipake
32Ibrahimualipomalizamaagizoyakekwamwanamke, akageukanakwendanyumbanikwangamia.
33BaadayahayoIshmaeliakarudikutokakuwafukuza, yeyenamamayake,akarudihemani;namkewe akamwambiamanenohaya,
34MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujakukutafuta, nahivindivyosurayakenaumbolakelilivyokuwa; sikumuulizayeyeninani,naalipoonahukuweponyumbani aliniambia,Mumeoatakaporudinyumbanimwambie, Mzeeasemahivi,Toakigingichahemaulichokiwekahapa, kishauwekekigingikinginemahalipake.
35Ishmaelialiposikiamanenoyamkewe,akajuakwamba nibabayake,nakwambamkewehakumheshimu
36Ishmaeliakayaelewamanenoyababayakealiyokuwa amemwambiamkewe,naIshmaeliakasikilizasautiyababa yake,naIshmaeliakamkataamwanamkehuyonaye akaendazake
37KishaIshmaeliakaendanchiyaKanaani,akaoamke mwingine,akamletakwenyehemalakemahalialipokuwa akiishiwakatihuo.
38Ikawamwishowamiakamitatu,Ibrahimuakasema, NitakwendatenanimtazameIshmaelimwanangu,kwa maanasijamwonakwamudamrefu
39Akapandangamiawakenakwendanyikani,akafika kwenyehemalaIshmaeliyapatasaasitamchana.
40AkaulizakuhusuIshmaeli,namkeweakatokahemani, nayeakasema,Hayupohapabwanawangu,kwamaana amekwendakuwindakondeni,nakuwalishangamia.Yule mwanamkeakamwambiaIbrahimu,Karibubwanawangu
hemani,ulemkatekidogo,maanarohoyakoimechokakwa sababuyasafari.
41Ibrahimuakamwambia,Sitasimama,kwamaana ninafanyaharakakuendeleanasafariyangu,lakininipe majikidogoninywe,kwamaananinakiu;yulemwanamke akafanyaharaka,akaingiandaniyahema,akamletea Ibrahimumajinamkate,akamwekeambeleyake;naye akamsihiale;nayeakala,akanywa,moyowakeukafarijika, akambarikiIshmaelimwanawe
42Akamalizakula,akambarikiBwana,akamwambia mkeweIshmaeli,Ishmaeliatakaporudinyumbani, mwambiemanenohaya,
43MzeemmojakutokanchiyaWafilistialikujahapa akakuuliza,nawehukuwepo;naminikamleteamkatena maji,akala,akanywa,namoyowakeukatulia
44Akaniambiamanenohaya:Ishmaelimumeoatakaporudi nyumbani,mwambie,Kigingichahemaulichonachoni kizurisana,usikiwekembalinahema
45Ibrahimualipomalizakumwagizamwanamkehuyo, akapandagarikwendanyumbanikwakekatikanchiya Wafilisti;naIshmaelialipofikahemanikwake,mkewe akatokakumlakikwafurahanamoyomkunjufu.
46Yulemwanamkeakamwambia,Mzeemmojaamekuja hapakutokanchiyaWafilisti,nayealikuwanasurakama hiyo;akakuuliza,nawehukuwepo;basinikamleteamkate namaji,akala,akanywa,moyowakeukatulia
47Akaniambiamanenohaya,Ishmaelimumeoatakaporudi nyumbani,mwambie,Kigingichahemaulichonachoni kizurisana,usikiwekembalinahema
48Ishmaeliakajuakwambanibabayake,nakwamba mkewealikuwaamemheshimu,naBwanaakambariki Ishmaeli
SURAYA22
1KishaIshmaeliakaondoka,akamchukuamkewe,na watotowake,nang'ombewake,nayotealiyokuwanayo, akasafirikutokahuko,akaendakwababayakekatikanchi yaWafilisti
2IbrahimuakamsimuliaIshmaelimwanawekuhusu mapatanonamkewakwanzaambayeIshmaelialimchukua, kulingananaalivyofanya
3IshmaelinawatotowakewalikaapamojanaAbrahamu sikunyingikatikanchihiyo,nayeAbrahamuakakaakatika nchiyaWafilistikwamudamrefu
4Sikuzikaongezekanakufikiamiakaishirininasita,na baadayahayoAbrahamuakatokakatikanchiyaWafilisti, yeyenawatumishiwakenayotealiyonayo,wakasafiri kwendambalisana,wakakaribiaHebroni,wakakaahuko; watumishiwaIbrahimuwakachimbavisimavyamaji,naye Ibrahimunayotealiyonayoakakaakaribunamaji;na watumishiwaAbimelekimfalmewaWafilistiwakasikia habarikwambawatumishiwaIbrahimuwalikuwa wamechimbavisimavyamajikatikamipakayanchi
5WakajanakugombananawatumishiwaIbrahimu,nao wakawanyang'anyakisimakikubwawalichokuwa wamechimba.
6AbimelekimfalmewaWafilistialiposikiahabarihii, yeyepamojanaFikolimkuuwajeshilakenawatuwake ishiriniwakamwendeaAbrahamu,Abimelekiakamwambia Ibrahimuhabarizawatumishiwake,nayeIbrahimu
akamkemeaAbimelekikuhusukisimaambachowatumishi wakewalikuwawamemnyang'anya.
7AbimelekiakamwambiaIbrahimu,KamaBwana aishivyo,aliyeumbaduniayote,sijasikiahabarizatendo walilotendawatumishiwangukwawatumishiwako,hata leo
8Ibrahimuakatwaawana-kondoosabawakike,akampa Abimeleki,akisema,Twaahawamikononimwangu,wawe ushuhudakwanguyakwambamimindiyeniliyechimba kisimahiki
9Abimelekiakawatwaawana-kondoosabawakike aliompaIbrahimu,kwamaanapiaalikuwaamempa ng'ombenang'ombekwawingi;Abimelekiakamwapia Ibrahimukuhusukisimahicho;kwahiyoakakiitakisima kileBeersheba,kwamaanahapondipowaliapawote wawili.
10WakafanyamapatanowotewawilihukoBeer-sheba Abimelekiakaondoka,pamojanaFikoli,mkuuwajeshi lake,nawatuwakewote,wakarudikatikanchiyaWafilisti; nayeIbrahimuakakaaBeer-shebanavyotealivyonavyo, nayeakakaakatikanchihiyokwamudamrefu
11IbrahimuakapandamsitumkubwahukoBeersheba, akaujengeamalangomanneyanayoelekeapandenneza dunia,akapandashambalamizabibundaniyake,ili kwambaikiwamsafiriangemjiaIbrahimuangeingiakatika langololotelililokuwanjianimwake,nakubakihapona kulanakunywanakushibakishaakaondoka
12KwamaananyumbayaIbrahimuilikuwawazikila wakatikwawanawawatuwaliopitanakurudia,ambao walikujakilasikukulanakunywakatikanyumbaya Ibrahimu.
13Namtuyeyotealiyeonanjaanaakajanyumbanikwa Ibrahimu,Ibrahimuangempamkateilialenakunywana kushiba,namtuyeyotealiyekujauchinyumbanikwake angemvikanguokamaapendavyo,nakumpafedhana dhahabunakumjulishaBwanaaliyemuumbaduniani;hivi ndivyoalivyofanyaIbrahimumaishayakeyote.
14Abrahamunawatotowakenavyotealivyokuwanavyo walikaaBeersheba,akapigahemayakehadiHebroni
15NaNahori,nduguyeAbrahamu,nababayake,nawote waliokuwanao,wakakaaHarani,kwasababuhawakuja pamojanaIbrahimukatikanchiyaKanaani
16NaNahoriakazaliwawana,ambaoMilka,bintiHarani, nadadayakeSara,mkeweIbrahimu,alimzalia
17Nahayandiyomajinayahaowaliozaliwakwake,Usi, naBuzi,naKemueli,naKesedi,naHazo,naPildashi,na Tidlafu,naBethueli;haondiowanawanane,haondio wanawaMilkaaliomzaliaNahori,nduguyeIbrahimu.
18Nahorialikuwanasuria,jinalakeReuma,nayepia akamzaliaNahori,Zebach,Gakash,TahashinaMaaka,nao walikuwawanawanne
19NawanawaliozaliwanaNahoriwalikuwawanakumi nawawilipamojanabintizake,naopiawakazaawatoto hukoHarani
20NawanawaUsi,mzaliwawakwanzawaNahori, walikuwaAbi,naKerefu,naGadini,naMelusi,naDebora, dadayao.
21NawanawaBuziwalikuwaBerakeli,Naamathi,Sheva, naMadon
22NawanawaKemueliwalikuwaAramunaRehobu.
23NawanawaKesediwalikuwaAnamleki,Meshai, BenoninaIfi;nawanawaHazowalikuwaPildashi,Meki naOferi
24NawanawaPildashiwalikuwaArudi,Hamumu, MeredinaMoleki.
25NawanawaTidlafuwalikuwaMushani,Kushanina Mutsi
26NawanawaBethueliwalikuwaSekari,Labani,na Rebeka,dadayao
27HizindizojamaazawanawaNahori,waliozaliwakwao hukoHarani;naAramu,mwanawaKemueli,naRekobu nduguye,wakaondokaHarani,wakapatabondekatikanchi hiyokaribunamtoFrati.
28Wakajengamjihuko,wakauitamjihuokwajinala PethorimwanawaAramu,yaani,Aramu-Naherayimuhata leo.
29NawanawaKesedinaowakaendakukaamahali walipowezakupatamahalipakuishi,wakaenda,wakapata bondelililoelekeanchiyaShinari,wakakaahuko.
30Wakajijengeamjihuko,wakauitamjihuoKesedikwa jinalababayao,yaaninchiyaWakasdihataleo;Wakasdi wakakaakatikanchihiyo,wakazaanakuongezekasana.
31Tera,babayakeNahorinaIbrahimu,akaendaakaoa mkemwinginekatikauzeewake,najinalakealiitwaPelila; nayeakapatamimba,akamzaliamwana,akamwitajina lakeZoba
32Teraakaishimiakaishirininamitanobaadayakumzaa Zoba.
33Teraakafamwakahuo,yaanimwakawathelathinina tanowakuzaliwakwaIsakamwanawaAbrahamu
34SikuzaTerazilikuwamiakamiambilinamitano, akazikwahukoHarani
35ZobamwanawaTeraakaishimiakathelathini,akamzaa Aramu,Aklisi,naMeriki.
36NaAramumwanawaZoba,mwanawaTera,alikuwa nawakewatatu,akazaawanakuminawawilinabinti watatu;BwanaakampaAramumwanawaZobautajiri,na mali,nawingiwang'ombe,nakondoo,nang'ombe;naye mtuhuyoakaongezekasana
37AramumwanawaZobananduguyenanyumbayake yotewakaondokaHarani,wakaendakukaamahaliambapo wangepatamahalipakuishi,kwamaanamaliyaoilikuwa kubwamnokukaaHarani;kwamaanahawakuwezakukaa HaranipamojananduguzaowanawaNahori
38NaAramumwanawaZobaakaendapamojanandugu zake,wakapatabondembalikuelekeanchiyamashariki, wakakaahuko
39Wakajengamjihukopia,wakauitaAramu,kwajinala kakayaomkubwa;yaaniAramuSobahataleo
40IsakamwanawaIbrahimualikuwaakikuasikuhizo,na IbrahimubabayakealimfundishanjiayaBwanailiamjue Bwana,nayeBwanaalikuwapamojanaye.
41Isakaalipokuwanaumriwamiakathelathininasaba, Ishmaelinduguyealikuwaakizunguka-zungukapamoja nayendaniyahema
42NaIshmaeliakajisifukwaIsaka,akisema,Nilikuwana umriwamiakakuminamitatuBwanaalipomwambiababa yanguatutahiri,naminilifanyakamanenolaBwana alilomwambiababayangu,naminilimpaBwanaroho yangu,walasikuvunjanenolakealilomwamurubaba yangu
43IsakaakamjibuIshmaeli,akasema,Kwaniniunanisifu mimikwaajiliyasehemundogoyamwiliwako uliyoichukuamwilinimwako,ambayoBwanaalikuamuru?
44KamaBwanaaishivyo,MunguwababayanguIbrahimu, Bwanaangemwambiababayangu,Mchukuemwanao Isaka,umleteesadakambeleyangu,nisingejizuia,bali ningekubalikwafuraha
45BwanaakasikianenoambaloIsakaalimwambia Ishmaeli,likawajemamachonipaBwana,nayeakafikiri kumjaribuIbrahimukatikajambohili
46NasikuikafikaambapowanawaMunguwalikujana kujiwekambelezaBwana,naShetanipiaakajapamojana wanawaMungumbelezaBwana.
47BwanaakamwulizaShetani,Umetokawapi?Shetani akamjibuBwana,akasema,Natokakuzunguka-zunguka duniani,nakutembeahukunahukohumo.
48BwanaakamwambiaShetani,Unasemaninikwangu kuhusuwanawotewadunia?ShetaniakamjibuBwana, akasema,Nimewaonawanawotewaduniawakikutumikia, nakukukumbukawanapokuhitajichochote
49Naunapowapakilewanachokihitajikutokakwako, hukaakwarahayao,nakukuachawalahawatakukumbuka tena
50Je,umemwonaIbrahimumwanawaTera,ambaye mwanzonihakuwanawatoto,naalikutumikiana kukujengeamadhabahupopotealipofika,naakatoasadaka juuyake,naakatangazajinalakodaimakwawatotowote wadunia?
51NasasakwakuwamwanaweIsakaamezaliwakwake, amekuacha,amewaandaliakaramukubwawakaziwotewa nchi,naBwanaamemsahau.
52Kwamaanakatikayotealiyoyafanyahakukuletea sadakayoyote;walasadakayakuteketezwawalasadakaya amani,walang'ombe,walamwana-kondoo,walambuzi, katikayotealiyoyachinjasikuilemwanawealipoachishwa kunyonya
53Tangukuzaliwakwamwanawehadisasa,akiwana umriwamiakathelathininasaba,hakujengamadhabahu mbeleyako,walahakukuleteasadakayoyote,kwasababu alionakwambaumetoakilealichokiombambeleyako,kwa hiyoakakuacha
54BwanaakamwambiaShetani,Je,umemwangaliahivi mtumishiwanguIbrahimu?Kwamaanahakunamtukama yeyeduniani,mtumkamilifunamnyofumbelezangu,mtu amchayeMungunakuepukananauovu;kamaniishivyo, kamaningemwambia,MleteIsakamwanaombeleyangu, asingeninyima;zaidisanakamaningemwambiaatoe sadakayakuteketezwambeleyangukutokakwakundilake aung'ombezake
55ShetaniakamjibuBwana,akasema,Basi,mwambie Ibrahimukamaulivyosema,naweutaonakamahatakosa leonakuyakataamanenoyako.
SURAYA23
1WakatihuonenolaBwanalikamjiaIbrahimu, akamwambia,Ibrahimu!Nayeakasema,Mimihapa. 2Akamwambia,Umchukuemwanao,mwanaowapekee umpendaye,Isaka,uendempakanchiyaMoria,ukamtoe sadakayakuteketezwahukojuuyamlimammojawapo
utakaoonyeshwa;maanahukoutaonawingunautukufuwa Bwana.
3Ibrahimuakasemamoyonimwake,Nimtengaje mwananguIsakanaSaramamayake,ilinimtoeawe sadakayakuteketezwambelezaBwana?
4Ibrahimuakaingiahemani,akaketimbeleyaSaramkewe, akamwambiamanenohaya, 5MwananguIsakaamekuanakwamudafulanihajajifunza kumtumikiaMunguwake,sasakeshonitakwendana kumletakwaShemu,naEberimwanawe,nahuko atajifunzanjiazaBwana,kwanizitamfundishakumjua Bwananapiakujuakwambaatakapoombambeleza Bwanadaima,atamjibu,kwahivyohukoatajuanjiaya kumtumikiaBwanaMunguwake
6Saraakasema,Umesemavyema,nendabwanawangu, ukamtendeekamaulivyosema;lakiniusimtoembalinami, walausimwacheakaehukokwamudamrefu,maanaroho yanguimefungwandaniyarohoyake
7IbrahimuakamwambiaSara,Bintiyangu,tumwombe Bwana,Munguwetu,atutendeemema
8SaraakamchukuamwanaweIsaka,akakaanayeusiku kucha,akambusu,akamkumbatia,akampamaagizohata asubuhi
9Akamwambia,Eemwanangu,rohoyanguinawezaje kujitenganawe?Akambusutenanakumkumbatia,naye akampaIbrahimumaagizokumhusu
10SaraakamwambiaIbrahimu,Eebwanawangu, nakuombaumjalimwanao,ukamtazamekwamakini, maanasinamwanawalabintimwingineilayeye
11UsimwacheIkiwaananjaampechakula,naikiwaana kiumpemajiyakunywa;usimwacheaendekwamiguu, walaasiketijuani
12Usimwacheaendepekeyakebarabarani,wala usimlazimishekufanyachochoteanachotaka,lakini mtendeekamaatakavyokuambia
13SaraakaliasanausikukuchakwaajiliyaIsaka,naye akampamaagizohadiasubuhi.
14AsubuhiSaraalichaguavazizurisanakutokakwa mavazialiyokuwanayonyumbani,ambayoAbimeleki alikuwaamempa.
15AkamvikaIsakamwanawe,akamvikakilembakichwani, akawekajiwelathamanijuuyakilemba,akawapachakula chanjiani,naowakatoka,IsakaakaendanaIbrahimubaba yake,nabaadhiyawatumishiwaowakawasindikizaili kuwasindikizanjiani
16Saraakatokapamojanao,akawasindikizanjianiili kuwaaga,naowakamwambia,Rudihemani
17SaraaliposikiamanenoyamwanaweIsaka,aliliakwa uchungu,naAbrahamumumeweakaliapamojanaye,na mwanawaoakaliapamojanaokwakiliokikuu;nawale waliokwendanaowakaliasana
18SaraakamshikaIsakamwanawe,akamkumbatia, akamkumbatia,akaendeleakuliapamojanaye,naSara akasema,Ninaniajuayekamabaadayaleonitakuonatena?
19Naowakaendeleakuliapamoja,Ibrahimu,SaranaIsaka, nawotewalioandamananaonjianiwakaliapamojanao; kishaSaraakageukaakamwachamwanawe,akiliakwa uchungu;nawatumishiwakewotewakiumenawakike wakarudipamojanayehemani
20IbrahimuakaendapamojanaIsakamwanawe,ili kumtoakamasadakambelezaBwana,kama alivyomwamuru
21Ibrahimuakawachukuavijanawakewawilipamoja naye,IshmaelimwanawaHajiri,naEliezerimtumishi wake,wakaendapamojanao;nawalipokuwawakitembea njiani,vijanahaowakasemamanenohayamioyonimwao, 22IshmaeliakamwambiaEliezeri,Sasababayangu IbrahimuanakwendapamojanaIsakakumtoaawesadaka yakuteketezwakwaBwana,kamaalivyomwamuru
23Sasaatakaporudiatanipayotealiyonayo,iliniirithi baadayake,kwanimiminimzaliwawakewakwanza 24EliezeriakamjibuIshmaeli,akasema,HakikaIbrahimu alikutupapamojanamamayako,nakuapakwamba hutarithichochotechavyotealivyonavyo,naatampanani vyotealivyonavyo,pamojanahazinazakezote,ilamimi mtumishiwake,ambayenimekuwamwaminifukatika nyumbayake,ambayenimemtumikiausikunamchana,na amefanyayotealiyotakamimi?Je,atanirithimimi atakapokufavyotealivyonavyo?
25IkawaIbrahimualipokuwaakiendeleanamwanawe Isakanjiani,ShetaniakajaakamtokeaIbrahimukatika umbolamtumzeesana,mnyenyekevunamwenyeroho iliyotubu,akamkaribiaIbrahimu,akamwambia,Weweni mjingaaumjinga,hataumtendeehivimwanaowapekee leo?
26KwamaanaMungualikupamwanakatikasikuzakoza mwisho,katikauzeewako,naje,utakwendakumwualeo kwasababuhakufanyajeuri,naje,utaiangamizarohoya mwanaowapekeekutokaduniani?
27Je,hujuiwalahuelewikwambajambohilihalitokikwa Bwana?KwamaanaBwanahawezikumtendea mwanadamuuovukamahuuduniani,kumwambia,Nenda ukamchinjemtotowako.
28Ibrahimualisikiahayanaakajuakwambaninenola ShetanilililojaribukumtoakwenyenjiayaBwana,lakini IbrahimuhakusikilizasautiyaShetani,naIbrahimu akamkemeailiaondoke
29ShetaniakarudinakumjiaIsaka;nayeakamtokeaIsaka katikaumbolakijana,mwenyesuranzurinaumbozuri.
30AkamkaribiaIsaka,akamwambia,Hujuinakuelewaya kuwababayakomzeempumbavuanakupelekakuchinjwa bureleo?
31Basisasa,mwanangu,usimsikilizewalausimsikilize, kwamaanayeyenimzeemjinga,walausiruhusurohoyako yathamaninaumbolakozurilipoteekutokaardhini.
32Isakaakasikiahaya,akamwambiaIbrahimu,Je, umesikia,babayangu,aliyosemamtuhuyu?Naam,ndivyo alivyosema
33IbrahimuakamjibuIsakamwanawe,akamwambia, Jihadharinaye,walausisikilizemanenoyake,walausimjali, kwamaanayeyeniShetani,akijaribukutupotoshaleo kutokakwaamrizaMungu
34NaIbrahimubadoalimkemeaShetani,naShetani akawaacha,naalipoonakwambahangewezakuwashinda, akajifichakutokakwao,akaendanakupitambeleyao barabarani;nayeakajigeuzakuwakijitokikubwachamaji barabarani,naIbrahimunaIsakanavijanawakewawili walifikamahalihapo,nawalionakijitokikubwanachenye nguvukamamajimakuu.
35Wakaingiakwenyekijitonakupitakatikatiyake,na majiyalifikakwenyesehemuzachinizakijito.
36Wakazamandaniyakijitonamajiyakawafikiashingoni, naowotewakaogopakwasababuyamaji;nawalipokuwa wakivukakijito,Ibrahimuakatambuamahalihapo,naye akajuakwambahapakuwanamajihapoawali
37IbrahimuakamwambiaIsakamwanawe,Napajua mahalihapaambapohapakuwanakijitowalamaji,basi sasaniShetanihuyuanayetufanyiahayayote,ili kutupotoshaleokutokakwaamrizaMungu
38Ibrahimuakamkemeanakumwambia,Bwana akukemee,EeShetani,ondokakwetukwamaanatunafuata amrizaMungu.
39NaShetanialiogopakwasautiyaIbrahimu,naye akaondokakwao,namahalihapopakawanchikavutena kamailivyokuwahapomwanzo.
40IbrahimuakaendapamojanaIsakampakamahali alipoambiwanaMungu
41SikuyatatuAbrahamuakainuamachoyakeakaona mahalipalekwambali,ambapoMungualikuwa amemwambia
42Nanguzoyamotoikamtokea,ikishukakutokaduniani hadimbinguni,nawingulautukufujuuyamlima,na utukufuwaBwanaukaonekanakatikawingu
43IbrahimuakamwambiaIsaka,Mwanangu,unaona mlimauletunaouonakwambali,ninaouonajuuyake?
44Isakaakajibu,akamwambiababayake,Naona,na tazama,nguzoyamotonawingu,nautukufuwaBwana unaonekanajuuyawingu
45IbrahimuakajuayakwambamwanaweIsaka alikubaliwambelezaBwanakuwasadakayakuteketezwa. 46IbrahimuakawaambiaEliezerinaIshmaelimwanawe, Je,mnaonapiakiletunachokionakwenyemlimauliombali?
47Wakajibu,wakasema,Hatuonikitukingineilakama milimamingineyaduniaIbrahimualijuayakuwa hawakukubaliwambelezaBwanakwendanao,Ibrahimu akawaambia,Kaenihapanapunda,miminaIsaka mwanangututakwendamlimanikule,tukaabuduhuko mbelezaBwana,kishatutarudikwenu
48NaEliezerinaIshmaeliwakabakimahalihapo,kama Ibrahimualivyoamuru
49Ibrahimuakachukuakunikwaajiliyasadakaya kuteketezwa,akamtwikaIsakamwanawe,akachukuamoto nakisu,naowotewawiliwakaendahuko
50Walipokuwawakiendeleanasafari,Isakaakamwambia babayake,“Tazama,naonamotonakunihapa,nayuko wapimwana-kondoowasadakayakuteketezwambeleza Bwana?”
51IbrahimuakamjibuIsakamwanawe,akasema,Bwana amekuchaguawewemwanangu,uwesadakaya kuteketezwakamilifubadalayamwana-kondoo
52Isakaakamwambiababaye,NitatendayoteBwana aliyokuambiakwafurahanauchangamfuwamoyo
53IbrahimuakamwambiaIsakamwanawetena,Je,una wazoaushaurilolotemoyonimwakokuhusujambohili, ambalosijema?Niambiemwanangu,tafadhali,mwanangu, usinifiche.
54IsakaakamjibuIbrahimubabayake,akamwambia, Babayangu,kamaBwanaaishivyo,nakamarohoyako iishivyo,sinanenomoyonimwangulakunifanya
nikengeukeupandewakuumewalawakushoto,nisipate nenoalilokuambia.
55Kiungowalamisulihaijasogeaaukushtukakwahili, walahakunawazololoteaushauribayamoyonimwangu kuhusuhili.
56Lakinininafurahanamoyomkunjufukatikajambohili, naminasema,NaabarikiweBwana,aliyenichagualeo kuwasadakayakuteketezwambelezake.
57IbrahimuakafurahisanakwamanenoyaIsaka,nao wakaondoka,wakafikamahalipaleBwanaaliponena habarizake
58Ibrahimuakakaribiakujengamadhabahuhapo,naye Ibrahimuakalia,naIsakaakachukuamawenachokaahata walipomalizakujengamadhabahu
59Ibrahimuakatwaakuni,akazipangajuuyamadhabahu aliyoijenga.
60AkamchukuaIsakamwanawe,akamfunga,akamweka juuyakunizilizokuwajuuyamadhabahu,iliamchinjeawe sadakayakuteketezwambelezaBwana.
61Isakaakamwambiababayake,Nifungevizuri,uniweke juuyamadhabahu,nisijenikageuka,nikajitenganakisu kilichokuwajuuyamwiliwangu,nakuinajisisadakaya kuteketezwaIbrahimuakafanyahivyo
62Isakaakamwambiababayake,Eebabayangu, utakapokuwaumeniuanakunichomakamasadaka,chukua majivuyanguyaliyosaliaumleteeSaramamayangu, umwambie,HiiniharufunzuriyaIsaka;lakini usimwambiekamaatakaakaribunakisimaaumahali popotepalipoinuka,asijeakanifuatanakufa
63IbrahimualiposikiamanenoyaIsaka,akapazasauti yakenakuliaIsakaaliposemamanenohayo;namachoziya IbrahimuyalimtiririkaIsakamwanawe,Isakaakaliakwa uchungu,akamwambiababayake,Haraka,Eebabayangu, ukanifanyiemapenziyaBwana,Munguwetu,kama alivyokuamuru
64NamioyoyaIbrahimunaIsakailifurahikwaajiliya jambohiliambaloBwanaalikuwaamewaamuru;lakini jicholililiakwauchunguhukumoyoukifurahi
65IbrahimuakamfungaIsakamwanawe,akamwekajuuya madhabahujuuyakuni;Isakaakainyoshashingoyakejuu yamadhabahumbeleyababayake;Ibrahimuakainyosha mkonowakeiliachukuekisuiliamchinjemwanawekama sadakayakuteketezwambelezaBwana.
66WakatihuomalaikawarehemawalimwendeaBwana nakumwambiakuhusuIsaka,wakisema, 670Bwana,weweniMfalmemwenyerehemanahuruma juuyavyoteulivyoviumbambinguninaduniani,nawe unaviungamkonovyote;basitoafidianaukombozibadala yamtumishiwakoIsaka,naumhurumieIbrahimunaIsaka mwanawe,ambaowanatimizamaagizoyakoleo
68EeBwana,umeonajinsiIsakamwanawaIbrahimu mtumishiwakoanavyofungwachinikuchinjwakama mnyama?Basisasarehemazakoziwajie,EeBwana
69WakatihuoBwanaakamtokeaIbrahimu,akamwita kutokambinguni,akamwambia,Usimnyosheekijana mkonowako,walausimtendeenenololote;kwamaana sasanajuayakuwaunamchaMungu,kwakutendatendo hili,walakwakutokuninyimamwanao,mwanaowapekee 70Ibrahimuakainuamachoyake,akaona,natazama, kondoomumeamenaswapembezakekichakani;huyo
ndiyekondoomumeambayeBwanaMungualimuumba dunianisikuilealipoumbadunianambingu.
71KwamaanaBwanaalikuwaamemtayarishakondoo dumehuyutangusikuhiyo,awesadakayakuteketezwa badalayaIsaka.
72NakondoodumehuyualikuwaakimsogeleaIbrahimu wakatiShetanialipomshikanakumnasapembezake kwenyekichaka,iliasisogeleekwaIbrahimu,iliIbrahimu amuuemwanawe
73Ibrahimualipomwonakondoodumeakimkaribiana Shetaniakimzuia,akamletambeleyamadhabahu, akamfunguaIsakamwanawekutokakwenyekifungochake, akamwekakondoodumebadalayake,naIbrahimu akamchinjakondoodumejuuyamadhabahu,akamtoa kamasadakabadalayaIsakamwanawe
74Ibrahimuakanyunyizasehemuyadamuyakondoo dumejuuyamadhabahu,akasemakwasautikubwa,“Hii nibadalayamwanangu,nahiinaihesabiweleokama damuyamwanangumbelezaBwana.”
75NayoteambayoIbrahimualifanyawakatihuukaribuna madhabahu,angepazasautinakusema,Hikikiko chumbanimwamwanangu,naleokihesabiwembeleza Bwanabadalayamwanangu;naIbrahimuakamaliza hudumayotekaribunamadhabahu,naibadaikakubaliwa mbelezaBwana,naikahesabiwakamailikuwaIsaka;na BwanaakambarikiIbrahimunauzaowakesikuhiyo
76NaShetaniakaendakwaSara,nayeakamtokeakatika umbolamzeemnyenyekevusananampole,naIbrahimu alikuwabadoamejitoleakutoasadakayakuteketezwa mbelezaBwana
77Akamwambia,HujuikaziyoteambayoIbrahimu amefanyanamwanaowapekeeleo?Kwanialimchukua Isakanakujengamadhabahu,nakumwua,nakumtoakama dhabihujuuyamadhabahu,Isakaakalianakuliambeleya babayake,lakinihakumtazama,walahakumhurumia 78NaShetaniakarudiamanenohaya,nayeakaondoka kwake,naSaraakasikiamanenoyoteyaShetani,naye akamfikiriakuwamzeekutokamiongonimwawanawa watuwaliokuwapamojanamwanawe,nayealikuwa amekujanakumwambiamambohaya.
79Saraakapazasautiyake,akaliakwauchungukwaajili yamwanawe;akajitupachini,akajimwagiamavumbi kichwani,akasema,Eemwanangu,Isakamwanangu,Laiti ningekufaleobadalayakoAkaendeleakulia,akasema, Inanihuzunishakwaajiliyako,Eemwanangu,Isaka mwanangu,Laitiningekufaleobadalayako.
80Nabadoaliendeleakulia,akasema,Inanihuzunishakwa ajiliyakobaadayakukuleanakukulea;sasafurahayangu imegeukakuwamaombolezojuuyako,miminiliyekuwa nahamunawe,nakulianakumwombaMunguhata nilipokuzaaukiwanaumriwamiakatisini;nasasa umetumikialeokwaajiliyakisunamoto,ilivitolewe kamasadaka
81Lakinininajifarijinawe,mwanangu,kwakuwanineno laBwana,kwakuwaulitimizaamriyaMunguwako; kwanininaniawezayekuvunjanenolaMunguwetu, ambayenafsiyakilakiumbehaiimomikononimwake?
82Wewenimwenyehaki,EeBwanaMunguwetu,kwa maanakazizakozoteninjemanazahaki;kwamaana mimipianimefurahikwanenolakouliloamuru,nahuku jicholangulikiliakwauchungumoyowanguunafurahi
83NaSaraakawekakichwachakekifuanimwammojawa wajakaziwake,nayeakatuliakamajiwe.
84Baadayeakaondokanakwendahukunahukoakiuliza maswalihadialipofikaHebroni,naakawaulizawote aliokutananaowakitembeabarabarani,nahakunamtu aliyewezakumwambiakilichompatamwanawe
85Akajapamojanawajakaziwakenawatumishiwakewa kiumehadiKireath-arba,ambayoniHebroni,naye akaulizakuhusuMwanawe,nayeakabakihukohuku akiwatumabaadhiyawatumishiwakekutafutamahali ambapoIbrahimualikuwaameendanaIsaka;wakaenda kumtafutakatikanyumbayaShemunaEberi,nao hawakuwezakumpata,naowakatafutakotenchinina hakuwepo
86Natazama,ShetanialimjiaSarakatikaumbolamzee, nayeakajanakusimamambeleyake,akamwambia, Nilikuambiauongo,kwamaanaIbrahimuhakumuua mwanawenawalahakufa;naaliposikianenohilofuraha yakeilikuwakalisanakwasababuyamwanawe,hataroho yakeikatokakwafuraha;alikufanakukusanywakwawatu wake
87NaIbrahimualipomalizahudumayakealirudina mwanaweIsakakwavijanawake,wakaondokawakaenda pamojaBeer-sheba,wakarudinyumbani
88IbrahimuakamtafutaSara,asimpate,nayeakauliza habarizake,naowakamwambia,AlikwendaHebroni kukutafutahukomlikokwenda,kwamaanandivyo alivyoambiwa.
89IbrahimunaIsakawakamwendeaHebroni,na walipogunduakuwaamekufawalipazasautizaona kumliliakwauchungu;Isakaakaangukakifudifudimama yakenakumlilia,akasema,Eemamayangu,mamayangu, umeniachaje,naumekwendawapi?Eeumeniachaje!
90IbrahimunaIsakawaliliasananawatumishiwaowote waliliapamojanaokwaajiliyaSara,naowakamlilia maombolezomakubwanamazito
SURAYA24
1MaishayaSarayalikuwamiakamiamojanaishirinina saba,Saraakafa;Ibrahimuakaondokambeleyamaitiwake, akaendakutafutamahalipakuzikia,amzikeSaramkewe; akaendaakanenanawanawaHethi,wenyejiwanchi, akisema,
2Miminimgeninamsafiripamojanawekatikanchiyako; nipemahalipakuzikiakatikanchiyako,nipatekumzika maitiwangumbeleyangu
3WanawaHethiwakamwambiaIbrahimu,Tazama,nchi ikombeleyako,uzikemaitiwakokatikamakaburiyetu yaliyochaguliwa,maanahapanamtuatakayekuzuia kumzikamaitiwako
4Ibrahimuakawaambia,Kamamkikubalinenohili, nendenimkaniombeekwaEfroni,mwanawaZokari,anipe pangolaMakpela,lililokomwishowashambalake,nami nitalinunuakwakekwachochoteatakachokitaka
5EfronialikuwaakikaakatiyawazawawaHethi,nao wakaendawakamwita,nayeakajambeleyaIbrahimu,naye EfroniakamwambiaIbrahimu,Tazama,yote utakayomwambiamtumishiwakoatafanya;Ibrahimu akasema,La,lakininitanunuapangonashambaulilonalo kwathamaniyake,ililiwemilkiyakuzikiamilele
6Efroniakajibu,akasema,Tazama,shambanapangoviko mbeleyako,toachochoteutakacho;Ibrahimuakasema, Kwathamanikamilinitakinunuamkononimwako,na mikononimwawalewaingiaolangolamjiwako,na mikononimwauzaowakohatamilele.
7Efroninanduguzakewotewaliposikiahaya,Ibrahimu akampimiaEfronishekelimiannezafedhamikononimwa Efroninamikononimwanduguzakewote;nayeIbrahimu akaandikamuamalahuu,akauandikanakuushuhudiakwa mashahidiwanne
8Nahayandiyomajinayamashahidi,Amigalimwanawa AbishnaMhiti,AdikoromumwanawaAshunakiMhivi, AbdonimwanawaAhiramuMgomeri,Bakdimwanawa AbudishiMsidoni
9Ibrahimuakachukuakitabuchaununuzi,akakiweka katikahazinazake,nahayandiyomanenoaliyoyaandika Ibrahimukatikakitabuhicho,yaani:
10KwambapangonashambaambaloIbrahimualinunua kutokakwaEfroniMhiti,nakutokakwawazaowake,na kutokakwawalewanaotokakatikamjiwake,nakutoka kwawazaowaomilele,vitakuwamaliyaIbrahimu,nakwa wazaowake,nakwawalewanaotokaviunonimwake, kuwamahalipakuzikiamilele;nayeakawekamuhurijuu yakenakushuhudiambeleyamashahidi
11Nashamba,napangolililokuwamo,namahalipalepote, vilihakikishwakuwamaliyaIbrahimunauzaowakebaada yake,kutokakwawazaowaHethi;tazama,likombeleya MamrehukoHebroni,katikanchiyaKanaani.
12BaadayahayoIbrahimuakamzikaSaramkewehuko, namahalihaponamipakayakeyoteikawamahalipa kuzikiapaIbrahimunapauzaowake.
13IbrahimuakamzikaSarakwafaharikamailivyoonekana wakatiwamazishiyawafalme,nayeakazikwakatika mavazimazurinamazurisana.
14NakwenyejenezalakepalikuwanaShemu,nawanawe Eberi,naAbimeleki,pamojanaAnari,naAshkoli,na Mamre,nawakuuwotewanchiwakifuatajenezalake.
15SikuzaSarazilikuwamiakamiamojanaishirinina saba,nayeakafaIbrahimuakafanyamaombolezo makubwanamazito,nayeakafanyamaombolezoyasiku saba
16NawenyejiwotewanchiwakamfarijiIbrahimuna IsakamwanawekwaajiliyaSara.
17Nasikuzamaombolezoyaozilipopita,Ibrahimu akamtumamwanaweIsakaaende,nayeakaendanyumbani kwaShemunaEberi,ilikujifunzanjiazaBwanana maagizoyake,nayeIbrahimuakakaahukomiakamitatu 18WakatihuoAbrahamuakaondokanawatumishiwake wote,wakaendazaonakurudinyumbaniBeer-sheba,naye AbrahamuakabakiBeer-shebanawatumishiwakewote 19NakatikamapinduziyamwakahuoAbimelekimfalme waWafilistialikufamwakahuo;alikuwanaumriwa miakamiamojanatisininamitatualipokufa;naIbrahimu akaendanawatuwakekatikanchiyaWafilisti, wakawafarijiwatuwanyumbayotenawatumishiwake wote,kishaakageukanakwendanyumbani
20NaikawabaadayakifochaAbimeleki,watuwaGerari wakamchukuaBenmalikimwanawe,nayealikuwanaumri wamiakakuminamiwilitu,wakamzikamahalipababa yake.
21WakamwitajinalakeAbimelekikwajinalababayake, kwamaanandivyoilivyokuwadesturiyaohukoGerari. AbimelekiakatawalabadalayaAbimelekibabayake,naye akaketikatikakitichakechaenzi.
22LutumwanawaHaraninayeakafasikuhizo,katika mwakawathelathininatisawamaishayaIsaka,nasiku zotezamaishayaLutuzilikuwamiakamianaarobaini, akafa.
23NahawandiowanawaLutu,aliozaliwanabintizake; jinalamzaliwawakwanzaaliitwaMoabu,najinalawa pilialiitwaBenami
24WanawawiliwaLutuwakaendawakajitwaliawake kutokanchiyaKanaani,wakazaanaowatoto;nawanawa MoabuwalikuwaEdi,naMayoni,naTarso,naKanvil, wanawanne;haondiobabawawanawaMoabuhataleo
25NajamaazotezawanawaLutuzikaendakukaapopote zilipopafikia,kwasababuwalikuwanauzazimwingina kuongezekasana
26Naowakaendanakujijengeamijikatikanchi waliyokuwawakiishi,nawakaiitamijiwaliyoijengakwa majinayaowenyewe
27Nahori,mwanawaTera,nduguyakeIbrahimu,akafa sikuhizo,katikamwakawaarobainiwamaishayaIsaka, nasikuzotezaNahorizilikuwamiakamiamojanasabini namiwili,akafa,akazikwahukoHarani.
28Ibrahimualiposikiakwambanduguyakeamekufa, alihuzunikasana,akamwombolezeanduguyakesiku nyingi.
29IbrahimuakamwitaEliezeri,mkuuwawatumishiwake, ampemaagizokuhusunyumbayake;nayeakaja, akasimamambeleyake.
30Ibrahimuakamwambia,Tazama,miminimzee,sijui sikuyakufakwangu;maanamiminimzee;basisasa ondoka,uende,walausimtwaliemwanangumkekutoka mahalihapanakatikanchihii,kutokakwabintiza Wakanaanitunaokaakatiyao
31Lakininendakatikanchiyangunamahalipakuzaliwa kwangu,ukamtwaliemwanangumkehuko,naBwana, Munguwambingunanchi,aliyenitoakatikanyumbaya babayangu,akaniletahapa,akaniambia,Nitawapauzao wakonchihiiiweurithiwamilele;atamtumamalaika wakembeleyako,nakufanikishanjiayako,naweupate kumpatiamwanangumkekatikajamaazangu,nakatika nyumbayababayangu
32YulemtumishiakamjibubwanawakeIbrahimu, akasema,Tazama,ninaendampakamahalipakopa kuzaliwa,nanyumbanikwababayako,nikamtwalie mwanaomkehuko;lakiniikiwamwanamkehuyohataki kunifuatampakanchihii,je,nimrudishemwanaokatika nchiyakoyakuzaliwa?
33Ibrahimuakamwambia,Jihadhariusimrudishe mwananguhapa,kwamaanaBwanaambayenimeenenda mbelezakeatamtumamalaikawakembeleyakona kufanikishanjiayako
34EliezeriakafanyakamaIbrahimualivyomwamuru,na EliezeriakamwapiaIbrahimubwanawakekuhusujambo hili;Eliezeriakaondoka,akachukuangamiakumikatika ngamiazabwanawake,nawatukumikutokakwa watumishiwabwanawakepamojanaye,wakaondoka, wakaendaHarani,mjiwaIbrahimunaNahori,ili kumtwaliaIsakamwanawaIbrahimumke;nao
walipokuwawamekwenda,Ibrahimuakawatumawatu nyumbanikwaShemunaEberi,wakamletakutokahuko Isakamwanawe
35IsakaakarudinyumbanikwababayakehukoBeersheba,naEliezerinawatuwakewakafikaHarani, wakasimamamjinikaribunakijitochamaji,akawapiga magotingamiawakekaribunamaji,naowakakaahuko
36Eliezeri,mtumishiwaIbrahimu,akaomba,akasema,Ee MunguwaIbrahimubwanawangu,nakusihiunijalieheri leo,ukamfadhilibwanawangu,upatekumpatiamwanawa bwanawangumkeleokatikajamaayake
37BwanaakaisikilizasautiyaEliezeri,kwaajiliya mtumishiwakeIbrahimu,nayeakakutananabintiwa Bethueli,mwanawaMilka,mkewaNahori,nduguye Ibrahimu,Eliezeriakaingianyumbanikwake
38NaEliezeriakawasimuliawasiwasiwakewote,na kwambaalikuwamtumishiwaIbrahimu,nao wakamfurahiasana
39WotewakamhimidiBwanaaliyefanyajambohili,nao wakampaRebeka,bintiBethueli,awemkewaIsaka
40Namsichanahuyoalikuwanaumbozurisana,alikuwa bikira,naRebekaalikuwanaumriwamiakakumisiku hizo
41BethuelinaLabaninawanawewakafanyakaramuusiku huo;Eliezerinawatuwakewakaja,wakala,wakanywa, wakafurahihukousikuhuo
42Eliezeriakaamkaasubuhi,yeyenawatuwaliokuwa pamojanaye,akawaitawatuwotewanyumbanimwa Bethueli,akisema,Niacheniniendekwabwanawangu; wakaondoka,wakampelekaRebeka,naDebora,mlezi wake,bintiUsi,wakampafedhanadhahabu,watumwawa kiumenawakike,wakambariki
43WakampelekaEliezeripamojanawatuwake;nao watumishiwakamchukuaRebeka,nayeakarudikwabwana wakekatikanchiyaKanaani
44IsakaakamchukuaRebeka,akawamkewake,akamleta hemani.
45Isakaalikuwanaumriwamiakaarobainialipomchukua Rebeka,bintiwamjombawakeBethueli,kuwamkewake
SURAYA25
1IkawawakatihuoIbrahimuakaoatenamkekatikauzee wake,jinalakeakiitwaKetura,kutokanchiyaKanaani
2AkamzaliaZimrani,Yokshani,Medani,Midiani,Ishbaki naShuaki,naowalikuwawanasita.NawanawaZimrani walikuwaAbiheni,MolikinaNarimu
3NawanawaYokshaniwalikuwaShebanaDedani,na wanawaMedaniwalikuwaAmida,Yoabu,Goki,Elishana Nothaki;nawanawaMidianiwalikuwaEfa,Eferi,Hanoki, AbidanaEldaa
4NawanawaIshbakiwalikuwaMakiro,Beyoduana Tatori
5NawanawaShuawalikuwaBildadi,Mamdadi,Munani naMebani;haowotendiojamaazawanawaKetura, mwanamkeMkanaani,aliomzaliaIbrahimuMwebrania 6Ibrahimuakawafukuzahawawote,akawapazawadi,nao wakaondokakwaIsakamwanawe,wakaemahalipopote walipopatamahalipakuishi
7Hawawotewakaendamlimaniupandewamashariki, wakajijengeamijisita,walimokaahataleo
8LakiniwanawaShebanaDedani,wanawaYokshani,na wanawao,hawakukaapamojananduguzaokatikamiji yao;baliwalisafirinakupigakambikatikanchinanyikani hataleo.
9NawanawaMidiani,mwanawaIbrahimu,wakaenda upandewamasharikiwanchiyaKushi,wakapatahuko bondekubwaupandewamashariki,wakakaahuko, wakajengamji,wakakaahumo,ndiyonchiyaMidianihata leo
10NaMidianiwakakaakatikamjialioujenga,yeyena wanawewatanonavyotevilivyokuwavyake
11NahayandiyomajinayawanawaMidiani,kwamajina yaokatikamijiyao,Efa,naEferi,naHanoki,naAbida,na Eldaa
12NawanawaEfawalikuwaMethaki,Meshari,Abina Zanua,nawanawaEferiwalikuwaEfroni,Suri,Alirunina Medini,nawanawaHanokiwalikuwaReueli,Rekemu, Azi,AlyoshubunaAladi
13NawanawaAbidawalikuwaKuru,Meludi,Keruri,na Molki;nawanawaEldaawalikuwaMikeri,naReba,na Malkiya,naGaboli;hayandiyomajinayaWamidianikwa jamaazao;nabaadayejamaazaWamidianizikaenea katikanchiyoteyaMidiani
14NahivindivyovizazivyaIshmaeli,mwanawa Ibrahimu,ambayeHajiri,mjakaziwaSara,alimzalia Ibrahimu
15IshmaeliakaoamkekutokanchiyaMisri,jinalake akiitwaRiba,yaaniMeriba.
16RibaakamzaliaIshmaeliNebayothi,naKedari,na Adbeeli,naMibsamu,naBossemathi,umbulao
17IshmaeliakamtupamkeweRiba,nayeakaondoka kwake,akarudiMisri,nyumbanikwababayake,akakaa huko,kwamaanaalikuwambayasanamachonipa Ishmaeli,namachonipababayakeIbrahimu.
18BaadayeIshmaeliakaoamkekutokanchiyaKanaani, jinalakeakiitwaMalkuthi;nayeakamzaliaNishma,na Duma,naMasa,naChadadi,naTema,naYeturi,na Nafishi,naKedma
19HaondiowanawaIshmaeli,nahayandiyomajinayao, wakuukuminawawilikwakabilazao;najamaaza Ishmaelibaadayezikaenea;Ishmaeliakawachukuawanawe namaliyotealiyokuwaameipata,pamojananafsiza nyumbayakenavyotevilivyokuwavyake,wakaenda kukaamahaliambapowangepatamahalipakuishi
20WakaondokawakakaakaribunajangwalaParani,na makaoyaoyalikuwakuanziaHavilahadiShuri,uliombele yaMisri,utakapoelekeaAshuru
21Ishmaelinawanawewakakaakatikanchihiyo,wakazaa watoto,wakazaanakuongezekasana
22NahayandiyomajinayawanawaNebayothi,mzaliwa wakwanzawaIshmaeli;Mend,Send,Mayoni;nawanawa KedariwalikuwaAlyoni,naKezemu,naHamadi,naEli.
23NawanawaAdbeeliwalikuwaHamadinaYabini;na wanawaMibsamuwalikuwaObadia,Ebedmelekina Yeushi;hawandiojamaazawanawaRiba,mkewe Ishmaeli
24NawanawaMishma,mwanawaIshmaeli,walikuwa Shamua,Zekarioni,naObedi;nawanawaDumawalikuwa Kesedi,Eli,Makmadi,naAmedi
25NawanawaMasawalikuwaMeloni,Mula,na Ebidadoni;nawanawaHadadiwalikuwaAzuri,Minzari,
naEbedmeleki;nawanawaTemawalikuwaSeiri,Sadoni, naYakoli.
26NawanawaYeturiwalikuwaMerithi,Yaishi,Alio,na Pakothi;nawanawaNafishiwalikuwaEbed-Tamedi, Abiyasafu,naMiri;nawanawaKedmawalikuwaKalip, Takti,naOmiri;haondiowanawaMalkuthi,mkewe Ishmaeli,kwajamaazao
27HaowotendiojamaazaIshmaelikwavizazivyao,nao walikaakatikanchiwalizojijengeamijihataleo
28NaRebekabintiBethueli,mkewaIsakamwanawa Ibrahimu,alikuwatasasikuhizo,hakuwanawatoto;Isaka akakaanababayakekatikanchiyaKanaani;naBwana alikuwapamojanaIsaka;naArfaksadi,mwanawaShemu, mwanawaNuhu,akafasikuhizo,katikamwakawa arobaininananewamaishayaIsaka,nasikuzoteambazo Arfaksadialiishizilikuwamiakamiannenathelathinina minane,akafa
SURAYA26
1NakatikamwakawahamsininatisawamaishayaIsaka mwanawaIbrahimu,Rebekamkewealikuwatasasiku hizo
2RebekaakamwambiaIsaka,Hakikanimesikia,bwana wangu,yakwambaSaramamayakoalikuwatasasikuzake, hataBwanawanguIbrahimu,babayako,alipomwombea, nayeakapatamimba
3Basisasasimama,umwombeMungunayeatasikia maombiyako,nakutukumbukakwarehemazake
4IsakaakamjibuRebekamkewe,akisema,Ibrahimu ameniombakwaMunguaniongezeeuzaowake,basisasa utasahuulazimaututokeekutokakwako
5Rebekaakamwambia,Lakinisasainukawewenawe uombe,iliBwanaasikiemaombiyako,anipewatoto.Isaka akasikilizamanenoyamkewe,Isakanamkewe wakaondoka,wakaendanchiyaMoriailikuombahukona kumtafutaBwana,naowalipofikamahalipale,Isaka akasimama,akamwombaBwanakwaajiliyamkewe, maanaalikuwatasa
6Isakaakasema,EeBwana,Munguwambingunanchi, weweuliyeijazaduniakwawemanarehemazako,wewe uliyemtoababayangukatikanyumbayababayakena katikamahalipakepakuzaliwa,ukamletakatikanchihii, ukamwambia,Nitawapauzaowakonchihii;nawe ukamwahidi,ukamwambia,Nitauzidishauzaowakokama nyotazambinguni,nakamamchangawabahari;sasana yathibitishwemanenoyakouliyomwambiababayangu 7KwamaanawewendiweBwana,Munguwetu,macho yetuyanakuelekeawewe,utupeuzaowawanadamu,kama ulivyotuahidi;kwamaanawewendiweBwana,Mungu wetu,namachoyetuyanakuelekeawewepekeyako
8BwanaakasikiamaombiyaIsaka,mwanawaIbrahimu, nayeBwanaakakubalikusihikwake,naRebekamkewe akapatamimba
9Naikawabaadayamiezisabahivi,watotohao wakashindanatumbonimwake,nayeakaumiasanahata akachokakwaajiliyao,akawaambiawanawakewote waliokuwakatikanchihiyowakatihuo,Je,jambokama hililimewapataninyikamalilivyonipatamimi? Wakamwambia,Hapana.
10Akawaambia,Kwanininikopekeyangukatikahilikati yawanawakewotewaliokuwaduniani?Akaendanchiya MoriakumtafutaBwanakwasababuhii;akaendakwa ShemunaEberimwanawekuwaulizakuhusujambohili, nakwambawamtafuteBwanakatikajambohilikumhusu.
11NapiaalimwombaIbrahimuamtafutenakumuuliza Bwanakuhusuyoteyaliyompata
12WotewakamwulizaBwanakuhusujambohilo,nao wakamleteanenokutokakwaBwana,wakamwambia, Watotowawiliwakotumbonimwako,namataifamawili yatatokakwao;nataifamojalitakuwananguvukuliko lingine,nakubwalitamtumikiamdogo
13Ikawasikuzakezakuzaazilipotimia,akapigamagoti, natazama,walikuwamomapachatumbonimwake,kama Bwanaalivyomwambia
14Wakwanzaakatokaakiwamwekundumwilimzima kamavazilamanyoya,nawatuwotewanchiwakamwita jinalakeEsau,wakisema,Huyualiumbwatangutumboni 15Baadayeakajanduguyake,namkonowakeukamshika Esaukisigino;kwahiyowakamwitajinalakeYakobo 16Isaka,mwanawaIbrahimu,alikuwanaumriwamiaka sitinialipowazaa.
17Wavulanahaowakakuahadiumriwamiakakumina tano,naowakajamiongonimwajamiiyawanadamuEsau alikuwamtumjanjanamdanganyifu,namwindajistadi porini,naYakoboalikuwamtumkamilifunamwenye busara,akiishikatikamahema,akichungakondoona kujifunzamaagizoyaBwananamaagizoyababayakena mamayake
18IsakanawanawanyumbayakewakakaanaIbrahimu babayakekatikanchiyaKanaani,kamaMungu alivyowaagiza
19IshmaelimwanawaIbrahimuakaendapamojana watotowakenamalizaozote,wakarudihukompakanchi yaHavila,wakakaahuko
20NawatotowotewamasuriawaIbrahimuwakaenda kukaakatikanchiyamashariki,kwamaanaIbrahimu alikuwaamewafukuzakutokakwamwanawe,nakuwapa zawadi,naowakaendazao
21IbrahimuakampaIsakamwanaweyotealiyokuwanayo, napiaakampahazinazakezote
22Akamwamuruakisema,Hujuinakuelewakwamba BwanandiyeMungumbinguninaduniani,walahakuna mwingineilayeye?
23Nayendiyealiyenitoakatikanyumbayababayangu,na katikamahalipangupakuzaliwa,nakuniparahazote duniani;aliyeniokoanashaurilawaovu,kwamaana nilimtumainiyeye.
24Akaniletamahalihapa,akaniokoakutokaUruKasdimu; akaniambia,Nitawapauzaowakonchihizizote,nao watazirithiwatakapozishikaamrizangu,amrizangu,na hukumuzangunilizokuamuru,naambazonitawaamuru.
25Sasamwanangu,sikilizasautiyangu,uzishikeamriza Bwana,Munguwako,nilizokuamuru;usigeukekutokanjia iliyosawa,kwendakuumewalakushoto,iliiweheri kwakonawatotowakobaadayakomilele
26NakumbukenimatendoyaajabuyaBwana,nafadhili zakealizotutendea,kwakutuokoanamikonoyaaduizetu, naBwana,Munguwetu,akawatiamikononimwetu;basi sasashikayoteniliyokuamuru,walausigeukembalina
amrizaMunguwako,walausimtumikiemtumwingine badalayake,iliiweherikwakonauzaowakobaadayako.
27Naweuwafundishewatotowakonauzaowakomaagizo yaBwananaamrizake,nauwafundishenjiailiyonyooka watakayoiendea,iliiwevizurikwaomilele.
28Isakaakamjibubabayake,akamwambia,Nitafanyayale ambayoBwanawanguameamuru,walasitaachamaagizo yaBwanaMunguwangu,nitashikayotealiyoniamuru;na IbrahimuakambarikiIsakamwanawe,napiawatotowake; naIbrahimuakamfundishaYakobomafundishoyaBwana nanjiazake
29WakatihuoAbrahamualikufa,katikamwakawakumi natanowamaishayaYakobonaEsau,wanawaIsaka. SikuzotezaAbrahamuzilikuwamiakamiamojanasabini namitano,nayeakafa,akakusanywakwawatuwakekatika uzeemwema,mzeenamwenyekushibasiku.Isakana Ishmaeliwanawewakamzika
30NawenyejiwaKanaaniwaliposikiakwambaIbrahimu amekufa,wotewalikujapamojanawafalmewao,na wakuuwao,nawatuwaowotekumzikaIbrahimu
31NawenyejiwotewanchiyaHarani,najamaazoteza nyumbayaIbrahimu,nawakuuwote,nawanawa Ibrahimukwamasuria,wotewakajawaliposikiahabariza kifochaIbrahimu,naowakamlipaIbrahimuwema, wakamfarijiIsakamwanawe,wakamzikaIbrahimukatika pangoalilolinunuakwaEfroniMhiti,nawanawe,liwe milkiyakuzikia
32NawenyejiwotewaKanaani,nawotewaliomjua Ibrahimu,wakamliliaIbrahimumwakamzima,wanaume nawanawakewakamlilia
33Watotowotewadogo,nawenyejiwotewanchi wakamliliaIbrahimu,kwamaanaIbrahimualikuwa mwemakwaowote,nakwasababualikuwamnyofumbele zaMungunawanadamu.
34WalahakutokeamtualiyemchaMungukamaIbrahimu, kwanialikuwaamemchaMunguwaketanguujanawake, naalikuwaamemtumikiaBwana,naalikuwaameenda katikanjiazakezotewakatiwamaishayake,tanguutoto wakehadisikuyakufakwake
35NayeBwanaalikuwapamojanaye,akamwokoakutoka kwashaurilaNimrodinawatuwake,naalipopiganavita nawafalmewannewaElamu,aliwashinda
36Naakawaletawatotowotewaduniakwenyeutumishi waMungu,naakawafundishanjiazaBwana,na kuwafahamishakumjuaBwana
37Akatengenezakichakanakupandashambalamizabibu humo,naalikuwaameandaanyamanakinywajikilamara hemanimwakekwawalewaliopitakatikanchihiyo,ili wawezekujishibishanyumbanimwake
38BwanaMunguakaikomboaduniayotekwaajiliya Abrahamu
39NailikuwabaadayakifochaIbrahimu,Mungu akambarikiIsakamwanawenawanawe,nayeBwana akawapamojanaIsakakamaalivyokuwapamojana Ibrahimubabayake,kwamaanaIsakaalizishikaamrizote zaBwanakamaIbrahimubabayakealivyomwamuru; hakugeukaupandewakuumewalawakushotokutokanjia yakuliaambayobabayakealimwamuru
SURAYA27
1Wakatihuo,baadayakifochaAbrahamu,Esaualikuwa akiendashambanimarakwamarakuwinda.
2NaNimrodi,mfalmewaBabeli,ambayealikuwa Amrafeli,piaalikuwaakiendamarakwamaranawatu wakehodarikuwindamashambani,nakutembeanawatu wakewakatiwabaridiyamchana
3NimrodialikuwaakimtazamaEsausikuzote,kwasababu wivuulikuwaumetokeamoyonimwaNimrodidhidiya Esausikuzote
4SikumojaEsaualiendashambanikuwinda,akamkuta Nimrodiakitembeajangwanipamojanawatuwakewawili
5Namashujaawakewotenawatuwakewalikuwapamoja nayejangwani,lakiniwaliondokambalinaye,wakamfuata pandetofautiilikuwinda,EsauakajifichakwaNimrodi, nayeakamviziajangwani
6NaNimrodinawatuwakewaliokuwapamojanaye hawakumjua,naNimrodinawatuwakemaranyingi walitembeashambaniwakatiwabaridiyamchana,na kujuawapiwatuwakewalikuwawakiwindashambani.
7Nimrodinawatuwakewawiliwalifikamahali walipokuwa,Esaughaflaakatokakwenyemafichoyake, akauchomoaupangawake,akakimbiakwaharakahadi kwaNimrodi,akamkatakichwa
8Esauakapiganavitavikalinawalewatuwawili waliokuwapamojanaNimrodi,nawalipomwita,Esau akawageukianakuwauakwaupangawake
9NawatuwotehodariwaNimrodi,waliomwachaaende nyikani,walisikiakiliohichokwambali,nawalijuasauti zawatuhaowawili,naowakakimbiailikujuachanzo chake,walipomkutamfalmewaonawatuwawili waliokuwanayewamelalanyikaniwamekufa.
10EsaualipowaonamashujaawaNimrodiwakijakwa mbali,akakimbia,akatoroka;naEsauakachukuamavaziya thamaniyaNimrodi,ambayobabayakeNimrodialikuwa amempaNimrodi,ambayoNimrodialiyatumiakushinda nchiyote,akakimbianakuyafichanyumbanikwake
11Esauakachukuamavazihayonakukimbiliamjinikwa sababuyawatuwaNimrodi,akafikanyumbanikwababa yakeakiwaamechokanaamechokakutokananamapigano, nayealikuwatayarikufakwahuzunialipomkaribiakaka yakeYakobonakuketimbeleyake
12AkamwambiaYakobonduguye,Tazama,miminitakufa leo,nakwaninibasiniitakehakiyamzaliwawakwanza?
YakoboakatendakwabusarakwaEsaukatikajambohili, EsauakamuuzaYakobohakiyakeyamzaliwawakwanza, kwamaanandivyoilivyoletwanaBwana.
13NasehemuyaEsaukatikapangolashambalaMakpela, ambaloIbrahimualikuwaamenunuakwawanawaHethi, liwemilkiyakeyakuzikia,EsaunayeakaiuzakwaYakobo; nayeYakoboakanunuayotehayakutokakwaEsaundugu yakekwathamaniiliyotolewa
14NaYakoboaliandikahayayotekatikakitabu,na akashuhudiavivyohivyokwamashahidi,naakakifunga, nakitabukikabakimikononimwaYakobo
15NaNimrodi,mwanawaKushi,alipokufa,watuwake walimchukua,wakamletakwamshangao,wakamzikamjini mwake,nasikuzotealizoishiNimrodizilikuwamiakamia mbilinakuminatano,akafa
16NasikuambazoNimrodialitawalajuuyawatuwanchi zilikuwamiakamiamojanathemanininamitano;na NimrodiakafakwaupangawaEsaukwaaibunadharau,
nauzaowaIbrahimuukasababishakifochakekama alivyoonakatikandotoyake.
17NawakatiwakifochaNimrodiufalmewake uligawanyikakatikamgawanyikomwingi,nasehemuzote ambazoNimrodialitawalazilirejeshwakwawafalme husikawanchi,ambaowalizipatatenabaadayakifocha Nimrodi,nawatuwotewanyumbayaNimrodikwamuda mrefuwalikuwawatumwawawafalmewenginewotewa nchi
SURAYA28
1Ikawasikuhizo,baadayakufakwakeIbrahimu,mwaka huoBwanaakaletanjaakalikatikanchiNanjaailipokuwa kalikatikanchiyaKanaani,Isakaakaondoka,ashukeMisri kwasababuyanjaa,kamaIbrahimubabayakealivyofanya.
2BwanaakamtokeaIsakausikuule,akamwambia, UsishukekwendaMisri;ondoka,uendeGerarikwa Abimeleki,mfalmewaWafilisti,ukaehukohatanjaa itakapokoma
3Isakaakaondoka,akaendaGerari,kamaBwana alivyomwamuru;akakaahukomwakamzima.
4IsakaalipofikaGerari,watuwanchihiyowaliona kwambaRebekamkewenimzuriwauso,nawatuwa GerariwakamwulizaIsakakuhusumkewe,nayeakasema, Huyunidadayangu,maanaaliogopakusemakwambani mkewe,watuwanchihiyowasijewakamwuakwaajili yake.
5WakuuwaAbimelekiwakaendawakamsifumwanamke huyokwamfalme,lakinihakuwajibu,walahakusikiliza manenoyao.
6LakinialiposikiawakisemakwambaIsakaalimtangaza kuwadadayake,mfalmeakawekasirihiimoyonimwake 7Isakaalipokuwaamebakinchinikwamiezimitatu, Abimelekialichunguliadirishani,akaonaIsakaakichezana Rebekamkewe,maanaIsakaalikuwaakikaakatika nyumbayanjeyamfalme,hatanyumbayaIsakailikuwa mbeleyanyumbayamfalme
8MfalmeakamwambiaIsaka,Umetutendeanini,ukisema kuhusumkeo,Huyunidadayangu?Ingekuwarahisije mmojawawatuwakuukulalanaye,naweungetuleteahatia?
9IsakaakamwambiaAbimeleki,Kwasababuniliogopa nisijenikafakwaajiliyamkewangu,kwahiyonilisema, Huyunidadayangu
10WakatihuoAbimelekiakawaamuruwakuuwakewote nawatumashuhuri,naowakamchukuaIsakanaRebeka mkewe,wakawaletambeleyamfalme
11Mfalmeakaamuruwawavikemavaziyakifalme,na kuwaendeshawaendeshebarabaranimjini,nakutangaza mbeleyaokotenchini,wakisema,Huyundiyemtu,na huyundiyemkewe;yeyoteatakayemgusamtuhuyuau mkewehakikaatakufa.Isakaakarudinamkewenyumbani kwamfalme,nayeBwanaalikuwapamojanaIsaka,naye akaendeleakuwamkuu,walahakupungukiwanakitu
12BwanaakamjaliaIsakakupatakibalimachonipa Abimeleki,namachoniparaiawakewote,nayeAbimeleki akamtendeaIsakamema;kwamaanaAbimeleki alikumbukakiaponaaganolililokuwakatiyababayakena Ibrahimu
13AbimelekiakamwambiaIsaka,Tazama,duniayoteiko mbeleyako;kaapopoteunapoonavemamachonipako,
hatautakaporudikatikanchiyako;Abimelekiakampa Isakamashamba,namizabibu,nasehemuborayanchiya Gerari,iliapande,nakuvuna,nakulamazaoyaardhi,hata sikuzanjaazipite.
14Isakaakapandambegukatikanchiile,akapatamaramia mwakauleule,Bwanaakambariki
15Mtuhuyoakazidikuwamkuu,akawanamilkiya kondoonang'ombenawatumishiwengi.
16Sikuzanjaazilipokwisha,BwanaakamtokeaIsaka, akamwambia,Ondoka,tokahapa,urudinchiyako,mpaka nchiyaKanaani;Isakaakaondoka,akarudiHebroni,iliyo katikanchiyaKanaani,yeyenavyotealivyonavyo,kama Bwanaalivyomwamuru.
17Baadayahayo,Shelaki,mwanawaArfaksadi,akafa mwakahuo,ambaonimwakawakuminananewamaisha yaYakobonaEsau;nasikuzotezaShelakializoishi zilikuwamiakamiannenathelathininamitatu,akafa 18WakatihuoIsakaalimtumamwanawemdogoYakobo nyumbanikwaShemunaEberi,nayeakajifunzamaagizo yaBwana,naYakoboakakaanyumbanikwaShemuna Eberikwamiakathelathininamiwili,naEsaunduguyake hakwenda,kwamaanahakutakakwenda,nayealikaa nyumbanikwababayakekatikanchiyaKanaani
19Esaualikuwaakiwindakilamaramashambaniilikuleta nyumbanikilealichowezakupata,Esaunayealifanya hivyosikuzote
20Esaualikuwamtumjanjanamdanganyifu,mtu aliyewindamioyoyawanadamunakuwaficha,naEsau alikuwamtushujaashambani,nabaadayamudaakaenda kuwindakamakawaida;akafikampakashambalaSeiri, yaaniEdomu.
21AkakaakatikanchiyaSeiriakiwindashambanimwaka mmojanamieziminne
22EsauakamwonabintiwamtummojaMkanaanikatika nchiyaSeiri,jinalakeakiitwaYehudithi,bintiwaBeeri, mwanawaEferi,wajamaazaWahethi,mwanawa Kanaani.
23EsauakamchukuaRahelikuwamkewake,naye akaingiakwakeEsaualikuwanaumriwamiakaarobaini alipomchukua,akamletaHebroni,nchiyamakaziyababa yake,akakaahuko
24Ikawasikuhizo,katikamwakawamianakumiwa maishayaIsaka,yaani,katikamwakawahamsiniwa maishayaYakobo,mwakahuoShemumwanawaNuhu akafa;Shemualikuwanaumriwamiakamiasitaalipokufa
25NaShemualipofarikiYakoboalirudikwababayake hukoHebroni,katikanchiyaKanaani
26KatikamwakawahamsininasitawamaishayaYakobo, watuwakajakutokaHarani,naRebekaakaambiwahabari zaLabani,mwanawaBethueli,kakayake
27KwamaanamkewaLabanialikuwatasasikuhizo, hakuzaawatoto,walawajakaziwakewotehawakumzalia.
28KishaBwanaakamkumbukaAdina,mkewaLabani, nayeakapatamimba,akazaabintimapacha;Labani akawaitabintizakemajina,jinalamkubwaLea,najinala mdogoRaheli
29NaowatuwakajanakumwambiaRebekamambohaya, naRebekaakafurahisanakwambaBwanaalikuwa amemtembeleakakayakenakwambaalikuwaamepata watoto.
SURAYA29
1IsakamwanawaIbrahimualikuwamzeenamkongwe, namachoyakeyalikuwamazitokwasababuyauzee, yalikuwayamefifia,asiwezekuona.
2WakatihuoIsakaakamwitaEsaumwanawe, akamwambia,Tafadhali,chukuasilahazako,podolakona upindewako,ondoka,uendeporini,ukanipikiemawindo, ukanipikiechakulakitamu,uniletee;nipatekula,ili nikubarikikablayakufakwangu,kwakuwamimisasani mzeenamwenyemvi
3Esauakafanyahivyo;akachukuasilahayake,akaendanje porinikuwindamawindo,kamakawaida,iliamleteebaba yakekamaalivyomwagiza,iliapatekumbariki
4RebekaakasikiamanenoyoteambayoIsakaalimwambia Esau,akaharakishakumwitaYakobomwanawe,akisema, HivindivyobabayakoalivyomwambiaEsaunduguyako, naminimesikiahivi;basisasafanyaharaka nitakavyokuambia.
5Ondoka,tafadhali,uendekundini,unileteewana-mbuzi wawiliwazuri,naminitaletachakulakitamukwababa yako;naweumleteechakulakitamualekablanduguyako hajatokakwenyekundi,ilibabayakoakubariki
6Yakoboakafanyaharakakamamamayake alivyomwagiza,akatengenezachakulakitamu,akakileta mbeleyababayakekablaEsauhajarudikutokakwenye safariyake
7IsakaakamwambiaYakobo,“Weweninani,mwanangu?” Akasema,“MiminimzaliwawakowakwanzaEsau NimefanyakamaulivyoniamuruSasaamka,ulemawindo yangu,ilirohoyakoinibarikikamaulivyoniambia.”
8Isakaakainuka,akala,akanywa,moyowakeukafarijika, akambarikiYakobo,nayeYakoboakaondokakwababa yake;namaraIsakaalipombarikiYakobo,naye alipoondokakwake,tazama,Esauakajakutokakuwinda kwakekutokanyikani,nayeakatengenezachakulakitamu, akamleteababayake,alenakumbariki.
9IsakaakamwambiaEsau,Nanialiyewindamawindo akanileteakablahujaja,naminikambariki?Esauakajuaya kuwaYakobo,nduguye,ndiyealiyefanyahivi,hasiraya EsauikawakajuuyaYakobo,nduguye,kwakuwa amemtendeahivi
10Esauakasema,Je!SindiyomaanaanaitwaYakobo? Maanaamenidanganyamarambili,alichukuahakiyangu yamzaliwawakwanza,nasasaamechukuabarakayangu; Esauakaliasana;IsakaaliposikiasautiyaEsaumwanawe akilia,IsakaakamwambiaEsau,Nifanyenini,mwanangu, nduguyakoalikujakwahilaakachukuabarakayako;Esau akamchukiaYakobonduguyakekwasababuyabaraka aliyopewanababayake,hasirayakeikawakajuuyakesana 11YakoboakamwogopasanaEsaunduguyake, akaondokaakakimbilianyumbanikwaEberimwanawa Shemu,akajifichahukokwaajiliyanduguyake,na Yakoboalikuwanaumriwamiakasitininamitatu alipotokakatikanchiyaKanaanikutokaHebroni,na YakoboakafichwakatikanyumbayaEberimiakakumina minnekwaajiliyaEsaunduguyake,nahukoakaendelea kujifunzanjiazaBwananaamrizake
12EsaualipoonayakwambaYakoboamekimbiana kumkimbia,nayakwambaYakoboamepokeabarakakwa hila,Esauakahuzunikasana,nayepiaakawanahuzuni
kwababayakenamamayake;nayeakaondoka, akamchukuamkewe,akaendazakekwababayakena mamayake,mpakanchiyaSeiri,akakaahuko;Esau akaonahukomwanamkemmojamiongonimwabintiza Hethi,jinalakeBossemathi,bintiEloniMhiti,akamchukua kuwamkepamojanamkewakewakwanza,Esau akamwitajinalakeAda,akisemabarakailikuwaimempita wakatihuo.
13EsauakakaakatikanchiyaSeirimiezisitabila kuwaonababayakenamamayakeBaadayeEsau akawachukuawakezake,akaondoka,akarudinchiya Kanaani;Esauakawawekawakezakewawilikatika nyumbayababayakehukoHebroni.
14NaowakezaEsauwakawasumbuanakuwakasirisha IsakanaRebekakwamatendoyao,kwamaana hawakuendakatikanjiazaBwana,baliwalitumikia miunguyababayaoyamitinamawekamababayao alivyowafundisha,naowalikuwawaovuzaidikulikobaba yao.
15Naowakaendakulingananatamaambayazamioyoyao, wakatoadhabihunakuteketezauvumbakwaMabaali,na IsakanaRebekawakawachoka.
16Rebekaakasema,Nimechokanamaishayangukwa sababuyabintizaHethi;YakoboakioabintizaHethi, kamahawawaliomiongonimwabintizanchi,maisha yatanifaanini?
17SikuhizoAdamkeweEsauakapatamimba,akamzalia mwana;EsauakamwitajinalakeElifazi,yulemwana aliyezaliwa;Esaualikuwanaumriwamiakasitinina mitanoalipomzaa
18NaIshmaelimwanawaIbrahimuakafasikuhizo,katika mwakawasitininannewamaishayaYakobo,nasikuzote ambazoIshmaelialiishizilikuwamiakamiamojana thelathininasaba,nayeakafa.
19IsakaaliposikiakwambaIshmaeliamekufa,alimlilia, nayeIsakaakamliliakwasikunyingi
20IkawamwishowamiakakuminaminneyaYakobo kukaanyumbanimwaEberi,Yakoboakatamanikuwaona babayakenamamayake,nayeYakoboakafikanyumbani kwababayakenamamayakehukoHebroni,naEsau alikuwaamesahausikuhizokileYakoboalichomtendea kwakupokeabarakakutokakwakesikuhizo
21EsaualipomwonaYakoboakijakwababayakena mamayake,alikumbukakileYakoboalichomtendea,naye akamkasirikiasana,akatakakumuua
22Isaka,mwanawaIbrahimu,alikuwamzeenamzeewa sikuEsauakasema,Sasasikuzakezakufazinakaribia,na atakapokufanitamwuanduguyanguYakobo.
23Rebekaalipoambiwahaya,akafanyaharakaakatuma ujumbe,akamwitaYakobo,mwanawe,akamwambia, Ondoka,ukimbilieHaranikwaLabani,nduguyangu,ukae hukokwamuda,hatahasirayanduguyakoitakapokuwa imekupungukia,ndipoutakaporudi
24IsakaakamwitaYakobo,akamwambia,Usitwaemke katikabintizaKanaani,kwamaanandivyoalivyotuagiza babayetuIbrahimu,kamanenolaBwanaalilomwamuru, akisema,Nitawapauzaowakonchihii;ikiwawatotowako watalishikaaganolangunililolifanyanawe,ndipomimi naminitawatimiziawatotowakohayoniliyokuambia,wala sitawaacha.
25Basisasamwanangu,sikilizasautiyangu,kwayote nitakayokuamuru,walausijitwaliemkemiongonimwa bintizaKanaani;ondoka,uendeHarani,nyumbanikwa Bethuelibabayamamayako,ukajitwaliemkekutokahuko katikabintizaLabani,nduguyamamayako.
26KwahiyojihadhariusijeukamsahauBwana,Mungu wako,nanjiazakezotekatikanchiunayoiendea, ukajipatanishanawatuwanchihiyo,ukafuataubatili, ukamwachaBwana,Munguwako
27Lakiniutakapofikakatikanchihiyo,mkamtumikie Bwanahuko,msigeukeupandewakuumewalawakushoto, mkaachanjianiliyowaamurunamliyojifunza
28NaMwenyeziMunguakupekibalimachonipawatuwa dunia,upatekuoahukomkekwachaguolako;mtumwema namnyofukatikanjiazaBwana
29MunguakupewewenauzaowakobarakayaIbrahimu babayako,akuzidishenakukuongeza,naweuwewingiwa watukatikanchiuiendeayo,nayeMunguakurudishekatika nchihii,nchiyamakaziyababayako,pamojanawatoto nautajirimwingi,kwafurahanaraha
30IsakaalipomalizakumwagizaYakobonakumbariki, akampazawadinyingi,pamojanafedhanadhahabu, akamruhusuaendezake;Yakoboakawasikilizababayake namamayake,akawabusu,akaondoka,akaendaPadanaramu;nayeYakoboalikuwanaumriwamiakasabinina sabaalipotokanchiyaKanaanikutokaBeer-sheba
31YakoboalipokwendaHarani,EsauakamwitaElifazi mwanawe,akamwambiakwasiri,akisema,Haraka,chukua upangawakomkononimwako,umfuatieYakobo,pita mbeleyakenjiani,umwotee,ukamwuekwaupangawako katikamlimammojawapo,ukachukuevyotealivyonavyo, urudi
32NaElifazi,mwanawaEsau,alikuwamtuhodarina stadiwakupigaupinde,kamababayakealivyomfundisha; nayealikuwamwindajimashuhuriporini,namtushujaa 33Elifaziakafanyakamababayakealivyomwamuru Elifaziwakatihuoalikuwanaumriwamiakakumina mitatuElifaziakaondoka,akaenda,akawachukuandugu kumiwamamayake,akamfuataYakobo
34AkamfuataYakobokwaukaribu,akamviziakatika mpakawanchiyaKanaanimkabalanamjiwaShekemu 35YakoboakamwonaElifazinawatuwakewakimfuata, naYakoboakasimamatulimahalialipokuwaakienda,ili ajuenininimaanayake,maanahakujuanenohilo;Elifazi akauchomoaupangawake,akasongambele,yeyenawatu wake,kumwendeaYakobo;Yakoboakawaambia,Mna nininanyi,hatammekujahapa,namaanayake mnayowafuatiakwapangazenu?
36ElifaziakamkaribiaYakobo,nayeakajibu, akamwambia,Hivindivyobabayangualivyoniamuru,na sasasitaachamaagizoaliyonipababayangu;naYakobo alipoonakwambaEsauamezungumzanaElifaziiliatumie nguvu,Yakoboakakaribia,akamsihiElifazinawatuwake, akimwambia,
37Tazamayoteniliyonayonaambayobabayanguna mamayanguwamenipa,wanayoyachukuanakuondoka kwangu,walahawaniui,najambohilinalihesabiwekwako kuwanihaki
38BwanaakamfanyaYakoboapatekibalimachonipa ElifazimwanawaEsau,nawatuwake,naowakaisikiliza sautiyaYakobo,walahawakumwua;basiElifazinawatu
wakewakachukuamaliyoteyaYakobo,pamojanafedha nadhahabualiyoletakutokaBeer-sheba;hawakumwachia chochote
39BasiElifazinawatuwakewakaondoka,wakarudikwa EsauhukoBeer-sheba,wakamwambiayoteyaliyowapata kwaYakobo,wakampayotewaliyoyachukuakutokakwa Yakobo
40EsauakamkasirikiaElifazimwanawe,nawatuwake waliokuwapamojanaye,kwasababuhawakumwua Yakobo
41WakamjibuEsau,KwasababuYakoboalitusihikatika jambohilitusimwue,hurumayetuilimjia,nasitukachukua maliyakeyotetukakuletea;Esauakachukuafedhana dhahabuyoteambayoElifazialikuwaamemnyang'anya Yakobo,akaiwekanyumbanimwake
42WakatihuoEsaualipoonakwambaIsakaamembariki Yakobonakumwamuru,akisema,Usitwaemkekatika bintizaKanaani,nayakuwabintizaKanaaniwalikuwa wabayamachonipaIsakanaRebeka, 43KishaakaendanyumbanikwaIshmaelimjombawake, napamojanawakezakewakubwa,alimchukuaMaklathi bintiIshmaeli,dadayakeNebayothi,kuwamkewake.
SURAYA30
1YakoboakatokaakaendaHarani,akafikamlimaMoria, akakaahukousikukuchakaribunamjiwaLuzu;Bwana akamtokeaYakobohukousikuule,akamwambia,Mimini Bwana,MunguwaIbrahimu,naMunguwaIsakababa yako;nchiuilalayonitakupawewenauzaowako
2Namitazama,miminipopamojanawe,naminitakulinda kilauendako,naminitauzidishauzaowakokamanyotaza Mbinguni,naminitawaangushaaduizakowotembeleyako; naowatakapopigananawehawatakushinda;nami nitakurudishatenakatikanchihiikwafuraha,pamojana watoto,nautajirimwingi
3Yakoboakaamkakutokausingizini,akafurahisanakwa ajiliyamaonoaliyoyaona;akapaitamahalihapoBetheli
4Yakoboakaondokamahalihapokwafurahakubwa,na alipotembeamiguuyakeilimpendezakwafuraha, akaondokahukohadinchiyawanawaMashariki,akarudi Harani,akakaakaribunakisimachamchungaji
5HukoakakutawatuwakitokaHaranikulishamakundi yao,nayeYakoboakawauliza,naowakasema,Sisi tunatokaHarani
6Akawaambia,Je,mnamjuaLabani,mwanawaNahori? Wakasema,Tunamjua,natazama,bintiyakeRaheli anakujakuchungakundilababayake.
7Alipokuwabadoanasemanao,Raheli,bintiLabani,akaja kuchungakondoozababayake,kwamaanaalikuwa mchungaji
8YakoboalipomwonaRaheli,bintiLabani,nduguwa mamayake,alikimbiaakambusu,akapazasautiyake, akalia
9YakoboakamwambiaRahelikwambayeyenimwanawa Rebeka,dadayababayake,naRaheliakakimbiana kumwambiababayake,nayeYakoboakaendeleakuliakwa sababuhakuwanakituchakuletanyumbanikwaLabani
10LabanialiposikiakwambaYakobo,mwanawadada yake,amekuja,alikimbia,akambusu,akamkumbatia, akamletanyumbani,akampamkate,nayeakala
11YakoboakamwelezaLabanimamboambayoEsau nduguyakealimtendea,najinsiElifazimwanawe alivyomtendeanjiani
12YakoboakakaanyumbanikwaLabanimwezimmoja, nayeYakoboakalanakunywanyumbanikwaLabani. LabaniakamwambiaYakobo,Niambiemshaharawako utakuwanini,kwamaanawawezajekunitumikiabure?
13Labanihakuwanawana,ilabintitu,nawakezake wenginenawajakaziwakewalikuwabadotasasikuhizo; nahayandiyomajinayabintizaLabanialiomzaliamkewe Adina;jinalamkubwalilikuwaLea,najinalamdogo lilikuwaRaheli;naLeaalikuwanamacholaini,lakini Rahelialikuwamzurinamzuri,naYakoboalimpenda.
