Sundanese - Book of Jasher or the Book of the Upright or the Book of the Just Man

1TerasGustingadawuh,HayuUrangngadamelmanusa numutkeungambarsarengrupaurang,terasGusti nyiptakeunmanusanumutkeungambarsarengrupa-Na.

2Allahngabentukmanusatinataneuh,tuluyniupkeun napashirupkanaliangirungna,sartamanusajadimahluk hirupanubisanyarita.

3PANGERANngadawuh,"Teuhademanusahirup sorangan;Kamibakalnyieunkeunbaturnucocogpikeun manehna"

4PANGERANngajadikeunAdamsaretibra,terus anjeunnasare,tuluynyokotsalahsahijiiga-igana,tuluy dijieundaging,tuluydibawakaAdam,terusAdamhudang tinasare,terusayasaurangawewenangtungdi hareupeunna.

5Jeunganjeunnangalahir,Ieutulangtinatulangkuring jeungetabakaldisebutawéwé,sababieugeusdicokotti lalaki;jeungAdamnyebutngarannaHawa,sababmanehna tehindungsakabehjalmanuhirup

6SarengGustingaberkahanaranjeunnasarengnyebat namiAdamsarengHawadinadintenanjeunnanyiptakeun aranjeunna,sarengGustiAllahngadawuh,Singsubur sarengbaranahansarengeusianbumi

7SarengGustiAllahnyandakAdamsarenggarwana,teras nempatkeunaranjeunnadikebonEdenpikeunngurus sarengngajagaéta;sarenganjeunnamaréntahkeun aranjeunnasarengnyarioskaaranjeunna,Tinaunggal tangkalkebonanjeuntiasatuang,tapitinatangkal pangaweruhanusaésarengjahatanjeunhenteukedah tuang,sababdinadintenanjeuntuangétaanjeunpasti bakalmaot

8SarengnalikaGustiparantosngaberkahansareng maréntahkeunaranjeunna,Anjeunnaangkattiaranjeunna, sarengAdamsarenggarwanacicingditamannumutkeun paréntahanudiparentahkeunkuGustikaaranjeunna

9Jeungoray,anudijieunkuAllahdibumibarengjeung maranehna,datangkamaranehnapikeunngahudang maranehnasupayangalanggarparentahAllahanugeus diparentahkeunkamaranehna.

10Tuluyorayngagodajeungngayakinkeunawéwépikeun ngahakanbuahtinatangkalpangaweruh,terusawéwééta ngadéngékeunsoraoray,terusmanéhnangalanggarfirman Allah,terusnyokottinatangkalpangaweruhngeunaanhal anuhadéjeunganujahat,terusmanéhnangahakan,terus manéhnanyokottinaétaterusdibikeunkasalakina,terus manéhnangahakan

11AdamsarenggarwanangalanggarparentahAllahanu diparentahkeunkaaranjeunna,sarengAllahterangkanaéta, sarengamarah-NahurungkaaranjeunnasarengAnjeunna ngutukaranjeunna

12SarengGustiAllahngusiraranjeunnatikebonEden dinadintenéta,pikeunngolahtaneuhtimanaaranjeunna dicandak,sarengaranjeunnaangkatsarengcicingdiwétan kebonEden;sarengAdamnikahkagarwanaHawasareng anjeunnangalahirkeunduaputrasarengtiluputri

13ManehnanyebutngaranKainkaanakcikalna,pokna, "KuringgeusmeunanglalakitiPANGERAN,"jeung ngarannuhijideuimanehnanyebutHabel,sababceuk manehna,"Urangdatangkadunyakalawansia-sia,jeung urangbakaldicokottidinyakalawansia-sia"

14Budak-budakétageusgedé,tuluydibérétanahku ramana;Kainjaditukangtani,ariHabiljaditukang ngangondomba

15Saatossababarahataun,aranjeunnamawakurbanka PANGERAN,sarengKainmawahasilbumi,sarengHabil mawadomba-dombacikalnaanugajih,sarengGustimalik sarengnyuhunkeunkaHabilsarengkurbanna,sareng seuneuturuntiPANGERANtisawargasarengngaduruk éta

16JeungkaKainjeungkurbannaPANGERANteumalik, sartaMantennateuresepkanaeta,sababmanehnageus mawabuah-buahantaneuhanugoréngdipayuneun PANGERAN,sartaKainsirikkalanceuknaHabilku lantaranieu,sartamanehnaneanganalesanpikeunmaehan manehna

17Sanggeussababarahawaktu,KainjeungHabil,dulurna, inditkategalanpikeunngalakukeunpagaweanna;sarta duananakeurayaditegalan,Kainkeurngolahjeung ngabajaktaneuhna,sartaHabilkeurngangondombadombana;sartadomba-dombangaliwatbagiananugeus dibajakkuKain,sartaetatehmataksedihpisankusabab eta.

18KainnyampeurkeunHabil,lanceukna,bariambek, pokna,"Naonhubunganurangjeunghidep,nepikahidep cicingditanahhidep?"

19Habilngawalerkalanceukna,Kain,pokna,"Naon hubunganantarakuringjeungmaneh,nepikamaneh ngahakandagingdombakuringjeungmakebuludomba?" 20Ayeuna,copotkeunbuludombaKamianugeusdipaké kuhidep,terusbaleskaKamipikeunbuahjeungdagingna anugeusdidaharkuhidep.Sanggeushidepngalakukeun ieu,hidepbakalindittinagrihidepsakumahaanugeus hidepucapkeun

21CeukKainkaHabil,dulurna,"Lamunkuringmaehan manehpoeieu,sahanureknagihgetihmanehtikuring?"

22HabilngawalerkaKain,pokna,"SaenyanaAllahanu nyiptakeunurangdibumi,Anjeunnabakalmalesdendam kaabdi,sarengAnjeunnabakalnungtutgetihabditianjeun upamianjeunmaehanabdi,sababPANGERANtehhakim sarengnungadili,sarengAnjeunnaanubakalmales manusanumutkeunkajahatanana,sarengjalmajahat numutkeunkajahatananudilakukeunanadibumi"

23Ayeuna,lamunanjeunmaehankuringdidieu,tangtu Allahterangkanapikiranrusiahanjeun,sartabakal ngahukumanjeunpikeunkajahatananuanjeungeus nyatakeunrékdilakukeunkakuringpoéieu.

24NalikaKainngadangukecap-kecapanudiucapkeunku Habillanceukna,amarahKainmimitihurungkaHabil lanceuknakusababgeusngumumkeunhalieu

25Kainburu-buruhudang,tuluynyokotbeusipakakas ngawuluku,tuluyujug-ujugdipakéngagebuganlanceukna nepikamaot,terusgetihlanceuknadiucurkeunkataneuh, getihHabilngocorkataneuhdihareupeundomba-domba 26SaatosieuKaintobatsaatosmaehanlanceukna,sareng anjeunnasedihpisan,sarenganjeunnaceurikkusabab lanceuknasarengétangajantenkeunanjeunnasedihpisan 27Kainngaliliangditegalanéta,tuluynguburmayit lanceukna,tuluyditaburkeunkutaneuh

28PANGERANterangnaonanudilakukeunkuKainka lanceukna,terusPANGERANnembongankaKainsarta

ngadawuh,"DimanaHabil,lanceukmanehanukeuraya jeungmaneh?"