14YakoboakamwambiaLabani,Nitakutumikiamiaka sabakwaajiliyaRaheli,bintiyakomdogo;Labani akakubali,nayeYakoboakamtumikiaLabanimiakasaba kwaajiliyaRaheli,bintiyake
15IkawamwakawapiliwaYakobokukaaHarani,yaani, mwakawasabininatisawamaishayakeYakobo,mwaka huohuoEberimwanawaShemuakafa,alikuwanaumri wamiakamiannenasitininaminnealipokufa
16YakoboaliposikiakwambaEberiamekufa,alihuzunika sana,akaombolezanakumliliakwasikunyingi
17IkawamwakawatatuwaYakobokukaaHarani, Bosmathi,bintiIshmaeli,mkeweEsau,akamzaliamwana; EsauakamwitajinalakeReueli
18NakatikamwakawannewaYakobokukaanyumbani kwaLabani,BwanaalimtembeleaLabanina akamkumbukakwaajiliyaYakobo,nawanawakazaliwa kwake,namzaliwawakewakwanzaalikuwaBeori,wa pilialikuwaAlibu,nawatatualikuwaKorashi.
19BwanaakampaLabaniutajirinaheshima,wananabinti, nayeakaongezekasanakwaajiliyaYakobo
20SikuhizoYakoboalimtumikiaLabanikatikakilakazi, nyumbaninashambani,nabarakayaBwanaikawakatika yotealiyokuwanayoLabaninyumbaninashambani
21Mnamomwakawatano,Yehudithi,bintiBeeri,mkewe Esau,akafakatikanchiyaKanaani,nayehakuwanawana ilabintitu
22NahayandiyomajinayabintizakealiomzaliaEsau; jinalamkubwaniMarzithi,najinalamdogoniPuithi 23BaadayakifochaYehudithi,Esauakaondokaakaenda Seirikuwindashambani,kamakawaidayake.Esauakaishi katikanchiyaSeirikwamudamrefu
24IkawamwakawasitaEsauakaoa,pamojanawakeze wengine,Ahlibama,bintiZebeoni,Mhivi;Esauakamleta katikanchiyaKanaani
25Ahibamaakapatamimba,akamzaliaEsauwanawatatu, Yeushi,naYaalani,naKora
26Sikuhizo,katikanchiyaKanaani,palikuwanaugomvi katiyawachungajiwaEsaunawachungajiwawenyejiwa nchiyaKanaani,kwasababumifugonamalizaEsau zilikuwanyingisanakwakekukaakatikanchiyaKanaani, katikanyumbayababayake,nanchiyaKanaani haikuwezakumchukuakwasababuyamifugoyake
27Esaualipoonakwambaugomviwakenawenyejiwa nchiyaKanaaniumeongezeka,akaondoka,akawachukua wakezake,nawanawe,nabintizake,nayotealiyokuwa nayo,nawanyamaaliokuwanao,namaliyakeyote aliyokuwaameyapatakatikanchiyaKanaani,akaondoka
kwawenyejiwanchihiyo,akaendanchiyaSeiri;Esauna wotewaliokuwawakeakakaakatikanchiyaSeiri. 28LakinimarakwamaraEsaualikuwaakiendakuwaona babayakenamamayakekatikanchiyaKanaani,Esau akaoanaWahori,akawapabintizakewanawaSeiri,Mhori. 29AkampabintiyakemkubwaMarzithiAna,mwanawa Zebeoni,nduguwamkewe,naPuithiakampaAzari, mwanawaBilhani,Mhori;Esauakakaamlimani,yeyena wanawe,wakazaanakuongezeka
SURAYA31
1IkawamwakawasabautumishiwaYakoboaliokuwa akimtumikiaLabaniulikamilika,Yakoboakamwambia Labani,Nipemkewangu,maanasikuzautumishiwangu zimetimia.Labaniakafanyahivyo,naoLabaninaYakobo wakawakusanyawatuwotewamahalipale,wakafanya karamu
2IkawajioniLabaniakajanyumbani,nabaadayeYakobo akajahukopamojanawatuwakaramu,naLabaniakazima taazotezilizokuwamondaniyanyumba
3YakoboakamwambiaLabani,Kwaniniunatutendeahivi? Labaniakajibu,Hivindivyoilivyodesturiyetukatikanchi hii
4BaadayeLabaniakamchukuaLeabintiyake,akamleta kwaYakobo,nayeakamwendea,lakiniYakobohakujua kwambayeyeniLea
5LabaniakampabintiyakeLea,mjakaziwakeZilpa,awe mjakaziwake
6NawatuwotekwenyekaramuwalijuakileLabani alichomfanyiaYakobo,lakinihawakumwambiaYakobo jambohilo
7MajiraniwotewakajanyumbanikwaYakobousikuule, wakala,wakanywa,wakafurahi,wakachezambeleyaLea kwamatarinakwangoma,naowakaitikiaYakobo,Helea, Helea
8Yakoboakasikiamanenoyaolakinihakuelewamaana yake,lakinialifikirikwambahiyoinawezakuwadesturi yaokatikanchihii
9NamajiraniwakamwambiaYakobomanenohayausiku, nataazotezilizokuwandaniyanyumbaambayoLabani alikuwaameiwekausikuhuozikazimwa
10Naasubuhi,kulipopambazuka,Yakoboakamgeukia mkewe,akaona,natazama,niLeaaliyekuwaamelala kifuanimwake,Yakoboakasema,Tazamasasanajua walichosemamajiranijanausiku,Helea,walisema,wala mimisikujua
11YakoboakamwitaLabani,akamwambia,Umenitendea nini?HakikanilikutumikiakwaajiliyaRaheli,nakwanini umenidanganya,ukanipaLea?
12LabaniakamjibuYakobo,akasema,Hatufanyihivyo kwetukumwozamdogokablayamkubwasasa;basi, ukitakakumchukuaumbulakevilevile,umchukuekwako kwautumishiutakaonitumikiamiakasabamingine
13Yakoboakafanyahivyo,akamchukuaRahelipiakuwa mkewake,akamtumikiaLabanimiakasabazaidiYakobo nayeakamwendeaRaheli,akampendaRahelikulikoLea, nayeLabaniakampaBilha,mjakaziwake,awemjakazi wake
14BwanaalipoonayakwambaLeahakupendwa,Bwana akafunguatumbolake,nayeakapatamimba,akamzalia Yakobowanawannesikuhizo
15Nahayandiyomajinayao,Reubeni,Simeoni,naLawi, naYuda;nayeakaachakuzaa.
16WakatihuoRahelialikuwatasa,walahakuwanawatoto, nayeRaheliakamwoneawivuLea,dadayakeRaheli alipoonayakuwahamzaliiYakobowatoto,akamchukua Bilha,mjakaziwake,akamzaliaYakobowanawawili, DaninaNaftali
17Leaalipoonayakwambaameachakuzaa,alimchukua Zilpa,mjakaziwake,akampaYakoboawemkewake YakobonayeakajakwaZilpa,akamzaliaYakobowana wawili,GadinaAsheri
18Leaakapatamimbatena,akamzaliaYakobosikuzile wanawawilinabintimmoja,nahayandiyomajinayao, Isakari,naZebuloni,naDina,umbulao
19NaRahelialikuwatasasikuzile,Raheliakamwomba Bwanawakatihuo,akasema,EeBwanaMungu, unikumbuke,ukanijie,nakuomba;kwamaanasasamume wanguatanitupa,kwakuwasikumzaliamtoto
20Sasa,EeBwanaMungu,usikieduayangumbelezako, uyaonematesoyangu,unipewatotokamammojawa wajakaziwangu,nisijenikachukuatenaaibuyangu
21Munguakamsikia,akafunguatumbolake,Raheli akapatamimba,akazaamwana,akasema,Bwana ameondoaaibuyangu;akamwitajinalakeYusufu,akisema, Bwananaaniongezeemwanamwingine.Yakoboalikuwa naumriwamiakatisininammojaalipomzaa
22Wakatihuo,Rebeka,mamayakeYakobo,alimtuma mleziwakeDebora,bintiUsi,nawatumishiwawiliwa IsakakwaYakobo
23WakamjiaYakobohukoHarani,wakamwambia, Rebekaametutumakwako,urudinyumbanikwababayako, katikanchiyaKanaani;Yakoboakawasikilizakatikaneno alilosemamamayake
24Wakatihuo,miakasabamingineambayoYakobo alimtumikiaLabanikwaajiliyaRaheliilitimia,naikawa mwishowamiakakuminaminnealipokuwaameishi Harani,YakoboakamwambiaLabani,Nipewakezangu, uniperuhusaniendezangu,maanamamayangualinituma kutokanchiyaKanaaninirudinyumbanikwababayangu 25Labaniakamwambia,Sivyo,tafadhali;kamanimepata kibalimachonipakousiniache;nipemshaharawako,nami nitakupa,naubakinami
26Yakoboakamwambia,Hivindivyoutakavyonipakwa ujira,kwambaleonitapitakatikakundilakolote,na kuwatwaakilamwana-kondooaliyenamadoadoana madoadoa,nakilakondoomweusikatikakondoo,na katikambuzi;namiukinifanyianenohili,nitarudi niwachungewanyamawako,nakuwalindakamamwanzo 27Labaniakafanyahivyo,nayeLabaniakaondoayote aliyosemaYakobokutokakundinimwake,akampa 28Yakoboakawakabidhiwanaweyotealiyokuwa ameyachukuakutokakwakundilaLabani,nayeYakobo akawaanawachungakondoowaLabaniwaliobaki 29NawatumishiwaIsakaaliowatumakwaYakobo walipoonayakuwaYakobohatakikurudinaompakanchi yaKanaanikwababayake,wakaondoka,wakarudi nyumbanikwaompakanchiyaKanaani.
30DeboraalibakinaYakobohukoHarani,walahakurudi pamojanawatumishiwaIsakahadinchiyaKanaani,naye DeboraalikaapamojanawakenawatotowaYakobohuko Harani.
31YakoboakamtumikiaLabanimiakasitazaidi,na kondoowalipozaa,Yakoboakawatengawaliokuwana madoadoanamadoadoa,kamaalivyomtafutaLabani YakoboakafanyahivyokwaLabanikwamiakasita;naye mtuhuyoakaongezekasana,akawanang'ombe,na wajakazi,nawatumwa,nangamia,napunda
32Yakoboalikuwanamakundimiambiliyang'ombe,na ng'ombezakewalikuwawakubwanawazuri,nawalikuwa nauzaomwingi,najamaazotezawanadamuzilitamani kupatabaadhiyang'ombewaYakobo,kwasababu walikuwanautajirimwingi
33Nawanawengiwawanadamuwakajakutafutabaadhi yakundilaYakobo,nayeYakoboakawapakondookwa mtumishi,aumjakazi,aupunda,aungamia,auchochote alichokitakaYakobokutokakwaowakampa.
34Yakoboakapatautajiri,heshimanamalikwanjiaya miamalahiinawanawawanadamu,nawanawaLabani wakamwoneawivuheshimahii.
35Baadayamuda,Yakoboakasikiamanenoyawanawa Labani,wakisema,Yakoboamechukuayoteyababayetu, nakatikamaliyababayetuamepatafaharihiiyote.
36YakoboakaonausowaLabaninawawanawe,na tazama,haukuwakwakesikuzilekamaulivyokuwahapo awali.
37BwanaakamtokeaYakobomwishonimwamiakasita, akamwambia,Ondoka,tokakatikanchihii,urudimpaka nchiyakuzaliwakwako,naminitakuwapamojanawe.
38Yakoboakaondokawakatihuo,akawapandishawatoto wake,wakezake,navituvyotealivyokuwanavyo,juuya ngamia,akatokakwendanchiyaKanaanikwaIsakababa yake
39LakiniLabanihakujuakwambaYakoboamemwacha, kwasababuLabanialikuwaakikatamanyoyayakondoo sikuhiyo
40Rahelialiibasanamuzababayake,akazichukuana kuzifichajuuyangamiaaliokuwaameketi,kisha akaendelea
41Nahiindiyodesturiyasanamu;katikakumchukuamtu mzaliwawakwanzanakumchinjanakuondoanywele kichwanimwake,nakuchukuachumvinakutiachumvi kichwaninakumpakamafuta,kishakuchukuakibao kidogochashabaaukibaochadhahabunakuandikajina juuyake,nakuwekakibaochiniyaulimiwake,na kuchukuakichwapamojanakibaochiniyaulimina kukiwekandaniyanyumba,nakuwashataambeleyakena kuinamambeleyake
42Nawakatiwanapoisujudia,inawazungumziakatika mamboyotewanayoomba,kupitianguvuyajina lililoandikwandaniyake
43Nawenginehuzifanyakwamaumboyawanadamu,ya dhahabunafedha,nakuziendeakatikanyakati wanazozijua,namaumbohupokeaushawishiwanyota,na kuzisimuliamamboyajayo,nahivindivyozilivyokuwa sanamuambazoRahelializiibakutokakwababayake
44Rahelialiibasanamuhizozababayake,iliLabani asijuekupitiahizoalikokwendaYakobo.
45LabaniakarudinyumbaninakuulizakuhusuYakobona nyumbayake,nayehakupatikana,naLabaniakatafuta sanamuzakeilikujuaYakoboalikuwaamekwendawapi, lakinihakuzipata,naakaendakwenyesanamuzingine,na akaziulizanazozikamwambiakwambaYakoboalikuwa amemkimbiahadikwababayake,katikanchiyaKanaani 46KishaLabaniakaondoka,akawachukuanduguzakena watumishiwakewote,akatoka,akamfuataYakobo, akamkutakatikamlimawaGileadi
47LabaniakamwambiaYakobo,Umenitendeaninihivi kunikimbianakunidanganya,nakuwaongozabintizangu nawatotowaokamamatekawaliochukuliwakwaupanga?
48Nahukuniruhusukuwabusunakuwaachawaendezao kwafuraha,naweuliibamiunguyangunakuondoka
49YakoboakamjibuLabani,akasema,Kwasababu niliogopausijeukaninyang'anyabintizakokwanguvu;na sasayeyoteutakayemkutanamiunguyakoatakufanaye
50Labaniakatafutasanamuhizo,akazitafutakatika mahemayoteyaYakobonasamanizake,lakinihakuzipata.
51LabaniakamwambiaYakobo,Tutafanyaaganopamoja, nalitakuwaushuhudakatiyangunawewe;ukiwatesabinti zangu,auukitwaawakewenginezaidiyabintizangu, Munguatakuwashahidikatiyangunawewekatikajambo hili
52Wakatwaamawe,wakafanyachungu.Labaniakasema, ChunguhikinishahidikatiyangunaweweKwahiyo akakiitaGileadi
53YakobonaLabaniwakatoasadakamlimani,wakala hukokaribunachungu,wakakaamlimaniusikukucha Labaniakaamkaasubuhinamapema,akaliapamojana bintizake,akawabusu,kishaakarudinyumbanikwake.
54Akafanyaharaka,akamtumamwanaweBeori,mwenye umriwamiakakuminasaba,pamojanaAbikoro,mwana waUsi,mwanawaNahori,nawatukumipamojanao.
55Wakafanyaharaka,wakaendambeleyaYakobo, wakapitanjianyingine,wakafikanchiyaSeiri
56WakamjiaEsau,wakamwambia,Hivindivyoasemavyo nduguyakonajamaayako,Labani,mwanawaBethueli, nduguwamamayako,akisema,
57Je,umesikiaaliyonitendeaYakobonduguyako,ambaye alinijiakwanzauchinauchi,naminikaendakumlaki, nikamletanyumbanikwangukwaheshima,nikamfanya kuwamkuu,nikampabintizanguwawilikuwawake,na piawajakaziwanguwawili?
58Munguakambarikikwaajiliyangu,akaongezekasana, akazaawana,binti,nawajakazi.
59Piaanakundikubwalakondoonang'ombe,ngamiana punda,piafedhanadhahabukwawingi;nayealipoona kwambautajiriwakeumeongezeka,aliniachanilipokuwa nikiendakukatamanyoyayakondoowangu,naye akaondokanakukimbiakwasiri
60Akawapandishawakenawatotowakejuuyangamia,na akawachukuamifugoyakeyotenamalializopatakatika nchiyangu,akainuausowakeiliaendekwaIsakababa yake,katikanchiyaKanaani
61Walahakuniruhusuniwabusubintizangunawatoto wao,lakinialiwachukuabintizangukamamateka waliochukuliwakwaupanga,napiaaliibamiunguyangu naakakimbia
62Nasasanimemwachakatikamlimawakijitocha Yabuki,yeyenavyotevilivyovyake;hakosichochote
63Ukitakakumwendea,nendahuko,naweutampata,nawe unawezakumtendeakamarohoyakoinavyotaka.Wajumbe waLabaniwakajawakamwambiaEsaumambohayoyote
64EsaualiposikiamanenoyoteyawajumbewaLabani, hasirayakeikawakasanadhidiyaYakobo,akakumbuka chukiyake,nahasirayakeikawakandaniyake
65Esauakafanyaharaka,akawachukuawanawe,na watumishiwake,narohozawatuwanyumbanimwake, watusitini,akaendaakawakusanyawanawotewaSeiri, Mhori,nawatuwao,watumiatatunaarobaini, akawachukuawatuhawawotemiannewenyepanga zilizofutwa,akaendakwaYakoboilikumpiga
66Esauakagawanyaidadihiikatikasehemukadhaa, akawachukuawanaumesitiniwawatotowakena watumishiwakenarohozawatuwanyumbanimwake kamakichwakimoja,akawapaElifazimwanawemkubwa kuwatunza
67NavichwavilivyobakialiwapawanasitawaSeiri, Mhori,uangalizi,naakawawekakilamtukatikavizazi vyakenawatotowake
68Kambihiiyoteikaendakamailivyokuwa,naEsau akaendakatiyaokwaYakobo,nayeakawaongozakwakasi.
69BasiwajumbewaLabaniwakaondokaEsau,wakaenda nchiyaKanaani,wakafikanyumbanikwaRebeka,mama yaoYakobonaEsau.
70Wakamwambiawakisema,Tazama,mwanaoEsau amekwendakinyumenanduguyeYakobo,pamojanawatu mianne,maanaamesikiayakwambaanakuja,naye amekwendakupigananaye,kumpiga,nakutwaayotealiyo nayo
71Rebekaakafanyaharaka,akawatumawatusabinina wawilikutokakwawatumishiwaIsakawamlakiYakobo njiani,maanaalisema,HuendaEsauakapigananjiani akimkuta.
72NawajumbehawawakaendanjianikumlakiYakobo, wakakutananayekatikanjiayakijitoupandewapiliwa kijitochaYabuki,Yakoboakasemaalipowaona,Kambihii imetokakwaMungukwanguYakoboakapaitamahalipale Machnayimu
73Yakoboakawajuawatuwotewababayake,akawabusu nakuwakumbatia,akajanao,nayeYakoboakawauliza habarizababayakenamamayake,naowakasema, Walikuwawazima.
74WajumbehaowakamwambiaYakobo,Rebekamama yakoametutumakwako,akisema,Nimesikia,mwanangu, yakwambaEsaunduguyakoametokakukukabilinjiani pamojanawatuwawanawaSeiri,Mhori 75Basi,mwanangu,sikilizasautiyangunauangaliekwa ushauriwakoutakachofanya,naatakapokujia,mwombe, walausisemenayekwaharaka,naumpezawadikutoka katikakileulichonacho,nakutokakatikakileambacho Munguamekuneemeshanacho.
76Naakikuulizakuhusumamboyako,usimfichechochote, labdaanawezakugeukakutokakwenyehasirayakedhidi yako,naweutaokoarohoyako,wewenawotewaliowako, kwaniniwajibuwakokumheshimu,kwaniyeyenikaka yakomkubwa.
77NaYakoboaliposikiamanenoyamamayakeambayo wajumbewalikuwawamemwambia,Yakoboakapazasauti yakenakuliakwauchungu,naakafanyakamamamayake alivyomwamuru
SURAYA32
1WakatihuoYakoboakatumawajumbekwaEsau nduguyekwendanchiyaSeiri,nayeakamwambiamaneno yadua
2Akawaagiza,akisema,Mwambienihivibwanawangu, Esau,Mtumishiwako,Yakobo,asemahivi,Bwanawangu asidhaniyakwambabarakayababayangualiyonibariki nayoimenifaa
3KwamaananimekuwanaLabanikwamiakahiiishirini, nayeakanidanganya,akabadilishamshaharawangumara kumi,kamabwanawangualivyokwishakuambiwayote.
4Nikamtumikianyumbanimwakekwabidiinyingi,na baadayeMunguakaonamatesoyangu,kaziyangu,nakazi yamikonoyangu,akanipaneemanakibalimachonipake.
5Nabaadaye,kwarehemanawemamkuuwaMungu, nikapatang'ombe,punda,ng'ombe,nawatumwa,na wajakazi.
6Nasasanimefikakatikanchiyangunanyumbanikwangu kwababayangunamamayangu,waliokokatikanchiya Kanaani;naminimetumawatunimjulishebwanawangu hayayoteilinipatekibalimachonipabwanawangu,asije akafikirikwambanimepatautajirikwangumwenyewe,au kwambabarakaambayobabayangualinibarikinayo imenifaa
7WajumbehaowakamwendeaEsau,wakamkutakatika mipakayanchiyaEdomuakielekeaYakobo,nawatumia nnewawanawaSeiri,Mhori,walikuwawamesimama, wenyepangazilizofutwa
8WajumbewaYakobowakamwambiaEsaumanenoyote ambayoYakoboalikuwaamewaambiakuhusuEsau
9Esauakawajibukwakiburinadharau,akawaambia, Hakikanimesikia,nakwelinimeambiwahayoYakobo aliyomtendeaLabani,ambayealimkuzakatikanyumba yakenakumpabintizakekuwawake,nayeakazaawana nabinti,nautajirinautajirimwingikatikanyumbaya Labanikupitiauwezowake
10Alipoonakwambautajiriwakeulikuwamwingina utajiriwakeulikuwamwingi,alikimbianamaliyakeyote, kutokanyumbanikwaLabani,naakawachukuabintiza Labanimbalinausowababayao,kamamateka waliochukuliwakwaupangabilakumwambia.
11NaYakobohakumtendeaLabanitu,balipia amenitendeamimi,naamenidanganyamarambili,nami ninyamazekimya?
12Kwahiyonimekujaleonakambizangukumlaki,nami nitamtendeakamanipendavyomoyowangu.
13Wajumbewakarudi,wakamjiaYakobo,wakamwambia, Tulifikakwanduguyako,kwaEsau,tukamwambia manenoyakoyote,nayeametujibuhivi;nayeanakuja kukulakinawatumianne.
14Basisasafahamunauoneutakachofanya,naumwombe Munguakuokoekutokakwake
15Yakoboaliposikiamanenoyanduguyake aliyowaambiawajumbewaYakobo,aliogopasana, akahuzunika.
16YakoboakamwombaBwana,Munguwake,akasema, EeBwana,Munguwababazangu,IbrahimunaIsaka, uliniambianilipoondokanyumbanikwababayangu, ukisema,
17MiminiBwana,MunguwaIbrahimubabayako,na MunguwaIsaka;nitakupawewenchihii,nauzaowako baadayako,naminitaufanyauzaowakokuwakamanyota zambinguni,naweutaeneahatapandennezambingu,na katikawewenakatikauzaowakojamaazotezadunia zitabarikiwa
18Ulitimizamanenoyako,ukanipautajiri,watoto,na ng'ombe,kamanilivyotamanimoyowangu;umenipayote niliyokuomba,hatasikukosakitu
19Naweukaniambiabaadaye,Rudikwawazaziwakona mahalipakuzaliwakwako,naminitakutendeamema
20Nasasakwakuwanimekuja,naukaniokoakutokakwa Labani,nitaangukamikononimwaEsauambayeataniua, ndio,pamojanamamawawatotowangu
21Basisasa,EeBwanaMungu,niokoepiakutoka mkononimwanduguyanguEsau,kwamaana ninamwogopasana
22Nakamahakunahakindaniyangu,fanyenihivyokwa ajiliyaIbrahimunababayanguIsaka.
23Kwamaananajuayakuwakwafadhilinarehema nimepatautajirihuu;basisasanakuombauniokoeleokwa fadhilizakonaunijibu.
24YakoboalipoachakumwombaBwana,akawagawanya watuwaliokuwapamojanaye,namakundiyakondoona ng'ombekatikakambimbili,akampaDameseki,mwanawa Eliezeri,mtumishiwaIbrahimu,nusuileiweyakambi, pamojanawanawe,nanusuilenyingineakampaEliano mwanawaEliezeri,nduguye,iweyakambipamojana wanawe
25Akawaamuru,akisema,Jiwekenimbalinakambizenu, walamsikaribianesana;Esauakijakwenyekambimojana kuiua,kambinyingineiliyombalinayoitamponyoka
26Yakoboakalalahukousikuhuo,nausikukucha akawapawatumishiwakemaagizokuhusumajeshina watotowake
27BwanaakasikiamaombiyaYakobosikuhiyo,naye BwanaakamwokoaYakobokutokamikononimwaEsau nduguyake
28Bwanaakawatumamalaikawatatuwambinguni,nao wakatanguliambeleyaEsau,wakamwendea.
29NamalaikahawawalionekanakwaEsaunawatuwake kamawatuelfumbili,wamepandafarasiwalionavifaavya kilaainavyavita,naowalionekanamachonipaEsauna watuwakewotewamegawanywakatikakambinne, wakiwanawakuuwanne
30Kishakambimojaikaendelea,wakamkutaEsauakijana watumiannekuelekeakwakakayakeYakobo,nakambi hiiikamkimbiliaEsaunawatuwake,ikawatisha,Esau akaangukakutokakwenyefarasikwahofu,nawatuwake wotewakajitenganayemahalihapo,kwasababu waliogopasana
31Kambiyoteikapigakelelebaadayaowalipomkimbia Esau,naowatuwotewavitawakajibu,wakisema, 32HakikasisiniwatumishiwaYakobo,ambayeni mtumishiwaMungu,naninanibasiawezayekutupinga? Esauakawaambia,Basi,bwanawangunanduguyangu Yakobondiyebwanawenu,ambayesijamwonakwamiaka hiiishirini,nasasakwakuwanimekujakumwonaleo,je, mnanitendeahivi?
33Malaikawakamjibu,wakisema,KamaBwanaaishivyo, kamaYakoboambayeunamtajanduguyako,
hatukumwachahatammojawenunawatuwakoabaki, lakinikwaajiliyaYakobohatutawatendaneno.
34KambihiiikapitakutokakwaEsaunawatuwake, ikaondoka,naEsaunawatuwakewakawawameondoka karibukwamakubalianowakatikambiyapiliilipomjiana silahazakilaaina,naowakamfanyiaEsaunawatuwake kamakambiyakwanzailivyowafanyia
35Nawalipoondokailiwaendelee,tazama,kambiyatatu ilimjianawotewakaogopa,Esauakaangukakutoka kwenyefarasi,nakambinzimaikapigakelele,ikasema, HakikasisiniwatumishiwaYakobo,ambayenimtumishi waMungu,naninaniawezayekusimamadhidiyetu?
36Esauakawajibutena,akisema,Basi,Yakobo,bwana wangu,nabwanawenu,ninduguyangu,nakwamiaka ishirinisijaonausowake,nakusikialeokwambaanakuja, nimekwendakumlakileo,naje,unanitendeahivi?
37Wakamjibu,wakamwambia,KamaBwanaaishivyo, kamaYakobonduguyakohangekuwakamaulivyosema, hatungekuachiawewenawatuwakomabaki,lakinikwa sababuyaYakoboambayeunamsemakuwaninduguyako, hatutakuingiliawewewalawatuwako
38Nakambiyatatunayoikapitakutokakwao,naye akaendeleanasafariyakenawatuwakekuelekeaYakobo, kambiyanneilipomjia,naowakamtendeayeyenawatu wakekamawalewenginewalivyomtendea.
39Esaualipoonauovuambaomalaikawannewalimtendea yeyenawatuwake,alimwogopasanaYakobonduguye, akaendakumlakikwaamani.
40EsauakafichachukiyakedhidiyaYakobo,kwasababu aliogopamaishayakekwasababuyanduguyakeYakobo, nakwasababualifikirikwambakambinnealizokuwa amezishambuliazilikuwazawatumishiwaYakobo
41Yakoboakakaausikuhuonawatumishiwakekambini mwao,akaafikiananawatumishiwakekumpaEsauzawadi kutokakwayotealiyokuwanayo,nakutokakwamaliyake yote;Yakoboakaamkaasubuhi,yeyenawatuwake, wakamchaguliaEsauzawadikutokakwawanyama.
42Nahivindivyokiasichazawadialichochaguakutoka kundinimwakeilikumpaEsaunduguyeAkachagua makundimiambilinaarobaini,nakutokangamianapunda thelathinikilammoja,nakutokakatikamakundiakachagua ng'ombehamsini
43Akawawekawotekatikamakundikumi,akawekakila ainapekeyake,akawatiamikononimwawatumishiwake kumi,kilakundipekeyake
44Akawaamuru,akawaambia,Jitengenimbali,mkaweke nafasikatiyamakundi,Esaunawalewaliopamojanaye watakapokutanananyi,nakuwauliza,Ninyiniwanani, mnakwendawapi,nahayayoteniyanani?Waambieni, SisituwatumwawaYakobo,nasitunakujakumlakiEsau kwaamani,natazama,Yakoboanafuatanyumayetu
45Nakilekilichombeleyetunizawadiiliyotumwakutoka kwaYakobokwaEsaunduguyake
46Naowakikuambia,Mbonaanakawianyumayako,asije kumlakinduguyake,nakumwonausowake,ndipo utawaambia,Hakikaanakujanyumayetukwafuraha kumlakinduguyake;maanaalisema,Nitamtulizakwa zawadiitakayomjia,nabaadayahayanitaonausowake; labdaatanikubali
47Basizawadiyoteikapitamikononimwawatumishi wake,ikamtanguliasikuhiyo,akalalausikuhuonakambi
zakekaribunampakawakijitochaYabuki,akaamka katikatiyausiku,akawachukuawakezakenawatumishi wakewakike,navyotevilivyokuwavyake,naye akawapitausikuhuong'amboyakivukochaYabuki.
48Akapitayotealiyokuwanayong'amboyakijito,Yakobo akabakipekeyake,namtummojaakamkuta,akapigana nayemwelekausikuhuohataalfajiri;nauvunguwapajala Yakoboukategukakwakushindananaye.
49Mapambazukoyalipopambazuka,yulemtuakamwacha Yakobohuko,akambariki,akaendazake;Yakoboakavuka kijitoalfajiri,akasimamakwapajalake
50Jualikamchomozaalipokwishakuvukakijito,akafika mahalipang'ombewakenawatotowake.
51Wakaendeleambelehataadhuhuri,nawalipokuwa wakienda,zawadiikawatangulia
52Yakoboakainuamachoyake,akaona,Esaualikuwa mbali,akijapamojanawatuwengi,wapatamianne; Yakoboakamwogopasananduguyake
53Yakoboakafanyaharaka,akawagawanyawatotowake kwawakezake,nawajakaziwake,akamtiaDina,binti yake,ndaniyasanduku,akamtiamikononimwawajakazi wake.
54Akapitambeleyawatotowakenawakezakeilikumlaki nduguye,akainamachini,naam,akainamamarasabahadi alipomkaribianduguye,naMunguakamfanyaYakobo apateneemanakibalimachonipaEsaunawatuwake,kwa maanaMungualikuwaamesikiamaombiyaYakobo
55HofuyaYakobonahofuyakeikampataEsaunduguye, kwasababuEsaualimwogopasanaYakobokwasababuya yalemalaikawaMunguwaliyomtendeaEsau,nahasiraya EsaudhidiyaYakoboikageukakuwafadhili.
56EsaualipomwonaYakoboakimkimbilia,nayepia alimkimbilia,akamkumbatia,akaangukashingonimwake, wakambusu,wakalia.
57MunguakamtiaYakobohofunawemamioyonimwa watuwaliokujanaEsau,naopiawakambusuYakobona kumkumbatia.
58NapiaElifazi,mwanawaEsau,pamojananduguzake wanne,wanawaEsau,waliliapamojanaYakobo,nao wakambusunakumkumbatia,kwamaanahofuyaYakobo ilikuwaimewaangukiawote
59Esauakainuamachoyake,akawaonawanawakena watotowao,wanawaYakobo,wakitembeanyumaya Yakobo,wakiinamanjianikuelekeaEsau
60EsauakamwambiaYakobo,“Nduguyangu,hawawalio pamojanaweniakinanani?Je,niwatotowakoau watumishiwako?”YakoboakamjibuEsau,“Haoniwatoto wanguambaoMunguamempamtumishiwakokwaneema.”
61YakoboalipokuwaakizungumzanaEsaunawatuwake, Esaualionakambiyote,akamwambiaYakobo,Umepata wapikambiyoteniliyokutananayojanausiku?Yakobo akasema,Ilikupatakibalimachonipabwanawangu,ni kileambachoMungualimpamtumishiwakokwaneema
62NazawadiikafikambeleyaEsau,nayeYakobo akamsihiEsau,akisema,Tafadhaliupokeezawadi niliyomleteabwanawanguEsauakasema,Kwaninihilini kusudilangu?Uwenaulichonacho.
63Yakoboakasema,Niwajibuwangukutoahayayote, kwakuwanimeuonausowako,yakwambabadounaishi kwaamani.
64Esauakakataakupokeazawadihiyo,Yakobo akamwambia,Nakuombabwanawangu,ikiwanimepata kibalimachonipako,basipokeazawadiyangumkononi mwangu;kwasababunimeuonausowako,kanakwamba nimeonausokamawamungu,kwasababuulinipendeza.
65Esauakapokeazawadi,nayeYakoboakampaEsau fedha,nadhahabu,nabedola,kwamaanaalimsihisana hataakavichukua.
66Esauakagawanyang'ombewaliokuwakambini, akawapanusuilekwawatuwaliokujanaye,kwamaana walikuwawamekujakwakukodisha;nanusunyingine akawapawatotowake
67Nafedha,dhahabu,nabedola,akavitoamikononimwa Elifazi,mwanawemkubwa,EsauakamwambiaYakobo, Tukaenawe,nasitutakwendanawepolepole,hata utakapofikakwangu,tukaehukopamoja.
68Yakoboakamjibunduguyake,akasema,Nitafanya kamabwanawanguanavyoniambia,lakinibwanawangu anajuayakuwawatotoniwachanga,nakondoona ng'ombewalionamipamojanawatotowaowachanga, nendenipolepole,kwanikamawangeendaharakawote wangekufa,kwamaanaunajuamizigoyaonauchovuwao.
69Kwahiyobwanawangunaapitembeleyamtumishi wake,naminitakwendapolepolekwaajiliyawatotona kundilawanyama,hatanitakapofikamahalipabwana wanguhukoSeiri
70EsauakamwambiaYakobo,Nitawekapamojanawe baadhiyawatuwaliopamojanamiwakutunzenjiani,na kuchukuamzigowakonamzigowakoAkasema,Kwanini bwanawangu,nipateneemamachonipako?
71Tazama,nitakujiaSeiri,niishipamojakamaulivyosema; enendanawatuwako,maanamiminitakufuata
72YakoboakamwambiaEsauhayailiamwondoeEsauna watuwake,ilibaadayeYakoboawezekurudinyumbani kwababayakekatikanchiyaKanaani
73EsauakasikilizasautiyaYakobo,Esauakarudinawale watumiannewaliokuwapamojanayenjianikwendaSeiri. Yakobonawotewaliokuwanayewakasafirisikuhiyohadi mwishowanchiyaKanaani,mpakamipakanimwake, akakaahukokwamuda.
SURAYA33
1BaadayamudafulaniYakoboalipoondokamipakani mwanchi,akafikanchiyaSalamu,yaanimjiwaShekemu, uliokatikanchiyaKanaani,akapumzikambeleyamji.
2Akanunuasehemuyashambalililokuwakohuko,kutoka kwawanawaHamori,watuwanchi,kwashekelitano.
3Yakoboakajijengeanyumbahuko,akapigahemayake huko,akajengavibandakwaajiliyang'ombewake;kwa hiyoakapaitamahalipaleSukothi
4YakoboakakaaSukothimwakammojanamiezisita.
5Wakatihuobaadhiyawanawakewawenyejiwanchi hiyowalikwendamjiniShekemukuchezanakushangilia pamojanabintizawatuwamjihuo,nawalipotoka,Raheli naLea,wakezaYakobo,pamojanafamiliazao,wakaenda kutazamafurahayabintizamjihuo.
6NaDina,bintiwaYakobo,nayeakaendapamojanao, akawaonabintizamji,naowakakaahapombeleyabinti hizihukuwatuwotewamjiwakiwawamesimamakaribu
naoilikutazamafurahayao,nawatuwotewakuuwamji walikuwahapo.
7NaShekemumwanawaHamori,mkuuwanchi,naye alikuwaamesimamapalekuwaona.
8ShekemuakamwonaDina,bintiYakobo,ameketina mamayakembeleyabintizamji,nayemsichanahuyo akampendezasana,akawaulizarafikizakenawatuwake huko,akisema,Nibintiwananihuyuanayeketikatiya wanawake,ambayesimjuikatikamjihuu?
9Wakamwambia,HakikahuyunibintiwaYakobo, mwanawaIsaka,Mwebrania,ambayeameishikatikamji huukwamuda,nailiporipotiwakwambabintizanchihiyo walikuwawakitokakufurahi,aliendapamojanamama yakenawatumishiwakewakikekukaakatiyaokama unavyoona
10ShekemuakamwonaDinabintiYakobo,naye alipomtazama,rohoyakeikamkaziamachoDina 11Akatumawatuwakamkamatakwanguvu,nayeDina akajanyumbanikwaShekemu,akamkamatakwanguvu, akalalanaye,akamfanyiatendolandoa;nayeakampenda sana,akamwekanyumbanikwake
12WakajawakamwambiaYakobojambohilo.Yakobo aliposikiakwambaShekemuamemnajisibintiyakeDina, Yakoboakawatumawatumishiwakekuminawawili wamleteDinakutokanyumbanikwaShekemu,nao wakaendanyumbanikwaShekemuilikumchukuaDina kutokahuko
13WalipofikaShekemualiwatokeapamojanawatuwake, akawafukuzakutokanyumbanikwake,nayehakuwaruhusu wafikembeleyaDina,lakiniShekemualikuwaameketi pamojanaDinaakimbusunakumkumbatiambeleya machoyao
14WatumishiwaYakobowakarudinakumwambia, wakisema,Tulipokuja,yeyenawatuwakewalitufukuza, naShekemuakamtendeaDinahivimbeleyamachoyetu
15YakoboakajuakwambaShekemuamemnajisibinti yake,lakinihakusemaneno,nawanawewalikuwa wakichungamifugoyakemashambani,nayeYakobo akakaakimyahadiwaliporudi
16Hatakablawanawehawajarudinyumbani,Yakobo akawatumawasichanawawilikutokakwabintiza watumishiwakewamtunzeDinanyumbanikwaShekemu, nakukaanaye,nayeShekemuakawatumamarafikizake watatukwaHamori,mwanawaKidekemu,babayake, akisema,Nipatiemsichanahuyuawemkewangu
17Hamori,mwanawaKidekemu,Mhivi,akajanyumbani kwaShekemumwanawe,akaketimbeleyakeHamori akamwambiamwanawe,Shekemu,Je!Hakunamwanamke katikabintizawatuwako,hataumtwaemwanamkewa Kiebraniaambayesiwawatuwako?
18Shekemuakamwambia,Unipatiehuyupekee,kwa maananimzurimachonipangu.Hamoriakafanyakama alivyosemamwanawe,kwamaanaalimpendasana 19HamoriakatokakwendakwaYakobokuzungumzanaye kuhusujambohiloAlipotokanyumbanikwaShekemu mwanawe,kablahajamjiaYakobokuzungumzanaye, wanawaYakobowakajakutokamashambani,mara waliposikiajamboalilofanyaShekemu,mwanawaHamori 20Naowanaumewakahuzunikasanakwaajiliyadadayao, naowotewakarudinyumbaniwakiwawamekasirikasana, kablayawakatiwakukusanyang'ombewao
21Wakajanakuketimbeleyababayao,wakamwambia wakiwawamekasirikasana,wakisema,Hakikakifo kimempatamtuhuyunanyumbayake,kwasababuBwana MunguwaduniayotealimwamuruNuhunawanawe kwambamtuasiibekamwe,walaasizini;sasatazama, Shekemuamemharibunakufanyauzinzinadadayetu, walahakunahatammojawawatuwotewamjialiyesema nayeneno.
22Hakikaunajuanaunaelewakwambahukumuyakifo inawapasaShekemu,nababayake,namjiwotekwa sababuyajamboalilofanya
23Walipokuwawakizungumzambeleyababayaokuhusu jambohilo,tazama,Hamori,babayakeShekemu,akaja kumwambiaYakobomanenoyamwanawekuhusuDina, nayeakaketimbeleyaYakobonawanawe
24Hamoriakawaambia,akisema,Rohoyamwanangu Shekemuinamtamanibintiyenu;tafadhalimpeniawemke, mkaoenasi;tupenibintizenu,nasitutawapabintizetu, nanyimtakaanasikatikanchiyetu,nasitutakuwakama watuwamojakatikanchi
25Maananchiyetunikubwasana;basikaeni,mfanye biasharahumo,nakumilikihumo,nakufanyamnavyotaka; walahapanamtuatakayewazuiakwakusemananyineno
26HamoriakaachakusemanaYakobonawanawe,na tazama,Shekemumwanaweakamfuata,akaketimbeleyao.
27ShekemuakanenambeleyaYakobonawanawe, akisema,Nanipatekibalimachonipenu,mnipebintiyenu, nachochotemtakachoniambianitamtendea.
28Niombenimaharinazawadinyingi,naminitatoa,na chochotemtakachoniambianitafanya,nayeyoteatakayeasi amrizenu,atakufa;ilanipenimsichanaawemkewangu.
29SimeoninaLawiwakawajibuHamorinaShekemu mwanawekwahila,wakisema,Hayoyotemliyotuambia tutawatendeaninyi.
30Natazama,dadayetuyukonyumbanikwako,lakini jiepushenayehaditutakapomtumababayetuIsakakuhusu jambohili,kwanihatuwezikufanyachochotebilaidhini yake
31KwamaanaanajuanjiazababayetuIbrahimu,na chochoteatakachotuambiatutakuambia,hatutakuficha chochote
32SimeoninaLawiwakawaambiaShekemunababayake hiviilikupatakisingizio,nakuulizashaurilaninikifanyike kwaShekemunamjiwakekatikajambohili
33ShekemunababayakewaliposikiamanenoyaSimeoni naLawi,ikawavyemamachonipao,naoShekemunababa yakewakatokakwendanyumbani
34Nawalipokwishakwenda,wanawaYakobo wakamwambiababayao,wakisema,Tazama,tunajuaya kwambakifochawapatahawawaovunamjiwao,kwa sababuwalivunjayaleambayoMungualikuwa amemwamuruNuhunawanawenauzaowakebaadayao.
35NapiakwasababuShekemualimtendeahividadayetu Dinakwakumtiaunajisi,kwamaanauchafukamahuo hautafanyikakamwekatiyetu
36Basisasa,juanauoneutakachofanya,nautafuteshauri nakisingiziochakutendewakwao,ilikuwauawakaziwote wamjihuu
37Simeoniakawaambia,“Hilinishaurizurikwenu: Waambienikwambawatahirikilamwanamumemiongoni mwaokamasisitulivyotahiriwaNakamahawataki
kufanyahivi,tutamchukuabintiyetukutokakwaona kuondoka.”
38Nawakikubalikufanyahivinawatafanyahivyo,basi watakapozamakwamaumivu,tutawashambuliakwapanga zetu,kamavilekwamtumtulivunamwenyeamani,na tutawauakilamwanaumemiongonimwao
39ShaurilaSimeonilikawapendeza,naoSimeoninaLawi wakaamuakuwatendeakamawalivyokusudiwa.
40Keshoyakeasubuhi,ShekemunaHamori,babayake, wakarudikwaYakobonawanawe,ilikumwambiahabari zaDina,nakusikiajibulawanawaYakobokwamaneno yao
41WanawaYakobowakawaambiakwahila,wakisema, TulimwambiababayetuIsakamanenoyakoyote,na manenoyakoyakampendeza
42Lakinialituambia,akisema,HivindivyoIbrahimubaba yakealivyomwamurukutokakwaMungu,Bwanawadunia yote,yakwambamtuyeyoteambayesiwauzaowake atakayekuoammojawabintizake,atawatahirikila mwanamumewake,kamasisitulivyotahiriwa;ndipo tunawezakumpabintiyetuawemkewe
43Sasatumekujulishanjiazetuzotealizotuambiababa yetu,maanahatuwezikufanyakamaulivyotuambia,kumpa bintiyetumtuasiyetahiriwa,kwamaananiaibukwetu
44Lakinikwahilitutakubalininyi,kuwapabintiyetu,nasi piatutajitwaliabintizenu,nasitutakaakatiyenu,nakuwa taifamojakamamlivyosema;mkitusikilizanakukubali kuwakamasisi,nakutahirikilamwanamumewenu,kama sisitulivyotahiriwa
45Nakamahamtakikutusikiliza,kwambakila mwanamumeatahiriwekamasisitulivyotahiriwa,kama tulivyoamuru,ndipotutakapokujakwenu,nakumtwaa bintiyetu,nakuondoka
46ShekemunaHamoribabayakewakasikiamanenoya wanawaYakobo,najambohilolikawapendezasana ShekemunaHamoribabayakewakafanyaharakaili kutimizamatakwayawanawaYakobo,kwamaana ShekemualimpendasanaDina,narohoyakeikampenda
47ShekemunaHamori,babayake,wakaharakishakufika langonipamji,wakawakusanyawatuwotewamjiwao, wakawaambiamanenoyawanawaYakobo,wakisema, 48Tuliwafikiawatuhawa,wanawaYakobo, tukazungumzanaokuhusubintiyao,naowatuhawa watakubalikufanyakamatunavyotaka,natazama,nchi yetunikubwakwao,naowatakaahumo,nakufanya biasharahumo,nasitutakuwawatummoja;tutawatwaa bintizao,nabintizetututawapawawewakezao
49Lakinikwashartihilituwanaumehawawatakubali kufanyajambohili,kwambakilamwanamumemiongoni mwetuatahiriwekamawalivyotahiriwa,kamaMunguwao alivyowaamuru;nasitutakapokuwatumetimizamaagizo yaoyakutahiriwa,ndipowatakapokaanasi,pamojana mifugoyaonamalizao,nasitutakuwakamawatummoja pamojanao
50NawatuwotewamjiwaliposikiamanenoyaShekemu naHamoribabayake,ndipowatuwotewamjiwao wakakubalipendekezohilo,naowakaitiiiliwatahiriwe, kwamaanaShekemunaHamoribabayakewalikuwawatu mashuhurisanakwao,kwakuwawalikuwawakuuwanchi
51Keshoyake,ShekemunaHamoribabayakewakaamka asubuhinamapema,wakawakusanyawatuwotewamji
waokatikatiyamjiWakawaitawanawaYakobo,nao wakawatahiriwanaumewotewaliokuwawaosikuhiyona sikuiliyofuata
52WakamtahiriShekemu,Hamoribabayake,nandugu watanowaShekemu,kishawakaondokakilamtuakaenda zakenyumbani;kwamaananenohilililitokakwaBwana juuyamjiwaShekemu,nakutokakwaBwanashaurila Simeonikatikajambohili,iliBwanaapatekuutiamjiwa ShekemumikononimwawanawawiliwaYakobo
SURAYA34
1Naidadiyawanaumewotewaliotahiriwailikuwa wanaumemiasitanaarobaininawatano,nawatotomia mbiliarobaininasita
2LakiniKiddekemu,mwanawaPeredi,babayakeHamori, nanduguzakesita,hawakuwasikilizaShekemunaHamori babayake,naohawakutakakutahiriwa,kwamaana pendekezolawanawaYakobolilikuwachukizomachoni pao,nahasirayaoikawakasanakwasababuwatuwamji hawakuwasikiliza
3Najioniyasikuyapili,wakawakutawatotowadogo wananeambaohawakuwawametahiriwa,kwasababu mamazaowalikuwawamewafichakutokakwaShekemu naHamoribabayake,nakutokakwawanaumewamji.
4ShekemunaHamoribabayakewakatumawatuwawalete mbeleyaoiliwatahiriwe,wakatiKidekemunanduguzake sitawalipowarukiakwapangazao,wakatakakuwaua.
5WakatafutapiakuwauaShekemunaHamoribabayake, wakatafutapiakumuuaDinapamojanaokwaajiliya jambohili.
6Wakawaambia,Nijamboganihilimlilolifanya?Je, hakunawanawakekatikabintizanduguzenuWakanaani, hatamkatakakujitwaliabintizaWaebrania,ambao hamkuwajuahapoawali,nanyimtafanyatendohiliambalo babazenuhawakuwaagizakamwe?
7Je,unafikirikwambautafanikiwakupitiatendohili ulilofanya?NautawajibunininduguzakoWakanaani katikajambohili,watakaokujakeshonakukuulizakuhusu jambohili?
8Nakamatendolenuhalitaonekanakuwajemanalahaki machonipao,mtafanyaninikwaajiliyamaishayenu,na mimikwaajiliyamaishayetu,kwakutosikilizasautizetu?
9Naikiwawenyejiwanchi,nanduguzakowote,wanawa Hamu,watasikiahabarizatendolako,wakisema, 10KwasababuyamwanamkeMwebrania,Shekemuna Hamoribabayake,nawotewenyejiwamjiwao,walifanya mamboambayohawakuyajua,ambayobabazao hawakuwaamurukamwe,basimtakimbiliawapiau mtafichaaibuyenuwapi,sikuzotemlizokuwambeleya nduguzenu,wenyejiwanchiyaKanaani?
11Basisasahatuwezikustahimilijambohiliulilofanya, walahatuwezikubebeshwanirahiijuuyetu,ambayobaba zetuhawakutuamuru
12Tazama,keshotutakwendanakuwakusanyanduguzetu wote,nduguzetuWakanaaniwanaoishikatikanchihii, nasisotetutakujanakuwapiganinyinawote wanaokutumainia,asibakimtuyeyotemiongonimwenu walawao
13Hamori,mwanaweShekemu,nawatuwotewamji waliposikiamanenoyaKidekemunanduguzake,
waliogopasanamaishayaokwamanenoyao,wakatubu kwaajiliyayalewaliyoyafanya.
14ShekemunaHamoribabayakewakawajibuKidekemu babayaonanduguzake,wakawaambia,Manenoyote uliyotuambianikweli.
15Sasamsiseme,walamsifikirimioyonimwenukwamba kwasababuyaupendowaWaebraniatulifanyajambohili ambalobabazetuhawakutuamuru.
16Lakinikwasababutulionakwambahaikuwaniana hamuyaokukubalimatakwayetukuhusubintiyaokuhusu kumchukua,isipokuwakwashartihili,kwahiyo tulisikilizasautizaonakufanyatendohiliuliloliona,ili kupatamatakwayetukutokakwao.
17Natukiishakupataombiletukutokakwao,tutawarudia nakuwafanyiayotemtakayotuambia
18Basitunawasihimngojenamsubirihadimiiliyetu itakapoponanatutakapokuwananguvutena,nakisha tutaendapamojadhidiyao,nakuwatendeayaliyomioyoni mwenunamioyonimwetu.
19NaDina,bintiYakobo,akasikiamanenohayoyote waliyosemaKidekemunanduguzake,nayalewaliyojibu HamorinamwanaweShekemu,nawatuwamjiwao.
20Akafanyaharaka,akamtumammojawawajakaziwake, ambayebabayakealikuwaamemtumaamtunzenyumbani mwaShekemu,kwaYakobobabayakenakwanduguzake, akisema,
21NdivyowalivyotoaushaurikwaKidekemunandugu zakekuhusuwewe,nandivyoHamorinaShekemunawatu wamjiwalivyowajibu
22Yakoboaliposikiamanenohayaalikasirikasana, akawakasirikia,nahasirayakeikawakadhidiyao.
23SimeoninaLawiwaliapa,wakasema,KamaBwana aishivyo,Munguwaduniayote,keshowakatikamahuu, hakutasaliamtuhatammojakatikamjimzima.
24Navijanaishiriniwalikuwawamejifichaambao hawakuwawametahiriwa,navijanahawawalipiganadhidi yaSimeoninaLawi,naSimeoninaLawiwaliwauawatu kuminawananekatiyao,nawawiliwakakimbiakutoka kwaonakutorokeakwenyemashimoyachokaa yaliyokuwamjini,naSimeoninaLawiwakawatafuta, lakinihawakuwapata
25SimeoninaLawiwakaendeleakuzunguka-zunguka mjini,wakawauawatuwotewamjikwamakaliyaupanga, walahawakumwachahatammojaaliyesalia
26Nakulikuwanamsukosukomkubwakatikatiyajiji,na kiliochawatuwajijikilipandambinguni,nawanawakena watotowotewakapigakelele
27SimeoninaLawiwakaupigamjiwote,hawakuacha mwanamumeyeyotealiyesaliakatikamjimzima
28WakawauaHamorinaShekemumwanawekwaupanga, wakamchukuaDinakutokanyumbanikwaShekemu, wakatokahuko.
29WanawaYakobowakaenda,wakarudi,wakawakuta waliouawa,wakatekanyaramalizaozotezilizokuwamjini namashambani
30Walipokuwawakichukuanyara,watumiatatu walisimama,wakawarushiavumbinakuwapigakwamawe, Simeonialipowageukia,akawauawotekwaupanga,naye SimeoniakageukambeleyaLawi,akaingiamjini
31Wakachukuakondoozaonang'ombezaonang'ombe zao,napiamabakiyawanawakenawatoto,na
wakawachukuahawawote,naowakafungualango wakatokanakumfikiababayaoYakobokwanguvu.
32Yakoboalipoonayotewaliyoyatendamjini,nanyara walizochukuakutokakwao,Yakoboalikasirikasananao, Yakoboakawaambia,Nininihikimlichonitendea?Tazama, nimepatarahamiongonimwawenyejiwanchiyaKanaani, walahakunahatammojawaoaliyeniingilia
33Nasasaumenifanyaniwechukizokwawakaziwanchi hii,miongonimwaWakanaaninaWaperizi,naminiko katikakundidogotu,naowotewatanijianakuniua watakaposikiahabarizakaziyakonanduguzao,namina nyumbayangututaangamia
34SimeoninaLawinanduguzaowotewaliokuwapamoja naowakamjibuYakobobabayao,wakamwambia,Tazama, tunakaakatikanchihii,naShekemuatamfanyiahiviumbu letu?Kwaniniunyamazekimyajuuyayotealiyoyafanya Shekemu?Naje,atamtendeaumbuletukamakahaba mtaani?
35NaidadiyawanawakeambaoSimeoninaLawi waliwachukuamatekakutokamjiwaShekemu,ambao hawakuwaua,ilikuwathemanininawatanoambao hawakuwawamemjuamwanaume.
36Namiongonimwaoalikuwepomsichanamdogo mwenyeumbozurinaumbozuri,jinalakeakiitwaBuna, nayeSimeoniakamchukuakuwamke,naidadiya wanaumewaliowachukuamatekalakinihawakuwaua, ilikuwawanaumearobaininasaba,nawaliobakiwaliwaua 37NavijanawotewakiumenawakikeambaoSimeonina Lawiwalikuwawamewachukuamatekakutokamjiwa Shekemu,walikuwawatumwawawanawaYakobonawa watotowaobaadayao,hadisikuilewanawaYakobo walipotokakatikanchiyaMisri
38SimeoninaLawiwalipotokamjini,walevijanawawili waliobaki,waliokuwawamejifichamjini,walahawakufa miongonimwawatuwamji,wakaondoka,nahawavijana wakaendamjini,wakazunguka-zungukahumo,wakauona mjiukiwabilawanaume,nawanawakepekeewakilia,na hawavijanawakapigakelelenakusema,Tazama,huundio uovuwalioufanyawanawaYakoboMwebraniakwamji huu,kwakuangamizakwaomojayamijiyaWakanaanileo, walahawakuogopamaishayaoyanchiyoteyaKanaani 39Basiwatuhaowakatokamjini,wakaendamjiniTapnaki, wakafikahuko,wakawaambiawenyejiwaTapnakiyote yaliyowapata,nayoteambayowanawaYakobowalikuwa wameutendamjiwaShekemu
40TaarifahiyoikamfikiaYashubu,mfalmewaTapnaki, nayeakatumawatumjiniShekemukuwaonavijanahao, maanamfalmehakuwaaminikatikasimulizihilo,akisema, Watuwawiliwangewezajekuharibumjimkubwakama Shekemu?
41WajumbewaYashubuwakarudi,wakamwambia, wakisema,Tulifikamjini,naumeharibiwa,hapanamtu huko,ilawanawakewaliao;walakondoowalang'ombe hakunahuko;maanavyotevilivyokuwamjinindivyowana waYakobowalivyovichukua
42Yashubuakastaajabukwanenohili,akasema,Watu wawiliwangewezajekufanyahivi,hatakuharibumji mkubwahivi,walahakunamtummojawakusimama mbeleyao?
43Kwamaanajambokamahilohalijawahikutokeatangu sikuzaNimrodi,walahatatanguzamanisana;naYashubu,
mfalmewaTapnaki,akawaambiawatuwake,Jipenimoyo, nasitutakwendakupigananaWaebraniahawa,na kuwatendeakamawalivyoutendeamji,nasitutalipiza kisasikwaajiliyawatuwamji.
44NaYashubu,mfalmewaTapnaki,akashaurianana washauriwakekuhusujambohili,naowashauriwake wakamwambia,WewepekeyakohutawashindaWaebrania, maanalazimawawenanguvuzakufanyakazihiikwamji mzima
45Kamawawilikatiyaowangeharibumjimzima,na hakunamtualiyesimamadhidiyao,hakikaukitakakwenda kinyumenao,wotewatatuasinakutuangamizasisipia
46Lakiniukitumaujumbekwawafalmewote wanaotuzunguka,nakuwaalikawakusanyikepamoja,basi tutakwendanaonakupigananawanawaYakobo;ndipo utakapowashinda.
47Yashubualiposikiamanenoyawashauriwake,maneno yaoyakampendezayeyenawatuwake,akafanyahivyo; nayeYashubu,mfalmewaTapnaki,akatumaujumbekwa wafalmewotewaWaamoriwaliozungukaShekemuna Tapnaki,akisema, 48Kweenipamojanamimkanisaidie,nasitutampiga YakoboMwebranianawanawewote,nakuwaangamiza kutokaduniani,kwamaanandivyoalivyofanyakwamji waShekemu,nahamjui?
49WafalmewotewaWaamoriwaliposikiauovuambao wanawaYakobowalikuwawameutendakatikamjiwa Shekemu,wakashangaasana.
50WafalmesabawaWaamoriwakakusanyikapamojana majeshiyaoyote,kamawatuelfukumiwenyepanga zilizofutwa,wakajakupigananawanawaYakobo;Yakobo akasikiakwambawafalmewaWaamoriwamekusanyikaili kupigananawanawe,Yakoboakaogopasana,akafadhaika 51YakoboakawashangaaSimeoninaLawi,akisema,Ni tendoganihilimlilolifanya?Kwaninimmenidhuru, kunileteawanawotewaKanaanijuuyangu,waniangamize miminanyumbayangu?Kwamaanamiminanyumba yangutulikuwatumepumzika,nanyimmenitendeahivi,na kuwachokozawenyejiwanchihiijuuyangukwamatendo yenu.
52Yudaakamjibubabayake,akasema,Je,nduguzangu SimeoninaLawiwaliwauawatuwotewaShekemubure? HakikanikwasababuShekemualimnyenyekezadadayetu, nakuvunjaamriyaMunguwetukwaNuhunawanawe, kwamaanaShekemualimchukuadadayetukwanguvu, akafanyauzinzinaye.
53Shekemuakafanyauovuhuuwote,walahakunahata mmojawawenyejiwamjiwakealiyeingiliakatinaye, kusema,Kwaniniunafanyahivi?Hakikakwasababuhii nduguzanguwalikwendawakaupigamji,nayeBwana akautiamikononimwao,kwasababuwenyejiwake walikuwawamevunjaamrizaMunguwetu.Je,niburebasi kwambawamefanyahayayote?
54Nasasakwaniniunaogopaaukuhuzunika,nakwanini unawakasirikianduguzangu,nakwaninihasirayako inawakadhidiyao?
55HakikaMunguwetualiyeutiamkononimwaomjiwa Shekemunawatuwake,atautiamkononimwetuwafalme wotewaKanaaniwanaotujia,nasitutawatendakama nduguzanguwalivyomtendeaShekemu.
56Sasatuliajuuyaonautupiliembalihofuzako,lakini mtumainiBwanaMunguwetu,naumwombeatusaidiena kutuokoa,nakuwatiaaduizetumikononimwetu
57Yudaakamwitammojawawatumishiwababayake, akasema,Nendasasaukaangaliemahaliwalipowafalme haowanaotujia,pamojanamajeshiyao
58Yulemtumishiakaenda,akatazamakwambali, akapandakuelekeaMlimaSihoni,akaonakambizoteza wafalmezimesimamamashambani,akarudiYuda, akasema,Tazama,wafalmewakomashambanipamojana kambizaozote,watuwengisana,kamamchangaulio ufukwenimwabahari
59YudaakawaambiaSimeoninaLawi,nanduguzake wote,Jitieninguvu,nanyimuwewanawaushujaa,kwa kuwaBwana,Munguwetu,yupamojanasi,msiwaogope 60Simamenikilamtu,amevaasilahazakezavita,upinde wakenaupangawake,nasitutakwendakupigananahawa watuwasiotahiriwa;BwanandiyeMunguwetu,atatuokoa 61Wakaondoka,kilamtuakajifungasilahazakezavita, wakubwakwawadogo,wanakuminammojawaYakobo, nawatumishiwotewaYakobopamojanao
62NawatumishiwotewaIsakawaliokuwapamojana IsakahukoHebroni,wotewakawajiawakiwawamevaa kilaainayasilahazavita,nawanawaYakobona watumishiwao,wakiwawatumiamojanakuminawawili, waliwaendeawafalmehawa,naYakobopiaakaendanao 63WanawaYakobowakatumaujumbekwaIsaka,baba yao,mwanawaIbrahimu,hukoHebroni,yaaniKireatharba,wakisema,
64TunakuombautuombeekwaBwana,Munguwetu,ili atulindenamikonoyaWakanaaniwanaotujia,nakuwatia mikononimwetu
65IsakamwanawaIbrahimuakamwombaBwanakwa ajiliyawanawe,akasema,EeBwanaMungu,ulimwahidi babayangu,ukisema,Nitazidishauzaowakokamanyota zambinguni,nawepiaumeniahidi,nautimizenenolako, sasakwakuwawafalmewaKanaaniwanakusanyika pamoja,kupigananawatotowangukwasababu hawakufanyavuruguyoyote
66Basisasa,EeBwanaMungu,Munguwaduniayote, potosha,nakuomba,shaurilawafalmehawa,iliwasipigane nawanangu
67Nauichocheemioyoyawafalmehawanawatuwao kwahofuyawanangunaushushekiburichao,naili wawezekuwaachawanangu
68Nakwamkonowakowenyenguvunamkonowako ulionyoshwauwaokoewanangunawatumishiwaokutoka kwao,kwaniuwezananguvuzikomikononimwako kufanyahayayote
69NawanawaYakobonawatumishiwaowakaendakwa wafalmehawa,naowakamtumainiBwanaMunguwao,na walipokuwawakienda,Yakobobabayaopiaalimwomba Bwananakusema,EeBwanaMungu,Mungumwenye nguvunaaliyetukuka,ambayeametawalatangusikuza kale,tanguhapohatasasanahatamilele; 70Wewendiweunayechocheavitanakuvikomesha, mkononimwakomnanguvunauwezawakuinuana kuangusha;Eesalayangunaikubalikembelezakoili uwezekunigeukiakwarehemazako,ilikuigusamioyoya wafalmehawanawatuwaokwahofuyawanangu,na kuwatishawaonakambizao,nakwawemawakomkuu
uwaokoewotewanaokutumaini,kwaniniwewe unayewezakuwawekawatuchiniyetunakupunguza mataifachiniyanguvuzetu
SURAYA35
1WafalmewotewaWaamoriwakaja,wakasimama uwandani,ilikushauriananawashauriwao,nininicha kuwatendeawanawaYakobo;kwamaanabado waliwaogopa,wakisema,Tazama,wawilikatiyao wamewauawatuwotewaShekemu
2BwanaakasikiamaombiyaIsakanaYakobo,naakaijaza mioyoyawashauriwotewawafalmehofukubwanahofu kubwa,hatawakasemakwakaulimoja, 3Je,wewenimjingaleo,auhunaufahamuwowotendani yako,kwambautapigananaWaebrania,nakwanini ufurahieuharibifuwakomwenyeweleo?
4Tazama,wawilikatiyaowalifikamjiniShekemubila wogawalahofu,nawakawauawakaziwotewamji,hata hakunamtualiyesimamadhidiyao,namtawezajekupigana naowote?
5HakikamnajuayakwambaMunguwaoanawapenda sana,nayeamewatendeamambomakuu,ambayo hayajatendekatangusikuzakale;namiongonimwa miunguyoteyamataifa,hakunaawezayekufanyamatendo yakemakuukamahayo
6HakikaalimwokoaAbrahamu,babayaoMwebrania, kutokamkononimwaNimrodi,nakutokamkononimwa watuwakewoteambaomaranyingiwalikuwawametafuta kumuua
7Alimwokoapiakutokakatikamotoambaomfalme Nimrodialikuwaamemtupa,naMunguwakeakamwokoa kutokakatikamotohuo
8Naninanimwingineanayewezakufanyakamahivyo?
HakikailikuwaIbrahimualiyewauawafalmewatanowa Elamu,walipomgusamwanawanduguyakeambaye aliishiSodomasikuhizo.
9Akamchukuamtumishiwakealiyekuwamwaminifu katikanyumbayakenawatuwakewachache,nao wakawafuatawafalmewaElamuusikummojanakuwaua, nakumrudishiamwanawanduguyemaliyakeyote waliyomnyang'anya
10NahakikaunajuaMunguwahawaWaebraniaanafurahi sananao,napiawanafurahinaye,kwaniwanajuakwamba aliwaokoakutokakwamaaduizaowote
11NatazamakwaupendowakekwaMunguwake, Ibrahimualimchukuamwanawewapekeenawathamani naakakusudiakumtoakamasadakayakuteketezwakwa Munguwake,nakamaisingekuwakwaMungualiyemzuia kufanyahivi,basiangefanyahivyokwaupendowakekwa Munguwake
12Munguakaonamatendoyakeyote,akamwapia,na kumwahidikwambaatawaokoawanawenauzaowake wotekutokakatikakilataabuitakayowapata,kwasababu alikuwaamefanyajambohili,nakwaupendowakekwa Munguwakealipunguzahurumayakekwamtotowake
13NawehukusikiayaleMunguwaoaliyomtendeaFarao, mfalmewaMisri,naAbimeleki,mfalmewaGerari,kwa kumtwaamkewaIbrahimu,aliyesemakumhusu,Huyuni dadayangu,wasijewakamwuakwaajiliyake,nakufikiria
kumchukuaawemkewake?Munguakawatendeawaona watuwaoyotemliyoyasikia.
14Natazama,sisiwenyewetulionakwamachoyetu kwambaEsau,nduguyakeYakobo,alimjianawatumia nne,kwaniayakumuua,kwanialikumbukakwamba alikuwaamemnyang'anyabarakayababayake
15AkaendakumlakialipotokaShamu,ilikuwauamama nawatoto,naninanialiyemwokoamikononimwakeila Munguwakealiyemtumaini?Akamwokoamikononimwa nduguyenapiamikononimwaaduizake,nahakika atawalindatena
16NinaniasiyejuakwambaniMunguwaoaliyewatia nguvuiliwatendeuovumliousikiakwamjiwaShekemu? 17Je,ingewezakwanguvuzaowenyewekwambawatu wawiliwangewezakuharibumjimkubwakamaShekemu kamasikwaajiliyaMunguwaowaliyemtumaini?Alisema nakuwafanyiahayayoteilikuwauawenyejiwamjikatika mjiwao
18Naje,unawezakuwashindahaowaliotokamjinimwako kupigananaowote,hatakamawatuwengizaidiwatakuja kukusaidia?
19Hakikamnajuanakuelewakwambahamjikupigananao, balimnakujakupigananaMunguwaoaliyewachagua,na kwahiyonyotemmekujaleokuangamizwa
20Basisasajiepushenauovuhuumnaojitahidikuuletajuu yenuwenyewe,naitakuwaborakwenumsiendekupigana nao,ingawaniwachachetukwahesabu,kwasababu Munguwaoyupamojanao.
21NawafalmewaWaamoriwaliposikiamanenoyoteya washauriwao,mioyoyaoilijaahofu,wakawaogopawana waYakobo,walahawakutakakupigananao.
22Wakategamasikioyaokwamanenoyawashauriwao, wakasikilizamanenoyaoyote;namanenoyawashauri yakawapendezasanawafalme,naowakafanyahivyo.
23Naowafalmewakageukanakujiepushanawanawa Yakobo,kwamaanahawakuthubutukuwakaribiaili kupigananao,kwasababuwaliwaogopasana,namioyo yaoikayeyukandaniyaokwakuwaogopa
24KwamaanahilililitokakwaBwanakwao,kwamaana alisikiamaombiyawatumishiwakeIsakanaYakobo,kwa sababuwalimtumaini;nawafalmehawawotewakarudina kambizaosikuhiyo,kilammojamjinikwake,wala hawakupigananawanawaYakobowakatihuo.
25WanawaYakobowakasimamasikuhiyohadijioni kuelekeamlimaSihoni,naowalipoonakwambawafalme hawahawakujakupigananao,wanawaYakobowakarudi makwao
SURAYA36
1WakatihuoBwanaakamtokeaYakobo,akamwambia, Ondoka,uendeBetheli,ukaehuko,ukamfanyieBwana madhabahuhuko,yeyealiyekutokea,aliyekuokoawewena wanaokatikamateso
2Yakoboakaondoka,yeyenawanawe,nayotealiyokuwa nayo,wakaendaBetheli,kamaBwanaalivyosema 3Yakoboalikuwanaumriwamiakatisininatisa alipopandakwendaBetheli,naYakobo,nawanawe,na watuwotewaliokuwapamojanaye,wakakaaBethelihuko Luzu.AkamjengeaBwanamadhabahuhuko,aliyemtokea; YakobonawanawewakakaaBethelimiezisita
4WakatihuoDebora,bintiUsi,mleziwaRebeka, aliyekuwapamojanaYakobo,akafa,nayeYakobo akamzikachiniyaBetheli,chiniyamwaloniuliokuwa huko.
5Rebeka,bintiwaBethueli,mamayakeYakobo,naye akafawakatihuohukoHebroni,yaaniKireath-arba, akazikwakatikapangolaMakpela,ambaloIbrahimu alikuwaamenunuakwawanawaHethi.
6MaishayaRebekayalikuwamiakamiamojana thelathininamitatu,nayeakafaYakoboaliposikia kwambaRebekamamayakeamekufa,alimliliamamayake kwauchungu,akamfanyiamaombolezomakubwa,na Deboramleziwakechiniyamwaloni.Akapaitamahali hapoAlon-bakuthi
7Labani,Mshami,akafasikuhizo,kwasababuMungu alimpigakwasababualivunjaaganolililokuwakatiyake naYakobo
8YakoboalikuwanaumriwamiakamiamojaBwana alipomtokea,akambariki,akamwitajinalakeIsraeli;na RahelimkeweYakoboakapatamimbasikuhizo
9WakatihuoYakobonawotewaliokuwapamojanaye wakasafirikutokaBethelikwendanyumbanikwababa yake,hadiHebroni
10Ikawawalipokuwawakiendeleanasafari,nabado umbalimdogokufikaEfrathi,Raheliakazaamwana,naye akapatauchunguwakuzaa,akafa
11YakoboakamzikakatikanjiaiendayoEfrathi,ndiyo Bethlehemu,akawekanguzojuuyakaburilake,ambayo ikohapohataleo;sikuzaRahelizilikuwamiakaarobaini namitano,akafa
12Yakoboakamwitajinalamwanawealiyezaliwa, ambayeRahelialimzalia,Benyamini,maanaalizaliwa kwakekatikanchiyamkonowakuume
13IkawabaadayakifochaRaheli,Yakoboakapigahema yakekatikahemayaBilha,mjakaziwake
14ReubeniakamwoneawivuLeamamayakekwasababu hiyo,akaghadhibikasana,akaondokakwahasira,akaenda akaingiakatikahemalaBilha,akaondoakitandachababa yakehuko
15Wakatihuosehemuyahakiyamzaliwawakwanza, pamojanaofisizakifalmenaukuhani,iliondolewakutoka kwawanawaReubeni,kwasababualikuwaameinajisi kitandachababayake,nahakiyamzaliwawakwanza ilipewaYusufu,ofisiyakifalmekwaYuda,naukuhani kwaLawi,kwasababuReubenialikuwaameinajisikitanda chababayake.
16NahivindivyovizazivyaYakoboalivyozaliwahuko Padan-aramu;nawanawaYakobowalikuwakumina wawili
17WanawaLeawalikuwaReubenimzaliwawakwanza, naSimeoni,Lawi,Yuda,Isakari,Zabuloni,naDinadada yao;nawanawaRaheliwalikuwaYosefunaBenyamini.
18WanawaZilpa,mjakaziwaLea,walikuwaGadina Asheri,nawanawaBilha,mjakaziwaRaheli,walikuwa DaninaNaftaliHaondiowanawaYakoboaliozaliwa hukoPadan-aramu
19Yakobonawanawenayotealiyokuwanayowakasafiri, wakafikaMamre,ndioKireath-arba,hukoHebroni, ambapoIbrahimunaIsakawalikaaugenini,nayeYakobo nawanawenayotealiyokuwanayo,wakakaakwababa yakehukoHebroni
20Esau,nduguye,nawanawe,nayotealiyokuwanayo, wakaendanchiyaSeiri,wakakaahuko,wakamilikikatika nchiyaSeiri;nawanawaEsauwakazaasana, wakaongezekasanakatikanchiyaSeiri.
21NahivindivyovizazivyaEsaualivyozaliwakatikanchi yaKanaaniWanawaEsauwalikuwawatano
22AdaakamzaliaEsaumzaliwawakewakwanzaElifazi, nayeakamzaliaReueli;AhlibamaakamzaliaYeushi, YalamunaKora
23HawandiowanawaEsauwaliozaliwakwakekatika nchiyaKanaani;nawanawaElifazi,mwanawaEsau, walikuwaTemani,Omari,Sefo,Gatamu,Kenazi,na Amaleki;nawanawaReueliwalikuwaNahathi,Zera, Shama,naMiza
24NawanawaYeushiwalikuwaTimna,Alva,Yethethi; nawanawaYalamuwalikuwaAla,FinorinaKenazi.
25NawanawaKorawalikuwaTemani,Mibsari,Magdieli naEramu;haondiojamaazawanawaEsaukwamajumbe waokatikanchiyaSeiri.
26NahayandiyomajinayawanawaSeiri,Mhori,wenyeji wanchiyaSeiri;Lotani,naShobali,naSibeoni,naAna, naDishani,naEseri,naDishoni,haowalikuwawanasaba.
27NawanawaLotaniwalikuwaHori,Hemani,naTimna, dadayao,yaaniTimna,waliomjiaYakobonawanawe,nao wakakataakumsikiliza;basiakaendaakawasuriawa Elifazi,mwanawaEsau,nayeakamzaliaAmaleki 28NawanawaShobaliwalikuwaAlvani,Manahathi, Ebali,Shefo,naOnamu,nawanawaSibeoniwalikuwa Aya,naAna,huyundiyeAnaaliyewaonaWayemi jangwanialipokuwaakichungapundawaSibeonibaba yake.
29Naalipokuwaakiwalishapundawababayake aliwaongozanyikanikwanyakatitofautiilikuwalisha 30Naikawasikumojaalipowaletakwenyemojaya jangwakwenyeufuowabahari,kinyumechajangwala watu,naalipokuwaakiwalisha,tazama,dhorubakubwa sanaikatokang'amboyabahariikatuajuuyapunda waliokuwawakilahuko,naowotewakasimamatuli
31Nabaadayahayowanyamawakubwanawakutisha wapataomiamojanaishiriniwakatokajangwaniupande wapiliwabahari,naowotewakafikamahali walipokuwepopunda,wakajiwekahapo
32Nawanyamahao,kuanziakatikatiyaokwendachini, walikuwanaumbolawanadamu,nakuanziakatikatiyao kwendajuu,wenginewalikuwanamfanowadubu,na wenginemfanowawalinzi,namikianyumayaokutoka katiyamabegayaoikishukahadiardhini,kamamikiaya dukefathi,nawanyamahawawalikujanakupandana kupandajuuyapundahawa,nakuwaongoza,nao wakaendazaohataleo
33NammojawawanyamahawaakamkaribiaAnana kumpigakwamkiawake,kishaakakimbiakutokahapo.
34Naalipoonakazihiialiogopasanamaishayake,naye akakimbianakutorokeamjini
35Akawasimuliawanawenanduguzakeyoteyaliyompata, nawatuwengiwakaendakuwatafutapundalakini hawakuwapata,naAnananduguzakehawakuendatena mahalihapotangusikuiliyofuata,kwasababuwaliogopa sanamaishayao
36NawanawaAna,mwanawaSeiri,walikuwaDishoni nadadayakeAhlibama,nawanawaDishoniwalikuwa
Hemdani,Eshbani,Ithrani,naKerani,nawanawaEseri walikuwaBilhani,Zaavani,naAkani,nawanawaDishoni walikuwaUsinaArani
37HizindizojamaazawanawaSeiri,Mhori,kwakadiri yamajumbewaokatikanchiyaSeiri.
38EsaunawanawewakakaakatikanchiyaSeiri,Mhori, waliokaakatikanchihiyo,naowakamilikihumo,wakazaa nakuongezekasana;Yakobonawanawe,nayote waliokuwanao,wakakaapamojanaIsakababayaokatika nchiyaKanaani,kamaBwanaalivyomwamuruIbrahimu babayao
SURAYA37
1Nakatikamwakawamiamojanatanowamaishaya Yakobo,huoulikuwamwakawatisawakukaakwakena watotowakekatikanchiyaKanaani,alitokaPadan-aramu
2SikuhizoYakoboakasafirinawanawekutokaHebroni, wakaendanakurudimjiniShekemu,waonawote waliokuwanao,wakakaahuko;kwamaanawanawa Yakobowalipatamalishomemanayenyekunonakwaajili yamifugoyaokatikamjiwaShekemu,mjiwaShekemu ukiwaumejengwaupyawakatihuo;nandaniyake walikuwawatuwapataomiatatuwanaumenawanawake 3Yakobonawanawenayotealiyokuwanayowakakaa katikasehemuyashambaambaloYakoboalikuwa amenunuakutokakwaHamori,babawaShekemu, aliporudikutokaPadan-aramu,kablaSimeoninaLawi hawajalipigajiji
4NawafalmewotewaWakanaaninaWaamori waliozungukamjiwaShekemuwaliposikiakwambawana waYakobowamerudiShekemunakukaahuko 5Wakasema,Je,wanawaYakoboMwebraniawatakuja tenamjininakukaahumo,baadayakuwapigawenyeji wakenakuwafukuza?Je,sasawarudinakuwafukuzawale waliokaamjiniaukuwaua?
6WafalmewotewaKanaaniwakakusanyikatena, wakakusanyikapamojailikupigananaYakobonawanawe 7NaYashubu,mfalmewaTapnaki,akatumaujumbekwa wafalmewotewajiranizake,kwaElani,mfalmewa Gaashi,nakwaIhuri,mfalmewaShilo,nakwaParathoni, mfalmewaHazari,nakwaSusi,mfalmewaSarton,nakwa Labani,mfalmewaBeth-korani,nakwaShabiri,mfalme waOthnayma,akisema,
8Njoonikwangumnisaidie,natumwueYakobo Mwebrania,nawanawe,nayotealiyonayo;kwamaana wamekujaShekemutenakuimiliki,nakuwauawakazi wakekamahapoawali.
9Wafalmehaowotewakakusanyikapamoja,wakaja pamojanakambizaozote,watuwengisanakamamchanga ulioufukweni,naowotewalikuwakinyumechaTapnaki 10KishaYashubu,mfalmewaTapnaki,akawatokea,yeye najeshilakelote,akapigakambipamojanao,mkabalana Tapnaki,njeyamji;wafalmehawawotewakawagawanya katikavikosisaba,vikiwanikambisabadhidiyawanawa Yakobo
11WakatumaujumbekwaYakobonamwanawe, wakisema,Njoninyotekwetu,tufanyemazungumzo pamojakatikabonde,nakulipizakisasikwawatuwa Shekemumliowauakatikamjiwao;nanyimtaruditena
mjiniShekemu,nakukaahumo,nakuwauawenyejiwake kamahapoawali.
12WanawaYakobowaliposikiahaya,hasirayaoikawaka sanakwamanenoyawafalmewaKanaani,nawanakumi waYakobowakafanyaharaka,wakaondoka,kilammoja waoakivaasilahazakezavita;nakulikuwanawatumishi waomianawawilipamojanaowakiwawamejiandaakwa vita.
13Nawatuhawawote,wanawaYakobonawatumishi wao,waliwaendeawafalmehawa,naYakobobabayao alikuwapamojanao,naowotewakasimamakwenyerundo laShekemu
14YakoboakamwombaBwanakwaajiliyawanawe,naye akainyooshamikonoyakekwaBwana,akasema,Ee Mungu,weweuMunguMwenyezi,weweubabayetu, ulituumbanasisinikazizamikonoyako;nakuomba uwaokoewanangukwarehemazakokutokamikononi mwaaduizao,ambaowanakujaleokupigananaona kuwaokoakutokamikononimwao,kwanimkononimwako mnauwezananguvu,kuwaokoawachachekutokakwa wengi
15Nauwapewanangu,watumishiwako,nguvuzamoyo naushujaa,ilikupigananaaduizao,kuwashinda,na kuwafanyaaduizaowaangukembeleyao,walawanangu nawatumishiwaowasiwauemikononimwawanawa Kanaani
16Lakiniukionavemamachonipakokuwauawananguna watumishiwao,uwapokeekwarehemazakonyingikwa mikonoyawatumishiwako,iliwasiangamizweleokwa mikonoyawafalmewaWaamori
17YakoboalipoachakumwombaBwana,dunia ilitetemekakutokamahalipake,najualikawagiza,na wafalmehawawotewakaingiwanahofukubwa
18BwanaakasikilizamaombiyaYakobo,nayeBwana akaigusamioyoyawafalmewotenamajeshiyaokwahofu nawogawawanawaYakobo
19KwamaanaBwanaaliwasikizishasautiyamagariya vita,nasautiyafarasihodarikutokakwawanawaYakobo, nasautiyajeshikubwalililoandamananao
20Wafalmehawawalishikwanahofukubwakwawana waYakobo,nawalipokuwawamesimamakatikamakao yao,tazama,wanawaYakobowaliwashambulia,pamoja nawatumiamojanakuminawawili,kwakelelekubwana kubwa
21WafalmewalipowaonawanawaYakobowakijakwao, waliingiwanahofuzaidi,naowakawanamwelekeowa kuwakimbiawanawaYakobokamahapoawali,wala hawakupigananao.
22Lakinihawakurudinyuma,wakisema,Itakuwaaibu kwetumarambilihivikujiepushanaWaebrania
23NawanawaYakobowakakaribianakuwashambulia wafalmehawawotenamajeshiyao,naowakaona,na tazama,walikuwawatuhodarisana,wengikamamchanga wabahari
24WanawaYakobowakamwitaBwana,wakasema, TusaidieEeBwana,utusaidienautujibu,kwamaana tunakutumainiwewe,walatusifekwamikonoyahawa watuwasiotahiriwa,ambaowametujialeo
25WanawaYakobowakajifungasilahazaozavita,kila mtuakachukuangaoyakenamkukiwakemikononi mwake,wakakaribiavitani
26NaYuda,mwanawaYakobo,alikimbiakwanzambele yanduguzake,nawatumishiwakekumipamojanaye, nayeakaendakwawafalmehawa
27NaYashubu,mfalmewaTapnaki,nayeakatokakwanza najeshilakembeleyaYuda,nayeYudaakamwona Yashubunajeshilakewakimjia;hasirayaYudaikawaka, hasirayakeikawakandaniyake,nayeakakaribiavita ambavyoYudaalihatarishamaishayake.
28NaYashubunajeshilakelotewalikuwawakikaribia Yuda,nayealikuwaamepandafarasimwenyenguvu nyinginamwenyenguvu,naYashubualikuwamtushujaa sana,naamefunikwakwachumanashabakutokakichwani hadimiguuni.
29Naalipokuwajuuyafarasi,alipigamishalekwamikono yotemiwilikutokambelenanyuma,kamailivyokuwa desturiyakekatikavitavyakevyote,nahakukosamahali alipolengamishaleyake
30NaYashubualipokujakupigananaYuda,naakarusha mishalemingidhidiyaYuda,Bwanaakamfungamkono waYashubu,namishaleyotealiyoipigailirudinyumajuu yawatuwakemwenyewe
31Nalichayahaya,Yashubualiendeleakusogeakuelekea Yuda,ilikumkabilikwamishale,lakiniumbalikatiyao ulikuwakamadhiraathelathini,naYudaalipomwona Yashubuakirushamishaleyakedhidiyake,alimkimbilia kwanguvuzakezahasira
32Yudaakachukuajiwekubwakutokaardhini,lenyeuzito washekelisitini,nayeYudaakakimbiakuelekeaYashubu, najiwehilolilipompigakwenyengaoyake,Yashubu akapigwanabutwaa,akaangukakutokakwenyefarasi wakechini.
33NgaoikapasukakutokamkononimwaYashubu,na kupitianguvuyapigoikarukahadiumbaliwakamadhiraa kuminatano,nayongaoikaangukambeleyakambiyapili.
34NawafalmewaliokujapamojanaYashubuwalionakwa mbalinguvuyaYuda,mwanawaYakobo,nayale aliyomtendeaYashubu,naowakamwogopasanaYuda.
35WakakusanyikakaribunakambiyaYashubu,wakiona kuchanganyikiwakwake,Yudaakafutaupangawake, akawauawatuarobaininawawiliwakambiyaYashubu; nakambiyoteyaYashubuikakimbiambeleyaYuda,wala hakunamtualiyesimamambeleyake;wakamtokaYashubu, wakamkimbia,nayeYashubualikuwabadoameanguka kifudifudi
36Yashubualipoonakwambawatuwotewakambiyake wamemkimbia,akafanyaharaka,akainukakwahofudhidi yaYuda,akasimamakwamiguuyakekinyumechaYuda
37NaYashubualikuwanavitamojanaYuda,akiweka ngaokuelekeangao,nawatuwotewaYashubu wakakimbia,kwasababuwaliwaogopasanaYuda
38BasiYashubuakashikamkukiwakemkononimwakeili kumpigaYudakichwani,lakiniYudaakawekangaoyake kichwanimwakedhidiyamkukiwaYashubuharaka,hivi kwambangaoyaYudaikapigwanamkukiwaYashubu,na ngaohiyopiaikapasuka
39Yudaalipoonakwambangaoyakeimepasuliwa, akaufutaupangawakeharaka,akampigaYashubukwenye vifundovyamiguuyake,akamkatamiguu,hataYashubu akaangukachini,namkukiukaangukamkononimwake
40YudaakafanyaharakaakachukuamkukiwaYashubu, akaukatakichwachake,akautupakaribunamiguuyake
41WanawaYakobowalipoonayaleYudaaliyomtendea Yashubu,wotewakakimbiliakwenyesafuzawafalme wengine,naowanawaYakobowakapigananajeshila Yashubu,namajeshiyawafalmewotewaliokuwahuko.
42WanawaYakobowakawauawatuelfukuminatano, wakawapigakamavilewanapigamaboga,nawaliobaki wakakimbiakuokoamaishayao
43Yudaalikuwabadoamesimamakaribunamaitiya Yashubu,akamvuaYashubuvazilakelachuma
44Yudapiaakaondoachumanashabailiyokuwakaribuna Yashubu,natazama,watutisawamakamandawaYashubu wakajakupigananaYuda
45Yudaakafanyaharaka,akachukuajiwekutokaardhini, akampiganalommojawaokichwani,fuvulakelikavunjika, mwiliwakepiaukaangukachinikutokakwafarasi
46Nawalewakuuwananewaliobaki,walipoonanguvuza Yuda,wakaogopasana,wakakimbia;Yudanawatuwake kumiwakawafuata,wakawapatanakuwaua
47NawanawaYakobowalikuwabadowakiyapiga majeshiyawafalme,nawaliwauawengiwao,lakini wafalmehaowalisimamakwaujasiripamojanamakapteni wao,nahawakurudinyumakutokamahalipao,nawalipiga keleledhidiyawalewamajeshiyaowaliokimbiakutoka mbeleyawanawaYakobo,lakinihakunaaliyewasikiliza, kwaniwaliogopamaishayaowasijewakafa.
48NawanawotewaYakobo,baadayakuwashinda majeshiyawafalme,walirudinakujambeleyaYuda,na YudaalikuwabadoakiwauawakuuwananewaYashubu, nakuvuanguozao
49LawiakamwonaEloni,mfalmewaGaashi,akimkaribia, pamojanawakuuwakekuminawanneilikumpiga,lakini Lawihakujuakwauhakika
50Eloninamakamandawakewakakaribia,naLawi akatazamanyumaakaonakwambavitavilikuwa vimemkabilinyuma,naLawiakakimbianawatumishi wakekuminawawili,wakaendawakawauaElonina makamandawakekwaupanga.
SURAYA38
1IhurimfalmewaShiloakajakumsaidiaEloni,naye akamkaribiaYakobo,Yakoboalipovutaupindewake mkononimwakenakwamshaleakampigaIhuriambao ulisababishakifochake
2NaIhurimfalmewaShiloalipokufa,wafalmewanne waliobakiwalikimbiakutokakwenyenafasiyaopamojana makapteniwengine,naowakajaribukurudinyuma, wakisema,HatunanguvutenadhidiyaWaebraniabaada yakuwauawafalmewatatunamakapteniwaowaliokuwa nanguvuzaidikulikosisi
3NawanawaYakobowalipoonakwambawafalme waliobakiwameondokakatikanafasizao,waliwafuatilia, naYakobopiaakajakutokakwenyerundolaShekemu kutokamahalialipokuwaamesimama,naowakawafuata wafalmenawakawakaribiapamojanawatumishiwao
4Wafalmenamakamandapamojanamajeshiyaomengine, walipoonakwambawanawaYakobowamewakaribia, waliogopamaishayao,wakakimbiahadiwalipofikamjini Kazari
5NawanawaYakobowakawafuatahadilangolamjiwa Kazari,naowakawapigawafalmenamajeshiyaokwa
wingi,kamawatuelfunne,nawalipokuwawakipigajeshi lawafalme,Yakoboalikuwaamejifungaupindewakeili kuwapigawafalme,nayeakawauawote
6AkamuuaParathonimfalmewaHazarikwenyelangola mjiwaHazari,nabaadayeakampigaSusimfalmewa Satoni,naLabanimfalmewaBeth-korini,naShabiri mfalmewaMaknayma,naakawauawotekwamishale, mshalemmojakwakilammojawao,naowakafa.
7WanawaYakobowalipoonakwambawafalmewote wamekufanakwambawamevunjikanakurudinyuma, waliendeleakupigananamajeshiyawafalmembeleya langolaHazari,nabadowakawauawatuwaowapataomia nne.
8NawatuwatatuwawatumishiwaYakobowakaanguka katikavitahivyo,naYudaalipoonayakuwawatumishi wakewatatuwamekufa,alihuzunikasana,nahasirayake ikawakandaniyakedhidiyaWaamori
9Nawanaumewotewaliosaliawamajeshiyawafalme waliogopasanamaishayao,naowakakimbianakuvunja langolakutazamjiwaKazari,nawotewakaingiamjini kwaajiliyausalama
10WakajifichakatikatiyamjiwaChazar,kwamaanamji waChazarulikuwamkubwasananamkubwa,namajeshi hayayoteyalipoingiamjini,wanawaYakobowaliwafuata kwakasihadimjini.
11Nawatuwannemashujaa,waliozoezwavitani, wakatokamjini,wakasimamambeleyamlangowamji, wakiwanapanganamikukiiliyofutwamikononimwao, wakajipangambeleyawanawaYakobo,wala hawakuwaruhusukuingiamjini
12Naftaliakakimbia,akawapita,akawapigawawilikwa upangawake,akawakatavichwavyaokwapigomoja
13Akawageukiawalewenginewawili,natazama walikuwawamekimbia,nayeakawafuata,akawapata, akawapiganakuwaua
14WanawaYakobowakajamjini,wakaona,natazama, kulikuwanaukutamwinginekuelekeamji,naowakatafuta langolaukuta,lakinihawakuwezakuliona,naYuda akarukajuuyaukuta,naSimeoninaLawiwakamfuata,na wotewatatuwakashukakutokaukutaninakuingiamjini.
15NaSimeoninaLawiwaliwauawanaumewote waliokimbiliausalamamjini,napiawakaziwamjipamoja nawakezaonawatotowao,waliwauakwamakaliya upanga,naviliovyamjivikapandajuumbinguni
16NaDaninaNaftaliwakarukaukutaniilikuona kilichosababishakelelezamaombolezo,kwaniwanawa Yakobowalihisiwasiwasikuhusunduguzao,nao wakasikiawenyejiwamjiwakisemakwakilionadua, wakisema,Chukuenivyotetulivyonavyomjinimwende zenu,lakinimsituue
17Yuda,Simeoni,naLawiwalipokwishakuwapiga wenyejiwamji,walipandaukutanakuwaitaDanina Naftali,waliokuwaukutani,nanduguzaowengine;nao SimeoninaLawiwakawajulishakuhusumlangowamji,na wanawotewaYakobowakajakuchukuanyara
18WanawaYakobowalichukuanyarazamjiwaHazari, makundiyakondoonang'ombe,namali,nawalichukua vyotevilivyowezakutekwa,wakaondokamjinisikuhiyo
19SikuiliyofuatawanawaYakobowakaendaSarton, kwaniwalisikiakwambawatuwaSartonwaliobakimjini walikuwawamekusanyikakupigananaokwaajiliya
kumuuamfalmewao,naSartonulikuwamjimrefusanana wenyengome,naoulikuwanabomarefulililozungukamji. 20Nanguzoyangomeilikuwakamadhiraahamsinina upanawakedhiraaarobaini,walahapakuwanamahalipa mtukuingiamjinikwasababuyangome;wanawaYakobo wakaonangomeyamji,wakatafutanjiayakuingilialakini hawakuipata
21Kwamaanamlangowakuingiamjiniulikuwanyuma, nakilamtualiyetakakuingiamjinialipitianjiahiyona kuzungukamjimzima,nabaadayeakaingiamjini
22WanawaYakobowalipoonakwambahawakuweza kuingiamjini,hasirayaoiliwakasanaWakaajiwamji walipoonakwambawanawaYakobowalikuwawakiwajia, wakawaogopasana,kwasababuwalikuwawamesikia kuhusunguvuzaonakilewalichomtendeaHazari
23NawakaziwamjiwaSartonhawakuwezakuwaendea wanawaYakobobaadayakukusanyikamjinikupigana nao,wasijewakaingiamjini,lakiniwalipoonakwamba walikuwawanawajia,waliwaogopasana,kwaniwalikuwa wamesikiakuhusunguvuzaonakilewalichomtendea Hazari
24KwahiyowenyejiwaSartonwakaharakishakuondoa darajalabarabarayamji,kutokamahalipake,kablawana waYakobohawajafika,naowakaliletamjini
25WanawaYakobowakajanakutafutanjiayakuingia mjini,lakinihawakuipataWakaziwamjiwakapandajuu yaukuta,wakaona,natazama,wanawaYakobowalikuwa wakitafutanjiayakuingiamjini.
26NawenyejiwamjiwaliwatukanawanawaYakobo kutokajuuyaukuta,naowakalaani,nawanawaYakobo wakasikiamashutumu,naowalikasirikasana,nahasirayao ikawakandaniyao
27WanawaYakobowakakasirikanao,naowote wakainukanakurukajuuyangomekwanguvuzao,na kwanguvuzaowakapitaupanawadhiraaarobainiwa ngome
28Nawalipopitabomawalisimamachiniyaukutawamji, nawakakutamalangoyoteyamjiyamefungwakwa milangoyachuma
29WanawaYakobowakakaribiailikuvunjamilangoya mji,lakiniwenyejihawakuwaruhusu,kwasababukutoka juuyaukutawalikuwawakirushamawenamishalejuuyao
30Naidadiyawatuwaliokuwaukutaniilikuwakamawatu mianne,nawanawaYakobowalipoonakwambawatuwa mjihawakuwaruhusukufunguamalangoyamji,waliruka nakupandajuuyaukuta,naYudaakapandakwanza upandewamasharikiwamji
31NaoGadinaAsheriwakapandanyumayakehadi pembeyamagharibiyamji,naSimeoninaLawiupande wakaskazini,naDaninaReubeniupandewakusini
32Nawatuwaliokuwajuuyaukuta,wenyejiwamji, walipoonayakuwawanawaYakobowanawajia,wote wakakimbiakutokaukutani,wakashukamjini,wakajificha katikatiyamji
33IsakarinaNaftaliwaliobakichiniyaukutawakakaribia, wakavunjamalangoyamji,wakawashamotokwenye malangoyamji,hatachumakikayeyuka,nawanawotewa Yakobowakaingiamjini,waonawatuwaowote, wakapigananawenyejiwamjiwaSarton,wakawauakwa upanga;walahakunamtualiyesimamambeleyao.
34Nawatuwapataomiambiliwakakimbiakutokamjini, wakaendawotewakajifichandaniyamnarammojamjini; Yudaakawafuatahadikwenyemnara;akaubomoamnara, uliowaangukiawatuhao,naowotewakafa.
35WanawaYakobowakapandanjiayapaalamnaraule, wakaona,natazama,kulikuwanamnaramwinginemrefu nawenyenguvukwambalimjini,nakilelechakekilifika mbinguni,nawanawaYakobowakaharakishanakushuka, wakaendanawanaumewaowotekwenyemnaraule, wakauonaumejaawanaume,wanawakenawatotowapatao miatatu
36NawanawaYakobowakawapigawatuwalewaliokuwa mnaranikwakishindokikubwa,naowakakimbiana kukimbiakutokakwao
37SimeoninaLawiwakawafuata,wakatiwatukumina wawilihodarinamashujaawalipowatokeakutokamahali walipokuwawamejificha
38Nawalewatukuminawawiliwaliendelezavitavikali dhidiyaSimeoninaLawi,naSimeoninaLawi hawakuwezakuwashinda,nawalewanaumemashujaa walivunjangaozaSimeoninaLawi,nammojawao akampigakichwaniLawikwaupangawake,wakatiLawi alipowekamkonowakekichwaniharaka,kwanialiogopa upanga,naupangaukampigaLawi,nahaukuhitajimkono waLawikukatwa.
39Lawiakachukuaupangawayuleshujaamkononi mwake,akauchukuakwanguvukutokakwayulemtu,na kwahuoakampigakichwaniyulemtumwenyenguvu,na akamkatakichwa
40NawatukuminammojawakakaribiakupigananaLawi, kwaniwalionakwambammojawaoameuawa,nawanawa Yakobowakapigana,lakiniwanawaYakobohawakuweza kuwashinda,kwamaanawanaumehaowalikuwananguvu nyingi.
41WanawaYakobowalipoonakwambahawawezi kuwashinda,Simeonialipigakelelekubwanakubwa,na walewatukuminammojawenyenguvuwakashtukakwa sautiyakelelezaSimeoni
42YudaakaijuasautiyakelelezaSimeonikwambali,nao NaftalinaYudawakawakimbiliaSimeoninaLawiwakiwa nangaozao,wakawakutawakipigananawalewatuhodari, wasiwezekuwashindakwaningaozaozilikuwa zimevunjika.
43NaftalialipoonakwambangaozaSimeoninaLawi zimevunjika,akatwaangaombilikutokakwawatumishi wake,akaziletakwaSimeoninaLawi.
44Simeoni,LawinaYudasikuhiyowalipigananawale watukuminammojawenyenguvuhadiwakatiwa machweo,lakinihawakuwezakuwashinda
45Yakoboakaambiwahaya,nayeakahuzunikasana, akamwombaBwana,nayepamojanaNaftalimwanawe wakawaendeawatuhawamashujaa.
46Yakoboakakaribia,akavutaupindewake,akawakaribia walemashujaa,akawauawatatukatiyawatuwaokwa upinde,nawalewananewaliobakiwakageukanyuma,na tazama,vitavilikuwavikipiganwambelenanyuma,nao wakaogopasanamaishayao,wasiwezekusimamambele yawanawaYakobo,wakakimbiambeleyao
47NaowalipokuwawakikimbiawakakutananaDanina Asheri,wakiwajia,wakawashambuliaghafla,wakapigana
nao,wakawauawawilikatiyao;Yudananduguzake wakawafuata,wakawapigawaliobaki,wakawaua.
48WanawotewaYakobowakarudi,wakazungukazungukamjini,wakitafutakamawangewezakupata wanaume,naowakawakutavijanawapataoishirinikatika pangomjini,naGadinaAsheriwakawapigawote,naDani naNaftaliwakawashambuliawanaumewaliobaki waliokimbianakutorokakutokamnarawapili,nao wakawapigawote
49WanawaYakobowakawauawakaziwotewamjiwa Sarton,lakiniwanawakenawatotowadogowaliwaacha mjini,walahawakuwaua
50NawakaziwotewajijilaSartonwalikuwawanaume hodari,mmojawaoangewafukuzawatuelfu,nawawili katiyaohawangewakimbiawatuelfukumiwaliobaki
51WanawaYakobowaliwauawakaziwotewamjiwa Sartonkwaupanga,hatahakunamtualiyesimamadhidi yao,naowakawaachawanawakemjini
52WanawaYakobowalichukuanyarazotezamji, wakachukuawalichokitaka,wakachukuakondoo,ng'ombe, namalikutokamjini;wanawaYakobowakamtendea SartonnawenyejiwakekamawalivyomtendeaHazarina wenyejiwake;naowakageuka,wakaendazao
SURAYA39
1NawanawaYakobowalipotokakatikamjiwaSarton, walikuwawametembeakamadhiraamiambili walipokutananawenyejiwaTapnakiwakijakuwakabili, kwaniwalitokakupigananao,kwasababuwalikuwa wamempigamfalmewaTapnakinawatuwakewote.
2BasiwotewaliobakikatikamjiwaTapnakiwakatoka kupigananawanawaYakobo,naowakapanga kuwanyang'anyanyarananyarawalizokuwawameteka kutokakwaHazarinaSaroni
3NawatuwaliobakiwaTapnakiwakapigananawanawa Yakobomahalihapo,naowanawaYakobowakawapiga, naowakakimbiambeleyao,wakawafuatahadimjiwa Arbelani,naowotewakaangukambeleyawanawa Yakobo.
4WanawaYakobowakarudi,wakajaTapnaki,kuchukua nyarazaTapnaki,naowalipofikaTapnaki,wakasikia kwambawatuwaArbelaniwametokakuwakabiliili kuokoanyarazanduguzao,nawanawaYakobo wakawaachawatukumihukoTapnakiilikuporamji,nao wakatokakwendakuwaelekeawatuwaArbelani.
5NaowatuwaArbelaniwakatokanawakezaokupigana nawanawaYakobo,kwamaanawakezaowalikuwa mashujaavitani;naowakatoka,wapataomianne, wanaumenawanawake
6WanawotewaYakobowakapigakelelekwasautikubwa, naowotewakakimbiakuelekeawenyejiwaArbelani,kwa sautikubwanayakutisha
7NawenyejiwaArbelaniwakasikiakelelezawanawa Yakobo,nangurumozaokamakelelezasimba,nakama ngurumoyabaharinamawimbiyake
8Nahofunawogavikawatawalamioyonimwaokwa sababuyawanawaYakobo,naowakawaogopasana,nao wakarudinyumanakukimbiambeleyaokuingiamjini,na wanawaYakobowakawafuatahadilangonimwamji,nao wakawafikiamjini
9WanawaYakobowakapigananaomjini,nawanawake waowotewakapiganakwakombeodhidiyawanawa Yakobo;namapiganoyalikuwamakalisanakatiyaosiku hiyoyotehatajioni.
10NawanawaYakobohawakuwezakuwashinda,nawana waYakobowalikuwakaribukuangamiakatikavitahivyo, nawanawaYakobowakamliliaBwananakupatanguvu nyingikuelekeajioni,nawanawaYakobowakawapiga wakaziwotewaArbelanikwamakaliyaupanga,wanaume, wanawakenawatoto
11NapiawatuwaliosaliawaliokimbiakutokaSarton, wanawaYakobowaliwapigahukoArbelani,nawanawa YakobowakawatendaArbelaninaTapnakikama walivyowatendaHazarinaSartonNawanawake walipoonayakuwawanaumewotewamekufa,wakapanda juuyapaazamji,wakawapigawanawaYakobokwa kunyeshamawekamamvua
12WanawaYakobowakafanyaharaka,wakaingiamjini, wakawakamatawanawakewote,wakawauakwaupanga; wanawaYakobowakachukuanyarazote,namateka, makundiyakondoo,nang'ombe,nang'ombe
13WanawaYakobowakamtendeaMaknaymakama walivyomtendeaTapnaki,Hazari,naShilo;wakageuka kutokahuko,wakaendazao
14NasikuyatanowanawaYakobowakasikiakwamba watuwaGaashiwalikuwawamekusanyikadhidiyao kupigana,kwasababuwalikuwawamemuuamfalmewao namakamandawao,kwanikulikuwanamakamandakumi nawannekatikamjiwaGaashi,nawanawaYakobo walikuwawamewauawotekatikavitavyakwanza
15NawanawaYakobowakajifungasilahazaozavitasiku hiyo,wakatokakwendakupigananawenyejiwaGaashi,na hukoGaashikulikuwanawatuwenyenguvunahodariwa watuwaWaamori,naGaashiulikuwamjiwenyenguvuna ngomeborazaidikulikomijiyoteyaWaamori,nao ulikuwanakutatatu
16WanawaYakobowakafikaGaashi,wakakutamalango yamjiyamefungwa,nawatuwapataomiatano wamesimamajuuyaukutawanjekabisa,nawatuwengi kamamchangawapwaniwalikuwawamewaviziawanawa Yakobokutokanjeyamjiupandewanyuma
17WanawaYakobowakakaribiakufunguamalangoya mji,naowalipokuwawakikaribia,tazama,walewaliokuwa wamevizianyumayamjiwakatokamahalipao, wakawazungukawanawaYakobo
18NawanawaYakobowalikuwawamejipangakatikatiya watuwaGaashi,navitavilikuwambelenanyumayao,na watuwotewaliokuwaukutani,walikuwawakirusha mishalenamawekutokaukutani
19YudawalipoonakwambawatuwaGaashiwanazidi kuwalemea,walipigakelelekalisananakalisana,nao watuwotewaGaashiwakaogopakwasababuyasautiya kiliochaYuda,naowatuwakaangukakutokaukutanikwa sababuyakelelezakekali,nawotewaliokuwanjenandani yamjiwakaogopasanamaishayao
20WanawaYakobowakakaribiakuvunjamilangoyamji, watuwaGaashiwakawatupiamawenamishalekutokajuu yaukuta,wakawafukuzakutokalangoni
21WanawaYakobowakarudidhidiyawatuwaGaashi waliokuwanaokutokanjeyamji,wakawapigavikalikama vilekushambuliamibuyu,naohawakuwezakuwashinda
wanawaYakobo,kwasababuhofunawogavilikuwa vimewashikakwakiliochaYuda.
22WanawaYakobowakawauawatuwotewaliokuwanje yamji,nawanawaYakobowakakaribiakuingiamjini,na kupiganachiniyakutazamji;lakinihawakuweza,kwa kuwawenyejiwotewaGaashiwaliobakimjiniwalikuwa wamezingirakutazaGaashipandezote,hatawanawa Yakobohawakuwezakuukaribiamjiilikupigananao.
23WanawaYakobowalipokaribiakonamojakupigana chiniyaukuta,wenyejiwaGaashiwaliwarushiamishale namawekamamvuayamanyunyu,naowakakimbia kutokachiniyaukuta
24NawatuwaGaashiwaliokuwaukutani,walipoonaya kuwawanawaYakobohawawezikuwashindakutokachini yaukuta,waliwakemeawanawaYakobokwamaneno haya,wakisema,
25Unashidaganikatikavitahivikwambahuwezi kushinda?Je,unawezakuutendeamjimkuuwaGaashina wakaziwakekamaulivyotendeamijiyaWaamoriambayo haikuwananguvunyingi?Hakikauliwatendeawalewalio dhaifumiongonimwetu,nakuwauakwenyelangolamji, kwasababuhawakuwananguvuwalipoingiwanahofu kwasautiyakelelezako
26Naje,mtawezakupiganahapa?Hakikanyotemtakufa hapa,nasitutalipizakisasikwasababuyamijihiyo mliyoiharibu
27NaowenyejiwaGaashiwaliwatukanasanawanawa Yakobonakuwatukanakwamiunguyao,nawakaendelea kuwarushiamishalenamawekutokaukutani
28Yudananduguzakewaliposikiamanenoyawenyejiwa Gaashi,hasirayaoikawakasana,nayeYudaakamwonea wivuMunguwakekatikajambohili,akalia,akasema,Ee Bwana,utusaidie,ututumiesisinanduguzetu
29Naakakimbiambalikwanguvuzakezote,akiwana upangawakeuliochomolewamkononimwake,naakaruka kutokaardhininakwanguvuzakenyingi,akapandaukuta, naupangawakeukaangukakutokamkononimwake.
30Yudawakapigakeleleukutani,nawatuwotewaliokuwa ukutaniwakaogopa,nabaadhiyaowakaangukakutoka ukutaninakuingiamjini,wakafa;nawalewaliokuwa ukutani,walipoonanguvuzaYuda,wakaogopasana, wakakimbiliamjinikwaajiliyausalama
31NabaadhiyaowakajitiamoyokupigananaYuda ukutani,wakakaribiakumwuawalipoonakwambaYuda hakuwanaupangamkononimwake,wakafikirikumtupa kutokaukutanihadikwanduguzake,nawatuishiriniwa mjiwakajakuwasaidia,wakazungukaYudanawote wakapigakelelejuuyake,wakamkaribiawakiwanapanga zilizofutwa,naowakawatishaYuda,nayeYudaakawapigia kelelenduguzakekutokaukutani
32Yakobonawanawewakavutaupindekutokachiniya ukuta,wakawapigawatuwatatuwaliokuwajuuyaukuta, Yudaakaendeleakulia,akasema,EeBwana,tusaidie,Ee Bwana,tuokoeAkaliakwasautikuuukutani,nakilio kikasikikambalisana
33Nabaadayakiliohikialirudiakupigakeleletena,na wanaumewotewaliokuwawamezungukaYudajuuya ukutawaliogopa,nakilammojawaoakatupaupangawake kutokamkononimwakekwasautiyakelelezaYudana tetemekolake,wakakimbia.
34Yudawakazitwaapangazilizoangukamikononimwao, naoYudawakapigananao,wakawauawatuishirinikati yaoukutani
35Nawanaumenawanawakewapataothemaninibado walipandaukutakutokamjini,wakazungukaYudawote, nayeBwanaakawatiahofuyaYudamioyonimwao,hata wasiwezekumkaribia
36Yakobonawotewaliokuwapamojanayewakavuta upindekutokachiniyaukuta,wakawauawatukumi ukutani,naowakaangukachiniyaukuta,mbeleyaYakobo nawanawe
37Nawatuwaliokuwaukutaniwalipoonayakuwawatu ishiriniwameanguka,wakaendeleakukimbiliaYudawenye pangazilizofutwa,lakinihawakuwezakumkaribia;kwa maanawaliogopasananguvuzaYuda
38Mmojawamashujaawao,jinalakeArudi,akakaribia kumpigaYudakichwanikwaupangawake,Yuda alipofungangaoyakekichwaniharaka,upangaukaipiga ngaohiyo,nayoikagawanyikavipandeviwili.
39NamtuhuyushujaabaadayakumpigaYudaalikimbia kuokoamaishayake,kwahofuyaYuda,namiguuyake ikatelezaukutaninaakaangukakatiyawanawaYakobo waliokuwachiniyaukuta,nawanawaYakobowakampiga nakumuua
40KichwachaYudakilimtiauchungukutokananapigola yulemtumwenyenguvu,hataYudaalikuwakaribukufa kutokananalo
41Yudaakapigakeleleukutanikwasababuyamaumivu yaliyotokananapigo,Danialiposikia,nahasirayake ikawakandaniyake,nayepiaakasimama,akaendambali, akakimbia,akarukakutokaardhini,akapandaukutakwa nguvuzakezahasira
42NaDanialipofikaukutanikaribunaYuda,watuwote waliokuwaukutaniwakakimbia,waliokuwawamesimama dhidiyaYuda;wakapandaukutawapili,wakawatupia DaninaYudamishalenamawekutokaukutawapili, wakajaribukuwafukuzakutokaukutani.
43MishalenamawevikawapigaDaninaYuda,karibu wafeukutani,napopoteDaninaYudawalipokimbia kutokaukutani,walishambuliwakwamishalenamawe kutokaukutaniwapili
44NaYakobonawanawewalikuwabadokwenyelangola mjichiniyaukutawakwanza,naohawakuweza kuinamishaupindewaodhidiyawenyejiwamji,kwani hawakuwezakuonekananao,wakiwakwenyeukutawapili
45NaDaninaYudawaliposhindwakuvumiliamawena mishaleiliyowaangukiakutokaukutawapili,wotewawili walirukajuuyaukutawapilikaribunawatuwamji,na watuwamjiwaliokuwajuuyaukutawapiliwalipoona kwambaDaninaYudawamewajiajuuyaukutawapili, wotewalipigakelelenakushukachinikatiyakuta
46Yakobonawanawewakasikiakelelezawatuwamji, naowalikuwabadokwenyelangolamji,naowalikuwana wasiwasikuhusuDaninaYudaambaohawakuwaona, wakiwakwenyeukutawapili
47Naftaliakapandakwanguvuzakezenyehasirakalina akarukajuuyaukutawakwanzailikuonaninini kilichosababishakelelezakelelewalizosikiamjini,na IsakarinaZabuloniwakakaribiakuvunjamilangoyamji, naowakafunguamalangoyamjinakuingiamjini.
48Naftaliakarukakutokaukutawakwanzahadiwapili, akajakuwasaidianduguzake,nawenyejiwaGaashi waliokuwaukutani,alipoonayakuwaNaftalindiyewatatu aliyekujakuwasaidianduguzake,wotewakakimbiana kushukamjini;Yakobonawanawewotenavijanawao wotewakaingiamjinikwao
49Yuda,DaninaNaftaliwakashukakutokaukutanina kuingiamjini,wakawafuatiawenyejiwamji;naoSimeoni naLawiwakatokanjeyamji,walahawakujuayakuwa langolilikuwalimefunguliwa;wakapandakutokahuko ukutani,wakashukakwanduguzaomjini
50Nawakaziwamjiwotewalikuwawameshukamjini,na wanawaYakobowakawajiapandetofauti,navita vikawakabilikutokambelenanyuma,nawanawaYakobo wakawapigavikali,nawakawauawapataoelfuishirinikati yaowanaumenawanawake,hakunahatammojawao aliyewezakusimamadhidiyawanawaYakobo
51Nadamuikatiririkakwawingimjini,ikawakamakijito chamaji,nadamuikatiririkakamakijitohadisehemuya njeyamji,ikafikajangwalaBeth-chorin
52NawatuwaBeth-koriniwalionakwambalidamu ikitiririkakutokamjiwaGaashi,nawatuwapataosabini kutokamiongonimwaowakakimbiakuionadamu,nao wakafikamahalipaledamuilipo
53Wakafuatamkondowadamu,wakafikaukutawamji waGaashi,naowalionadamuikitokamjini,wakasikia sautiyakiliokutokakwawenyejiwaGaashi,kwani ilipandahadimbinguni,nadamuiliendeleakutiririkakwa wingikamakijitochamaji
54NawanawotewaYakobowalikuwabadowakiwapiga wenyejiwaGaashi,naowakawauahadijioni,wanaumena wanawakewapataoelfuishirini,nawatuwaKorani wakasema,HakikahiinikaziyaWaebrania,kwanibado wanaendeleanavitakatikamijiyoteyaWaamori.
55NawatuhaowakaharakishanakukimbiliaBeth-khorini, nakilammojaakachukuasilahazakezavita,na wakawapigiakelelewakaziwotewaBeth-khorini,ambao piawalijifungasilahazaozavitailiwaendekupiganana wanawaYakobo
56NawanawaYakobowalipokwishakuwapigawenyeji waGaashi,walizunguka-zungukamjiniilikuwatekanyara wotewaliouawa,nawalipofikandanikabisayamji, wakawakutawatuwatatuhodarisana,walahawakuwana upangamkononimwao
57WanawaYakobowakafikamahaliwalipokuwa,na walewatuhodariwakakimbia,nammojawaoakamkamata Zabuloni,ambayealimuonanikijanamdogonamfupi, akampigachinikwanguvuzakezote.
58Yakoboakamkimbiliaakiwanaupangawake,naye Yakoboakampigachiniyakiunochakekwaupanga, akamkatavipandeviwili,namaitiikampataZabuloni 59NawapiliakakaribiaakamshikaYakoboili amwangushechini,nayeYakoboakamgeukianakumpigia kelele,hukuSimeoninaLawiwakikimbianakumpiga kiunonikwaupanganakumwangushachini
60Yulemtumwenyenguvuakainukakutokaardhinikwa hasirakali,naYudaakamjiakablahajafikamahalipake, akampigakichwanikwaupanga,nakichwachake kikapasukanaakafa
61Namtuwatatumwenyenguvu,alipoonakwamba wenzakewameuawa,alikimbiakutokambeleyawanawa
Yakobo,nawanawaYakobowakamfuatamjini;nawakati mtuhuyomwenyenguvualipokuwaakikimbiaalipata mojayapangazawakaziwamji,nayeakaichukuana kuwageukiawanawaYakobonakupigananaokwaupanga huo.
62YulemtumwenyenguvuakakimbiliaYudailikumpiga kichwanikwaupanga,walahapakuwanangaomkononi mwaYuda;naalipokuwaakilengakumpiga,Naftali akachukuangaoyakeharakanakuiwekakichwanimwa Yuda,naupangawayulemtumwenyenguvuukaipiga ngaoyaNaftali,nayeYudaakaponaupanga
63NaSimeoninaLawiwakamrukiayulemtumwenye nguvukwapangazaonakumpigakwanguvukwapanga zao,napangahizombilizikaingiamwilinimwayulemtu mwenyenguvunakugawanyavipandeviwili,kwaurefu
64WanawaYakobowakawapigahaomashujaawatatu wakatihuo,pamojanawenyejiwotewaGaashi,hata mchanaukawakaribukuchwa
65WanawaYakobowakazunguka-zungukaGaashi, wakachukuanyarazotezamji,hatawatotowadogona wanawake,ambaohawakuwaachahai;wanawaYakobo wakamtendeaGaashikamawalivyowatendeaSartonna Shilo
SURAYA40
1WanawaYakobowakachukuanyarazotezaGaashi, wakatokamjiniusiku.
2Walikuwawakitokanjewakielekeangomeniya Bethkorini,nawenyejiwaBethkoriniwalikuwawakienda ngomenikukutananao,nausikuhuowanawaYakobo walipigananawenyejiwaBethkorini,katikangomeya Bethkorini
3NawakaziwotewaBethkoriniwalikuwamashujaa, mmojawaohangekimbiambeleyawatuelfu,nao walipiganausikuhuojuuyangome,nakelelezaozilisikika usikuhuokutokambali,naardhiikatetemekakwakelele zao
4NawanawotewaYakobowaliwaogopawatuhao,kwa kuwahawakuwawamezoeakupiganagizani,nao wakafadhaikasana,nawanawaYakobowakamlilia Bwana,wakisema,UtusaidieEeBwana,utuokoeilitusife kwamikonoyahawawatuwasiotahiriwa.
5BwanaakasikilizasautiyawanawaYakobo,naBwana akasababishahofukubwanamvurugoilikuwakamata watuwaBethkorini,naowakapiganawaokwawaogizani mwausiku,nawakapiganawaokwawaokwaidadikubwa 6NawanawaYakobo,wakijuakwambaBwanaalikuwa ameletarohoyaukaidimiongonimwawatuhao,na kwambakilammojawaoalipigananajiraniyake,walitoka miongonimwavikosivyawatuwaBethkorininakwenda hadimteremkowangomeyaBethkorini,nakuendelea zaidi,naowakakaahukosalamanavijanawaousikuhuo 7NawatuwaBethkoriniwalipiganausikukucha,mmoja nakakayake,namwinginenajiraniyake,nawalipiga kelelekilaupandejuuyangome,nakiliochaokilisikika kwambali,nadunianzimaikatetemekakwasautiyao, kwaniwalikuwananguvuzaidiyawatuwotewadunia 8NawenyejiwotewamijiyaWakanaani,naWahiti,na Waamori,naWahivi,nawafalmewotewaKanaani,nahao
waliokuwang'amboyaYordani,wakasikiasautiyakelele usikuule.
9Wakasema,HakikahivindivyovitavyaWaebrania vinavyopigananamijisabailiyokaribia;nayeninani awezayekusimamadhidiyaWaebraniahao?
10NawenyejiwotewamijiyaWakanaani,nawote waliokuwang'amboyaYordani,waliwaogopasanawana waYakobo,kwaniwalisema,Tazama,tutatendewavivyo hivyokamailivyotendewamijihiyo,kwanininani awezayekusimamadhidiyanguvuzaokuu?
11NaviliovyaWakoranivilikuwavikubwasanausiku huo,naviliendeleakuongezeka;wakapiganahadiasubuhi, naidadiyaoikauawa.
12Asubuhiilipopambazuka,wanawotewaYakobo wakaamkaalfajirinakwendangomeni,wakawaua Wakoreniwaliosaliakwanjiambayasana,naowote wakauawangomeni
13Sikuyasitailipofika,wenyejiwotewaKanaani waliwaonawatuwotewaBeth-Koriniwakiwawamekufa katikangomeyaBeth-Korini,wametawanyikakama mizogayawana-kondoonambuzi
14WanawaYakobowakachukuanyarazotewalizokuwa wametekakutokaGaashi,wakaendaBeth-Korini, wakakutamjiumejaawatukamamchangawabahari,nao wakapigananao;wanawaYakobowakawapigahukohata jioni
15WanawaYakobowakamtendeaBeth-horinikama walivyomtendeaGaashinaTapnaki,nakama walivyomtendeaHazari,naSatoni,naShilo
16WanawaYakobowalichukuanyarazaBeth-horinina nyarazotezamiji,naowakarudinyumbaniShekemusiku hiyo
17WanawaYakobowakarudinyumbanikatikamjiwa Shekemu,wakakaanjeyamji,kishawakapumzikahuko kutokananavita,wakalalahukousikukucha
18Nawatumishiwaowotepamojananyarazote walizokuwawamechukuakutokamijini,wakaondokanje yamji,naohawakuingiamjini;maanawalisema,Labda vitavikawazaidijuuyetu,naowakajakutuzingirahuko Shekemu.
19Yakobo,wanawenawatumishiwao,wakakaausikuhuo nasikuiliyofuatakatikasehemuyashambaambayo YakoboalikuwaamenunuakutokakwaHamorikwa shekelitano,navyotewalivyotekavilikuwapamojanao 20NanyarazotewalizotekawanawaYakobozilikuwa katikaeneolashamba,kubwakamamchangawapwani. 21Nawenyejiwanchiwakawatazamakutokambali,na wenyejiwotewanchiwakawaogopawanawaYakobo, aliyefanyajambohili,kwamaanahakunamfalmeyeyote tangusikuzakalealiyewahikufanyakamahilo 22WafalmesabawaWakanaaniwakaazimiakufanya amaninawanawaYakobo,kwasababuwaliogopasana maishayao,kwasababuyawanawaYakobo 23Sikuhiyohiyo,sikuyasaba,YafiamfalmewaHebroni akatumaujumbekwasirikwamfalmewaAi,nakwa mfalmewaGibeoni,nakwamfalmewaSalemu,nakwa mfalmewaAdulamu,nakwamfalmewaLakishi,nakwa mfalmewaHazari,nakwawafalmewotewaKanaani waliokuwachiniyao,akisema, 24Kweenipamojanami,mjekwangu,ilituwaendeewana waYakobo,naminitafanyaamaninao,nakufanyaagano
nao,ilinchizenuzotezisiharibiwekwaupangawawana waYakobo,kamawalivyofanyaShekemunamiji iliyoizunguka,kamamlivyosikianakuona
25Namtakapokujakwangu,msijenawatuwengi,balikila mfalmenaaletewakuuwakewatatu,nakilamkuualete maafisawakewatatu
26NanyinyotemjeHebroni,nasitutakwendapamojakwa wanawaYakobo,nakuwaombawafanyeaganolaamani nasi
27Wafalmehaowotewakafanyakamamfalmewa Hebronialivyowatuma,kwamaanawotewalikuwachini yashaurinaamriyake,nawafalmewotewaKanaani wakakusanyikailiwaendekwawanawaYakobo,kufanya amaninao;nawanawaYakobowakarudi,wakaenda kwenyesehemuyashambailiyokuwaShekemu,kwa maanahawakuwaaminiwafalmewanchi.
28WanawaYakobowakarudi,wakakaashambanikwa sikukumi,walahakunamtualiyekujakupigananao
29WanawaYakobowalipoonakwambahakunavita,wote walikusanyikapamoja,wakaendamjiniShekemu,nawana waYakobowakakaaShekemu
30Hatamwishowasikuarobaini,wafalmewotewa Waamoriwakakusanyikakutokamahalipaopote,wakaja Hebroni,kwaYafia,mfalmewaHebroni
31NaidadiyawafalmewaliokujaHebroni,kufanyaamani nawanawaYakobo,ilikuwawafalmeishirininammoja, naidadiyawakuuwaliokujanaoilikuwasitininatisa,na watuwaowalikuwamiamojanathemanininatisa,na wafalmehawawotenawatuwaowalipumzikakaribuna MlimaHebroni
32MfalmewaHebroniakatokanamakamandawake watatunawatutisa,nawafalmehawawakaazimiakwenda kwawanawaYakobokufanyaamani
33WakamwambiamfalmewaHebroni,Tutanguliewewe nawatuwako,ukasemekwaniabayetunawanawa Yakobo,nasitutakufuata,nakuyathibitishamanenoyako MfalmewaHebroniakafanyahivyo.
34WanawaYakobowaliposikiakwambawafalmewote waKanaaniwalikuwawamekusanyikanakupumzikahuko Hebroni,wanawaYakobowakatumawatumishiwao wannekamawapelelezi,wakisema,Nendeni mkawapelelezewafalmehawa,mkawachunguzena kuwachunguzawatuwao,kamaniwachacheauwengi,na kamaniwachachekwaidadi,wahesabuniwotemkarudi
35NawatumishiwaYakobowaliwaendeawafalmehawa kwasiri,wakafanyakamawanawaYakobo walivyowaamuru,nasikuhiyowalirudikwawanawa Yakobo,nakuwaambia,Tuliwaendeawafalmehao,naoni wachachetukwaidadi,natukawahesabuwote,natazama, walikuwamiambilinathemanininawanane,wafalmena wanaume
36WanawaYakobowakasema,“Hawaniwachachetu, kwahiyohatutawaendeasote”AsubuhiwanawaYakobo wakaondoka,wakachaguawatusitininawawilimiongoni mwao,nakumikatiyawanawaYakobowakaandamana nao,wakajifungasilahazaozavita,maanawalisema, “Wanakujakupigananasi,kwanihawakujuakwamba wanakujakufanyaamaninao”
37WanawaYakobowakaendapamojanawatumishiwao hadilangolaShekemu,kuelekeawafalmehao,nababayao Yakoboalikuwapamojanao
38Walipotoka,tazama,mfalmewaHebroni,nawakuu wakewatatu,nawatutisapamojanaye,walikuwawakija njianikuwakabiliwanawaYakobo;wanawaYakobo wakainuamachoyao,wakaonakwambaliYafia,mfalme waHebroni,nawakuuwake,akiwajia;nawanawa YakobowakasimamapenyelangolaShekemu,wala hawakuendeleambele
39MfalmewaHebroniakaendeleambele,yeyena maakidawake,hataalipowakaribiawanawaYakobo,naye yeyenamaakidawakewakainamachinimbeleyao;naye mfalmewaHebroniakaketipamojanamaakidawake mbeleyaYakobonawanawe
40WanawaYakobowakamwambia,“Umepatwananini, EemfalmewaHebroni?Kwaniniumekujakwetuleo? Unatakaninikutokakwetu?”MfalmewaHebroni akamwambiaYakobo,“Nakuombabwanawangu,wafalme wotewaWakanaaniwamekujaleokufanyaamaninawe”
41WanawaYakobowakasikiamanenoyamfalmewa Hebroni,naohawakukubalimapendekezoyake,kwa maanawanawaYakobohawakumwamini,kwamaana walidhanikwambamfalmewaHebronialikuwa amezungumzanaokwaudanganyifu.
42MfalmewaHebroniakajuakutokananamanenoya wanawaYakobokwambahawakuaminimanenoyake, nayemfalmewaHebroniakamkaribiaYakobo, akamwambia,Nakuomba,bwanawangu,uwenauhakika kwambawafalmehawawotewamekujiakwaamani,kwani hawajakujanawatuwaowote,walahawakuletasilahazao zavitapamojanao,kwaniwamekujakutafutaamani kutokakwabwanawangunawanawe
43WanawaYakobowakamjibumfalmewaHebroni, wakisema,Wapelekekwawafalmehawawote,nawe ukisemakwelikwetu,nawajekilammojambeleyetu,na wakijakwetubilasilaha,ndipotutajuayakwamba wanatafutaamanikutokakwetu
44NaYafia,mfalmewaHebroni,akamtumammojawa watuwakekwawafalme,naowotewakajambeleyawana waYakobo,wakainamachinimbeleyao,nawafalmehawa wakaketimbeleyaYakobonawanawe,naowakawaambia, wakisema,
45TumesikiayoteuliyowatendeawafalmewaWaamori kwaupangawakonamkonowakowenyenguvunyingi, hatahakunamtualiyewezakusimamambeleyako,nasi tulikuogopakwaajiliyauhaiwetu,isijeikatupatakama ilivyowapatawao
46Kwahiyotumekujakwenuilikufanyaaganolaamani katiyetu,nasasabasi,fanyeniaganolaamaninakweli nasi,kwambahamtatuingilia,kwakuwasisihatujaingilia katinanyi
47WanawaYakobowakajuakwambawamekujakweli kutafutaamanikutokakwao,naowanawaYakobo wakawasikiliza,wakafanyaaganonao.
48WanawaYakobowaliwaapiakwambahawataingilia katinao,nawafalmewotewaWakanaaniwaliwaapiapia, naowanawaYakobowakawalazimishakufanyakaziya kulazimishwatangusikuhiyonakuendelea
49Baadayahayowakuuwotewawafalmehawawakaja mbeleyaYakobopamojanawatuwao,wakiwanazawadi mikononimwaokwaajiliyaYakobonawanawe,nao wakamsujudiampakanchi.
50KishawafalmehawawakawasihiwanawaYakobona kuwaombawarudishenyarazotewalizokuwawameteka kutokakatikamijisabayaWaamori,naowanawaYakobo wakafanyahivyo,naowakarudishayotewaliyoyateka, wanawake,watoto,ng'ombe,nanyarazotewalizokuwa wamechukua,naowakawaachawaendezao,kilammoja waoaendezakemjinikwake
51Nawafalmehawawotewakainamatenakwawanawa Yakobo,naowakawatumiaaukuwaleteazawadinyingi sikuhizo,nawanawaYakobowakawatumawafalmehawa nawatuwao,naowakaondokakwaamanihadimijini mwao,nawanawaYakobopiawakarudinyumbanikwao, Shekemu.
52Nakulikuwanaamanitangusikuhiyokatiyawanawa YakobonawafalmewaWakanaani,hatawanawaIsraeli walipokujakuirithinchiyaKanaani.
SURAYA41
1Nakatikazamuyamwaka,wanawaYakobowalisafiri kutokaShekemu,wakafikaHebroni,kwaIsakababayao, wakakaahuko,lakinimakundiyaoyakondoonang'ombe walilishakilasikuhukoShekemu,kwanihukokulikuwana malishomemanayenyekunonasikuhizo,nayeYakobona wanawenajamaayaoyotewalikaakatikabondela Hebroni
2Ikawasikuhizo,mwakahuo,mwakawamianasitawa maishayaYakobo,katikamwakawakumiwakujakwake kutokaPadan-aramu,LeamkeweYakoboakafa,naye alikuwanaumriwamiakahamsininammojaalipokufa hukoHebroni.
3Yakobonawanawewakamzikakatikapangolashamba laMakpela,lililokoHebroni,ambaloIbrahimualikuwa amenunuakwawazawawaHethi,liwemahalipakuzikia.
4WanawaYakobowalikaanababayaokatikabondela Hebroni,nawenyejiwotewanchihiyowalijuanguvuzao nasifazaozikaeneakotenchini.
5NaYusufumwanawaYakobo,nanduguyeBenyamini, wanawaRaheli,mkewaYakobo,walikuwabado wachangasikuhizo,naohawakutokananduguzaowakati wavitavyaokatikamijiyoteyaWaamori
6Yusufualipoonanguvuzanduguzake,naukuuwao, aliwasifunakuwatukuza,lakinialijiwekajuuyao,na kujitukuzajuuyao;naYakobo,babayake,nayealimpenda kulikowanawewote,kwanialikuwamwanawauzeewake, nakwaupendowakekwake,alimtengenezeakotilarangi nyingi
7Yusufualipoonayakwambababayakealimpendakuliko nduguzake,aliendeleakujitukuzajuuyanduguzake, akamleteababayaketaarifambayakuwahusu
8WanawaYakobowalipoonajinsiYusufu alivyowatendea,nayakuwababayaoalimpendakuliko wotemiongonimwao,wakamchukia,walahawakuweza kusemanayekwaamanisikuzote
9NayeYusufualikuwanaumriwamiakakuminasaba,na badoalikuwaakijitukuzajuuyanduguzake,naakafikiria kujitukuzajuuyao.
10Wakatihuoaliotandoto,akawaendeanduguzakena kuwasimuliandotoyake,akawaambia,Niliotandoto,na tazama,sotetulikuwatukifungamigandashambani,
mgandawanguukainukanakujilazachini,namiganda yenuikauzungukanakuuinamia.
11Nduguzakewakamjibu,wakamwambia,Ndotohii uliyoiotainamaanishanini?Je,unawazamoyonimwako kutawalaaukututawala?
12Akajatena,akamwelezaYakobobabayakejambohilo YakoboakambusuYusufualiposikiamanenohayokutoka kinywanimwake,nayeYakoboakambarikiYusufu.
13WanawaYakobowalipoonakwambababayaoalikuwa amembarikiYusufunakumbusu,nakwambaalimpenda sana,wakamwoneawivu,wakamchukiazaidi
14BaadayahayoYusufuakaotandotonyingine, akamsimuliababayakendotohiyombeleyanduguzake, nayeYusufuakawaambiababayakenanduguzake, Tazama,nimeotandototena,natazama,juanamwezina nyotakuminamojaziliniinamia.
15BabayakealiposikiamanenoyaYusufunandotoyake, naalipoonayakuwanduguzakewalimchukiaYusufukwa ajiliyajambohili,YakoboakamkemeaYusufumbeleya nduguzakekwaajiliyajambohili,akisema,N’ninimaana yandotohiiuliyoiota,nakujitukuzambeleyanduguzako waliowakubwakulikowewe?
16Je,unafikirimoyonimwakokwambamiminamama yakonanduguzakokuminammojatutakujana kukusujudia,kwambaunasemamambohaya?
17Nanduguzakewakamwoneawivukwasababuya manenonandotozake,nawakaendeleakumchukia,na Yakoboakawekandotohizomoyonimwake.
18SikumojawanawaYakobowalikwendakuchunga kundilababayaohukoShekemu,kwamaanawalikuwa badowachungajisikuhizo;nawanawaYakobo walipokuwawakichungahukoShekemusikuhiyo, walichelewa,nawakatiwakukusanyamifugoulikuwa umepita,naohawakuwawamefika.
19Yakoboalipoonakwambawanawewalikuwa wamechelewahukoShekemu,Yakoboakasemamoyoni mwake,LabdawatuwaShekemuwameinukailikupigana nao,kwahiyowamechelewakufikaleo
20YakoboakamwitaYusufumwanawe,akamwagiza, akisema,Tazama,nduguzakowanachungahukoShekemu leo,natazama,hawajarudibado;nendasasaukawaangalie walipo,unileteehabarizahaliyanduguzako,nahaliya wanyamawao.
21YakoboakamtumamwanaweYusufukwenyebondela Hebroni,nayeYusufuakawatafutanduguzakehuko Shekemu,lakinihakuwapata,nayeYusufuakazungukazungukakatikashambalililokuwakaribunaShekemu,ili kuonamahaliambaponduguzakewalikuwawamegeukia, nayeakaikosanjiayakenyikani,walahakujuaninjiagani angepaswakwenda
22MalaikawaBwanaakamkutaakitangatanganjiani kuelekeashambani,naYusufuakamwambiamalaikawa Bwana,Nawatafutanduguzangu;je,hukusikia wanakolisha?namalaikawaBwanaakamwambiaYusufu, Niliwaonanduguzakowakilahapa,naminikawasikia wakisemawangekwendakulishahukoDothani
23YusufuakasikilizasautiyamalaikawaBwana,akaenda kwanduguzakehukoDothani,akawakutahukoDothani wakichungakundi
24Yusufuakawakaribianduguzake,nakabla hajawakaribia,walikuwawameazimiakumuua
25Simeoniakawaambianduguzake,Tazama,yulemtuwa ndotoanatujialeo,basi,njoonitumuuenakumtupakatika mojawapoyamashimoyaliyokonyikani,nababayake atakapomtafutakwetu,tutasemamnyamambayaamemla.
26Reubenialiposikiamanenoyanduguzakekuhusu Yusufu,akawaambia,Msifanyehivi,kwanitunawezaje kumtazamababayetuYakobo?Mtupenishimonihapaafe huko,walamsimnyoosheemkonokumwagadamuyake; Reubeniakasemahiviilikumwokoamikononimwao, amrudishekwababayake
27Yusufualipowafikianduguzake,aliketimbeleyao,nao wakamrukia,wakamkamata,wakampigachini,nakuvua kanzuyakeyaranginyingialiyokuwaamevaa.
28Wakamchukuanakumtupashimoni,nandaniyake hapakuwanamaji,isipokuwanyokanangeYusufu akawaogopanyokanangewaliokuwashimoni.Yusufu akapazasautikwasautikuu,naBwanaakawafichanyoka nangepandezashimo,naohawakumdhuruYusufu
29Yusufuakawaitanduguzakekutokashimoni, akawauliza,Nimewatendeanini,nanimefanyakosagani? KwaninihammwogopiBwanakwaajiliyangu?Je,mimi simifupananyamayenu,naYakobosibabayenu,baba yangu?Kwaninimnitendeehivileo,namtawezaje kumtazamababayetuYakobo?
30Akaendeleakulianakuwaitanduguzakekutoka shimoni,akasema,EnyiYuda,Simeoni,naLawi,ndugu zangu,niinuenikutokamahalipagizaambapommeniweka, nanjoonileokunihurumia,enyiwanawaBwana,nawana waYakobobabayanguNakamanimewatendeadhambi, je,nyinyisiwanawaIbrahimu,Isaka,naYakobo? Walipomwonayatimawalimwoneahuruma,aumtu mwenyenjaa,walimpamkate,aumtumwenyekiu, walimpamajiyakunywa,aumtualiyekuwauchi, walimfunikakwanguo!
31Naweutamwondoleajenduguyakohuruma,kwakuwa miminimfupananyamayako,naikiwanimekukosea, hakikautafanyahivikwaajiliyababayangu!
32Yusufuakanenamanenohayakutokashimoni,na nduguzakehawakuwezakumsikiliza,walakutegamasikio yaokwamanenoyaYusufu;nayeYusufualikuwaakiliana kuliashimoni
33Yusufuakasema,Laitibabayanguangejua,leo,tendo walilofanyanduguzangukwangu,namanenowaliyosema namileo!
34Nduguzakewotewakasikiakiliochakenakiliochake shimoni,nanduguzakewakaendanakujiondoashimoni, iliwasisikiekiliochaYusufunakiliochakeshimoni
SURAYA42
1Wakaendawakaketiupandewapili,kamaumbaliwa mtupowaupinde,naowakaketihapokulachakula;na walipokuwawakila,wakashaurianakuhusujambola kumfanyia,kamanikumwuaaukumrudishakwababa yake
2Walipokuwawakishikiliashauri,walipoinuamachoyao, wakaona,natazama,kundilaWaishmaeliwakijakwa mbalikatikanjiayaGileadi,wakishukaMisri
3Yudaakawaambia,Tutapatafaidaganitukimuuandugu yetu?LabdaMunguatatutakatumtake;basishaurihili
ndilomtakalomfanyia;Tazama,kundihililaWaishmaeli wanashukaMisri,
4Basi,njoonitumtoekwao,walamkonowetuusiwejuu yake,naowatampelekapamojanao,nayeatapotea miongonimwawatuwanchi,walahatutamwuakwa mikonoyetuwenyeweNenohilolikawapendezandugu zake,naowakafanyakamaYudaalivyosema
5Walipokuwawakizungumzakuhusujambohilo,nakabla yakundilaWaishmaelikuwafikia,watusabawabiashara kutokaMidianiwalipitakaribunao,naowalipopita walikuwanakiu,wakainuamachoyaowakaonashimo ambaloYusufualikuwaamejificha,naowakatazama,na tazama,kilaainayandegeilikuwajuuyake.
6NaWamidianihawawalikimbiliashimonikunywamaji, kwaniwalidhanikwambayalikuwanamaji,nawalipofika mbeleyashimowalisikiasautiyaYusufuakilianakulia shimoni,naowakatazamachinishimoni,nawakaonana tazamakulikuwanakijanamwenyesuranzurinaumbo zuri.
7Wakamwitanakusema,Weweninaninaninani aliyekuletahapa,naninanialiyekuwekakwenyeshimo hili,jangwani?NawotewakasaidiakumwinuaYusufu,nao wakamtoa,wakamtoakwenyeshimo,wakamchukua, wakaendazao,wakawapitanduguzake
8Naowakawaambia,Kwaninimnafanyahivi,kumchukua mtumishiwetukutokakwetunakwendazake?Hakika tulimtiakijanahuyushimonikwasababualituasi,nanyi njoonimkamletejuunakumpeleka;basisasatumrudishie mtumishiwetu
9Wamidianiwakajibu,wakawaambiawanawaYakobo,Je, huyunimtumishiwenu,auhuyuanakuhudumia?Labda ninyinyoteniwatumishiwake,maanayeyenimzurina mwenyeneemakulikonyinyinyote,nakwanini mnatudanganya?
10Basisasahatutasikilizamanenoyako,wala hatutakusikiliza,kwamaanatulimkutakijanashimoni nyikani,tukamkamata;kwahiyotutakwendazetu.
11WanawotewaYakobowakawakaribia,wakawaendea, wakawaambia,Turudishenimtumishiwetu,nakwanini ninyinyotemfekwamakaliyaupanga?Wamidiani wakapigakeleledhidiyao,naowakafutapangazao, wakakaribiakupigananawanawaYakobo
12NatazamaSimeoniakainukakutokakwenyekitichake dhidiyao,akarukachininakuuchomoaupangawakena kuwakaribiaWamidianinaakapigakelelekalimbeleyao, hivikwambakelelezakezikasikikakwambali,naardhi ikatetemekakwakelelezaSimeoni
13NaoWamidianiwakaingiwanahofukwasababuya Simeoninakelelezakelelezake,wakaangukakifudifudi, wakaingiwanahofukubwa
14Simeoniakawaambia,HakikamiminiSimeoni,mwana waYakoboMwebrania,ambayenimeuharibumjiwa Shekemu,namijiyaWaamori,pamojananduguyangutu; Munguatanitendeavivyohivyo,hatakamanduguzenu wote,watuwaMidiani,nawafalmewaKanaani, wangekujapamojananyi,wasingewezakupigananami 15Basisasaturudishiekijanauliyemchukua,nisije nikawapandegewaanganinawanyamawanchinyama yako
16WamidianiwakazidikumwogopaSimeoni, wakawakaribiawanawaYakobokwahofunawoga,na manenoyakusikitisha,wakisema, 17Hakikaumesemakwambakijanahuyonimtumishi wako,nakwambaalikuasi,nakwahiyoukamtiashimoni; basiutafanyanininamtumishianayemwasibwanawake? Basisasamuuzekwetu,nasitutakupayoteunayotakakwa ajiliyake;naBwanaalifurahikufanyahiviiliwanawa Yakobowasimwuenduguyao
18WamidianiwalipoonakwambaYusufualikuwanasura nzurinaumbozuri,wakamtamanimioyonimwao, wakamchukuakwaharakakutokakwanduguzake 19WanawaYakobowakawasikilizaWamidiani, wakamuuzaYusufunduguyaokwaokwavipandeishirini vyafedha,walaReubeninduguyaohakuwapamojanao; naoWamidianiwakamchukuaYusufu,wakaendeleana safariyaohadiGileadi
20Walipokuwawakiendeleanasafari,Wamidiani wakatubukwaajiliyawalichokuwawamefanya,kwa kumnunuakijanahuyo,nammojaakaulizana,“Tumefanya nini,kwakumchukuakijanahuyukutokakwaWaebrania, ambayeanasuranzurinaumbozuri?”
21LabdakijanahuyuameibiwakutokanchiyaWaebrania, nakwaninibasitumefanyahivi?Nakamaatafuatwana kupatikanamikononimwetu,tutakufakwaajiliyake.
22Sasahakikawatuhodarinawenyenguvuwamemuuza kwetu,nguvuyammojaambayemmemwonaleo;labda walimwibakutokakatikanchiyakekwanguvuzaonakwa mkonowaowenyenguvu,nakwahivyowamemuuza kwetukwathamanindogotuliyowapa
23Walipokuwawakizungumzahivyo,walitazama,na tazama,kundilaWaishmaeliwaliokujakwanza,naambao wanawaYakobowaliuona,walikuwawakikaribia Wamidiani;Wamidianiwakaambiana,Njoni,tumwuze kijanahuyukwakundilaWaishmaeliwanaotujia,nasi tutamchukuliakidogotulichompa,nasitutaokolewana uovuwake.
24Wakafanyahivyo,wakawafikiaWaishmaeli,nao WamidianiwakamwuzaYusufukwaWaishmaelikwa vipandeishirinivyafedha,walivyompanduguzake.
25WamidianiwakaendeleanasafariyaokuelekeaGileadi, naoWaishmaeliwakamchukuaYosefunakumpeleka kwenyengamiammoja,wakampelekaMisri.
26YusufualiposikiakwambaWaishmaeliwalikuwa wakielekeaMisri,Yusufuakaombolezanakuliakwa jambohilikwambaalikuwambalisanananchiyaKanaani, kutokakwababayake,nayeakaliakwauchungu alipokuwaamepandangamia,nammojawawatuwao akamtazama,naakamlazimishakushukakutokakwenye ngamianakutembeakwamiguu,nalichayahayaYusufu aliendeleakulianakulia,naakasema,Eebabayangu,baba yangu.
27MmojawaWaishmaeliakasimamanakumpigaYusufu shavuni,nayeakaendeleakulia;naYusufualikuwa amechokanjiani,nahakuwezakuendeleakwasababuya uchunguwarohoyake,naowotewakampiganakumtesa barabarani,naowakamtishailiaachekulia.
28BwanaakaonatamaayaYusufunashidayake,naye Bwanaakawaleteawatuhaogizanamvurugo,namkono wakilamtualiyempigaukakauka.
29Wakasemezana,“NijamboganihiliambaloMungu ametutendeanjiani?”Walahawakujuakwambahili limewapatakwasababuyaYosefuBasi,haowatu wakaendeleanasafari,wakapitanjiayakuelekeaEfrathi, mahaliambapoRahelializikwa.
30Yusufualipofikakaburinimwamamayake,Yusufu akaharakishakukimbiliakaburinimwamamayake, akaangukajuuyakaburinakulia.
31Yusufuakaliakwasautikubwajuuyakaburilamama yake,akasema,Eemamayangu,mamayangu,wewe uliyenizaa,amkasasa,uamkeumtazamemwanao,jinsi alivyouzwakuwamtumwa,walahakunamtuwa kumhurumia.
32Eeinukaumwonemwanao,liapamojanamikwa sababuyashidazangu,nauonemioyoyanduguzangu
33Amkamamayangu,amka,amkakutokausingizinikwa ajiliyangu,nauandaevitavyakodhidiyanduguzangu Jinsiwalivyonivuakotilangu,nakuniuzatayarimarambili kwaajiliyamtumwa,nakunitenganababayangu,na hakunawakunihurumia
34Amka,utoehojayakodhidiyaombelezaMungu,na umwoneninaniMunguatamhesabiahakikatikahukumu, naninaniatamhukumu
35Amka,Eemamayangu,amka,amkakutokausingizini naumwonebabayangujinsirohoyakeilivyopamojanami leo,naumfarijinakuutulizamoyowake
36Yusufuakaendeleakusemamanenohaya,naYusufu akaliakwasautikubwanakuliakwauchungujuuya kaburilamamayake;nayeakaachakusema,nakwa uchunguwamoyoakatuliakamajiwejuuyakaburi
37Yusufuakasikiasautiikisemanayekutokachiniya ardhi,ambayoilimjibukwauchunguwamoyo,nakwa sautiyakulianakuombakwamanenohaya:
38Mwanangu,mwananguYusufu,nimesikiasautiyakilio chakonasautiyamaombolezoyako;nimeonamachozi yako;Najuashidazako,mwanangu,nainanihuzunisha kwaajiliyako,nahuzuninyingiimeongezwakwenye huzuniyangu
39Basisasamwanangu,Yusufumwanangu,umtumainie Bwana,umngojeewalausiogope,kwamaanaBwanayu pamojanawe,atakuokoanashidazote
40Ondokamwanangu,nendaMisripamojanamabwana zako,walausiogope,kwamaanaBwanayupamojanawe, mwananguAkaendeleakumwambiaYusufumanenokama hayo,nayeakatulia
41Yusufualiposikiahaya,akastaajabusanakwahili, akaendeleakulia;nabaadayahayammojawaWaishmaeli akamwonaakilianakuliajuuyakaburi,nahasirayake ikawakadhidiyake,nayeakamfukuzakutokahapo, akampiganakumlaani
42Yusufuakawaambiawalewatu,Nanipatekibali machonipenu,mnirudishenyumbanikwababayangu, nayeatawapautajirimwingi
43Wakamjibu,wakisema,Wewesimtumwa,nababa yakoyukowapi?Nakamaungekuwanababa,usingeuzwa marambilikuwamtumwakwathamanindogosana;na hasirayaobadoilikuwajuuyake,naowakaendelea kumpiganakumrudi,naYusufuakaliakwauchungu
44BwanaakaonamatesoyaYusufu,naBwanaakawapiga tenawatuhawa,akawaadhibu,naBwanaakasababisha gizakuwafunikaduniani,naumemeukaangazana
ngurumoikanguruma,naduniaikatetemekakwasautiya ngurumonaupepomkali,naowatuhaowakaogopana hawakujuawapipakwenda
45Nawanyamanangamiawakasimamakimya, wakawaongoza,lakinihawakutakakwenda,waliwapiga, wakainamachini;naowatuwakasemezana,Nininihiki alichotutendeaMungu?Makosayetuninini,nadhambi zetunizipihatajambohililitupate?
46Mmojawaoakajibu,akawaambia,Labdanikwasababu yadhambiyakumtesamtumwahuyujambohililimetupata leo;basisasamsihisanaatusamehe,nandipotutajuani kwasababuyananiuovuhuuumetupata,naikiwaMungu atatuhurumia,ndipotutajuakwambahayayoteyanatupata kwasababuyadhambiyakumtesamtumwahuyu
47Naowatuwakafanyahivyo,wakamwombaYusufuna kumsihiawasamehe;wakasema,TumemkoseaBwanana wewe,basisasanakusihikumwombaMunguwako atuondoleekifohikikatiyetu,kwasababutumemkosea yeye.
48Yusufuakafanyakamawalivyosema,nayeBwana akamsikilizaYusufu,nayeBwanaakaondoapigo alilokuwaamewapigawatuhaokwaajiliyaYusufu,na wanyamawakainukakutokaardhini,wakawaongoza, wakaendazao,nadhorubakaliikapungua,nanchiikawa shwari,naowatuwakaendeleanasafariyaokushukaMisri, naowakajuayakuwauovuhuuumewapatakwaajiliya Yusufu
49Wakasemezana,Tazama,tunajuayakuwanikwa sababuyamatesoyakemabayahayayalitupata;basikwa ninibasituletekifohikijuuyarohozetu?Tufanyeshauri lakumtendeamtumwahuyu.
50Mmojawaoakajibu,akasema,Hakikaalituambia tumrudishekwababayake;basisasanjooni,tumrudishe, nasitutakwendamahaliatakapotuambia,nakuchukua kutokakwajamaayakebeituliyompa,kishatutaondoka
51Mmojaakajibutena,akasema,Tazama,shaurihilini zurisana,lakinisisihatuwezikufanyahivyokwamaana njiaikombalisananasi,walahatuwezikutokanjeyanjia yetu
52Mmojaakajibu,akawaambia,Hilindiloshauri tulilopaswakulifanya;hatutaacha;tazama,leotunakwenda Misri,nasitutakapofikaMisri,tutamuuzahukokwabei kubwa,nasitutaokolewanauovuwake.
53Jambohililikawapendezawatuhao,naowakafanya hivyo,wakaendeleanasafariyaokwendaMisripamojana Yusufu.
SURAYA43
1NawanawaYakobowalipomwuzaYusufunduguyao kwaWamidiani,mioyoyaoilivunjikamoyokwaajiliyake, wakatubumatendoyao,wakamtafutailiwamrudishe, lakinihawakumpata
2ReubeniakarudikwenyeshimoambaloYosefualikuwa amewekwa,ilikumtoanakumrudishakwababayake Reubeniakasimamakaribunashimo,walahakusikianeno lolote,akamwitaYosefu!Yusufu!Walahakunaaliyejibu walakusemaneno
3Reubeniakasema,Yusufuamekufakwahofu,aunyoka amemwua;Reubeniakashukashimoni,akamtafutaYusufu, asimpateshimoni;akatokatena
4Reubeniakararuamavaziyake,akasema,Mtotohayupo, naminitampatajebabayangukwaajiliyake,ikiwa amekufa?Akawaendeanduguzake,akawakuta wakiombolezakwaajiliyaYusufu,wakishaurianajinsiya kumpatanishababayaokwaajiliyake,Reubeni akawaambianduguzake,Nilikujashimoni,natazama Yusufuhayupo,basitumwambieninibabayetu,kwakuwa babayanguatamtafutakijanakutokakwangutu?
5Nduguzakewakamjibu,wakisema,Tulifanyahivina hivi,namioyoyetuikatuchomabaadayekwaajiliyatendo hili,nasisasatumeketikutafutakisingiziochajinsi tutakavyopatanishababayetunalo
6Reubeniakawaambia,“Mmefanyaninihivikushusha mvizababayetukaburinikwahuzuni?Jambohilisijema mlilolifanya
7Reubeniakaketipamojanao,wakasimamawotewakiapa kwambahawatamwambiaYakobojambohili,wakasema, Mtuatakayemwambiababayetuaujamaayakejambohili, auatakayemwambiayeyotewawanawanchihii,sisisote tutainukadhidiyakenakumuuakwaupanga
8WanawaYakobowaliogopanakatikajambohili, kuanziamdogohadimkubwa,walahakunaaliyesemaneno, naowalifichajambohilomioyonimwao
9Kishawakaketichiniilikujadiliananakubunijambola kumwambiaYakobobabayaokuhusumambohayayote.
10Isakariakawaambia,“Kamamkionavemakufanya jambohili,chukuenikanzuyaYusufu,mkairarue, mkamchinjemwana-mbuzinakumchovyakatikadamu yake”
11Namkamtumiebabayetunaatakapoionaatasema mnyamamwovuamemla,kwahivyoraruenikotilakena tazamadamuyakeitakuwajuuyakotilake,nakwa kufanyahivitutaokolewanamanung'unikoyababayetu 12ShaurilaIsakarilikawapendeza,naowakamsikiliza, wakafanyakamaalivyowaagizaIsakari 13WakaharakishawakachukuakotilaYusufunakulilarua, wakachinjambuzinakuichovyakotihilokatikadamuya mbuzi,kishawakalikanyagamavumbini,nao wakampelekeaYakobobabayaokotihilokwamkonowa Naftali,naowakamwamuruasememanenohaya: 14Tulikuwatumekusanyang'ombenatukafikahadi barabaranikwendaShekemunambalizaidi,tulipoiona kanzuhiinjianijangwani,imelowadamunamavumbi; basisasaujuekamanikanzuyamwanaoaula
15Naftaliakaenda,akafikakwababayake,akampakanzu, akamwelezamanenoyoteambayonduguzakewalikuwa wamemwamuru
16YakoboalipoonakotilaYusufu,akalijua,akaanguka kifudifudi,akatuliakamajiwe,kishaakasimama,akalia kwasautikubwanakulia,akasema,Nikotilamwanangu Yusufu!
17Yakoboakafanyaharaka,akamtumammojawa watumishiwakekwawanawe,nayeakawakutawakija njianinakundi
18WanawaYakobowakamjiababayaojioni,natazama, mavaziyaoyalikuwayameraruliwanavumbililikuwajuu yavichwavyao,wakamkutababayaoakilianakuliakwa sautikuu
19Yakoboakawaambiawanawe,Niambienikweliniuovu ganimmenitendeaghaflaleo?WakamjibuYakobobaba yao,wakasema,Tulikuwatukipitaleobaadayakundi
kukusanywa,tukafikampakamjiwaShekemukandoya njiayanyikani,nasitukakutakanzuhiiimejaadamu ardhini,nasitukajuanasitukakutumiaujumbekama ungewezakujua.
20Yakoboaliposikiamanenoyawanawe,akaliakwasauti kubwa,akasema,Nikanzuyamwanangu,mnyamambaya amemla;Yusufuameraruliwavipandevipande,kwamaana nimemtumaleoaonekamaunaendeleavizurinakama kundilakohalijambo,nakunileteahabarikutokakwako; nayeakaendakamanilivyomwamuru,nahayayamempata leonilipodhanimwananguyupamojanawe
21WanawaYakobowakajibu,wakasema,Hakujakwetu, walahatujamwonatangutulipotokakwakohatasasa.
22Yakoboaliposikiamanenoyao,aliliatenakwasauti kubwa,akasimamanakuraruamavaziyake,nakuvaa guniaviunonimwake,akaliakwauchungu,akaomboleza, akapazasautiyakeakilia,akasemakwasautikuu, 23Yusufumwanangu,EemwananguYusufu,nimekutuma leokwaajiliyaustawiwanduguzako,natazama umeraruliwavipandevipande;hililimempatamwanangu kwamkonowangu
24InanihuzunishakwaajiliyakoYusufumwanangu, inanihuzunishakwaajiliyako;jinsiulivyokuwamtamu kwanguwakatiwamaishayako,nasasajinsikifochako kilivyokichungusanakwangu.
250kwambanilikufabadalayakoYusufumwanangu,kwa maanainanihuzunishasanakwaajiliyakomwanangu,Ee mwanangu,mwanangu.Yusufumwanangu,ukowapi,na umevutwawapi?Amka,inukakutokamahalipako,nauje uonehuzuniyangukwaajiliyako,EemwananguYusufu 26Njoosasa,uyahesabumachoziyanayotiririkakutoka machonimwangu,uyaletembelezaBwana,ilihasirayake inigeukie
270Yusufumwanangu,uliangukaje,kwamkonowamtu ambayehakunamtualiyeangukakwaketangumwanzowa ulimwenguhadileo;kwaniumeuawakwakupigwanaadui, kutendewaukatili,lakinihakikanajuakwambahili limekupata,kwasababuyawingiwadhambizangu
28Amkasasauonejinsinilivyonauchungukwaajiliyako mwanangu,ingawasikukulea,walasikukuumba,wala sikukupapumzinaroho,lakininiMungualiyekuumba, akajengamifupayako,akaifunikakwanyama,na akapuliziapuanipumziyauhai,kishaakakupamimi.
29SasakweliMungualiyekupawewekwangu, amekuondoakwangu,namambokamahayoyamekupata 30Yakoboakaendeleakusemamanenokamahayakuhusu Yusufu,nayeakaliakwauchungu;akaangukachinina kutulia.
31WanawotewaYakobowalipoonamatesoyababayao, walitubukwaajiliyawaliyoyafanya,naopiawakaliakwa uchungu
32Yudaakainuka,akainuakichwachababayakekutoka ardhini,akakiwekamapajanimwake,akafutamachoziya babayakemashavunimwake;Yudaakaliakiliokikubwa sana,hukukichwachababayakekikiwakimeegemea mapajanimwake,kimyakamajiwe
33WanawaYakobowalipoonamatesoyababayao, wakapazasautizaonakuendeleakulia,naYakoboalikuwa badoamelalachinikimyakamajiwe
34Wanawewote,watumishiwake,nawatotowa watumishiwake,wakasimamakaribunayeilikumfariji, nayeakakataakufarijiwa
35NanyumbayoteyaYakoboikasimamanakuomboleza maombolezomakubwakwaajiliyaYusufunashidaya babayao,nahabarizikamfikiaIsaka,mwanawaIbrahimu, babayakeYakobo,nayeakaliakwauchungukwaajiliya Yusufu,yeyenanyumbayakeyote,akaondokamahali alipokaaHebroni,nawatuwakepamojanaye,akamfariji Yakobomwanawe,nayeakakataakufarijiwa
36Baadayahayo,Yakoboakainukakutokaardhini,na machoziyakeyalikuwayakitiririkamashavunimwake, akawaambiawanawe,Inukeni,mkachukuepangazenuna pindezenu,mwendemashambani,mkatafutekama mnawezakupatamwiliwamwanangunakuuletakwangu niuzike.
37Nawasihi,mtafutepiamiongonimwawanyama mkawawinde,nakilekitakachokujakwanzakabla hamjakikamatanakuniletea,labdaBwanaatahurumia matesoyanguleo,nakuwaandaliakilekilichomrarua mwananguvipandevipande,nakuniletea,naminitalipiza kisasichamwanangu.
38Wanawewakafanyakamababayaoalivyowaamuru, wakaamkaasubuhinamapema,kilammojaakachukua upangawakenaupindewakemkononi,wakatokakwenda porinikuwindawanyama
39Yakoboalikuwabadoakiliakwasautikubwa, akitembeahukunahukondaniyanyumba,akipigamakofi, akisema,Yusufumwanangu,Yusufumwanangu
40WanawaYakobowakaendanyikanikuwakamata wanyama,natazamambwamwituakawajia, wakamkamata,wakamletakwababayao,wakamwambia, Huyundiyewakwanzatuliyempata,nasitumemletakwako kamaulivyotuamuru,nahatukuwezakupatamwiliwa mwanao
41Yakoboakamchukuamnyamahuyokutokamikononi mwawanawe,nayeakaliakwasautikubwanayakulia, akiwaamemshikamnyamahuyomkononimwake,na akasemakwauchungumoyonimwakenamnyamahuyo, KwaniniulimlamwananguYusufu,najinsigani hukumwogopaMunguwadunia,aumatesoyangukwa ajiliyamwananguYusufu?
42Naweulimlamwanangubure,kwasababuhakufanya jeuri,nakwahivyoukanifanyaniwenahatiakwaajiliyake, kwahivyoMunguatamtakayeyeanayeteswa
43Bwanaakafunguakinywachamnyamahuyoili kumfarijiYakobokwamanenoyake,nayeakamjibu Yakobonakumwambiamanenohaya,
44KamaMunguaishivyoaliyetuumbaduniani,nakama rohoyakoiishivyo,bwanawangu,sikumwonamwanao, walasikumraruavipandevipande,lakinipianimekuja kutokanchiyambalikumtafutamwanangualiyeniachaleo, walasijuikamayukohaiauamekufa
45Naminimekujaleoshambanikumtafutamwanangu,na wanawakowamenipata,wakanishikanakuongezahuzuni yangu,naowameniletambeleyakoleo,namisasa nimekuambiamanenoyanguyote.
46Basisasa,Eemwanadamu,miminikomikononimwako, unitendeeleokamaitakavyokuwavyemamachonipako, lakinikwauzimawaMungualiyeniumba,sikumwona mwanao,walasikumraruavipandevipande,walanyamaya
mwanadamuhaikuingiakinywanimwangusikuzoteza maishayangu.
47NaYakoboaliposikiamanenoyamnyamahuyo alishangaasana,naakamtoamnyamahuyomkononi mwake,nayeakaendazake.
48Yakoboakaendeleakuliakwasautikubwanakumlilia Yosefusikubaadayasiku,nayeakamwombolezea mwanawesikunyingi.
SURAYA44
1NawanawaIshmaeliwaliomnunuaYusufukutokakwa Wamidiani,waliomnunuakutokakwanduguzake, wakaendaMisripamojanaYusufu,wakafikamipakani mwaMisri,naowalipokaribiaMisri,walikutananawatu wannewawanawaMedani,mwanawaIbrahimu, waliokuwawametokanchiyaMisrikatikasafariyao 2Waishmaeliwakawaambia,Mnatakakumnunuamtumwa huyukwetu?Wakasema,Mletenikwetu.Wakamkabidhi Yusufukwao,naowakamwona,yakuwanikijanamzuri sana,wakamnunuakwashekeliishirini
3WaishmaeliwaliendeleanasafariyaokwendaMisrina WamedipiawalirudiMisrisikuhiyo,naWamedi wakasemezana,Tazama,tumesikiakwambaPotifa,afisa waFarao,mkuuwawalinzi,anatafutamtumishimwema atakayesimamambeleyakeiliamhudumie,nakumweka awemsimamiziwanyumbayakenamaliyakeyote
4Basisasa,natumuuzekwakekwakilatunachotaka,kama akiwezakutupakiletunachohitajikwake
5NahaoWamediwakaenda,wakafikanyumbanikwa Potifa,wakamwambia,Tumesikiakwambaunatafuta mtumishimwemaakuhudumie,tazamatunayemtumishi atakayekupendeza,ukiwezakutupakiletunachotaka,nasi tutamuuzakwako.
6Potifaakasema,Mletembeleyangu,naminitamwona,na akipendezwanaminitakupakileutakachomtaka
7WamediwakaendawakamletaYusufu,wakamweka mbeleyaPotifa;nayeakamwona,akampendezasana Potifaakawaambia,Niambienimnachotakakwakijana huyuninini?
8Wakasema,Tunamtakavipandemiannevyafedha,na Potifaakasema,Nitakupaukinileteahatiyamauzoyake,na utaniambiahistoriayake,kwanilabdaanawezakuibiwa, kwanikijanahuyusimtumwa,walasimwanawamtumwa, lakininaonandaniyakesurayamtumzurinamzuri
9WamediwakaendawakawaletakwakeWaishmaeli waliomuuzakwao,naowakamwambia,wakisema,Yeyeni mtumwa,nasitukamwuzakwao.
10PotifaaliposikiamanenoyaWaishmaelialipowapa Wamedifedha,Wamediwakachukuafedha,wakaendazao; naWaishmaelinaowakarudimakwao
11PotifaakamchukuaYusufu,akamletanyumbanikwake, iliamtumikie;YusufuakapatakibalimachonipaPotifa, akamtumaini,akamfanyaawemsimamiziwanyumbayake, nayotealiyokuwanayoakayawekamkononimwake
12NaBwanaalikuwapamojanaYusufu,nayeakawamtu mwenyemafanikio,naBwanaakaibarikinyumbayaPotifa kwaajiliyaYusufu
13Potifaakaachavyotealivyokuwanavyomkononimwa Yusufu,naYusufualikuwammojawawatu
waliosababishavitukuingianakutoka,nakilakitu kiliongozwanamatakwayakekatikanyumbayaPotifa. 14Yusufualikuwanaumriwamiakakuminaminane, kijanamwenyemachomazurinasuranzuri,wala hapakuwanamfanowakekatikanchiyoteyaMisri. 15Wakatihuoalipokuwanyumbanikwabwanawake, akiingianakutokanyumbaninakumtumikiabwanawake, Zelika,mkewabwanawake,alimkaziamachoYusufu, nayeakamtazama,natazama,alikuwakijanamzurina mwenyeumbozuri
16Akatamaniuzuriwakemoyonimwake,narohoyake ikamtamaniYusufu,nayeakamshawishisikubaadayasiku, naZelikaakamshawishiYusufukilasiku,lakiniYusufu hakuinuamachoyakekumtazamamkewabwanawake
17Zelikaakamwambia,Surayakonaumbolakonizuri sana,hakikanimewatazamawatumwawote,walasijaona mtumwamzurikamawewe;Yusufuakamwambia,Hakika yeyealiyeniumbatumbonimwamamayangundiye aliyewaumbawanadamuwote.