29Kainpura-pura,pokna,"Teunyaho,nahakuringnu ngajagalanceukkuring?"PANGERANngalahir,"Naon anugeusdilakukeunkumaneh?"Soragetihlanceukmaneh ngajeritkaKamititaneuhtempatmanehmaehan manehna"

30Manehgeusmaehandulurmaneh,geuspura-puradi hareupeunKami,sartangabayangkeundinahatemaneh yenKamiteuningalimaneh,jeungteunyahokanasagala lampahmaneh

31Tapianjeunngalakukeunhalieu,maehanduluranjeun tanpaalesan,sartakusababanjeunnanyarioslereska anjeun,sarengayeuna,anjeunbakaldikutuktitaneuhanu mukasungutnapikeunnampigetihduluranjeunti leungeunanjeun,sarengtempatanjeunnguburanjeunna.

32Jeungbakalkajadiannalikaanjeunngolahéta,étamoal mérédeuikakuatankaanjeunsapertosmimitina,sabab taneuhbakalngahasilkeuncucuksarengjukutcucuk, sarenganjeunbakalngumbaradibumidugikadinten anjeunmaot

33HaritaKainkaluartipayuneunPANGERAN,titempat anjeunnaaya,tuluyngumbaraditanahwétaneunEden, anjeunnasarengsadayakagunganana

34Kainnikahkapamajikananadinamangsaharita,terus manéhnangandungsartangalahirkeunanaklalaki,terus manéhnaméréngarankamanéhna,Enoh,pokna,"Dina mangsaharitaPANGERANmimitimérémanéhna katengtremanjeungkatengtremandibumi"

35JeungdinawaktuetaKainogemimitingawangunhiji kota:terusanjeunnangawangunetakotasartaanjeunna nyebutngarankotaetaEnoch,nurutkeunngaranputrana; sababdinamangsaetaPANGERANgeusmereanjeunna tempatistirahatdibumi,sartaanjeunnateugerakjeung ngumbarakawasdinaawalna

36JeungEnochngalahirkeunIrad,jeungIradngalahirkeun Mechuyael,jeungMechuyaelngalahirkeunMethusael.

BAB2

1Sarengétadinataunka-130kahirupanAdamdibumi, anjeunnabobogohandeuisarengHawa,garwana,teras anjeunnangandungsarengngalahirkeunputraanusami sarenggambarna,sarenganjeunnanyebatnaminaSet, saurna,KusababGustiparantosnunjukkuringbibitanu sanéspikeunngagentosHabil,sababKainparantosmaehan anjeunna

2Sethirupsaratuslimataun,tuluyngalahirkeunhijiputra; sartaSetnyebatngaranputranaEnos,pokna,"Sababdina mangsaétaputra-putramanusamimitibaranahan,sarta nyiksajiwajeunghaténakucarangalanggarjeung ngalawankaAllah."

3JeungdinajamanEnos,putra-putramanusaterus ngalawanjeungngalanggarkaAllah,nepikaningkatkeun amarahPANGERANkaputra-putramanusa

4Jeungputra-putramanusainditsartaaranjeunna ngalayanandewa-dewaséjén,sartaaranjeunnapohoka PANGERANanugeusnyiptakeunaranjeunnadibumi: sartadinamangsaharitaputra-putramanusanyieunarcaarcatinakuninganjeungbeusi,kaijeungbatu,sarta aranjeunnasujudsartangalayananeta

5Sarengunggallalakingadamelallahnamasing-masing sarengaranjeunnasujudkaaranjeunna,sarengputra-putra manusaninggalkeunGustisapanjangdinten-dintenEnos sarengputra-putrana;sarengamarahGustihurungkusabab padamelansarengkajahatananuaranjeunnalakukeundi bumi

6SarengGustinyababkeuncaiWalunganGihon ngabanjiranaranjeunna,sarengAnjeunnangancurkeun sarengngahakanaranjeunna,sarengAnjeunna ngancurkeunsapertilunabumi,sarengsanaoskitu,putraputramanusahenteueureuntinakalakuanjahatna,sareng leungeunnamasihdiulurpikeunngalakukeunjahatdi payuneunGusti.

7Dinamangsaharitateuayanumelakatawanumetikdi taneuh;jeungteuayadahareunpikeunmanusa,sarta paceklikkacidagedenadinamangsaharita.

8Jeungsikianudipelakdinamangsaharitaditaneuhjadi rungkuncucuk,jukutreungitjeungjukutcucuk;sababti jamanAdamayadeklarasiieungeunaanbumi,ngeunaan kutukanAllah,anungutukbumi,kusababdosaanuAdam pigawédosadipayuneunGusti

9Nalikamanusaterusngalawansarengngalakukeun kajahatankaGusti,sarengngaruksakjalanhirupna,bumi ogéjantenruksak

10Énoshirupsalapanpuluhtauntuluyngalahirkeun Kainan;

11Cainangeusdewasasartaumurnaopatpuluhtaun,sarta anjeunnajadiwijaksanasartamibogapangaweruhsarta kamampuhdinasagalakawijaksanaan,sartaanjeunna ngawasasakumnaputramanusa,sartaanjeunnamingpin putra-putramanusakanahikmahsartapangaweruh;sabab Cainannyaétajalmaanuwijaksanapisansartamiboga pamahamandinasagalakawijaksanaan,sartakalawan hikmahnaanjeunnangawasaroh-rohjeungsétan-sétan; 12KukawijaksanaanKainanterangyénAllahbakal ngancurkeunputra-putramanusakusababdosadibumi, sarengyénGustibakalngadatangkeuncaibanjirka aranjeunnadinadinten-dintenterakhir

13Dinamangsaharita,Kainannulisdinapapanbatu,naon anubakalkajadiandinamangsanubakaldatang,terus disimpendinahartabandana

14Cainanngawasasakumnabumi,sartaanjeunna ngarobahsababarahaputramanusapikeunngawulaka Allah

15NalikaKenanyuswatujuhpuluhtaun,anjeunna ngalahirkeuntiluputrasarengduaputri.

16Ieungaran-ngaranputra-putraKenan:Mahlalelanu cikal,Enananukadua,jeungMeredanukatilu,jeung sadulur-sadulurawéwénanyaétaAdajeungZila;ieulima putraKenananulahirtianjeunna

17SarengLamech,putraMethusael,jantenbarayasareng Kenankunikah,sarenganjeunnanyandakduaputrina pikeungarwana,terasAdangandungsarengngalahirkeun putrapikeunLamech,sarenganjeunnanyebatnaminaJabal 18Sarenganjeunnangandungdeuisarengngalahirkeun putra,sarengdingarananYubal;sarengZillah,adina, manduldinawaktosétasarengteugaduhanak.

19Sababdinamangsaharita,manusamimitingalanggar parentahAllah,sartangalanggarparentah-parentahanu diparentahkeunkaAdam,supayabaranahanjeung baranahandibumi

20Jeungsababarahaputramanusanitahpamajikanana nginuminumananubakalngajadikeunaranjeunnamandul, supayaaranjeunnatetepngajagabentukawaknasarengku kitunapenampilananaanugeulismoalluntur.

21Nalikaputra-putramanusanitahsababaraha pamajikanananginum,Zilanginumbarengjeung aranjeunna

22Jeungawéwé-awéwéanukeurngalahirkeunkatempona jijikdihareupeunsalakinasalakuranda,salilasalakina hirupkénéh,sababnganukurkaawéwéanumandulanu ngahijijeungmaranéhna

23Sanggeussababarahapoéjeungsababarahataun,nalika Zillahgeuskolot,PANGERANmukakandunganana.