18Akamwambia,Machoyakoyamependezasana,ambayo umewapambawakaziwotewaMisri,wanaumena wanawake;akamwambia,Jinsiwalivyowazuritulipokuwa hai,lakinikamaungewaonakaburini,hakikaungeondoka nao
19Akamwambia,Manenoyakoyotenimazurinaya kupendeza!Tafadhalichukuakinubikilichoponyumbani, ukipigekwamikonoyako,nasitusikiemanenoyako 20Akamwambia,Manenoyangunimazurinaya kupendezaninaposemasifazaMunguwangunautukufu wake;akamwambia,Nywelezakichwachakozinafaasana, tazamasegaladhahabulililomondaniyanyumba, tafadhalilichukue,naupindenywelezakichwachako
21Akamwambia,Utasemamanenohayahatalini?Acha kuniambiamanenohaya,ondokaushughulikiemamboya nyumbanikwako
22Akamwambia,Hakunamtunyumbanikwangu,wala hakunachakushughulikiailamanenoyakonamatakwa yako;lakinilichayahayayote,hakuwezakumletaYusufu kwake,walahakumtazama,balialielekezamachoyake chini.
23ZelikaalimtamaniYusufumoyonimwake,alalenaye NawakatiYusufualipokuwaameketinyumbaniakifanya kaziyake,Zelikaalikujanakuketimbeleyake,naye akamshawishikilasikukwamanenoyakealalenaye,au amtazamekamwe,lakiniYusufuhakumsikiliza
24Akamwambia,Usipofanyakamanilivyosema, nitakuadhibukwaadhabuyakifo,nakukuwekeaniraya chuma.
25Yusufuakamwambia,HakikaMungualiyemuumba mwanadamuhufunguaminyororoyawafungwa,naye ndiyeatakayeniokoakutokagerezanimwakonakutoka hukumunimwako.
26Naaliposhindwakumshinda,kumshawishi,naroho yakeikiwabadoimemkaziamacho,tamaayakeilimtia katikaugonjwambaya
27WanawakewotewaMisriwakajakumtembelea, wakamwambia,Kwaniniunahalihiiyakudhoofika? Wewehunahajayakitu;hakikamumeonimkuuna mtukufumachonipamfalme,je,unahitajikituchochote chakilemoyowakounachotamani?
28Zelikaakawajibu,akasema,Leomtajulishwamahali ambapomsibahuumnaonionaunatokea,akawaamuru wajakaziwakewaandaechakulakwaajiliyawanawake wote,akawafanyiakaramu;naowanawakewotewakala nyumbanimwaZelika.
29Akawapavisuvyakung'oamachungwailiwaile,na akaamuruwamvikeYusufumavaziyathamani,na kwambaaonekanembeleyao,naYusufuakajambeleya machoyaonawanawakewotewakamtazamaYusufu,na hawakuwezakuondoamachoyaokutokakwake,nawote wakakatamikonoyaokwavisuwalivyokuwanavyo mikononimwao,namachungwayoteyaliyokuwa mikononimwaoyakajaadamu.
30Naohawakujuawalichokuwawamefanyalakini waliendeleakutazamauzuriwaYusufu,nahawakugeuza kopezaokutokakwake.
31Zelikaalipoonawalichofanya,akawaambia,Nikazi ganihiimliyoifanya?Tazama,nimewapamanukatomle, nanyinyotemmejikatamikonoyenu.
32Nawanawakewotewalionamikonoyao,natazama, ilikuwaimejaadamu,nadamuyaoilitiririkakwenye mavaziyao,wakamwambia,mtumwahuyukatikanyumba yakoametushinda,nahatukuwezakugeuzakopezetu kutokakwakekwasababuyauzuriwake
33Akawaambia,Hakikahayayamewapatamaratu mlipomtazama,walahamkuwezakujizuiakumwona;basi ninawezajekujizuia,akiwanyumbanikwangukilamara, naminikimwonaakiingianakutokanyumbanikwangu sikubaadayasiku?basininawezajekujizuiakuangamiaau hatakuangamiakwasababuhii?
34Wakamwambia,Manenohayoniyakweli,kwanini naniawezayekuonaumbohilizurindaniyanyumbana kujiepushanalo,nayesimtumwawakonamhudumuwako ndaniyanyumbayako,nakwaniniusimwambieyaliyo moyonimwako,naukaiacharohoyakoiangamiekwa jambohili?
35Akawaambia,Mimihujitahidikilasikukumshawishi, nayehatakubalimatakwayangu,naminilimuahidikilakitu kilichokizuri,lakinisikuwezakupatajibukutokakwake; kwahivyonikokatikahaliyakudhoofikakama mnavyoona
36Basi,Zelikaakawamgonjwasanakwasababuyatamaa yakekwaYosefu,nayeakauguasanakwasababuya mapenziyakeWatuwotewanyumbayaZelikana mumewehawakujualolotekuhusujambohili,kwamba Zelikaalikuwamgonjwakwasababuyamapenziyakekwa Yosefu
37Watuwotewanyumbanimwakewakamuuliza, wakisema,Kwaniniunauguanakudhoofika,walahuhitaji kitu?Akawaambia,Sijuijambohililinalonizidikilasiku
38Nawanawakewotenamarafikizakewalikujakilasiku kumwona,nawakazungumzanaye,nayeakawaambia,Hili linawezakutokeatukupitiaupendowaYusufu; wakamwambia,Mshawishinaumkamatekwasiri,labda anawezakukusikiliza,nakukuondoleakifohiki
39Zelikaakazidikuwambayakutokananamapenziyake kwaYusufu,nayeakaendeleakudhoofika,hataakakosa nguvuzakusimama
40NasikumojaYusufualikuwaakifanyakaziyabwana wakenyumbani,naZelikaakajakwasirinakumgonga
ghafla,naYusufuakamwinukia,nayealikuwananguvu kulikoyeye,akamshushachini.
41NaZelikaakaliakwasababuyahamuyamoyowake kwake,nayeakamwombakwakilio,namachoziyake yakatiririkamashavunimwake,nayeakazungumzanaye kwasautiyaduanakwauchunguwaroho,akisema, 42Je,umewahikusikia,kuonaaukujuakuhusu mwanamkemrembokamamimi,auborakulikomimi, anayezungumzanawekilasiku,kuangukakatikahaliya kufelikwasababuyakukupenda,kukupaheshimahiiyote, nabadohutakikusikilizasautiyangu?
43Nakamanikwasababuyakumwogopabwanawako asijeakakuadhibu,kamamfalmeaishivyo,hakunamadhara yatakayokupatakutokakwabwanawakokwajambohili; basi,nisikilize,naukubalikwaajiliyaheshimaniliyokupa, nauniondoleekifohiki,nakwanininifekwaajiliyako? Akaachakusema
44Yusufuakamjibu,akisema,Niache,umwachiebwana wangujambohili;tazama,bwanawanguhajuikilicho kwangunyumbani,maanaamewekavyotevilivyovyake mkononimwangu;naminifanyejemambohayanyumbani mwabwanawangu?
45Kwamaanaameniheshimusanakatikanyumbayake,na ameniwekakuwamsimamiziwanyumbayake,na amenitukuza,walahakunamkuukatikanyumbahiikuliko mimi,walabwanawanguhakuninyimachochote,ilawewe uliyemkewe;basiwawezajekuniambiamanenohaya, namininawezajekumtendeaMungunamumeoubayahuu mkubwanadhambihii?
46Basisasajizuie,walausisemetenamanenokamahaya, kwamaanasitasikilizamanenoyako.LakiniZelika hakutakakumsikilizaYusufualipomwambiamanenohayo, lakinikilasikualimshawishiamsikilize
47NaikawabaadayahayakwambakijitochaMisrikilijaa pandezakezote,nawakaziwotewaMisriwakatoka,na piamfalmenawakuuwakatokanamatarinangoma,kwa maanailikuwafurahakubwakatikaMisri,nasikukuu wakatiwamafurikoyabahariyaSihori,naowakaenda hukokushangiliasikunzima
48NaWamisriwalipotokakwendamtonikufurahi,kama ilivyokuwadesturiyao,watuwotewanyumbayaPotifa walikwendanao,lakiniZelikahakukubalikwendanao, kwanialisema,Sinaraha,nayealibakipekeyakenyumbani, walahapakuwanamtumwinginepamojanayendaniya nyumba
49Akainukanakupandahadihekalunimwakendaniya nyumba,nakujivikamavaziyakifalme,naakajivikamawe yathamaniyavitovyashohamukichwanimwake, yaliyopambwakwafedhanadhahabu,naakapambauso wakenangoziyakekwakilaainayavinywajivya kusafishavyawanawake,naakapakamanukatohekaluni nanyumbakwakasianaubani,naakapakamanemanena udi,nabaadayeakaketimlangonipahekalu,katikanjiaya nyumba,ambayoYusufualipitiakufanyakaziyake,na tazamaYusufuakatokashambani,akaingianyumbani kufanyakaziyabwanawake
50Akafikamahalialipopaswakupita,akaonakaziyoteya Zelika,akarudinyuma
51ZelikaalipomwonaYusufuakimgeukia,akamwita, akisema,UnaniniYusufu?Njookazinikwako,nami nitakupanafasihatautakapopitakwenyekitichako
52Yusufuakarudinakufikanyumbani,akapitakutoka hapohadimahalipakitichake,akaketikufanyakaziya bwanawakekamakawaidanatazama,Zelikaakamjiana kusimamambeleyakeakiwaamevaamavaziyakifalme, naharufuyanguozakeilieneambali.
53AkafanyaharakanakumshikaYusufunamavaziyake, akamwambia,Kamamfalmeaishivyo,usipofanyaombi langu,utakufaleo,nayeakafanyaharakanakunyoosha mkonowakemwinginenakutoaupangakutokachiniya mavaziyake,akauwekashingonimwaYusufu,akasema, Ondoka,unitimizieombilangu,nakamasivyoutakufaleo 54Yusufuakamwogopakwasababuamefanyajambohilo, akainukailikumkimbia,nayeakashikasehemuyambele yanguozake,nakwahofuyakukimbiakwake,vazi alilolinyakuaZelikalikararuliwaYusufuakaliachavazi mkononimwaZelika,nayeakakimbianakutokanje,kwa sababualiogopa
55ZelikaalipoonakwambavazilaYusufulimeraruliwa, nakwambaalikuwaamemwachiamkononimwake,naye amekimbia,aliogopamaishayake,isijehabariikaenea kumhusu,akainuka,akafanyahila,akavuanguoalizokuwa amevaa,akavaanguozakezingine.
56AkachukuavazilaYusufu,akaliwekakandoyake, akaendanakuketimahalialipokuwaameketikatika ugonjwawake,kablawatuwanyumbayakehawajaenda mtoni,nayeakamwitakijanamdogoambayewakatihuo alikuwandaniyanyumba,naakamwamuruawaitewatuwa nyumbawajekwake.
57Alipowaona,akawaambiakwasautikubwana maombolezo,“Tazameni,bwanawenuameniletea Mwebranianyumbani,maanaamekujaleokulalanami.”
58Kwamaanaulipotokanjealikujanyumbani,naalipoona kwambahapakuwanamtundaniyanyumba,alikuja kwangu,akanishika,akikusudiakulalanami.
59Nikashikamavaziyakenakuyararuanakupigakelele dhidiyakekwasautikubwa,nanilipopazasautiyangu aliogopamaishayakenaakaachavazilakembeleyangu, akakimbia
60Nawatuwanyumbanimwakehawakusemaneno,lakini hasirayaoikawakasanadhidiyaYusufu,naowakaenda kwabwanawakenakumwambiamanenoyahilayake
61Potifaakarudinyumbanikwahasira,namkewe akamlilia,akisema,Umenitendeaninikwakumleta mtumishiwangunyumbanikwangu,maanaamekuja kwanguleokuchezanami;ndivyoalivyonitendealeo
62Potifaaliposikiamanenoyamkewe,akaamuruYusufu aadhibiwekwamapigomakali,naowakamfanyiahivyo
63Nawalipokuwawakimpiga,Yusufualiitakwasautikuu, nayeakainuamachoyakekuelekeambinguni,akasema,Ee BwanaMungu,unajuayakwambamimisinahatiakatika mambohayayote,nakwanininifeleokwauongo,kwa mkonowahawawatuwaovuwasiotahiriwa,unaowajua?
64NawakatiwatuwaPotifawalipokuwawakimpiga Yusufu,aliendeleakulianakulia,nakulikuwanamtoto hukomwenyeumriwamiezikuminammoja,naBwana akafunguakinywachamtoto,nayeakanenamanenohaya mbeleyawatuwaPotifa,waliokuwawakimpigaYusufu, akisema,
65Mnatakaninikwamtuhuyu,nakwaninimnamtendea uovuhuu?Mamayanguhusemauongonakusemauongo; ndivyoilivyokuwamuamala
66Mtotoakawasimuliakwausahihiyoteyaliyotokea,na manenoyoteyaZelikakwaYusufuakawasimuliasiku baadayasiku
67Nawanaumewotewakasikiamanenoyamtotona wakastaajabiasanamanenoyamtoto,namtotoakaacha kusemanakutulia
68NaPotifaalionaaibusanakwamanenoyamwanawe, akawaamuruwatuwakewasimpigeYusufutena,naowatu wakaachakumpigaYusufu
69NdipoPotifaakamchukuaYusufunakuamuru apelekwembeleyamakuhani,ambaowalikuwawaamuzi wamfalme,iliwaamuekuhusujambohili
70NaPotifanaYusufuwakajambeleyamakuhani waliokuwawaamuziwamfalme,nayeakawaambia, Nawasihi,Amuenihukumuganiimpasayomtumwa,kwa maanandivyoalivyofanya.
71MakuhaniwakamwambiaYusufu,Kwanini mlimtendeabwanawenujambohili?Yusufuakawajibu, akisema,Sivyobwanazangu,ndivyoilivyokuwa;Potifa akamwambiaYusufu,Hakikanilikukabidhiyoteniliyo nayomkononimwako,walasikukunyimachochoteilamke wangu;naweungewezajekufanyauovuhuu?
72Yusufuakajibu,akasema,Sivyobwanawangu,aishivyo Bwana,narohoyakoiishivyo,bwanawangu,neno ulilolisikiakutokakwamkeosilakweli,maanandivyo lilivyoleo
73Mwakammojaumepitatangunilipokuwanyumbani kwako;umeonauovuwowotendaniyangu,aukitu chochotekinachowezakukufanyaudaiuhaiwangu?
74MakuhaniwakamwambiaPotifa,Tafadhalituma watuleteevazilaYusufulililorarukambeleyetu,tuone lililorarukandaniyake;naikiwalililorarukalikombeleya vazi,basiusowakeulikuwakinyumechake,naye akamshika,akamkaribia,namkeoakafanyayotealiyosema kwahila
75WakaletavazilaYusufumbeleyamakuhaniwaliokuwa waamuzi,naowalionanatazama,machoziyalikuwambele yaYusufu,namakuhaniwotewaamuziwalijuakwamba alikuwaamemsukuma,naowakasema,Hukumuyakifo haimpasimtumwahuyukwanihajafanyachochote,lakini hukumuyakenikwambaawekwegerezanikwasababuya taarifa,ambayokupitiakwakeimetolewadhidiyamke wako.
76Potifaaliposikiamanenoyao,akamtiagerezani,mahali ambapowafungwawamfalmehufungwa,nayeYusufu akakaakatikanyumbayakifungokwamiakakumina miwili
77Hatahivyo,mkewabwanawakehakumgeukia,wala hakuachakusemanayesikubaadayasikuilikumsikiliza, namwishowamiezimitatuZelikaaliendeleakumwendea Yusufukatikanyumbayakifungosikubaadayasiku,naye akamshawishiamsikilize,nayeZelikaakamwambia Yusufu,Utakaakatikanyumbahiihatalini?Lakinisasa sikilizasautiyangu,naminitakutoakatikanyumbahii
78Yusufuakamjibu,akasema,Niafadhalimimikukaa katikanyumbahiikulikokusikilizamanenoyako, kumtendaMungudhambi;nayeakamwambia,Usipofanya ombilangu,nitakung'oamachoyako,nakuongezavifungo miguunipako,naminitakutiamikononimwaoambao hukuwajuahapoawali.
79Yusufuakamjibu,akasema,Tazama,Munguwadunia yoteawezakuniokoanayoteuwezayokunifanyia,kwani hufunguamachoyavipofu,nakuwafunguawaliofungwa, nakuwahifadhiwageniwotewasioijuanchi.
80NaZelikaaliposhindwakumshawishiYusufuamsikilize, aliachakwendakumshawishi;naYusufualikuwabado amefungwakatikanyumbayakifungoNaYakobobaba yakeYusufu,nanduguzakewotewaliokuwakatikanchi yaKanaani,badowaliombolezanakuliasikuhizokwaajili yaYusufu,kwaniYakoboalikataakufarijiwakwaajiliya mwanaweYusufu,naYakoboakaliakwasautikubwa, akalianakuombolezasikuhizozote
SURAYA45
1IkawawakatihuomwakauleYusufualiposhukakwenda Misribaadayanduguzakekumuuza,ndipoReubeni, mwanawaYakobo,akaendaTimna,akamtwaaEliuramu, bintiAbi,Mkanaani,awemkewake;nayeakaingiakwake.
2Eliuramu,mkewaReubeni,akapatamimba,akamzalia Hanoki,Palu,Hesroni,naKarmi,wanawanne;Simeoni nduguyeakamchukuaDina,dadayake,kuwamkewake; nayeakamzaliaMemueli,naYamini,naOhadi,naYakini, naZokari,wanawatano
3BaadayeakamwendeaBuna,mwanamkeMkanaani, ambayeSimeonialimchukuamatekakutokamjiwa Shekemu,nayeBunaalikuwambeleyaDina, akamhudumia;Simeoniakamwendea,nayeakamzalia Sauli
4WakatihuoYudaakaendaAdulamu,akamfikiamtu mmojaMwadulamu,jinalakeHira;Yudaakamwonahuko bintiwamtummojakutokaKanaani,jinalakeakiitwa Aliyathi,bintiShua;akamtwaa,akaingiakwake;Aliyathi akamzaliaYudawanawatatu,Eri,naOnani,naShilo.
5LawinaIsakariwakaendanchiyamashariki, wakajitwaliabintizaYobabu,mwanawaYoktani,mwana waEberi;naYobabu,mwanawaYoktani,alikuwanabinti wawili;jinalamkubwalilikuwaAdina,najinalamdogo lilikuwaArida
6LawiakamchukuaAdina,naIsakariakamchukuaArida, naowakafikanchiyaKanaani,kwanyumbayababayao; AdinaakamzaliaLawi,naGershoni,naKehathi,naMerari; wanawatatu.
7AridaakamzaliaIsakariTola,Puva,YobunaShomroni wanawanne;DaniakaendanchiyaMoabuakamwoa Afelethi,bintiwaHamudani,Mmoabu,nayeakamleta katikanchiyaKanaani
8NaAfelethialikuwatasa,hakuwanamtoto;nabaadaye MunguakamkumbukaAfelethi,mkeweDani;nayeakapata mimba,akazaamwana,akamwitajinalakeKushimu
9NaGadinaNaftaliwakaendaHaraninakuchukuakutoka hukobintizaAmuramumwanawaUsi,mwanawaNahori, kuwawake
10NahayandiyomajinayabintizaAmuramu;jinala mkubwalilikuwaMerima,najinalamdogolilikuwaUzithi; naNaftaliakamchukuaMerima,naGadiakamchukua Uzithi;nakuwaletakatikanchiyaKanaani,katikanyumba yababayao
11MerimaakamzaliaNaftaliwanawanne:Yazeeli,Guni, YazerinaShelemu;naUzithiakamzaliaGadiSefoni,na
Hagi,naShuni,naEzboni,naEri,naArodi,naArali;wana saba.
12AsheriakatokaakamwoaAdonibintiAfalali,mwana waHadadi,mwanawaIshmaeli,nayeakamletakatikanchi yaKanaani.
13Adoni,mkewaAsheri,akafasikuhizo;hakuwana watoto;nabaadayakifochaAdoni,Asheriakaenda ng'amboyamto,akamwoaHadura,bintiAbimaeli,mwana waEberi,mwanawaShemu
14Namsichanahuyoalikuwanaumbolakupendeza,na mwanamkemwenyeakilitimamu,nayealikuwamkewa Malkieli,mwanawaElamu,mwanawaShemu
15HaduraakamzaliaMalkielibinti,akamwitajinalake SerakiNaMalkieliakafabaadayahaya,Haduraakaenda kukaanyumbanikwababayake
16BaadayakifochamkehukoAsheri,akaenda akamchukuaHadurakuwamkewake,akamletakatikanchi yaKanaani,napiaakamchukuabintiyakeSeraki,naye alikuwanaumriwamiakamitatu;nayemsichanahuyo akalelewakatikanyumbayaYakobo
17Namsichanahuyoalikuwanasuranzuri,nayealienda katikanjiatakatifuzawanawaYakobo;hakupungukiwa nakitu,naBwanaakampahekimanaufahamu 18Hadura,mkewaAsheri,akapatamimba,akamzalia Yimna,naIshva,naIshvi,naBeria,wanawanne.
19ZabuloniakaendaMidiani,akamwoaMerisha,binti Moladi,mwanawaAbida,mwanawaMidiani,akamweka katikanchiyaKanaani.
20MerushaakamzaliaZabuloniSeredi,Eloni,na Yakeleeli;wanawatatu
21YakoboakatumawatukwaAramu,mwanawaZoba, mwanawaTera,akamtwaaBenyamini,Mekalia,binti Aramu,awemwanawe,akajakatikanchiyaKanaani, nyumbanikwaYakobo;naBenyaminialikuwanaumriwa miakakumialipomwoaMekalia,bintiAramu
22Mekaliaakapatamimba,akamzaliaBenyaminiBela,na Bekeri,naAshbeli,naGera,naNaamani,wanawatano; kishaBenyaminiakaendaakamwoaAribathi,bintiwa Shomroni,mwanawaIbrahimu,pamojanamkewewa kwanza,nayealikuwanaumriwamiakakuminaminane; nayeAribathiakamzaliaBenyaminiAhi,naVosh,na Mupim,naKupim,naOrd;wanawatano
23SikuhizoYudaakaendanyumbanikwaShemu, akamchukuaTamari,bintiElamu,mwanawaShemu,kuwa mkewamzaliwawakewakwanzaEri
24EriakamwendeamkeweTamari,nayeakawamkewe, naalipomwendea,akaharibuuzaowakekwanje,nakazi yakeikawambayamachonipaBwana,nayeBwana akamuua
25IkawabaadayakifochaEri,mzaliwawakwanzawa Yuda,YudaakamwambiaOnani,Nendakwamkewa nduguyako,ukamwoeawejamaawakaribu,ukamwinulie nduguyakouzao
26OnaniakamchukuaTamarikuwamkewake,naye akamwendea,naOnaninayeakafanyakamakaziyakaka yake,nakaziyakeilikuwambayamachonipaBwana,naye akamuua.
27Onanialipokufa,YudaakamwambiaTamari,Kaa nyumbanikwababayakohatamwananguShilo atakapokua.WalaYudahakupendezwatenanaTamari
kumpaShilo;maanaalisema,Labdaatakufakamandugu zake.
28Tamariakaondoka,akaendakukaanyumbanikwababa yake,nayeTamariakakaanyumbanikwababayakekwa muda.
29Nakatikamapinduziyamwaka,Aliyathi,mkewaYuda, akafa;naYudaakafarijikakwaajiliyamkewe,nabaadaya kifochaAliyathi,YudaakaendaTimnapamojanarafiki yakeHirailikuwakatamanyoyakondoowao
30TamariakasikiakwambaYudaalikuwaamepanda kwendaTimnakukatamanyoyayakondoo,nakwamba Shiloalikuwamtumzima,walaYudahakupendezwanaye 31Tamariakaondoka,akavuamavaziyakeyaujane, akajifunikakwakitambaa,akajifunikakabisa,akaenda akaketikatikanjiakuu,iliyokonjianikuelekeaTimna 32Yudaalipopita,akamwona,akamchukua,akaingia kwake,nayeakapatamimbaWakatiwakuzaa,tazama, kulikuwanamapachatumbonimwake;akamwitawa kwanzaPeresi,nawapiliakamwitaZera.
SURAYA46
1SikuhizoYosefualikuwabadoamefungwagerezani katikanchiyaMisri
2WakatihuowatumishiwaFaraowalikuwawamesimama mbeleyake,mkuuwawanyweshajinamkuuwawaokaji waliokuwawamfalmewaMisri
3Basimnyweshajiakachukuadivainakuiwekambeleya mfalmeilianywe,namwokajiakawekamkatembeleya mfalmeiliale,nayemfalmeakanywadivainakulamkate, yeyenawatumishiwakenawahudumuwaliokulamezani pamfalme
4Walipokuwawakilanakunywa,mnyweshajinamwokaji walibakipale,namawaziriwaFaraowakakutanziwengi katikadivai,ambayomnyweshajialikuwaameleta,na maweyanitrayalipatikanakatikamkatewamwokaji
5MkuuwawalinziakamwekaYusufukuwamtumishiwa maafisawaFarao,naomaafisawaFaraowakafungwa gerezanimwakammoja
6Ikawamwishowamwaka,wotewawiliwaliotandoto usikummoja,mahalipaopakifungoni,walipokuwa;na asubuhiYusufuakawajiailikuwahudumiakamakawaida; akawaona,natazama,nyusozaozilikuwazimekunjamana nazenyehuzuni
7Yusufuakawauliza,Mbonanyusozenuzinahuzunina huzunileo?Wakamwambia,Tumeotandoto,walahakuna mtuwakuitafsiri;Yusufuakawaambia,Niambienindoto yenu,naMunguatawapajibulaamanikamamnavyotaka.
8MnyweshajiakamsimuliaYusufundotoyake,akasema, Nilionakatikandotoyangu,natazama,mzabibumkubwa ulikuwambeleyangu,najuuyamzabibuhuonikaona matawimatatu;mzabibuhuoukachanuamauaharaka, ukawamrefusana,navishadavyakevikaiva,vikawa zabibu
9Nikazitwaazabibu,nikazikanyagakatikakikombe, nikawekamkononimwaFarao,nayeakanywa;Yusufu akamwambia,Matawimatatuyaliyokuwakwenyemzabibu nisikutatu
10Lakinindaniyasikutatumfalmeataamuruutokenje, nayeatakurudishiakaziyako;naweutampamfalmedivai yakeanywekamaulivyokuwahapoawali,ulipokuwa
mnyweshajiwake;lakininipatekibalimachonipako, ukanikumbukekwaFarao,mamboyatakapokuwamema kwako,ukanitendeemema,nakunitoakatikagerezahili; kwamaananiliibiwakutokanchiyaKanaani,nikauzwa kuwamtumwamahalihapa.
11Natenahayouliyoambiwakuhusumkewabwana wanguniuongo,kwasababuwalinitiagerezanibure MnyweshajiakamjibuYusufu,akisema,Mfalme akinitendeamemakamahapomwanzo,kama ulivyonifasiriamarayamwisho,nitafanyayoteuyatakayo, naminitakutoagerezanihapa
12MwokajialipoonakwambaYosefualikuwaametafsiri ndotoyamnyweshajikwausahihi,nayeakakaribia, akamsimuliaYosefundotoyakeyote
13Akamwambia,Katikandotoyangunilionanatazama, vikapuvitatuvyeupejuuyakichwachangu,nikaona,na tazama,katikakikapuchajuukulikuwanakilaainaya nyamailiyookwakwaFarao,natazama,ndegewalikuwa wakilakutokakichwanimwangu.
14Yusufuakamwambia,Vikapuvitatuulivyovionanisiku tatu,lakinibaadayasikutatuFaraoatakuondoakichwani mwako,nakukutundikajuuyamti;nandegewatakula nyamayako,kamaulivyoonakatikandotoyako
15Katikasikuhizomalkiaalikuwakaribukujifungua,na sikuhiyoakamzaliamfalmewaMisrimtotowakiume,nao wakatangazakwambamfalmealikuwaamepatamtoto wakewakwanzawakiumenawatuwotewaMisripamoja namaafisanawatumishiwaFaraowakafurahisana.
16Sikuyatatuyakuzaliwakwake,Faraoaliwafanyia karamumaafisawakenawatumishiwake,jeshilanchiya SoarinanchiyaMisri.
17NawatuwotewaMisrinawatumishiwaFaraowakaja kulanakunywapamojanamfalmewakatiwakaramuya mwanawe,nakushangiliafurahayamfalme.
18Namaafisawotewamfalmenawatumishiwake wakafurahiwakatihuokwasikunanekwenyekaramu,na wakafurahikwakilaainayavyombovyamuziki,kwa matarinakwangomakatikanyumbayamfalmekwasiku nane
19Namnyweshaji,ambayeYosefualikuwaamemtafsiria ndotoyake,akamsahauYosefu,walahakumtajakwa mfalmekamaalivyoahidi,kwamaanajambohilililitoka kwaBwanailikumwadhibuYosefukwasababualikuwa amemwaminimwanadamu
20Baadayahaya,Yusufualikaagerezanimiakamiwili, hataalipotimizamiakakuminamiwili.
SURAYA47
1BasiIsaka,mwanawaIbrahimu,alikuwaakiishisiku hizokatikanchiyaKanaani,nayealikuwamzeesana, mwenyeumriwamiakamianathemanini,naEsau mwanawe,nduguyeYakobo,alikuwakatikanchiya Edomu,nayeyeyenawanawewalikuwanaurithihumo katiyawanawaSeiri
2Esaualiposikiakwambasikuzababayakezakufa zinakaribia,yeyenawanawenanyumbayakewakafika nchiyaKanaani,kwanyumbayababayakeYakobona wanawewakatokamahaliwalipokaaHebroni,wakamjia Isakababayao,wakamkutaEsaunawanawendaniya hema
3YakobonawanawewakaketimbeleyaIsakababayake, naYakoboalikuwabadoakimwombolezeamwanawe Yusufu
4IsakaakamwambiaYakobo,Nileteehapawanawako naminitawabariki;Yakoboakawaletawanawekumina mmojambeleyaIsakababayake
5IsakaakawawekeamikonowanawotewaYakobo, akawashika,akawakumbatia,akawabusummojabaadaya mwingineIsakaakawabarikisikuhiyo,akawaambia, Munguwababazenunaawabariki,nakuwazidishawazao wenukamanyotazambingunikwahesabu
6IsakaakawabarikiwanawaEsau,akisema,Munguna akufanyekuwahofunautishokwawotewatakaokutazama, nakwaaduizakowote
7IsakaakawaitaYakobonawanawe,naowotewakaja, wakaketimbeleyaIsaka;IsakaakamwambiaYakobo, Bwana,Munguwaduniayote,aliniambia,Nitawapauzao wakonchihiiiweurithi,ikiwawatotowakowatashika amrizangunanjiazangu,naminitawatimiziakiapo nilichomwapiaIbrahimubabayako
8Basisasamwanangu,wafundishewatotowakonawatoto wawatotowakokumchaBwana,nakwendakatikanjia njemaitakayompendezaBwana,Munguwako;maana ukizishikanjiazaBwananaamrizake,Bwanaatakutimizia aganolakenaIbrahimu,nayeatakutendeamemawewena uzaowakosikuzote
9IsakaalipokwishakuwaagizaYakobonawanawe,alikata roho,akafa,akakusanywapamojanawatuwake.
10YakobonaEsauwakaangukakifudifudikwaIsakababa yao,wakalia,nayeIsakaalikuwanaumriwamiakamia mojanathemaninialipokufakatikanchiyaKanaani,huko Hebroni,nawanawewakamchukuampakapangola Makpela,ambaloIbrahimualikuwaamenunuakwawana waHethi,liwemilkiyakuzikia.
11WafalmewotewanchiyaKanaaniwalikwendapamoja naYakobonaEsaukumzikaIsaka,naowafalmewotewa KanaaniwakamheshimusanaIsakaalipokufa.
12WanawaYakobonawanawaEsauwakatembeabila viatu,wakitembeanakuombolezahadiwalipofikaKireatharba.
13YakobonaEsauwakamzikaIsakababayaokatika pangolaMakpela,lililokoKireath-arba,hukoHebroni; wakamzikakwaheshimakubwasana,kamavilewakatiwa mazishiyawafalme
14Yakobonawanawe,naEsaunawanawe,nawafalme wotewaKanaaniwakafanyamaombolezomakubwana mazito,wakamzikanakumliliakwasikunyingi
15NaIsakaalipokufa,aliwaachiawanaweng'ombewake namalizakezote;EsauakamwambiaYakobo,Tazama, nakusihi,yotealiyoyaachababayetututayagawanyakatika sehemumbili,naminitakuwanachaguo,naYakobo akasema,Tutafanyahivyo.
16YakoboakachukuayotealiyokuwaameyaachaIsaka katikanchiyaKanaani,wanyamawakufugwa,namali, akaviwekasehemumbilimbeleyaEsaunawanawe AkamwambiaEsau,Tazama,hayayoteyakombeleyako; chaguanusuutakayotwaa.
17YakoboakamwambiaEsau,Sikilizatafadhali nitakayokuambia,nikisema,Bwana,Munguwambinguna nchi,aliwaambiababazetuIbrahimunaIsaka,akisema, Nitawapawazaowenunchihiiiweurithiwaomilele
18Basisasayotealiyoyaachababayetuyakombeleyako, natazama,nchiyoteikombeleyako;chaguakutokakwao upendacho
19Ukitakanchiyoteichukuekwaajiliyakonawatoto wakomilele,naminitachukuautajirihuu,naukitakautajiri huouchukuekwako,naminitachukuanchihiikwaajili yangunakwaajiliyawatotowangukuirithimilele
20WakatihuoNebayothi,mwanawaIshmaeli,alikuwako katikanchihiyopamojanawanawe,Esauakaendasiku hiyo,akashauriananaye,akisema
21Yakoboameniambiahivi,naamenijibuhivi;sasatoa ushauriwako,nasitutasikia
22Nebayothiakasema,Yakoboamekuambianini?Tazama, wanawotewaKanaaniwanakaasalamakatikanchiyao,na Yakoboanasemaatairithipamojanauzaowakesikuzote
23Basi,nendasasa,ukachukuemaliyoteyababayako, umwacheYakobonduguyakokatikanchi,kama alivyosema
24Esauakaondoka,akarudikwaYakobo,akafanyayote aliyoshauriNebayothi,mwanawaIshmaeli;Esau akachukuamalizotealizokuwanazoIsaka,roho,na wanyama,nang'ombe,namali,nautajiriwote;hakumpa Yakobonduguyekitu;Yakoboakachukuanchiyoteya Kanaani,tangukijitochaMisrihadimtoFrati,akaichukua iwemilkiyamilele,nakwawanawe,nakwawazaowake baadayake,hatamilele
25YakobopiaalichukuakutokakwaEsaunduguyake pangolaMakpela,lililokoHebroni,ambaloAbrahamu alikuwaamenunuakutokakwaEfronikamamahalipa kuzikiakwaajiliyakenauzaowakemilele
26NaYakoboaliandikamambohayayotekatikakitabu chaununuzi,naakakitiasahihi,naakashuhudiahayayote kwamashahidiwannewaaminifu
27NahayandiyomanenoaliyoyaandikaYakobokatika kitabu,akisema:NchiyaKanaaninamijiyoteyaWahiti, Wahivi,Wayebusi,Waamori,Waperizi,naWagergashi, mataifayotesabakuanziamtowaMisrihadimtoFrati.
28NamjiwaHebroni,Kireath-arba,napangolililomo, YakoboalinunuavyotekwaEsaunduguye,kwathamani yake,kuwamilkiyake,naurithiwawazaowakebaada yakehatamilele
29Yakoboakachukuakitabuchaununuzinasahihi,amri nasherianakitabukilichofunuliwa,akaviwekakwenye chombochaudongoilivikaekwamudamrefu,naye akavitiamikononimwawatotowake
30Esaualichukuayoteambayobabayakealikuwa amemwachiabaadayakifochakekutokakwanduguyake Yakobo,naakachukuamaliyote,kuanziawanadamuna wanyama,ngamianapunda,ng'ombenakondoo,fedhana dhahabu,mawenabedola,nautajiriwoteambaoulikuwa waIsakamwanawaIbrahimu;hapakuwanakituchochote kilichobakiambachoEsauhakuchukuamwenyewe,kutoka kwayoteambayoIsakaalikuwaameachabaadayakifo chake
31Esauakachukuayotehaya,nayepamojanawanawe wakarudinyumbanikwaokatikanchiyaSeiri,Mhori, mbalinanduguyeYakobonawanawe.
32EsaualikuwanamilkikatiyawanawaSeiri,naEsau hakurudinchiyaKanaanitangusikuhiyonakuendelea
33NchiyoteyaKanaaniikawaurithiwawanawaIsraeli, urithiwamilele;Esaunawazaowakewotewakairithi mlimawaSeiri
SURAYA48
1Ikawasikuzile,baadayakifochakeIsaka,Bwana akaamuru,akaletanjaajuuyanchiyote.
2WakatihuoFaraomfalmewaMisrialikuwaameketi katikakitichakechaenzikatikanchiyaMisri,akalala kitandanimwake,akaotandoto;Faraoakaonakatikandoto yakeyakuwaamesimamakandoyamtowaMisri 3Alipokuwaamesimama,akaonanang'ombesabawanene nawazuriwakitokamtoni
4Kishang'ombewenginesaba,waliokondanawabaya, wakapandabaadayao;nawaleng'ombesabawabaya wakawamezawalewazuri,nasurayaoilikuwabadombaya kamailivyokuwahapoawali
5Akaamka,akalalatena,akaotandotoyapili;akaona,na tazama,masukesabayanafakayanameakwenyebuamoja, makubwanamazuri;namasukesabamembamba yaliyokaushwanaupepowamasharikiyakatokanyuma yake,namasukemembambayakamezayaleyaliyojaa; Faraoakaamkakatikandotoyake
6Asubuhimfalmeakakumbukandotozake,narohoyake ikahuzunikasanakwasababuyandotozake,mfalme akafanyaharaka,akatumawatu,akawaitawachawiwote waMisri,nawatuwenyeakili;wakaja,wakasimamambele yaFarao
7Mfalmeakawaambia,Nimeotandoto,walahakunawa kuzitafsiri;wakamwambiamfalme,Waambiewatumishi wakondotozako,nasitusikie
8Mfalmeakawasimuliandotozake,naowotewakajibuna kusemakwasautimojakwamfalme,Mfalmenaaishi milele;nahiindiyotafsiriyandotozako
9Ng'ombesabawazuriuliowaonawanaashiriabintisaba watakaozaliwakwakosikuzamwisho,nang'ombesaba uliowaonawakapandabaadayao,nakuwameza,niishara kwambabintiwatakaozaliwakwakowotewatakufawakati wauhaiwamfalme.
10Nahayouliyoyaonakatikandotoyapiliyamasukesaba mazuriyaliyojaayakimeakwenyebuamoja,hiindiyo tafsiriyao,kwambautajijengeamijisabakatikasikuza mwishokatikanchiyoteyaMisri;nahayouliyoyaonakati yayalemasukesabayaliyokaushwayakichipukabaada yakenakuyamezahukuukiyatazamakwamachoyako,ni isharakwambamijiutakayoijengayoteitaharibiwakatika sikuzamwisho,katikawakatiwauhaiwamfalme.
11Nawaliposemamanenohayo,mfalmehakutegasikio lakekwamanenoyao,walahakuyakaziamoyowake, maanamfalmealijuakwahekimayakekwambahawakutoa tafsirisahihiyandotohizo;naowalipokwishakusema mbeleyamfalme,mfalmeakawajibu,akasema,Nineno ganihilimliyoniambia?Hakikammesemauongona kusemauongo;basisasatoenitafsirisahihiyandotozangu, msijemkafa
12Mfalmeakaamurubaadayahaya,nayeakatumawatu nakuwaitatenawenyehekimawengine,naowakajana kusimamambeleyamfalme,nayemfalmeakawasimulia ndotozake,naowotewakamjibukulingananatafsiriya kwanza,nahasirayamfalmeikawaka,akakasirikasana,
nayemfalmeakawaambia,Hakikamnasemauongona kusemauongokatikayalemliyosema.
13Mfalmeakaamurutangazolitokeekatikanchiyoteya Misri,kusema,Mfalmenawakuuwakewameazimia kwambamtuyeyotemwenyehekimaanayejuanakuelewa tafsiriyandoto,walahatafikambeleyamfalmeleo, atakufa
14Namtuatakayemwambiamfalmetafsirisahihiyandoto zake,atapewayoteatakayotakakutokakwamfalmeNa wenyehekimawotewanchiyaMisriwakamjiamfalme, pamojanawagangawotenawachawiwaliokuwaMisrina Gosheni,naRamesesi,naTakpanches,naSoari,nakatika sehemuzotezampakawaMisri;wotewakasimamambele yamfalme
15Nawakuuwote,nawakuu,nawatumishiwamfalme, wakakusanyikakutokamijiyoteyaMisri,wakaketiwote mbeleyamfalme;mfalmeakasimuliandotozakembeleya wenyehekima,nawakuu;nawotewalioketimbeleya mfalmewakastaajabiamaonohayo.
16Nawenyehekimawotewaliokuwambeleyamfalme walitofautianasanakatikatafsirizaozandotozake;baadhi yaowalimtafsiriamfalme,wakisema,Ng'ombesabawazuri niwafalmesaba,ambaowatatokakatikauzaowamfalme juuyaMisri
17Nang'ombesabawabayaniwakuusaba, watakaosimamadhidiyaokatikasikuzamwishona kuwaangamiza;namasukesabayanafakaniwakuusaba wakubwawaMisri,watakaoangukamikononimwawakuu sabawasionanguvuwaaduizao,katikavitavyabwana wetumfalme
18Baadhiyaowakamtafsiriamfalmehivi,wakisema, Ng'ombesabawazurinimijiyenyenguvuyaMisri,na ng'ombesabawabayanimataifasabayanchiyaKanaani, watakaokujajuuyamijisabayaMisrikatikasikuza mwishonakuiharibu
19Nakileulichokionakatikandotoyapili,chamasuke sabamazurinamabayayanafaka,niisharakwamba serikaliyaMisriitaruditenakwauzaowakokama ilivyokuwahapoawali
20NakatikautawalawakewatuwamijiyaMisri wataigeukiamijisabayaKanaaniambayoinanguvu kulikowao,nawataiangamiza,naserikaliyaMisriitarudi kwauzaowako.
21Nabaadhiyaowakamwambiamfalme,Hiindiyotafsiri yandotozako;ng'ombesabawazurinimalkiasaba,ambao utawaoakatikasikuzamwisho,nang'ombesabawabaya wanaashiriakwambawanawakehaowotewatakufakatika maishayamfalme.
22Namasukesabamazurinamabayauliyoyaonakatika ndotoyapiliniwatotokuminawanne,naitakuwakatika sikuzamwishowatasimamanakupiganawaokwawao,na sabakatiyaowatawapigawalesabawenyenguvuzaidi.
23Nabaadhiyaowakamwambiamfalmemanenohaya, wakisema,Ng'ombesabawazuriwanamaanishakwamba utazaliwawatotosaba,naowatawauawanasabawawana wakokatikasikuzamwisho;namasukesabamazuriya nafakauliyoyaonakatikandotoyapili,niwalewakuu ambaowakuuwenginesabawasionanguvuwatapigana naonakuwaangamizakatikasikuzamwisho,nakulipiza kisasichawatotowako,naserikaliitaruditenakwauzao wako
24Mfalmeakasikiamanenoyoteyawenyehekimawa Misrinatafsiriyaoyandotozake,walahakunahatamoja iliyompendezamfalme
25Mfalmeakajuakwahekimayakekwambahawakusema sawakabisakatikamanenohayayote,kwanihilililitoka kwaBwanailikuyabatilishamanenoyawenyehekimawa Misri,iliYusufuaondokekatikanyumbayakifungo,naili awemkuukatikaMisri.
26Mfalmeakaonayakuwahapanammojawawenye hekimanawachawiwotewaMisrialiyesemanayekwa haki;hasirayamfalmeikawaka,hasirayakeikawakandani yake
27Mfalmeakaamurukwambawenyehekimawotena wachawiwatokembeleyake,naowotewakatokambeleya mfalmekwaaibunafedheha
28MfalmeakaamurutangazolipelekwekoteMisriili wauewachawiwotewaliokuwaMisri,naasimwachehata mmojawaoaishi
29Ndipowakuuwawalinziwamfalmewakasimama,na kilamtuakauchomoaupangawake,wakaanzakuwapiga wachawiwaMisri,nawatuwenyehekima
30Baadayahayo,Merodi,mkuuwawanyweshajiwa mfalme,akaja,akainamambeleyamfalme,akaketimbele yake
31Mnyweshajiakamwambiamfalme,Mfalmenaaishi milele,naufalmewakeuinuliwekatikanchi
32Ulimkasirikiamtumishiwakosikuzile,miakamiwili iliyopita,ukaniwekakizuizini;naminilikaakizuizinikwa muda,miminamkuuwawaokaji
33NapamojanasipalikuwanamtumishiMwebrania,wa mkuuwawalinzi,jinalakeYusufu,kwasababubwana wakealikuwaamemkasirikia,akamtiakifungoni,naye akatuhudumiahuko
34Ikawabaadayamudafulanitulipokuwagerezani, tuliotandotousikummoja,miminamkuuwawaokaji; tuliotandoto,kilamtukwatafsiriyandotoyake
35Tukajaasubuhinakumwambiamtumishihuyo,naye akatufasiriandotozetu,kilamtukulingananandotoyake, je,alifasiriakwausahihi?
36Ikawakamaalivyotufasiria,ndivyoilivyokuwa;hakuna hatanenomojaalilosemalililoangukachini
37Basisasabwanawangunamfalmeusiwauewatuwa Misribure;tazama,mtumwahuyobadoamefungwandani yanyumbanamkuuwawalinzi,bwanawake,katika nyumbayakifungo
38Mfalmeakionavema,naatumewatuwamwite,iliaje mbeleyako,nayeatakujulishatafsirisahihiyandoto uliyoiota.
39Mfalmealiposikiamanenoyamkuuwawanyweshaji, mfalmeakaamurukwambawenyehekimawaMisri wasiuawe
40MfalmeakawaamuruwatumishiwakewamleteYusufu mbeleyake,nayemfalmeakawaambia,Mwendeeniwala msimtisheasijeakachanganyikiwanaasijuekusemavizuri
41WatumishiwamfalmewakamwendeaYusufu, wakamtoashimoniharaka,naowatumishiwamfalme wakamnyoa,akabadilishavazilakelagereza,akajambele yamfalme
42Namfalmealikuwaameketijuuyakitichakechaenzi chakifalmeakiwaamevaavazilakifalmelililozungukwa nanaiverayadhahabu,nadhahabusafiiliyokuwajuuyake
ilimetameta,naakikinyekundunazumaridi,pamojana vitovyotevyathamanivilivyokuwajuuyakichwacha mfalme,vilimvutiamacho,naYusufuakamstaajabiasana mfalme.
43Nakitichaenziambachomfalmealiketijuuyake kilifunikwakwadhahabunafedha,namaweyashohamu, nachokilikuwanangazisabini
44NailikuwadesturiyaokatikanchiyoteyaMisri, kwambakilamtualiyekujakuzungumzanamfalme,kama alikuwamkuuaumtualiyehesabiwambeleyamfalme, alipandakitichaenzichamfalmehadingaziyathelathini namoja,namfalmeangeshukahadingaziyathelathinina sita,nakuzungumzanaye.
45Kamaalikuwammojawawatuwakawaida,alipanda hadingaziyatatu,namfalmeangeshukahadingaziyanne nakuzungumzanaye,nadesturiyaoilikuwa,zaidiyahayo, kwambamtuyeyotealiyeelewakuzungumzalughazote sabini,alipandangazisabini,naakapandanakuzungumza hadialipomfikiamfalme.
46Namtuyeyoteambayehakuwezakukamilishasabini, alipandangazinyingikadiriyalughaalizojuakuzungumza
47NailikuwadesturikatikasikuhizohukoMisrikwamba hakunamtualiyepaswakuwatawala,isipokuwayule aliyeelewakuzungumzakwalughasabini
48NaYusufualipofikambeleyamfalmealiinamachini mbeleyamfalme,nayeakapandangaziyatatu,namfalme akaketijuuyangaziyannenakuzungumzanaYusufu 49MfalmeakamwambiaYusufu,Nimeotandoto,wala hakunamtafsiriwakuitafsirivizuri,naminimeamuruleo kwambawachawiwotewaMisrinawenyehekimawake, wajembeleyangu,naminikawasimuliandotozangu,wala hakunamtualiyenitafsirivizuri
50Namileonimesikiahabarizako,yakwambaweweu mtumwenyehekima,nawawezakutafsirikwausahihikila ndotoutakayoisikia
51YusufuakamjibuFarao,akasema,Faraonaasimulie ndotozakealizoota;hakikatafsirizakenizaMungu;Farao akamsimuliaYusufundotozake,ndotoyang'ombe,na ndotoyamasukeyanafaka,mfalmeakaachakusema
52NaYusufukishaakavikwarohoyaMungumbeleya mfalme,naalijuamamboyoteambayoyangempata mfalmetangusikuhiyonakuendelea,naalijuatafsiri sahihiyandotoyamfalme,naakazungumzambeleya mfalme
53Yusufuakapatakibalimachonipamfalme,mfalme akategamasikioyakenamoyowake,akasikiamanenoyote yaYusufuYusufuakamwambiamfalme,Usidhani kwambahizinindotombili,maananindotomojatu,kwa maanaMunguamechaguakufanyakatikanchiyote, amemwonyeshamfalmekatikandotoyake,nahiindiyo tafsirisahihiyandotoyako
54Ng'ombesabawazurinamasukeyanafakanimiaka saba,nang'ombesabawabayanamasukeyanafakapiani miakasaba;nindotomoja
55Tazama,miakasabaijayokutakuwanashibekubwa katikanchiyote,nabaadayahayomiakasabayanjaa itafuata,njaakalisana;nashibeyoteitasahaulikakatika nchi,nanjaaitawaangamizawenyejiwanchi
56Mfalmeakaotandotomoja,nandotohiyoikarudiwa kwaFaraokwasababujambohilolimethibitishwana Mungu,naMunguatalitimizaupesi
57Basisasanitakushauri,naminitakuokoarohoyakona rohozawenyejiwanchikutokananaubayawanjaa, utakayemtafutakatikaufalmewakomtumwenyebusarana hekima,ajuayemamboyoteyaserikali,nakumwekaawe msimamiziwanchiyaMisri.
58NamtuutakayemwekajuuyaMisrinaawekemaakida chiniyake,wakusanyechakulachotechamiakamizuri ijayo,naowahifadhinafakanakuiwekakatikaghalazako zilizoamriwa
59Naowahifadhichakulahichokwamiakasabayanjaa, ilikipatikanekwaajiliyako,nawatuwako,nanchiyako yote;iliwewe,nanchiyako,msiangamizwenanjaa 60Wakaziwotewanchinawaamrishwekukusanya,kila mtumazaoyashambalake,yakilaainayachakula,katika miakasabayaneema,nakuyawekakatikaghalazao,ili yapatikanekwaajiliyaosikuzanjaa,naowapatekuishi humo
61Hiindiyotafsirisahihiyandotoyako,nahiindiyo shaurilililotolewailikuokoarohoyakonarohozaraia wakowote
62Mfalmeakajibu,akamwambiaYusufu,Nanianasema, naninanianajuakwambamanenoyakonisahihi? Akamwambiamfalme,Hiiitakuwaisharakwakokuhusu manenoyanguyote,kwambanikweli,nakwambaushauri wangunimzurikwako.
63Tazamamkeoameketileokwenyekitichakuzaa,naye atakuzaliamwana,naweutafurahipamojanaye;mtoto wakoatakapotokatumbonimwamamayake,mwanawako wakwanzaaliyezaliwamiakamiwiliiliyopitaatakufa, naweutafarijikakwamtotoatakayezaliwakwakoleo
64Yusufualipomalizakumwambiamfalmemanenohaya, akainamambeleyamfalme,nayeakatoka,naYusufu alipotokambeleyamfalme,isharazileambazoYusufu alikuwaamemwambiamfalmezikatimiasikuhiyo.
65Namalkiaakazaamwanasikuhiyonamfalmeakasikia habarinjemakuhusumwanawe,nayeakafurahi,na mwandishiwahabarialipotokambeleyamfalme, watumishiwamfalmewalimkutamwanawakwanzawa mfalmeameangukachiniamekufa
66Kukawanamaombolezonakelelekubwakatika nyumbayamfalme,nayemfalmeakasikia,akasema,Ni kelelenamaombolezoganiniliyoyasikianyumbani? Wakamwambiamfalmekwambamwanawewakwanza amekufa;ndipomfalmeakajuakwambamanenoyoteya Yusufualiyosemayalikuwasahihi,namfalmeakafarijika kwaajiliyamwanawenamtotoaliyezaliwakwakesiku hiyokamaYusufualivyosema
SURAYA49
1Baadayahayomfalmeakatumawatuakawakusanya maafisawakewotenawatumishiwake,nawakuuwotena wakuuwamfalme,naowotewakajambeleyamfalme
2Mfalmeakawaambia,Tazama,mmeonanakusikia manenoyoteyamtuhuyuMwebrania,naisharazote alizotangazazingetokea,walahakunanenolake lililoangukachini.
3Mnajuakwambaametafsirindotohiyokwausahihi,na hakikaitatimia,basisasafanyenishauri,mjue mtakalofanya,najinsinchiitakavyookolewakutokanana njaa
4Tafutasasa,uonekamaanapatikanamtukamahuyo, ambayemoyonimwakemnahekimanamaarifa,nami nitamwekajuuyanchi
5KwamaanammesikiaalichoshauriMwebraniakuhusu hiliilikuiokoanchikutokanananjaa,naminajuakwamba nchihaitaokolewakutokanananjaailakwashaurila Mwebrania,yeyealiyenishauri
6Wakamjibumfalmewote,wakasema,Shaurialilotoa Mwebraniakuhusuhilinijema;basisasa,bwanawetuna mfalme,tazama,nchiyoteikomkononimwako,fanya yaliyomemamachonipako
7Yuleutakayemchagua,naambayekwahekimayako unamjuakuwamwenyehekimanauwezowakuikomboa nchikwahekimayake,huyomfalmeatamwekaawechini yakejuuyanchi
8Mfalmeakawaambiamaafisawote,“Nimefikirikwamba kwakuwaMunguamemfunuliaMwebraniayotealiyosema, hakunamtumwenyebusaranahekimakamayeyekatika nchiyote;kamaikionekanavemamachonipako, nitamwekajuuyanchi,kwamaanaataiokoanchikwa hekimayake”
9Maafisawotewakamjibumfalme,wakasema,Lakini hakikaimeandikwakatikasheriazaMisri,walaisivunjwe, yakwambahapanamtuatakayetawalaMisri,walakuwa wapilikwamfalme,ilamtumwenyeujuzikatikalugha zotezawanadamu
10Basisasabwanawetunamfalme,tazamahuyu MwebraniaanajuatukuzungumzaKiebrania,naawezaje basikuwajuuyetumtuwapilichiniyautawala,mtu ambayehatahajuilughayetu?
11Sasatunakuombaumtumeaitwe,naajembeleyako,na umjaribukatikamamboyote,naufanyeupendavyo
12Mfalmeakasema,“Itatendekakesho,nanenoulilosema nijema.”Basimaafisawotewakajambeleyamfalmesiku hiyo
13NausikuhuoBwanaakamtumammojawamalaika wakewahudumu,nayeakafikakatikanchiyaMisrikwa Yusufu,namalaikawaBwanaakasimamajuuyaYusufu, natazamaYusufualikuwaamelalakitandaniusikukatika nyumbayabwanawakekatikashimo,kwamaanabwana wakealikuwaamemrudishashimonikwaajiliyamkewe 14Malaikaakamfufuakutokausingizini,naYusufu akainukanakusimamakwamiguuyake,natazama malaikawaBwanaalikuwaamesimamambeleyake;na malaikawaBwanaakazungumzanaYusufu,naye akamfundishalughazotezabinadamuusikuhuo,akamwita jinalakeYusufu
15MalaikawaBwanaakaondokakwake,naYusufu akarudinakulalakitandanimwake,naYusufu akastaajabishwanamaonoaliyoyaona
16Asubuhimfalmeakatumawatuwawaitemaafisawake wotenawatumishiwake,naowotewakajanakuketimbele yamfalme,nayemfalmeakaamuruYusufualetwe,nao watumishiwamfalmewakaendanakumletaYusufumbele yaFarao
17Namfalmeakatokanjenakupandangazizakiticha enzi,naYusufuakazungumzanamfalmekwalughazote, naYusufuakamwendeanakuzungumzanamfalmehadi alipofikambeleyamfalmekatikangaziyasabini,naye akaketimbeleyamfalme.
18MfalmeakafurahisanakwasababuyaYusufu,na maafisawotewamfalmewakafurahisanapamojana mfalmewaliposikiamanenoyoteyaYusufu
19Jambohilolikawajemamachonipamfalmenamaafisa, kumteuaYosefukuwawapilikwamfalmejuuyanchiyote yaMisriMfalmeakamwambiaYosefu,“Je,unamjua Munguwako?
20Sasaumenipashaurinimwekemtumwenyehekimajuu yanchiyaMisri,ilikwahekimayakeaiokoenchinanjaa; basisasa,kwakuwaMunguamekufahamishahayayote,na manenoyoteuliyoyasema,hakunamtumwenyebusarana hekimakamawewekatikanchiyote
21WalajinalakohalitaitwatenaYusufu,baliSafnathPaanealitakuwajinalako;weweutakuwawapilikwangu, nakwanenolakoyatakuwamamboyoteyaserikaliyangu, nakwanenolakowatuwanguwatatokanakuingia.
22Tenakutokachiniyamkonowakowatumishiwanguna maafisawanguwatapokeamshaharawaoambaohupewa kilamwezi,nawatuwotewanchiwatainamakwako; katikakitichanguchaenzitunitakuwamkuukulikowewe 23Mfalmeakavuapeteyakemkononimwakenakumvika Yusufumkononi,nayemfalmeakamvikaYusufuvazila kifalme,naakamvikatajiyadhahabukichwani,na akamvikamkufuwadhahabushingoni
24Mfalmeakawaamuruwatumishiwake,nao wakampandishakatikagarilapililamfalme,lililokuwa kinyumenagarilamfalme;nayeakampandishajuuya farasimkubwanahodarikutokakwafarasiwamfalme,na kuongozwakatikamitaayanchiyaMisri
25Mfalmeakaamurukwambawotewaliokuwawakipiga matari,vinubinavyombovinginevyamuzikiwaende pamojanaYusufu;matarielfumoja,mekolothielfumoja, nanebalimuelfumojawakamfuata
26Nawanaumeelfutano,wakiwanapanga zilizochomolewaziking'aamikononimwao,wakatembea nakuchezambeleyaYusufu,nawanaumeishirinielfu wakubwawamfalmewakiwawamevaamikandayangozi iliyofunikwakwadhahabu,wakatembeaupandewakulia waYusufu,naishirinielfuupandewakewakushoto,na wanawakenawasichanawotewalipandajuuyapaaau wakasimamabarabaraniwakichezanakumshangilia Yusufu,nakutazamasurayaYusufunauzuriwake
27Nawatuwamfalmewakamtanguliananyumayake, wakipakaubanibarabarani,namdalasini,nakilaainaya manukatomazuri,namanemaneiliyotawanywanaudi kandoyabarabara,nawatuishiriniwakatangazamaneno hayambeleyakekotenchinikwasautikubwa: 28Je,mnamwonamtuhuyuambayemfalmeamemchagua kuwawapiliwake?Mamboyoteyaserikaliyatasimamiwa naye,nayeyoteanayevunjaamrizake,auambaye hatainamambeleyakechini,atakufa,kwanianaasidhidiya mfalmenawapiliwake.
29Wapigambiuwalipokwishakutangaza,watuwotewa MisriwaliinamambeleyaYusufu,wakasema,Mfalmena aishi,nawapiliwakeaishipia;nawenyejiwotewaMisri wakainamanjiani,nawapigambiuwalipowakaribia, wakainama,wakafurahikwakilaainayamatari,namekoli nanebalimbeleyaYusufu
30Yusufu,akiwaamepandafarasiwake,akainuamacho yakekuelekeambinguni,akaitakwasautikubwa,akasema, Humwinuamaskinikutokamavumbini,Humwinuamhitaji
kutokajaaniEeBwanawaMajeshi,herimtuyule anayekutumainia.
31YusufuakapitakatikanchiyoteyaMisripamojana watumishiwaFaraonamaafisawake,nao wakamwonyeshanchiyoteyaMisrinahazinazoteza mfalme
32Yusufuakarudi,akajambeleyaFaraosikuhiyo,naye mfalmeakampaYusufumilkikatikanchiyaMisri,milki yamashambanamizabibu,nayemfalmeakampaYusufu talantaelfutatuzafedha,natalantaelfumojazadhahabu, navitovyashohamu,nabedola,nazawadinyingi
33Nasikuiliyofuatamfalmeakawaamuruwatuwotewa MisriwamleteeYusufusadakanazawadi,nakwamba yeyoteatakayevunjaamriyamfalmeafe;nao wakatengenezamahalipajuukatikabarabarayamji,na wakatandazamavazihapo,nayeyotealiyemleteaYusufu chochotealikiwekamahalipajuu
34NawatuwotewaMisriwakatupavitumahalipajuu, mmojapeteyadhahabu,napetenyinginenapeteza masikio,navyombombalimbalivyadhahabunafedha,na vitovyashohamunabedolajuuyamahalipajuu;kilamtu akatoakitukutokananaalivyomiliki.
35Yusufuakavichukuavyotehivinakuviwekakatika hazinazake,namaafisawotenawakuuwamfalme wakamtukuzaYusufu,naowakampazawadinyingi,kwa kuwamfalmealikuwaamemchaguakuwawapiliwake
36MfalmeakatumaujumbekwaPotifera,mwanawa Ahiramu,kuhaniwaOni,nayeakamchukuabintiyake mdogoOsnathi,akampaYusufuawemkewake
37Namsichanahuyoalikuwamzurisana,bikira,ambaye mtuhakumjua,Yusufuakamchukuakuwamke;mfalme akamwambiaYusufu,MiminiFarao,nazaidiyakohapana mtuatakayethubutukuinuamkonowakeaumguuwakeili kuwaongozawatuwangukatikanchiyoteyaMisri.
38Yusufualikuwanaumriwamiakathelathini aliposimamambeleyaFarao,nayeYusufuakatokambele yamfalme,akawawapiliwamfalmekatikaMisri.
39MfalmeakampaYusufuwatumishimiamojawa kumhudumianyumbanimwake,naYusufupiaakatumana kununuawatumishiwenginaowakabakinyumbanimwa Yusufu
40KishaYusufuakajijengeanyumbanzurisanakama nyumbazawafalme,mbeleyauawajumbalamfalme, akajengandaniyanyumbahiyohekalukubwa,lenye mwonekanomzurisananalinalofaakwamakaziyake; Yusufualikuwaakijenganyumbayakekwamiakamitatu.
41Yusufuakajifanyiakitichaenzichakifaharisana,cha dhahabunafedhanyingi,akakifunikakwamaweya shohamunabedola,akakifanyajuuyakemfanowanchi yoteyaMisri,namfanowamtowaMisriunaoinywesha nchiyoteyaMisri;nayeYusufuakaketisalamakatikakiti chakechaenzinyumbanimwake,naBwana akamwongezeaYusufuhekima
42NawotewaliokaaMisri,nawatumishiwaFarao,na wakuuwake,wakampendaYusufusana;kwakuwaneno hilililitokakwaBwanakwakeYusufu
43NayeYusufualikuwanajeshilililopiganavita,likitoka kwamajeshinavikosi,watuelfuarobaininamiasita, wenyeuwezowakubebasilahailikumsaidiamfalmena Yusufudhidiyaadui,mbalinamaafisawamfalmena watumishiwakenawenyejiwaMisriwasiohesabika
44Yusufuakawapamashujaawake,najeshilakelote, ngaonamikuki,nakofia,namavaziyachuma,namawe yakupigakwakombeo
SURAYA50
1WakatihuowanawaTarshishiwaliwajiawanawa Ishmaeli,wakapigananao;naowanawaTarshishi wakawatekanyaraWaishmaelikwamudamrefu
2NawanawaIshmaeliwalikuwawachachesikuhizo,nao hawakuwezakuwashindawanawaTarshishi,nao walinyanyaswasana
3WazeewaWaishmaeliwakampelekeamfalmewaMisri taarifa,wakisema,Tafadhaliuwatumiewatumishiwako, maafisanamajeshi,iliwatusaidiekupigananawanawa Tarshishi,kwamaanatumeangamiakwamudamrefu.
4FaraoakamtumaYusufupamojanawatuhodarinajeshi lililokuwapamojanaye,napiawatuwakehodarikutoka nyumbanikwamfalme.
5WakawaendeawanawaIshmaelikatikanchiyaHavila, ilikuwasaidiadhidiyawanawaTarshishi,nawanawa IshmaeliwakapigananawanawaTarshishi,Yusufu akawapigaWatarshishi,akawashindanchiyaoyote,na wanawaIshmaeliwanakaahumohataleo
6NanchiyaTarshishiiliposhindwa,Watarshishiwote walikimbia,wakafikampakanimwanduguzao,wanawa Yavani,naYusufuakarudiMisri,pamojanawatuwake wotehodarinajeshi,hakunahatammojawaoaliyepotea.
7Nakatikamapinduziyamwakahuo,katikamwakawa piliwakutawalakwaYusufujuuyaMisri,Bwanaakatoa wingiwachakulakatikanchiyotekwamiakasaba,kama Yusufualivyosema,kwamaanaBwanaalibarikimazao yoteyanchisikuhizokwamiakasaba,naowakala, wakashibasana.
8WakatihuoYusufualikuwanamaafisachiniyake,nao wakakusanyachakulachotechamiakaileyaneema,na kukusanyanafakamwakabaadayamwaka,wakaiweka katikahazinazaYusufu
9Nawakatiwowotewalipokusanyachakula,Yusufu aliamurukwambawaletenafakakwenyemasuke,napia waleteudongowashambapamojanao,iliusiharibike 10Yusufuakafanyahivyomwakabaadayamwaka, akakusanyanafakanyingikamamchangawabahari; maanaakibazakezilikuwanyingisana,zisiweze kuhesabiwakwawingi
11PiawakaziwotewaMisriwalikusanyakilaainaya chakulakatikaghalazaokwawingimkubwakatikamiaka sabayaneema,lakinihawakufanyahivyokamaYusufu alivyofanya
12NachakulachoteambachoYusufunaWamisri walikuwawamekusanyakatikamiakasabayashibe, kikawekwaakibakwaajiliyanchikwaajiliyamiakasaba yanjaa,kwaajiliyakuitegemezanchiyote
13NawenyejiwaMisriwakajazakilamtughalalakena mahalipakepasirinanafaka,iliiwechakulawakatiwa njaa
14Yusufuakawekachakulachotealichokuwaamekusanya katikamijiyoteyaMisri,akafungaghalazotenakuweka walinzijuuyake
15NaOsnathi,bintiPotifera,mkeweYusufu,akamzalia wanawawili,ManasenaEfraimu;naYusufualikuwana umriwamiakathelathininaminnealipowazaa
16Naovijanawakakua,wakaendeleakatikanjiazakena katikamaagizoyake,hawakuiachanjiaaliyowafundisha babayao,kuumewalakushoto
17Bwanaalikuwapamojanavijanahao,naowakakua, wakawanaufahamunaujuzikatikahekimayotenakatika mamboyoteyautawala;namaafisawotewamfalmena wakuuwakewawakaziwaMisriwaliwatukuzavijanahao, naowakalelewamiongonimwawanawamfalme
18Miakasabayashibeiliyokuwakatikanchiyoteikaisha, namiakasabayanjaaikafuata,kamaYusufualivyosema; njaaikawakatikanchiyote
19WatuwotewaMisriwalipoonakwambanjaaimeanza katikanchiyaMisri,watuwotewaMisriwakafungua akibazaozanafaka,kwasababunjaailikuwaimewashinda 20Wakakutachakulachotekilichokuwaghalanimwao kimejaawadudunahakifaikuliwa,nanjaaikazidikatika nchiyote,nawenyejiwotewaMisriwakajanakuliambele yaFarao,kwasababunjaailikuwanzitojuuyao
21WakamwambiaFarao,Wapewatumwawakochakula, nasikwaninitufekwanjaambeleyamachoyako,sisina watotowetu?
22Faraoakawajibu,akisema,Nakwaninimnanililiamimi? Je,Yusufuhakuamurukwambanafakaihifadhiwekatika miakasabayashibekwamiakayanjaa?Nakwanini hamkumsikiliza?
23WatuwaMisriwakamjibumfalme,wakisema,Kama rohoyakoiishivyo,bwanawetu,watumwawako tumeyafanyayotealiyoamuruYusufu;kwakuwa watumishiwakonaowalikusanyamazaoyoteya mashambayaokatikamiakasabayashibe,wakayaweka ghalanihataleo.
24Nanjaailipowazidiwatumishiwako,tulifungua maghalayetu,natazama,mazaoyetuyoteyalikuwa yamejaawadudunahayakufaakwachakula.
25MfalmealiposikiayoteyaliyowapatawakaziwaMisri, mfalmealiogopasanakwasababuyanjaa,akaogopasana; nayemfalmeakawajibuwatuwaMisri,akisema,Kwa kuwahayayoteyamewapata,enendenikwaYusufu, mfanyeloloteatakalowaambia,msivunjeamrizake
26WatuwotewaMisriwakatoka,wakamwendeaYusufu, wakamwambia,Tupechakula,nakwaninitufembeleyako kwanjaa?Kwamaanatulikusanyamazaoyetukatika miakahiyosabakamaulivyoamuru,tukayawekaakiba,na hivindivyoyalivyotupata
27YusufualiposikiamanenoyoteyawatuwaMisrina yaliyowapata,Yusufuakafunguaghalazakezotezamazao, akawauziawatuwaMisri
28Njaaikazidikuwakubwakatikanchiyote,nanjaa ikawakatikanchizote,lakinikatikanchiyaMisri kulikuwanamazaoyakuuza
29WakaajiwotewaMisriwakajakwaYusufukununua nafaka;kwasababunjaailikuwaimewazidinguvu,na nafakayaoyoteilikuwaimeharibika;nayeYusufu akawauziawatuwotewaMisrikilasiku.
30NawenyejiwotewanchiyaKanaani,naWafilisti,na walewaliong'amboyaYordani,nawanawamashariki,na mijiyoteyanchizilizombalinazilizokaribu,wakasikia
yakuwakunanafakahukoMisri,wakajaMisrikununua nafaka;kwamaananjaailikuwaimewazidinguvu.
31Yusufuakafunguaghalazanafaka,akawekamaakida juuyao,naowakasimamakilasikunakuwauziawote waliokuja.
32Yusufuakajuayakuwanduguzakenaowangekuja Misrikununuanafaka,kwamaananjaailikuwaimeenea dunianikote.Yusufuakawaamuruwatuwakewote watangazehabarikatikanchiyoteyaMisri,akisema, 33Mfalme,wapiliwakenawawakuuwao,anapendezwa kwambamtuyeyoteanayetakakununuanafakahukoMisri asiwatumewatumwawakeMisrikununua,isipokuwa wanawe,napiaMmisriyeyoteauMkanaani,atakayetoka katikaghalazozotezakununuanafakahukoMisri,na kwendakuziuzakatikanchiyote,atakufa,kwanihakuna mtuatakayenunuaisipokuwakwaajiliyamahitajiya nyumbayake
34Namtuyeyoteanayeongozawanyamawawiliauwatatu atakufa,kwamaanamtuataongozamnyamawake mwenyewetu
35YusufuakawawekawalinzimalangonimwaMisri, akawaamuru,akisema,Mtuyeyoteatakayekujakununua nafaka,asimruhusukuingia,hatajinalake,najinalababa yake,najinalababayake,liandikwe;nachochote kitakachoandikwamchana,mnitumiemajinayaojioni, nipatekujuamajinayao
36YusufuakawawekamaafisakatikanchiyoteyaMisri, akawaamurukufanyamambohayayote.
37Yusufuakafanyamambohayayote,akawekaamrihizi, iliapatekujuawakatinduguzakewatakapokujaMisri kununuanafaka;nawatuwaYusufuwakafanyatangazo hilokilasikuhukoMisrikulingananamanenonaamrihizi ambazoYusufualikuwaameamuru
38Nawatuwotewanchiyamasharikinamagharibi,na waduniayote,wakasikiahabarizaamrinamaagizo, ambayoYusufualikuwaameyafanyahukoMisri;nahao wakaziwapandezamwishozaduniawakaja,wakanunua nafakahukoMisrisikubaadayasiku,kishawakaondoka 39WakuuwotewaMisriwakafanyakamaYusufu alivyowaagiza,nawotewaliokujaMisrikununuanafaka, walinziwalangowakaandikamajinayaonamajinaya babazao,nakuyaletakilasikujionimbeleyaYusufu
SURAYA51
1BaadayeYakoboakasikiakwambakunanafakahuko Misri,akawaitawanawewaendeMisrikununuanafaka, maananjaailikuwakubwakwaopia;akawaitawanawe, akisema,
2Tazama,nimesikiakwambakunanafakahukoMisri,na watuwotewaduniawanakwendahukokununua;basi,kwa ninimshibembeleyaduniayote?NendeniMisripia mkatununulienafakakidogomiongonimwawale wanaokujahuko,ilitusife
3WanawaYakobowakamsikilizababayao,wakaondoka kwendaMisrikununuanafakamiongonimwawengine waliokujahuko.
4Yakobobabayaoakawaamuru,akisema,Mtakapoingia mjinimsiingiepamojakwalangomoja,kwasababuya wenyejiwanchi.
5WanawaYakobowakatoka,wakaendaMisri;nawana waYakobowakafanyayotekamababayaoalivyowaamuru, walaYakobohakumtumaBenyamini,maanaalisema, Msibausijeukampatanjianikamanduguye;nawanakumi waYakobowakatoka.
6NawanawaYakobowalipokuwawakiendanjiani, walitubukwayalewaliyomtendeaYusufu,na wakasemezana,wakisema,Tunajuakwambanduguyetu YusufualishukaMisri,nasasatutamtafutahukotuendako, natukimpatatutamchukuakutokakwabwanawakekama fidia,nakamasivyo,kwanguvu,nasitutakufakwaajili yake
7WanawaYakobowakakubalijambohili,wakajitia nguvukwaajiliyaYusufu,kumwokoamkononimwa bwanawake;wanawaYakobowakaendaMisri;nao walipokaribiaMisriwalitengana,wakapitamalangokumi yaMisri;nawalinziwamalangowakaandikamajinayao sikuhiyo,wakawaletakwaYusufujioni
8Yusufuakasomamajinakutokakwawalinziwalangola mji,naakagunduakwambanduguzakewalikuwa wameingiakwenyemalangokumiyamji,naYusufu wakatihuoakaamurukwambaitangazwekotenchiniMisri, akisema,
9Tokeninjeninyinyotemliowalinziwaghala,fungeni ghalazotezanafakanaachamojatulibakiwazi,iliwale wanaokujawanunuekutokahumo
10NamaafisawotewaYusufuwakafanyahivyowakati huo,naowakafungaghalazotenakuachamojatuwazi.
11Yusufuakampayulealiyesimamiaghalamajinaya nduguzakeyaliyoandikwa,akamwambia,Mtuyeyote atakayekujakwakokununuanafaka,mwambiejinalake;na watuwamajinahayawatakapokujambeleyako,uwashike nakuwatumaWakafanyahivyo
12WanawaYakobowalipofikamjini,waliunganapamoja mjinikumtafutaYusufukablahawajajinunulianafaka 13Naowakaendakwenyekutazamakahaba,na wakamtafutaYusufundaniyakutazamakahabakwasiku tatu,kwaniwalidhanikwambaYusufuangeingiakwenye kutazamakahaba,kwaniYusufualikuwamzurisanana mwenyesuranzuri,nawanawaYakobowakamtafuta Yusufukwasikutatu,naohawakuwezakumpata 14Nayulemtualiyesimamiaghalaakatafutamajinayale aliyopewanaYusufu,lakinihakuyapata.
15AkatumaujumbekwaYusufu,akisema,Sikutatu zimepita,nawaleulionipamajinayaohawajafika;Yusufu akatumawatumishikuwatafutawatuhaokatikaMisriyote, nakuwaletambeleyaYusufu
16WatumwawaYusufuwakaenda,wakafikaMisri,lakini hawakuwaona;wakafikaGosheni,naohawakuwapo;kisha wakafikamjiniRamesesi,naohawakuwaona
17Yusufuakaendeleakuwatumawatumishikuminasita kuwatafutanduguzake,naowakaendanakujitawanya katikapembennezamji,nawatumishiwannekatiyao wakaendakatikanyumbayamakahaba,nawakawakuta walewatukumihapowakimtafutanduguyao 18Nawalewatuwannewakawachukuanakuwaletambele yake,naowakamsujudiahadichini,naYusufualikuwa ameketijuuyakitichakechaenzihekalunimwake, amevaamavaziyakifalme,nakichwanimwakekulikuwa natajikubwayadhahabu,nawanaumewotehodari walikuwawameketikumzunguka
19WanawaYakobowakamwonaYusufu,naumbolake, nauzuriwake,nahadhiyausowakevikawavyaajabu machonipao,wakainamatenachinikwake
20Yusufuakawaonanduguzake,akawajua,lakiniwao hawakumjua;maanaYusufualikuwamkuusanamachoni pao,kwahiyohawakumjua
21Yusufuakawauliza,“Mmetokawapi?”Wakajibuwote, wakasema,“Watumishiwakowamekujakutokanchiya Kanaanikununuanafaka,kwasababunjaaimeeneaduniani kote,nawatumishiwakowamesikiakwambakunanafaka hukoMisri,kwahiyowamekujamiongonimwawageni wenginekununuanafakakwaajiliyachakulachao”
22Yusufuakawajibu,akasema,Ikiwammekujakununua kamamlivyosema,mbonammepitiamalangokumiyamji?
Ilatukwambammekujakuipelelezanchi
23WakamjibuYusufuwotepamoja,wakasema,Sivyo bwanawangu;tukosahihi;watumwawakosiwapelelezi, lakinitumekujakununuanafaka;kwamaanawatumwa wakosotenindugu,wanawamtummojakatikanchiya Kanaani;nababayetuakatuamuru,akisema,Mtakapoingia mjini,msiingiepamojakwalangomoja,kwasababuya wenyejiwanchi.
24Yusufuakawajibutena,akawaambia,Hilondilo nililowaambia,mmekujakuipelelezanchi,kwahiyonyote mmekujakwamalangokumiyamji;mmekujakuonautupu wanchi
25Hakikakilamtuajayekununuanafakahuendazake, nanyimkonchinikwasikutatu,namnafanyaninikatika kutazamakahabaambazommekuwandaniyakekwasiku hizitatu?Hakikawapeleleziwanafanyamambokamahaya 26WakamwambiaYusufu,Bwanawetunaasiwepo kusemahivi,kwakuwasisitundugukuminawawili,wana wababayetuYakobo,katikanchiyaKanaani,mwanawa Isaka,mwanawaIbrahimu,Mwebrania;natazamamdogo wetuyukonababayetuleokatikanchiyaKanaani,na mmojahayupo,kwasababualipoteakwetu,nasitulidhani labdaanawezakuwakatikanchihii,kwahivyo tunamtafutakotenchini,natumefikahatakwenyenyumba zamakahabakumtafutahuko
27Yusufuakawaambia,Je,mmemtafutadunianikote,hata ikabakiMisripekeeilimkamtafute?Nanduguyenuafanye ninipiakatikanyumbazamakahaba,ingawaalikuwaMisri? Hamkusema,KwambaninyiniwanawaIsaka,mwanawa Ibrahimu,nawanawaYakobowatafanyaninibasikatika nyumbazamakahaba?
28Wakamwambia,Kwasababutulisikiayakwamba Waishmaeliwalimwibakutokakwetu,natukaambiwaya kwambawalimuuzahukoMisri,namtumwawako,ndugu yetu,nimzurisana,namwenyesuranzuri,kwahivyo tulidhanikwambaatakuwakatikanyumbazamakahaba, kwahiyowatumwawakowalikwendahukokumtafutana kutoafidiakwaajiliyake.
29Yusufuakawajibutena,akasema,Hakikamnanena uongo,nakusemauongo,mkijisemeanafsizenukwamba ninyiniwanawaIbrahimu;kamaFaraoaishivyo,ninyini wapelelezi;kwahiyommeingiakatikanyumbaza makahabailimsijulikane.
30Yusufuakawaambia,Nasasamkimpata,nabwana wakeakitakakwenubeikubwa,mtamlipakwaajiliyake? Wakasema,Atapewa.
31Akawaambia,Naikiwabwanawakehatakubali kumkabidhikwabeikubwa,mtamtendeaninikwaajili yake?Wakamjibu,wakisema,Asipotupatia,tutamuua,na kumchukuanduguyetu,nakuondoka.
32Yusufuakawaambia,Hilondilonililowaambia;Ninyini wapelelezi,maanammekujakuwauawenyejiwanchi, maanatulisikiayakwambanduguzenuwawiliwaliwaua wenyejiwotewaShekemu,katikanchiyaKanaani,kwa ajiliyadadayenu,nasasamnakujakufanyakamahayo hukoMisrikwaajiliyanduguyenu
33Lakinikatikahilinitajuayakuwaninyiniwatuwa kweli;mkimtumammojawenuaendeakamletendugu yenumdogokutokakwababayenu,nakumletahapa kwangu;nakwakufanyahivinitajuayakuwamkosahihi
34Yusufuakawaitawatusabinimiongonimwamashujaa wake,akawaambia,Wachukueniwatuhawa,mkawalete gerezani
35Naomashujaawakawachukuawalewatukumi, wakawakamata,wakawawekandaniyagereza,nao wakakaagerezanikwasikutatu
36SikuyatatuYusufuakawatoagerezani,akawaambia, Ikiwaninyiniwatuwakweli,ilimpatekuishi,mmojawa nduguzenuatafungwagerezani,nanyienendeni mkachukuenafakakwaajiliyajamaayenumpakanchiya Kanaani,mkamletenduguyenumdogo,mkamletekwangu; ilinipatekujuayakuwaninyiniwatuwakweli, mtakapofanyajambohili
37Yusufuakatokakwao,akaingiachumbani,akaliakilio kikubwa,kwamaanahurumayakeilikuwaimewajia, akaoshausowake,akarudikwaotena,akamchukua Simeonikutokakwaonakuamuruafungwe,lakiniSimeoni hakukubalikufanywahivyo,kwamaanaalikuwamtu mwenyenguvusananahawakuwezakumfunga
38Yusufuakawaitawatuwakehodarinawatusabini hodariwakamjiawakiwanapangazilizochomolewa mikononimwao,nawanawaYakobowakawaogopa
39Yusufuakawaambia,Mkamatenimtuhuyumkamfunge gerezanihadinduguzakewatakapomjia,namashujaawa Yusufuwakaharakisha,wotewakamkamataSimeoniili kumfunga,nayeSimeoniakapigakelelekubwanaya kutisha,nakiliokikasikikakwambali
40NamashujaawotewaYusufuwakaingiwanahofukwa sautiyakilio,wakaangukakifudifudi,wakaogopasana, wakakimbia
41NawatuwotewaliokuwapamojanaYusufu wakakimbia,kwasababuwaliogopasanamaishayao; YusufunaManasemwanawepekeendiowaliobakihumo; naManasemwanawaYusufuakaonanguvuzaSimeoni, akaghadhibikasana
42ManasemwanawaYusufuakamwendeaSimeoni,naye ManaseakampigaSimeonikwangumikubwashingoni mwake,nayeSimeoniakatulizahasirayake.
43ManaseakamshikaSimeoni,akamkamatakwanguvu, akamfunganakumletakatikanyumbayakifungo,nawana wotewaYakobowakashangazwanakitendochaujana
44Simeoniakawaambianduguzake,Asisemehatammoja wenukwambahuuniupigajiwaMmisri,baliniupigajiwa nyumbayababayangu
45BaadayahayoYusufuakaamuruaitwe,yule aliyewekwajuuyaghala,ilikujazamaguniayaonafaka kadiriwawezavyokubeba,nakuwarudishiakilamtufedha
yakekatikagunialake,nakuwapachakulachanjiani;naye akawafanyiahivi.