24Tuluymanéhnangandungterusngalahirkeunanak lalaki,terusdingarananTubalKain,pokna,"Saatosabdi layu,abdikéngingkeunanjeunnatiGustiNuMaha Kawasa"

25Anjeunnangandungdeuiterasngalahirkeunputri,anu dingarananNaama,sababsaurna,"Saatosabdiluntur,abdi nampikabagjaansarengkasenangan"

26SarengLamechparantossepuhsarengsepuh,sareng panonnaburemjantenanjeunnahenteutiasaningali,sareng TubalKain,putrana,nujumingpinanjeunnasarenghiji dintenLamechangkatkategalansarengTubalKain putranasarenganjeunna,sarengnalikaaranjeunna leumpangditegalan,KainputraAdammajukaarah aranjeunna;sababLamechparantossepuhpisansareng henteutiasaningaliseueur,sarengTubalKainputrana masihalitpisan

27TubalKainnitahbapanapikeunnarikpanahna,terusku panah-panahétaanjeunnaneunggeulKain,anumasihjauh, terusanjeunnamaehananjeunna,sababanjeunna katingalinasigasato

28SanajanKainkeurjauhtidinya,panah-panahéta nembuskanaawakna,terusKainlabuhkataneuhtuluy maot

29PANGERANmaleskajahatanKainnurutkeun kajahatananakaHabil,dulurna,sakumahaanuditimbalan kuPANGERAN

30SanggeusKainmaot,LamekhjeungTubalinditningali satoanugeusdipeuncitkumaranehna,terusmaranehna ningali,Kain,akina,geusmaotditaneuh

31Lamekhkacidasedihnakukalakuananaieu,terusbari ngepakleungeunna,anjeunnangagebugputrananepika maot

32Pamajikan-pamajikanLamekhngadéngénaonanugeus dilakukeunkuLamekh,terusmaranéhnanéangancara pikeunmaéhananjeunna.

33Tiharita,pamajikan-pamajikanLamekhngabenci anjeunna,lantarananjeunnamaehanKainjeungTubalKain,sartapamajikan-pamajikanLamekhmisahti anjeunna,sartateudaékngadéngékeunkaanjeunnadina mangsaharita

34Lamekhsumpingkapamajikan-pamajikanna,terus maksaaranjeunnasupayangadengekeunkasauranana ngeunaanhalieu

35Tuluyanjeunnanyarioskagarwa-garwana,Adasareng Sillah,"Dengekeunsorakuring,garwa-garwaLamekh, perhatikeunkecap-kecapkuring,sababayeunaanjeun parantosngabayangkeunsarengnyariosyénkuringmaehan lalakikutatukuring,sarengmurangkalihkubilurkuring

kusababaranjeunnahenteungalakukeunkekerasan,tapi anjeunkedahterangyénkuringparantoskolotsareng buuknabodas,sarengpanonkuringbeuratkusababsepuh, sarengkuringngalakukeunhalieutanpasadar.

36Sarenggarwa-garwanaLamekhngadangukeun anjeunnadinahalieu,sarengaranjeunnauihdeuika anjeunnakalayannaséhatramanaAdam,tapiaranjeunna henteungalahirkeunmurangkalihpikeunanjeunnati saprakharita,terangyénamarahAllahningkatdinajaman étangalawanputra-putramanusa,pikeunngancurkeun aranjeunnakucaibanjirkusababkalakuanjahatna

37SarengMahlallelputraCainanhirupgeneppuluhlima taunsarenganjeunnangalahirkeunJared;sarengJared hirupgeneppuluhduataunsarenganjeunnangalahirkeun Henokh

1Hanokhirupgeneppuluhlimatauntuluyngalahirkeun Metusalah;jeungHanokleumpangjeungAllahsanggeus ngalahirkeunMetusalah,sartaanjeunnangalayanan PANGERAN,sartanganggapentengkalakuanjahat manusa

2JiwaHenokhdiwuwuhankuparentahGusti,ku pangaweruhsarengpamahaman;sarenganjeunnakalayan wijaksanangajauhanputra-putramanusa,sareng nyumputkeundirinatiaranjeunnasalamisababarahadinten 3SanggeussababarahataunanjeunnangawulakaGusti sarengngadoadipayuneunanjeunnadibumi,malaikat Gustinyaurananjeunnatisawarga,saurna,"Ieuabdi" 4Anjeunnangalahir,"Geurahudang,kaluartiimahanjeun jeungtitempatanjeunnyumput,tuluytembongkeunka manusa,supayaanjeunbisangajarkeunkaaranjeunnajalan anukududitempuhkuaranjeunnajeungpagaweananu kududilaksanakeunkuaranjeunnapikeunasupkajalan Allah"

5SarengEnochhudangnumutkeunkecapGusti,teras angkattibumina,titempatnasarengtikamartempat anjeunnadisumputkeun;terasanjeunnaangkatkaputraputramanusasarengngajarkeunaranjeunnajalan-jalan Gusti,sarengdinawaktosétangumpulkeunputra-putra manusasarengngawanohkeunaranjeunnakanapitunjuk Gusti.

6SarengAnjeunnamaréntahkeunétadiumumkeunka sadayatempatdimanaputra-putramanusacicing,saurna, Dimanajalmaanuhoyongterangjalan-jalanGustisareng padamelananusaé?hayuanjeunnasumpingkaHenokh

7Sarengsadayaputramanusaterasngumpulkaanjeunna, sababsadayaanuhoyonghalieuangkatkaEnoh,sareng Enohngawasaputra-putramanusanumutkeunkecapGusti, sarengaranjeunnasumpingsarengsujudkaanjeunna sarengaranjeunnangadangukecap-kecapna.

8RohAllahayadinadiriEnoh,sartaanjeunnangajarkeun kasakumnarahayatnahikmahAllahjeungjalan-jalan-Na, sartaputra-putramanusangalayananPANGERAN sapanjanghirupEnoh,sartaaranjeunnasumpingpikeun ngadangukeunhikmah-Na.

9Sarengsadayaraja-rajaputramanusa,bohanumimiti sarenganuterakhir,sarengparapangeransarenghakimhakimna,sumpingkaEnochnalikaaranjeunnanguping hikmahna,sarengaranjeunnasujudkaanjeunna,sareng

aranjeunnaogényuhunkeunEnochpikeunmaréntah aranjeunna,anuanjeunnasatuju.

10Aranjeunnangumpulsadayana,saratustilupuluhraja sarengpangeran,terasngangkatEnochjantenrajadiluhur aranjeunnasarengsadayanaayadinakakawasaansareng paréntahna

11JeungHenokhngajarkeunkaaranjeunnahikmah, pangaweruh,jeungjalan-jalanPANGERAN;sarta Anjeunnanyieunkarapihandiantaramaranehna,sarta karapihanayadisakuliahbumisalilahirupnaHenokh

12JeungEnochngarajaanputra-putramanusasaliladua ratusopatpuluhtilutaun,sartaanjeunnangalakukeun kaadilanjeungkabenerankasakumnarahayatna,sarta anjeunnamingpinaranjeunnadinajalanGusti

13SarengieumangrupikeunturunanHenokh,Metusalah, Elisa,sarengElimelekh,tiluputra;sarengsadulur-sadulur awéwénanyaétaMelkasarengNahmah,sarengMetusalah hirupdalapanpuluhtujuhtaunterasanjeunnangalahirkeun Lamekh.

14Sarengétadinataunka-limapuluhgenephirupLamekh nalikaAdammaot;yuswanasalapanratustilupuluhtaun nalikaanjeunnamaot,sarengduaputrana,sarengEnoch sarengMetusalahputrana,nguburanjeunnakalayan kaagungananuageung,sapertosdinapanguburanraja-raja, diguhaanuparantosdiwartoskeunkuGustikaanjeunna.

15Ditempatétasadayaputramanusangaraossedihsareng ceurikkusababAdam;kukitunaétajantenadatdiantara putra-putramanusadugikaayeuna.

16Adammaotlantarananjeunnangahakanbuahtangkal pangaweruh;anjeunnasarengturunan-turunananasaatosna, sapertosanuparantosdidawuhkeunkuGustiAllah.

17SarengétadinataunpupusnaAdamanumangrupikeun taunduaratusopatpuluhtilupamaréntahanHenokh,dina waktosétaHenokhmutuskeunpikeunmisahkeundirinati putra-putramanusasarengnyumputkeundirinasapertos mimitinapikeunngalayananGusti

18Enokngalakukeunkitu,tapiteunyumputkeundirinati aranjeunna,tapingajauhanjalma-jalmasalilatilupoétuluy inditkaaranjeunnasalilasapoe

19Salilatiludintenanjeunnaayadikamarna,anjeunna ngadoasarengmujikaPANGERAN,Allahna,sarengdina dintenanjeunnaangkatsarengnembongankarahayatna, anjeunnangajarkeunaranjeunnajalan-jalanPANGERAN, sarengsadayaanuaranjeunnanaroskeunkaanjeunna ngeunaanPANGERANdicaritakeunkaaranjeunna

20Sarenganjeunnangalakukeunsapertoskieusalami mangtaun-taun,sarengsaatosétaanjeunnanyumputsalami genepdinten,sarengnembongankarahayatnasadinten dinatujuhdinten;sarengsaatosétasakalidinasabulan, terassakalidinasataun,dugikasadayaraja,pangeran sarengputra-putramanusamilariananjeunna,sareng hoyongdeuiningalibeungeutEnoch,sarengngadangu kecap-kecapna;tapiaranjeunnahenteutiasa,sababsadaya putra-putramanusasieunpisankaEnoch,sareng aranjeunnasieunnyampeurkeunanjeunnakusababrasa kagumsapertosGustianuayadinabeungeutna;kukituna teuayajalmaanutiasaningalianjeunna,sieunanjeunna bakaldihukumsarengmaot

21Sarengsadayarajasarengpangeranmutuskeunpikeun ngumpulkeunputra-putramanusa,sarengsumpingka Enoch,mikiryénaranjeunnasadayanatiasanyarioska

anjeunnanalikaanjeunnasumpingkatengah-tengah aranjeunna,sarengaranjeunnangalakukeunkitu.

22PoeetasumpingnalikaEnochangkatsarengsadayana ngumpulterassumpingkaanjeunna,terasEnoch nyarioskeunkaaranjeunnakecap-kecapGustisareng anjeunnangajarkeunaranjeunnahikmahsareng pangaweruh,terasaranjeunnasujuddipayuneunanjeunna sarengaranjeunnanyarios,Mugiarajahirup!Mugiaraja hirup!

23Sarengsababarahawaktossaatosna,nalikaraja-raja sarengparapangeransarengputra-putramanusanyarioska Enoch,sarengEnochngajarkeunaranjeunnajalan-jalan Allah,tingalimalaikatPANGERANterasnyauranEnochti sawarga,sarenghoyongngangkatanjeunnakasawarga pikeunngajantenkeunanjeunnamaréntahputra-putraAllah didinya,sapertosanjeunnamaréntahputra-putramanusadi bumi

24NalikadinawaktosétaEnochngadanguieuanjeunna angkatsarengngumpulkeunsadayapendudukbumi,teras ngajarkeunaranjeunnahikmahsarengélmusarengmasihan aranjeunnapitunjukilahi,sarenganjeunnanyarioska aranjeunna,Kuringparantosdiwajibkeunnaékkasawarga, kukitunakuringhenteuterangdintenkuringangkat 25Kukitunaayeuna,sateuacanKamininggalkeun maraneh,Kamirekngajarkeunhikmahjeungpangaweruh kamaraneh,sartabakalmereparentahkumahacarana hirupdidunyaieu;sartaAnjeunnangalaksanakeunana 26Anjeunnangajarkeunhikmahsarengélmupangaweruh kaaranjeunna,masihanaranjeunnapituduh,sareng ngahukumaranjeunna,sarengnempatkeunhukumsareng pangadilanpikeundilaksanakeundibumi,sareng ngadamelperdamaiandiantaraaranjeunna,sareng ngajarkeunaranjeunnahiruplanggeng,sarengcicing sarengaranjeunnasalamisababarahawaktosngajarkeun aranjeunnasadayahalieu

27Dinawaktuéta,putra-putramanusaayasarengEnoch, sarengEnochnujunyarioskaaranjeunna,sareng aranjeunnangangkatpanonnasarengkatingalisapertos kudaageungturuntisawarga,sarengkudaétangalayangdi awang-awang;

28AranjeunnanyarioskeunkaEnochnaonanuaranjeunna tingali,terasEnochnyarioskaaranjeunna,"Kusabab kuringkudaieuturunkabumi;waktosnaparantossumping nalikakuringkedahangkattianjeunsarengkuringmoal katingalideuikuanjeun"

29Kudaétalungsurdinawaktuétaterusnangtungdi hareupeunEnoch,sartasakumnaputramanusaanuaya sarengEnochningalianjeunna.

30TuluyEnochnitahdeuihijisoradiumumkeun,pokna, "Dimanajalmaanuresepnyahojalan-jalanPANGERAN Allahna?HayuanjeunnasumpingkaEnochpoeieu sateuacananjeunnadicandaktiurang."

31Sarengsadayaputramanusangumpulsarengsumping kaEnohdinadintenéta;sarengsadayarajadibumisareng parapangeransarengpenasihatnatetepsarenganjeunna dinadintenéta;sarengEnohterasngajarkeunkaputraputramanusahikmahsarengpangaweruh,sarengmasihan aranjeunnapitunjukilahi;sarenganjeunnanitaharanjeunna pikeunngalayananGustisarengleumpangdinajalan-Na sapanjanghirupna,sarenganjeunnateras-terasanngadamel karapihandiantaraaranjeunna

32Sanggeuskituanjeunnanangtungtuluynunggangkuda; tuluyanjeunnaangkatjeungsakumnamanusanuturkeun anjeunna,kira-kiradalapanratusrebulalaki;sarta aranjeunnangiringanjeunnalalampahansapoe.

33Poekaduaanjeunnanyarioskaaranjeunna,"Balikka tendaanjeun,nahaanjeunbadeangkat?sugananjeunmaot; sarengsababarahadiantaranaangkattianjeunna,sareng anutetepangkatsarenganjeunnasalamigenepdinten perjalanan;sarengHenokhnyarioskaaranjeunnaunggal dinten,"Balikkatendaanjeun,bisianjeunmaot;tapi aranjeunnahenteudaékuihdeui,sarengaranjeunnaangkat sarenganjeunna"

34Dinapoekagenepayasababarahalalakianutetepcicing jeungngaitkaanjeunna,sartaaranjeunnanyarioska anjeunna,"Kamibadengiringkatempatanuditujuku anjeun;demiPANGERANanujumeneng,nganmaotanu bakalmisahkeunurang"

35Aranjeunnamaksapisansupayaanjeunnangiring,nepi kaanjeunnaeureunnyaritakaaranjeunna.Aranjeunna ngudaganjeunnatapiteudaékbalikdeui

36Nalikapararajamulang,aranjeunnangalaksanakeun sensus,supadosterangsabarahajalmianusésanaanu angkatsarengEnoch;sarengdinadintenkatujuhEnoch naékkasawargadinaanginpuyuh,sarengkudasareng karetaseuneu.