46Yusufuakawaagiza,akasema,Angalienimsije mkavunjaamriyangu,mkamletanduguyenukama nilivyowaambia;naitakuwa,mtakapomletanduguyenu kwangu,ndiponitakapojuayakuwaninyiniwatuwakweli, nanyimtafanyabiasharakatikanchi;naminitawarudishia nduguyenu,nanyimtarudikwababayenukwaamani.
47Wakajibuwote,wakasema,Kamabwanawetu asemavyo,ndivyotutakavyofanyaWakamsujudiahata nchi
48Kilamtuakapandanafakayakejuuyapundawake, wakatokakwendanchiyaKanaanikwababayao;wakafika kwenyenyumbayawageni;naLawiakatandikagunialake iliampepundawakechakula,alipoonanatazama,pesa zakezotezilikuwabadokwenyegunialake.
49Yulemtuakaogopasana,akawaambianduguzake, Fedhazanguzimerudishwa,natazama,zimopiakwenye gunialangu.Naowakaogopasana,wakasema,Nininihiki Mungualichotutendea?
50Wakasemawote,NawemawaBwanaukowapikwa babazetu,kwaIbrahimu,Isaka,naYakobo,hataBwana leoakatutiamikononimwamfalmewaMisriiliafanye njamadhidiyetu?
51Yudaakawaambia,Hakikasisituwenyehatiambeleza Bwana,Munguwetu,kwakumuuzanduguyetu,nyama yetuwenyewe,nakwaninimnasema,Ikowapirehemaya Bwanakwababazetu?
52Reubeniakawaambia,Sikuwaambia,msimtendeekijana dhambi,walahamkunisikiliza?SasaMunguanamtaka kutokakwetu;nanyimnawezajekusema,Ikowapirehema yaBwanakwababazetu,ilhalininyimmemtendeaBwana dhambi?
53Wakalalahukousikukucha,wakaamkaasubuhina mapema,wakawapakiapundazaonafakazao, wakawaongoza,wakaendazao,wakafikanyumbanikwa babayaokatikanchiyaKanaani.
54Yakobonanyumbayakewakatokakwendakuwalaki wanawe,naYakoboakaonanatazamanduguyaoSimeoni hayupopamojanao,naYakoboakawaambiawanawe, YukowapinduguyenuSimeoni,ambayesimwone? WanawewakamwambiayoteyaliyowapatahukoMisri
SURAYA52
1Wakaingianyumbanimwao,wakafunguakilamtugunia lake,wakaonanatazama,mfukowafedhawakilamtu ulikuwapo,naowaonababayaowakaogopasana.
2Yakoboakawauliza,“Mnanitendeanini?Nilimtuma nduguyenuYusufuiliawaulizehaliyenu,nanyi mkaniambia,‘Mnyamawaporiniamemla’
3Simeoniakaendapamojananyikununuachakulana mnasemamfalmewaMisriamemfungagerezani,na mnatakakumchukuaBenyaminiilikusababishakifochake pia,nakushushamvizangukaburinikwahuzunikwaajili yaBenyamininanduguyakeYusufu
4Basisasamwananguhatashukapamojananyi,kwa sababunduguyeamekufa,nayeamesaliapekeyake;na madharayatampatakatikanjiamtakayoiendea,kama yalivyompatanduguye.
5Reubeniakamwambiababayake,Utawauawanangu wawilinisipomletamwanaonakumwekambeleyako; Yakoboakawaambiawanawe,Kaenihapa,msishuke kwendaMisri,kwamaanamwananguhatashukapamoja nanyikwendaMisri,walahatakufakamanduguyake.
6Yudaakawaambia,Msimkaribiehatanafaka itakapokwisha,nayeatasema,Mchukueninduguyenu; wakatiatakapoonauhaiwakenauhaiwanyumbayakeuko hatarinikwanjaa
7Sikuhizonjaailikuwakalisanakatikanchi,nawatu wotewaduniawakaendaMisrikununuachakula,kwa sababunjaailikuwaimewazidisana,nawanawaYakobo walikaaKanaanimwakammojanamiezimiwilihadi nafakayaoilipoisha
8Ikawabaadayanafakayaokuisha,nyumbayoteya Yakoboilikumbwananjaa,nawatotowotewachangawa wanawaYakobowakakusanyikapamoja,wakamkaribia Yakobo,wakamzungukawote,wakamwambia,Tupe mkate,nakwaninisisisotetuangamiekwanjaambele zako?
9Yakoboaliposikiamanenoyawanawamwanawe,akalia sana,nahurumayakeikawakakwaajiliyao,Yakobo akawaitawanawe,naowotewakaja,wakaketimbeleyake 10Yakoboakawaambia,“Je,hamjaonajinsiwatotowenu walivyonililialeo,wakisema,‘Tupenimkate,’nahakuna tena?’Rudinisasamkatununuliechakulakidogo”
11Yudaakajibu,akamwambiababayake,Ukimpeleka nduguyetupamojanasi,tutashukatukakununulienafaka, nausipompeleka,sisihatutashuka;kwamaanamfalmewa Misrialituagizahasa,akisema,Hamtanionausowangu, nduguyenuasipokuwapamojananyi;kwamaanamfalme waMisrinimfalmehodarinamwenyenguvu;natazama, tukimwendeabilanduguyetu,sotetutauawa
12Hujuiwalahujasikiayakwambamfalmehuyuana nguvunahekimanyingi,walahapanaaliyekamayeye dunianikote?Tazama,tumewaonawafalmewotewadunia, walahatujamwonammojakamamfalmehuyo,mfalmewa Misri;hakikamiongonimwawafalmewotewadunia, hakunaaliyemkuukulikoAbimeleki,mfalmewaWafilisti, lakinimfalmewaMisrinimkuunamwenyenguvukuliko yeye,naAbimelekianawezakulinganishwatunammoja wamaafisawake
13Baba,hujaionajumbalakelakifalmenakitichakecha enzi,nawatumishiwakewotewamesimamambeleyake; hujamwonamfalmehuyokwenyekitichakechaenzi katikafahariyakenamwonekanowakewakifalme, amevaamavaziyakeyakifalmenatajikubwayadhahabu kichwanimwake;hujaionaheshimanautukufuambao Munguamempa,kwanihakunakamayeyedunianikote 14Baba,hukuionahekima,ufahamunamaarifaambayo Munguamempamoyonimwake,walakusikiasautiyake tamualipozungumzanasi.
15Hatujui,baba,ninanialiyemjulishamajinayetunayote yaliyotupata,lakinipiaalikuuliza,akisema,Je,babayako angalihai,nayeyumzima?
16HukuonamamboyautawalawaMisriyakiongozwa naye,bilakuulizakwaFaraobwanawake;hukuonahofu nawogaaliowatiaWamisriwote
17Napiatulipoondokakwake,tulitishiakuitendeaMisri kamamijimingineyaWaamori,nasitukakasirikasana dhidiyamanenoyakeyotealiyotuambiasisitukiwa
wapelelezi,nasasatutakapokujatenambeleyakehofu yakeitatuangukiasote,nahakunahatammojawetu atakayewezakusemanaye,amajambodogoaukubwa 18Basi,baba,tunakuombaumtumekijanapamojanasi, nasitutashukatukakununuliechakula,tusifekwanjaa. Yakoboakasema,Mbonammenitendeavibayahivihata mkamwambiamfalmeyakwambamnandugu?Nijambo ganihilimliyonitendea?
19YudaakamwambiaYakobobabaye,Mpekijana uangaliziwangu,nasitutaondoka,tushukeMisri, tukanunuenafaka,kishatutarudi;naitakuwa,tutakaporudi, ikiwakijanahayupopamojanasi,basinitakuwanahatia yakomilele.
20Je,umewaonawatotowetuwotewakikuliliakwanjaa, walahunanguvumkononimwakoyakuwashibisha?Basi, rehemazakoziwajie,umtumenduguyetupamojanasi,nasi tutakwendazetu
21KwamaanawemawaBwanakwamababuzetu utadhihirishwajekwakounaposema,MfalmewaMisri atamchukuamwanao?KamaBwanaaishivyositamwacha hadinimletenakumwekambeleyako;lakinituombeekwa Bwana,iliatutendeemema,iliatupokeevyemanakwa wemambeleyamfalmewaMisrinawatuwake,kwani kamahatungekawia,hakikatungekuwatumerudimaraya pilinamwanao.
22Yakoboakawaambiawanawe,NinamtumainiBwana Mungukwambaatawaokoanakuwapakibalimachonipa mfalmewaMisri,namachonipawatuwakewote.
23Basisasainukeni,mwendekwamtuhuyo, mkamchukuliezawadikutokakatikakilekinachopatikana katikanchi,mkiletembeleyake;MunguMwenyezina awaperehemambeleyake,iliawatumeBenyaminina Simeoninduguzenupamojananyi
24Basiwatuwotewakaondoka,wakamchukuaBenyamini nduguyao,wakachukuazawadikubwayavituboravya nchi,napiawakachukuasehemumbiliyafedha
25YakoboakawaagizawanawevikalikuhusuBenyamini, akisema,Mjihadharinikatikanjiamnayoiendea,wala msijitengenayenjiani,walahukoMisri
26Yakoboakainukakutokakwawanawe,akainyosha mikonoyake,akamwombaBwanakwaajiliyawanawe, akisema,EeBwana,Munguwambingunanchi,kumbuka aganolakonababayetuIbrahimu,kumbukanababayangu Isaka,ukawatendeewemawanangu,walausiwatie mikononimwamfalmewaMisri;fanyahivyo,EeMungu, kwaajiliyarehemazako,uwakomboewatotowanguwote, nakuwaokoakutokamikononimwaWamisri,na uwapelekeenduguzaowawili.
27NawakewotewawanawaYakobonawatotowao wakainuamachoyaokuelekeambinguni,wakaliambeleza Bwana,wakamliliaawaokoebabazaokutokamkononi mwamfalmewaMisri.
28YakoboakaandikakumbukumbukwamfalmewaMisri, akampaYudanawanawekwaajiliyamfalmewaMisri, akisema,
29KutokakwamtumishiwakoYakobo,mwanawaIsaka, mwanawaIbrahimuMwebrania,mkuuwaMungu,kwa mfalmemwenyenguvunahekima,mfunuajiwasiri, mfalmewaMisri,salamu
30BwanawangumfalmewaMisrinaajuekwambanjaa ilikuwakalisanakatikanchiyaKanaani,naminikawatuma
wanangukwakowatununuliechakulakidogokutoka kwakokwaajiliyachakulachetu.
31Kwamaanawananguwalinizungukanamimi,nikiwa mzeesana,siwezikuonakwamachoyangu,kwamaana machoyanguyamekuwamazitosanakwasababuyauzee, napiakwakiliochakilasikukwaajiliyamwanangu,kwa ajiliyaYusufuambayealikuwaamepoteambeleyangu, naminiliwaamuruwanangukwambawasiingiemalangoya mjiwalipofikaMisri,kwasababuyawakaziwanchihiyo 32PianiliwaamuruwaendeMisrikumtafutamwanangu Yusufu,labdawatampatahuko,naowakafanyahivyo, naweukawaonakamawapeleleziwanchi
33Je,hatujasikiahabarizakokwambaulimfasiriFarao ndotoyakenakumwambiaukweli?Basi,hujuijekwa hekimayakokamawananguniwapeleleziaula?
34Basisasa,bwanawangunamfalme,tazama, nimemtumamwanangumbeleyako,kamaulivyowaambia wanangu;nakuombaumtazamehadiatakaporudikwangu kwaamaninanduguzake.
35Kwamaanahujui,auhukusikiajinsiMunguwetu alivyomtendeaFaraoalipomtwaamamayanguSara,na jinsialivyomtendeaAbimeleki,mfalmewaWafilisti,kwa ajiliyake,najinsibabayetuIbrahimualivyowatendea wafalmetisawaElamu,jinsialivyowapigawotepamojana watuwachachewaliokuwapamojanaye?
36NapiakileambachowananguwawiliSimeoninaLawi walikifanyakwamijiminaneyaWaamori,jinsi walivyoiangamizakwasababuyadadayaoDina?
37NapiakwaajiliyanduguyaoBenyamini,walijifariji kwakifochanduguyakeYusufu;basiwatamfanyianini watakapoonamkonowawatuwowoteukiwashinda,kwa ajiliyake?
38Hujui,EemfalmewaMisri,kwambanguvuyaMungu ikopamojanasi,nakwambapiaMunguhusikiamaombi yetukilawakatinahatuachisikuzote?
39Nawananguwaliponiambiakuhusumatendoyako kwao,sikumwombaBwanakwaajiliyako,kwani ungeangamiapamojanawatuwakokablamwanangu Benyaminihajakujambeleyako,lakininilidhanikwamba kwakuwaSimeonimwanangualikuwanyumbanikwako, labdaungemtendeamema,kwahiyosikukutendeajambo hili
40Basisasa,tazama,mwananguBenyaminianakuja kwakopamojanawanangu,mtunzenaumtazame,ndipo Munguatakutazamawewenakatikaufalmewakowote 41Sasanimekuambiayoteyaliyomoyonimwangu,na tazamawananguwanakujakwakopamojananduguyao, wachunguzeusowadunianzimakwaajiliyaona uwarudishekwaamaninanduguzao
42Yakoboakawapawanawekumbukumbuhiyoili waitunzeYudailiwampemfalmewaMisri
SURAYA53
1WanawaYakobowakaondoka,wakamchukua Benyamininazawadizote,wakaendaMisri,wakasimama mbeleyaYusufu.
2YusufuakamwonanduguyeBenyaminipamojanao, akawasalimu,naowatuhaowakajanyumbanikwaYusufu 3Yusufuakamwamurumsimamiziwanyumbayake awapenduguzakechakula,nayeakawafanyiahivyo
4IkawawakatiwaadhuhuriYusufuakawaitawalewatu pamojanaBenyamini,naowakamwambiamsimamiziwa nyumbayaYusufuhabarizafedhazilizorudishwakatika maguniayao,akawaambia,Itakuwanjemakwenu, msiogope.AkamletanduguyaoSimeonikwao.
5Simeoniakawaambianduguzake,BwanawaWamisri amenitendeamemasana,hakuniwekachiniyaulinzi,kama mlivyoonakwamachoyenu,kwamaanamlipotokamjini aliniachahuru,akanitendeamemanyumbanikwake
6YudaakamshikamkonoBenyamini,wakamkaribia Yusufu,wakainamachini
7WalewatuwakampaYusufuzawadi,naowotewakaketi mbeleyake.Yusufuakawaambia,Je,ninyihamjambo, watotowenuhamjambo,babayenumzeehamjambo? Wakasema,NiwazimaYudaakachukuahatialiyoituma Yakobo,akampaYusufu.
8Yusufuakasomabaruahiyonaakajuamaandishiyababa yake,nayeakatamanikulia,akaingiachumbanindanina kuliasana;akatokanje.
9Akainuamachoyake,akamwonaBenyamini,nduguye, akasema,Huyundiyenduguyenumliyeniambiahabari zake?BenyaminiakamkaribiaYusufu;Yusufuakaweka mkonowakekichwanipake,akamwambia,Mungu akufadhili,mwanangu
10Yusufualipomwonanduguye,mwanawamamayake, akatamanikuliatena,akaingiachumbani,akaliahuko, akaoshausowake,akatokanje,akajizuiakulia,akasema, Tayarishachakula.
11Yusufuakachukuakikombealichokinywea,nacho kilikuwachafedhakilichopambwakwamaweyashohamu nabedola,nayeYusufuakakipigakikombemachonipa nduguzakewalipokuwawameketikulapamojanaye 12Yusufuakawaambiawanaume,Ninajuakwakikombe hikikwambaReubenimzaliwawakwanza,Simeonina LawinaYuda,IsakarinaZabuloniniwatotowamama mmoja,ketinimlekulingananakuzaliwakwenu
13Akawawekawenginepiakulingananakuzaliwakwao, akasema,Ninajuayakwambahuyunduguyenumdogo hanandugu,namimi,kamayeye,sinandugu,kwahiyo atakaakulapamojanami.
14NaBenyaminiakapandambeleyaYusufunakuketi kwenyekitichaenzi,naowatuwalionamatendoyaYusufu, naowakashangaa;naowatuhaowakalanakunywawakati huopamojanaYusufu,kishaakawapazawadi,naYusufu akampaBenyaminizawadimoja,naManasenaEfraimu walionamatendoyababayao,naopiawakampazawadi,na Osnathakampazawadimoja,nazilikuwazawaditano mkononimwaBenyamini.
15Yusufuakawaleteadivaiwanywe,naowakakataa kunywa,wakasema,TangusikuileYusufualipopotea, hatujakunywadivai,walahatukulachakulakitamu 16Yusufuakawaapia,akawasisitizasana,naowakanywa nayesanasikuhiyo,nabaadayeYusufuakamgeukiandugu yakeBenyaminiilikuzungumzanaye,naBenyamini alikuwabadoameketikwenyekitichaenzimbeleya Yusufu
17Yusufuakamwambia,Je,umezaawatotowowote? Akasema,Mtumishiwakoanawanakumi,nahayandiyo majinayao,Bela,Bekeri,Ashbali,Gera,Naamani,Aki, Roshi,Mupimu,Chupimu,naOrd;naminiliwaitamajina yaokwajinalakakayanguambayesijamwona
18Akawaamuruwamleteeramaniyakeyanyota,ambayo Yusufualijuakilawakati,nayeYusufuakamwambia Benyamini,NimesikiayakwambaWaebraniawanaujuzi wahekimayote,je,unajualolotekuhusuhili?
19Benyaminiakasema,Mtumishiwakoanajuahekima yotealiyonifundishababayanguYusufuakamwambia Benyamini,Tazamasasachombohiki,ukaelewealipo nduguyakoYusufuhukoMisri,ambayeulisemaalishuka Misri
20Benyaminiakaonachombohichochenyeramaniya nyotazambinguni,nayealikuwanabusaranaakakiangalia iliajuekakayakealikuwawapi,naBenyamini akagawanyanchiyoteyaMisrikatikasehemunne,na akagunduakwambayulealiyekuwaameketikwenyekiti chaenzimbeleyakealikuwakakayakeYusufu,na Benyaminiakashangaasana,naYusufualipoonakwamba kakayakeBenyaminialikuwaameshangaasana, akamwambiaBenyamini,Umeonanini,nakwanini unashangaa?
21BenyaminiakamwambiaYusufu,Kwahilinaona kwambaYusufunduguyanguameketihapapamojanami kwenyekitichaenzi,Yusufuakamwambia,Mimini Yusufunduguyako,usiwaambienduguzakojambohili; tazamanitakutumapamojanaowatakapoondoka,nami nitawaamuruwarudishwemjini,naminitakuondoakutoka kwao
22Nawakithubutumaishayaonakukupigania,ndipo nitakapojuakwambawametubukwayalewaliyonitendea, naminitajitambulishakwao,nawakikuacha nitakapokuchukua,basiutabakinami,naminitagombana nao,naowataondoka,walasitajulikananao.
23WakatihuoYusufuakamwamuruofisawakekujaza mifukoyaochakula,nakuwekapesazakilamtukwenye gunialake,nakuwekakikombekwenyeguniala Benyamini,nakuwapachakulachanjiani;nao wakawafanyiahivyo
24Keshoyakewakaamkaasubuhinamapema,wakapakia pundazaonafakazao,wakatokapamojanaBenyamini, wakafikanchiyaKanaanipamojananduguyaoBenyamini 25HawakuwawametokaMisribado,Yosefu alipomwagizamsimamiziwanyumbayake,akisema, “Ondoka,wafuatiliewatuhawakablahawajafikambali sanakutokaMisri,uwaambie,‘Kwaninimmeibakikombe chabwanawangu?’
26AfisawaYusufuakasimama,akawafikia,akawaambia manenoyoteyaYusufu;naowaliposikianenohilo wakakasirikasana,wakasema,Yuleatakayepatikanana kikombechabwanawakoatakufa,nasisipiatutakuwa watumwa
27Wakafanyaharaka,kilamtuakashushagunialake kutokakwenyepundawake,wakaangaliandaniyamifuko yao,nakikombekikaonekanakatikagunialaBenyamini, naowotewakararuanguozao,wakarudimjini,wakampiga Benyamininjiani,wakampigadaimahataalipoingiamjini; wakasimamambeleyaYusufu
28HasirayaYudaikawaka,akasema,Mtuhuyu amenirudishatukuiharibuMisrileo.
29NaowatuhaowakafikanyumbanikwaYusufu, wakamkutaYusufuameketijuuyakitichakechaenzi,na watuwotehodariwamesimamaupandewakewakuumena wakushoto
30Yusufuakawaambia,Nitendoganihilimlilofanya,hata mkachukuakikombechanguchafedha,mkaondoka? Lakininajuayakuwamlichukuakikombechangu,ilimjue nisehemuganiyanchialimonduguyenu.
31Yudaakasema,Tumwambieninibwanawetu,tuseme nini,natujihesabiejehaki?Munguameonauovuwa watumishiwakowoteleo,ndiyomaanaametutendeahivi leo.
32Yusufuakainuka,akamshikaBenyamini,akamchukua kutokakwanduguzakekwanguvu,akaingianyumbani, akawafungiamlango,Yusufuakamwamurumkuuwa nyumbayakeawaambie,Mfalmeasemahivi,Nendenikwa amanikwababayenu;tazama,nimemchukuamtuambaye kikombechangukilionekanamkononimwake
SURAYA54
1YudaalipoonamatendoyaYusufukwao,Yuda akamkaribia,akauvunjamlango,akajapamojanandugu zakembeleyaYusufu
2YudaakamwambiaYusufu,“Bwanawangu,usijali, tafadhalimtumishiwakoanawezakusemanenombele yako”Yusufuakamwambia,“Sema”
3YudaakazungumzambeleyaYusufu,nanduguzake walikuwawamesimamambeleyao;Yudaakamwambia Yusufu,Hakikatulipokujakwabwanawetukununua chakulakwamarayakwanza,ulituonasisikama wapeleleziwanchi,nasitukamletaBenyaminimbeleyako, nabadounatudhihakileo
4Basisasa,mfalmenaasikiemanenoyangu,naumtume nduguyetu,aendepamojanasikwababayetu,iliroho yakoisiangamieleo,pamojanarohozotezawenyejiwa Misri
5Je,hujuiwalichofanyanduguzanguwawili,Simeonina Lawi,kwamjiwaShekemu,nakwamijisabayaWaamori, kwaajiliyaDinadadayetu,napiakilewalichotaka kufanyakwaajiliyanduguyaoBenyamini?
6Namikwanguvuzangu,niliyemkuunamwenyenguvu kulikohaowawili,ninakujaleojuuyakonajuuyanchi yako,ikiwahutakikumtumanduguyetu.
7HujasikiakileMunguwetualiyetuchaguaalichomtendea FaraokwaajiliyaSaramamayetu,ambayealimchukua kutokakwababayetu,kwakumpigayeyenanyumbayake kwamapigomazito,hataWamisriwanasimulianaajabuhii hataleo?VivyohivyoMunguwetuatakutendeawewekwa ajiliyaBenyaminiambayeumemchukuakutokakwababa yakeleo,nakwasababuyamabayaunayoturundikialeo katikanchiyako;kwamaanaMunguwetuatakumbuka aganolakenababayetuIbrahimu,nayeatakuleteamabaya, kwasababuumemhuzunishababayetuleo
8Basisasasikiamanenoyanguniliyokuambialeo, umtumenduguyetuaendezake,usijewewenawatuwa nchiyakomkafakwaupanga,maanahamwezikunishinda miminyote
9YusufuakamjibuYuda,akasema,Kwaniniumefunua kinywachako,nakwaniniunajisifujuuyetu,ukisema, Nguvuzikopamojanawe?KamaFaraoaishivyo,kama nitawaamurumashujaawanguwotewapiganenawe, hakikawewenahawanduguzakomtazamamatopeni
10YudaakamwambiaYusufu,Hakikainafaawewena watuwakokuniogopamimi;kamaBwanaaishivyo,
nikiutoaupangawangumaramoja,sitaufungatenaala, hatanitakapowauaWamisriwoteleo;naminitaanzanawe, nakumalizanaFarao,bwanawako 11Yusufuakajibu,akamwambia,Hakikanguvusizako pekeyako;mimininanguvunanguvukulikowewe, hakikaukiutoaupangawakonitautiashingonimwakona shingonimwanduguzakowote
12Yudaakamwambia,Hakikakamanikifunguakinywa changudhidiyakoleo,ningekumeza,naweuangamizwe kutokaduniani,nakuangamialeokatikaufalmewako Yusufuakasema,Hakikakamaukifunguakinywachako, ninauwezonanguvuzakufungakinywachakokwajiwe, hatausiwezekusemaneno;tazamanimawemangapi yaliyombeleyetu,hakikanawezakuchukuajiwe,na kulitiakwanguvukinywanimwako,nakuvunjatayazako 13Yudaakasema,Mungunishahidikatiyetu,yakwamba hatujatakakupigananawehatasasa;tupetunduguyetu, nasitutaondokakwakoYusufuakajibu,akasema,Kama aishivyoFarao,wafalmewotewaKanaani wangekusanyikapamojananyi,hamngemchukuamkononi mwangu
14Basisasanendakwababayako,nanduguyakoatakuwa mtumwawangu,kwasababuameibanyumbayamfalme Yudaakasema,Unaniniweweautabiayamfalme,hakika mfalmeanatumafedhanadhahabukutokanyumbani kwake,iwekamazawadiaugharama,nabado unazungumziakikombechakoulichokiwekamfukonimwa nduguyetunakusemakwambaamekuibia?
15MunguapishembalinduguyetuBenyaminiauyeyote wauzaowaIbrahimuasifanyejambohilikukuibia,au kutokakwamtumwingineyeyote,awemfalme,mkuu,au mtuyeyote
16Basisasaachamashtakahaya,ilidunianzimaisisikie manenoyako,ukisema,Kwafedhakidogomfalmewa Misrialigombananawatuhao,akawashtaki,akamchukua nduguyaokuwamtumwa
17Yusufuakajibu,akasema,Chukuakikombehiki,uende zakokwangu,mwachenduguyakoawemtumwa,kwanini hukumuyamwizikuwamtumwa
18Yudaakasema,Kwaninihuonihayamanenoyako, kumwachanduguyetunakuchukuakikombechako?
Hakikaukitupakikombechako,aumaraelfuzaidi, hatutamwachanduguyetukwafedhailiyopatikana mkononimwamtuyeyote,tusijetukafakwaajiliyake
19Yusufuakajibu,Kwaniniukamwachanduguyakona kumuuzakwavipandeishirinivyafedhahataleo,nakwa ninibasihumfanyiinduguyakovivyohivyo?
20Yudaakasema,Bwananishahidikatiyangunawewe, yakwambahatutakivitavyenu;basisasatupenduguyetu, nasitutakuachabilakugombana
21Yusufuakajibu,akasema,Wafalmewotewanchi wakikusanyikapamojahawatawezakumnyang'anyandugu yenumkononimwanguYudaakasema,Tumwambienini babayetu,akionakwambanduguyetuhayupopamojanasi, nayeatamlilia?
22Yusufuakajibu,akasema,Hilindilomtakalomwambia babayenu,mkisema,Kambaimepitanyumayandoo.
23Yudaakasema,Hakikawewenimfalme,nakwanini unasemahaya,ukitoahukumuyauongo?Olewake mfalmealiyekamawewe!
24Yusufuakajibu,akasema,Hakunahukumuyauongo katikanenonililosemakwaajiliyaYusufunduguyenu, kwamaanamlimwuzakwaWamidianikwavipande ishirinivyafedha,nanyinyotemlimkanababayenu, mkamwambia,Mnyamambayaamemla;Yusufu ameraruliwavipandevipande
25Yudaakasema,Tazama,motowaShemuunawaka moyonimwangu,sasanitateketezanchiyakoyotekwa moto;Yusufuakajibu,akasema,Hakikashemejiyako Tamari,aliyewauawanawako,ndiyealiyezimamotowa Shekemu
26Yudaakasema,Niking'oaunywelemmojakutoka mwilinimwangu,nitaijazaMisriyotekwadamuyake.
27Yusufuakajibu,akasema,Hivindivyomlivyomtendea nduguyenumliyemuuza,mkachovyajoholakekatika damu,mkamleteababayenu,iliasememnyamamwovu amemla,nahiihapadamuyake
28Yudaaliposikianenohili,alikasirikasana,nahasira yakeikawakandaniyake,nahapopalikuwanajiwembele yake,ambalouzitowakeulikuwakamashekelimianne,na hasirayaYudaikawaka,akalichukuajiwehilokwamkono mmoja,akalitupambinguni,akalishikakwamkonowake wakushoto
29Kishaakaiwekachiniyamiguuyake,akaketijuuyake kwanguvuzakezote,najiwelikageukakuwavumbi kutokakwanguvuzaYuda
30YusufualipoonakitendochaYuda,akaogopasana, lakiniakamwamuruManasemwanawe,nayepiaakafanya kwajiwelinginekamakitendochaYuda,naYuda akawaambianduguzake,Asisemeyeyotekatiyenu,Mtu huyuniMmisri,lakinikwakufanyahiviyeyeniwajamaa yababayetu
31Yusufuakasema,Siwewetuuliyepewanguvu,kwa maanasisipiatuwatuhodari,nakwaniniujisifujuuyetu sote?YudaakamwambiaYusufu,Nakusihiumtumendugu yetu,walausiiharibunchiyakoleo
32Yusufuakajibu,akawaambia,Nendenimkamwambie babayenu,Mnyamamkaliamemlakamamlivyosema kuhusunduguyenuYusufu
33YudaakamwambiaNaftali,nduguye,akamwambia, Haraka,nendasasa,uzihesabumitaayoteyaMisri,uje uniambie;Simeoniakamwambia,Jambohililisikusumbue; sasanitakwendamlimani,nitachukuajiwemojakubwa kutokamlimani,nilisawazishejuuyakilamtukatikaMisri, nakuwauawotewaliomondaniyake
34Yusufuakasikiamanenohayoyotewaliyosemandugu zakembeleyake,walahawakujuayakwambaYusufu anayaelewa,maanawalidhaniyakwambahajuikuongea Kiebrania
35Yusufuakaogopasanamanenoyanduguzakewasije wakaiharibuMisri,akamwamurumwanaweManase, akisema,Haya,nendeniharakamkakusanyekwangu wenyejiwotewaMisri,namashujaawotepamoja,waje kwangusasajuuyafarasinamiguu,nakilaainaya vyombovyamuziki,Manaseakaendaakafanyahivyo
36NaftaliakaendakamaYudaalivyomwamuru;maana Naftalialikuwamwepesikamammojawakulunguwepesi, nayealikuwaakipandamasukeyanafakawala hayakuvunjachiniyake
37AkaendaakahesabumitaayoteyaMisri,akawakuta kuminawawili,akajaharaka,akampashaYudahabari,
Yudaakawaambianduguzake,Haraka,mkajifungekila mtuupangawakeviunoni,nasitutainukaMisri,na kuwapigawote,walaasisaliehatammoja
38Yudaakasema,Tazama,nitaharibumitaamitatukwa nguvuzangu,nanyimtaharibukilammojabarabaramoja; naYudaalipokuwaakisemanenohili,tazama,wenyejiwa Misrinamashujaawotewakawajia,wenyevyombovya muzikivyakilaaina,nakelelekuu.
39Naidadiyaoilikuwawapandafarasimiatanona watembeakwamiguuelfukumi,nawatumianneambao wangewezakupiganabilaupangawalamkuki,ilakwa mikononanguvuzaotu
40Namashujaawotewakajakwadhorubakubwana kelele,naowotewakawazungukawanawaYakobona kuwatisha,naardhiikatetemekakwasautiyakelelezao
41WanawaYakobowalipoonamajeshihaya,waliogopa sanamaishayao,nayeYusufuakafanyahivyoili kuwatishawanawaYakoboiliwapateutulivu
42Yuda,alipowaonabaadhiyanduguzakewakiogopa, akawaambia,Mbonamnaogopa,halineemayaMunguiko pamojanasi?YudaalipowaonawatuwotewaMisri wakiwazungukakwaamriyaYusufuilikuwatisha,ni Yusufupekeealiyewaamuru,akisema,Msimguseyeyote katiyao
43NdipoYudaakafanyaharakanakuuchomoaupanga wake,nakupigakelelekubwanayauchungu,naakapiga kwaupangawake,naakarukachininabadoakaendelea kupigakeleledhidiyawatuwote.
44Naalipofanyajambohili,Bwanaalisababishahofuya Yudananduguzakekuwaangukiamashujaanawatuwote waliowazunguka.
45Nawotewakakimbiakwasautiyakelele,nao wakaogopasana,wakaangukammojajuuyamwingine,na wengiwaowakafawalipoanguka,naowotewakakimbia mbeleyaYudananduguzakenambeleyaYusufu 46Nawalipokuwawakikimbia,Yudananduguzake waliwafuatahadinyumbanikwaFarao,naowote wakatoroka,naYudaakaketitenambeleyaYusufuna kumngurumiakamasimba,nakumliliakwasautikubwana kubwa.
47Nakiliokikasikikakwambali,nawenyejiwotewa Sukothiwakasikia,naMisriyoteikatetemekakwasautiya kilio,napiakutazaMisrinanchiyaGoshenizikaanguka kwasababuyamtikisikowanchi;Faraonayeakaanguka kutokakitichakechaenzijuuyanchi,napiawanawake wotewajawazitowaMisrinaGosheniwakaharibika mimbawaliposikiakelelezamtikisiko;maanawaliogopa sana.
48Faraoakatumawatu,akisema,Nininihililililotokealeo katikanchiyaMisri?Wakajawakamwambiamamboyote tangumwanzohadimwisho;Faraoakaingiwanahofu, akastaajabu,akaogopasana.
49Hofuyakeikazidialiposikiamambohayoyote,akatuma watukwaYusufu,akisema,UmewaletakwanguWaebrania ilikuiharibuMisriyote;utamfanyianiniyulemtumwa mwizi?Mruhusuaendepamojananduguzake,wala tusiangamizwekwauovuwao,sisi,wewenaMisriyote.
50Nakamahutakikufanyajambohili,tupavituvyangu vyotevyathamani,uendenaokatikanchiyao,ukipenda, maanaleowataharibunchiyanguyote,nakuwauawatu wanguwote;hatawanawakewotewaMisriwameharibika
mimbakwasababuyakiliochao;tazamawalivyofanya kwakupigakelelenakusematu,zaidiyahayo,wakipigana kwaupanga,wataharibunchi;basisasachaguautakalo, mimiauWaebrania,ikiwaniMisriaunchiyaWaebrania.
51WakajawakamwambiaYusufumanenoyoteyaFarao aliyokuwaamemwambiakumhusu,nayeYusufuakaogopa sanamanenoyaFaraonaYuda;nanduguzakewalikuwa badowamesimamambeleyaYusufukwahasiranahasira, nawanawotewaYakobowakamngurumiaYusufu,kama ngurumoyabaharinamawimbiyake
52YusufuakawaogopasananduguzakenaFarao,naye Yusufuakatafutakisingiziochakujitambulishakwandugu zake,wasijewakaiharibuMisriyote.
53YusufuakamwamuruManasemwanawe,nayeManase akaendaakamkaribiaYuda,akawekamkonowakebegani mwake;hasirayaYudaikatulia.
54Yudaakawaambianduguzake,Asisemehatammoja wenukwambahilinitendolakijanaMmisri,maanahilini kaziyanyumbayababayangu.
55YusufualipoonanakujuakwambahasirayaYuda imetulia,akakaribiakuzungumzanaYudakwalughaya upole.
56YusufuakamwambiaYuda,Hakikaumesemakweli,na leoumethibitishamanenoyakokuhusunguvuzako,na Munguwakoanayekufurahia,akuzidishieustawi;lakini niambiekwakwelikwaniniunagombananamikatiya nduguzakowotekwaajiliyakijana,kwanihakunahata mmojawaoaliyeniambianenomojakumhusu.
57YudaakamjibuYusufu,akasema,Hakikaunajuaya kwambamiminilikuwamdhaminiwakijanakwababa yake,nikisema,Nisipomletakwakenitakuwanahatiayake milele
58Kwahiyonimekukaribiakutokamiongonimwandugu zanguwote,kwaninilionakwambahukutakakumruhusu aondokekwako;basisasanaombanipateneemamachoni pakokwambaumtumeaendepamojanasi,natazama nitabakikamambadalawake,ilikukutumikiakatika chochoteunachotaka,kwanipopoteutakaponituma nitakwendakukutumikiakwanguvunyingi
59Nipelekesasakwamfalmemwenyenguvualiyekuasi, naweutajuanitakalomtendeayeyenanchiyake;ingawa anawezakuwanafarasinaaskariwamiguuauwatuwenye nguvusana,nitawauawotenakuletakichwachamfalme mbeleyako
60HujuiauhujasikiakwambababayetuIbrahimupamoja namtumishiwakeEliezeriwaliwapigawafalmewotewa Elamupamojanamajeshiyaousikummoja,hawakuacha hatammojaaliyesalia?Natangusikuhiyonguvuzababa yetuzilipewakwetukamaurithi,kwetusisinauzaowetu milele
61Yusufuakajibu,akasema,Ninyimnasemakweli,wala uongohaumovinywanimwenu;maanatumeambiwapiaya kwambaWaebraniawananguvu,nayakwambaBwana Munguwaoanawapendasana,basininaniawezaye kusimamambeleyao?
62Hatahivyo,kwashartihilinitamtumanduguyenu, mkimletambeleyangunduguyakemwanawamamayake, ambayemlisemaametokakwenukwendaMisri;na itakuwamtakapomletakwangunduguyake,mimi nitamchukuabadalayake,kwasababuhakunahatammoja wenualiyekuwamdhaminiwakekwababayenu;naye
atakapokujakwangu,nitamtumapamojananyinduguyake ambayemmekuwamdhaminikwake.
63HasirayaYudaikawakajuuyaYusufualiposemaneno hilo,machoyakeyakachuruzikadamukwahasira, akawaambianduguzake,Mbonamtuhuyuanatafuta uharibifuwakemwenyeweleo,yeyenaMisriyote?
64SimeoniakamjibuYusufu,akasema,Hatukukuambia hapomwanzoyakwambahatukujuamahalialipokwenda, nakamaamekufaauyuhai?Kwaninibwanawanguasema hivi?
65YusufuakauonausowaYuda,akatambuayakwamba hasirayakeilianzakuwakaalipomwambia,akisema, Mleteninduguyenumwinginebadalayanduguhuyu.
66Yusufuakawaambianduguzake,Hakikamlisema kwambanduguyenualikuwaamekufaauamepotea,sasa kamaningemwitaleonaajembeleyenu,mtanipamimi badalayanduguyake?
67Yusufuakaanzakusemanakuita,Yusufu,Yusufu,njoo mbeleyanguleo,ukawaonenduguzakonaukaembeleyao.
68Yusufualiposemajambohilimbeleyao,walitazama kilammojaupandetofautiilikuonaniwapiYusufu angewatangulia.
69Yusufuakaonamatendoyaoyote,akawaambia,Mbona mnaangaliahukunahuko?MiminiYusufumliyemwuza Misri;basimsihuzunikekwakuniuza,maanaMungu alinitumambeleyenukamamsaadawakatiwanjaa
70Nduguzakewakamhofiawaliposikiamanenoya Yusufu,naYudaakamwogopasana.
71BenjaminialiposikiamanenoyaYusufu,alikuwambele yaondaniyanyumba,nayeBenyaminiakamkimbilia Yusufunduguye,akamkumbatia,akaangukashingoni mwake,naowakalia
72NduguzakeYusufuwalipoonayakwambaBenyamini amemkumbatianduguyenakuliapamojanaye,naopia wakamwangukiaYusufu,wakamkumbatia,wakaliasana pamojanaYusufu
73NasautiikasikikakatikanyumbayaYusufukwamba walikuwanduguzakeYusufu,nailimpendezaFaraosana, kwanialiwaogopawasijewakaiangamizaMisri
74FaraoakawatumawatumishiwakekwaYusufuili kumpongezakwaajiliyanduguzakewaliokujakwake,na wakuuwotewamajeshinawanajeshiwaliokuwaMisri wakajakumshangiliaYusufu,naWamisriwotewakafurahi sanakwaajiliyanduguzakeYusufu
75FaraoakawatumawatumishiwakekwaYusufu, akisema,Waambienduguzakowachukuemaliyaoyote, wajekwangu,naminitawawekakatikasehemuboraya nchiyaMisri.Wakafanyahivyo.
76Yusufuakamwamuruyulealiyewekwajuuyanyumba yakeawaleteenduguzakezawadinamavazi,akawaletea mavazimengi,mavaziyakifalmenazawadinyingi,naye Yusufuakawagawanyakatiyanduguzake.
77Akawapakilammojawanduguzakemavaziya kubadilishayadhahabunafedha,navipandemiatatuvya fedha,naYusufuakaamuruwotewavaemavazihaya,na kuletwambeleyaFarao
78FaraoalipoonakwambanduguzakeYusufuwoteni mashujaanawazuri,alifurahisana
79KishawakatokambeleyaFarao,wakaendanchiya Kanaani,kwababayao,naBenyamininduguyaoalikuwa pamojanao
80Yusufuakaondokanakuwapamagarikuminamoja kutokakwaFarao,nayeYusufuakawapagarilake,ambalo alipandajuuyakesikuyakutawazwakwakeMisri,ili kumletababayakeMisri;nayeYusufuakawatumiawana wotewanduguzake,mavazikulingananaidadiyao,na vipandemiavyafedhakwakilammojawao,napia akawatumiawakezanduguzakemavazikutokakwa mavaziyawakezamfalme,nayeakawatumia.
81Akampakilammojawanduguzakewatukumiwaende naokatikanchiyaKanaani,kuwatumikia,kuwatumikia watotowaonawotewaliomaliyao,watakapokujaMisri
82YusufuakatumakwamkonowakakayakeBenyamini mavazikumikwawanawekumi,sehemumojazaidiya wanawenginewawanawaYakobo
83Akawapelekeakilammojavipandehamsinivyafedha, namagarikumiyakukokotwa,kwaajiliyaFarao;naye akampelekeababayakepundakumiwaliobebaanasazote zaMisri,napundajikekumiwaliobebanafakanamkate, nachakulakwababayake,nakwawotewaliokuwapamoja naye,kamachakulachanjiani
84AkampelekeadadayakeDinamavaziyafedhana dhahabu,naubaninamanemane,naudinamapamboya wanawakemengisana,naakayapelekakutokakwawake zaFaraokwawakezaBenyamini
85Akawapanduguzakewote,piawakezao,kilaainaya maweyashohamunabedola,nakutokakwavituvyotevya thamanimiongonimwawatuwakubwawaMisri,hakuna kituchochotechavituvyotevyathamanikilichobaki isipokuwakileambachoYusufualikitumakwanyumbaya babayake
86Akawaaganduguzake,naowakaenda,akamtumandugu yakeBenyaminipamojanao
87Yusufuakatokapamojanaoiliawasindikizenjianihadi mipakanimwaMisri,akawaamurukuhusubabayakena nyumbayake,wajeMisri
88Akawaambia,Msigombanenjiani,kwamaananenohili limetokakwaBwanailikuwazuiawatuwengiwasifenjaa, kwamaanakutakuwananjaayamiakamitanokatikanchi bado
89Akawaamuru,akisema,MtakapofikanchiyaKanaani, msimjiebabayangughaflakatikajambohili,balifanyeni kwahekimayenu
90Yusufualipoachakuwaagiza,akageukanakurudiMisri, nawanawaYakobowakaendanchiyaKanaanikwafuraha nauchangamfukwababayaoYakobo
91Wakafikamipakanimwanchi,nawakasemezana, Tufanyeninikatikajambohilimbeleyababayetu,kwani tukimjiaghaflanakumwambiajambohilo,atashtukasana kwamanenoyetunahatatuamini
92Wakaendeleambelehadiwalipokaribianyumbazao, wakamkutaSeraki,bintiAsheri,akitokakuwalaki,na msichanahuyoalikuwamzurisananamjanja,naalijua kupigakinubi
93Wakamwitanayeakajambeleyao,nayeakawabusu, naowakamchukuanakumpakinubi,wakisema,Nenda mbeleyababayetu,ukaembeleyake,naupigekinubi,na usememanenohaya.
94Naowakamwamuruaendenyumbanikwao,naye akachukuakinubinakuharakishambeleyao,nayeakajana kuketikaribunaYakobo.
95Nayealichezavizurinakuimba,naakasemakwautamu wamanenoyake,Yusufumjombawanguyuhai,naye anatawalakatikanchiyoteyaMisri,walahajafa
96Nayeakaendeleakurudianakutamkamanenohaya,na Yakoboakasikiamanenoyakenayoyakampendeza.
97Alisikilizawakatiakirudiamarambilinatatu,nafuraha ikaingiamoyonimwaYakobokwautamuwamanenoyake, narohoyaMunguilikuwajuuyake,nayealijuamaneno yakeyotekuwayakweli
98YakoboakambarikiSeraaliposemamanenohayambele yake,akamwambia,Bintiyangu,mautiisikushindekamwe, kwamaanaumenihuisharohoyangu;sematumbeleyangu kamaulivyosema,kwamaanaumenifurahishakwamaneno yakoyote
99Naaliendeleakuimbamanenohaya,naYakobo akasikilizanaikampendeza,nayeakafurahi,narohoya Munguilikuwajuuyake
100Alipokuwabadoanasemanaye,tazama,wanawe wakamjiawakiwanafarasinamagariyavitanamavaziya kifalmenawatumishiwakikimbiambeleyao
101Yakoboakasimamailikuwalaki,akawaonawanawe wamevaamavaziyakifalmenaakaonahazinazoteambazo Yusufualikuwaamewatumia
102Wakamwambia,Ujulishweyakwambanduguyetu Yusufuyuhai,nandiyeanayetawalakatikanchiyoteya Misri,nandiyealiyetuambiakamatulivyokuambia
103Yakoboakasikiamanenoyoteyawanawe,namoyo wakeukadundakwamanenoyao,kwanihakuweza kuyaaminihadialipoonayoteambayoYusufualikuwa amewapanakilealichomtuma,naisharazoteambazo Yusufualikuwaamewaambia.
104Wakafungukambeleyake,wakamwonyeshayote ambayoYusufualikuwaametuma,wakampakilammoja kileambachoYusufualikuwaamemtuma,nayeakajua kwambawalikuwawamesemaukweli,nayeakafurahisana kwamaelezoyamwanawe
105Yakoboakasema,Inanitoshakwambamwanangu Yusufuangalihai,nitakwendakumwonakablasijafa 106Wanawewakamwambiayoteyaliyowapata,naye Yakoboakasema,NitashukaMisrinimwonemwananguna uzaowake
107YakoboakainukanakuvaamavaziambayoYusufu alikuwaamemtumia,nabaadayakuoga,nakunyoanywele zake,akawekakilembaambachoYusufualikuwa amemtumiakichwanimwake
108NawatuwotewanyumbayaYakobonawakezao wakavaamavaziambayoYosefualikuwaamewatumia, naowakafurahisanakwasababuyaYosefukwamba alikuwabadohainakwambaalikuwaakitawalaMisri, 109NawakaziwotewaKanaaniwakasikiahabarihii,nao wakajanakufurahisanapamojanaYakobokwambabado yuhai.
110Yakoboakawafanyiakaramukwasikutatu,na wafalmewotewaKanaaninawakuuwanchiwakalana kunywa,wakafurahikatikanyumbayaYakobo
SURAYA55
1IkawabaadayahayoYakoboakasema,Nitakwenda nimtazamemwananguhukoMisri,kishanitarudimpaka
nchiyaKanaaniambayoMungualimwambiaIbrahimu, maanasiwezikuondokakatikanchiyakuzaliwakwangu.
2Tazama,nenolaBwanalikamjia,likisema,ShukaMisri, wewenajamaayakoyote,ukaehuko;usiogopekushuka Misri;maananitakufanyakuwataifakubwahuko.
3Yakoboakasemamoyonimwake,Nitakwendanimwone mwanangu,kamabadoanamchaMunguwakemoyoni mwakemiongonimwawotewakaaoMisri.
4BwanaakamwambiaYakobo,UsimwogopeYusufu, maanabadoanashikiliaunyofuwakekunitumikia,kama itakavyoonekanakuwavyemamachonipako,naYakobo akafurahisanakwaajiliyamwanawe
5WakatihuoYakoboakawaagizawanawenajamaayake waendeMisrikamaBwanaalivyomwambia,Yakobo akaondoka,yeyenawanawe,najamaayakeyote,akatoka Beer-sheba,kwafurahanashangweyamoyo,wakafika nchiyaMisri
6IkawawalipokaribiaMisri,YakoboakamtumaYuda mbeleyakekwaYusufu,iliamwonyeshemambohuko MisriYudaakafanyakamaalivyosemababayake, akakimbiaharaka,akamwendeaYusufu;naowakawapa mahalikatikanchiyaGoshenikwaajiliyanyumbayake yote;Yudaakarudi,akajakwanjiayababayake
7Yusufuakawekagari,akawakusanyawatuwakewote hodari,nawatumishiwake,namaafisawotewaMisri,ili waendekumlakiYakobobabayake,naagizolaYusufu likatangazwaMisri,likisema,Yeyoteasiyekwenda kumlakiYakoboatakufa.
8Sikuiliyofuata,YosefualitokapamojanaMisriyote, jeshikubwanalenyenguvu,wotewakiwawamevaa mavaziyakitanisafinayazambarau,vyombovyafedha nadhahabu,navyombovyaovyavita
9WotewakaendakumlakiYakobowakiwanavyombovya muzikivyakilaaina,ngomanamatari,manemanenaudi uliotawanyikanjiani,naowotewakaendakwamtindohuu, nanchiikatetemekakwakelelezao
10NawanawakewotewaMisriwakapandajuuyapaaza MisrinajuuyakutailikumlakiYakobo,najuuyakichwa chaYusufuilikuwatajiyakifalmeyaFarao,kwaniFarao alikuwaamemtumailiavaewakatiwakwendakumlaki babayake
11Yusufualipofikaumbaliwadhiraahamsinikutokakwa babayake,alishukakutokakwenyegarinakutembea kuelekeakwababayakeMaafisawotewaMisrinawakuu wakewalipoonakwambaYusufuamekwendakwamiguu kumwelekeababayake,naopiawalishukanakutembea kuelekeakwaYakobo
12YakoboalipokaribiakambiyaYusufu,Yakoboakaona kambiiliyokuwaikimjiapamojanaYusufu,ikamfurahisha, nayeYakoboakastaajabu
13YakoboakamwambiaYuda,Ninaniyulemtu ninayemwonakatikakambiyaMisriamevaamavaziya kifalme,amevaavazijekundusana,natajiyakifalme kichwanimwake,ambayeameshukakutokagarinimwake nakutujia?Yudaakamjibubabayake,akasema,Huyuni mwanaoYusufu,mfalme;Yakoboakafurahikuona utukufuwamwanawe.
14Yusufuakamkaribiababayake,akainamambeleya babayake,nawatuwotewakambiwakainamapamoja nayembeleyaYakobo.
15Natazama,Yakoboakakimbianakumkimbilia mwanaweYusufu,akaangukashingonimwake,akambusu, naowakalia,naYusufupiaakamkumbatiababayake, akambusu,naowakalianawatuwotewaMisriwakalia pamojanao.
16YakoboakamwambiaYusufu,Sasanitakufakwafuraha, baadayakuonausowako,yakuwaungalihai,nautukufu 17WanawaYakobo,nawakezao,nawatotowao,na watumishiwao,nanyumbayoteyaYakobowakaliasana pamojanaYusufu;wakambusu,wakaliasanapamojanaye 18YusufunawatuwakewotewakarudiMisribaadaye, nayeYakobonawanawenawatotowotewanyumbayake wakajapamojanaYusufumpakaMisri;nayeYusufu akawawekakatikasehemuborayaMisri,katikanchiya Gosheni
19Yusufuakamwambiababayakenanduguzake, NitapandanimwambieFarao,nikisema,Nduguzangu,na watuwanyumbanimwababayangu,nawotewalionao, wamenijia;naowakokatikanchiyaGosheni.
20Yusufuakafanyahivyo,akawatwaanduguzake Reubeni,Isakari,Zabuloni,naBenyamini,nduguye, akawawekambeleyaFarao.
21YusufuakamwambiaFarao,akisema,Nduguzangu,na watuwanyumbanimwababayangu,nayotewaliyonayo, pamojanamakundiyaoyakondoonang'ombe,wamekuja kwangukutokanchiyaKanaani,iliwakaeMisri;kwa maananjaailikuwakalisanajuuyao
22FaraoakamwambiaYusufu,Uwawekebabayakona nduguzakomahalipazuripanchi,usiwanyimevituvyote vilivyovizuri,ukawapechakulachanchi
23Yusufuakajibu,akasema,Tazama,nimewawekakatika nchiyaGosheni,kwakuwaniwachungaji,basinawakae hukoGosheni,walishemakundiyaombalinaWamisri 24FaraoakamwambiaYusufu,Uwatendeenduguzako yotewatakayokuambia;wanawaYakobowakainama mbeleyaFarao,naowakatokakwakekwaamani;baadaye YusufuakamletababayakembeleyaFarao.
25Yakoboakaja,akainamambeleyaFarao,nayeYakobo akambarikiFarao,kishaakatoka;Yakobonawanawewote, nanyumbayakeyotewakakaakatikanchiyaGosheni.
26Katikamwakawapili,yaanimwakawamiana thelathiniwamaishayaYakobo,Yusufuakawalishababa yake,nanduguzake,nanyumbayoteyababayake,kwa chakulakwakadiriyawatotowao,sikuzotezanjaa; hawakukosakitu
27Yusufuakawapasehemuborayanchiyote;walikuwa nasehemuborazaMisrisikuzotezaYusufu;Yusufupia akawapawaonawatuwotewanyumbayababayake,nguo namavazimwakakwamwaka;naowanawaYakobo wakakaasalamaMisrisikuzotezanduguyao
28NaYakoboalikulamezanipaYusufusikuzote,Yakobo nawanawehawakuondokamezanipaYusufumchanawala usiku,isipokuwakileambachowanawaYakobowalikula nyumbanimwao
29Wamisriwotewalikulachakulawakatiwanjaakatika nyumbayaYusufu;maanaWamisriwotewaliuzamalizao zotekwasababuyanjaa.
30YusufuakanunuaardhiyotenamashambayaMisrikwa ajiliyachakulakwaajiliyaFarao;nayeYusufuakawapa Misriyotechakulasikuzotezanjaa;Yusufuakakusanya fedhanadhahabuyotealiyoipatakwanafakawaliyoinunua
katikanchiyote;akakusanyadhahabunafedhanyingi, zaidiyamaweyashohamu,nabedola,namavaziya thamani,waliyomleteaYusufukutokakilaupandewanchi, fedhazaozilipokwisha.
31Yusufuakachukuafedhayotenadhahabualiyokuwa nayo,kamatalantasabininambilizadhahabunafedha,na piamaweyashohamunabedolakwawingisana,naye akaendaakavifichakatikasehemunne,akafichasehemu mojajangwanikaribunaBahariNyekundu,nasehemu mojakandoyamtowaEfrati,nasehemuyatatunayanne akavifichajangwanimkabalanajangwalaUajemina Umedi
32Akatwaasehemuyadhahabunafedhailiyobaki, akawapanduguzakewote,nanyumbayoteyababayake, nawanawakewotewanyumbayababayake;nailiyobaki akailetanyumbanikwaFarao,yapatatalantaishiriniza dhahabunafedha
33YusufuakampaFaraodhahabunafedhayoteiliyobaki, nayeFaraoakaiwekakatikahazina,nasikuzanjaa zikakomabaadayahizokatikanchi,naowakapandana kuvunakatikanchiyote,naowakapatakiasichaocha kawaidamwakabaadayamwaka;hawakukosakitu.
34YusufuakakaasalamakatikaMisri,nanchiyote ilikuwachiniyaushauriwake;babayakenanduguzake wotewakakaakatikanchiyaGosheni,wakaimiliki.
35NayeYusufualikuwamzeesana,mzeewasiku,na wanawewawili,EfraimunaManase,walibakikatika nyumbayaYakobosikuzote,pamojanawanawawanawa Yakobonduguzao,iliwajifunzenjiazaBwananasheria yake
36YakobonawanawewakakaakatikanchiyaMisrikatika nchiyaGosheni,wakaimiliki,wakazaanakuongezeka humo
SURAYA56
1YakoboakaishikatikanchiyaMisrimiakakuminasaba; nasikuzaYakobozilikuwamiakamiamojanaarobainina saba
2WakatihuoYakoboalipatwanaugonjwaambao ulimfanyaafe,akatumamtuakamwitamwanaweYusufu kutokaMisri,nayeYusufumwanaweakajakutokaMisri, nayeYusufuakajakwababayake.
3YakoboakawaambiaYusufunawanawe,Tazama,mimi ninakufa,naMunguwababazenuatawajilianinyi,na kuwarudishakatikanchiambayoBwanaaliapakuwapa ninyinawatotowenubaadayenu;basisasanitakapokufa, nizikenikatikapangolililokoMakpelahukoHebroni, katikanchiyaKanaani,karibunababazangu
4YakoboakawaapishawanawewamzikehukoMakpela, hukoHebroni,naowanawewakamwapiakuhusujambo hilo.
5Akawaamuru,akisema,MtumikieniBwana,Mungu wenu,kwaniyeyealiyewaokoababazenuatawaokoananyi kutokakatikashidazote
6Yakoboakasema,Waiteniwatotowenuwotekwangu,na wanawotewawanawaYakobowakaja,wakaketimbele yake,Yakoboakawabariki,akawaambia,Bwana,Mungu wababazenu,atawapamaraelfuzaidi,nakuwabariki,na awapebarakayaIbrahimubabayenu;nawanawotewa wanawaYakobowakatokasikuhiyobaadayakuwabariki
7SikuiliyofuataYakoboakawaitatenawanawe,naowote wakakusanyika,wakamwendea,wakaketimbeleyake, nayeYakoboakawabarikiwanawesikuhiyokablayakifo chake,kilamtuakawabarikikadiriyabarakayake;tazama, imeandikwakatikakitabuchasheriayaBwanakuhusu Israeli
8YakoboakamwambiaYuda,Najuamwananguyakuwa wewenimtuhodarikwanduguzako;watawale,nawana wakowatatawalawanawaomilele
9Wafundishewanawakoupindenasilahazotezavita,ili wawezekupiganavitavyanduguyaoatakayewatawala aduizake
10SikuhiyoYakoboakawaagizatenawanawe,akasema, Tazama,leonimekusanywapamojanawatuwangu; nichukuenikutokaMisri,mkanizikekatikapangola Makpela,kamanilivyowaamuru.
11Lakiniangalieni,nawasihi,asinibebemwanawenu,ila ninyiwenyewetu;nahivindivyomtakavyonifanyia, mtakapouchukuamwiliwangukwendanaompakanchiya Kanaani,kunizika
12Yuda,IsakarinaZabuloniwatabebajenezalangu upandewamashariki;Reubeni,SimeoninaGadiupande wakusini;Efraimu,ManasenaBenyaminiupandewa magharibi;Dani,AsherinaNaftaliupandewakaskazini
13MsimruhusuLawiachukuepamojananyi,kwamaana yeyenawanawewatachukuasandukulaaganolaBwana pamojanaWaisraelikambini,walaYusufumwanangu asichukue,kwamaanakamamfalmendivyoutukufuwake utakavyokuwa;lakini,EfraimunaManasewatakuwa badalayao
14Ndivyomtakavyonitendeamtakaponichukua;msisahau nenololotekatikayotenitakayowaamuru;naitakuwa mtakaponitendeahaya,Bwanaatawakumbukaninyina watotowenubaadayenumilele.
15Nanyiwanangu,mheshimunikilamtunduguyakena jamaayake,nawaamuruniwanawenunawanawawana wenubaadayenuwamtumikieBwana,Munguwababa zenu,sikuzote
16iliupatekuzifanyasikuzakoziwendefukatikanchi, wewenawatotowako,nawatotowawatotowakomilele, utakapofanyayaliyomemanayaadilimachonipaBwana, Munguwako,kwakwendakatikanjiazakezote
17Nawewe,Yusufumwanangu,nakusihiuwasamehe nduguzakomabayayotewaliyokutendea,kwamaana Mungualikusudiaiwekwafaidayakonayawatotowako 18Nawemwananguusiwaachenduguzakomikononimwa wenyejiwaMisri,walausiwaumize,kwamaanatazama, miminitawatiamkononimwaMungu,namkononimwako, ilikuwalindanaWamisri;wanawaYakobowakamjibu babayao,wakisema,Eebabayetu,yoteuliyotuamuru, ndivyotutakavyofanya;Munguawepamojanasitu 19Yakoboakawaambiawanawe,Mungunaawepamoja nanyi,mkizishikanjiazakezote;msigeukekutokakatika njiazake,kwendakuumewalakushoto,mkifanyayaliyo memanayaadilimachonipake 20Kwamaananajuayakuwamatatizomenginamabaya yatawapatakatikasikuzamwishokatikanchi,naam, watotowenunawatotowawatotowenu,mtumikieni Bwanatu,nayeatawaokoanashidazote 21NaitakuwautakapomfuataMunguilikumtumikia,na kuwafundishawatotowakobaadayako,nawatotowa
watotowako,kumjuaBwana,ndipoBwana atakapokuinuliawewenawatotowakomtumwakutoka miongonimwawatotowako;nayeBwanaatakuokoa katikamkonowakenamatesoyote,nakukutoakutoka Misri,nakukurudishakatikanchiyababazako,uimiliki salama
22Yakoboalipokwishakuwaagizawanawe,akavuta miguuyakekitandani,akafa,akakusanywakwawatuwake. 23Yusufuakaangukajuuyababayake,akaliakwasauti kubwa,akamlilia,akambusu,akaliakwasautiyauchungu, akasema,Eebabayangu,babayangu!
24Wakewamwanawenawatuwotewanyumbanimwake wakaja,wakamjiaYakobo,wakamlilia,wakamlilia Yakobokwasautikuu
25WanawotewaYakobowakasimamapamoja, wakararuamavaziyao,wakajivikamaguniaviunoni, wakaangukakifudifudi,wakatupamavumbivichwani mwaokuelekeambinguni
26Osnath,mkewaYusufu,akaambiwajambohilo, akaondoka,akajifungagunia,nayepamojanawanawake wotewaMisripamojanayewakaja,wakamliliaYakobo
27NawatuwotewaMisriwaliomjuaYakobowalikuja sikuhiyowaliposikiajambohilo,naWamisriwotewakalia kwasikunyingi
28NapiakutokanchiyaKanaani,haowanawakewakaja Misri,waliposikiayakwambaYakoboamekufa, wakamliliahukoMisrisikusabini
29IkawabaadayahayoYusufuakawaamuruwatumishi wakewagangakwambawampakababayakedawaya manemanenaubaninakilaainayauvumbanamanukato, naowagangawakampakaYakobodawakamaYusufu alivyowaamuru
30NawatuwotewaMisri,wazee,nawotewaliokaakatika nchiyaGosheni,wakalianakumwombolezeaYakobo;na wanawewotenawanawanyumbayakewakamliliana kumliliaYakobobabayaosikunyingi
31Ikawasikuzakuliakwakezilipokwisha,mwishowa sikusabini,YusufuakamwambiaFarao,Nitapanda nimzikebabayangukatikanchiyaKanaani,kama alivyoniapisha,kishanitarudi.
32FaraoakamtumaYusufu,akisema,Nendaukamzike babayakokamaalivyosema,nakamaalivyokuapisha; Yusufuakaondoka,yeyenanduguzakewote,waendenchi yaKanaani,kumzikaYakobobabayao,kama alivyowaagiza
33FaraoakaamuruitangazwekatikanchiyoteyaMisri, kusema,MtuawayeyoteasiyepandapamojanaYusufuna nduguzekwendanchiyaKanaanikumzikaYakobo, atakufa
34WamisriwotewakasikiahabarizaFarao,wakaondoka wotepamoja,nawatumishiwotewaFarao,nawazeewa nyumbayake,nawazeewotewanchiyaMisriwakapanda pamojanaYusufu;namaafisawotenawakuuwaFarao wakapandakamawatumishiwaYusufu;wakaenda kumzikaYakobokatikanchiyaKanaani
35WanawaYakobowakalibebajenezaalilokuwa amelazwa,kamavilebabayaoalivyowaamuru,ndivyo walivyomfanyiawanawe
36Najenezalilikuwaladhahabusafi,nalolilikuwa limepambwakwamaweyashohamunabedolakuizunguka pandezote;nakifunikochajenezakilikuwakaziya
dhahabuiliyosokotwa,iliyounganishwakwanyuzi,najuu yakekulikuwanakulabuzamaweyashohamunabedola.
37NaYusufuakamvikatajikubwaladhahabuYakobo kichwanimwababayake,naakawekafimboyadhahabu mkononimwake,naowakazungukajenezakama ilivyokuwadesturiyawafalmewakatiwamaishayao
38NamajeshiyoteyaMisriyakamtanguliakatikajeshi hili,kwanzawatuwotehodariwaFarao,nawatuhodariwa Yusufu,nabaadayaowakaaziwenginewaMisri,naowote walikuwawamejifungapanganamavaziyaderaya,na mikandayavitailikuwajuuyao
39Nawotewaliokuwawakilianakuomboleza wakaondokakwambalikuelekeajeneza,wakiendawakilia nakuomboleza,nawatuwenginewotewakafuatajeneza
40Yusufunanyumbayakewakakaribiajenezawakiwa wamevaaviatubilaviatunakulia,nawatumishiwengine waYusufuwakamzunguka;kilamtualikuwaamevaa mapamboyake,nawotewalikuwawamejihaminasilaha zaozavita.
41WatumishihamsiniwaYakobowakatanguliambeleya jeneza,wakatawanyamanemanenaudi,nakilaainaya manukatobarabarani;wanawotewaYakobowaliobeba jenezawakatembeajuuyamanukato,nawatumishiwa Yakobowakawatangulia,wakitawanyamanukatonjiani 42Yusufuakapandanakambikubwa,naowalifanyahivi kilasiku,hatawalipofikanchiyaKanaani;wakafika kwenyesakafuyakupuriayaAtadi,iliyokong'amboya Yordani;wakaombolezamaombolezomakuunamazito huko
43WafalmewotewaKanaaniwaliposikiahabarihii, wakatokakilamtunyumbanikwake,wafalmethelathinina mmojawaKanaani,wakajanawatuwaokumwombolezea Yakobo
44NawafalmehawawotewalionajenezalaYakobo,na tazamatajilaYusufulilikuwajuuyake,naopiawaliweka tajizaojuuyajeneza,nakulizungushiataji
45Nawafalmehawawotewakafanyamaombolezo makubwanamazitomahalihapopamojanawanawa YakobonaMisrikwaajiliyaYakobo,kwaniwafalme wotewaKanaaniwalijuaushujaawaYakobonawanawe.
46HabariikamfikiaEsau,ikisema,Yakoboalikufahuko Misri,nawanawenaWamisriwotewanampelekanchiya Kanaani,wamzike.
47Esaualiposikiahabarihii,alipokuwaakikaakatika mlimaSeiri,akaondoka,yeyenawanawe,nawatuwake wote,nanyumbayakeyote,watuwengisana,wakaja kumliliaYakobo
48Ikawa,Esaualipofika,akamliliaYakobonduguye, MisriyotenaKanaaniyotewakainukatenanakuomboleza maombolezomakuupamojanaEsaukwaajiliyaYakobo mahalihapo
49YusufunanduguzakewakamletaYakobobabayao kutokahuko,wakaendaHebronikumzikaYakobopangoni karibunababazake
50WakafikaKireath-arba,kwenyepango,nawalipofika, EsauakasimamanawanawedhidiyaYusufunandugu zakekamakizuizindaniyapango,akisema,Yakobo hatazikwahumo,kwamaananimaliyetunayababayetu 51Yusufunanduguzakewaliposikiamanenoyawanawa Esau,wakakasirikasana,YusufuakamkaribiaEsau, akisema,Ninenoganihiliwalilosema?Hakikababayangu
Yakoboalilinunuakutokakwakokwautajirimwingibaada yakifochaIsaka,sasamiakaishirininamitanoiliyopita, napianchiyoteyaKanaanialiinunuakutokakwakona kutokakwawanawako,nauzaowakobaadayako.
52Yakoboakainunuakwaajiliyawanawenawazaowake baadayakeiweurithiwamilele,nakwaniniunasemahaya leo?
53Esauakajibu,akasema,Unasemauongonakusema uongo,maanasikuuzachochotekilichochangukatikanchi hiiyote,kamaulivyosema,walanduguyanguYakobo hakununuachochotekilichochangukatikanchihii
54EsaualisemamanenohayailikumdanganyaYusufu kwamanenoyake,maanaEsaualijuayakuwaYusufu hakuweposikuzileEsaualipomuziaYakobomaliyake yotekatikanchiyaKanaani
55YusufuakamwambiaEsau,Hakikababayangualiweka vituhivikwakokatikahatiyaununuzi,naakashuhudiahati hiyokwamashahidi,natazamaikokwetuMisri
56Esauakajibu,akamwambia,Letekumbukumbu,yote utakayoyapatakatikakumbukumbu,ndivyo tutakavyofanya
57YusufuakamwitaNaftalinduguye,akamwambia, Haraka,usikae,ukimbieMisri,ukaletekumbukumbuzote; kumbukumbuyaununuzi,kumbukumbuiliyofungwa,na kumbukumbuiliyowazi,napiakumbukumbuzoteza kwanzaambazomiamalayoteyahakiyakuzaliwa imeandikwa,zilete
58Naweutuleteehapa,ilitupatekujuakutokakwao manenoyoteyaEsaunawanawewaliyosemaleo
59NaftaliakasikilizasautiyaYusufu,akafanyaharakana kukimbiakushukaMisri,naNaftalialikuwamwepesikwa miguukulikokulunguwotewaliokuwajangwani,kwani angeendakwenyemasukeyanafakabilakuyasaga
60EsaualipoonakwambaNaftaliamekwendakuchukua kumbukumbu,yeyenawanawewaliongezaupinzaniwao dhidiyapango,Esaunawatuwakewotewakaondoka dhidiyaYusufunanduguzakekwendavitani.
61NawanawotewaYakobonawatuwaMisri wakapigananaEsaunawatuwake,nawanawaEsauna watuwakewakashindwambeleyawanawaYakobo,na wanawaYakobowakawauawatuarobainiwawatuwa Esau
62NaHushimu,mwanawaDani,mwanawaYakobo, wakatihuoalikuwapamojanawanawaYakobo,lakini alikuwaumbaliwakamadhiraamiamojakutokamahalipa vita,kwamaanaalikaapamojanawanawawanawa YakobokaribunajenezalaYakoboilikulilinda
63NaHushimualikuwabubunakiziwi,badoalielewa sautiyamshangaomiongonimwawanadamu
64Akauliza,akisema,Kwaninihumzikiwafu,naninini mshitukohuumkuu?WakamjibumanenoyaEsauna wanawe;nayeakakimbiliaEsaukatikatiyavita,akamwua Esaukwaupanga,akamkatakichwachake,nachokikaruka mbali,Esauakaangukakatiyawatuwavita
65NaHushimualipofanyajambohili,wanawaYakobo waliwashindawanawaEsau,nawanawaYakobo wakamzikaYakobobabayaokwanguvupangoni,nao wanawaEsauwakaiona
66YakoboakazikwahukoHebroni,katikapangola MakpelaambaloIbrahimualilinunuakwawanawaHethi
liwemahalipakuzikia,nayeakazikwakatikamavaziya thamanisana.
67Nahakunamfalmealiyepewaheshimakamaileambayo Yusufualimpababayakewakatiwakifochake,kwani alimzikakwaheshimakubwakamavilemazishiya wafalme
68Yusufunanduguzakewakamliliababayaokwasiku saba.
SURAYA57
1IkawabaadayahayowanawaEsauwakapigananawana waYakobo,wanawaEsauwakapigananawanawa YakobohukoHebroni;naEsaualikuwaamelalabado amekufa,walahakuzikwa
2Vitavilikuwavikalikatiyao,nawanawaEsau wakashindwambeleyawanawaYakobo,nawanawa YakobowakawauawatuthemaninikatikawanawaEsau, walahakunahatammojaaliyekufakatikawanawaYakobo; namkonowaYusufuukawashindawatuwotewawanawa Esau,akamkamataSefo,mwanawaElifazi,mwanawa Esau,nawatuhamsinikatiyawake,akawafungakwa minyororoyachuma,akawatiamikononimwawatumishi wake,iliawaleteMisri
3IkawawanawaYakobowalipomchukuamatekaSefona watuwake,wotewaliosaliawaliogopasanamaishayao kutokakwanyumbayaEsau,wasijenaowakachukuliwa mateka,naowotewakakimbiapamojanaElifazimwana waEsaunawatuwake,pamojanamwiliwaEsau, wakaendeleanasafariyaokuelekeaMlimaSeiri 4WakafikamlimaniSeiri,wakamzikaEsauhukoSeiri, lakinihawakumletakichwachakehukoSeiri;maana alizikwamahalipalepalipokuwanavitahukoHebroni 5IkawawanawaEsauwalipokimbiambeleyawanawa Yakobo,wanawaYakobowaliwafuatahadimipakanimwa Seiri,lakinihawakuuahatamtummojamiongonimwao walipowafuata,kwamaanamwiliwaEsauwalioubeba pamojanaoulisababishaaibuyao,hivyowakakimbiana wanawaYakobowakarudinyuma,wakafikamahali ambaponduguzaowalikuwahukoHebroni,wakakaahuko sikuhiyo,nasikuiliyofuata,hatawalipopumzikavitani
6IkawasikuyatatuwakawakusanyawanawotewaSeiri, Mhori,nawakawakusanyawanawotewamashariki,wingi wawatukamamchangawabahari;wakaendawakashuka MisrikupigananaYusufunanduguzake,ilikuwaokoa nduguzao.
7YusufunawanawotewaYakobowakasikiakwamba wanawaEsaunawanawamasharikiwamewajiakupigana ilikuwaokoanduguzao
8YusufunanduguzakenawatuhodariwaMisriwakatoka nakupiganakatikamjiwaRamesesi,naYusufunandugu zakewakawapigawanawaEsaunawanawamashariki kwapigokubwa
9Wakawauawatumiasitaelfumiongonimwao, wakawauamashujaawotewawanawaSeiri,Mhori; wakasaliawachachetu,naowakawauawengisanawa wanawamashariki,nawawanawaEsau;naElifazi mwanawaEsau,nawanawamasharikiwote wakawakimbiaYusufunanduguzake 10Yusufunanduguzakewakawafuatahadiwalipofika Sukothi,lakiniwakawauawatuthelathinimiongonimwao
hukoSukothi;nawaliobakiwakatoroka,wakakimbiakila mtumjinikwake.
11YusufunanduguzakenawatuhodariwaMisri wakarudikutokakwaokwafurahanauchangamfuwa moyo,kwaniwalikuwawamewashindamaaduizaowote.
12NaSefomwanawaElifazinawatuwakewalikuwa badowatumwahukoMisrikwawanawaYakobo,na maumivuyaoyakaongezeka.
13NawanawaEsaunawanawaSeiriwaliporudikatika nchiyao,wanawaSeiriwalionakwambawote wameangukamikononimwawanawaYakobo,nawatuwa Misri,kwasababuyavitavyawanawaEsau
14WanawaSeiriwakawaambiawanawaEsau,Mmeona nakwahiyomnajuayakwambakambihiiilikuwakwa ajiliyenu,walahapanahatammojashujaaauhodariwa vitaaliyesalia.
15Basisasatokenikatikanchiyetu,tokenikwetumwende nchiyaKanaani,mpakanchiyamakaoyababazenu;kwa niniwatotowenuwarithimatokeoyawatotowetukatika sikuzamwisho?
16LakiniwanawaEsauhawakuwasikilizawanawaSeiri; nawanawaSeiriwakafikiriakupigananao.
17NawanawaEsauwakatumakwasirikwaAngelas, mfalmewaAfrika,ambayeniDinhaba,wakisema, 18Tutumiebaadhiyawatuwako,naowajekwetu,nasi tutapigananawanawaSeiri,Mhori,kwamaana wameazimiakupigananasiilikutufukuzakutokakatika nchihii.
19NdipoAngelas,mfalmewaDinhaba,akafanyahivyo, kwamaanasikuhizoalikuwarafikikwawanawaEsau; nayeAngelasakatumaaskarimiatanomashujaawamiguu kwawanawaEsau,nawapandafarasimianane
20WanawaSeiriwakatumaujumbekwawanawa masharikinakwawanawaMidiani,wakisema,Mmeona waliyotutendeawanawaEsau,ambaokaribusote tumeangamizwakwaajiliyao,katikavitavyaonawanawa Yakobo.
21Basisasanjoonikwetumkatusaidie,nasitutapigananao pamoja,nasitutawafukuzakutokakatikanchihiina kulipizakisasikwaajiliyanduguzetuwaliokufakwaajili yaokatikavitavyaonanduguzaowanawaYakobo
22Nawanawotewamasharikiwakawasikilizawanawa Seiri,naowakawajiakamawatumiananewenyepanga zilizofutwa;nawanawaEsauwakapigananawanawa SeiriwakatihuokatikajangwalaParani
23BasiwanawaSeiriwakawashindawanawaEsau,na wanawaSeiriwakawauawanawaEsausikuhiyokatika vitahivyo,wapatawatumiambiliwawatuwaAngea mfalmewaDinhaba
24SikuyapiliwanawaEsauwakarudikupiganamaraya pilinawanawaSeiri,navitavilikuwavikalijuuyawana waEsaumarayapili,vikawatiawasiwasisanakwasababu yawanawaSeiri
25NawanawaEsauwalipoonayakwambawanawaSeiri niwenyenguvukulikowao,baadhiyawanawaEsau wakageukanakuwasaidiawanawaSeiriaduizao
26LakinibadowaliangukawatuwawanawaEsaukatika vitavyapili,watuhamsininawananewawatuhuko Angelas,mfalmewaDinhaba
27SikuyatatuwanawaEsauwalisikiakwambabaadhiya nduguzaowalikuwawamewaachailikupigananaokatika
vitavyapili;naowanawaEsauwakaombolezawaliposikia jambohili.
28Wakasema,Tuwatendeenininduguzetuwaliotuachaili kuwasaidiawanawaSeiriaduizetu?WanawaEsau wakatumatenakwaAngelas,mfalmewaDinhaba, wakisema,
29Tutumietenawatuwengineilitupiganenaonawanawa Seiri,kwamaanatayariwamekuwawazitomarambili kulikosisi
30KishaAngelasakatumatenakwawanawaEsaukama watumiasitamashujaa,naowakajakuwasaidiawanawa Esau
31Baadayasikukumi,wanawaEsauwakapiganatenana wanawaSeirikatikajangwalaParani,navitavikawa vikalisanajuuyawanawaSeiri,nawanawaEsau wakawashindawanawaSeiriwakatihuo,nawanawaSeiri wakapigwambeleyawanawaEsau;nawanawaEsau wakawauawatuwapataoelfumbili
32NamashujaawotewawanawaSeiriwalikufakatika vitahivi,nawatotowaowadogotundiowaliobakikatika mijiyao
33Wamidianiwotenawanawamasharikiwakakimbia vitani,wakawaachawanawaSeiri,wakakimbia,walipoona yakuwavitavilikuwavikalijuuyao;wanawaEsau wakawafuatiawanawotewamasharikihatawakafikanchi yao
34WanawaEsauwakawauawatuwapataomiambilina hamsinimiongonimwao,nakatikawanawaEsauwatu wapataothelathiniwakaangukakatikavitahivyo,lakini uovuhuuuliwajiakupitianduguzaokuwaachaili kuwasaidiawanawaSeiri,Mhori,nawanawaEsau wakasikiatenakuhusumatendomaovuyanduguzao,nao wakaombolezatenakwaajiliyajambohili
35Ikawabaadayavita,wanawaEsauwakarudinyumbani kwaoSeiri;wanawaEsauwakawauawalewaliosalia katikanchiyawanawaSeiri;wakawauapiawakezaona watotowao,hawakuachahaihatammoja,ilavijana hamsininawasichana,waliowaachahai;walawanawa Esauhawakuwaua;naovijanawakawawatumwawao,na wasichanawakawaoa.
36WanawaEsauwakakaaSeiribadalayawanawaSeiri, naowakairithinchiyaonakuimiliki
37WanawaEsauwakawatwaawanawaSeirimaliyoteya nchi,namakundiyao,nang'ombezao,namalizao,nayote yaliyomilikiwanawanawaSeiri;wanawaEsauwakakaa SeiribadalayawanawaSeirihataleo;nawanawaEsau wakagawanyanchikwawanawatanowaEsau,kwakadiri yajamaazao.
38Ikawasikuzile,wanawaEsauwaliamuakuwatawaza mfalmekatikanchiwaliyomiliki,wakaambiana,Sivyo, maanaatatutawalakatikanchiyetu,nasitutakuwachiniya shaurilake,nayeatapiganavitavyetu,dhidiyaaduizetu, naowakafanyahivyo
39NawanawotewaEsauwaliapa,wakisema,Kwamba hakunahatammojawanduguzaoatakayewatawala,ila mtumgeniambayesiwanduguzao,kwamaanarohoza wanawotewaEsauzilikuwanauchungukilamtudhidiya mwanawe,nduguyake,narafikiyake,kwasababuyauovu walioupatakutokakwanduguzaowalipopigananawana waSeiri.
40KwahiyowanawaEsauwaliapa,wakisema,Tangu sikuhiyohawatachaguamfalmekutokakwanduguzao,ila mmojakutokanchiyaugeninihataleo
41Nakulikuwanamtummojahukokutokakwawatuwa Angelas,mfalmewaDinhaba;jinalakelilikuwaBela, mwanawaBeori,ambayealikuwamtushujaasana, mrembonamtanashati,mwenyehekimakatikahekima yote,namtuwabusaranaushauri;walahapakuwanamtu yeyotekatikawatuwaAngelaskamayeye
42NawanawotewaEsauwakamchukua,wakamtia mafuta,wakamtawazakuwamfalme,wakamsujudia, wakamwambia,Mfalmenaaishi,mfalmenaaishi 43Wakatandazashuka,wakamleteakilamtupeteza dhahabunafedha,petezapeteaubangili,wakamtajirisha sanakwafedhanadhahabu,kwamaweyashohamuna bedola,wakamtengenezeakitichaenzichakifalme, wakamvikatajiyakifalmekichwani,wakamjengeajumba lakifalme,nayeakakaahumo;akawamfalmejuuyawana wotewaEsau.
44WatuwaAngeawakachukuamshaharawaokutokakwa wanawaEsau,wakarudiwakatihuokwabwanawaohuko Dinhaba.
45BelaakawatawalawanawaEsaukwamiakathelathini, nawanawaEsauwakakaakatikanchihiyobadalayawana waSeiri,wakakaasalamabadalayaohataleo.
SURAYA58
1Ikawakatikamwakawathelathininambiliwawanawa IsraelikushukaMisri,yaani,katikamwakawasabinina mojawamaishayakeYusufu,mwakahuoakafaFarao, mfalmewaMisri,naMagroni,mwanawe,akatawala mahalipake
2NaFaraoalimwamuruYusufukablayakifochakekuwa babakwamwanawe,Magron,nakwambaMagronawe chiniyauangaliziwaYusufunachiniyaushauriwake
3NaWamisriwotewakakubalijambohilikwambaYusufu awemfalmewao,kwaniWamisriwotewalimpenda Yusufutanguhapoawali,MagronimwanawaFaraopekee ndiyealiyeketijuuyake,kitichaenzichababayake,naye akawamfalmesikuhizobadalayababayake
4Magronialikuwanaumriwamiakaarobaininammoja alipoanzakutawala,akatawalamiakaarobainihukoMisri, naMisriyoteikamwitaFaraokwajinalababayake,kama ilivyokuwadesturiyaokumfanyiakilamfalme aliyewatawalahukoMisri.
5NaikawaFaraoalipotawalabadalayababayake,aliweka sheriazaMisrinamamboyoteyautawalamikononimwa Yusufu,kamababayakealivyomwamuru
6YusufuakawamfalmejuuyaMisri,kwamaana alisimamiaMisriyote,naMisriyoteilikuwachiniya uangaliziwakenachiniyaushauriwake,kwakuwaMisri yoteilimfuataYusufubaadayakifochaFarao,nao wakampendasanailiawatawale
7Lakinikulikuwanabaadhiyawatumiongonimwao, ambaohawakumpenda,wakisema,Hakunamgeni atakayetutawala;badoserikaliyoteyaMisriilimtawalia Yusufusikuhizo,baadayakifochaFarao,yeyeakiwa mdhibiti,akifanyaapendavyokatikanchiyotebilamtu yeyotekuingiliakati.