37Dinadintenkadalapansadayarajaanuparantosaya sarengEnochngutuspikeunmulangkeunjumlahlalakianu ayasarengEnoch,ditempatétaanjeunnanaékkasawarga.

38Raja-rajaétaangkatkatempatéta,terusmaranéhna manggihantaneuhdidinyapinuhkusalju,jeungdiluhur saljuayabatu-batusaljunugedé,terusnuhijingomongka nuséjénna,Hayuurangnembussaljuterustingali, meureunjalma-jalmanutetepayajeungEnochgeusmaot, ayeunaayadihandapeunbatu-batusalju,terusmaranéhna néangantapiteumanggihanmanéhna,sababmanéhnageus naékkasawarga

1JeungsakabéhumurEnochhirupdibumitéhtiluratus geneppuluhlimataun

2NalikaEnochnaékkasawarga,sadayarajadibumi bangkitsarengnyandakputranaMethuselahsarengngurapi anjeunna,terasaranjeunnangajantenkeunanjeunnajanten rajadiluhuraranjeunnangagentosramana

3SarengMetusalahbertindakleresdipayuneunAllah, sapertosanudiajarkeunkuramana,Enoch,kaanjeunna, sarenganjeunnaogésalamihirupnangajarkeunhikmah, élmusarengsieunkaAllahkaputra-putramanusa,sareng anjeunnahenteunyimpangtinajalananusaébohkakatuhu atanapikakénca

4TapidinajamanMethuselahanupamungkas,putra-putra manusamaliktiPANGERAN,aranjeunnangaruksakbumi, aranjeunnasilihrampogsarengsilihrampog,sareng aranjeunnangalawankaAllahsarengaranjeunna ngalakukeunpelanggaran,sarengaranjeunnangaruksak jalanhirupna,sarenghenteudaékngadangukeunsora Methuselah,tapingalawankaAnjeunna

5PANGERANkacidabendunakamaranehna,sarta PANGERANterus-terusanngancurkeunbinihdinamangsa harita,nepikateuayanumelakatawanumetikditaneuh

6Sababnalikaaranjeunnamelaktaneuhsupados aranjeunnatiasakéngingkeundahareunpikeunhirupna, katingali,cucuksarengjukutcucukmunculanuhenteu dipelakkuaranjeunna.

7Tapitetepwaémanusateueureun-eureuntinalampah jahatna,leungeunnatetepnguluranpikeunngalakukeun jahatdipayuneunAllah,sartamaranéhnanganyenyeri PANGERANkulampahjahatna,sartaPANGERAN kacidaambekna,sartatobatlantarangeusnyiptakeun manusa

8Anjeunnamikirrékngancurkeunjeungngabasmi maranéhna,terusanjeunnangalaksanakeunana

9Dinamangsaharita,nalikaLamekhputraMetusalah yuswanasaratusgeneppuluhtaun,SetputraAdammaot 10JeungsakabéhumurSethirupnasalapanratusduabelas taun,tuluyanjeunnapupus.

11Lamekhyuswanasaratusdalapanpuluhtaunnalika anjeunnanikahkaAsmua,putriElisa,putrapamanna, Henokh,terasanjeunnangandung.

12Dinamangsaharita,manusa-manusanyebarkeuntaneuh, sartasaeutikdahareunanudihasilkeun,tapimanusamanusateueureuntinalampahjahatna,malahmaranehna ngalanggarjeungngalawankaAllah

13Tiharita,nalikataunmimitirobah,pamajikanLamekh ngandungterusngalahirkeunanaklalaki.

14MetusalahnyebatkeunngarannaNuh,pokna,"Dina mangsaharitabumitéhtenangjeungbébastina karuksakan,"terusLamekh,bapananyebatkeunngaranna Menachem,pokna,"Ieubudakbakalngahibururangdina padamelanjeungkasusahurangdibumi,anugeusdikutuk kuAllah."

15Budakétageusgedé,tuluydisapih,tuluynurutkana lampahbapana,Metusalah,hirupnasampurnajeungbener dipayuneunAllah.

16Sarengsadayaputramanusanyimpangtinajalan-jalan Gustidinawaktosétanalikaaranjeunnangalobaanputra sarengputridibumi,sarengaranjeunnasilihajarkeun kalakuanjahatnasarengaranjeunnateras-terasan ngalakukeundosakaGusti

17Jeungunggaljalmanyieunhijiallahpikeundirina sorangan,sartamaranehnangarampogjeungngarampog unggaljalmatatangganakitudeuidulurna,sartamaranehna ngaruksakbumi,sartabumipinuhkukekerasan.

18Sarengparahakimsarengpamimpinnaangkatkaputriputrimanusasarengnyandakpamajikananasacarapaksati salakinanumutkeunkaresepna,sarengputra-putramanusa dinawaktosétanyandaktinaingon-ingondibumi,satosatodilapangansarengmanuk-manukdiudara,sareng ngajarkeuncampuransatotinahijispésiéssarenganusanés, supadosngajengkelkeunGusti;sarengGustiningali sakumnabumisarengétaruksak,sababsadayadaging parantosngaruksakjalannadibumi,sadayamanusasareng sadayasato

19PANGERANngadawuh,"Kamirekngabasmimanusa anuKamiciptakeuntibeungeutbumi,bohmanusaboh manuk,kitudeuiingon-ingonjeungsasatoanlianna,sabab KamitobatkanasagalaanuKamijieun."

20SadayajalmianunurutkanajalanGusti,maotdina mangsaharita,sateuacanGustingadatangkeunkajahatan kamanusaanuparantosdiumumkeunkuGusti,sababieuti

Gusti,supadosaranjeunnahenteuningalikajahatananu diucapkeunkuGustingeunaanputra-putramanusa. 21NuhmeunangsihkurniatiPANGERAN,sarta PANGERANmilihanjeunnajeungturunan-turunanana pikeunnumuwuhkeunturunantiantaramaranehnaka sakuliahbumi

BAB5

1DinataunkadalapanpuluhopathirupnaNuh,Enoch putraSetpupus,yuswanasalapanratuslimataunnalika pupus

2Dinataunka-saratustujuhpuluhsalapanhirupnaNuh, KenanputraEnosmaot,sartasakabéhumurKenansalapan ratussapuluhtaun,tuluyanjeunnamaot

3DinataunduaratustilupuluhopathirupnaNuh, MahlallelputraKenanmaot,sartaumurMahlalleldalapan ratussalapanpuluhlimataun,tuluyanjeunnamaot

4JeungYaredputraMahlallelmaotdinamangsaharita, dinataunka-336hirupNuh;jeungsakabéhumurYared salapanratusgeneppuluhduataun,tuluyanjeunnamaot

5SarengsadayaanunuturkeunGustimaotdinajamanéta, sateuacanaranjeunnaningalikajahatananudiumumkeun kuGustibakaldilakukeunkabumi

6Saatossababarahataun,dinaopatratusdalapanpuluh taunkahirupanNuh,nalikasadayajalmianunuturkeun Gustiparantosmaotjauhtiantaraputra-putramanusa, sarengnganukurMetusalahanutinggaleun,Gusti ngadawuhkaNuhsarengMetusalah,saurna,

7Bejakeunkasakumnamanusa,kieutimbalan PANGERAN:"Geuraeureuntinalampahjahatmaraneh, ulahngalakukeunsagalarupa,tangtuPANGERANbakal tobattinakajahatananugeusdiumumkeunkamaraneh, nepikaetamoalkajadian."