8NaMisriyoteilikuwachiniyauangaliziwaYusufu, nayeYusufuakapiganavitanaaduizakewote waliomzunguka,akawatiisha;pianchiyotenaWafilisti wote,hadimipakayaKanaani,Yusufualiwatiisha,nao wotewalikuwachiniyamamlakayake,naowakampa Yusufukodiyakilamwaka
9NaFaraomfalmewaMisrialiketikatikakitichakecha enzibadalayababayake,lakinialikuwachiniyaudhibiti naushauriwaYusufu,kamaalivyokuwahapoawalichini yaudhibitiwababayake
10HakutawalailakatikanchiyaMisripekee,chiniya ushauriwaYusufu,lakiniYusufualitawalanchinzima wakatihuo,kuanziaMisrihadimtomkubwawaFirate.
11Yusufuakafanikiwakatikanjiazakezote,nayeBwana alikuwapamojanaye,nayeBwanaakampaYusufuhekima, naheshima,nautukufu,naupendokwakekatikamioyoya Wamisrinakatikanchiyote;nayeYusufuakatawalajuuya nchiyotekwamiakaarobaini
12NanchizotezaWafilisti,naKanaani,naSidoni,na ng'amboyaYordani,zilimleteaYusufuzawadisikuzake zote;nanchiyoteilikuwamikononimwaYusufu;nao wakamleteakodiyamwakakwamwaka,kama ilivyoagizwa;kwakuwaYusufualikuwaamepiganana aduizakewotewaliomzunguka,nakuwatiisha;nanchi yoteilikuwamkononimwaYusufu;nayeYusufuakaketi salamakatikakitichakechaenzihukoMisri 13Napianduguzakewote,wanawaYakobo,walikaa salamakatikanchi,sikuzotezaYusufu,naowakazaana kuongezekasanakatikanchi,naowakamtumikiaBwana sikuzaozote,kamababayaoYakoboalivyowaamuru 14Ikawamwishowasikunyinginamiakamingi,wanawa Esauwalipokuwawakikaakimyakatikanchiyaopamoja naBelamfalmewao,wanawaEsauwakazaana kuongezekakatikanchi,wakaazimiakwendakupiganana wanawaYakobonaMisriyote,nakumkomboanduguyao Sefo,mwanawaElifazi,nawatuwake,kwamaanasiku hizowalikuwawatumwawaYusufu.
15WanawaEsauwakatumaujumbekwawanawotewa mashariki,naowakafanyaamaninao;nawanawotewa masharikiwakawajiailiwaendenawanawaEsaukwenda Misrivitani
16NaowakawajiapiabaadhiyawatuwaAngelas,mfalme waDinhaba,naowakatumaujumbekwawanawaIshmaeli, naopiawakawajia
17Watuhawawotewakakusanyika,wakajaSeiri kuwasaidiawanawaEsaukatikavitavyao,nakambihii ilikuwakubwasanananzitoyenyewatu,wengikama mchangawabahari,kamawatumiananeelfu,wamiguu nawapandafarasi,namajeshihayayoteyakashukaMisri kupigananawanawaYakobo,naowakapigakambikaribu naRamesesi
18Yusufuakatokananduguzakepamojanawatuhodari waMisri,kamawatumiasita,wakapigananaokatikanchi yaRamesesi;nawanawaYakobowakatihuowakapigana tenanawanawaEsau,katikamwakawahamsiniwawana waYakobokushukaMisri,huoulikuwamwakawa thelathiniwakutawalakwaBelajuuyawanawaEsau hukoSeiri
19BwanaakawatiawatuwotehodariwaEsaunawanawa masharikimkononimwaYusufunanduguzake,nawatu
wawanawaEsaunawanawamasharikiwakashindwa mbeleyaYusufu.
20NawawanawaEsaunawamasharikiwaliouawa, wakaangukambeleyawanawaYakobo,wapatawatumia mbilielfu,naBela,mfalmewao,akaangukapamojanao vitani;nawanawaEsauwalipoonayakuwamfalmewao ameangukavitani,nayeamekufa,mikonoyaoikawadhaifu vitani.
21NaYusufunanduguzakenaMisriyotewalikuwabado wakiwapigawatuwanyumbayaEsau,nawatuwotewa EsauwaliwaogopawanawaYakobonawakakimbia kutokambeleyao
22YusufunanduguzakenaWamisriwotewakawafuatia safariyasikumoja,wakawauawatuwapataomiatatu miongonimwao,wakaendeleakuwapiganjiani;kisha wakageukanakuwaacha.
23YusufunanduguzakewotewakarudiMisri,hakuna hatammojaaliyepotea,lakiniwatukuminawawiliwa Wamisriwalianguka.
24YusufualiporudiMisrialiamuruSefonawatuwake wafungwepia,naowakawafungakwachumanahuzuni yaoikaongezeka.
25NawatuwotewawanawaEsau,nawanawamashariki, wakarudikilamtumjinikwakekwaaibu,maanamashujaa wotewaliokuwapamojanaowalikuwawameangukavitani.
26NawanawaEsauwalipoonayakuwamfalmewao amekufavitani,wakafanyaharaka,wakamtwaamtummoja miongonimwawanawamashariki,jinalakeakiitwa Yobabu,mwanawaZeraki,kutokanchiyaBotsra; wakamfanyaatawalejuuyaobadalayaBela,mfalmewao 27YobabuakaketikatikakitichaenzichaBelakama mfalmebadalayakeYobabuakatawalaEdomujuuya wanawotewaEsaukwamiakakumi,nawanawaEsau hawakuendatenakupigananawanawaYakobotangusiku hiyonakuendelea,kwasababuwanawaEsauwalijua ushujaawawanawaYakobo,naowakawaogopasana
28LakinitangusikuhiyonakuendeleawanawaEsau waliwachukiawanawaYakobo,nachukinauadui vilikuwavikalisanakatiyaosikuzote,hataleo
29Ikawabaadayahayo,mwishowamiakakumi,Yobabu, mwanawaZera,kutokaBosra,akafaWanawaEsau wakamtwaamtu,jinalakeKushamu,kutokanchiya Temani,wakamfanyamfalmejuuyaobadalayaYobabu; nayeKushamuakatawalakatikaEdomujuuyawanawote waEsaukwamiakaishirini
30NaYusufu,mfalmewaMisri,nanduguzake,nawana wotewaIsraeliwalikaasalamaMisrisikuhizo,pamojana wanawotewaYusufunanduguzake,bilakizuiziauajali mbaya,nanchiyaMisriwakatihuoilikuwaimepumzika kutokananavitakatikasikuzaYusufunanduguzake
SURAYA59
1NahayandiyomajinayawanawaIsraeliwaliokaaMisri, waliokujanaYakobo;wanawotewaYakobowalikuja Misri,kilamtunajamaayake
2WatotowaLeawalikuwaReubeni,Simeoni,Lawi,Yuda, IsakarinaZabuloni,nadadayaoDina
3NawanawaRaheliwalikuwaYusufunaBenyamini
4NawanawaZilpa,mjakaziwaLea,walikuwaGadina Asheri
5NawanawaBilha,mjakaziwaRaheli,walikuwaDanina Naftali.
6Nahawandiowazaowaowaliozaliwakatikanchiya Kanaani,kablahawajafikaMisrinaYakobobabayao.
7WanawaReubeniwalikuwaHanoki,Palu,Hesronina Karmi
8NawanawaSimeoniwalikuwaYemueli,Yamini,Ohadi, Yakini,ZokarinaSauli,mwanawamwanamkeMkanaani. 9NawanawaLawiwalikuwaGershoni,naKohathi,na Merari,naYokebedi,umbulao,aliyezaliwakwao waliposhukaMisri
10NawanawaYudawalikuwaEri,naOnani,naShela,na Peresi,naZeraki.
11ErinaOnaniwalikufakatikanchiyaKanaani,nawana waPeresiwalikuwaHezroninaHamuli
12NawanawaIsakariwalikuwaTola,Puva,Yobuna Shomroni
13NawanawaZabuloniwalikuwaSeredi,Eloni,na Yahleeli;nawanawaDaniwalikuwaKushimu.
14NawanawaNaftaliwalikuwaYakzeeli,Guni,Yetseri naShilamu
15NawanawaGadiwalikuwaZifoni,Hagi,Shuni,Ezboni, Eri,ArodinaAreli
16NawanawaAsheriwalikuwaImna,Ishva,Ishvi,Beria nadadayaoSera;nawanawaBeriawalikuwaKeberina Malkieli
17NawanawaBenyaminiwalikuwaBela,Bekeri,Ashbeli, Gera,Naamani,Aki,Roshi,Mupimu,KupimunaOrd.
18NawanawaYusufualiozaliwahukoMisri,walikuwa ManasenaEfraimu
19NanafsizotezilizotokaviunonimwaYakobozilikuwa nafsisabini;hawandiowaliokujanaYakobobabayao Misriilikukaahuko;Yusufunanduguzakewotewakakaa salamaMisri,wakalamemayaMisrisikuzotezamaisha yaYusufu
20YusufuakaishikatikanchiyaMisrimiakatisinina mitatu,nayeYusufuakatawalajuuyaMisriyotemiaka themanini
21SikuzaYusufuzakufakwakezilipokuwakaribu, akatumawatuakawaitanduguzakenawatuwotewa nyumbanimwababayake,wakakusanyikawakaketimbele yake
22Yusufuakawaambianduguzakenawatuwotewa nyumbayababayake,Tazama,mimininakufa,naMungu atawajianinyibilashaka,nakuwapandishakutokanchihii, mpakanchialiyowaapiababazenu,kwambaatawapa.
23Naitakuwa,Munguatakapowajianakuwaletakutoka hapampakanchiyababazenu,ndipoatakapoiletamifupa yangupamojananyikutokahapa
24YusufuakawaapishawanawaIsraelikwaajiliyawazao waobaadayao,akisema,HakikaMunguatawajilianinyi, nanyimtaletamifupayangukutokahapapamojananyi.
25IkawabaadayahayoYusufuakafamwakahuo,mwaka wasabininamojawaWaisraelikushukaMisri
26Yusufualikuwanaumriwamiakamiamojanakumi alipokufakatikanchiyaMisri,nanduguzakewotena watumishiwakewotewakaondoka,wakampakadawa Yusufukamailivyokuwadesturiyao;nanduguzakena Wamisriwotewakamliliasikusabini
27WakamwekaYusufundaniyajenezalililojaamanukato nakilaainayamanukato,wakamzikakandoyamto,yaani
Sihori,nawanawenanduguzakewote,nanyumbayoteya babayake,wakamfanyiamaombolezoyasikusaba. 28IkawabaadayakifochaYusufu,Wamisriwote walianzasikuhizokuwatawalawanawaIsraeli,naFarao, mfalmewaMisri,aliyetawalabadalayababayake, alichukuasheriazotezaMisrinakuongozaserikaliyoteya Misrichiniyaushauriwake,nayeakatawalakwausalama juuyawatuwake.
SURAYA60
1Hatamwakaulipofika,mwakawasabininambilitangu wanawaIsraeliwaliposhukaMisri,baadayakifocha Yusufu,Sefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, akakimbiakutokaMisri,yeyenawatuwake,wakaendazao 2AkajaAfrika,ambayoniDinhaba,kwaAngelasmfalme waAfrika,naAngelasakawapokeakwaheshimakubwa, naakamfanyaZefokuwajemadariwajeshilake
3NayeZephoakapatakibalimachonipaAngelasna machonipawatuwake,nayeZephoakawajemadariwa jeshilaAngelasmfalmewaAfrikakwasikunyingi 4NaZefoalimshawishiAngelasmfalmewaAfrika kukusanyajeshilakelotekwendakupigananaWamisri,na wanawaYakobo,nakulipizakisasikwaajiliyandugu zake.
5LakiniAngelasihakumsikilizaZefokufanyajambohili, kwaniAngelasialijuanguvuzawanawaYakobo,nakile walichofanyakwajeshilakekatikavitavyaonawanawa Esau
6NaZefoalikuwamkuusanasikuhizombeleyaAngelas nambeleyawatuwakewote,nayeakawashawishikila marawapiganenaMisri,lakinihawakukubali
7Naikawakatikasikuhizokulikuwanamtukatikanchi yaKitimukatikamjiwaPuzimna,jinalakeUzu,naye akawamunguasiyenahatianawanawaKitimu,naye akafanahakuwanamwana,bintimmojatuambayejina lakelilikuwaJania.
8Namsichanahuyoalikuwamzurisana,mwenyesura nzurinaakili,hapakuwanamtukamayeyealiyeonekana kwauzurinahekimakatikanchiyote.
9NawatuwaAngeasmfalmewaAfrikawakamwona, wakajawakamsifukwake,nayeAngeasakatumawatukwa wanawaKitimu,nayeakaombaamchukueawemkewake, naowatuwaKitimuwakakubalikumpaawemkewake
10NawajumbewaAngelaswalipotokanchiyaKitimuili waendesafariyao,tazamawajumbewaTurnusmfalmewa BibentuwakafikaKitimu,kwaniTurnusmfalmewa BibentupiaaliwatumawajumbewakekumwombaJania, iliamchukueawemkewake,kwaniwanaumewakewote piawalikuwawamemsifukwake,kwahivyoaliwatuma watumishiwakewotekwake
11WatumishiwaTurnuswakafikaKitimu,wakamwomba YaniaapelekwekwaTurnusmfalmewaoawemke
12NawatuwaKitimuwakawaambia,Hatuwezikumpa, kwasababumfalmewaAfrikaAngelasalitakaamchukue awemkewakekablahujaja,nakwambatumpeyeye,na sasakwahivyohatuwezikufanyajambohili kumnyang'anyaAngelasmsichanahuyoilitumpeTurnus 13KwamaanatunaogopasanaAngelasasije akatushambulianakutuangamiza,nabwanawakoTurnus hatawezakutuokoakutokamkononimwake
14NawajumbewaTurnowaliposikiamanenoyoteya wanawaKitimu,wakamrudiabwanawao,wakamwambia manenoyoteyawanawaKitimu
15NawanawaKitimuwakampelekeaAngelas ukumbusho,wakisema,TazamaTurnusametumaujumbe kwaJaniaamchukueawemkewake,nasitumemjibuhivi; nasitumesikiakwambaamekusanyajeshilakelotekwenda vitanidhidiyako,naanakusudiakupitanjiayaSardunia kupiganananduguyakoLuku,nabaadayahayoatakuja kupigananawe
16NaAngelasakasikiamanenoyawanawaKitimu waliyomtumiakatikakumbukumbu,nahasirayake ikawaka,akainukanakukusanyajeshilakelote,akapita katikavisiwavyabahari,njiayakwendaSardunia,kwa kakayakeLuku,mfalmewaSardunia
17NaNiblos,mwanawaLucus,aliposikiakwamba mjombawakeAngelasanakuja,akatokakwendakumlaki akiwanajeshikubwa,akambusunakumkumbatia,na NiblosakamwambiaAngelas,Utakapomuulizababayangu kuhusuhaliyake,nilininitakwendanawekupiganana Turnus,mwombeanifanyemkuuwajeshilake,naAngelas akafanyahivyo,nayeakajakwakakayakenakakayake akajakumlaki,nayeakamuulizakuhusuhaliyake
18NayeAngelasakamwombakakayakeLucuskuhusu haliyake,nakumfanyamwanaweNibloskuwakapteniwa jeshilake,naLucusakafanyahivyo,naAngelasnakaka yakeLucuswakaondokanakuelekeaTurnuskupigana,na kulikuwanajeshikubwanawatuwazitopamojanao.
19Akaingiakwameli,nazozikafikakatikajimbola Ashtorashi,natazama,Turnusakawajia,kwanialitoka kwendaSardunia,akakusudiakuiharibu,nabaadayeapite kutokahukohadiAngelaskupigananaye
20NaAngelasnaLucusnduguyewakakutananaTurnus katikabondelaCanopia,navitavilikuwavikalinavikali katiyaomahalihapo
21NavitavilikuwavikalidhidiyaLukumfalmewa Sardunia,najeshilakelotelikaanguka,namwanaweNiblo akaangukapiakatikavitahivyo
22NamjombawakeAngeasakawaamuruwatumishiwake naowakamtengenezeaNiblosjenezaladhahabuna wakamwekandaniyake,naAngeasakapiganatenadhidi yaTurnus,naAngeasalikuwananguvukulikoyeye,naye akamuua,naakawapigawatuwakewotekwaupanga,na AngeasakalipizakisasichaNiblosmwanawakakayake nachajeshilakakayakeLucus
23NaTurnusalipokufa,mikonoyawalewalionusurika vitaniilidhoofika,naowakakimbiambeleyaAngelasna Lucusnduguyake.
24NaAngelasnanduguyakeLucuswakawafuatahadi barabarakuu,iliyokatiyaAlphanunaRomah,nao wakawauajeshilotelaTurnuskwaupanga
25NaLukumfalmewaSarduniaakawaamuruwatumishi wakewatengenezejenezalashaba,nakwambawaweke ndaniyakemwiliwamwanaweNiblo,naowakamzika mahalihapo
26Wakajengamnaramrefujuuyakehapojuuyabarabara kuu,naowakauitajinalakekwajinalaNibloshataleo;nao wakamzikaTurnomfalmewaBibentuhapopamojana Niblos
27Natazama,kwenyebarabarakuukatiyaAlphanuna Roma,kaburilaNibloslikoupandemmojanakaburila Turnusupandemwingine,nanjiayalamikatiyaohataleo 28NaNibloalipozikwa,Lucusbabayakealirudinajeshi lakekatikanchiyakeSardunia,naAngeas,nduguyake mfalmewaAfrika,akaendanawatuwakekatikamjiwa Bibentu,ambaonimjiwaTurnus
29NawakaziwaBibentuwakasikiahabarizasifazake naowakamwogopasana,naowakatokakwendakumlaki wakilianakuomba,nawakaziwaBibentuwakamsihi Angelasasiwauewalakuharibumjiwao;nayeakafanya hivyo,kwaniBibentukatikasikuhizoilihesabiwakama mmojawamijiyawanawaKitimu;kwahivyohakuharibu mji
30Lakinitangusikuhiyonakuendelea,majeshiyamfalme waAfrikayalikwendaKitimukutekanyaranakuipora,na kilawalipokwenda,Sefo,jemadariwajeshilaAngea, alikwendanao
31NailikuwabaadayahayakwambaAngelasaligeukana jeshilakenakufikakatikamjiwaPuzimna,naAngelas akamchukuaJaniabintiUzukutokahukokamamkena kumletakatikamjiwakehukoAfrika.
SURAYA61
1IkawawakatihuoFaraomfalmewaMisriakawaamuru watuwakewotewamjengeejumbalakifalmehukoMisri 2NapiaaliwaamuruwanawaYakobokuwasaidia Wamisrikatikaujenzihuo,naWamisriwakajengajumba zurinalakifaharikwaajiliyamakaoyakifalme,naye akaishihumonaakaifufuaserikaliyakenaakatawalakwa usalama
3Zebuluni,mwanawaYakobo,akafamwakahuo,yaani mwakawasabininambilitanguWaisraeliwaliposhuka Misri,nayeZebuluniakafaakiwanaumriwamiakamia mojanakuminaminne,akawekwakwenyejenezana kuwekwamikononimwawatotowake.
4Nakatikamwakawasabininatano,kakayakeSimeoni alikufa,alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirini alipokufa,nayepiaaliwekwakwenyejenezanakuwekwa mikononimwawatotowake
5NaSefomwanawaElifazimwanawaEsau,mkuuwa jeshilaAngelas,mfalmewaDinhaba,alikuwabado akimshawishiAngelaskilasikuajiandaekwavitaili kupigananawanawaYakobohukoMisri,naAngelas hakutakakufanyajambohili,kwasababuwatumishiwake walikuwawamemwambiakuhusunguvuzotezawanawa Yakobo,najinsiwalivyowatendeakatikavitavyaona wanawaEsau
6Sikuhizo,ZefoalikuwaakimshawishiAngelaskupigana nawanawaYakobosikuhizo
7Baadayamuda,AngeleaalisikilizamanenoyaSefo, akakubalikupigananawanawaYakobohukoMisri Angeleaakawakusanyawatuwakewote,watuwengikama mchangauliokopwani,akaazimiakwendaMisrikupigana 8NamiongonimwawatumishiwaAngelaskulikuwana kijanawamiakakuminamitano,jinalakeBalaamu mwanawaBeorinakijanahuyoalikuwanabusarasanana alielewasanaayauchawi
9NdipoAngelasakamwambiaBalaamu,Tupangieuchawi, tafadhali,ilitujueninaniatakayeshindakatikavitahivi ambavyosasatunaendeleanavyo
10Balaamuakaamuruwamleteenta,nayeakaifanyaiwe mfanowamagariyafarasinawapandafarasi wanaowakilishajeshilaAngelasnajeshilaMisri,na akaiwekakatikamajiyaliyotayarishwakwaustadiambayo alikuwanayokwakusudihilo,naakachukuamatawiya mitiyamihadasimkononimwake,naakatumiaujanja wake,nakuyaunganishajuuyamaji,nahapondipo yakaonekanakwakendaniyamajisanamuzinazofananana majeshiyaAngelaszikiangukambeleyasanamu zinazofanananazaWamisrinawanawaYakobo.
11BalaamuakamwambiaAngeliajambohili,naye AngeliaakakatatamaanahakujipangakushukaMisri kupigana,nayeakabakikatikamjiwake.
12NaSefomwanawaElifazialipoonakwambaAngelas amekatatamaayakwendakupigananaWamisri,Sefo alikimbiaAngelaskutokaAfrika,akaendanakufika Kitimu
13NawatuwotewaKitimuwalimpokeakwaheshima kubwa,naowakamwajirikupiganavitavyaosikuzote,na Sefoakawatajirisanasikuhizo,navikosivyamfalmewa Afrikaviliendeleakutawanyikasikuhizo,nawanawa KitimuwalikusanyikanakwendaMlimaCuptiziakwa sababuyavikosivyamfalmewaAngeaswaAfrika, waliokuwawakiwakaribia
14NailikuwasikumojaambapoZefoalipotezandama mchanga,nayeakaendakumtafuta,nayeakasikiaakilia kuzungukamlima
15Zephoakaenda,akaonanatazama,kulikuwanapango kubwachiniyamlima,nakulikuwanajiwekubwapale mlangonimwapango,naZephoakalipasuajiwe,akaingia ndaniyapango,akatazama,natazama,mnyamamkubwa alikuwaakimlang'ombe;kutokakatikatikwendajuu alifanananamwanadamu,nakutokakatikatikwendachini alifanananamnyama,naZephoakamwinukiamnyama huyonakumwuakwapangazake
16NawenyejiwaKitimuwaliposikiahabarihii, wakafurahisana,wakasema,Tumtendejemtuhuyu aliyemwuamnyamahuyualiyewalang'ombewetu?
17Wakakusanyikawoteilikumtakasiasikumojakila mwaka,wakaiitajinalakeSefo,kwajinalake,wakamletea sadakazakinywajimwakabaadayamwakasikuhiyo, wakamleteazawadi
18WakatihuoJania,bintiwaUzu,mkewamfalme Angelas,akaugua,ugonjwawakeukamsumbuaAngelasna maafisawake,nayeAngelasakawaulizawatuwakewenye hekima,“NimfanyieniniJania,nanimponyajekutokanana ugonjwawake?”Watuwakewenyehekimawakamwambia, “Kwasababuhewayanchiyetusikamahewayanchiya Kitimu,namajiyetusikamamajiyao,kwahiyomalkia ameuguakutokananahili”
19Kwanikutokananamabadilikoyahewanamajialiugua, napiakwasababukatikanchiyakealikunywamajitu yaliyotokaPurma,ambayomababuzakewalikuwa wameyaletakwamadaraja.
20NdipoAngelasakawaamuruwatumishiwake,nao wakamleteakatikavyombovyamajiyaPurmayaKitimu, naowakapimamajihayopamojanamajiyoteyanchiya
Afrika,naowakayaonamajihayokuwamepesikulikomaji yaAfrika.
21Angelasalipoonajambohili,akawaamurumaafisawake wotewawakusanyewachongajiwamawekwamaelfuna makumiyamaelfu,naowakachongamaweyasiyohesabika, nawajenziwakajanakujengadarajalenyenguvusana,nao wakasafirishachemchemiyamajikutokanchiyaKitimu hadiAfrika,namajihayoyalikuwakwaajiliyaJania malkianakwaajiliyashughulizakezote,kunywana kuoka,kuoshanakuogakwayo,napiakumwagiliambegu zoteambazochakulakinawezakupatikana,namatunda yoteyaardhi
22MfalmeakaamuruwaletekutokaudongowaKitimu kwamelikubwa,naopiawakaletamaweyakujenga kwayo,nawajenziwakamjengeaYaniamalkiamajumba yakifalme,nayemalkiaakaponaugonjwawake.
23Nakatikamapinduziyamwakahuo,wanajeshiwa AfrikawaliendeleakujakatikanchiyaKitimukupora kamakawaida,naSefomwanawaElifaziakasikiahabari zao,akatoaamrikuwahusu,akapigananao,nao wakakimbiambeleyake,nayeakaikomboanchiyaKitimu kutokakwao.
24NawanawaKitimuwalipoonaushujaawaSefo,na wanawaKitimuwakaazimia,wakamtawazaSefokuwa mfalmejuuyao,nayeakawamfalmejuuyao;naalipokuwa akitawalawakaendakuwashindawanawaTubali,na visiwavyotevilivyozunguka
25MfalmewaoSefoakawaongoza,wakapiganavitana Tubalinavisiwa,wakawatiisha,nawaliporudikutoka vitani,wakamrudishiautawalawake,wakamjengeajumba kubwasanakwaajiliyamakaoyakeyakifalmenakiti chakechaenzi,wakamjengeakitikikubwachaenzi,naye SefoakatawalajuuyanchiyoteyaKitimunajuuyanchi yaItaliakwamiakahamsini.
SURAYA62
1Katikamwakahuo,mwakawasabininatisawa WaisraelikushukaMisri,ReubenimwanawaYakobo akafakatikanchiyaMisri,Reubenialikuwanaumriwa miakamiamojanaishirininamitanoalipokufa,wakamtia ndaniyajeneza,akatolewamikononimwawatotowake
2Nakatikamwakawathemanini,kakayakeDanialikufa; alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirinialipokufa, nayepiaaliwekwakwenyejenezanakuwekwamikononi mwawatotowake.
3MwakahuoHushamumfalmewaEdomuakafa,nabaada yakeHadadimwanawaBedadiakatawalamiakathelathini namitano;nakatikamwakawathemanininammoja IsakarimwanawaYakoboakafa,hukoMisri,naIsakari alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirininamiwili alipokufa,akawekwakwenyejenezahukoMisri,akatolewa mikononimwawanawe
4Nakatikamwakawathemanininambili,Asherinduguye akafa,alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirinina mitatualipokufa;akawekwandaniyajenezahukoMisri, akatiwamikononimwawanawe.
5Nakatikamwakawathemanininatatu,Gadiakafa, alikuwanaumriwamiakamiamojanaishirininamitano alipokufa,akawekwandaniyajenezahukoMisri, akatolewamikononimwawatotowake
6Ikawakatikamwakawathemanininanne,yaanimwaka wahamsiniwakutawalakwakeHadadi,mwanawaBedadi, mfalmewaEdomu,Hadadiakawakusanyawanawotewa Esau,akaandaajeshilakelote,kamawatumianneelfu, akaelekezanjiayakekuelekeanchiyaMoabu,akaenda kupigananaMoabunakuwalazimishakuwakodi 7NawanawaMoabuwaliposikianenohili,wakaogopa sana,wakatumawatukwawanawaMidianiilikuwasaidia kupigananaHadadi,mwanawaBedadi,mfalmewa Edomu
8HadadialipofikanchiyaMoabu,Moabunawanawa Midianiwakatokakumlaki,wakajipangavitanidhidiyake katikauwanjawaMoabu.
9HadadiakapigananaMoabu,naowakaangukawatu wengiwaliouawawawanawaMoabunawanawaMidiani, wapatakamawatumiambilielfu.
10VitavilikuwavikalisanajuuyaMoabu;nawanawa Moabuwalipoonayakuwavitavilikuwavikalijuuyao, walidhoofishamikonoyao,wakageuzavisogovyao, wakawaachawanawaMidianiwaendeleenavita
11NaowanawaMidianihawakujuaniayaMoabu,lakini walijiimarishavitani,wakapigananaHadadinajeshilake lote,naoWamidianiwotewakashindwambeleyake 12HadadiakawapigaWamidianiwotekwamapigomakali, akawauakwaupanga,walahakumsazahatammoja aliyesaliakatikahaowaliokujakuwasaidiaWamoabu 13NawanawotewaMidianiwalipoangamiavitani,na wanawaMoabuwalipokimbia,Hadadiakawalazimisha Wamoabuwotewakatihuokuwawatumwawake,nao wakawachiniyamkonowake,naowakatoakodiyakila mwakakamailivyoagizwa;Hadadiakageuka,akarudinchi yake
14Nakatikamapinduziyamwakahuo,wakatiwatu wenginewaMidianiwaliokuwakatikanchiwaliposikia kwambanduguzaowotewameangukavitaninaHadadi kwaajiliyaMoabu,kwasababuwanawaMoabu walikuwawamegeukanyumavitaninakuwaachaMidiani wapigane,ndipowakuuwatanowaMidianiwakafanya shauripamojananduguzaowenginewaliobakikatikanchi yao,kupigananaMoabuilikulipizakisasikwasababuya nduguzao
15KishawanawaMidianiwakatumaujumbekwandugu zaowote,wanawamashariki,nanduguzaowote,wana wotewaKetura,wakajakuwasaidiaWamidianikupigana naMoabu
16WanawaMoabuwaliposikiajambohili,wakaogopa sanakwambawanawotewamasharikiwalikuwa wamekusanyikapamojadhidiyaokwavita,naowanawa MoabuwakatumaukumbushokwanchiyaEdomukwa HadadimwanawaBedadi,wakisema, 17Njoonisasautusaidie,nasitutawapigaMidiani;kwa maanawotewamekusanyikapamoja,naowametujiajuu yetu,pamojananduguzaowote,wanawamashariki,ili kupigana,ilikulipizakisasichaWamidianiwalioanguka vitani
18Hadadi,mwanawaBedadi,mfalmewaEdomu,akatoka najeshilakelote,akaendanchiyaMoabuilikupiganana Midiani;Midianinawanawamasharikiwakapiganana MoabukatikanchiyaMoabu;navitavilikuwavikalisana katiyao.
19HadadiakawapigawanawotewaMidianinawanawa masharikikwamakaliyaupanga,naHadadiwakatihuo akawaokoaMoabukutokamkononimwaMidiani;nawale waliosaliawaMidianinawanawamasharikiwakakimbia mbeleyaHadadinajeshilake;nayeHadadiakawafuata hadinchiyao,akawapigakwamauajimakubwasana;na waliouawawakaangukanjiani
20HadadiakawaokoaMoabukutokamkononimwa Midiani,kwakuwawanawotewaMidianiwalikuwa wameangukakwamakaliyaupanga;Hadadiakageuka, akarudinchiyake
21Natangusikuhiyonakuendelea,wanawaMidiani waliwachukiawanawaMoabu,kwasababuwalikuwa wameangukavitanikwaajiliyao,nakulikuwanauadui mkubwanawenyenguvukatiyaosikuzote
22NawotewalioonekanawaMidianikatikanjiayanchi yaMoabuwaliangamiakwaupangawaMoabu,nawote walioonekanawaMoabukatikanjiayanchiyaMidiani waliangamiakwaupangawaMidiani;ndivyoWamidiani walivyowafanyiaMoabunaWamoabuWamidianisiku nyingi
23IkawawakatihuoYuda,mwanawaYakobo,alikufa hukoMisri,katikamwakawathemanininasitawa kushukakwakeMisri,naYudaalikuwanaumriwamiaka miamojanaishirininatisaalipokufa,wakampakadawa, wakamtiandaniyajeneza,nayeakatiwamikononimwa wanawe
24NakatikamwakawathemanininatisaNaftaliakafa, alikuwanaumriwamiakamiamojanathelathininamiwili, nayeakawekwakwenyejenezanakuwekwamikononi mwawatotowake.
25IkawakatikamwakawatisininamojawaWaisraeli kushukaMisri,yaani,katikamwakawathelathiniwa kutawalakwaSefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, juuyawanawaKitimu,wanawaAfrikawaliwajiawana waKitimuilikuwatekanyarakamakawaida,lakini hawakuwajiakwamiakahiikuminamitatu.
26Wakawajiamwakahuo,naSefomwanawaElifazi akawatokeapamojanabaadhiyawatuwake,akawapiga kwanguvu,nawanajeshiwaAfrikawakakimbiambeleya Sefonawaliouawawakaangukambeleyake,naSefona watuwakewakawafuata,wakiendeleanakuwapigahadi walipokaribiaAfrika.
27MfalmewaAfrika,Angelas,aliposikiajamboalilofanya Zepho,likamsumbuasana,nayeAngelasakamwogopa Zephosikuzote.
SURAYA63
1NakatikamwakawatisininatatuLawi,mwanawa Yakobo,alikufaMisri,naLawialikuwanaumriwamiaka miamojanathelathininasabaalipokufa,naowakamweka kwenyejenezanayeakatolewamikononimwawatoto wake
2IkawabaadayakifochaLawi,Wamisriwotewalipoona yakuwawanawaYakobo,nduguzakeYusufu,wamekufa, WamisriwotewakaanzakuwatesawanawaYakobo,na kuyatiauchungumaishayaotangusikuhiyohatasikuya kutokakwaoMisri,wakatwaamikononimwaomashamba yoteyamizabibunamashambaambayoYusufualikuwa amewapa,nanyumbazotenzuriwalimokaawanawa
Israeli,navituvyotevizurivyaMisri,Wamisriwalichukua vyotekutokakwawanawaYakobosikuhizo.
3MkonowaMisriyoteukazidikuwamgumujuuyawana waIsraelisikuzile,naoWamisriwakawatesaWaisraeli, hatawanawaIsraeliwakachokakwaajiliyaWamisri.
4Ikawasikuhizo,katikamwakawamianambilitangu IsraeliwaliposhukaMisri,FaraomfalmewaMisriakafa, naMelolimwanaweakatawalabadalayake;nawatuwote hodariwaMisrinakizazikilechotekilichomjuaYusufuna nduguzakewakafasikuhizo
5Kishakizazikinginekikainukabadalayao,ambacho hakikuwajuawanawaYakobo,walamemayote waliyowatendea,nanguvuzaozotehukoMisri.
6KwahiyoMisriyoteilianzatangusikuhiyokuwatia uchunguwanawaYakobo,nakuwatesakwakilaainaya kazingumu,kwasababuhawakuwajuababazao waliowaokoasikuzanjaa
7NahilipialilitokakwaBwana,kwaajiliyawanawa Israeli,ililiwafaidiekatikasikuzaozamwisho,iliwana waIsraeliwotewapatekumjuaBwana,Munguwao
8NailikujuaisharanamaajabumakubwaambayoBwana angefanyakatikaMisrikwaajiliyawatuwakeIsraeli,ili wanawaIsraeliwamcheBwana,Munguwababazao,na kuenendakatikanjiazakezote,waonawazaowaobaada yaosikuzote.
9Melolialikuwanaumriwamiakaishirinialipoanza kutawala,akatawalamiakatisininaminne,naMisriyote ikamwitaFaraokwajinalababayake,kamailivyokuwa desturiyaokumfanyiakilamfalmealiyewatawalahuko Misri
10WakatihuomajeshiyoteyamfalmewaAngeaswa AfrikayalitokakutawanyikakatikanchiyaKitimukama kawaidakwaajiliyanyara
11Sefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau,aliposikia habarizao,akatokakwendakuwalakipamojanajeshilake, akapigananaohukonjiani
12NaZephoakawapigawanajeshiwamfalmewaAfrika kwamakaliyaupanga,nahakuachahatammojawao aliyesalia,walahatammojahakurudikwabwanawake hukoAfrika.
13NayeAngelasakasikiahabarizajambohilo,ambalo SefomwanawaElifazialikuwaamewatendeawanajeshi wakewote,kwambaalikuwaamewaangamiza,naye Angelasakakusanyawanajeshiwakewote,watuwotewa nchiyaAfrika,watuwengikamamchangawapwani
14NdipoAngelasakatumaujumbekwaLukunduguye, akisema,Njookwangunawatuwakowote,unisaidie kuwapigaSefonawanawotewaKitimuwaliowaangamiza watuwangu,nayeLukuakajanajeshilakelote,jeshi kubwasana,kumsaidiaAngelasnduguyekupigananaSefo nawanawaKitimu
15SefonawanawaKitimuwaliposikiajambohili, wakaogopasana,hofukuuikawapatamioyonimwao
16SefonayeakatumabaruakwendanchiyaEdomukwa HadadimwanawaBedadi,mfalmewaEdomu,nakwa wanawotewaEsau,akisema,
17NimesikiakwambamfalmewaAfrikaAngeasanakuja kwetunakakayakekupigananasi,nasitunamuogopasana, kwanijeshilakenikubwasana,hasaanapokujadhidiyetu nakakayakenajeshilakevivyohivyo.
18Basisasa,njoonipamojanami,mkanisaidie,nasi tutapiganadhidiyaAngelasnaLukunduguye,nanyi mtatuokoamikononimwao;lakini,kamasivyo,jueniya kwambasotetutakufa.
19WanawaEsauwakatumabaruakwawanawaKitimu nakwaSefomfalmewao,wakisema,Hatuwezikupigana naAngeleanawatuwake;kwamaanaaganolaamani limekuwakatiyetukwamiakamingi,tangusikuzaBela mfalmewakwanza,natangusikuzaYusufumwanawa YakobomfalmewaMisri,ambayetulipigananaye ng'amboyaYordani,alipomzikababayake
20Sefoaliposikiamanenoyanduguzake,wanawaEsau alijizuiakuyasema,nayeSefoakamwogopasanaAngelas.
21AngelasnaLukunduguyewalipangajeshilaolote, kamawatumiananeelfu,dhidiyawanawaKitimu
22NawanawotewaKitimuwakamwambiaSefo, UtuombeekwaMunguwababazako,labdaatatuokoana mkonowaAngelasnajeshilake;maanatumesikiaya kwambayeyeniMungumkuu,nayakwambahuwaokoa wotewamtumainio
23Zefoaliposikiamanenoyao,ZefoakamtafutaBwana, akasema, 240BwanaMunguwaIbrahimunaIsakababazangu,leo najuayakuwaweweuMunguwakweli,namiunguyote yamataifaniubatilinahainamaana.
25KumbukaaganolakonaIbrahimubabayetuleo, ambalobabazetuwalitusimulia,ukanitendeekwawema leokwaajiliyaIbrahimunaIsakababazetu,uniokoemimi nawanawaKitimumkononimwamfalmewaAfrika anayekujakupigananasi
26BwanaakaisikilizasautiyaSefo,akamjalikwaajiliya IbrahimunaIsaka,nayeBwanaakawaokoaSefonawana waKitimukutokamkononimwaAngelasnawatuwake
27NaZephoakapigananaAngeasmfalmewaAfrikana watuwakewotesikuhiyo,naBwanaakawatiawatuwote waAngeasmikononimwawanawaKitimu
28VitavilikuwavikalidhidiyaAngelea,naZefo akawapigawatuwotewaAngeleanaLukunduguyekwa upanga,naowakaangukakutokakwaohadijioniyasiku hiyowatuwapataomianneelfu.
29NaAngelasalipoonakwambawatuwakewote wameangamia,alitumabaruakwawakaziwotewaAfrika wajekwake,kumsaidiavitani,naakaandikakatikabarua hiyo,akisema,WotewatakaopatikanaAfrikanawaje kwangu,kuanziaumriwamiakakuminazaidi;nawote wajekwangu,natazama,asipokuja,atakufa,nayotealiyo nayo,pamojananyumbayakeyote,mfalmeatachukua
30NawakaziwotewenginewaAfrikawakaogopamaneno yaAngelas,nawanaumenawavulanawapataolakitatu, kuanziamiakakuminazaidi,wakatokamjini,wakafika Angelas
31Mwishonimwasikukumi,Angelasalianzatenavita dhidiyaSefonawanawaKitimu,navitavilikuwa vikubwasananavikalikatiyao
32NakutokakwajeshilaAngelasnaLucus,Zefoalituma wengiwawaliojeruhiwamkononimwake,kamawatuelfu mbili,naSosiftari,jemadariwajeshilaAngelas, akaangukakatikavitahivyo
33NaSosiphtaralipoanguka,wanajeshiwaAfrika waligeukanyumakukimbia,naowakakimbia,naAngelas naLucusnduguyakewalikuwapamojanao
34SefonawanawaKitimuwakawafuatia,wakawapiga kwanguvunjiani,kamawatumiambili;wakamfuata Azdrubali,mwanawaAngea,aliyekimbianababayake, wakawapigawatuishirinikatikanjia;nayeAzdrubali akawakimbiawanawaKitimu,walahawakumwua.
35NaAngelasnaLucusnduguyakewakakimbiapamoja nawatuwaowengine,naowakatorokanakufikaAfrika kwahofunamshangao,naAngelasaliogopasikuzote kwambaSefomwanawaElifaziangeendavitaninaye
SURAYA64
1WakatihuoBalaamumwanawaBeorialikuwapamoja naAngeleavitani,nayealipoonakwambaSefo amemshindaAngelea,akakimbiakutokahuko,akafika Kitimu.
2NaSefonawanawaKitimuwalimpokeakwaheshima kubwa,kwaniSefoalijuahekimayaBalaamu,naSefo alimpaBalaamuzawadinyinginayeakabakinaye.
3Sefoaliporudikutokavitani,aliwaamuruwanawotewa Kitimuwaliokwendavitaniwahesabiwe,natazama, hakunahatammojaaliyekosekana.
4NaZefoakafurahikwajambohili,naakaufufuaufalme wake,naakawafanyiakaramuraiawakewote
5LakiniSefohakumkumbukaBwanawalahakufikiria kwambaBwanaalikuwaamemsaidiavitani,nakwamba alikuwaamemwokoayeyenawatuwakekutokamkononi mwamfalmewaAfrika,lakinibadoalitembeakatikanjia zawanawaKitimunawanawaovuwaEsau,ilikutumikia miungumingineambayonduguzakewanawaEsau walikuwawamemfundisha;kwahivyoinasemekana,Kwa waovuhutokauovu
6NaSefoakawatawalawanawotewaKitimukwa usalama,lakinihakumjuaBwanaaliyemwokoayeyena watuwakewotekutokamkononimwamfalmewaAfrika; nawanajeshiwaAfrikahawakujatenaKitimukupora kamakawaida,kwaniwalijuanguvuyaSefoambaye alikuwaamewapigawotekwamakaliyaupanga,kwa hivyoAngelasalimwogopaSefomwanawaElifazi,na wanawaKitimusikuzote.
7WakatihuoZephoaliporudikutokavitani,naZepho alipoonajinsialivyowashindawatuwotewaAfrikana kuwapigavitanikwamakaliyaupanga,ndipoZepho akashauriananawanawaKitimu,waendeMisrikupigana nawanawaYakobonaFaraomfalmewaMisri
8KwamaanaSefoalisikiakwambamashujaawaMisri wamekufanakwambaYusufunanduguzakewanawa Yakobowamekufa,nakwambawatotowaowotewanawa IsraeliwamebakiMisri
9SefoakafikiriakwendakupigananaonaMisriyote,ili kulipizakisasikwaajiliyanduguzake,wanawaEsau, ambaoYusufu,nanduguzake,naWamisriwotewalikuwa wamewapigakatikanchiyaKanaani,walipokwenda kumzikaYakobohukoHebroni
10KishaSefoakatumawajumbekwaHadadimwanawa Bedadi,mfalmewaEdomu,nakwanduguzakewotewana waEsau,akisema, 11Je,hukusemakwambahungepigananamfalmewa Afrikakwasababuyeyenimshirikiwaaganolako? Tazama,nilipigananayenakumpigayeyenawatuwake wote
12KwahiyosasanimeazimiakupigananaMisrinawana waYakobowaliokohuko,naminitalipizakisasidhidiyao kwaajiliyayaleambayoYosefu,nduguzakenamababu zakewalitutendeakatikanchiyaKanaaniwalipopanda kwendakumzikababayaohukoHebroni.
13Basi,kamamnatakakunisaidiakupigananaonaMisri, basitutawalipizakisasinduguzetu
14WanawaEsauwakasikilizamanenoyaSefo;nawana waEsauwakakusanyika,watuwengisana,wakaenda kumsaidiaSefonawanawaKitimuvitani
15Sefoakatumaujumbekwawanawotewamasharikina kwawanawotewaIshmaelikwamanenokamahayo,nao wakakusanyikanakumsaidiaSefonawanawaKitimu katikavitadhidiyaMisri
16Nawafalmehawawote,mfalmewaEdomu,nawana wamashariki,nawanawotewaIshmaeli,naSefo,mfalme waKitimu,wakatoka,wakapangamajeshiyaoyotehuko Hebroni
17Nakambiilikuwanzitosana,ikieneaumbaliwasafari yasikutatu,watuwengikamamchangawapwaniambao hauwezikuhesabiwa
18Wafalmehaowotenamajeshiyaowalishuka, wakapigananaMisriyote,wakapigakambipamojakatika bondelaPathrosi
19Wamisriwotewakasikiahabarizao,naowakakusanyika pamoja,watuwotewanchiyaMisri,namijiyoteyaMisri, wapatawatumiatatuelfu
20NaowatuwaMisriwakatumawajumbekwawanawa IsraeliwaliokuwakosikuhizokatikanchiyaGosheni,ili wajekwao,iliwaendekupigananawafalmehao
21NaowanaumewaIsraeliwakakusanyika,walikuwa kamawatumianahamsini,naowakaendavitani kuwasaidiaWamisri
22NaowatuwaIsraelinawaMisriwakatoka,wapatawatu miatatuelfunawatumianahamsini,wakawaendea wafalmehaovitani,wakajiwekanjeyanchiyaGosheni, mkabalanaPathrosi.
23WamisrihawakuaminiIsraelikwendapamojanao katikakambizaovitani;maanaWamisriwotewalisema, LabdawanawaIsraeliwatatutiamikononimwawanawa EsaunaIshmaeli,kwakuwaninduguzao
24WamisriwotewakawaambiawanawaIsraeli,Kaeni hapapamoja,nasitutakwendakupigananawanawaEsau naIshmaeli;naikiwawafalmehawawatashindajuuyetu, basinjoonijuuyaokabisa,mtusaidieWanawaIsraeli wakafanyahivyo.
25NaSefomwanawaElifazimwanawaEsaumfalmewa Kitimu,naHadadimwanawaBedadimfalmewaEdomu, nakambizaozote,nawanawotewamashariki,nawana waIshmaeli,watuwengikamamchanga,wakapanga pamojakatikabondelaPathrosi,mbeleyaTakpanches
26NaBalaamumwanawaBeori,Mshami,alikuwahuko kambinimwaSefo;maanaalikujapamojanawanawa Kitimuvitani;nayeBalaamualikuwamtumwenye heshimakubwamachonipaSefonawatuwake
27SefoakamwambiaBalaamu,Tujaribukwaubashiriili tujueninaniatakayeshindavitani,sisiauWamisri.
28Balaamuakainukanakujaribuufundiwauaguzi,naye alikuwastadikatikaujuziwake,lakinialichanganyikiwana kazihiyoikaharibiwamkononimwake.
29Akajaributenalakinihaikufanikiwa,naBalaamu akakatatamaanaakaiachawalahakuikamilisha,kwanihii ilitokakwaBwana,ilikumfanyaSefonawatuwake waangukemikononimwawanawaIsraeli,ambao walikuwawamemtumainiBwana,Munguwababazao, katikavitavyao
30SefonaHadadiwakapangamajeshiyao,naWamisri wotewakaendapekeyaokupigananao,kamawatumia tatuelfu,walahakunahatammojawaIsraelialiyekuwa pamojanao
31Wamisriwotewalipigananawafalmehawambeleya PathrosinaTakpanches;navitavilikuwavikalidhidiya Wamisri.
32WafalmehaowalikuwananguvukulikoWamisrikatika vitahivyo,nawatuwaMisriwapataomiamojana themaniniwakaangukasikuhiyo,nawatuwapatao thelathiniwamajeshiyawafalme,nawatuwotewaMisri wakakimbiambeleyawafalme;basiwanawaEsauna IshmaeliwakawafuataWamisri,wakiendeleakuwapiga hadimahalipalipokuwanakambiyawanawaIsraeli
33WamisriwotewakawaliliawanawaIsraeli,wakisema, Tufanyieniharaka,mtusaidie,nakutuokoanamkonowa Esau,naIshmaeli,nawanawaKitimu
34NawalewatumiamojanahamsiniwawanawaIsraeli wakakimbiakutokakwenyevituovyaohadikwenyekambi zawafalmehawa,naowanawaIsraeliwakamliliaBwana Munguwaoawaokoe
35BwanaakawasikilizaIsraeli,nayeBwanaakawatia wafalmewotemikononimwao,naowanawaIsraeli wakapigananawafalmehao;naowanawaIsraeli wakawapigawatuwawafalmewapataoelfunne.
36Bwanaakaletahofukuukatikakambiyawafalme,hata hofuyawanawaIsraeliikawaangukia
37Namajeshiyoteyawafalmeyakakimbiakutokambele yawanawaIsraeli,naowanawaIsraeliwakawafuata wakiendeleakuwapigahadimipakanimwanchiyaKushi 38WanawaIsraeliwakawauawatuelfumbilinjiani,wala hakunahatammojawawanawaIsraelialiyeanguka
39NaWamisriwalipoonayakuwawanawaIsraeli wamepigananawafalmekwawatuwachache,nayakuwa vitavilikuwavikalisanajuuyao,
40Wamisriwotewakaogopasanamaishayaokwasababu yavitavikali,naoWamisriwotewakakimbia,kilamtu akijifichambeleyajeshilililopangwa,wakajifichanjiani, wakawaachaWaisraeliwapigevita
41NawanawaIsraeliwakawapigawatuwamfalmekwa pigokubwa,naowakarudikutokakwaobaadaya kuwafukuzahadimpakanimwanchiyaKushi.
42IsraeliwotewakajuajamboambaloWamisriwalikuwa wamewatendea,kwambawalikuwawamewakimbiavitani, nakuwaachawapiganepekeyao
43BasiwanawaIsraelinaowakafanyakwaujanja,na wanawaIsraeliwaliporudikutokavitani,wakawakuta baadhiyaWamisrinjiani,wakawapigahuko
44Nawalipokuwawakiwaua,waliwaambiamanenohaya: 45Kwaninimmetuacha,tukiwawatuwachache,ili tupiganenawafalmehawawaliokuwanawatuwengiwa kutupiga,ilimpatekujiokoanafsizenu?
46Nakuhusubaadhiyawatuwaliokutananaonjiani,wana waIsraeliwakasemezanawaokwawao,wakisema,Pigeni, pigeni;kwamaanayeyeniMwishmaeli,auMwedomi,au
wawanawaKitimu;naowakasimamajuuyake, wakamwua;naowakajuayakuwaniMmisri.
47WanawaIsraeliwakafanyamambohayakwahiladhidi yaWamisri,kwasababuwalikuwawamewaachavitanina kuwakimbia.
48WanawaIsraeliwakawauawatuwaMisrinjianikama watumiambili
49NawatuwotewaMisriwalipoonauovuambaowana waIsraeliwalikuwawamewatendea,Wamisriwote wakaogopasanawanawaIsraeli,kwamaanawalikuwa wameonanguvuzaokuu,nayakwambahakunahata mmojawaoaliyeanguka
50BasiwanawaIsraeliwotewakarudikwafurahanjiani kwendaGosheni;nanchiiliyobakiyaMisriikarudikila mtumahalipake
SURAYA65
1Ikawabaadayamambohayo,washauriwotewaFarao, mfalmewaMisri,nawazeewotewaMisri,wakakusanyika, wakamwendeamfalme,wakainamakifudifudi,wakaketi mbeleyake.
2NawashaurinawazeewaMisriwakamwambiamfalme, wakisema,
3Tazama,watuwawanawaIsraeliniwenginawana nguvukulikosisi,nawewajuamabayayotewaliyotutendea njianituliporudikutokavitani
4Napiaumeonanguvuzaokuu,kwaninguvuhiiniyao kutokakwababazao,kwaniwatuwachachetuwalisimama dhidiyawatuwengikamamchanga,wakawapigakwa makaliyaupanga,nahakunahatammojawaoaliyeanguka, hatakamawangekuwawengiwangewaangamizakabisa
5Basisasatupeniushauriwajinsiyakuwatendea,hata tuwaangamizepolepolekutokamiongonimwetu,wasije wakawawengimnokwetukatikanchi
6KwamaanakamawanawaIsraeliwakiongezekakatika nchi,watakuwakikwazokwetu,naikiwavitayoyote itatokea,waokwanguvuzaonyingiwatajiunganaadui yetudhidiyetu,nakupigananasi,nakutuangamizakutoka katikanchinakuondokahumo.
7MfalmeakawajibuwazeewaMisri,akawaambia,Hili ndiloshauriwalilolipangajuuyaIsraeli,ambalo hatutaliacha;
8Tazama,katikanchihiyokunamijiyaPithomuna Ramesesi,isiyonangomekwaajiliyavita;inatupasasisi nawewekuijenganakuiimarisha.
9Basisasaenendanaweukawatendeekwahila, ukatangazesautikatikaMisrinaGoshenikwaamriya mfalme,ukisema, 10EnyiwatuwotewaMisri,Gosheni,Pathrosi,nawenyeji wakewote!MfalmeametuamurutujengePithomuna Ramesesi,nakuwaimarishakwaajiliyavita;ninanikati yenukatikaMisriyote,wanawaIsraeli,nawenyejiwote wamiji,anayetakakujengapamojanasi,atapewakilamtu mshaharawakekilasikukwaamriyamfalme;basinendeni kwanzamkafanyekwaujanja,mkajikusanyemjePithomu naRamesesimjenge.
11Nanyimtakapojenga,fanyenitangazolaainahii litangazwekoteMisrikilasikukwaamriyamfalme
12NabaadhiyawanawaIsraeliwatakapokujakujenga pamojanawe,utawalipaujirawaokilasikukwasiku chache
13Nabaadayawaokujengapamojananyikwaajiliya ujirawaowakilasiku,jivutenimbalinaokilasikummoja baadayamwinginekwasiri,nakishamtasimamanakuwa wasimamiziwaowakazinamaafisa,nabaadaye mtawaachawajengebilamshahara,nawakikataa,basi washurutishenikwanguvuzenuzotekujenga
14Namkifanyahiviitakuwavyemakwetukuimarisha nchiyetudhidiyawanawaIsraeli,kwanikwasababuya uchovuwaujenzinakazi,wanawaIsraeliwatapungua, kwasababumtawanyimawakezaosikubaadayasiku.
15WazeewotewaMisriwakasikiashaurilamfalme,na shaurihilolikawajemamachonipao,namachonipa watumishiwaFarao,namachonipaWamisriwote; wakafanyakamanenolamfalme
16Watumishiwotewakaondokakwamfalme,wakatoa tangazokatikaMisriyote,katikaTakpanshe,nakatika Gosheni,nakatikamijiyoteiliyozungukaMisri,wakisema, 17MmeonawalichotufanyiawanawaEsaunaIshmaeli, waliokujakupigananasinakutakakutuangamiza.
18Basimfalmealituamurutuimarishenchi,tuijengemiji yaPithomunaRamesesi,nakuiimarishakwavita,ikiwa watatujiatena.
19YeyotekatiyenukutokaMisriyotenakutokakwawana waIsraeliatakayekujakujengapamojanasi,mfalme atampamshaharawakewakilasiku,kamaalivyotuamuru.
20NaMisrinawanawaIsraeliwotewaliposikiayote waliyoyasemawatumishiwaFarao,wakatokaWamisri,na wanawaIsraelikutokaMisri,ilikujengapamojana watumishiwaFarao,PithomunaRamesesi;lakinihakuna hatammojawawanawaLawialiyekujapamojanandugu zaokujenga.
21NawatumishiwotewaFaraonawakuuwakewalikuja hapoawalikwahilakujengapamojanaIsraeliwotekama wafanyakaziwakuajiriwakilasiku,naowakawapaIsraeli ujirawaowakilasikuhapomwanzo
22WatumishiwaFaraowakajengapamojanaIsraeliwote, wakafanyakazihiyopamojanaIsraelikwamwezimmoja.
23Ikawamwishowamwezi,watumishiwotewaFarao wakaanzakuondokakwasirikutokakwawanawaIsraeli kilasiku.
24Israeliwakaendeleanakaziwakatihuo,lakini wakapokeaujirawaowakilasiku,kwasababubaadhiya WamisriwalikuwabadowakifanyakazipamojanaIsraeli wakatihuo;kwahiyoWamisriwakawapaIsraeliujirawao sikuhizo,iliwao,Wamisri,wafanyakaziwenzao,nao wapateujirawakaziyao
25Namwishowamwakammojanamieziminne,Wamisri wotewakawawameondokakwawanawaIsraeli;hata wanawaIsraeliwakaachwapekeyaowakifanyakazi.
26BaadayaWamisrikuondokakutokakwaWaisraeli, walirudinakuwawakandamizajinamaafisajuuyao,na baadhiyaowakawawasimamiziwaWaisraeli,ilikupokea kutokakwaoyotewaliyowapakwaajiliyaujirawao
27WamisriwaliwafanyiawanawaIsraelivivyohivyosiku baadayasiku,ilikuwatesakatikakazizao
28NawanawotewaIsraeliwalikuwapekeyaowakifanya kazi,naWamisriwakaachakuwapawanawaIsraeli malipoyoyotetanguwakatihuonakuendelea
29NabaadhiyawatuwaIsraeliwalipokataakufanyakazi kwasababuhawakupewamshahara,ndipowatozaushuru nawatumishiwaFaraowakawatesa,wakawapigakwa mapigomazito,wakawarudishakwanguvu,wafanyekazi pamojananduguzao;ndivyoWamisriwote walivyowafanyiawanawaIsraelisikuzote
30NawanawaIsraeliwotewakawaogopasanaWamisri kwajambohili,naowanawaIsraeliwotewakarudina kufanyakazipekeyaobilamalipo
31WanawaIsraeliwakajengaPithomunaRamesesi,na wanawaIsraeliwotewakafanyakazihiyo,wengine wakitengenezamatofali,nawenginewakijenga,nawana waIsraeliwakajenganakuimarishanchiyoteyaMisrina kutazake,nawanawaIsraeliwakafanyakazikwamiaka mingi,hadiwakatiulipofikaambapoBwana aliwakumbukanakuwatoaMisri.
32LakiniwanawaLawihawakufanyakazihiyopamojana nduguzaowaIsraeli,tangumwanzohadisikuwalipotoka Misri.
33KwamaanawanawaLawiwotewalijuayakuwa WamisriwalikuwawamewaambiawanawaIsraelimaneno hayoyotekwahila,kwahiyowanawaLawiwakajizuia wasikaribiekazipamojananduguzao
34Wamisrihawakuelekezamawazoyaokuwalazimisha wanawaLawikufanyakazibaadaye,kwakuwahawakuwa pamojananduguzaohapomwanzo,kwahiyoWamisri waliwaachapekeyao
35NamikonoyaWamisriikaelekezwakwaukalizaidi dhidiyawanawaIsraelikatikakazihiyo;Wamisri wakawalazimishawanawaIsraelikufanyakazikwaukali
36WamisriwakawatiauchungumaishayawanawaIsraeli kwakazingumu,yachokaanamatofali,napiakatikakila ainayakazimashambani
37WanawaIsraeliwakamwitaMelolimfalmewaMisri, “Merori,mfalmewaMisri,”kwasababukatikasikuzake Wamisriwalikuwawamewatiauchungumaishayaokwa kazizakilaaina.
38NakaziyoteambayoWamisriwaliwatumikishawana waIsraeli,waliwalazimishakwaukali,ilikuwatesawana waIsraeli;lakinikadiriwalivyozidikuwatesa,ndivyo walivyozidikuongezekanakuongezeka;naoWamisri wakasikitikakwasababuyawanawaIsraeli
SURAYA66
1WakatihuoHadadi,mwanawaBedadi,mfalmewa Edomu,akafa,naSamla,kutokaMesreka,kutokanchiya wanawamashariki,akamilikibadalayake.
2KatikamwakawakuminatatuwakutawalakwakeFarao mfalmewaMisri,ambaoulikuwamwakawamiamojana ishirininatanowaWaisraelikushukaMisri,Samla alitawalajuuyaEdomukwamiakakuminaminane.
3Naalipotawala,aliyatoamajeshiyakeiliwaende kupigananaSefomwanawaElifazinawanawaKitimu, kwasababuwalikuwawamepiganavitanamfalmewa AngeawaAfrika,naowakaangamizajeshilakelote 4Lakinihakumchumbia,kwamaanawanawaEsau walimzuia,wakisema,HuyualikuwanduguyaoBasi SamlaakasikilizasautiyawanawaEsau,akarudinajeshi lakelotekatikanchiyaEdomu,walahakupigananaSefo mwanawaElifazi
5FaraomfalmewaMisriakasikiahabarihii,ikisema, Samla,mfalmewaEdomu,amekusudiakupigananawana waKitimu,nabaadayeatakujakupigananaMisri
6NaWamisriwaliposikianenohili,wakaongezakazijuu yawanawaIsraeli,wasijeWaisraeliwakawatendakama walivyowatendakatikavitavyaonawanawaEsausikuza Hadadi
7WamisriwakawaambiawanawaIsraeli,Harakisha, fanyenikaziyenu,mkamalizekaziyenu,mkaiimarishe nchi,wasijewanawaEsau,nduguzenu,wakajakupigana nasi;maanakwaajiliyenuwatatujia
8NawanawaIsraeliwakafanyakazizawanaumewa Misrisikubaadayasiku;Wamisriwakawatesawanawa Israeliilikuwapunguzakatikanchi
9LakinikadiriWamisriwalivyozidishakazijuuyawana waIsraeli,ndivyowanawaIsraeliwalivyoongezekana kuongezeka;naMisriyoteikajaawanawaIsraeli
10Ikawakatikamwakawamiamojanaishirininatano tanguIsraeliwaliposhukaMisri,Wamisriwotewalionaya kwambashaurilaohalikufanikiwadhidiyaIsraeli,bali waliongezekanakuongezeka;nchiyaMisrinanchiya GoshenizikajaawanawaIsraeli.
11Basi,wazeewotewaMisrinawatuwakewenyehekima wakajambeleyamfalme,wakamsujudianakuketimbele yake.
12WazeewotewaMisrinawenyehekimawake wakamwambiamfalme,Mfalmenaaishimilele; ulitushaurikuhusushauridhidiyawanawaIsraeli,nasi tukawatendeakamaalivyosemamfalme
13Lakinikulingananaongezekolawafanyakazindivyo wanavyoongezekanakukuakatikanchi,natazamanchi nzimaimejaawao
14Basisasa,bwanawetunamfalme,machoyaMisriyote yakojuuyako,uwapeshaurikwahekimayako,iliwapate kuwashindaIsraeli,nakuwaangamiza,aukuwapunguza katikanchi;mfalmeakawajibu,akasema,Toenishauri katikajambohili,ilitujuelakuwatenda.
15Naafisammoja,mmojawawashauriwamfalme,jina lakeAyubu,kutokaMesopotamia,katikanchiyaUsi, akamjibumfalme,akisema,
16Mfalmeakipenda,naasikieshaurilamtumishiwake; mfalmeakamwambia,Nena
17Ayubuakasemambeleyamfalme,nawakuu,nawazee wotewaMisri,akisema,
18Tazama,shaurilamfalmealilotoahapoawalikuhusu kaziyawanawaIsraelinijemasana,walamsiwaondoe wafanyaokazimilele
19Lakinishaurihilindilomtakalotoailikuwapunguza, kamamfalmeakionavemakuwatesa
20Tazama,tumeogopavitakwamudamrefu,nasitulisema, Israeliwatakapokuwanawingikatikanchi,watatufukuza kutokakatikanchihiyoikiwavitavitatokea.
21Mfalmeakipenda,amriyakifalmenaitoke,na iandikwekatikasheriazaMisri,ambayohaitabatilika,ya kwambakilamtotowakiumeatakayezaliwakwawanawa Israeli,damuyakeitamwagwachini
22Nakwakufanyahivi,wakatiwanawotewakiumewa Israeliwatakapokuwawamekufa,uovuwavitavyao utakoma;mfalmenaafanyehivyo,naawaitewakunga wotewaKiebrania,naawaamuruwafanyejambohili;
jambohilolikawajemamachonipamfalmenawakuu, nayemfalmeakafanyakamaalivyosemaAyubu.
23MfalmeakatumawatuwaitwewakungawaKiebrania, mmojawaoakiitwaShefra,nawapiliakiitwaPua.
24Wazalishajiwakamwendeamfalme,wakasimamambele yake
25Mfalmeakawaambia,Mnapowazalishawanawakewa Kiebrania,nakuwaonakwenyevitivyaovyauzazi,ikiwa nimwanamume,basimtamwua;lakiniikiwanibinti,basi ataishi
26Lakinimsipofanyajambohili,basinitawateketezaninyi nanyumbazenuzotekwamoto
27LakiniwakungahaowalimchaMungu,wala hawakumsikilizamfalmewaMisriwalamanenoyake;na wanawakewaKiebraniawalipomzaamkunga,mwanaau binti,ndipomkungaalipomfanyiamtotoyote yaliyohitajika,nakumwachaaishi;ndivyowakunga walivyofanyasikuzote
28Mfalmealipoambiwajambohili,akatumawatukuwaita wakunga,akawauliza,“Kwaninimmefanyajambohilina kuwaokoawatotohawa?”
29Wazalishajiwakajibu,wakasemambeleyamfalme, wakisema, 30MfalmeasidhanikwambawanawakewaKiebraniani kamawanawakewaKimisri;maanawanawaIsraeliwote niwazima,nakablamkungahajawafikia,hujifungua;na sisiwajakaziwako,kwasikunyingihapanamwanamkewa Kiebraniaaliyetuzalia;maanawanawakewotewa Kiebranianiwakungawaowenyewe,kwasababuni wazima
31Faraoakasikiamanenoyao,akawaaminikatikajambo hilo;nawakungawakaondokakwamfalme;Mungu akawatendeamema;nahaowatuwakaongezekana kuongezekasana.
SURAYA67
1PalikuwanamtukatikanchiyaMisri,wauzaowaLawi, jinalakeakiitwaAmramu,mwanawaKehathi,mwanawa Lawi,mwanawaIsraeli.
2Mtuhuyoakaendaakaoamke,Yokebedi,bintiwaLawi, dadayababayake,nayealikuwanaumriwamiakamia mojanaishirininasita,nayeakamwendea.
3Yulemwanamkeakapatamimba,akazaabinti,akamwita jinalakeMiriamu;kwasababusikuzileWamisriwalikuwa wamewatiauchunguwanawaIsraeli.
4Akapatamimbatena,akazaamwana,akamwitajinalake Haruni,maanakatikasikuzamimbayake,Faraoalianza kumwagadamuyawanawakiumewaIsraeli
5SikuhizoakafaSefo,mwanawaElifazi,mwanawaEsau, mfalmewaKitimu,naJaneaakatawalabadalayake
6NamudaambaoSefoalitawalajuuyawanawaKitimu ulikuwamiakahamsini,nayeakafa,akazikwakatikamji waNabnakatikanchiyaKitimu
7NaJanea,mmojawawatuhodariwawanawaKitimu, akatawalabaadayake,nayeakatawalamiakahamsini
8IkawabaadayakifochamfalmewaKitimu,Balaamu mwanawaBeoriakakimbiakutokanchiyaKitimu, akaendaMisrikwaFaraomfalmewaMisri
9Faraoakampokeakwaheshimakubwa,kwasababu alikuwaamesikiakuhusuhekimayake,akampazawadi, akamfanyamshauri,nakumfanyaawemkuu
10BalaamuakaishiMisri,kwaheshimapamojanawakuu wotewamfalme,nawakuuwakamtukuza,kwasababu wotewalitamanikujifunzahekimayake
11NakatikamwakawamianathelathiniwaIsraeli kushukaMisri,Faraoaliotandoto,akiwaameketikatika kitichakechaenzichaufalme,akainuamachoyake, akamwonamzeeamesimamambeleyake,nakulikuwana mizanimikononimwamzee,mizanikamaileinayotumiwa nawafanyabiashara
12Yulemzeeakachukuamizaninakuitundikambeleya Farao
13YulemzeeakawachukuawazeewotewaMisri,na wakuuwakewote,nawatuwakewakuu,akawafunga pamoja,akawawekakatikamizanimoja
14Kishaakamchukuamwana-mbuziwamaziwanakumtia kwenyemizaniyapili,namwana-mbuziakawanamawazo mengijuuyayote
15Faraoakastaajabukwamaonohayayakutisha,kwanini mtotohuyoalifikiriasanayote,Faraoakaamkanakumbe ilikuwandoto
16Faraoakaamkaasubuhinamapema,akawaita watumishiwakewote,akawasimuliandotohiyo;nao wakaogopasana
17Mfalmeakawaambiawenyehekimawakewote, Naombamnifasiriendotoniliyoiota,nipatekuijua.
18BalaamumwanawaBeoriakamjibumfalme, akamwambia,Hililinamaanishakitukingineilaniuovu mkuuutakaotokeajuuyaMisrisikuzamwisho.
19KwamaanamwanaatazaliwakwaIsraeli atakayeiangamizaMisriyotenawakaziwake,nakuwatoa wanawaIsraelikutokaMisrikwamkonowenyenguvu.
20Basisasa,Eemfalme,fanyashaurijuuyajambohili,ili upatekuhaributumainilawanawaIsraelinamatumaini yao,kablamabayahayahayajatokeajuuyaMisri.
21MfalmeakamwambiaBalaamu,Nasituwafanyienini Israeli?Hakikakwanamnafulanitulifanyashaurihapo awalidhidiyao,walahatukuwezakuwashinda.
22Basisasatoaushaurijuuyao,ilituwezekuwashinda
23Balaamuakamjibumfalme,akasema,Tumawatu uwaitewashauriwakowawili,nasitutaonashaurilao kuhusujambohili,nabaadayemtumishiwakoatasema
24Mfalmeakatumawatunakuwaitawashauriwake wawili,Reueli,Mmidiani,naAyubu,Mwuzi;naowakaja, wakaketimbeleyamfalme
25Mfalmeakawaambia,Tazama,mmesikiandoto niliyoiota,natafsiriyake;basisasashauri,mjue,mkaone itakayowapatawanawaIsraeli,ilituwezekuwashinda, kablauovuwaohaujatujia
26Reueli,Mmidiani,akamjibumfalme,akasema,Mfalme naaishi,mfalmenaaishimilele
27Mfalmeakionavema,naaachekuwatumikiaWaebrania, walaasinyooshemkonowakedhidiyao
28KwamaanahawandiowaleambaoBwanaaliwachagua zamanizakale,naakawapaurithiwakekutokamiongoni mwamataifayoteyadunianawafalmewadunia;nani nanialiyenyoshamkonowakejuuyaobilakuadhibiwa, ambaoMunguwaohakulipizakisasikwao?
29HakikaunajuakwambaIbrahimualiposhukaMisri, Farao,mfalmewazamaniwaMisri,alimwonaSaramkewe, akamchukuaawemkewake,kwasababuIbrahimualisema, Huyunidadayangu;maanaaliogopawatuwaMisriwasije wakamwuakwaajiliyamkewe.
30NamfalmewaMisrialipomchukuaSara,Mungu akampigayeyenanyumbayakekwamapigomazito,hata akamrudishiaIbrahimumkeweSara,ndipoalipopona.
31NaAbimeleki,Mgeradi,mfalmewaWafilisti,Mungu alimwadhibukwasababuyaSara,mkewaIbrahimu,kwa kufungakilatumbolauzazikuanzialamwanamumehadi lamnyama
32MunguwaoalipomjiaAbimelekikatikandotoyausiku, akamtiahofu,iliamrudishieIbrahimuSaraambaye alikuwaamemchukua,nabaadayewatuwotewaGerari waliadhibiwakwaajiliyaSara.Ibrahimuakamwomba Munguwakekwaajiliyao,nayeakakubalikusihiwa kwake,nayeakawaponya
33Abimelekiakaogopauovuhuuwoteuliompatayeyena watuwake,akamrudiaIbrahimumkeweSara,akampa zawadinyingipamojanazake
34AlimfanyiaIsakavivyohivyoalipomfukuzakutoka Gerari,naMunguakamtendeamamboyaajabu;hatavijito vyotevyaGerarivikakauka,namitiyakemizimahaikutoa mazao.
35HadiAbimelekiwaGerari,naAhuzathimmojawa rafikiyake,naPikoli,jemadariwajeshilake, walipomwendea,wakainamanakuinamambeleyakehadi chini
36Wakamwombaawaombee,nayeakawaombeakwa Bwana;nayeBwanaakakubalikusihiwakwake, akawaponya
37Yakobopia,mtumnyofu,aliokolewakwasababuya uadilifuwakekutokamkononimwaEsaunduguyake,na kutokamkononimwaLabani,Mshami,nduguyamama yake,aliyemtafutauhaiwake;vivyohivyokutokamkononi mwawafalmewotewaKanaaniwaliokusanyikadhidiyake nawanaweilikuwaangamiza,nayeBwanaakawaokoa kutokamikononimwao,hatawakawageukanakuwapiga; kwanininanialiyewahikunyooshamkonowakedhidiyao bilakuadhibiwa?
38HakikaFaraowakwanza,babayakebabayako, alimkwezaYusufumwanawaYakobojuuyawakuuwote wanchiyaMisri,alipoonahekimayake,kwanikwa hekimayakealiwaokoawenyejiwotewanchikutokanana njaa.
39BaadayahapoalimwamuruYakobonawatotowake washukeMisri,ilikwanjiayawemawao,nchiyaMisrina nchiyaGosheniziwezekukombolewakutokanananjaa
40Basisasa,ikiwaukionavemamachonipako,acha kuwaangamizawanawaIsraeli;lakiniikiwasimapenzi yakowakaeMisri,watokehapa,waendenchiyaKanaani, nchiambayobabazaowalikaa
41FaraoaliposikiamanenoyaYethro,alikasirikasana naye,akaondokambeleyamfalmekwaaibu,akaenda Midiani,nchiyake,akachukuafimboyaYusufupamoja naye.
42MfalmeakamwambiaAyubu,Mwuzi,Unasemanini weweAyubu?NaunashauriganikuhusuWaebrania?
43Ayubuakamwambiamfalme,Tazama,wenyejiwotewa nchiwakomkononimwako;mfalmenaafanyeapendavyo
44MfalmeakamwambiaBalaamu,Unasemanini,Balaamu? Semanenolakoilitupatekulisikia.
45Balaamuakamwambiamfalme,Katikayote aliyoyashaurimfalmejuuyaWaebraniawataokolewa, walamfalmehatawezakuwashindakwashaurilolote.
46Kwaniukifikiriakuwaangamizakwamotounaowaka, huwezikuwashinda,kwanihakikaMunguwaoalimwokoa IbrahimubabayaokutokaUruwaWakaldayo;na ukifikiriakuwaangamizakwaupanga,hakikaIsakababa yaoaliokolewakutokahumo,nakondoomumeakawekwa badalayake
47Nakamakwakazingumunangumuunafikiri kuwapunguza,hutafanikiwahatakatikahili,kwanibaba yaoYakoboalimtumikiaLabanikwakilaainayakazi ngumu,naakafanikiwa
48Basisasa,EeMfalme,sikiamanenoyangu,maanahili ndiloshaurilinalotolewadhidiyao,ambalokwalo utawashinda,walahupaswikuliepa
49Ikiwaitapendezamfalmenaaamuruwatotowaowote watakaozaliwakuanzialeonakuendelea,watupwemajini, kwanikwahiliunawezakufutajinalao,kwanihakunahata mmojawao,walababazao,aliyejaribiwakwanjiahii.
50MfalmeakasikiamanenoyaBalaamu,najambohilo likampendezamfalmenawakuu,nayemfalmeakafanya kamaalivyosemaBalaamu.
51Mfalmeakaamurutangazolitokeenasheriaitolewe katikanchiyoteyaMisri,ikisema,Kilamtotowakiume atakayezaliwanaWaebraniatanguleonakuendelea atatupwamajini
52Faraoakawaitawatumishiwakewote,akisema, NendenisasamkachunguzekatikanchiyoteyaGosheni, walikowanawaIsraeli,mkahakikishekilamwanawa kiumeatakayezaliwanaWaebraniaatatupwamtoni,nakila bintimtawaachahai.
53NawanawaIsraeliwaliposikianenohiloaliloamuru Farao,kwambawatupewatotowaowakiumemtoni, baadhiyawatuwakajitenganawakezaonawengine wakawafuata
54Natangusikuhiyonakuendelea,wakatiwakujifungua ulipowadiakwawanawakewaIsraeliwaliokuwa wamebakinawaumezao,walikwendashambaniilikuzaa huko,naowakazaashambani,wakawaachawatotowao shambaninakurudinyumbani.
55NaBwanaambayealikuwaamewaapiamababuzao kuwazidisha,alimtumammojawamalaikawake wahudumuwaliombingunikumwoshakilamtotokwamaji, kumpakamafutanakumsogezanakuwekamikononi mwakemawemawililainiambayomojailinyonyamaziwa nanyingineasali,naakasababishanywelezakekukuahadi magotini,ambazozingewezakujifunika;kumfarijina kushikamananaye,kupitiahurumayakekwaajiliyake
56NaMungualipowahurumianakutakakuwazidishajuu yausowanchi,aliamuruardhiyakeiwapokeeili wahifadhiwehumohadiwakatiwakukuakwao,baadaya hapoardhiikafunguakinywachakenakuwatapikanao wakachipukakutokamjinikamamimeayaardhi,na majaniyamsituni,naowakarudikilammojakwafamilia yakenanyumbayababayake,naowakabakipamojanao 57NawatotowawanawaIsraeliwalikuwajuuyanchi kamamimeayashambani,kwaneemayaMungukwao.
58Wamisriwotewalipoonajambohili,wakatoka,kilamtu kwendashambanikwake,najoziyakeyang'ombena jembelake,wakalimakamamtuanavyolimaardhiwakati wakupandambegu.
59Nawalipolimahawakuwezakuwadhuruwatoto wachangawawanawaIsraeli;basiwatuwakaongezekana kuongezekasana
60Faraoakawaamurumaafisawakekilasikuwaende GoshenikuwatafutawatotowachangawawanawaIsraeli 61Naowalipomtafutanakumpata,wakamchukuakutoka kifuanimwamamayakekwanguvu,wakamtupamtoni, lakinimtotowakikewakamwachanamamayake;ndivyo WamisriwalivyowafanyiaWaisraelisikuzote.
SURAYA68
1NawakatihuorohoyaMunguilikuwajuuyaMiriamu, bintiwaAmramu,dadayakeHaruni,nayeakatokana kutabirikuhusunyumbahiyo,akisema,Tazama,mwana atazaliwakwetukutokakwababayangunamamayangu wakatihuu,nayeatawaokoaIsraelikutokamikononimwa Misri.
2Amramualiposikiamanenoyabintiyake,akaenda akamchukuamkeweakamrudishanyumbani,baadaya kumfukuzawakatiFaraoalipoamurukilamtotowakiume wanyumbayaYakoboatupwemajini
3KwahiyoAmramuakamchukuaYokebedimkewe, miakamitatubaadayakumfukuza,nayeakaingiakwake, nayeakapatamimba
4Namwishowamiezisabatangumimbayakeakazaa mwana,nanyumbayoteikajaamwangamkubwakama mwangawajuanamweziwakatiwakung'aakwao
5Yulemwanamkealipomwonamtotohuyokwamba alikuwamzurinawakupendezamachonipake,akamficha kwamiezimitatukatikachumbachandani
6SikuhizoWamisriwalikulanjamayakuwaangamiza Waebraniawotewaliokuwahuko.
7NaowanawakewaMisriwakaendaGosheni,mahali ambapowanawaIsraeliwalikuwa,wakawabebawatoto waowadogomabeganimwao,nawatotowaowachanga ambaohawakuwezakusemabado
8Nakatikasikuhizo,wanawakewawanawaIsraeli walipojifungua,kilamwanamkealikuwaamemficha mwanawembeleyaWamisri,iliWamisriwasijuekuhusu kujifunguakwao,walawasiwezekuwaangamizakutoka katikanchi.
9WanawakewaMisriwakafikaGosheni,nawatotowao wasiowezakusemawalikuwawamebebamabeganimwao, namwanamkeMmisrialipoingianyumbanikwa mwanamkeMwebrania,mtotowakemchangaakaanza kulia
10Ikawamtotoaliyekuwachumbanialipolia,akajibu,basi wanawakewaKimisriwakaendanakuwaambiawatu nyumbanikwaFarao
11Faraoakawatumamaafisawakewawachukuewatotona kuwaua;ndivyoWamisriwalivyowafanyiawanawakewa Kiebraniasikuzote.
12Ikawawakatihuo,yapatamiezimitatutanguYokebedi alipomfichamwanawe,jambohilolikajulikananyumbani mwaFarao.
13Yulemwanamkeakaharakishakumchukuamwanawe kablayamaafisakufika,nayeakamchukuliasandukula manyasi,akalipakalaminalami,akamtiamtotondaniyake, akaliwekakwenyemajanikandoyaukingowamto.
14NadadayakeMiriamuakasimamambaliiliajue yatakayompata,nayatakayompatakwamanenoyake 15WakatihuoMungualitumajotokalikatikanchiya Misri,ambaloliliunguzamiiliyawanadamukamajua katikamzungukowake,nalolikawatesasanaWamisri 16Wamisriwotewakashukakuogamtoni,kwasababuya lilejotokalilililowaunguzamiiliyao
17NaBathia,bintiFarao,akaendakuogamtoni,kwa sababuyajotokali,nawajakaziwakewakatembeakando yamto,nawanawakewotewaMisripia
18Bathiaakainuamachoyakekuelekeamtoni,akaona sandukujuuyamaji,akamtumamjakaziwakekulileta.
19Akakifungua,akamwonamtoto,natazama,mtoto mchangaanalia,akamhurumia,akasema,Huyunimmoja wawatotowaKiebrania.
20NawanawakewotewaMisriwaliotembeakandoya mtowalitamanikumnyonyesha,lakiniyeyehakutaka kunyonya;kwamaananenohilililitokakwaBwana,ili amrudishekwenyematitiyamamayake
21Wakatihuo,dadayakeMiriamualikuwamiongonimwa wanawakewaKimisrikandoyamto.Akaonajambohili, akamwambiabintiFarao,“Je,niendenikamleteemleziwa wanawakewaKiebrania,iliakunyonyesheemtoto?”
22BintiFaraoakamwambia,“Nenda.”Yulemsichana akaendakumwitamamayakemtoto
23BintiFaraoakamwambiaYokebedi,Mchukuemtoto huyuuninyonyeshee,naminitakulipamshaharawako, vipandeviwilivyafedhakilasiku;yulemwanamke akamchukuamtoto,akamnyonyesha
24Ikawamwishowamiakamiwili,mtotoalipokua, akamletakwabintiFarao,nayeakawakamamwanawe; akamwitajinalakeMusa,maanaalisema,Kwasababu nalimtoamajini.
25NaAmramubabayakeakamwitajinalakeKebari, maanaalisema,Kwaajiliyakealijihusishanamkewe ambayealikuwaamemkataa.
26NaYokebedimamayakeakamwitajinalakeYekuthieli, kwasababu,alisema,NimemtumainiakwaMwenyezi, nayeMunguakamrudishakwangu.
27NaMiriamudadayakeakamwitaYeredi,kwamaana alishukanyumayakehadimtoniiliajuemwishowake utakuwaje.
28NaHaruninduguyeakamwitajinalakeAbiZanuki, akisema,Babayangualimwachamamayanguakarudi kwakekwaajiliyake
29Kehathi,babayakeAmramu,akamwitajinalake Abigdori,kwasababuyakeMungualirekebishauvunjifu wanyumbayaYakobo,hatawasiwezetenakuwatupa watotowaowakiumemajini
30NamleziwaoakamwitaAbiSoko,akisema,Alijificha hemanimwakekwamiezimitatu,kwaajiliyawanawa Hamu
31IsraeliyotewakamwitajinalakeShemaya,mwanawa Nethaneli,maanawalisema,KatikasikuzakeMungu amesikiakiliochao,akawaokoanawatesiwao
32MusaalikuwanyumbanimwaFarao,naalikuwakama mtotowakiumewaBathia,bintiFarao,nayeMusaalikulia miongonimwawatotowamfalme
SURAYA69
1MfalmewaEdomuakafasikuhizo,katikamwakawa kuminananewakutawalakwake,akazikwakatikahekalu lakealilojijengeakamamakaoyakeyakifalmekatikanchi yaEdomu
2WanawaEsauwakatumawatukwendaPethori,iliyo kandoyamto,wakamletakutokahukokijanamwenye machomazuri,naumbozuri,jinalakeakiitwaSauli; wakamfanyaawemfalmewaobadalayaSamla
3SauliakawatawalawanawotewaEsaukatikanchiya Edomukwamiakaarobaini.
4FaraomfalmewaMisrialipoonayakwambashauri alilokuwaamewapaBalaamukuhusuwanawaIsraeli halikufanikiwa,balibadowalikuwanauzaomwingi, wameongezekanakuongezekakatikanchiyoteyaMisri, 5SikuhizoFaraoakaamurukwambatangazolitokee katikanchiyoteyaMisrikwawanawaIsraeli,kusema, Mtuawayeyoteasipunguzekaziyakeyakilasiku
6Namtuyeyoteatakayeonekanakuwahanauwezokatika kaziyakeyakilasiku,iwenikwachokaaaukwamatofali, basimwanawemdogoatawekwamahalipake
7NakaziyaMisriikawazidinguvuwanawaIsraelisiku hizo,natazama,kamatofalimojalilikuwanaupungufuwa kaziyakilasikuyamtuyeyote,Wamisriwalimchukua mwanawemdogokwanguvukutokakwamamayake, wakamwekandaniyajengomahalipatofaliambalobaba yakealikuwaameachalisipatikane
8NaowatuwaMisriwaliwafanyiawanawaIsraeliwote vivyohivyosikubaadayasiku,sikuzotekwamudamrefu.
9LakinikabilalaLawihalikufanyakazinaWaisraeli nduguzaowakatihuo,tangumwanzo,kwaniwanawa LawiwalijuahilazaWamisriwalizowafanyiaWaisraeli hapoawali
SURAYA70
1NakatikamwakawatatutangukuzaliwakwaMusa, Faraoalikuwaameketikwenyekaramu,wakatiAlparanithi, malkia,alikuwaameketiupandewakewakuumenaBathia upandewakewakushoto,namvulanaMusaalikuwa amelalakifuanimwake,naBalaamumwanawaBeori pamojanawanawewawili,nawakuuwotewaufalme walikuwawameketimezanimbeleyamfalme.
2Kishakijanahuyoakaunyoshamkonowakejuuya kichwachamfalme,akaichukuatajikutokakichwanimwa mfalmenakuiwekakichwanimwake
3Namfalmenawakuuwalipoonakaziambayomvulana huyoalikuwaamefanya,mfalmenawakuuwaliogopa,na mtummojakwajiraniyakeakashangaa
4Mfalmeakawaambiawakuuwaliokuwambeleyake mezani,Mnanenanininamnasemanini,enyiwakuu, katikajambohili,nahukumudhidiyamvulanahuyo itakuwaninikwasababuyatendohili?
5BalaamumwanawaBeori,mchawi,akajibumbeleya mfalmenawakuu,akasema,Eebwanawangu,mfalme,
kumbukandotouliyoiotasikunyingitanguhapo,naile aliyokufasiriamtumishiwako.
6Basi,huyunimtotowawatotowaKiebrania,ambaye rohoyaMunguimondaniyake,walabwanawangu mfalmeasifikiriekwambakijanahuyuamefanyajambo hilibilakujua
7KwamaanayeyenimvulanaMwebrania,nahekimana ufahamuvikonaye,ingawabadonimtoto,nakwahekima ametendahivi,akajichaguliaufalmewaMisri
8KwamaanahiindiyodesturiyaWaebraniawote kuwadanganyawafalmenawakuuwao,kufanyamambo hayayotekwaujanja,ilikuwafanyawafalmewaduniana watuwaowatetemeke.
9HakikaunajuakwambaAbrahamubabayaoalitendahivi, aliyewadanganyajeshilaNimrodi,mfalmewaBabeli,na Abimeleki,mfalmewaGerari,nakwambaalijimilikisha nchiyawanawaHethinafalmezotezaKanaani
10NakwambaalishukaMisrinakusemakuhusuSara mkewe,yeyenidadayangu,ilikuwadanganyaMisrina mfalmewake
11Isakamwanawenayeakafanyavivyohivyo alipokwendaGerarinakukaahuko,nanguvuzakezikawa kubwakulikojeshilaAbimelekimfalmewaWafilisti
12PiaalifikiriakuufanyaufalmewaWafilistiushindwe, kwakusemakwambaRebekamkewealikuwadadayake.
13Yakobopiaalimtendeanduguyakekwahila,akachukua hakiyakeyamzaliwawakwanzanabarakayake
14KishaakaendaPadan-aramunyumbanikwaLabani, kakawamamayake,akachukuabintiyakekwahila, ng'ombewake,nayotealiyokuwanayo,akakimbiana kurudinchiyaKanaanikwababayake.
15WanawewalimuuzanduguyaoYusufu,ambaye alishukakwendaMisrinakuwamtumwa,naakafungwa gerezanikwamiakakuminamiwili.
16HadiFaraowakwanzaalipootandoto,akamtoa gerezani,akamtukuzajuuyawakuuwotewaMisrikwa sababuyakumfafanuliandotozake.
17Mungualipoletanjaakatikanchiyote,alitumawatu waendenakuwaletababayakenanduguzakewote,na nyumbayoteyababayake,akawalishabilamalipowala zawadi,akawanunuaWamisrikuwawatumwa
18Basisasabwanawangumfalme,tazama,mtotohuyu ameinukabadalayaohukoMisri,ilikutendakadiriya matendoyaonakumchezeakilamfalme,mkuuna mwamuzi
19Mfalmeakipenda,natumwagedamuyakeardhinisasa, asijeakakuanakukuondoleautawala,natumainilaMisri likaangamiabaadayayeyekutawala.
20Balaamuakamwambiamfalme,Natuwaitepiawaamuzi wotewaMisrinawenyehekimawake,tujuekamahukumu yakifoinampatakijanahuyukamaulivyosema,kisha tutamuua.
21Faraoakatumawatunakuwaitawenyehekimawotewa Misri,naowakajambeleyamfalmeMalaikawaBwana akajakatiyao,nayeakawakamammojawawenyehekima waMisri
22Mfalmeakawaambiawenyehekima,Hakikammesikia alichofanyakijanahuyuMwebraniaaliyenyumbani,naye Balaamuamehukumukatikajambohilo
23Sasahukumunininyipianamwonekilekinachostahili mvulanakwakitendoalichofanya
24Malaika,aliyeonekanakamammojawawenyehekima waFarao,akajibu,akasema,mbeleyawenyehekimawote waMisri,nambeleyamfalmenawakuu, 25Kamaikimpendezamfalme,mfalmenaatumewatu waletembeleyakejiwelashohamunakaalamoto,na waviwekembeleyamtoto;nakamamtotoatanyoosha mkonowakenakuchukuajiwelashohamu,ndipotutajua yakwambakijanahuyoamefanyayotealiyoyafanyakwa hekima,nasilazimatumwue
26Lakiniakinyooshamkonowakejuuyakaalamoto, ndipotutajuayakwambahakufanyajambohilikwakujua, nayeataishi
27Jambohilolikawajemamachonipamfalmenawakuu, mfalmeakafanyakamaalivyosemamalaikawaBwana
28Mfalmeakaamurujiwelashohamunamakaayamawe yaletwenakuwekwambeleyaMusa.
29Wakamwekamvulanambeleyao,namvulana akajitahidikunyooshamkonowakekwenyejiwela shohamu,lakinimalaikawaBwanaakaushikamkonowake nakuuwekajuuyakaa,nakaalikazimamkononimwake, nayeakaliinuanakulitiakinywanimwake,naakaunguza sehemuyamidomoyakenasehemuyaulimiwake,naye akawamzitomdomoninaulimini
30Namfalmenawakuuwalipoonahili,walijuakwamba Musahakufanyakwahekimakatikakuivuatajikutoka kichwanimwamfalme
31Kwahiyomfalmenawakuuwalijizuiakumwuamtoto, hivyoMusaalibakinyumbanikwaFarao,akikua,na Bwanaalikuwapamojanaye
32Nawakatimvulanahuyoalipokuwakatikanyumbaya mfalme,alikuwaamevaanguozazambaraunaalikua miongonimwawatotowamfalme
33Musaalipokuakatikanyumbayamfalme,Bathia,binti Farao,alimwonakamamwana,nanyumbayoteyaFarao ilimheshimu,nawatuwotewaMisriwalimwogopa
34AkatokakilasikuakafikanchiyaGosheni,walikokuwa nduguzakewanawaIsraeli;Musaakawaonakilasikukwa shidanauchunguwamoyo
35Musaakawauliza,akasema,Kwaninikazihii inafanywakwenukilasiku?
36Wakamwambiayoteyaliyowapata,namaagizoyote ambayoFaraoalikuwaamewapakablayakuzaliwakwake
37WakamwambiamashauriyoteambayoBalaamumwana waBeorialikuwaameyapangadhidiyao,napiamashauri aliyoyapangadhidiyakeiliamuuealipoivuatajiyamfalme kichwanimwake.
38Musaaliposikiamanenohaya,hasirayakeikawaka dhidiyaBalaamu,akatakakumuua,nayealikuwa akimviziakilasiku
39BalaamualimwogopaMusa,nayepamojanawanawe wawiliwakaondokaMisri,naowakakimbianakujiokoa nafsizao,wakaelekeanchiyaKushikwaKikianus,mfalme waKushi
40Musaalipokuwanyumbanimwamfalme,akitokana kuingia,BwanaakampakibalimachonipaFarao,na machonipawatumishiwakewote,namachonipawatu wotewaMisri;naowakampendaMusasana.
41Sikuilipofika,MusaakaendaGoshenikuwaonandugu zake,akawaonawanawaIsraelikatikamizigoyaona utumwawaomgumu,nayeMusaakahuzunikakwaajili yao
42MusaakarudiMisri,akafikanyumbanikwaFarao, akaingiambeleyamfalme;Musaakainamambeleya mfalme
43MusaakamwambiaFarao,Nakuombabwanawangu, nimekujakukuombaombidogo,usinigeuzieusowangu mtupuFaraoakamwambia,Nena
44MusaakamwambiaFarao,Watumwawakowanawa IsraeliwaliokoGosheninawapewesikumojawapumzike huko
45MfalmeakamjibuMusa,akasema,Tazama,nimeinua usowakokatikajambohiliilinikupeombilako
46FaraoakaamurutangazolitangazwekatikaMisriyote naGosheni,akisema,
47Nanyi,wanawotewaIsraeli,mfalmeasemahivi, mtafanyakazizenukwasikusita,lakinisikuyasaba mtapumzika,walamsifanyekaziyoyote;ndivyo mtakavyofanyasikuzote,kamamfalmenaMusamwana waBathiawalivyowaamuru
48Musaakafurahikwaajiliyajambohiloambalomfalme alikuwaamempa,naowanawaIsraeliwotewakafanya kamaMusaalivyowaagiza
49KwamaanajambohilililitokakwaBwanakwawana waIsraeli,kwamaanaBwanaalikuwaameanza kuwakumbukawanawaIsraeliilikuwaokoakwaajiliya babazao.
50BwanaalikuwapamojanaMusa,nasifazakezikaenea koteMisri
51MusaakawamkuumachonipaWamisriwote,na machonipawanawaIsraeliwote,akiwatakiamemawatu wakeIsraeli,nakumwambiamfalmemanenoyaamani
SURAYA71
1Musaalipokuwanaumriwamiakakuminaminane, alitamanikuwaonababayakenamamayake,akaenda kwaoGosheni,naMusaalipokaribiaGosheni,akafika mahaliambapowanawaIsraeliwalikuwawakifanyakazi, naakaangaliamizigoyao,akamwonaMmisriakimpiga mmojawanduguzakewaKiebrania
2NamtualiyepigwaalipomwonaMusa,alimkimbilia kuombamsaada,kwamaanaMusaalikuwamtumwenye heshimakubwakatikanyumbayaFarao,akamwambia, Bwanawangu,nisikilize;Mmisrihuyualikujanyumbani kwanguusiku,akanifunga,akajakwamkewangumbele yangu,nasasaanatakakuniua
3Musaaliposikianenohiliovu,hasirayakeikawakajuu yaMmisri,akageukahukunahuko,naalipoonayakuwa hapanamtuhapo,akampigaMmisrihuyo,akamficha mchangani,akamwokoaMwebraniamkononimwayule aliyempiga
4BasiyuleMwebraniaakaendanyumbanikwake,naMusa akarudinyumbanikwake,akatoka,akarudinyumbanikwa mfalme
5Yulemtualiporudinyumbani,alifikiriakumkataamkewe, kwamaanahaikuwasawakwanyumbayaYakobo,mtu yeyotekumkaribiamkewebaadayamwanamkehuyo kuchafuliwa.
6Yulemwanamkeakaendaakawaambianduguzake,nao nduguzakemwanamkewakatafutakumuua,naye akakimbilianyumbanikwakenakutoroka.
7SikuyapiliMusaakatokakwendakwanduguzake, akaona,natazama,watuwawiliwalikuwawakigombana; akamwambiayulemwovu,Kwaniniunampigajiraniyako?
8Akamjibu,akamwambia,Ninanialiyekuwekakuwa mkuunamwamuzijuuyetu?Je,unafikirikuniuakama ulivyomuuayuleMmisri?Musaakaogopa,akasema, Hakikajambohilolimejulikana?
9Faraoaliposikiahabarihii,akaamuruMusaauawe,kwa hiyoMunguakamtumamalaikawake,nayeakamtokea Faraokatikamfanowamkuuwawalinzi
10MalaikawaBwanaakautwaaupangakutokamkononi mwamkuuwawalinzi,akauondoakichwachakepamoja nao;maanamfanowamkuuwawalinziuligeukakuwa mfanowaMusa
11MalaikawaBwanaakamshikamkonowakuumewa Musa,akamtoaMisri,akamwekanjeyamipakayaMisri, umbaliwasafariyasikuarobaini
12NaHaruninduguyepekeyakealibakikatikanchiya Misri,nayeakawatabiriawanawaIsraeli,akisema, 13Bwana,Munguwababazenu,asemahivi,Kilamtuna atupiliembalimachukizoyamachoyake,walamsijitie unajisikwasanamuzaMisri.
14NawanawaIsraeliwakaasi,walahawakutaka kumsikilizaHaruniwakatihuo
15Bwanaakakusudiakuwaangamiza,kamasikwamba BwanaalikumbukaaganoalilolifanyanaIbrahimu,Isaka naYakobo
16SikuhizomkonowaFaraoulikuwamkalidhidiyawana waIsraeli,akawapondanakuwatesahadiwakatiMungu alipotumanenolakenakuwajali
SURAYA72
1Ikawasikuzilepalikuwanavitavikubwakatiyawana waKushi,nawanawamashariki,naWashami;nao wakamwasimfalmewaKushi,ambayewalikuwa mikononimwake.
2BasiKikianusmfalmewaKushiakatokanawanawote waKushi,watuwengikamamchanga,akaendakupigana naAramunawanawamashariki,ilikuwatiisha.
3NaKikianusalipotokanje,alimwachaBalaamumchawi, pamojanawanawewawili,kulindamji,nawatuwahaliya chinikabisawanchi.
4KwahiyoKikianusakaendaAramunawanawa mashariki,nayeakapigananaonakuwapiga,naowote wakaangukachiniwakiwawamejeruhiwambeleya Kikianusnawatuwake
5Akawachukuamatekawengiwao,akawatiachiniya utumwakamahapoawali,akapigakambikatikanchiyao ilikuchukuakodikutokakwaokamakawaida
6NaBalaamumwanawaBeori,mfalmewaKushi alipomwachaalindemjinamaskiniwamji,alisimamana kushauriananawatuwanchihiyokumwasimfalme Kikianus,wasimruhusukuingiamjiniatakaporudi nyumbani
7Watuwanchiwakamsikiliza,wakamwapia,wakamfanya mfalmejuuyao,nawanawewawiliwawemaakidawa jeshi
8Kwahiyowakasimamanakuinuakutazamjikwenye pembembili,nawakajengajengolenyenguvusana.
9Nakwenyekonayatatuwakachimbamitaro isiyohesabika,katiyamjinamtouliozungukanchiyoteya Kushi,naowakayafanyamajiyamtokufurikahuko
10Kwenyekonayannewalikusanyanyokawengikwa uchawiwaonauchawi,naowakaimarishamjinakukaa ndaniyake,nahakunamtualiyetokaaukuingiambeleyao 11NaKikianusalipiganadhidiyaAramunawanawa masharikinaakawashindakamahapoawali,naowakampa ushuruwaowakawaida,nayeakaendanakurudikatika nchiyake
12NaKikianusmfalmewaKushialipokaribiamjiwakena makamandawotewamajeshipamojanaye,waliinua machoyaonakuonakwambakutazamjizilikuwa zimejengwanakuinuliwasana,kwahivyowatuhao walishangaakwahili
13Wakaambiana,Nikwasababuwalionayakuwa tumechelewavitani,naowakatuogopasana,kwahiyo wamefanyajambohili,wakainuakutazamji,nakuzitia nguvu,iliwafalmewaKanaaniwasijekupigananao.
14Basimfalmenawanajeshiwakakaribiamlangowamji, wakainuamachoyao,natazama,malangoyoteyamji yalikuwayamefungwa,wakawaitawalinzi,wakisema, Tufungulieni,tupatekuingiamjini
15Lakiniwalinziwalikataakuwafunguliakwaamriya Balaamumchawi,mfalmewao,wakawaachawasiingie mjinimwao
16Kwahiyowakaanzishavitanaombeleyalangolamji, nawatumiamojanathelathiniwajeshihukoKikianus wakaangukasikuhiyo
17Nasikuiliyofuatawaliendeleakupigananawakapigana kandoyamto;walijitahidikupitalakinihawakuweza,kwa hivyobaadhiyaowalizamakwenyemashimonakufa
18Kwahiyomfalmeakawaamuruwakatemitiili kutengenezarafti,iliwawezekupitajuuyake,nao wakafanyahivyo
19Nawalipofikamahalipamitaro,majiyalizungukakwa kutumiavinu,nawatumiambilikwenyemashuakumi walikufamaji
20Nasikuyatatuwalikujakupiganapembeniambapo nyokawalikuwa,lakinihawakuwezakukaribiahapo, kwaninyokawaliwauawatumiamojanasabini,nao wakaachakupiganadhidiyaKushi,nawakaizingiraKushi kwamiakatisa,hakunamtualiyetokawalakuingia.
21Wakatihuovitanakuzingirwavilipokuwadhidiya Kushi,MusaalikimbiakutokaMisrikutokakwaFarao aliyetakakumuuakwakumuuaMmisri.
22NaMusaalikuwanaumriwamiakakuminaminane alipokimbiakutokaMisrikutokambeleyaFarao,naye akakimbianakutorokeakwenyekambiyaKikianus, ambayowakatihuoilikuwaikiizingiraKushi
23MusaalikuwakatikakambiyaKikianusmfalmewa Kushikwamiakatisa,wakatiwotewalipoizingiraKushi, nayeMusaalitokanakuingiapamojanao
24Namfalmenawakuunawatuwotewavitawalimpenda Musa,kwanialikuwamkuunamwenyeheshima,kimo chakekilikuwakamasimbamtukufu,usowakeulikuwa kamajua,nanguvuzakezilikuwakamazasimba,naye alikuwamshauriwamfalme
25Namwishonimwamiakatisa,Kikianusalishikwana ugonjwambaya,naugonjwawakeukamshinda,nayeakafa sikuyasaba
26Basiwatumishiwakewakampakadawaisiyooza, wakamchukua,wakamzikakaribunalangolamjiupande wakaskaziniwanchiyaMisri
27Naowakajengajuuyakejengolakifaharilenyenguvu narefu,nawakawekamawemakubwachini.
28Nawaandishiwamfalmewalichorajuuyamawehayo nguvuzotezamfalmewaoKikianus,navitavyakevyote alivyopigana,tazamavimeandikwahapoleo.
29SasabaadayakifochaKikianusmfalmewaKushi, watuwakenawanajeshiwakewalihuzunikasanakwa sababuyavita
30Wakaambiana,Tupeushauriwatufanyeniniwakatihuu, kwakuwatumeishijangwanimiakatisambalinanyumba zetu
31Tukisematutapigananamji,wengiwetututaanguka tukiwatumejeruhiwaaukuuawa,natukibakihapakatika kuzingirwa,tutakufapia
32KwamaanasasawafalmewotewaShamunawanawa masharikiwatasikiakwambamfalmewetuamekufa,nao watatushambuliaghaflakwanjiayauadui,naowatapigana nasi,walahawataachamabakiyetu
33Basisasatwendetukamtengenezeemfalmejuuyetu, nasitukaekatikamazingiwa,hatamjiutakapotiwa mikononimwetu
34Naowalitakakumchaguamtummojakutokajeshila Kikianussikuhiyo,nahawakupatakituchochotecha chaguolaokamaMusachakuwatawala
35Wakafanyaharaka,wakavuanguozao,kilamtu akazitupachini,wakafanyachungukikubwa,wakamweka Musajuuyake
36Wakasimama,wakapigatarumbeta,wakapigakelele mbeleyake,wakasema,Mfalmenaaishi,mfalmenaaishi!
37NawatuwotenawakuuwakamwapiakumpaAdoniya, malkia,Mkushi,mkewaKikianus,awemkewake,nao wakamfanyaMusakuwamfalmejuuyaosikuhiyo
38NawatuwotewaKushiwakatoatangazosikuhiyo, wakisema,KilamtuatampaMusakitukatikakilealicho nacho
39Wakatandazakaratasijuuyarundo,nakilamtuakatia ndaniyakekiasichakilealichonacho,mmojapeteya dhahabunamwinginesarafu
40NawanawaKushiwakamtupiaMusavitovyashohamu, bedola,lulunamarumarujuuyalundo,piafedhana dhahabunyingisana
41Musaakachukuafedhayotenadhahabu,vyombovyote, namaweyabedolanashohamu,ambayowanawaKushi wotewalikuwawamempa,akayawekakatikahazinazake
42MusaakawatawalawanawaKushisikuhiyo,badalaya KikianusmfalmewaKushi
SURAYA73
1Katikamwakawahamsininatanowakutawalakwake Farao,mfalmewaMisri,katikamwakawamianahamsini nasabawaWaisraelikushukaMisri,Musaalitawalahuko Kushi
2Musaalikuwanaumriwamiakaishirininasaba alipoanzakutawalajuuyaKushi,nayeakatawalamiaka arobaini
3BwanaakampaMusaneemanakibalimachonipawana wotewaKushi,naowanawaKushiwakampendasana; hivyoMusaakapendelewanaBwananawanadamu
4Nakatikasikuyasabayautawalawake,wanawotewa Kushiwalikusanyika,wakamwendeaMusa,wakamsujudia mpakachini
5Nawatotowotewakazungumzapamojambeleya mfalme,wakisema,Tupeshauriilituonelakufanyakwa mjihuu
6Kwamaanasasanimiakatisatumeuzingiramji,wala hatujawaonawatotowetunawakezetu
7Mfalmeakawajibu,akasema,Kamamtasikilizasauti yangukatikayotenitakayowaamuru,ndipoBwanaatautia mjihuumikononimwetu,nasitutaushinda
8Kwanitukipigananaokamakatikavitavyaawali tulivyokuwanavyokablayakifochaKikianus,wengiwetu tutaangukachinitukiwatumejeruhiwakamahapoawali
9Basisasatazama,shaurilenulikohapakatikajambohili; mkiitiisautiyangu,ndipomjihuuutatiwamikononimwetu.
10Basimajeshiyoteyakamjibumfalme,wakisema,Yote atakayotuamurubwanawetu,ndiyotutakayofanya
11Musaakawaambia,Pitenikatikatimkawatangaziewatu wotesautikatikakambiyote,mkisema,
12Mfalmeasemahivi,Ingiamsituni,mkawaletepamoja nanyibaadhiyawatotowakorongo,kilamtuakiwana mtotomkononimwake
13Namtuyeyoteatakayevunjanenolamfalme,ambaye hatamletamtotowake,atakufa,namfalmeatachukuamali yakeyote
14Nautakapowaletawatakuwachiniyaulinziwako, utawaleahadiwakue,naweutawafundishakurukajuu, kamailivyonjiayawatotowamwewe
15BasiwanawotewaKushiwakasikiamanenoyaMusa, wakaondoka,wakatoatangazokatikakambiyote, wakisema,
16Kwakowewe,wanawotewaKushi,amriyamfalmeni hii,nendanyotepamojamsituni,nahukomkamkamate korongowachanga,kilamtunamtotowakemkononi mwake,nanyimtamletanyumbani
17Namtuyeyoteatakayevunjaamriyamfalmeatakufa,na mfalmeatachukuamaliyakeyote
18Nawatuwotewakafanyahivyo,naowakaendamsituni nakupandamitiyamisonobarinakukamata,kilamtu mtotomdogomkononimwake,watotowotewakorongo, naowakawaletajangwaninakuwaleakwaamriyamfalme, naowakawafundishakurukajuu,kamavilemwewe wachanga
19Nabaadayakorongowachangakulea,mfalme akaamuruwafenjaakwasikutatu,nawatuwotewakafa
20Sikuyatatu,mfalmeakawaambia,Jitieninguvu,muwe mashujaa,nakilamtuavaesilahazake,naajifungeupanga wake,nakilamtuapandefarasiwake,nakilamtu amchukuekorongowakemdogomkononimwake
21Nasitutainukanakupigananamjimahaliambapo nyokawapo;nawatuwotewakafanyakamamfalme alivyoamuru
22Wakamchukuakilamtumtotowakemkononimwake, wakaendazao,nawalipofikamahalipanyoka,mfalme akawaambia,Kilamtumpelekekorongowakemchanga juuyanyoka.
23Wakamtumakilamtukorongowakemchangakwaamri yamfalme,nakorongowachangawakawakimbilianyoka nawakawalawotenakuwaangamizakutokamahalihapo
24Namfalmenawatuwalipoonakwambanyokawote wameangamizwamahalihapo,watuwotewalipigakelele kubwa
25Wakakaribianakupigananamji,wakautekana kuushinda,naowakaingiamjini.
26Sikuhiyowatuelfunamiamojawalikufa,watuwote waliokaamjini,lakinihakunahatammojaaliyekufakatika watuwaliozingira
27BasiwanawotewaKushiwakaendakilammoja nyumbanikwake,kwamkewenawatotowake,nakwa wotewaliokuwawake
28Balaamumchawi,alipoonakwambamjiumetekwa, alifungualango,yeyenawanawewawilinanduguzake wananewakakimbia,wakarudiMisrikwaFaraomfalme waMisri
29Haoniwachawinawachawiwaliotajwakatikakitabu chasheria,wakisimamadhidiyaMusawakatiBwana alipoletamapigojuuyaMisri
30KwahiyoMusaaliutekamjikwahekimayake,nawana waKushiwakamwekakwenyekitichaenzibadalaya KikianusmfalmewaKushi
31Wakamvikatajiyakifalmekichwanipake,wakampa Adonia,malkiaMkushi,mkewaKikianus,awemkewake
32MusaalimchaBwana,Munguwababazake,hata hakumkaribia,walahakumtazama.
33KwamaanaMusaalikumbukajinsiIbrahimu alivyomwapishamtumishiwakeEliezeri,akimwambia, UsimtwaliemwananguIsakamwanamkekatikabintiza Kanaani
34PiaIsakaalichofanyaYakoboalipomkimbiandugu yake,alipomwamuru,akisema,Usitwaemkekatikabintiza Kanaani,walausifanyemapatanonawanawaHamu
35KwamaanaBwanaMunguwetualimpaHamumwana waNuhu,nawanawe,nauzaowakewote,kuwawatumwa wawanawaShemunawanawaYafethi,nauzaowao baadayao,kuwawatumwamilele
36KwahiyoMusahakugeuzamoyowakewalamacho yakekwamkewaKikianussikuzotealizotawalaKushi
37MusaalimchaBwana,Munguwake,maishayakeyote; MusaakaenendambelezaBwanakwakweli,kwamoyo wakewote,nakwarohoyakeyote;hakugeukakutoka katikanjiailiyosawasikuzotezamaishayake;hakuiacha njiayakuumewalayakushoto,ambayoIbrahimu,Isakana Yakobowaliiendea
38MusaakajiimarishakatikaufalmewawanawaKushi, akawaongozawanawaKushikwahekimayakeyakawaida, naMusaakafanikiwakatikaufalmewake
39WakatihuoAramunawanawamasharikiwaliposikia kwambaKikianusmfalmewaKushiamekufa,Aramuna wanawamasharikiwakaasidhidiyaKushisikuhizo
40MusaakawakusanyawanawotewaKushi,watuhodari sana,wapatakamawatuthelathinielfu,akatokaili kupigananaWashaminawanawamashariki
41Naowakaendakwanzakwawanawamashariki,na wanawamasharikiwaliposikiahabarizao,wakaenda kuwakabili,nakupigananao
42Vitavilikuwavikalidhidiyawanawamashariki,hivyo Bwanaakawatiawanawotewamasharikimkononimwa Musa,nawatukamamiatatuwakaangukawameuawa
43Nawanawotewamasharikiwakageukanyuma, wakarudinyuma;basiMusanawanawaKushi wakawafuata,wakawatiisha,nakuwatozakodi,kama ilivyokuwadesturiyao
44BasiMusanawatuwotewaliokuwapamojanaye wakatokahuko,wakaendanchiyaAramukwavita
45NaowatuwaShamuwakaendakupigananao, wakapigananao;BwanaakawatiamkononimwaMusa;na watuwengiwaShamuwakaanguka,wakiwa wamejeruhiwa.
46NaWaaramunaowalishindwanaMusanawatuwa Kushi,naopiawalitoakodiyaoyakawaida
47MusaakawaletaWaaramunawanawamasharikichini yautawalawawanawaKushi,nayeMusanawatuwote waliokuwapamojanayewakarudinchiyaKushi
48MusaakajiimarishakatikaufalmewawanawaKushi, nayeBwanaalikuwapamojanaye,nawanawotewaKushi wakamwogopa
SURAYA74
1MwishowamiakamingiakafaSauli,mfalmewaEdomu, naBaal-Hanani,mwanawaAkbori,akatawalamahalipake 2KatikamwakawakuminasitawakutawalakwaMusa juuyaKushi,Baal-HananimwanawaAkborialitawala katikanchiyaEdomujuuyawanawotewaEdomukwa miakathelathininaminane
3KatikasikuzakeMoabualiasidhidiyanguvuzaEdomu, tangusikuzaHadadimwanawaBedadi,ambaye aliwashindanaMidiani,nakuwatiishaMoabuchiniya Edomu.
4NaBaal-HananimwanawaAkborialipotawalaEdomu, wanawotewaMoabuwakaachautiiwaokutokaEdomu
5MfalmeAngeaswaAfrikaalikufasikuhizo,na mwanaweAzdrubaliakatawalabadalayake
6NakatikasikuhizoakafaJaneamfalmewawanawa Kitimu,wakamzikakatikahekalulakealilokuwa amejijengeakatikauwandawaCanopiakamamakazi,na Latinoakatawalabadalayake
7KatikamwakawaishirininambiliwautawalawaMusa juuyawanawaKushi,Latinoalitawalajuuyawanawa Kitimukwamiakaarobaininamitano
8Napiaalijijengeamnaramkubwanawenyenguvu,na akajengahumohekalulakifaharikwaajiliyamakaziyake, ilikuendeshaserikaliyake,kamailivyokuwadesturi.
9Katikamwakawatatuwautawalawake,alitangazakwa mafundiwakewote,waliomtengenezeamelinyingi
10NaKilatiniakakusanyamajeshiyakeyote,nao wakaingiakwameli,wakaingiahumokupiganana AzdrubalmwanawaAngeasmfalmewaAfrika,nao wakajaAfrikanakupiganavitanaAzdrubalnajeshilake
11NaLatinusakamshindaAzdrubal,naLatinusakachukua kutokakwaAzdrubalmferejiwamajiambaobabayake alikuwaameuletakutokakwawanawaKitimu, alipomchukuaJaniabintiUzikuwamke,hivyoLatinus akaangushadarajalamferejihuo,naakapigajeshilotela Azdrubalpigokubwa.
12NawalewatuhodariwaliobakiwaAzdrubali wakajiimarisha,namioyoyaoikajaawivu,wakatafutakifo, natenawakapiganavitanamfalmeKilatiniwaKitimu
13NavitavilikuwavikalikwawanaumewotewaAfrika, nawotewaliangukawakiwawamejeruhiwambeleya Kilatininawatuwake,namfalmeAzdrubalipiaalianguka katikavitahivyo
14NamfalmeAzdrubalialikuwanabintimrembosana, jinalakeUshpezena,nawanaumewotewaAfrika walishonasurayakekwenyemavaziyao,kwasababuya uzuriwakemkubwanasurayakenzuri
15NaowatuwaKilatiniwakamwonaUshpezena,binti Azdrubali,wakamsifukwaKilatinimfalmewao.
16KishaLatinoakaamurualetwekwake,nayeLatino akamchukuaUshpezenakuwamkewake,nayeakarudi Kitimu.
17NailikuwabaadayakifochaAzdrubalmwanawa Angeas,wakatiLatinusaliporudikatikanchiyakekutoka vitani,ndipowakaziwotewaAfrikawalisimamana kumchukuaAnibalmwanawaAngeas,mdogowa Azdrubal,nakumfanyamfalmebadalayakechiniyakaka yakejuuyanchiyotehukoAfrika.
18Naalipotawala,aliazimiakwendaKitimukupiganana wanawaKitimu,kulipizakisasichaAzdrubalinduguyake, nachawakaziwaAfrika,nayeakafanyahivyo.
19Akatengenezamelinyingi,akafikahumopamojana jeshilakelote,akaendaKitimu
20BasiAnibaliakapigananawanawaKitimu,nawanawa Kitimuwakaangukawakiwawamejeruhiwambeleya Anibalinajeshilake,nayeAnibaliakalipizakisasicha nduguyake.
21Anibaliakaendeleanavitakwamiakakuminaminane nawanawaKitimu,nayeAnibaliakakaakatikanchiya Kitimu,akapigakambihukokwamudamrefu.
22NaAnibaliakawapigawanawaKitimuvibayasana, akawauawatuwaowakuunawakuu,nakatikawatu waliosaliaakawapigawatuwapataoelfuthemanini.
23Namwishowasikunamiaka,Anibalalirudikatikanchi yakeyaAfrika,nayeakatawalakwausalamamahalipa Azdrubalikakayake.
SURAYA75
1Wakatihuo,katikamwakawamianathemaniniwa WaisraelikushukaMisri,walitokaMisrimashujaa thelathinielfuwaendaokwamiguu,wawanawaIsraeli, wotewakabilalaYusufu,wawanawaEfraimumwanawa Yusufu.
2KwaniwalisemakipindikilikamilikaambachoBwana alikuwaamewaagizawanawaIsraelikatikanyakatizakale, ambachoalikuwaamemwambiaIbrahimu
3Naowatuhawawakajifunga,kilamtuakajifungaupanga wakeubavunimwake,nakilamtuakajifungasilahazake, naowakatumaininguvuzao,wakatokaMisripamojakwa mkonowenyenguvu
4Lakinihawakuletachakulachochotechabarabarani,ila fedhanadhahabu,walamkatewasikuhiyohawakuleta mikononimwao,kwamaanawalikusudiakupatachakula chaokwamalipokutokakwaWafilisti,nakamasivyo wangekichukuakwanguvu.
5Naowatuhawawalikuwawanaumehodarinamashujaa sana,mtummojaangewezakuwafukuzaelfumojana wawiliangewezakuwafukuzaelfukumi,kwahivyo walitegemeanguvuzaonawakaendapamojakama walivyokuwa.
6NaowakaelekezanjiayaokuelekeanchiyaGathi,nao wakashukanakuwakutawachungajiwaGathiwakichunga ng'ombewawanawaGathi.
7Wakawaambiawachungaji,Tupenibaadhiyakondoo kwamalipo,tule;kwamaanatunanjaa,kwamaana hatukulachakulaleo
8Wachungajiwakasema,Je,nikondooaung'ombewetu hatatuwapeninyikamamalipo?BasiwanawaEfraimu wakakaribiakuwakamatakwanguvu
9NaowachungajiwaGathiwakawapigiakelele,hatakilio chaokikasikikambali;basiwanawotewaGathiwakatoka kwendakwao
10NawanawaGathiwalipoonauovuwawanawa Efraimu,wakarudinakuwakusanyawatuwaGathi, wakajivikakilamtusilahazake,wakatokakuwaendea wanawaEfraimukwavita
11WakapigananaokatikabondelaGathi,navitavikawa vikalisana,wakapiganawatuwengisanasikuhiyo
12SikuyapiliwanawaGathiwakatumaujumbekatika mijiyoteyaWafilistiiliwajekuwasaidia,wakisema, 13Haya,njoonikwetumkatusaidie,ilituwapigewanawa Efraimu,waliotokaMisri,ilikutekang'ombezetu,na kupigananasibilasababu.
14BasirohozawanawaEfraimuzilikuwazimechokakwa njaanakiu,kwasababuhawakuwawamelachakulakwa sikutatu.Nawatuarobainielfuwakatokakatikamijiya WafilistiilikuwasaidiawatuwaGathi
15NaowatuhawawakapiganavitanawanawaEfraimu, nayeBwanaakawatiawanawaEfraimumikononimwa Wafilisti
16WakawapigawanawotewaEfraimu,wotewaliotoka Misri;hakunaaliyesalia,ilawatukumiwaliokimbiakutoka utumwani
17KwamaanauovuhuuulitokakwaBwanajuuyawana waEfraimu,kwasababuwaliasinenolaBwana, walipotokaMisri,kablayakufikawakatiambaoBwana alikuwaamewaagizaIsraelihapozamani
18NamiongonimwaWafilistipiawaliangukawatuwengi sana,wapataowatuelfuishirini;nanduguzao wakawachukuanakuwazikakatikamijiyao
19NawaliouawawawanawaEfraimuwakabaki wameachwakatikabondelaGathikwasikunyingina miakamingi,naohawakuletwakuzikwa,nabondehilo likajaamifupayawatu
20NawalewanaumewaliotorokavitaniwakafikaMisri, wakawaambiawanawaIsraeliyoteyaliyowapata
21NaEfraimu,babayao,akawaombolezeakwasiku nyingi,nanduguzakewakajakumfariji
22Akamjiamkewe,nayeakazaamwana,akamwitajina lakeBeria,maanaalikuwamnyongenyumbanimwake
SURAYA76
1NaMusamwanawaAmramualikuwabadomfalme katikanchiyaKushisikuhizo,naakafanikiwakatika
ufalmewake,naakaongozautawalawawanawaKushi kwahaki,kwahaki,nakwauadilifu.
2NawanawotewaKushiwalimpendaMusasikuzote alizotawalajuuyao,nawenyejiwotewanchiyaKushi walimwogopasana.
3NakatikamwakawaarobainiwautawalawaMusajuu yaKushi,Musaalikuwaameketikwenyekitichaenzicha kifalme,hukuAdoniya,malkia,akiwambeleyake,na wakuuwotewakiwawameketikumzunguka
4NaAdoniya,malkia,akawaambiambeleyamfalmena wakuu,NijamboganihiliambaloninyiwanawaKushi mmelifanyakwamudamrefuhuu?
5Hakikaunajuayakwambakwamiakaarobainimtuhuyu ametawalaKushi,hakujakwangu,walahakuitumikia miunguyawanawaKushi
6Basisasasikilizeni,enyiwanawaKushi,walamtuhuyu asitawaletenajuuyenu,kamavileyeyesiwadamuyetu
7Tazama,Menakrumwananguamekua,naatawalejuu yenu,kwaniniborazaidikumtumikiamwanawabwana wako,kulikokumtumikiamgeni,mtumwawamfalmewa Misri
8NawatuwotenawakuuwawanawaKushiwakasikia manenoaliyoyasemaAdoniya,malkia,masikionimwao 9Nawatuwotewakajiandaahadijioni,naasubuhi wakaamkamapemanakumfanyaMenakrus,mwanawa Kikianus,kuwamfalmejuuyao
10NawanawotewaKushiwaliogopakunyooshamkono waodhidiyaMusa,kwamaanaBwanaalikuwapamojana Musa,nawanawaKushiwakakumbukakiapo walichomwapiaMusa,kwahivyohawakumdhuru
11LakiniwanawaKushiwalimpaMusazawadinyingi, wakampelekeakwaheshimakubwa
12BasiMusaakatokanchiyaKushi,akaendanyumbani, akaachakutawalajuuyaKushi,nayeMusaalikuwana umriwamiakasitininasitaalipotokanchiyaKushi,kwa kuwanenohilolilitokakwaBwana,kwamaanamuda uliokuwaumefika,aliouwekasikuzakale,ilikuwatoa IsraelikatikamatesoyawanawaHamu
13BasiMusaakaendaMidiani,kwasababualiogopa kurudiMisrikwasababuyaFarao,akaendaakaketi kwenyekisimachamajihukoMidiani
14NabintisabawaReueli,Mmidiani,wakatokaili kuchungakundilababayao.
15Wakafikakisimani,wakatekamajiilikunyweshakundi lababayao
16BasiwachungajiwaMidianiwakajanakuwafukuza; Musaakainuka,akawasaidia,akawanyweshakondoo
17WakarudinyumbanikwaReuelibabayao, wakamwambiayaleMusaaliyowafanyia 18Wakasema,Mmisrimmojaametuokoakutokamikononi mwawachungaji,akatutekeamaji,akawanyweshakondoo 19Reueliakawaambiabintizake,Yukowapi?Kwanini mmemwachamtuhuyo?
20Reueliakatumawatuwamwite,akamletanyumbani, nayeakalamkatepamojanaye
21NaMusaalimwambiaReuelikwambaalikuwa amekimbiakutokaMisrinakwambaalitawalamiaka arobainijuuyaKushi,nakwambabaadayewalikuwa wamemnyang'anyaserikali,nakumruhusuaendezakekwa amanikwaheshimanazawadi.
22NaReuelialiposikiamanenoyaMusa,Reueliakasema moyonimwake,Nitamtiamtuhuyugerezani,ambapo nitawapatanishawanawaKushi,kwamaanaamewakimbia 23Wakamchukuanakumtiagerezani,nayeMusa akafungwagerezanimiakakumi.NaMusaalipokuwa gerezani,Sipora,bintiReueli,alimhurumia,akamlishakwa mkatenamajikilawakati
24NawanawotewaIsraeliwalikuwabadokatikanchiya MisriwakiwatumikiaWamisrikwakazingumuyakila aina;namkonowaMisriulikuwamkalijuuyawanawa Israelisikuhizo
25WakatihuoBwanaakampigaFarao,mfalmewaMisri, akampigakwapigolaukomatanguwayowamguuwake hatautosiwakichwachake;kwasababuyamatesomakali waliyotendewawanawaIsraeli,pigohililikatokakwa BwanajuuyaFarao,mfalmewaMisri,wakatihuo.
26KwamaanaBwanaalikuwaamesikiamaombiyawatu wake,wanawaIsraeli,nakiliochaokikamfikiakwa sababuyakaziyaongumu.
27Lakinihasirayakehaikuondokakwao,namkonowa FaraoulikuwabadoumenyoshwajuuyawanawaIsraeli; FaraoakafanyashingoyakekuwangumumbelezaBwana, akaongezanirayakejuuyawanawaIsraeli,akafanya maishayaokuwamachungukwakilaainayakazingumu 28NaBwanaalipomleteaFaraomfalmewaMisripigo, aliwaombawenyehekimanawachawiwakewamponye 29Nawatuwakewenyehekimanawachawi wakamwambia,Kwambakamadamuyawatotowadogo ingewekwakwenyemajerahaangepona
30Faraoakawasikiliza,akawatumawatumishiwake GoshenikwawanawaIsraeliiliwawachukuewatotowao wadogo
31WahudumuwaFaraowakaenda,wakawachukuawatoto wachangawawanawaIsraelikutokavifuanimwamama zaokwanguvu,wakawaletakwaFaraokilasiku,mtoto mmojakilasiku;wagangawakawaua,wakawatiapigo; ndivyowalivyofanyasikuzote.
32NaidadiyawatotoambaoFaraoaliwauailikuwamia tatusabininawatano
33LakiniBwanahakuwasikilizawagangawamfalmewa Misri,natauniikazidikuongezekakwanguvu
34Faraoalipatwanapigohilokwamiakakumi,bado moyowaFaraoulikuwamgumuzaididhidiyawanawa Israeli
35NamwishowamiakakumiBwanaakaendeleakumpiga Faraokwamapigomabaya.
36Bwanaakampigakwauvimbembayanaugonjwa tumboni,napigohilolikageukakuwajipukali.
37WakatihuowahudumuwawiliwaFaraowalitokakatika nchiyaGosheni,ambapowanawaIsraeliwotewalikuwa, wakaendanyumbanikwaFarao,wakamwambia, TumewaonawanawaIsraeliwakilegeakatikakazizao,na kazizaozikifanywakwauzembe
38Faraoaliposikiamanenoyawahudumuwake,hasira yakeikawakadhidiyawanawaIsraelisana,maana alihuzunikasanakwamaumivuyakeyamwili
39Akajibu,akasema,SasawanawaIsraeliwanajuaya kuwamiminimgonjwa,wanageukanakutudhihaki;basi sasaniwekeegarilangu,naminitajisalimishahadiGosheni, nitaonadhihakayawanawaIsraeliwanayonidhihaki;basi watumishiwakewakawekagarikwaajiliyake
40Wakamchukuanakumpandishajuuyafarasi,kwani hakuwezakujipandamwenyewe; 41Akachukuawapandafarasikuminaaskarikumiwa miguupamojanaye,akaendakwawanawaIsraelihuko Gosheni.
42WalipofikampakanimwaMisri,farasiwamfalme alipitakatikasehemunyembamba,iliyoinuliwakatika sehemuyawaziyashambalamizabibu,iliyozungushiwa uziopandezotembili,nchitambararenayachiniikiwa upandewapili
43Farasiwakakimbiaharakamahalihaponakusukumana, nafarasiwenginewakasukumananafarasiwamfalme
44Farasiwamfalmeakaangukakatikabondetambarare, mfalmealipokuwaamempanda,naalipoanguka,garila farasilikageukajuuyausowamfalme,nafarasiakalala juuyamfalme;mfalmeakaliakwasautikubwa,kwa maanamwiliwakeulikuwaunaumasana
45Nanyamayamfalmeikavunjwakutokakwake,na mifupayakeikavunjika,asiwezekupanda,kwamaana jambohilililikuwalimetokakwaBwanakwake,kwa maanaBwanaalikuwaamesikiakiliochawatuwake,wana waIsraeli,namatesoyao.
46Watumishiwakewakambebamabeganimwao,kidogo kidogo,wakamrudishaMisri;nawapandafarasi waliokuwapamojanayewakarudiMisripia.
47Wakamlazakitandanimwake,nayemfalmeakajua kwambamwishowakeulikuwaumekaribiakufa,basi Aparanithi,malkiamkewe,akaja,akaliambeleyamfalme, nayemfalmeakaliasanapamojanaye
48Nawakuuwakewotenawatumishiwakewakajasiku hiyo,wakamwonamfalmekatikamatesohayo,wakalia pamojanayekwakiliokikubwa
49Nawakuuwamfalmenawashauriwakewote wakamshaurimfalmeiliamtawazemtummojabadalayake katikanchi,yeyoteambayeangemchaguakutokakwa wanawe
50Mfalmealikuwanawanawatatunabintiwawili,ambao Aparanithi,malkiawake,alimzalia,pamojanawanawa masuriawamfalme
51Nahayandiyomajinayao,mzaliwawakwanzaOthri, wapiliAdikamu,nawatatuMorion,nadadazao,jinala mkubwaBathianawapiliAkuzi
52NaOthrimzaliwawakwanzawamfalmealikuwa mjinga,mjanjanamwenyeharakakatikamanenoyake
53LakiniAdikamualikuwamtumjanjanamwenye hekima,mwenyeujuzikatikahekimayoteyaMisri,lakini mwenyesurambaya,mnenekatikamwili,namfupisana katikakimo;urefuwakeulikuwadhiraamoja.
54NamfalmealipomwonaAdikamumwanaweakiwana akilinahekimakatikamamboyote,mfalmealiamua kwambaawemfalmebadalayakebaadayakifochake
55AkamwoaGedudabintiAbiloti,ambayealikuwana umriwamiakakumi,nayeakamzaliawanawanne
56Kishaakaendaakaoawakewatatu,akazaawanawanane nabintiwatatu
57Msukosukoukamshindamfalmesana,nanyamayake ikanukakamanyamayamzogauliotupwashambaniwakati wakiangazi,wakatiwajuakali
58Mfalmealipoonakwambaugonjwawakeumemzidi nguvu,akaamurumwanaweAdikamualetwekwake,nao wakamfanyamfalmejuuyanchibadalayake
59Namwishowamiakamitatu,mfalmeakafa,kwaaibu, fedheha,nachukizo,nawatumishiwakewakamchukua, wakamzikakaburinimwawafalmewaMisrihukoSoanMisraimu.
60Lakinihawakumpakadawakamakawaidayawafalme, kwasababumwiliwakeulikuwaumeoza,naohawakuweza kumkaribiailikumtiadawakwasababuyaharufumbaya, kwahiyowakamzikaharaka.
61KwamaanauovuhuuulitokakwaBwanakwake,kwa kuwaBwanaalikuwaamemlipauovukwaajiliyauovu aliowatendeaIsraelisikuzake
62Naakafakwahofunaaibu,namwanaweAdikamu akatawalamahalipake.
SURAYA77
1Adikamualikuwanaumriwamiakaishirinialipotawala Misri,akatawalamiakaminne
2KatikamwakawamiambilinasitawaIsraelikushuka Misri,AdikamualitawalaMisri,lakinihakudumukwa mudamrefukatikautawalawakejuuyaMisrikamababa zakewalivyoendeleanautawalawao.
3KwakuwaMeloli,babayake,alitawalaMisrikwamiaka tisininaminne,lakinialikuwamgonjwakwamiakakumi, akafa,kwasababualikuwamwovumbelezaBwana.
4WamisriwotewaliitajinalaFaraoAdikamkamajinala babazake,kamailivyokuwadesturiyaohukoMisri
5NawatuwotewenyehekimawaFaraowakamwitajinala AdikamuAhuzi,kwaufupianaitwaAhuzikwalughaya Kimisri
6NaAdikamualikuwambayasana,naalikuwanadhiraa mojanashubirimojanaalikuwanandevukubwa zilizofikakwenyenyayozamiguuyake
7Faraoakaketikatikakitichaenzichababayakeili kutawalaMisri,nayeakaongozaufalmewaMisrikwa hekimayake
8Naalipokuwaakitawala,alimzidibabayakenawafalme wotewaliomtanguliakatikauovu,nayeakaongezanira yakejuuyawanawaIsraeli
9AkaendanawatumishiwakeGoshenikwawanawa Israeli,akawapanguvukazi,akawaambia,Malizenikazi yenu,kaziyakilasiku,walamikonoyenuisilegeekatika kaziyetutanguleonakuendelea,kamamlivyofanyasiku zababayangu
10Akawekamaakidajuuyaokutokamiongonimwawana waIsraeli,najuuyaoakawawekawasimamiziwakazi kutokamiongonimwawatumishiwake
11Akawekajuuyaokipimochamatofaliiliwafanye kulingananaidadihiyo,sikubaadayasiku,kishaakarudi nakwendaMisri
12WakatihuowasimamiziwakaziwaFarao waliwaamuruwasimamiziwawanawaIsraelikama alivyoamuruFarao,wakisema, 13Faraoasemahivi,Fanyenikaziyenuyakilasiku, mkamalizekaziyenu,mkaangaliekipimochamatofalicha kilasiku;msipunguzechochote
14Naitakuwakwambamkipungukiwanamatofaliyenuya kilasiku,nitawawekawatotowenuwadogobadalayao
15NaowasimamiziwakaziwaMisriwalifanyavivyo hivyosikuzilekamaFaraoalivyowaagiza.
16Nakilamaraupungufuwowoteulipopatikanakatika kipimochamatofaliyaoyakilasikuchawanawaIsraeli, wasimamiziwakaziwaFaraowangewaendeawakeza wanawaIsraelinakuwachukuawatotowachangawawana waIsraelikwaidadiyamatofaliyaliyopungua, wangewachukuakwanguvukutokakwamamazao,na kuwawekandaniyajengobadalayamatofali;
17Wakatibabanamamazaowalipokuwawakiwaliliana kuliawaliposikiasautizawatotowaowachangawakilia ukutanimwajengo
18NawasimamiziwakaziwakawashindaIsraeli,hata Waisraeliwakawawekawatotowaondaniyajengo,hata mtummojaakamwekamwanaweukutaninakumtia chokaa,hukumachoyakeyakimlilia,namachoziyake yakimtiririkamtotowake
19NawasimamiziwakaziwaMisriwakawafanyiahivyo watotowaIsraelikwasikunyingi;walahapanamtu aliyewahurumiawalakuwahurumiawatotowawanawa Israeli.
20Naidadiyawatotowotewaliouawakatikajengohilo ilikuwamiambilinasabini,baadhiyaowalikuwa wamejengajuuyakebadalayamatofaliambayoyaliachwa nababazao,nabaadhiyaowalikuwawamewatoanje wakiwawamekufakutokajengoni
21NakazingumuwaliyowafanyiwawanawaIsraelisiku zaAdikamuilizidikwaukaliilewaliyoifanyasikuzababa yake
22NaowanawaIsraeliwaliuguakilasikukwasababuya kaziyaonzito,kwamaanawalikuwawamejisemea, Tazama,Faraoatakapokufa,mwanaweatainukana kutupunguziakaziyetu!
23Lakiniwaliongezakaziyamwishozaidikulikoya kwanza,nawanawaIsraeliwakauguakwaajiliyahili,na kiliochaokikapandakwaMungukwasababuyakaziyao.
24MunguakasikiasautiyawanawaIsraelinakiliochao, sikuhizo,nayeMunguakakumbukaaganolakealilolifanya naIbrahimu,IsakanaYakobo.
25MunguakaonamzigowawanawaIsraeli,nakaziyao nzitosikuhizo,nayeakaazimiakuwaokoa
26BasiMusa,mwanawaAmramu,alikuwabado amefungwagerezanisikuhizo,katikanyumbayaReueli, Mmidiani;naSipora,bintiReueli,alimlishakwachakula kwasirisikubaadayasiku.
27NaMusaalifungwagerezanikatikanyumbayaReueli kwamiakakumi
28Namwishowamiakakumi,ambayoilikuwamwakawa kwanzawakutawalakwaFaraojuuyaMisri,badalaya babayake,
29SiporaakamwambiaReueli,babayake,Hakunamtu anayeulizaaukumtafutayuleMwebrania,ambaye umemfungagerezanikwamiakakumisasa
30Basisasa,ukionavemamachonipako,natutumewatu tukaonekamayuhaiauamekufa,lakinibabayakehakujua yakuwayeyendiyealiyemsaidia
31Reuelibabayakeakajibu,akamwambia,Je,jambokama hililimetokeahatamtuakafungwagerezanibilachakula kwamiakakumi,akaishi?
32Siporaakamjibubabayake,akasema,Hakikaumesikia yakwambaMunguwaWaebranianimkuu,mwenye kutisha,nayehuwatendeamaajabuwakatiwote.
33YeyendiyealiyemwokoaIbrahimukutokaUruwa Wakaldayo,naIsakakutokaupangawababayake,na YakobokutokakwamalaikawaBwanaaliyepigananaye kwenyekivukochaYabuki.
34Piakwamtuhuyuamefanyamambomengi, alimkomboakutokakwenyemtowaMisrinakutokakwa upangawaFarao,nakutokakwawanawaKushi,hivyopia anawezakumwokoakutokakwanjaanakumfanyaaishi.
35JambohilolikampendezaReueli,nayeakafanyakama alivyosemabintiyake,akatumawatugerezaniiliajue yaliyompataMusa
36Akamwona,natazama,mtuhuyoMusaalikuwaakiishi shimoni,amesimamakwamiguuyake,akimsifuna kumwombaMunguwababazake
37NaReueliakaamuruMusaatokegerezani,nao wakamnyoa,nayeakabadilishamavaziyakeyagerezana kulamkate
38BaadayeMusaakaingiabustaniyaReueli,iliyokuwa nyumayanyumba,akamwombaBwana,Munguwake, aliyemtendeamaajabumakuu
39Naikawakwambaalipokuwaakiombaalitazama upandewake,natazama,kijitichayakutikiliwekwa ardhini,ambachokilikuwakimepandwakatikatiyabustani
40Akakaribiafimbo,akatazama,natazama,jinalaBwana Munguwamajeshililikuwalimechorwajuuyake, limeandikwanakutengenezwajuuyafimbo
41Akaisomanaakanyooshamkonowakenaakaichuma kamamtiwamsitunikutokakwenyekichaka,nakijiti kilikuwamkononimwake
42NahiindiyofimboambayokazizotezaMunguwetu zilifanywanayo,baadayakuumbambingunanchi,na jeshilakelote,bahari,mitonasamakiwakewote
43MungualipomfukuzaAdamukutokabustaniyaEdeni, alichukuakijitimkononimwake,akaendaakalimaardhi ambayoalitwaliwa
44NafimboikamshukiaNuhu,ikapewaShemunauzao wake,hataikaingiamkononimwaIbrahimuMwebrania. 45IbrahimualipompaIsakamwanaweyotealiyokuwa nayo,akampapiafimbohii
46YakoboalipokimbiliaPadan-aramu,aliichukua mkononimwake,naaliporudikwababayakehakuiacha
47PiaaliposhukaMisrialiichukuamkononimwakena kumpaYosefu,sehemumojazaidiyanduguzake,kwa sababuYakoboalikuwaameichukuakwanguvukutoka kwanduguyakeEsau
48BaadayakifochaYusufu,wakuuwaMisriwaliingia nyumbanikwaYusufu,nakijitikikaingiamkononimwa Reueli,Mmidiani,nayealipotokaMisri,akakichukua mkononimwake,akakipandabustaninimwake
49NawanaumewotehodariwaKiniwalijaribukuinyakua walipojaribukumpatabintiyakeZipora,lakini hawakufanikiwa.
50Kwahiyokijitihichokikabakikimepandwakatika bustaniyaReueli,hadialipokujayeyealiyekuwanahaki nachonakukichukua
51ReuelialipoionafimbomkononimwaMusa, aliistaajabia,nayeakampabintiyakeSiporaawemkewake.
SURAYA78
1WakatihuoBaal-hananimwanawaAkbori,mfalmewa Edomu,akafa,akazikwanyumbanikwakekatikanchiya Edomu
2Baadayakifochake,wanawaEsauwalitumawatu kwendanchiyaEdomu,wakamchukuamtummojahuko Edomu,jinalakeHadadi,wakamfanyamfalmewaobadala yaBaal-hanani,mfalmewao
3HadadiakatawalajuuyawanawaEdomumiakaarobaini naminane
4NaalipotawalaaliazimiakupigananawanawaMoabu, kuwawekachiniyamamlakayawanawaEsaukama walivyokuwahapoawali,lakinihakuweza,kwasababu wanawaMoabuwalisikiajambohili,naowakaondokana kufanyaharakakumchaguamfalmejuuyaokutoka miongonimwanduguzao
5Baadayewakakusanyawatuwengi,wakatumakwawana waAmoninduguzaoiliwawasaidiekupigananaHadadi mfalmewaEdomu
6HadadialiposikiajambowalilofanyawanawaMoabu, akawaogopasana,akajizuiakupigananao
7SikuhizoMusa,mwanawaAmramu,hukoMidiani, alimwoaSipora,bintiReueli,Mmidiani.
8NaSiporaalitembeakatikanjiazabintizaYakobo, hakuwanaupendeleowowoteisipokuwauadilifuwaSara, Rebeka,RahelinaLea.
9Siporaakapatamimba,akazaamwana,akamwitajina lakeGershomu,maanaalisema,Nilikuwamgenikatika nchiyaugenini;lakinihakumtahirigovilake,kwaamriya Reuelimkwewe
10Akapatamimbatena,akazaamwana,akatahirigovilake, akamwitajinalakeEliezeri,maanaMusaalisema,Kwa sababuMunguwababazangualikuwamsaadawangu, akaniokoanaupangawaFarao
11Farao,mfalmewaMisri,aliwazidishiawanawaIsraeli kazingumusikuhizo,akazidishanirayakekuwanzitojuu yawanawaIsraeli
12AkaamurutangazolifanywekatikaMisri,akisema, Msiwapewatumajanitenayakufanyiamatofali;waende wakajikusanyiemajaniwawezavyokuyapata
13Piahesabuyamatofaliwatakayotengenezanawatoe kilasiku,walamsiwapunguziechochote,kwasababuni wavivukatikakaziyao
14WanawaIsraeliwaliposikiahaya,wakaombolezana kuugua,wakamliliaBwanakwasababuyauchunguwa rohozao
15BwanaakasikiakiliochawanawaIsraeli,akaonajinsi Wamisriwalivyowatesa
16Bwanaakawaoneawivuwatuwakenaurithiwake, akasikiasautiyao,akaazimiakuwatoakatikamatesoya Misri,nakuwapanchiyaKanaaniiwemilkiyao
SURAYA79
1SikuhizoMusaalikuwaakilichungakundilaReueli, Mmidiani,mkwewe,ng'amboyajangwalaSini,nafimbo aliyoitwaakwamkweweilikuwamkononimwake
2Ikawasikumojamwana-mbuzialipoteanakundi,Musa akamfuata,akafikamlimanimwaMunguhukoHorebu
3AlipofikaHorebu,Bwanaakamtokeahukokwenye kichaka,akakionakichakakikiwakamoto,lakinimoto haukuwananguvujuuyakichakahichokukiteketeza
4Musaalistaajabusanakwajambohili,kwasababukijiti hakikuteketea,nayeakakaribiailikuonajambohilikubwa, naBwanaakamwitaMusakutokamotoninakumwamuru ashukekwendaMisri,kwaFaraomfalmewaMisri,ili awaachewanawaIsraeliwatokekatikautumishiwake.
5BwanaakamwambiaMusa,Nenda,urudiMisri;kwa kuwawalewotewaliokutafutauhaiwakowamekufa;nawe utamwambiaFarao,awaachewanawaIsraeliwatoke katikanchiyake
6Bwanaakamwonyeshakufanyaisharanamaajabuhuko MisrimbeleyaFaraonambeleyaraiawake,iliwapate kuaminikwambaBwanandiyealiyemtuma
7MusaakasikilizayoteambayoBwanaalikuwa amemwamuru,akarudikwamkwewe,akamwelezaneno hilo;Reueliakamwambia,Enendakwaamani
8MusaakaondokailiaendeMisri,akamchukuamkewena wanawepamojanaye,akawakatikanyumbayawageni njiani,malaikawaMunguakashuka,akatafutakisacha kumshtaki.
9Naalitakakumuuakwasababuyamwanawewakwanza, kwasababuhakuwaamemtahiri,naalikuwaamevunja aganoambaloBwanaalikuwaamefanyanaIbrahimu.
10KwamaanaMusaalisikilizamanenoyamkwewe aliyomwambia,yakutomtahirimwanawewakwanza,kwa hiyohakumtahiri.
11SiporaakamwonamalaikawaBwanaakitafutakisa dhidiyaMusa,nayeakajuakwambajambohilililitokana nakutokumtahirimwanaweGershomu.
12BasiSiporaakafanyaharaka,akachukuamawemakali yaliyokuwahapo,akamtahirimwanawe,akamwokoa mumewenamwanawemkononimwamalaikawaBwana.
13NaHarunimwanawaAmramu,nduguyeMusa,alikuwa Misriakitembeakandoyamtosikuhiyo
14Bwanaakamtokeamahalihapo,akamwambia,Nenda sasakwaMusajangwaniAkaendaakamkutakatikamlima waMungu,akambusu
15Haruniakainuamachoyake,akamwonaSipora,mkewe Musa,nawanawe,akamwambiaMusa,Hawaniakinanani kwako?
16Musaakamwambia,Haonimkewangunawanangu, ambaoMungualinipahukoMidiani;najambohilo likamhuzunishaHarunikwaajiliyahuyomwanamkena watotowake.
17HaruniakamwambiaMusa,Mruhusumwanamkehuyo nawatotowakewaendenyumbanikwababayakeMusa akasikilizamanenoyaHaruni,akafanyahivyo.
18BasiSiporaakarudinawatotowake,wakafika nyumbanikwaReueli,wakakaahukohataulipofikawakati Bwanaalipowajiliawatuwake,nakuwatoaMisrimkononi mwaFarao
19MusanaHaruniwakafikaMisrikwajumuiyayawana waIsraeli,wakawaambiamanenoyoteyaBwana;nao watuwakafurahisana
20MusanaHaruniwakaamkaasubuhinamapemasiku iliyofuata,wakaendanyumbanikwaFarao,wakachukua fimboyaMungumikononimwao
21Nawalipofikakwenyelangolamfalme,simbawawili wachangawalikuwawamefungwahumowakiwana vyombovyachuma,nahakunamtualiyetokaaukuingia mbeleyao,isipokuwawaleambaomfalmealiwaamuru
waje,wakatiwachawiwalipokujanakuwaondoasimba kwauchawiwao,nahiiikawaletakwamfalme.
22Musaakafanyaharaka,akainuafimbojuuyasimba, akawafungua;naoMusanaHaruniwakaingianyumbani mwamfalme.
23Simbanaowalikujapamojanaokwafuraha,nao wakawafuatanakufurahikamambwaanavyomfurahia bwanawakeanaporudikutokaporini.
24Faraoalipoonajambohilialishangaa,akaogopasana kwahabarihiyo,maanasurazaozilikuwakamasuraza wanawaMungu
25FaraoakamwambiaMusa,“Unatakanini?”Wakamjibu, “Bwana,MunguwaWaebrania,ametutumakwako, tukuambie,‘Waachewatuwanguwaende,wanitumikie’
26Faraoaliposikiamanenoyao,aliogopasanambeleyao, akawaambia,Nendenileo,mnirudiekesho.Wakafanya kamawalivyosemamfalme
27NawalipokwishakwendaFaraoakatumawatuwamwite Balaamumchawi,naYanenaYambrewanawe,na wagangawote,nawachawi,nawashauriwotewaliokuwa wamfalme;naowotewakaja,wakaketimbeleyamfalme
28MfalmeakawasimuliamanenoyoteambayoMusana nduguyeHaruniwalimwambia,naowachawi wakamwambiamfalme,Lakiniwatuhaowalikujiaje,kwa sababuyasimbawaliokuwawamefungwalangoni?
29Mfalmeakasema,Kwasababuwaliinuafimboyaodhidi yasimbanakuwafungua,wakajakwangu,nasimbanao wakawafurahiakamambwaafurahivyokukutananabwana wake
30BalaamumwanawaBeori,mchawi,akamjibumfalme, akasema,Hawasiwengineilaniwachawikamasisi.
31Basisasatumawatuwawaite,naowaje,nasi tutawajaribu;nayemfalmeakafanyahivyo
32AsubuhiFaraoakawatumaMusanaHaruniwawaite mbeleyamfalme,naowakatwaafimboyaMungu, wakamwendeamfalme,wakamwambia,wakisema, 33Bwana,MunguwaWaebrania,asemahivi,Wapeleke watuwanguiliwanitumikie
34Mfalmeakawaambia,Lakinininaniatakayewaamini kwambaninyiniwajumbewaMungu,nakwamba mnakujakwangukwaamriyake?
35Basisasatoamuujizaauisharakatikajambohili,na ndipomanenoutakayosemayataaminika.
36Haruniakafanyaharaka,akaitupafimbomkononi mwakembeleyaFaraonawatumishiwake,nayofimbo ikawanyoka.
37Wachawiwalipoonahili,wakatupakilamtufimboyake chini,nazozikawanyoka.
38NanyokawafimboyaHaruniakainuakichwachakena kufunguamdomowakeilikumezafimbozawachawi
39Balaamumchawiakajibu,akasema,Jambohili limekuwapotangusikuzakale,kwambanyokahumeza mwenzake,nakwambaviumbehaihulana
40Basisasauirudisheiwefimbokamailivyokuwahapo mwanzo,nasipiatutairudishafimbozetukama zilivyokuwahapomwanzo,naikiwafimboyakoitameza fimbozetu,ndipotutajuakwambarohoyaMunguiko ndaniyako,nakamasivyo,wewenifunditukamasisi
41Haruniakafanyaharaka,akanyoshamkonowake, akamshikamkiawanyoka,naoukawafimbomkononi mwake;nawachawiwakafanyavivyohivyokwafimbo
zao;kilamtuakashikamkiawanyokawake,nazozikawa fimbokamamwanzo.
42Nawaliporudishwakwenyefimbo,fimboyaHaruni ilimezafimbozao.
43Mfalmealipoonajambohili,akaamurukitabucha kumbukumbukilichohusuwafalmewaMisri,kiletwe;nao wakaletakitabuchakumbukumbu,yaani,tareheza wafalmewaMisri,ambachondaniyakeziliandikwa sanamuzotezaMisri;maanawalidhaniyakupatajinala Yehovahumo,lakinihawakulipata
44FaraoakawaambiaMusanaHaruni,Tazama,sijaona jinalaMunguwenulimeandikwakatikakitabuhiki,wala silijuijinalake.
45Washaurinawatuwenyehekimawakamjibumfalme, wakisema,TumesikiayakwambaMunguwaWaebraniani mwanawawenyehekima,mwanawawafalmewakale.
46FaraoakawageukiaMusanaHaruni,akawaambia, SimjuiBwanamliyemtangaza,walasitawaachawatuwake 47Wakamjibumfalme,BwanaMunguwaMiungundilo jinalake,nayealitangazajinalakejuuyetutangusikuza babazetu,akatutuma,akisema,NendenikwaFarao, mkamwambie,Waachewatuwanguwanitumikie.
48Basisasatuachetuendesafariyasikutatujangwani, tukamtoleedhabihuhuko;kwanitangusikutuliposhuka Misri,hakupokeakutokamikononimwetusadakaya kuteketezwa,walasadakayaunga,waladhabihu;na usipoturuhusu,hasirayakeitawakajuuyako,nayeataipiga Misrikwatauni,walakwaupanga.
49Faraoakawaambia,Niambienisasanguvuzakena uwezawake;wakamwambia,Yeyendiyealiyeumba mbingunanchi,baharinasamakiwakewote,aliumbanuru, akaumbagiza,akasababishamvuajuuyanchi, akainywesha,akafanyamimeananyasikuchipua,akaumba mwanadamunamnyamanawanyamawamsituni,ndege waanganinasamakiwabaharini,nakwakinywachake wanaishinakufa
50Hakikaalikuumbatumbonimwamamayako,akakutia pumziyauhai,akakulea,akakuwekakatikakitichaenzi chaufalmewaMisri,nayeatakuondoleapumzinaroho yako,nakukurudishakatikaardhiuliyotwaliwa.
51Hasirayamfalmeikawakakwamanenoyao, akawaambia,Lakinininanikatikamiunguyoteyamataifa awezayekufanyahivi?Mtowanguniwangumwenyewe, naminimeufanyakwaajiliyangumwenyewe
52Akawafukuzakutokakwake,naakaamurukazingumu zaidijuuyaIsraelikulikoilivyokuwajananakabla.
53MusanaHaruniwakatokambeleyamfalme, wakawaonawanawaIsraeliwakiwakatikahalimbaya; kwamaanawasimamiziwakaziwalikuwa wamewazidishiamzigowakazi
54MusaakarudikwaBwana,akasema,Kwanini umewatendeavibayawatuwako?Kwamaanatangu nilipokujakumwambiaFaraonenoulilonituma, amewatendeavibayasanawanawaIsraeli
55BwanaakamwambiaMusa,Tazama,utaonayakwamba FaraoatawatoawanawaIsraelikutokanchiyakekwa mkonoulionyoshwanamapigomazito.
56MusanaHaruniwakakaamiongonimwanduguzao wanawaIsraelihukoMisri
57NaWamisriwakafanyamaishayaokuwamachungu kwakazinzitowaliyowatwika
SURAYA80
1Hatamwishowamiakamiwili,BwanaakamtumaMusa kwaFaraotena,iliawatoewanawaIsraeli,nakuwatoa katikanchiyaMisri
2MusaakaendanyumbanikwaFarao,akamwambia manenoyaBwanaaliyemtuma;lakiniFaraohakuisikiliza sautiyaBwana,nayeMunguakainuanguvuzakejuuya MisrijuuyaFaraonaraiawake,nayeMunguakampiga Faraonawatuwakekwamapigomakubwanamakalisana 3BwanaakatumakwamkonowaHaruni,akayageuzamaji yoteyaMisrikuwadamu,pamojanavijitovyakevyotena mitoyakeyote
4NaMmisrialipokujakunywanakutekamaji,akatazama ndaniyamtungiwake,natazama,majiyoteyaligeuka kuwadamu;naalipokujakunywakutokakikombechake, majiyaliyomondaniyakikombeyakawadamu
5Namwanamkealipokandaungawakenakupikavyakula vyake,mwonekanowaoulibadilikanakuwadamu
6Bwanaakatumatena,akafanyamajiyaoyoteyatoevyura, navyurawotewakaingiakatikanyumbazaWamisri.
7NaWamisriwalipokunywa,matumboyaoyalijaavyura nawakachezamatumboyaowalipokuwawakichezamtoni
8Namajiyaoyoteyakunywanamajiyakupikia yakageukakuwavyura,piawalipolalavitandanimwao jasholaolikazaavyura
9PamojanahayoyotehasirayaBwanahaikugeukakutoka kwao,namkonowakeulinyoshwajuuyaWamisriwoteili kuwapigakwakilapigokubwa
10Akatumawatu,akawapigamavumbiyaoyakawachawa, naochawawakawahukoMisri,wakafikaurefuwadhiraa mbilijuuyanchi
11Chawapiawalikuwawengisana,katikamiiliya wanadamunawanyama,katikawotewaliokaaMisri;pia Bwanaaliwaleteachawamfalmenamalkia,nao wakawahuzunishaMisrisanakwasababuyachawa.
12Hatahivyo,hasirayaBwanahaikuondoka,namkono wakeulikuwabadoumenyoshwajuuyaMisri
13Bwanaakawatumawanyamawaporiniwakilaaina kwendaMisri,naowakajanakuwaangamizaWamisriwote, wanadamunawanyama,namiti,navyotevilivyokuwako Misri.
14Bwanaakatumanyokawamoto,nge,panya,vicheche, vyura,pamojanawenginewanaotambaamavumbini
15Nzi,nyuki,viroboto,wadudunachawa,kilakundi kulingananaainayake
16Nawanyamawotewatambaaonawenyemabawakwa ainazaowakajaMisri,wakawahuzunishaWamisrisana
17Navirobotonanziwakaingiamachoninamasikioni mwaWamisri
18Nanyiguwakawajianakuwafukuza,naowakatoka humohadivyumbanimwao,naowakawafuata
19NaWamisriwalipojifichakwasababuyakundila wanyama,walifungamilangoyaonyumayao,naMungu akawaamuruWashulanuthiwaliokuwabaharini,wapande nakuingiaMisri.
20Nayealikuwanamikonomirefu,urefuwadhiraakumi zamkonowamwanaume
21Akapandajuuyapaa,akafunuadarinasakafu, akazikata,akaunyoshamkonowakendaniyanyumba, akatoakomeonakomeo,akazifunguanyumbazaMisri
22Baadayekundilawanyamalikaingiakatikanyumbaza Misri,nakundilawanyamalikawaangamizaWamisri,nao wakahuzunikasana
23Hatahivyo,hasirayaBwanahaikugeukakutokakwa Wamisri,namkonowakeulikuwabadoumenyoshwadhidi yao
24Munguakatumatauni,natauniikaeneaMisri,katika farasinapunda,nakatikangamia,katikamakundiya ng'ombenakondoonawanadamu
25Wamisriwalipoamkaasubuhinamapemaili kuwapelekamifugoyaomalishoni,walikutamifugoyao yoteimekufa
26WalibakiwanyamammojatukatiyakumiwaWamisri, nahakunahatammojaaliyekufakatikawanyamawa IsraelihukoGosheni
27Munguakaletauvimbeunaowakakatikamiiliya Wamisri,naoukawapasuangozizao,naoukawana kuwashakalikwaWamisriwotekuanzianyayozamiguu yaohadikwenyeutosiwavichwavyao.
28Namajipumengiyalikuwakatikamiiliyao,hatamiili yaoikaharibikahadiikaozanakuoza
29Hatahivyo,hasirayaBwanahaikuondoka,namkono wakeulikuwabadoumenyoshwajuuyaMisriyote
30Bwanaakaletamvuayamawenzitosana,ambayo ilipigamizabibuyaonakuvunjamitiyaoyamatundana kuikaushahataikaangukajuuyao
31Piakilamimeamibichiikakaukanakuangamia,kwa sababumotouliochanganyikaulishukakatikatiyamvuaya mawe,kwahiyomvuayamawenamotohuoukateketeza vituvyote
32Piawanadamunawanyamawaliopatikananje waliangamiakwamialiyamotonamvuayamawe,na simbawotewachangawalichoka
33BwanaakatumanakuletanzigewengihukoMisri, Chasel,Salom,Chargol,naChagol,kilaainayanzige, waliokulakilakitukilichosalianamvuayamawe
34NdipoWamisriwakafurahikwasababuyanzige, ingawawalikulamazaoyamashamba,wakawakamatakwa winginakuwatiachumvikwaajiliyachakula
35Bwanaakageuzaupepomkaliwabaharini,ambao uliwaondoanzigewote,hatawalewaliotiwachumvi, akawatupakatikaBahariyaShamu;hakunanzigehata mmojaaliyesaliandaniyamipakayaMisri.
36MunguakaletagizajuuyaMisri,nchiyoteyaMisrina Pathrosiikawagizakwasikutatu,hatamtuasiwezekuona mkonowakealipouinuamdomoni
37WakatihuowatuwengiwaIsraeliwalikufa, waliomwasiBwana,ambaohawakuwasikilizaMusana Haruni,walahawakuaminikwambaMungundiye aliyewatuma
38Naowaliosema,HatutatokaMisri,tusijetukaangamia kwanjaakatikajangwalililoukiwa,naambaohawakutaka kusikilizasautiyaMusa
39Bwanaakawapigakwasikutatuzagiza,naoWaisraeli wakawazikasikuhizo,bilaWamisrikujuakuhusuwao walakuwafurahia
40GizalilikuwakubwasanahukoMisrikwasikutatu,na mtuyeyotealiyekuwaamesimamagizalilipoingia,alibaki
amesimamamahalipake,nayulealiyekuwaameketi alibakiameketi,nayulealiyekuwaamelalaakaendelea kulalakatikahaliileile,nayulealiyekuwaakitembea akakaachinimahalipalepale;najambohililikawapata Wamisriwote,hadigizalilipokwisha.
41Sikuzagizazikapita,BwanaakawatumaMusana HarunikwawanawaIsraeli,akisema,Sherehekenisikukuu yenu,mkaifanyePasakayenu;kwamaanatazama,mimi ninakujakatikatiyausikukatiyaWamisriwote,nami nitawauawazaliwawaowakwanzawote,tangumzaliwa wakwanzawamwanadamuhadimzaliwawakwanzawa mnyama;naminitakapoionaPasakayenu,nitapitajuuyenu 42WanawaIsraeliwalifanyakamayoteambayoBwana aliwaamuruMusanaHaruni,ndivyowalivyofanyausiku huo
43Ikawakatikatiyausiku,Bwanaakatokakatikatiya Misri,akawapigawazaliwawakwanzawotewaWamisri, tangumzaliwawakwanzawamwanadamuhatamzaliwa wakwanzawamnyama.
44Faraoakaamkausiku,yeyenawatumishiwakewotena Wamisriwote;kukawanakiliokikuukatikanchiyoteya Misriusikuhuo;kwamaanahapakuwananyumbaambayo haikuwanamaiti
45PiasanamuzawazaliwawakwanzawaMisri, zilizochongwaukutanikwenyenyumbazao,ziliharibiwa nakuangukachini
46Hatamifupayawazaliwawaowakwanzawaliokufa kablayahayanaambaowalikuwawamemzikakatika nyumbazao,ilichukuliwanambwawaMisriusikuhuona kuburutwambeleyaWamisrinakutupwambeleyao
47NaWamisriwotewalionauovuhuouliowajiaghafla, Wamisriwotewakapigakelelekwasautikuu
48NajamaazotezaMisrizikaliausikuule,kilamtukwa ajiliyamwanawe,nakilamtukwaajiliyabintiyake,kwa kuwandiyemzaliwawakwanza;naghasiazaMisri zikasikikakwambaliusikuule
49BasiBathia,bintiFarao,akatokapamojanamfalme usikuuleilikuwatafutaMusanaHaruninyumbanimwao, naowakawakutanyumbanimwao,wakilanakunywa,na kufurahipamojanaIsraeliwote.
50BathiaakamwambiaMusa,Je,hiindiyothawabuya memaniliyokutendea,kwakukuleanakukunyoosha,nawe ukaletamabayahayajuuyangunajuuyanyumbayababa yangu?
51Musaakamwambia,HakikaBwanaaliletamapigokumi juuyaMisri;je,kunauovuwowoteuliokupatakutokakwa mmojawao?Je,mojakatiyahayolilikupata?Naye akasema,Hapana.
52Musaakamwambia,Ingawawewendiwemzaliwawa kwanzawamamayako,hutakufa,walauovuhautakupata katikatiyaMisri
53Akasema,Nifaidaganikwangu,nikimwonamfalme,na nduguyangu,nanyumbayakeyote,nawatuwake,katika uovuhuu,ambaowazaliwawaowakwanzawanaangamia pamojanawazaliwawakwanzawotewaMisri?
54Musaakamwambia,Hakikanduguyako,nanyumba yake,nawatuwaMisri,hawakutakakusikilizamanenoya Bwana;kwahiyomabayahayayaliwapata
55FaraomfalmewaMisriakawakaribiaMusanaHaruni, nabaadhiyawanawaIsraeliwaliokuwapamojanao mahalihapo,akawaomba,akisema,
56Ondokeni,mkawachukuenduguzenu,wanawaIsraeli wotewaliokonchini,pamojanakondoozao,nang'ombe zao,nayotewaliyonayo;wasiachekituchochote kilichosalia,ilaniombeenimimikwaBwana,Munguwenu.
57MusaakamwambiaFarao,Tazama,weweumzaliwawa kwanzawamamayako,lakiniusiogope,maanahutakufa; kwamaanaBwanaameamuruuishi,iliakuonyeshenguvu zakekuunamkonowakeulionyoshwakwanguvu.
58FaraoakaamuruwanawaIsraeliwaondoke,naWamisri wotewakajitianguvukuwapeleka,kwamaanawalisema, Sotetunaangamia
59NaWamisriwotewaliwatumaWaisraeli,wakiwana utajirimwingi,kondoonang'ombenavituvyathamani, kulingananakiapochaBwanakatiyakenababayetu Ibrahimu
60WanawaIsraeliwakakawiakutokausiku,naWamisri walipowajiailikuwatoa,wakawaambia,Je,sisiniwezi, hatatutokeusiku?
61WanawaIsraeliwakawaombaWamisrivyombovya fedha,navyombovyadhahabu,namavazi;naowanawa Israeliwakawanyang'anyaWamisrivituvyao
62Musaakafanyaharaka,akaondoka,akaendampakamto waMisri,akaliletakutokahukojenezalaYusufu, akalichukua
63WanawaIsraelinaowalileta,kilamtujenezalababa yakepamojanaye,nakilamtujenezalakabilalake
SURAYA81
1WanawaIsraeliwakasafirikutokaRamesesihadi Sukothi,wapatawatumiasitaelfuwaumekwamiguu,bila kuhesabuwatotonawakezao
2Piakundilawatuwaliochanganyikanawalipandapamoja nao,pamojanamakundiyakondoonang'ombe,na ng'ombewengisana
3NamudawakukaakwaowanawaIsraelikatikanchiya Misrikwakazingumuulikuwamiakamiambilinakumi.
4Namwishowamiakamiambilinakumi,Bwana akawatoawanawaIsraelikutokaMisrikwamkonowenye nguvu.
5WanawaIsraeliwakasafirikutokaMisri,nakutoka Gosheni,nakutokaRamesesi,wakapigakambiSukothi sikuyakuminatanoyamweziwakwanza.
6Wamisriwakawazikawazaliwawaowakwanzawote ambaoBwanaalikuwaamewapiga;naWamisriwote wakawazikawaliouawawaokwasikutatu.