8SababkieutimbalanPANGERAN,“Kamimasihan maranehwaktusaratusduapuluhtaun;lamunmaraneh tobatkaKamisartaninggalkeunkalakuanjahatmaraneh, KamiogebakalnyingkahtinakajahatananugeusKami bejakeunkamaraneh,sartaetamoalayadeui,”timbalan PANGERAN.

9JeungNuhjeungMetusalahnepikeunsagalapangandika PANGERANkamanusa,poedemipoe,terus-terusan nyaritakamaranehna.

10Tapijalma-jalmateungadengekeunkaaranjeunna,teu malirekanaomonganaranjeunna,malaharanjeunnatetep heurashate.

11PANGERANmasihanaranjeunnawaktossalamisaratus duapuluhtaun,saurna,"Upamiaranjeunnaenya-enya undurdeui,Allahbakaltobattinakajahatanieu,supados henteungancurkeunbumi"

12NuhputraLamekhharitateuacannikahpikeunboga anak,sababceukanjeunna,"AyeunaAllahbakal ngancurkeunbumi,nahaatuhkuringkudubogaanak?"

13JeungNuhtehjalmaanubener,anjeunnasampurnadina generasina,sartaPANGERANmilihanjeunnapikeun numuwuhkeunturunantiturunananadiluhurbumi

14PANGERANngadawuhkaNuh,"Manehkuduboga pamajikan,teruskudubogaanak,sababKamigeusningali manehbenerdihareupeunKamidinajamanayeuna"

15Jeungmanehbakalngabinaturunan,jeunganak-anak maneh,ditengah-tengahbumi;terusNabiNuhinditsarta

ngawinsaurang,tuluymilihNaama,putriHenokh,anu umurnalimaratusdalapanpuluhtaun.

16NalikaNuhnikahkaNaama,anjeunnayuswaopatratus salapanpuluhdalapantaun.

17Naamangandungterusngalahirkeunanaklalaki,terus dingarananYapet,pokna,"Allahgeusngagedekeunkuring dibumi"Terusmanehnangandungdeuiterus ngalahirkeunanaklalaki,terusdingarananSem,pokna, "Allahgeusngajadikeunkuringsésa-sésa,pikeun numuwuhkeunturunandibumi"

18JeungNuhyuswanalimaratusduataunnalikaNaamah ngalahirkeunSem,jeungbudaklalakiétagedésartahirup nurutkeunjalanPANGERAN,dinasagalahalanu diajarkeunkuMetusalahjeungNuh,ramana

19SarengLamekh,ramanaNuh,maotdinamangsaéta; tapianjeunnaleres-lereshenteunurutkanajalanramana kalayansepenuhhaténa,sarenganjeunnamaotdinataun ka-195hirupnaNuh

20JeungsakabéhumurLamekhtujuhratustujuhpuluh taun,tuluyanjeunnapupus

21SadayaputramanusaanuterangkaPANGERAN,maot dinataunétasateuacanPANGERANmawacilakaka aranjeunna;sababPANGERANkersaeunaranjeunnamaot, supadoshenteuningalicilakaanubakalditimbulkeunku Allahkadulur-dulursarengbaraya-barayaaranjeunna, sapertosanuparantosdiumumkeunkuMantenna

22Dinamangsaéta,PANGERANnimbalankaNuhjeung Metusalah,"Maranehkudunangtungjeungngawawarkeun sagalapangandikaanugeusKamiucapkeunkamaraneh dinamangsaharita,suganbaemaranehnabisatobattina lampahjahatna,terusKamibakaltobattinakajahataneta sartamoalmawaetakajahatan"

23NuhjeungMetusalahnangtung,tuluynyaritakajalmajalma,sagalahalanugeusdiucapkeunkuAllahngeunaan maranehna

24Tapimanusateudaékngadéngékeun,jeungteudaék ngadéngékeunsagalaomonganmaranéhna.

25TiharitaPANGERANngadawuhkaNuh,"Tungtungna sakumnamahlukgeusdatangkaKami,lantarankalakuan jahatna,sartaKamibakalngancurkeunbumi."

26Teruscandakkaigofer,tuluyjieunbahterabadag,tuluy simpendidinya

27Kieucarananyieunna:panjangnatiluratushasta,lébarna limapuluhhasta,jeungjangkungnatilupuluhhasta

28Jieunpantonumukadisisina,tuluylapiskeunkutarti jerojeungtiluarna.

29JeungKamirekngadatangkeunbanjirkabumi,sarta sakumnamahlukbakaldibasmi,sagalaanuayadibumi bakalbinasatihandapeunlangit

30Manehjeungkulawargamanehkudungumpulkeundua pasangtinasagalarupamahlukhirup,jalujeungbikang, tuluybawakakapal,pikeunnumuwuhkeunbibitdibumi.

31Kumpulkeunsagalarupakadaharananudidaharku sasatoan,supayaayadahareunpikeunanjeunjeungpikeun sasatoan

32Jeunghidepkudumilihtilumojangpikeunputra-putra hidep,tiantaraputri-putrimanusa,supayamaranehnajadi pamajikanpikeunputra-putrahidep

33Nuhtuluyngadamelbahteraditempatanu diparentahkeunkuAllah,sartaanjeunnangalaksanakeun sakumahaanudiparentahkeunkuAllah

34Dinaumurlimaratussalapanpuluhlimataun,Nabi Nuhmimitingadamelbahtera,sarenganjeunnangadamel bahteradinalimataun,sapertosanudiparentahkeunku Gusti.

35TuluyNuhnikahkatiluputriElyakimbinMetusalah pikeunputra-putrana,sakumahaanudiparentahkeunku PANGERANkaNuh

36HaritaMetusalahputraHenokhpupus,yuswanasalapan ratusgeneppuluhtaun

BAB6

1SaatospupusnaMetusalah,PANGERANngadawuhka NabiNuh,"Asupkabahterasarengkulawargaanjeun; Kamibakalngumpulkeunsadayasasatoandibumi, sasatoanliarsarengmanuk-manukdiawang-awang,sareng sadayanabakalsumpingsarengngurilinganbahteraéta

2Anjeunkuducalikdihareupeunpantobahtera,sarta sakabehsasatoan,sasatoanleutik,jeungmanuk-manuk, bakalngumpulsartanangtungdihareupeunanjeun,sarta sahawaétiantaramaranehnaanubakaldatangsarta ngadekudihareupeunanjeun,anjeunkudunyokotsarta masrahkeunkaleungeunputra-putraanjeun,anubakal mawaetakabahtera,jeungsahawaéanubakalnangtungdi hareupeunanjeun,anjeunkuduninggalkeun.

3PoeisuknaPANGERANngajadikeunhalieukajadian, sartasasatoan,sasatoanleutik,jeungmanuk-manukdatang lobapisansartangurilinganbahtera.