7WanawaIsraeliwakasafirikutokaSukothi,wakapiga kambiEthomu,mwishowajangwa.
8HatasikuyatatubaadayaWamisrikuwazikawazaliwa waowakwanza,watuwengiwalitokaMisri,wakawafuata IsraeliilikuwarudishaMisri;maanawalijutakwakuwa wamewaachaWaisraeliwaondokeutumwanimwao.
9Mtummojaakamwambiajiraniyake,HakikaMusana HaruniwalinenanaFarao,wakasema,Tutakwendasafari yasikutatujangwani,tumtoleeBwana,Munguwetu, dhabihu
10Basi,natuamkeasubuhinamapema,tuwarudishe;na itakuwa,wakirudipamojanasiMisrikwabwanazao,ndipo tutajuayakuwawanaimaninao;lakiniwasiporudi,ndipo tutapigananao,nakuwarudishakwanguvunyingina mkonohodari
11WakuuwotewaFaraowakaamkaasubuhi,napamoja naowapatawatuelfumiasaba,wakatokaMisrisikuhiyo, wakafikamahaliwalipokaawanawaIsraeli
12WamisriwotewakamwonaMusanaHaruninawana wotewaIsraeliwalikuwawameketimbeleyaPi-hahirothi, wakilanakunywanakusherehekeasikukuuyaBwana
13WamisriwotewakawaambiawanawaIsraeli,Hakika mlisema,Tutakwendasafariyasikutatujangwani, tumtoleeMunguwetudhabihu,kishatutarudi
14Basisasaleonisikutanotanguulipokwenda,mbona hurudikwamabwanazako?
15MusanaHaruniwakawajibu,wakasema,Kwasababu Bwana,Munguwetu,ametushuhudia,akisema,Hamtarudi tenaMisri;lakinitutajipelekawenyewekatikanchiijaayo maziwanaasali,kamaBwana,Munguwetu,alivyowaapia babazetu,kwambaatatupa.
16NawakuuwaMisriwalipoonayakuwawanawaIsraeli hawakuwasikiliza,walahawakurudiMisri,wakajipangaili kupigananaIsraeli.
17BwanaakawafanyawanawaIsraelikuwaimarajuuya Wamisri,hatawakawapigavikali;vitavikawavikalijuuya Wamisri;Wamisriwotewakakimbiambeleyawanawa Israeli;wengiwaowakaangamiakwamkonowaIsraeli
18WakuuwaFaraowakaendaMisri,wakamwambiaFarao, wakisema,WanawaIsraeliwamekimbia,walahawatarudi Misritena;nahivindivyoMusanaHaruniwalivyotuambia
19Faraoaliposikiajambohili,moyowakenamioyoya raiawakewoteikageukadhidiyaIsraeli,naowakatubu kwambawalikuwawamewaachaIsraeli;naWamisriwote wakamshauriFaraoawafuatewanawaIsraeliili kuwarudishakwenyemizigoyao.
20Wakaulizanakilamtukwanduguyake,Tumefanyanini hili,hatatukawatoaIsraelikutokautumwanimwetu?
21BwanaakaifanyamioyoyaWamisriwotekuwaimara ilikuwafuataWaisraeli;kwakuwaBwanaalitamani kuwaangushaWamisrikatikaBahariyaShamu
22Faraoakaondoka,akawekagarilake,akawaamuru Wamisriwotewakusanyike;hakusaliamtummoja, isipokuwawatotowadogonawanawake
23WamisriwotewakatokapamojanaFaraoilikuwafuata wanawaIsraeli;nakambiyaMisriilikuwakubwasana,na nzito,kamawatumiakumielfu
24KambiyoteikaendanakuwafuatawanawaIsraeliili kuwarudishaMisri,naowakawafikiawakiwawamepiga kambikandoyaBahariyaShamu
25WanawaIsraeliwakainuamachoyao,wakawaona Wamisriwotewakiwafuatia;wanawaIsraeliwakaogopa sanakwasababuyao;wanawaIsraeliwakamliliaBwana.
26NakwasababuyaWamisri,wanawaIsraeli walijigawanyakatikamakundimanne,naowakagawanyika katikamaoniyao,kwasababuwaliwaogopaWamisri;na Musaakazungumzanakilammojawao.
27KikosichakwanzakilikuwachawanawaReubeni, Simeoni,naIsakari,naowakaazimiakujitupabaharini, kwasababuwaliwaogopasanaWamisri
28Musaakawaambia,Msiogope,simamenikimya mkauonewokovuwaBwanaatakaowafanyialeo.
29KikosichapilikilikuwachawanawaZabuloni, BenyamininaNaftali,naowakaazimiakurudiMisri pamojanaWamisri.
30Musaakawaambia,Msiogope;kwamaanakama mlivyowaonaWamisrileo,vivyohivyohamtawaonatena milele
31KikosichatatukilikuwachawanawaYudanaYusufu, naowakaazimiakwendakukutananaWamisriilikupigana nao
32Musaakawaambia,Simamenimahalipenu,kwakuwa Bwanaatawapiganianinyi,nanyimtanyamazakimya.
33NakundilannelilikuwalawanawaLawi,Gadi,na Asheri,naowakaazimiakwendakatikatiyaWamisriili kuwafadhaisha,naMusaakawaambia,Kaenikatikanafasi zenunamsiogope,balimwombeniBwanailiawaokoe mikononimwao.
34BaadayahayoMusaakaondokakatiyawatu, akamwombaBwana,akasema,
35EeBwana,Munguwaduniayote,uwaokoewatuwako uliowatoaMisri;Wamisriwasijisifuyakwambanguvuna uwezanivyao
36BwanaakamwambiaMusa,Kwaniniunanililiamimi? WaambiewanawaIsraelikwambawaende,nawe unyooshefimboyakojuuyabahari,uigawanye;naowana waIsraeliwatapitakatiyake.
37Musaakafanyahivyo;akainuafimboyakejuuyabahari, akaigawanya
38Namajiyabahariyakagawanyikakatikasehemukumi nambili,nawanawaIsraeliwakapitakwamiguu,wakiwa naviatu,kamamtuapitavyokatikanjiailiyoandaliwa
39BwanaakawadhihirishiawanawaIsraelimaajabuyake katikaMisrinabaharinikwamkonowaMusanaHaruni
40NawanawaIsraeliwalipoingiabaharini,Wamisri wakawafuata;namajiyabahariyakawafunikatena,wote wakazamandaniyamaji;walahakusaliamtummoja, isipokuwaFarao,aliyemshukuruBwananakumwamini; kwahiyoBwanahakumfanyaaangamiewakatihuopamoja naWamisri
41Bwanaakaamurumalaikaamtoekutokamiongonimwa Wamisri,ambaowalimtupajuuyanchiyaNinawinaye akatawalajuuyakekwamudamrefu
42SikuhiyoBwanaaliwaokoaIsraelikutokamkononi mwaMisri,nawanawaIsraeliwotewalionakwamba Wamisriwameangamia,naowakauonamkonomkuuwa Bwana,katikayalealiyoyafanyaMisrinabaharini
43NdipoMusanawanawaIsraeliwakamwimbiaBwana wimbohuu,sikuhiyoBwanaalipowaangushaWamisri mbeleyao
44NaIsraeliwotewakaimbakwapamoja,wakisema, NitamwimbiaBwana;kwamaanaametukukasana;Farasi nampandafarasiwakeamewatupabaharini;tazama, imeandikwakatikakitabuchatoratiyaMungu
45BaadayahayowanawaIsraeliwaliendeleanasafari yao,wakapigakambihukoMara;nayeBwanaakawapa wanawaIsraeliamrinahukumuhukoMara;nayeBwana akawaamuruwanawaIsraeliwaendekatikanjiazakezote, nakumtumikia
46WakasafirikutokaMara,wakafikaElimu;hukoElimu palikuwanachemchemikuminambilizamaji,namiti sabiniyamitende;nawanawewakapigakambihapo, karibunamaji
47WakasafirikutokaElimu,wakafikajangwalaSini,siku yakuminatanoyamweziwapilibaadayakutokaMisri.
48WakatihuoBwanaakawapawanawaIsraelimanaili wale;BwanaakawanyesheawanawaIsraelichakula kutokambingunisikubaadayasiku
49WanawaIsraeliwalikulamanahiyomiakaarobaini, sikuzotewalizokuwajangwani,hatawalipofikanchiya Kanaanikuimiliki
50WakasafirikutokanyikayaSini,wakapigakambihuko Alushi.
51WakasafirikutokaAlushi,wakapigakambiRefidimu
52HatawanawaIsraeliwalipokuwaRefidimu,Amaleki, mwanawaElifazi,mwanawaEsau,nduguyeSefo,akaja kupigananaIsraeli
53Akaletapamojanayewatumiananenamojaelfu, wachawinawachawi,akajiandaakwavitanaIsraelihuko Refidimu
54WakapiganavitavikubwanavikalidhidiyaIsraeli, nayeBwanaakawatiaAmalekinawatuwakemikononi mwaMusanawanawaIsraeli,namkononimwaYoshua, mwanawaNuni,Mwefrathi,mtumishiwaMusa.
55WanawaIsraeliwakawapigaAmalekinawatuwake kwamakaliyaupanga;lakinivitavilikuwavikalisanajuu yawanawaIsraeli.
56BwanaakamwambiaMusa,Andikanenohilikatika kitabuliweukumbushokwako,uliwekekatikamkonowa Yoshua,mwanawaNuni,mtumishiwako,naweuwaamuru wanawaIsraeli,ukisema,UtakapofikanchiyaKanaani, utaufutakabisaukumbushowaAmalekichiniyambingu 57Musaakafanyahivyo;akakitwaakitabu,akaandika manenohayajuuyake,akisema, 58KumbukakileAmalekialichokutendeanjianiulipotoka Misri.
59Aliyekukutanjianinakuwapigawalewaliokuwanyuma yako,hatawalewaliokuwadhaifunyumayakoulipokuwa umechokanakuzimia.
60Kwahiyoitakuwa,Bwana,Munguwako, atakapokwishakukuparaha,kutokakwaaduizakowote waliokando-kando,katikanchiakupayoBwana,Mungu wako,iweurithiwako,uimiliki,ndipoutakapoufuta ukumbushowaAmalekichiniyambingu,usisahau
61NamfalmeatakayemhurumiaAmaleki,au kumbukumbuyakeauuzaowake,tazama,nitamtaka,nami nitamkatiliambalikutokamiongonimwawatuwake 62Musaakaandikamambohayayotekatikakitabu, akawaagizawanawaIsraelikuhusumambohayayote
SURAYA82
1WanawaIsraeliwakasafirikutokaRefidimu,wakapiga kambikatikajangwalaSinai,mweziwatatutangu walipotokaMisri
2WakatihuoReueliMmidiani,babamkwewaMusa, akajapamojanaSiporabintiyakenawanawewawili,kwa kuwaalikuwaamesikiahabarizamaajabuyaBwana aliyowatendeaIsraeli,yakuwaokoanamkonowaMisri
3ReueliakamwendeaMusajangwani,alipopigakambi, hapondipoulipomlimawaMungu
4Musaakatokakwendakumlakimkwewekwaheshima kubwa,naIsraeliwotewalikuwapamojanaye
5ReuelinawanawewakakaamiongonimwaWaisraeli kwasikunyingi,nayeReueliakamjuaBwanatangusiku hiyonakuendelea
6NamweziwatatutanguwanawaIsraeliwalipotoka Misri,sikuyasitayake,BwanaaliwapaIsraeliamrikumi juuyaMlimaSinai
7Israeliwotewakasikiaamrihizizote,naoIsraeliwote wakafurahisanakatikaBwanasikuhiyo.
8NautukufuwaBwanaukatuajuuyaMlimaSinai,naye akamwitaMusa;nayeMusaakajakatikatiyawingu, akapandamlimani.
9Musaakawamlimanisikuarobainimchananausiku; hakulachakulawalahakunywamaji;nayeBwana akamfundishaamrinahukumuiliawafundishewanawa Israeli
10Bwanaakaandikaamrikumializowaamuruwanawa Israelijuuyambaombilizamawe,ambazoalimpaMusa iliawaagizewanawaIsraeli
11Hatamwishowasikuarobaininausikuarobaini,hapo BwanaalipokwishakusemanaMusakatikaMlimaSinai, BwanaakampaMusavilevibaovyamawevilivyoandikwa kwakidolechaMungu.
12WanawaIsraeliwalipoonayakuwaMusaamekawia kushukamlimani,wakamkusanyikiaHaruni,wakasema, KuhusumtuhuyuMusa,hatujuiyaliyompata.
13Basisasa,simama,utufanyiemunguatakayetutangulia, iliusife
14NaHaruniakawaogopasanawatu,akawaamuru wamleteedhahabu,nayeakaitengenezandamayakusubu kwaajiliyawatu
15BwanaakamwambiaMusa,kablahajashukamlimani, Shuka;kwamaanawatuwakouliowatoaMisri wamejiharibu
16Wamejifanyiandamayakusubu,wakaisujudia;basi sasaniache,niwaangamizewatokeduniani;maananiwatu wenyeshingongumu
17MusaakamsihiBwana,nayeakamwombaBwanakwa ajiliyawatukwaajiliyandamawaliyoifanya;kisha akashukakutokamlimani,namikononimwakealikuwana vilevibaoviwilivyamawe,ambavyoMungualimpa awaamuruwanawaIsraeli
18Musaalipokaribiakambinakuionandama waliyoitengenezawatu,hasirayaMusaikawaka,akavunja zilembaochiniyamlima
19Musaakajakambini,akamchukuandama,akaichoma moto,akaisagahataikawavumbilaini,akainyunyizajuu yamaji,akawapawanawaIsraeliwanywe
20Naowatuwakafakwaupangawakilammojawao, wapatawatuelfutatu,waliotengenezandama.
21KeshoyakeMusaakawaambiawatu,Nitapandajuu kwaBwana,labdanipatekufanyaupatanishokwaajiliya dhambizenumlizomfanyiaBwana
22MusaakapandatenakwaBwana,akakaapamojana Bwanasikuarobainimchananausiku
23NakatikasikuarobainiMusaalimsihiBwanakwaajili yawanawaIsraeli;nayeBwanaakasikilizamaombiya Musa;nayeBwanaakakubalikusihiwakwakekwaajiliya Israeli
24KishaBwanaakamwambiaMusaachongembaombili zamawenakuziletakwaBwana,ambayeangeandikajuu yakeamrikumi
25Musaakafanyahivyo,akashuka,akavichongavilevibao viwili,akapandamlimaSinaikwaBwana,nayeBwana akaandikazileamrikumijuuyavilevibao
26MusaakakaanaBwanasikuarobainimchananausiku, nayeBwanaakamfundishaamrinahukumuzakuwapa Israeli
27BwanaakamwagizakuhusuwanawaIsraelikwamba wamjengeeBwanamahalipatakatifu,ilijinalakelikae ndaniyake;Bwanaakamwonyeshamfanowamahali patakatifunamfanowavyombovyakevyote
28Hatamwishowasikuarobaini,Musaakashukakutoka mlimani,navilevibaoviwilimkononimwake
29MusaakawaendeawanawaIsraeli,akawaambia manenoyoteyaBwana,akawafundishasheria,amri,na hukumu,ambazoBwanaalikuwaamemfundisha
30MusaakawaambiawanawaIsraelinenolaBwana, kwambapatakatifupakepafanyikekwaajiliyake,iliakae katiyawanawaIsraeli
31Naowatuwakafurahisanakwaajiliyamemayote BwanaaliyowaambiakwamkonowaMusa,wakasema, HayoyoteBwanaaliyokuambiatutayafanya
32Watuwakainukakamamtummoja,wakatoasadaka kwaukarimukwaajiliyapatakatifupaBwana,kilamtu akaletasadakakwaBwanakwaajiliyakaziyapatakatifu, nakwaajiliyautumishiwakewote.
33NawanawaIsraeliwotewakaletakilamtuvituvyote vilivyoonekanakatikamilkiyake,kwaajiliyakaziya patakatifupaBwana,dhahabu,fedha,nashaba,nakilakitu kilichotumikakwaajiliyapatakatifu
34Nawatuwotewenyehekimawaliofanyakaziwalikuja, wakajengapatakatifupaBwana,sawasawanayote aliyoamuruBwana,kilamtukatikakazialiyoifanya;na watuwotewenyehekimawenyemioyomigumu wakafanyapatakatifu,navyombovyake,navyombovyote vyautumishimtakatifu,kamaBwanaalivyomwamuru Musa
35Nakaziyapatakatifupamaskaniikakamilikamwishoni mwamiezimitano;nawanawaIsraeliwakafanyayote ambayoBwanaalimwamuruMusa
36WakamleteaMusamahalipatakatifunavyombovyake vyote;kamavilemfanouleBwanaaliomwonyeshaMusa, ndivyowalivyofanyawanawaIsraeli
37Musaakaonakazi,natazama,waliifanyakamaBwana alivyomwamuru;basiMusaakawabariki
SURAYA83
1Hatakatikamweziwakuminambili,sikuyaishirinina tatuyamwezi,MusaakawatwaaHaruninawanawe, akawavikamavaziyao,akawatiamafuta,akawafanyia kamaBwanaalivyomwamuru;Musaakatoasadakazote alizomwagizaBwanasikuhiyo
2KishaMusaakawachukuaHaruninawanawe, akawaambia,Mtakaamlangonipamaskanikwasikusaba; maanandivyonilivyoagizwa.
3HaruninawanawewakafanyayoteambayoBwana aliwaagizakwamkonowaMusa;wakakaamlangonipa hemasikusaba
4Sikuyanane,sikuyakwanzayamweziwakwanza, mwakawapilitanguwanawaIsraeliwalipotokaMisri, Musaalisimamishamahalipatakatifu,nayeMusaakaweka vyombovyotevyamaskaninavyombovyotevyamahali patakatifu,akafanyayotealiyoamriwanaBwana.
5MusaakawaitaHaruninawanawe,naowakaletasadaka yakuteketezwanasadakayadhambikwaajiliyao wenyewe,nakwaajiliyawanawaIsraeli;kamaBwana alivyomwagizaMusa.
6Sikuhiyo,wanawawiliwaHaruni,NadabunaAbihu, walichukuamotousiowakawaidanakuuletambeleza Bwanaambayehakuwaagiza;motoukatokambeleza Bwana,ukawateketeza,naowakafambelezaBwanasiku hiyo
7SikuileMusaalipomalizakujengamahalipatakatifu, wakuuwawanawaIsraeliwalianzakuletamatoleoyao mbelezaBwanakwaajiliyakuiwekawakfumadhabahu 8Wakaletamatoleoyaokilamkuukwasikumoja,mkuu mmojakilasikukwasikukuminambili
9Namatoleoyotewaliyoleta,kilamtusikuyake,sahani mojayafedhayenyeuzitowashekelimianathelathini,na bakulimojalafedhalashekelisabinikwashekeliya mahalipatakatifu;vyoteviwilivilikuwavimejaaunga mwembamba,uliochanganywanamafutakwaajiliya sadakayaunga
10Kijikokimoja,chenyeuzitowashekelikumiza dhahabu,kilichojaauvumba.
11Fahalimmojamchanga,kondoomumemmoja,na mwana-kondoommojawamwakawakwanzakwaajiliya sadakayakuteketezwa.
12Nambuzimmojakwaajiliyasadakayadhambi
13Nakwaajiliyadhabihuyasadakazaamani,ng'ombe wawiliwaume,nakondoowaumewatano,nambuzi waumewatano,nawana-kondoowatanowamwakammoja 14NdivyowalivyofanyawakuukuminawawiliwaIsraeli sikubaadayasiku,kilamtukatikasikuzake.
15Ikawabaadayahayo,sikuyakuminatatuyamwezi, MusaakawaamuruwanawaIsraeliwaiadhimishePasaka 16NawanawaIsraeliwakaishikaPasakakwawakati wake,sikuyakuminanneyamwezi;kamaBwana alivyomwagizaMusa,ndivyowalivyofanyawanawa Israeli.
17Namweziwapili,sikuyakwanzayamwezihuo, BwanaakasemanaMusa,akamwambia, 18Wahesabuvichwavyawanaumewotewawanawa Israeli,wenyeumriwamiakaishirininazaidi,wewena Haruninduguyako,nawakuukuminawawiliwaIsraeli 19Musaakafanyahivyo;naHaruniakajapamojana wakuukuminawawiliwaIsraeli,naowakawahesabu wanawaIsraelikatikajangwalaSinai
20NahesabuyawanawaIsraelikwanyumbazababazao, tanguumriwamiakaishirininazaidi,ilikuwamiasitana tatuelfu,miatanonahamsini.
21LakiniwanawaLawihawakuhesabiwamiongonimwa nduguzao,wanawaIsraeli
22NahesabuyawanaumewotewawanawaIsraeli,tangu umriwamwezimmojanazaidi,ilikuwaishirininambili elfu,miambilinasabininawatatu
23NahesabuyawanawaLawi,tanguumriwamwezi mmojanazaidi,ilikuwaishirininambilielfu 24MusaakawawekamakuhaninaWalawikilamtukatika utumishiwakenamzigowake,ilikuhudumumahali patakatifupamaskani,kamaBwanaalivyomwamuruMusa 25Nasikuyaishiriniyamwezihuo,winguliliondolewa kutokakwenyehemayakukutania.
26WakatihuowanawaIsraeliwaliendeleanasafariyao kutokajangwalaSinai,wakasafirikwasikutatu,nawingu likatuajuuyajangwalaParani;hasirayaBwanaikawaka juuyaIsraelihapo,kwasababuwalikuwawamemkasirisha Bwanakwakumwombachakula,wapatekula.
27Bwanaakaisikilizasautiyao,akawapachakula walichokulakwamwezimmoja
28LakinibaadayahayohasirayaBwanaikawakajuuyao, akawapigakwauuajimkuu,naowakazikwahukomahali hapo
29WanawaIsraeliwakapaitamahalipaleKebrothHataava,kwasababuhapondipowalipowazikawatu waliotamaninyama.
30WakasafirikutokaKebroth-Hataava,wakapigakambi Haserothi,iliyokokatikajangwalaParani
31NawanawaIsraeliwalipokuwaHaserothi,hasiraya BwanaikawakajuuyaMiriamukwaajiliyaMusa,naye akawanaukoma,mweupekamatheluji
32Akawekwanjeyakambikwasikusaba,hataalipopona tenabaadayaukomawake
33BaadayewanawaIsraeliwakasafirikutokaHaserothi, wakapigakambimwishowajangwalaParani.
34Wakatihuo,BwanaakamwambiaMusa,awatumewatu kuminawawilikutokakwawanawaIsraeli,mtummoja kwakabilamoja,waendewakaichunguzenchiyaKanaani.
35Musaakawatumawalewatukuminawawili,wakaenda nchiyaKanaaniilikuichunguzanakuichunguza; wakaipelelezanchiyotetangujangwalaSinihadiRekobu, hataufikapoHamothi
36HatamwishowasikuarobainiwakawafikiaMusana Haruni,wakamleteahabarikamailivyokuwamioyoni mwao,nawatukumikatiyahaowakawaleteawanawa Israelihabarimbaya,yanchiwaliyoipeleleza,wakisema, NiafadhaliturudiMisrikulikokwendakatikanchihii,nchi inayowaangamizawakaziwake
37LakiniYoshuamwanawaNuni,naKalebumwanawa Yefune,waliokuwamiongonimwawalewalioipeleleza nchi,wakasema,Nchihiininzurisana
38IkiwaBwanaanatufurahia,atatupelekakatikanchihii nakutupa,maananinchiinayotiririkamaziwanaasali.
39LakiniwanawaIsraelihawakuwasikiliza,bali walisikilizamanenoyawalewatukumiwalioletahabari mbayajuuyanchi.
40Bwanaakasikiamanung'unikoyawanawaIsraeli, akakasirika,akaapa,akisema, 41Hakikahakunahatammojawakizazihikikiovu atakayeionanchikuanziaumriwamiakaishirininazaidi isipokuwaKalebumwanawaYefunenaYoshuamwana waNuni
42Lakinihakikakizazihikikiovukitaangamiakatika jangwahili,nawatotowaowataingiakatikanchihiyonao wataimiliki;kwahiyohasirayaBwanaikawakadhidiya Israeli,nayeakawazungushajangwanikwamiakaarobaini hadimwishowakizazihichokiovu,kwasababu hawakumfuataBwana
43NaowatuwakakaakatikajangwalaParanimudamrefu; kishawakaendeleambelekuelekeajangwanikwanjiaya BahariyaShamu
SURAYA84
1WakatihuoKora,mwanawaYetseri,mwanawaKehathi, mwanawaLawi,alichukuawatuwengimiongonimwa wanawaIsraeli,naowakasimamanakugombananaMusa naHaruninamkutanowote.
2Bwanaakawakasirikia,nchiikafunuakinywachake, ikawameza,pamojananyumbazao,navyotevilivyomo, nawatuwotewaKora
3BaadayahayoMunguakawazungushawatukwanjiaya MlimaSeirikwamudamrefu
4WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Msiwachochee wanawaEsau;kwanisitawapachochotekilichochao,hata kamanyayoyamguuiwezavyokukanyaga;kwakuwa nimempaEsauMlimaSeiriuweurithi.
5KwasababuhiyowanawaEsauwalipigananawanawa Seirihapoawali,nayeBwanaakawatiawanawaSeiri mikononimwawanawaEsau,akawaangamizambeleyao; naowanawaEsauwakakaabadalayaohataleo
6KwahiyoBwanaakawaambiawanawaIsraeli, MsipiganenawanawaEsau,nduguzenu,maanahamna kitukatikanchiyao;balimnawezakununuachakulakwao kwapesanakula,namnawezakununuamajikwaokwa pesanakunywa.
7WanawaIsraeliwakafanyakamanenolaBwana lilivyosema
8WanawaIsraeliwakazungukajangwani,wakizunguka kwanjiayaMlimaSinaikwamudamrefu,wala hawakuwagusawanawaEsau;naowakakaakatikaeneo hilokwamiakakuminatisa.
9WakatihuoLatinomfalmewawanawaKitimualifariki, katikamwakawaarobaininatanowakutawalakwake, ambaonimwakawakuminannewawanawaIsraeli kutokaMisri
10Wakamzikamahalipakealipojijengeakatikanchiya Kitimu,nayeAbimnaakatawalamahalipakemiaka thelathininaminane
11WanawaIsraeliwalipitampakawawanawaEsausiku hizo,mwishowamiakakuminatisa,wakajanakupitanjia yanyikayaMoabu
12BwanaakamwambiaMusa,MsiwazingireWamoabu, walamsipiganenao;kwakuwasitawapakituchochotecha nchiyao
13WanawaIsraeliwalipitianjiayajangwalaMoabukwa miakakuminatisa,walahawakupigananao.
14Ikawakatikamwakawathelathininasitawawanawa IsraelikutokaMisri,BwanaakampigamoyoSihoni, mfalmewaWaamori,nayeakapiganavita,akatokaili kupigananawanawaMoabu
15SihoniakatumawajumbekwaBeori,mwanawaYanea, mwanawaBalaamu,mshauriwamfalmewaMisri,nakwa Balaamumwanawe,iliwamlaaniMoabu,iliatiwe mkononimwaSihoni
16WajumbewakaendawakamletaBeorimwanawaYanea, naBalaamumwanawe,kutokaPethorihukoMesopotamia, naoBeorinaBalaamumwanawewakafikamjinikwa Sihoni,wakamlaaniMoabunamfalmewaombeleya SihonimfalmewaWaamori
17BasiSihoniakatokanajeshilakelote,akaendaMoabu, akapigananao,akawashinda;Bwanaakawatiamikononi mwake;SihoniakamwuamfalmewaMoabu
18SihoniakatekamijiyoteyaMoabuvitani;piaakaiteka Heshbonikutokakwao;kwakuwaHeshboniulikuwa
mmojawapowamijiyaMoabu,nayeSihoniakawaweka wakuuwakenawakuuwakehukoHeshboni,naHeshboni ilikuwamaliyaSihonisikuhizo
19KwahiyoBeori,msemajiwamithali,naBalaamu mwanawe,wakasemamanenohaya,wakisema,Njooni Heshboni,mjiwaSihoniutajengwanakuimarishwa 20OlewakoMoabu!Mmepotea,EnyiwatuwaKemoshi! TazamaimeandikwakatikakitabuchasheriayaMungu.
21SihonialiposhindaMoabu,aliwekawalinzikatikamiji aliyoichukuakutokakwaMoabu,naidadikubwayawana waMoabuwakaangukavitanimkononimwaSihoni,naye akawatekanyarawengi,wananabinti,akamwuamfalme wao;basiSihoniakarudikatikanchiyakemwenyewe.
22SihoniakawapaBeorinaBalaamumwanawezawadi nyingizafedhanadhahabu,nayeakawaruhusuwaende Mesopotamianyumbanikwaonakatikanchiyao.
23WakatihuowanawaIsraeliwotewalipitakutokanjia yajangwalaMoabu,wakarudinakuizungukajangwala Edomu.
24Basi,mkutanowotewakafikajangwalaSinikatika mweziwakwanzawamwakawaarobainitangu walipotokaMisri,naowanawaIsraeliwakakaahuko Kadeshi,karibunajangwalaSini;Miriamuakafahuko, akazikwahuko
25WakatihuoMusaakatumawajumbekwaHadadi mfalmewaEdomu,akisema,NduguyakoIsraeliasema hivi,Tafadhaliniruhusunipitekatikanchiyako;hatutapita katikamashambawalamizabibu,walahatutakunywamaji yakisimani;tutatembeakatikanjiayamfalme
26Edomuakamwambia,Hutapitakatikanchiyangu;basi EdomuakatokailikuwakabiliwanawaIsraelinawatu wengi
27LakiniwanawaEsauwalikataakuwaruhusuwanawa Israelikupitakatikanchiyao,kwahiyowanawaIsraeli wakaondokakutokakwaowalahawakupigananao
28KwamaanahapoawaliBwanaalikuwaamewaamuru wanawaIsraeli,akisema,MsipiganenawanawaEsau; kwahiyowanawaIsraeliwakaondokakwao,wala hawakupigananao
29BasiwanawaIsraeliwakaondokaKadeshi,nawatu wotewakafikaMlimaHori
30WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Mwambie Haruninduguyakokwambaatakufahuko;maanahataingia katikanchiniliyowapawanawaIsraeli
31Haruniakapandajuu,kwaamriyaBwana,hadiMlima Hori,katikamwakawaarobaini,mweziwatano,sikuya kwanzayamwezi
32NaHarunialikuwanaumriwamiakamiamojana ishirininamitatualipokufakatikaMlimaHori
SURAYA85
1NaMkanaani,mfalmewaAradi,aliyekaaupandewa kusini,aliposikiakwambaWaisraeliwalikuwawamekuja kwanjiayawapelelezi,akapangamajeshiyakekupigana naWaisraeli
2WanawaIsraeliwakamwogopasana,kwasababu alikuwanajeshikubwanalenyenguvu,hivyowanawa IsraeliwakaazimiakurudiMisri
3WanawaIsraeliwakarudinyumakamamwendowasiku tatuhadiMaserathimwanawaYakoni,kwamaana walikuwanahofukubwakwasababuyamfalmeAradi
4NawanawaIsraelihawakutakakurudimahalipao,kwa hiyowakakaaBeniYakonisikuthelathini.
5NawanawaLawiwalipoonayakuwawanawaIsraeli hawakurudinyuma,walimwoneawivuBwana;wakainuka, wakapiganananduguzaoWaisraeli,wakawauakundi kubwalawatu,wakawalazimishakurudimahalipao, MlimaHori
6Waliporudi,mfalmeAradialikuwabadoamepangajeshi lakekwaajiliyavitadhidiyaWaisraeli
7Israeliakawekanadhiri,akisema,Ukiwatiawatuhawa mikononimwangu,ndiponitakapoiangamizamijiyao kabisa
8BwanaakaisikilizasautiyaIsraeli,akawatiaWakanaani mikononimwao,akawaangamizakabisa,waonamijiyao; akapaitamahalihapoHorma
9WanawaIsraeliwakasafirikutokaMlimaHori, wakapigakambiObothi;wakasafirikutokaObothi, wakapigakambiIye-abarimu,katikampakawaMoabu 10WanawaIsraeliwakatumaujumbekwaMoabu, wakisema,Turuhusutupitekatikanchiyako,tufikemahali petu;lakiniwanawaMoabuhawakuwaruhusuwanawa Israelikupitakatikanchiyao;kwamaanawanawaMoabu waliogopasanawasijewanawaIsraeliwakawatendakama SihonimfalmewaWaamorialivyowatenda,ambaye alitwaanchiyaonakuwauawengiwao.
11KwahiyoMoabuhakuwaruhusuWaisraelikupitakatika nchiyake;nayeBwanaakawaamuruwanawaIsraeli, akisema,WasipiganenaMoabu;basiwanawaIsraeli wakaondokaMoabu
12WanawaIsraeliwakasafirikutokampakawaMoabu, wakafikang'amboyaArnoni,mpakawaMoabu,katiya MoabunaWaamori;wakapigakambikatikampakawa Sihoni,mfalmewaWaamori,katikajangwalaKedemothi 13KishawanawaIsraeliwakatumawajumbekwaSihoni, mfalmewaWaamori,wakisema,
14Turuhusutupitekatikanchiyako,hatutageukakwenda mashambaniwalamashambayamizabibu,tutapitakwa njiakuuyamfalme,hatatutakapopitampakawako;lakini SihonihakuwaruhusuWaisraelikupita
15BasiSihoniakawakusanyaWaamoriwote,akatoka kwendajangwaniilikuwakabiliwanawaIsraeli; akapigananaIsraelihukoYahasa
16BwanaakamtiaSihonimfalmewaWaamorimikononi mwawanawaIsraeli;Israeliwakawapigawatuwotewa Sihonikwamakaliyaupanga,nakulipizakisasijuuya Moabu
17WanawaIsraeliwakaimilikinchiyaSihoni,kuanzia AramuhadiYabuki,kwawanawaAmoni,nao wakachukuanyarazotezamijihiyo.
18Israeliwakaitwaamijihiiyote,wakakaakatikamiji yoteyaWaamori
19NawanawaIsraeliwotewakaazimiakupigananawana waAmoni,ilikuichukuanchiyaopia
20BwanaakawaambiawanawaIsraeli,Msiwahusuru wanawaAmoni,walamsiwachocheekupigananao;kwani sitawapaninyikituchanchiyao;naowanawaIsraeli wakaitiinenolaBwana,walahawakupigananawanawa Amoni
21KishawanawaIsraeliwakageukanakupandakwanjia yaBashanihadinchiyaOgu,mfalmewaBashani.Ogu, mfalmewaBashani,akatokailikuwakabiliwanawaIsraeli vitani,nayealikuwanawatuwengimashujaa,najeshi lenyenguvusanakutokakwawanawaWaamori.
22NaOgumfalmewaBashanialikuwamtumwenye nguvusana,lakinimwanaweNaaronialikuwananguvu nyingisana,hatanguvukulikoyeye.
23NaOguakasemamoyonimwake,Tazama,sasakambi yoteyaIsraeliimekusanyikawatuwatatu,sasanitawapiga maramojabilaupangawalamkuki
24NaOguakapandaMlimaYahazi,akachukuajiwemoja kubwakutokahumo,lenyeurefuwavipandevitatu, akaliwekakichwanipake,akaazimiakulitupajuuyakambi yawanawaIsraeli,ilikuwapigaWaisraeliwotekwajiwe hilo.
25NamalaikawaBwanaakajanakumchomaOgulile jiwekichwani,nalilejiwelikaangukashingonimwaOgu ambayeOgualiangukachinikwasababuyauzitowalile jiweshingonimwake
26WakatihuoBwanaakawaambiawanawaIsraeli, Msimwogope;kwakuwanimemtiamkononimwako,yeye nawatuwakewote,nanchiyakeyote;naweutamtenda kamaulivyomtendaSihoni
27Musaakashukakwakeakiwanaidadindogoyawana waIsraeli,naMusaakampigaOgukwafimbokwenye vifundovyamiguuyakenakumuua
28BaadayewanawaIsraeliwakawafuatiawanawaOgu nawatuwakewote,wakawapiganakuwaangamiza,hata pasiwenamtualiyesaliahatammojawao
29BaadayeMusaakawatumabaadhiyawanawaIsraeli waendekupelelezaYazeri,kwamaanaYazeriulikuwamji maarufusana
30WapeleleziwakaendaYazerinakuichunguza,nao wapeleleziwakamtumainiBwana,naowakapigananawatu waYazeri
31.HaowatuwakaitwaaYazerinavijijivyake,naye Bwanaakawatiamikononimwao,naowakawafukuza Waamoriwaliokuwahuko
32WanawaIsraeliwakatwaanchiyawafalmewawiliwa Waamori,mijisitiniiliyokuwang'amboyapiliyaYordani, kuanziakijitochaArnonihadikilimachaHermani
33WanawaIsraeliwakasafiri,wakafikakatikanchi tambarareyaMoabu,iliyong'amboyaYordani,karibuna Yeriko
34NawanawaMoabuwakasikiamabayayoteambayo wanawaIsraeliwalikuwawamewatendawafalmewawili waWaamori,SihoninaOgu;basiwatuwotewaMoabu wakaogopasanakwasababuyawanawaIsraeli
35WazeewaMoabuwakasema,Tazama,wafalmewawili waWaamori,SihoninaOgu,waliokuwananguvukuliko wafalmewotewadunia,hawakuwezakusimamadhidiya wanawaIsraeli;basisisitutawezajekusimamambeleyao?
36Hakikawalitutumiaujumbehapoawaliilitupitekatika nchiyetunjiani,nasihatungewaruhusu,sasa watatushambuliakwapangazaonzitonakutuangamiza;na MoabualifadhaikakwasababuyawanawaIsraeli,nao wakawaogopasana,naowakashaurianapamojakuhusu jambolakuwatendeawanawaIsraeli
37WazeewaMoabuwakafanyashauri,wakamchukua mmojawawatuwao,BalakimwanawaSipori,Mmoabi,
wakamfanyamfalmejuuyaowakatihuo;nayeBalaki alikuwamtumwenyebusarasana.
38WazeewaMoabuwakaondoka,wakatumawatukwa wanawaMidianiilikufanyaamaninao;kwamaana kulikuwanavitanauaduimkubwasikuhizokatiya MoabunaMidiani,tangusikuzaHadadi,mwanawa Bedadi,mfalmewaEdomu,aliyewapigaMidianikatika nchiyaMoabu,hatasikuhizi.
39WanawaMoabuwakatumaujumbekwawanawa Midiani,naowakafanyaamaninao;nawazeewaMidiani wakajakatikanchiyaMoabuilikufanyaamanikwaajili yawanawaMidiani
40WazeewaMoabuwakashauriananawazeewaMidiani kuhusulakufanyailikuokoamaishayaokutokakwa Israeli
41WanawotewaMoabuwakawaambiawazeewaMidiani, SasawanawaIsraeliwanarambavituvyote vinavyotuzunguka,kamavileng'ombearambavyomajani yamashamba;maanandivyowalivyowatendawafalme wawiliwaWaamori,walionanguvukulikosisi
42WazeewaMidianiwakawaambiaMoabu,Tumesikiaya kwambawakatihuoSihoni,mfalmewaWaamori, alipopiganananyi,alipowashindanakuichukuanchiyenu, aliwatumawatukwaBeori,mwanawaYanea,nakwa Balaamumwanawe,kutokaMesopotamia,walikujana kuwalaani;kwahiyomkonowaSihoniukawashinda,hata akaichukuanchiyenu
43BasisasamtumeniBalaamumwanawepia,kwamaana badoanakaakatikanchiyake,mpeniujirawake,iliajena kuwalaaniwatuwoteunaowaogopa;wazeewaMoabu waliposikianenohili,wakawaradhikutumaujumbekwa BalaamumwanawaBeori
44BasiBalakimwanawaSipori,mfalmewaMoabu, akatumawajumbekwaBalaamu,akisema,
45Tazama,kunawatuwaliotokaMisri,wamefunikauso wanchi,naowanakaambeleyangu
46Basi,njoouwalaaniwatuhawakwaajiliyangu;maana wananguvunyingikunishindamimi;labdanitawashinda kupigananao,nakuwafukuza;maananimesikiaya kwambayeyeumbarikiyehubarikiwa,nayeyeumbarikiye alaaniwa
47BasiwajumbewaBalakiwakaendakwaBalaamu, wakamletaBalaamuiliawalaaniwatuwapiganenaMoabu.
48BalaamuakajakwaBalakiilikuwalaaniIsraeli,naye BwanaakamwambiaBalaamu,Usiwalaaniwatuhawa, maanawamebarikiwa.
49BalakiakamsihiBalaamukilasikuawalaaniIsraeli, lakiniBalaamuhakumsikilizaBalakikwasababuyaneno laBwanaalilomwambiaBalaamu
50BalakialipoonakwambaBalaamuhakukubaliombi lake,akaondokaakaendanyumbani,naBalaamupia akarudikatikanchiyake,akatokahukoakaendaMidiani.
51WanawaIsraeliwakasafirikutokauwandawaMoabu, wakapangakaribunaYordani,kuanziaBeth-yeshimothi mpakaAbel-shitimu,mwishowauwandawaMoabu
52NawanawaIsraeliwalipokuwawakikaakatikabonde laShitimu,walianzakufanyauzinzinabintizaMoabu.
53WanawaIsraeliwalipokaribiaMoabu,wanawaMoabu wakapigakambizaokuelekeakambiyawanawaIsraeli
54NaowanawaMoabuwakawaogopawanawaIsraeli; naowanawaMoabuwakawachukuabintizaowote,na
wakezao,warembonawarembo,wakawavikadhahabu, fedha,namavaziyathamani.
55NawanawaMoabuwaliwawekawanawakehao mlangonipahemazao,iliwanawaIsraeliwawaonena kuwageukia,wasipiganenaMoabu.
56NawanawotewaMoabuwakawafanyiawanawa Israelijambohili,kilamtuakawawekamkewenabinti yakemlangonipahemayake,nawanawotewaIsraeli walionatendolawanawaMoabu,naowanawaIsraeli wakawageukiabintizaMoabu,wakawatamani,nao wakawaendea
57IkawaMwebraniaalipofikamlangonipahemaya Moabu,akamwonabintiwaMoabu,akamtamanimoyoni mwake,akazungumzanayemlangonipahemaalilotaka, walipokuwawakizungumzapamoja,watuwahema wangetokanakumwambiaMwebraniamanenohaya:
58Hakikamnajuakwambasisinindugu,sisisoteniwazao waLutunawazaowaIbrahimunduguyake,kwaninibasi hamtakaapamojanasi,nakwaninihamlimkatewetuna dhabihuzetu?
59NawanawaMoabuwalipomzidishiamanenoyao,na kumshawishikwamanenoyaoyakujipendekeza, wakamwekandaniyahema,wakampikianakumtolea dhabihu,nayeakaladhabihuyaonamkatewao
60Kishawakampadivai,nayeakanywa,akalewa, wakamwekeamsichanamrembo,akamtendeakama alivyopenda,maanahakujuaalichokuwaakifanya,kwani alikuwaamekunywadivainyingi.
61NdivyowalivyowafanyiawanawaMoabuIsraeli mahalihapo,katikauwandawaShitimu,hasirayaBwana ikawakajuuyaIsraelikwaajiliyajambohilo,naye akatumataunikatiyao,naowakafawatuishirininanne elfuwaIsraeli
62BasipalikuwanamtummojawawanawaSimeoni,jina lakeZimri,mwanawaSalu,aliyejihusishanaKosbi, Mmidiani,bintiSuri,mfalmewaMidiani,machonipa wanawaIsraeliwote.
63FinehasimwanawaElazeri,mwanawakuhaniHaruni, alipoonauovualioufanyaZimri,akachukuamkuki, akaondoka,akawafuata,akawachomawotewawili, akawaua;natauniikakomakatikawanawaIsraeli
SURAYA86
1Wakatihuobaadayatauni,BwanaakanenanaMusa,na Elazeri,mwanawaHaruni,kuhani,nakuwaambia, 2WahesabuvichwavyajumuiyayoteyawanawaIsraeli, tanguumriwamiakaishirininazaidi,wotewaliotoka kwendavitani
3MusanaElazeriwakawahesabuwanawaIsraelikwa jamaazao;nahesabuyaIsraeliwoteilikuwamiasabaelfu, miasabanathelathini.
4NahesabuyawanawaLawi,tanguumriwamwezi mmojanazaidi,ilikuwaishirininatatuelfu;namiongoni mwahaohapakuwanamtuhatammojawawale waliohesabiwanaMusanaHarunikatikajangwalaSinai
5KwamaanaBwanaalikuwaamewaambiakwamba wangekufajangwani,basiwotewakafa,walahakunahata mmojawaoaliyesalia,isipokuwaKalebumwanawa Yefune,naYoshuamwanawaNuni.
6IkawabaadayahayoBwanaakamwambiaMusa, WaambiewanawaIsraeliwalipizekisasijuuya Wamidianikwaajiliyanduguzao,wanawaIsraeli 7Musaakafanyahivyo;nawanawaIsraeliwakachagua miongonimwaowatukuminawawilielfu,watuelfumoja kwakilakabila;naowakaendaMidiani
8WanawaIsraeliwakapiganavitanaMidiani,wakawaua kilamwanamume,nawakuuwatanowaMidiani;na BalaamumwanawaBeoriwakamwuakwaupanga
9WanawaIsraeliwakawachukuamatekawakezaMidiani, pamojanawatotowaowadogo,nang'ombezao,nayote waliyonayo
10Wakachukuanyarazotenamatekayote,wakamletea MusanaElazerikatikanchitambararezaMoabu 11MusanaElazerinawakuuwotewamkutanowakatoka kwendakuwalakikwafuraha.
12WakagawananyarazotezaMidiani,naowanawa IsraeliwalikuwawamejilipizakisasidhidiyaMidianikwa ajiliyanduguzao,wanawaIsraeli.
SURAYA87
1WakatihuoBwanaakamwambiaMusa,Tazama,siku zakozinakaribiamwishowake;mchukueYoshua,mwana waNuni,mtumishiwako,ukamwekekatikahemaya kukutania,naminitamamuru;Musaakafanyahivyo 2Bwanaakaonekanandaniyahemakatikanguzoya wingu,nanguzoyawinguikasimamamlangonipahema.
3BwanaakamwamuruYoshua,mwanawaNuni, akamwambia,Uwehodarinamoyomkuu,kwakuwa utawaletawanawaIsraelikatikanchiniliyowaapiakuwapa; naminitakuwapamojanawe
4MusaakamwambiaYoshua,Uwehodarinamoyomkuu, kwakuwautawarithishawanawaIsraelinchi,nayeBwana atakuwapamojanawe,hatakuachawalakukuacha; usiogopewalausikatetamaa
5MusaakawaitawanawaIsraeliwote,akawaambia, MmeyaonamemayoteambayoBwana,Munguwenu, amewatendeajangwani
6Basisasashikenimanenoyoteyasheriahii,mkaende katikanjiayaBwana,Munguwenu,msigeukekatikanjia aliyowaamuruBwana,kwakwendakuumewalakushoto 7MusaakawafundishawanawaIsraeliamri,nahukumu, nasheria,iliwazifanyekatikanchi,kamaBwana alivyomwamuru
8AkawafundishanjiayaBwananasheriazake;tazama zimeandikwakatikakitabuchasheriayaMungu alichowapawanawaIsraelikwamkonowaMusa.
9MusaalipomalizakuwaagizawanawaIsraeli,Bwana akamwambia,KweamlimawaAbarimu,ukafehuko, ukakusanywepamojanawatuwako,kamaHarunindugu yakoalivyokusanywa.
10MusaakapandajuukamaBwanaalivyomwamuru, akafahukokatikanchiyaMoabukwaamriyaBwana, katikamwakawaarobainitanguwanawaIsraeli walipotokakatikanchiyaMisri
11WanawaIsraeliwakamliliaMusakatikanchitambarare zaMoabusikuthelathini;nasikuzakulianakuomboleza kwaajiliyaMusazikaisha
SURAYA88
1IkawabaadayakifochaMusa,Bwanaakamwambia Yoshua,mwanawaNuni, 2OndokenimkavukeYordanimkaingiekatikanchi niliyowapawanawaIsraeli,naweutawarithishawanawa Israelinchihiyo
3Kilamahalipatakapokanyaganyayozamiguuyenu patakuwamilikiyenu,kuanziajangwalaLebanonihadi mtomkubwa,mtowaEufrate,utakuwandiompakawenu
4Hakunamtuatakayekupingasikuzotezamaishayako; kamanilivyokuwapamojanaMusa,ndivyo nitakavyokuwapamojanawe;uwehodarinamoyomkuu tu,ushikesheriayotealiyokuamuruMusa;usiiachenjia, kwendakuumewalakushoto,upatekufanikiwakatikayote utakayofanya
5YoshuaakawaamurumaafisawaIsraeli,akasema,Piteni katikatiyakambi,mkawaamuruwatu,mkisema, Jitayarishenikwaajiliyavyakula;maanabaadayasiku tatumtavukaYordaniilikuimilikinchi.
6Basi,maafisawawanawaIsraeliwakafanyahivyo,nao wakawaamuruwatu,wakafanyayotealiyowaamuru Yoshua.
7KishaYoshuaakawatumawatuwawiliwaende kuipelelezanchiyaYeriko,naowakaendakuipeleleza Yeriko.
8HatamwishowasikusabawakamjiaYoshuakambini, wakamwambia,Bwanaameitianchiyotemikononimwetu, nawenyejiwakewameyeyukakwahofumbeleyetu.
9Ikawabaadayahayo,Yoshuaakaamkaasubuhi,na Israeliwotepamojanaye,wakasafirikutokaShitimu;naye YoshuanaIsraeliwotepamojanayewakavukaYordani; nayeYoshuaalikuwanaumriwamiakathemaninina miwilialipovukaYordanipamojanaIsraeli
10NaowatuwakapandakutokaYordanisikuyakumiya mweziwakwanza,wakapigakambihukoGilgali,pembeni mwamasharikimwaYeriko
11NawanawaIsraeliwakaisherehekeaPasakahuko Gilgali,katikanchitambararezaYeriko,sikuyakumina nneyamwezihuo,kamailivyoandikwakatikatoratiya Musa.
12ManaikakomawakatihuosikuiliyofuatayaPasaka, walamanahaikuwapotenakwawanawaIsraeli,nao wakalamazaoyanchiyaKanaani.
13NaYerikoulikuwaumefungwakabisadhidiyawana waIsraeli,hakunamtualiyetokawalakuingia
14Ikawakatikamweziwapili,sikuyakwanzayamwezi, BwanaakamwambiaYoshua,Ondoka,tazama,nimeutia Yerikomkononimwako,nawatuwakewote;nawatu wakowotewavitawatauzungukamjimaramojakilasiku; ndivyomtakavyofanyakwasikusita
15Namakuhaniwatapigatarumbeta,namtakaposikiasauti yatarumbeta,watuwotewatapigakelelekubwa,hatakuta zamjizitaanguka;watuwotewatapanda,kilamtujuuya aduiyake
16YoshuaakafanyakamayoteambayoBwanaalikuwa amemwamuru
17Nasikuyasabawalizungukamjimarasaba,na makuhaniwakapigatarumbeta
18Nakatikaraundiyasaba,Yoshuaakawaambiawatu, Pigenikelele,kwamaanaBwanaameutiamjimzima mikononimwetu
19Lakinimjinavyotevilivyomovitakuwavyalaanakwa Bwana,nanyijiepushenakitukilichowekwawakfu,msije mkafanyakambiyaIsraelikuwayalaananakuisumbua 20Lakinifedhayote,dhahabu,shabanachumavitakuwa vitakatifukwaBwana,vitaingizwakatikahazinayaBwana. 21Naowatuwakapigatarumbetanakupigakelelekubwa, nakutazaYerikozikaanguka,nawatuwotewakapanda, kilamtuakielekeambeleyake,naowakautwaamji, wakaharibukabisavyotevilivyokuwamondaniyake, wanaumenawanawake,vijananawazee,ng'ombena kondoonapunda,kwamakaliyaupanga
22Wakauteketezamjimzimakwamoto,isipokuwa vyombovyafedhanadhahabu,nashabanachuma,ndivyo walivyoviwekakatikahazinayaBwana
23NayeYoshuaakaapawakatiule,akisema,Naalaaniwe mtuyuleajengayeYeriko;atawekamsingiwakekwa kufiwanamzaliwawakewakwanza,nakwakufiwana mwanawemdogoatayasimamishamalangoyake
24Akani,mwanawaKarmi,mwanawaZabdi,mwanawa Zera,mwanawaYuda,alifanyahilakatikakitu kilichowekwawakfu;akachukuabaadhiyakitu kilichowekwawakfu,akakifichahemani;hasirayaBwana ikawakajuuyaIsraeli
25Baadayahayo,WaisraeliwaliporudikutokaYeriko lililokuwalikiwaka,Yoshuaaliwatumawatuwaende kuipelelezaAinakupigananayo
26Basiwatuwakapanda,wakaupelelezaAi;naowakarudi, wakasema,WatuwotewasipandepamojanawekwendaAi, ilawatukamaelfutatunawapande,wakaupigemji;maana watuwakeniwachachetu
27Yoshuaakafanyahivyo;nawatuwaIsraeliwapatao elfutatuwakapandapamojanaye,wakapigananawatuwa Ai
28VitavilikuwavikalidhidiyaIsraeli;watuwaAi wakawapigawatuthelathininasitawaIsraeli;wanawa IsraeliwakakimbiambeleyawatuwaAi
29Yoshuaalipoonajambohilo,aliraruamavaziyake, akaangukakifudifudimbelezaBwana,yeyenawazeewa Israeli,wakajitiamavumbivichwanimwao
30Yoshuaakasema,EeBwana,kwaniniuliwavushawatu hawaYordani?NisemeninibaadayawanawaIsraeli kuwageuziavisogoaduizao?
31Kwahiyo,Wakanaaniwote,wenyejiwanchihii, watasikiajambohili,naowatatuzungukanakutufutajina letu
32BwanaakamwambiaYoshua,Mbonaunaanguka kifudifudi?Inuka,toka,kwasababuwanawaIsraeli wamefanyadhambi,nakutwaabaadhiyavitu vilivyowekwawakfu;mimisitakuwapamojanaotena, wasipoviharibuvituvilivyowekwawakfukatiyao
33Yoshuaakaondoka,akawakusanyawatu,akaletaUrimu kwaamriyaBwana;kabilalaYudalikachaguliwa;na AkanimwanawaKarmiakachaguliwa
34YoshuaakamwambiaAkani,Niambiemwanangu, umefanyanini?Akaniakasema,Nilionakatiyanyaravazi zurilaShinari,nashekelimiambilizafedha,nakipande chadhahabuchenyeuzitowashekelihamsini;nilivitamani, nikavichukua,natazama,vyotevimefichwaardhini katikatiyahema
35Yoshuaakawatumawatu,wakaendawakawachukua kutokahemayaAkani,naowakawaletakwaYoshua
36YoshuaakamchukuaAkaninavyombohivi,nawanawe nabintizake,nayotealiyokuwanayo,wakaviletakatika bondelaAkori
37Yoshuaakawateketezakwamotohuko,naoWaisraeli wotewakampigaAkanikwamawe,wakakusanyarundola mawejuuyake;kwahiyoakapaitamahalihapoBondela Akori;hasirayaBwanaikatulia,nabaadayeYoshuaakaja mjini,akapigananao.
38BwanaakamwambiaYoshua,Usiogope,wala usifadhaike;tazama,nimeutiamkononimwakoAi,mfalme wake,nawatuwake;naweuwatendeekamaulivyomtendea Yerikonamfalmewake;lakininyarazakenawanyama wakemtavichukuakuwamawindoyenuwenyewe;wekeni mviziowamjinyumayake
39BasiYoshuaakafanyakamaalivyosemaBwana; akawachaguamiongonimwawanawavitawatuthelathini elfu,mashujaa,akawatuma,naowakauviziamji
40Akawaamuru,akisema,Mtakapotuona,tutakimbia mbeleyaokwahila,naowatatufuata;ndipomtakapoinuka kutokakatikahaowaliovizianakuutekamji,nao wakafanyahivyo
41Yoshuaakapigananao,naowatuwamjiwakatoka kuwaendeaIsraeli,bilakujuayakwambawalikuwa wamewavizianyumayamji
42YoshuanaWaisraeliwotewakajifanyawamechoka mbeleyao,wakakimbiakwahilakwanjiayajangwani
43KishawatuwaAiwakawakusanyawatuwote waliokuwamjiniilikuwafuatiliaWaisraeli;naowakatoka, wakavutwambalinamji;hakunahatammojaaliyesalia, wakauachamjiwazi,wakawafuatiaWaisraeli
44Nawalewaliokuwawamejifichawakainukakutoka mahalipao,wakafanyaharakakujamjini,wakautekana kuuchomamotoNaowatuwaAiwakarudinyuma,na tazama,moshiwamjiulikuwaukipandajuumbinguni,nao hawakuwananjiayakurudiupandemmojaaumwingine
45NaowatuwotewaAiwalikuwakatikatiyaIsraeli, wengineupandehuunawengineupandehuu;nao wakawapigahatahakusaliahatammojawao
46WanawaIsraeliwakamkamataMeloshimfalmewaAi akiwahai,wakamletakwaYoshua;nayeYoshua akamtundikajuuyamti,akafa
47WanawaIsraeliwakarudimjinibaadayakuuteketeza, nakuwauawotewaliokuwamondaniyakekwaupanga.
48NahesabuyawalioangukawawatuwaAi,wanaumena wanawake,ilikuwakuminambilielfu;ilang'ombena nyarazamjiwalichukuaziwezao,kamanenolaBwana kwaYoshualilivyonena
49Nawafalmewotewaliokuwang'amboyaYordani, naam,wafalmewotewaKanaani,waliposikiahabariza mabayaambayowanawaIsraeliwalikuwawamewatenda YerikonaAi,wakakusanyikapamojailikupiganana Israeli.
50IlawenyejiwaGibeoniwaliogopasanakupiganana Waisraeliwasijewakaangamia,kwahiyowakafanyahila, wakamwendeaYoshuanaIsraeliwote,wakawaambia,Sisi tumetokanchiyambali;basisasafanyeniaganonasi
51NaowenyejiwaGibeoniwakawashindawanawaIsraeli; naowanawaIsraeliwakafanyaaganonao,wakafanya amaninao;nawakuuwamkutanowakawaapia;lakini baadayewanawaIsraeliwakajuayakuwawalikuwajirani zao,nakwambawalikuwawakikaakatiyao
52LakiniwanawaIsraelihawakuwaua,kwasababu walikuwawamewaapiakwaBwana,naowakawa wapasuajiwakuninawachotamaji
53Yoshuaakawaambia,“Kwaninimlinidanganya,ili kututendeajambohili?”Wakamjibu,“Kwasababu watumishiwakowaliambiwayoteuliyowatendeawafalme wotewaWaamori,nasitukaogopasanauhaiwetu,nasi tukafanyajambohili.”
54SikuhiyoYoshuaakawaagizawapasuekuninakuteka maji,akawagawanyawawewatumwakwamakabilayote yaIsraeli
55NaAdoni-sedeki,mfalmewaYerusalemu,aliposikia yotewaliyoyatendawanawaIsraelihukoYerikonaAi, akatumaujumbekwaHohamu,mfalmewaHebroni,na kwaPiramu,mfalmewaYarmuthi,nakwaYafia,mfalme waLakishi,nakwaDeberi,mfalmewaEgloni,akisema, 56Njonikwangumnisaidie,ilituwapigewanawaIsraeli, nawenyejiwaGibeoni,waliofanyaamaninawanawa Israeli.
57Wakakusanyikapamoja,naowafalmewatanowa Waamoriwakakweapamojanakambizaozote,watu wengikamamchangawapwani.
58Wafalmehawawotewakaja,wakapigakambimbeleya Gibeoni,wakaanzakupigananawenyejiwaGibeoni;na watuwotewaGibeoniwakatumaujumbekwaYoshua, wakisema,Haya,njooupesiutusaidie,kwamaanawafalme wotewaWaamoriwamekusanyikailikupigananasi
59YoshuanawatuwotewavitawakakweakutokaGilgali, naYoshuaakawajiaghafla,akawapigawafalmehao watanokwamauajimakubwa
60BwanaakawafadhaishambeleyawanawaIsraeli,nao wakawapigakwauuajimkubwahukoGibeoni, wakawafuatiakatikanjiaipandayoBeth-horonihadi Makeda,naowakakimbiambeleyawanawaIsraeli.
61Nawalipokuwawakikimbia,Bwanaaliwaleteamawe yamvuayamawekutokambinguni,nawengiwaowakafa kwamawehayoyamvuayamawe,kulikokwakuuawa kwawanawaIsraeli
62WanawaIsraeliwakawafuatia,wakawapiganjiani, wakiendeleambelenakuwapiga.
63Naowalipokuwawakipiga,mchanaukawaunakaribia jioni,Yoshuaakasemambeleyamachoyawatuwote, WeweJua,simamakimyajuuyaGibeoni,nawewemwezi katikabondelaAiyaloni,hatataifalitakapokuwa limejilipizakisasijuuyaaduizake
64BwanaakaisikilizasautiyaYoshua,najualikasimama kimyakatikatiyambingu,likasimamakimyakwadakika thelathininasita,namwezipiaukasimamakimya, haukufanyaharakakushukahatasikunzima
65Hakunasikukamahiyoiliyowahikuwakablayakewala baadayake,ambayoBwanaaliisikilizasautiyamtu,kwa maanaBwanaalipiganiaIsraeli.
SURAYA89
1NdipoYoshuaakaimbawimbohuu,sikuileBwana alipowatiaWaamorimkononimwaYoshuanawanawa Israeli,akasemambeleyaIsraeliwote, 2Umefanyamambomakuu,EeBwana,umetendamambo makuu;Ninanialiyekamawewe?Midomoyanguitaimbia jinalako
3Wemawangunangomeyangu,mnarawangumrefu, nitakuimbiawimbompya,kwashukraninitakuimbia, Wewendiwenguvuyawokovuwangu
4Wafalmewotewaduniawatakusifu,Wakuuwadunia watakuimbia,WanawaIsraeliwataufurahiawokovuwako, Wataimbanakuusifuuwezawako
5EeBwana,tulikutumainia;tulisemawewendiweMungu wetu,kwamaanaulikuwakimbilioletunangomeyetu imaradhidiyaaduizetu
6Tulikuliliawalahatukuaibika,tulikutumainiana kuokolewa;tulipokulilia,ulisikiasautiyetu,uliokoaroho zetunaupanga,ulituonyeshaneemayako,ulitupawokovu wako,ulitufurahishamioyoyetukwanguvuzako.
7Ulitokakwaajiliyawokovuwetu,kwamkonowako uliwakomboawatuwako;ulitujibukutokambinguni patakatifupako,ulituokoanawatuelfukumi.
8Juanamwezivilisimamatulimbinguni,naweulisimama kwahasirayakodhidiyawatesiwetu,naukaamuru hukumuzakojuuyao.
9Wakuuwotewaduniawalisimama,Wafalmewamataifa walikusanyikapamoja;Hawakutetemekambelezako, Walitamanivitavyako.
10Uliwashambuliakwahasirayako,ukawashushia ghadhabuyako;ukawaangamizakwahasirayako,na kuwakatiliambalimoyonimwako.
11Mataifayameteketezwakwahasirayako,falme zimeangukakwasababuyahasirayako,Uliwapiga wafalmekatikasikuyahasirayako.
12Uliwamwagiaghadhabuyako,hasirayakokali ikawapata;Uliwarudishiauovuwao,Nakuwaangamiza katikauovuwao.
13Walitegamtego,wakaangukahumo;Katikawavu waliouficha,miguuyaoikanaswa
14Mkonowakoulikuwatayarikwaajiliyaaduizakowote waliosema,Kwaupangawaowaliimilikinchi,Kwa mikonoyaowaliishimjini;Ulijazanyusozaoaibu, Uliangushapembezaochini,Uliwatishakwahasirayako, Nakuwaangamizakwahasirayako
15Nchiilitetemekanakutetemekakwasautiyadhoruba yakojuuyao;hukuwazuiarohozaowasife,baliulishusha maishayaokaburini
16Uliwafuatiakatikadhorubayako,Uliwaangamizakatika kisulisulichako,Uligeuzamvuayaokuwamvuayamawe, Waliangukakatikamashimomakubwasanawasiweze kuinuka
17Mizogayaoilikuwakamatakatakazilizotupwakatikati yabarabara
18Waliangamizwanakuangamizwakwahasirayako, Uliwaokoawatuwakokwauwezawako
19Kwahiyomioyoyetuinakufurahia,Nafsizetu zinainukiawokovuwako
20Lughazetuzitasimulianguvuzako,Nasitutaimbana kusifumatendoyakoyaajabu
21Kwamaanaulituokoakutokakwaaduizetu,ulituokoa kutokakwawalewaliotushambulia,uliwaangamizakutoka mbeleyetunakuwakandamizachiniyamiguuyetu
22HivyondivyoaduizakowotewatakavyoangamiaEe Bwana,nawaovuwatakuwakamamakapi yanayopeperushwanaupepo,nawapendwawako watakuwakamamitiiliyopandwakandoyamaji.
23BasiYoshuanaIsraeliwotepamojanayewakarudi kambiniGilgali,baadayakuwapigawafalmewote,hata hakusaliahatammojawao
24Wafalmehaowatanowalikimbiapekeyaokwamiguu kutokavitani,wakajifichapangoni;Yoshuaakawatafuta uwanjanipavita,lakinihakuwaona
25BaadayeYoshuaaliambiwa,“Wafalmewamepatikana, naowamejifichapangoni.”
26Yoshuaakasema,“Teuawatuwawekemlangonipa pango,ilikuwalinda,wasijewakajiondoa”Wanawa Israeliwakafanyahivyo
27YoshuaakawaitaIsraeliwote,akawaambiamaakidawa vita,Wekeninyayozenushingonimwawafalmehawa. Yoshuaakasema,NdivyoBwanaatakavyowafanyiaadui zenuwote
28KishaYoshuaakaamurubaadayewawauewafalmena kuwatupandaniyapango,nakuwekamawemakubwa mdomonimwapango
29BaadayeYoshuaakaendaMakeda,yeyenawatuwote waliokuwapamojanaye,sikuhiyo,akaupigakwamakali yaupanga
30Akawaangamizakabisawatuwotewamji,nawote waliokuwawamji,akamtendeamfalmenawatuwake kamaalivyomtendeaYeriko
31KishaakapitakutokahapohadiLibna,akapigananao; nayeBwanaakautiamkononimwake;Yoshuaakaupiga kwamakaliyaupanga,narohozotezilizokuwamo; akaufanyiahuomjinamfalmewakekamaalivyoufanyia Yeriko
32KutokahukoakapitahadiLakishiilikupigananayo;na Horamu,mfalmewaGaza,akapandailikuwasaidiawatu waLakishi;Yoshuaakampigayeyenawatuwake,hata asisaliwehatamtummoja
33YoshuaakautekaLakishinawatuwakewote, akaufanyiakamaalivyoufanyiaLibna
34YoshuaakapitakutokahapohadiEgloni,akautwaahuo pia,akaupigakwamakaliyaupanga,nawatuwote waliokuwamo
35KutokahukoakapitahadiHebroni,akapigananao, akautwaa,akauangamizakabisa;kishaakarudikutoka huko,yeyenaIsraeliwote,hadiDebiri,akapigananao, akaupigakwamakaliyaupanga
36Akawaangamizawotewaliokuwamondaniyake, hakumwachahatammojaaliyesalia;akaufanyiahuona mfalmewakekamaalivyoufanyiaYeriko
37YoshuaakawapigawafalmewotewaWaamori,kuanzia Kadesh-barneahadiGaza,akaitekanchiyaomaramoja; kwamaanaBwanaalikuwaamepiganakwaajiliyaIsraeli.
38YoshuaakafikakambiniGilgali,pamojanaIsraeliwote 39WakatihuoYabini,mfalmewaHazori,aliposikiayote ambayoYoshuaalikuwaamewatendeawafalmewa Waamori,YabiniakatumaujumbekwaYobati,mfalmewa Midiani,nakwaLabani,mfalmewaShimroni,nakwa Yefali,mfalmewaAkshafu,nakwawafalmewotewa Waamori,akisema, 40Njooharakautusaidie,ilituwapigewanawaIsraeli, kablahawajatujianakututendeakamawalivyowatendea wafalmewenginewaWaamori
41WafalmehawawotewakasikilizamanenoyaYabini, mfalmewaHazori,naowakatokapamojanakambizao zote,wafalmekuminasaba,nawatuwaowalikuwawengi
kamamchangawapwani,pamojanafarasinamagari yasiyohesabika;wakajanakupigakambipamojakaribuna majiyaMeromu;wakakutanapamojailikupiganana Israeli.
42BwanaakamwambiaYoshua,Usiwaogope;kwamaana keshowakatikamahuunitawatoawotewameuawambele yako;utawakatafarasiwaomishipa,namagariyao yatateketezwakwamoto.
43Yoshuanawatuwotewavitawakawajiaghafla, wakawapiga,naowakaangukamikononimwao;kwakuwa BwanaalikuwaamewatiamikononimwawanawaIsraeli
44BasiwanawaIsraeliwakawafuatiawafalmehaowote nakambizao,wakawapiga,hatahapakusaliahatammoja wao;nayeYoshuaakawafanyiakamaBwana alivyomwambia
45WakatihuoYoshuaakarudiHazori,akaupigakwa upanga,akawaangamizawotewaliokuwamondaniyake, akauteketezakwamoto;nakutokaHazori,Yoshuaakapita hadiShimroni,akaupiganakuuangamizakabisa.
46KutokahapoakapitahadiAkshafi,akafanyakama alivyomfanyiaShimroni
47KutokahapoakapitahadiAdulamu,akawapigawatu wotewaliokuwamohumo;akaitendeaAdulamukama alivyomtendeaAkshafunaShimroni
48Akapitakutokakwaohadimijiyoteyawafalme aliowapiga,akawapigawatuwotewaliosaliamiongoni mwao,akawaangamizakabisa
49Waisraeliwalichukuamatekayaonang'ombezaotu, lakiniwaliwauawote,hawakuachahatammojawaoaishi
50KamaBwanaalivyomwamuruMusa,ndivyoYoshuana Israeliwotewalivyofanya;hawakukosakatikanenololote.
51BasiYoshuanawanawaIsraeliwotewakaipiganchi yoteyaKanaanikamaBwanaalivyowaamuru,wakawapiga wafalmewaowote,wafalmethelathininammoja;nao wanawaIsraeliwakatwaanchiyaoyote
52MbalinafalmezaSihoninaOguzilizokuwang'ambo yapiliyaYordani,ambazoMusaalikuwaamepigamiji mingi,nayeMusaakawapaWareubeni,naWagadi,na nusuyakabilalaManase
53Yoshuaakawapigawafalmewotewaliokuwang'ambo yaYordaniupandewamagharibi,akawapamakabilatisa nanusuyakabilalaIsraelikuwaurithiwao
54KwamiakamitanoYoshuaalipiganavitanawafalme hawa,akawapaWaisraelimijiyao,nanchiikawatulivu kutokananavitakatikamijiyoteyaWaamorina Wakanaani.
SURAYA90
1Wakatihuo,mwakawatanobaadayawanawaIsraeli kuvukaYordani,baadayawanawaIsraelikupumzika kutokavitanimwaonaWakanaani,wakatihuokulitokea vitavikubwanavikalikatiyaEdomunawanawaKitimu, naowanawaKitimuwakapigananaEdomu
2Abianus,mfalmewaKitimu,alitokamwakahuo,yaani, katikamwakawathelathininamojawakutawalakwake, najeshikubwapamojanaye,watuhodariwaKitimu, akaendaSeirikupigananawanawaEsau
3HadadimfalmewaEdomualiposikiahabarizake, akatokailikumlakinawatuwenginajeshikubwa, akapigananayekatikanchiyaEdomu
4MkonowaKitimuukawashindawanawaEsau;nawana waKitimuwakawauawanawaEsauwatuishirinina wawilielfu,nawanawotewaEsauwakakimbiambeleyao 5NawanawaKitimuwakawafuata,wakamfikiaHadadi, mfalmewaEdomu,ambayealikuwaakikimbiambeleyao, naowakamkamataakiwahai,wakamletakwaAbianus, mfalmewaKitimu
6NaAbianusakaamuruauawe,naHadadimfalmewa Edomuakafakatikamwakawaarobaininananewa utawalawake
7NawanawaKitimuwakaendeleakuwafuatiliaWaedomu, naowakawapigakwauuajimkuu;naoWaedomuwakawa chiniyawanawaKitimu.
8NawanawaKitimuwakatawalaEdomu,naEdomu ikawachiniyamkonowawanawaKitimunaikawa ufalmemmojatangusikuhiyo.
9Natanguwakatihuohawakuwezatenakuinuavichwa vyao,naufalmewaoukawammojanawanawaKitimu
10NaAbianusakawekamaafisakatikaEdomunawana wotewaEdomuwakawachiniyaAbianusna kulazimishwakaziyakulazimishwa,nayeAbianusakarudi katikanchiyakemwenyewe,Kitimu.
11Naaliporudialiijengaupyaserikaliyakenakujijengea jumbakubwanalenyengomekwaajiliyamakaoya kifalme,naakatawalakwausalamajuuyawanawaKitimu najuuyaEdomu
12Katikasikuhizo,baadayawanawaIsraelikuwafukuza WakanaaniwotenaWaamori,Yoshuaalikuwamzeena mwenyeumrimkubwa
13BwanaakamwambiaYoshua,Weweumzee, umekomaa,nasehemukubwayanchiimesaliakumilikiwa.
14Basisasagawanyanchihiiiweurithikwamakabilatisa nanusuyakabilalaManaseYoshuaakaondoka,akafanya kamaBwanaalivyomwambia.
15NayeakawagawiamakabilayaIsraelinchiyotekama urithiwao,sawasawanamagawanyoyao
16LakinihakutoaurithikwakabilalaLawi;matoleoya Bwanandiyoyalikuwaurithiwao,kamaBwana alivyowaambiakwamkonowaMusa
17KishaYoshuaakampaKalebumwanawaYefune MlimaHebroni,sehemumojajuuyanduguzake,kama BwanaalivyosemakwamkonowaMusa
18KwahiyoHebroniikawaurithiwaKalebunawanawe hataleo
19YoshuaakawagawiaIsraeliwotenchiyotekwakura, iweurithiwao,kamaBwanaalivyomwamuru.
20NawanawaIsraeliwaliwapaWalawimijikutoka katikaurithiwaowenyewe,namalishokwaajiliya ng'ombezao,namalishoyao;kamaBwanaalivyomwagiza Musa,ndivyowalivyofanyawanawaIsraeli;nao wakaigawanyanchikwakura,iwekubwaaundogo
21Naowakaendakuirithinchikwakadiriyamipakayao; naowanawaIsraeliwakampaYoshua,mwanawaNuni, urithikatiyao
22KwaamriyaBwanawakampamjialioutaka,Timnathseraki,katikanchiyavilimayaEfraimu;nayeakaujenga huomjinakukaahumo.
23HizindizourithiambaoEleazarikuhani,naYoshua mwanawaNuni,navichwavyambarizamababazakabila, waliwagawiawanawaIsraelikwakurahukoShilo,mbele
zaBwana,mlangonipamaskani;naowakaacha kuigawanyanchi.
24BwanaakawapawanawaIsraelinchihiyo,nao wakaimilikikamaBwanaalivyowaambia,nakamaBwana alivyowaapiababazao.
25BwanaakawapaWaisraelirahakutokananaaduizao wotewaliowazunguka,walahakunamtualiyesimama dhidiyao,nayeBwanaakawatiaaduizaowotemikononi mwao;walahakunahatanenomojalililokosakutimia katikamemayoteambayoBwanaalikuwaamewaambia wanawaIsraeli;naam,Bwanaaliyafanyayote
26YoshuaakawaitawanawaIsraeliwote,akawabariki, akawaamuruwamtumikieBwana;baadayeakawaacha waendezao,wakaendakilamtumjinikwake,nakilamtu kwenyeurithiwake
27WanawaIsraeliwakamtumikiaBwanasikuzoteza Yoshua;nayeBwanaakawaparahakutokapandezote zilizowazunguka,wakakaasalamakatikamijiyao
28Ikawakatikasikuhizo,AbianusmfalmewaKitimu akafa,katikamwakawathelathininananewakutawala kwake,yaanimwakawasabawakutawalakwakeEdomu, wakamzikamahalipakealipojijengea,naLatinus akatawalabadalayakemiakahamsini
29Nawakatiwautawalawakealiletajeshi,akaenda kupigananawenyejiwaBritannianaKernania,wanawa ElishamwanawaYavani,nayeakawashindanakuwafanya wafanyekaziyakulazimishwa
30KishaakasikiakwambaEdomuwameasikutokachini yamkonowaKitimu,naLatinoakawaendea,akawapiga, akawashinda,akawawekachiniyamkonowawanawa Kitimu,naEdomuikawaufalmemmojapamojanawana waKitimusikuzote
31Nakwamiakamingihapakuwanamfalmekatika Edomu,naserikaliyaoilikuwapamojanawanawaKitimu namfalmewao
32Ikawakatikamwakawaishirininasitabaadayawana waIsraelikuvukaYordani,huoulikuwamwakawasitini nasitabaadayawanawaIsraelikutokaMisri,ndipo Yoshuaalikuwamzee,mwenyeumrimkubwa,mwenye umriwamiakamianaminanesikuhizo.
33YoshuaakawaitaIsraeliwote,wazeewao,waamuzi wao,namaafisawao,baadayaBwanakuwapaWaisraeli woterahakutokananaaduizaowotewaliowazunguka, YoshuaakawaambiawazeewaIsraeli,nawaamuziwao, Angalieni,miminimzee,nimesongambelekatikaumri, nanyimmeonajinsiBwanaalivyowatendeamataifayote aliyowafukuzambeleyenu;kwamaanaBwanandiye aliyewapiganianinyi.
34Basisasa,jitieninguvukuyashikanakuyafanyamaneno yoteyatoratiyaMusa,msiigeukieupandewakuumewala wakushoto,walamsiingiekatiyamataifayaliyobaki katikanchi;walamsitajemajinayamiunguyao;bali shikamaneninaBwana,Munguwenu,kamamlivyofanya hataleo
35YoshuaakawahimizasanawanawaIsraeliwamtumikie Bwanasikuzaozote
36NdipoWaisraeliwotewakasema,TutamtumikiaBwana, Munguwetu,sikuzetuzote,sisinawatotowetu,nawatoto wawanawetu,nauzaowetumilele
37BasiYoshuaakafanyaaganonawatusikuhiyo, akawaruhusuwanawaIsraeliwaendezao,naowakaenda kilamtukwenyeurithiwakenamjiwake
38Ikawasikuhizo,wanawaIsraeliwalipokuwawakikaa salamakatikamijiyao,wakazikamajenezayamakabilaya babazao,waliyoyaletakutokaMisri,kilamtukatikaurithi wawanawe,haowanakuminawawiliwaYakobo,ambao wanawaIsraeliwalimzika,kilamtukatikamilkiya wanawe
39Nahayandiyomajinayamijiwaliyowazikawanakumi nawawiliwaYakobo,ambaowanawaIsraeliwalikuwa wamewaletakutokaMisri
40WakamzikaReubeninaGading'amboyaYordani,huko Romia,nchiambayoMusaalikuwaamewapawanawao
41SimeoninaLawiwakawazikakatikamjiwaMauda, aliowapawanawaSimeoni;nakingozamjizilikuwaza wanawaLawi
42WakamzikaYudakatikamjiwaBenyamini,mkabalana Bethlehemu.
43NamifupayaIsakarinaZabuloniwakaizikahuko Sidoni,katikasehemuiliyoangukiawanawao
44DaniakazikwakatikamjiwawanawehukoEshtaeli;na NaftalinaAsheriwakamzikahukoKadesh-Naftali,kila mtumahalipakealipowapawanawe
45NamifupayaYusufuwakaizikahukoShekemu,katika sehemuyashambaalilolinunuaYakobokwaHamori, ambalolilikuwamaliyakeYusufu
46WakamzikaBenyaminihukoYerusalemu,mbeleya Wayebusi,waliopewawanawaBenyamini;wanawa Israeliwakamzikababazao,kilamtukatikamjiwa wanawe.
47Namwishowamiakamiwili,Yoshua,mwanawaNuni, akafa,mwenyeumriwamiakamianakumi;namuda ambaoYoshuaalihukumuIsraeliulikuwamiakaishirinina minane;naoIsraeliwakamtumikiaBwanasikuzoteza maishayake
48NamambomengineyaYoshua,navitavyake,na maonyoyakealiyowakemeaIsraeli,nayotealiyowaamuru, namajinayamijiambayowanawaIsraeliwalimilikisiku zake,tazama,yameandikwakatikakitabuchamanenoya YoshuakwawanawaIsraeli,nakatikakitabuchavitavya Bwana,ambachoMusanaYoshuanawanawaIsraeli walikuwawamekiandika.
49NawanawaIsraeliwakamzikaYoshuakatikampaka waurithiwake,hukoTimnath-seraki,aliopewakatikanchi yavilimayaEfraimu.
50ElazerimwanawaHaruniakafasikuhizo,wakamzika katikakilimachaFinehasimwanawe,alichopewakatika vilimavyaEfraimu
SURAYA91
1Wakatihuo,baadayakifochaYoshua,Wakanaani walikuwabadokatikanchihiyo,naoWaisraeliwakaamua kuwafukuza
2WanawaIsraeliwakamwulizaBwana,wakisema,Ni naniatakayepandakwanzakwaajiliyetukwaWakanaani, ilikupigananao?Bwanaakasema,Yudandiye atakayepanda
3WanawaYudawakawaambiaSimeoni,Kweenipamoja nasikatikakurayetu,nasitutapigananaWakanaani;nasi
piatutakweapamojanawekatikakurayenuBasiwanawa SimeoniwakaendapamojanawanawaYuda.
4WanawaYudawakapandanakupigananaWakanaani; BwanaakawatiaWakanaanimikononimwawanawaYuda, naowakawapigahukoBezeki,watuelfukumi.
5WakapigananaAdoni-bezekihukoBezeki,naye akakimbiakutokambeleyao,naowakamfuatana kumkamata,naowakamkamata,wakamkatavidolegumba vyakevyamiguunavyamiguu
6Adoni-bezekiakasema,Wafalmesabini,waliokatwa vidolegumbavyaovyagumbanavyamiguu,waliokota chakulachaochiniyamezayangu,kamamimi nilivyofanya,Munguamenilipavivyohivyo,nao wakamletaYerusalemu,akafahuko
7WanawaSimeoniwakaendapamojanawanawaYuda, wakawapigaWakanaanikwamakaliyaupanga.
8BwanaalikuwapamojanawanawaYuda,nao wakamilikinchiyavilima;nawanawaYusufuwakapanda kwendaBetheli,yaaniLuzu,nayeBwanaalikuwapamoja nao
9WanawaYusufuwakaupelelezaBetheli;nawalinzi wakamwonamtuakitokamjini,wakamkamata, wakamwambia,Tuonyeshemlangowamji,nasi tutakutendeamema
10Yulemtuakawaonyeshamlangowamji,nawanawa Yusufuwakaja,wakaupigamjikwamakaliyaupanga
11Kishamtuhuyonafamiliayakewakampelekaaende zake,akaendakwaWahiti,akajengamji,akauitajinalake Luzu;basiWaisraeliwotewakakaakatikamijiyao,na wanawaIsraeliwakakaakatikamijiyao;naowanawa IsraeliwakamtumikiaBwanasikuzotezaYoshua,nasiku zotezawazee,walioishimudamrefubaadayaYoshua,na walionakazikubwayaBwana,aliyoifanyakwaajiliya Israeli.
12NaowazeewakawawaamuziwaIsraelibaadayakifo chaYoshuakwamiakakuminasaba
13WazeewotepiawalipiganavitavyaIsraelidhidiya Wakanaani,nayeBwanaakawafukuzaWakanaanimbele yawanawaIsraeli,iliawawekeWaisraelikatikanchiyao
14AkayatimizayotealiyomwambiaIbrahimu,Isaka,na Yakobo,nakiapoalichoapa,kwambaatawapawaona watotowaonchiyaWakanaani
15BwanaakawapawanawaIsraelinchiyoteyaKanaani, kamaalivyowaapiababazao;Bwanaakawaparahakutoka kwawalewaliowazunguka;wanawaIsraeliwakakaa salamakatikamijiyao.
16Bwanaasifiwemilele,amina,naamina
17Jitieninguvu,namioyoyanyotemnaomtumainia BwanaiwehodariMwisho