4Nuhangkatkadinyatuluycalikdilawangbahtera,sarta sakurmahluknungarungkukdihareupeunanadibawaka jerobahtera,sartasakurnunangtungdihareupeunana ditinggalkeundibumi

5Tuluyayasingabikangdatang,jeungduaanakna,jalu jeungbikang,terustiluananangarungkukdihareupeun Nuh,terusduaanaksingaétanyerangsingabikangterus ngagebuganmanéhna,terusngusirmanéhnatitempatna, terusmanéhnaindit,terusmaranéhnabalikdeuika tempatnamasing-masing,terusngarungkukditaneuhdi hareupeunNuh

6Singabikanglumpat,tuluynangtungditempatsingasingaéta

7Nuhningaliieu,sartakacidareuwasna,tuluyhudangsarta nyokotduaanaksatoéta,tuluydiasupkeunkanabahtera.

8TuluydibawakuNuhkajerobahteratisagalarupa mahlukhirupanuayadibumi,nepikateuayahijiogéanu tinggaleuniwaltianudibawakuNuhkajerobahtera.

9Dua-duasumpingkaNabiNuhkajerobahtera,tapiti sasatoananuhalaljeungmanukanuhalal,anjeunna nyandaktujuhpasang,sakumahaanudiparentahkeunku Allahkaanjeunna

10Sadayasasatoan,sasatoanliar,sarengmanuk-manuk, masihayadidinya,sarengaranjeunnangurilinganbahtera diunggaltempat,sarenghujanteuturundugikatujuh dintensaatosna

11Dinapoeeta,PANGERANngajadikeunsakumnabumi oyag,jeungpanonpoejadipoek,jeungdasar-dasardunya oyag,jeungsakumnabumioyagkalawantarik,jeungkilat ngabeledag,jeungguruhngaguruh,jeungsagalasumber caidibumibeulah,sapertianuteuacankanyahoanku pangeusibumisamemehna;jeungAllahngalakukeun

tindakananuperkasaieu,pikeunngareureuwaskeunputraputramanusa,supayateuayadeuikajahatandibumi.

12Tapitetepwaémanusateudaékeureuntinalampah jahatna,malahmaranéhnabeukingageduramarah PANGERANdinawaktuéta,malahteudaéknurutkana étakabéh

13Sanggeustujuhpoé,dinagenepratustaunumurNabi Nuh,caibanjirdatangkabumi.

14Sartasadayasumbercaidijerocaibeulah,sareng jandéla-jandéladilangitdibuka,sarenghujanturunka bumiopatpuluhdintenopatpuluhwengi

15NabiNuhsarengkulawargana,sarengsadayamahluk hirupanuayasarenganjeunna,lebetkabahterakusabab caibanjir,sarengPANGERANngurunganjeunnadijerona 16Sadayamanusaanutinggaleundibumi,jantencapéku kajahatankusababhujan,sababcaibeukitarikkabumi, sarengsasatoansarengsasatoanliarmasihngurilingan bahtera

17Tuluyjalma-jalmangumpul,kira-kiratujuhratusrébu lalakijeungawéwé,tuluydatangkaNabiNuhkabahtera 18TuluymaranehnanyaurankaEnoh,pokna,"Bukakeun pantopikeunurangsupayaurangbisaasupkabahteraka anjeunnahaurangkudumaot?"

19JeungNabiNuh,kalawansoratarik,ngawalerka aranjeunnatijerobahtera,pokna,"Nahaaranjeunteu ngalawankaPANGERAN,sartanyebutkeunyen Mantennateuaya?KukitunaPANGERANnibankeunka aranjeunkajahatanieu,pikeunngancurkeunjeung ngancurkeunaranjeuntibeungeutbumi

20NahaieulainhalanuKamiucapkeunkamaraneh saratusduapuluhtaunkatukang,sartamaranehteu ngadengekeunkanasoraPANGERAN,ayeunamaraneh hayanghirupdibumi?

21AranjeunnanyarioskaNuh,"Kamiparantossiapuih deuikaPANGERAN;nganukurbukakeunpantokanggo kamisupadoskamitiasahirupsarenghenteumaot"

22Nuhngawalerkaaranjeunna,pokna,"Ayeunaaranjeun ningalikasusahdinadiriaranjeun,aranjeunhayangbalik deuikaPANGERAN;nahaaranjeunteubalikdeuisalami saratusduapuluhtaunieu,anugeusdipasihkeunku PANGERANkaaranjeunsalakujangkawaktuanu ditangtukeun?"

23Tapiayeunamaranehdatangjeungngabejaanieuka kuringlantarankasusahanjiwamaraneh,ayeunaoge PANGERANmoalngadengekeunmaraneh,jeungmoal ngadengekeunmaranehdinapoeieu,jadimaranehmoal hasildinakahayangmaraneh

24Tuluyanak-anakmanusanyampeurkeunrékasupka bahtera,lantaranhujan,lantaranmaranéhnateukuatnahan hujannungagebrétkaétabahtera

25PANGERANngutussadayasasatoanjeungsasatoan anunangtungdisakurilingbahtera.Sartasasatoan-sasatoan étangéléhkeunaranjeunnasartangusiraranjeunnati tempatéta,sartaunggallalakiinditkajalannasorangan sartaaranjeunnapaburencaydeuikabeungeutbumi

26Hujanterusturunkabumi,opatpuluhpoéopatpuluh peuting,caibeukingagebrétkabumi;sakabéhmahlukanu ayadibumijeunganuayadijerocaiparaeh,bohmanusa, sasatoan,sasatoanleutik,mahlukngarayapatawamanukdi awang-awang,jeungngankariNuhjeungjalma-jalmaanu ayadijerobahtera

27Caibeukingagedursartabeukinambahankaluhur taneuh,nepikakapaltehdiangkattiluhur.

28Bahteraétangambangdiluhurcai,teruskapaléta dialungkeunkaluhurcai,nepikasakabéhmahlukhirupdi jeronarobah-robahkawasbuburdinakatél.

29Sakumnamahlukhirupanuayadijerobahterakacida hariwangna,nepikaétabahteratéhsigarékbeulah

30Sadayamahlukhirupanuayadijerobahterasieunpisan, singa-singangagaur,sapi-sapingagaur,ajag-ajagbabaung, sarengunggalmahlukhirupdijerobahteranyariossareng ceurikdinabasasorangan,sahinggasoranadugika kajauhan,sarengNabiNuhsarengputra-putranaceurik sarengnangisdinakasusahna;aranjeunnasieunpisanyén aranjeunnaparantosdugikagerbangmaot

31NabiNuhnenedakaGusti,sartangajeritkaMantenna kulantaranhalieu,sartapokna,"DuhGusti,tulungankami, sababkamiteubogakakuatanpikeunnahankajahatananu geusngurilingankamiieu,sababombakcaigeus ngurilingankami,walungannungagejliggeusngagejlig kami,jebakanmaotgeusdatangkapayuneunkami;waler kami,duhGusti,walerkami,caangkeunrarayGustika kamisarengmugiawelasasihkakami,tebuskamisareng salametkeunkami"

32PANGERANngadangukeunsoraNuh,sarta PANGERANngingetanjeunna.

33Ayaanginniupkabumi,caieureun,kapalnaeureun

34Curug-curugdijerocaijeungjandela-jandeladilangit ditutup,sartahujantilangitdieureunkeun.

35Dinamangsaharitacaimimitingurangan,sartakapalna ngadaratdiPagununganArarat

36TuluyNuhmukakeunjandéla-jandélabahtera,sarta NuhmasihkénéhngajeritkaPANGERANdinawaktuéta, pokna,"DuhPANGERAN,anungabentukbumi,langit, jeungsagalaeusina,kaluarkeunjiwa-jiwakamitinaieu panjara,sartatinapanjaratempatAnjeunnempatkeunkami, sabababdigeuscapépisankungarenghap"

37PANGERANngadangukeunkanasoraNuh,sarta ngadawuhkaanjeunna,"Nanging,upamianjeunparantos réngsésataunpinuh,anjeunkedahangkat"

38Nalikataunrobah,nalikaNabiNuhcicingdijero bahterasalamisataun,caimimitigaring,sartaNabiNuh mukapanutupbahtera

39Harita,dinatanggalduapuluhtujuhbulankadua,bumi geusgaring,tapiNabiNuhjeungputra-putrana,kitudeui jalma-jalmaanuayajeunganjeunna,teukaluartibahtera nepikaayaparentahtiPANGERAN.

40PoeetasumpingnalikaPANGERANnitaharanjeunna kaluar,terusaranjeunnakaluartibahtera.

41Tuluyaranjeunnaangkatsarengmulihkatempatna masing-masing,sarengNuhsarengputra-putranacicingdi tanahanuparantosdiwartoskeunkuGustikaaranjeunna, sarengaranjeunnangalayananGustisapanjanghirupna, sarengGustingaberkahanNuhsarengputra-putrananalika aranjeunnakaluartibahtera

42JeungAnjeunnanimbalankaaranjeunna,Sing baranahansartapinuhansakumnabumi;singkuatsarta baranahankalawanlobadibumisartabaranahandidinya.

BAB7

1Ieungaran-ngaranputra-putraNuh:Yapet,Hamjeung Sem;sartasanggeusbanjirgede,maranehnageusngawin awewesamemehbanjirgede

2Ieuputra-putraYapet:Gomer,Magog,Madai,Yawan, Tubal,Mesek,jeungTiras,tujuhputrana.

3Putra-putraGomernyaétaAskinas,Repatsareng Tegarmah

4Putra-putraMagognyaétaÉlikanafsarengLubal.

5Putra-putraMadainyaétaAkhon,Zelo,HazonijeungLot

6Putra-putraYawannyaétaElisa,Tarsis,Kitimsareng Dudonim

7Putra-putraTubalnyaétaAripi,KesedjeungTaari

8Putra-putraMeseknyaétaDedon,ZaronsarengSebashni.

9Putra-putraTirasnyaétaBenib,Gera,Lupirionsareng Gilak;ieuputra-putraYapetnumutkeunkulawargana, sarengjumlahnadinawaktosétasakitaropatratusgenep puluhlalaki

10Ieuputra-putraHam:Kus,Misraim,PutjeungKanaan, opatputra;putra-putraKusnyaétaSeba,Hawila,Sabta, RaemajeungSateka,sartaputra-putraRaemanyaétaSyeba jeungDedan

11Putra-putraMizraimnyaétaLud,Anom,Patros,Kaslot, jeungKaftor

12Putra-putraPutnyaétaGebul,Hadan,BénajeungAdan 13PutraKanaannyaetaSidon,Het,Amori,Gergasi,Hiwi, Arki,Seni,Arodi,ZimodijeungKamoti

14Ieuputra-putraHam,numutkeunkulawargana,sareng jumlahnadinamangsaharitaayasakitartujuhratustilu puluhlalaki

15Ieuputra-putraSem:Elam,Asyur,Arpaksad,Ludjeung Aram,limaputra;jeungputra-putraElam:Susan,Makul jeungHarmon

16Putra-putraAsharnyaétaMirussarengMokil,sareng putra-putraArpakhsadnyaétaSelah,AnarsarengAskol. 17Putra-putraLudnyaétaPetorsarengBizayon,sareng putra-putraAramnyaétaUs,Kul,GathersarengMas 18Ieuputra-putraSem,numutkeunkulawargana;sareng jumlahnadinamangsaharitaayasakitartiluratuslalaki 19IeuturunanSem:SempuputraArpaksad,Arpaksad puputraSelah,SelahpuputraEber,sartaEberbogadua anak,nuhijingarannaPeleg,sababdinajamanSelah manusadibagi-bagi,sartadinajamanahir,bumidibagibagi.

20JeungngarannukaduanyaétaYoktan,hartinadina jamannakahirupanputra-putramanusabeukingurangan 21Ieuputra-putraYoktan:Almodad,Selaf,Hazarmowet, Yerak,Hadurom,Ozel,Dikla,Obal,Abimael,Syeba,Ofir, HawilajeungYobab;kabehieuputra-putraYoktan.

22Peleg,dulurna,puputraYen,jeungYenpuputraSerug, jeungSerugpuputraNahor,jeungNahorpuputraTerah, jeungTerahyuswatilupuluhdalapantaun,tuluypuputra HaranjeungNahor.

23KusputraHam,putraNuh,nikahkahijiistridina mangsasepuhna,terasngalahirkeunputra,anudingaranan Nimrod,pokna,"Dinamangsaétaputra-putramanusa mimitingalawansarengngalakukeunkajahatankaGusti, sarengétamurangkalihageung,sarengramananyaahpisan kaanjeunna,sababanjeunnaputratimangsasepuhna" 24JeungpakeankulitanudijieunkuAllahpikeunAdam jeunggarwana,nalikaaranjeunnakaluartitaman,dibikeun kaKus

25SababsaatospupusnaAdamsarenggarwana,pakeanpakeanétadipasihkeunkaEnoh,putraYared,sareng nalikaEnohdiangkatkaAllah,Anjeunnamasihanétaka Metusalah,putrana.

26SarengnalikaMetusalahpupus,NabiNuhnyandak aranjeunnasarengngabawaaranjeunnakabahtera,sareng aranjeunnaayasarenganjeunnadugikaanjeunnakaluar tinabahtera.

27Nalikaaranjeunnaangkat,Hammaokpakean-pakean étatiNabiNuh,ramana,terasanjeunnanyandakéta pakean-pakeanterasnyumputkeunanatidulur-dulurna

28NalikaHamngalahirkeunanakcikalna,Kus,anjeunna masihanpakeanétasacararusiahkaHam,sareng aranjeunnacicingdiKussalamisababarahadinten

29Kusogényumputkeunétabarang-barangtiputraputranasarengdulur-dulurna,sarengnalikaKus ngalahirkeunNimrod,anjeunnamasihananjeunnapakean étakusababcintakaanjeunna,sarengNimrodageung, sarengnalikaanjeunnayuswaduapuluhtaunanjeunna nganggopakeanéta

30Nimrodjadikuatnalikaanjeunnanganggopakeanéta, sarengGustimasihananjeunnakakuatansarengkakuatan, sarenganjeunnajantenpamburuanugagahdibumi,enya, anjeunnamangrupikeunpamburuanugagahditegalan, sarenganjeunnamorosasatoansarenganjeunna ngawangunaltar,sarenganjeunnangurbankeunsasatoandi luhurnadipayuneunGusti

31Nimrodnguatkeundirina,tuluybangkittiantaradulurdulurna,sartaanjeunnaperangngalawansakumnamusuhmusuhdisakurilingna

32SarengGustimasrahkeunsadayamusuhdulur-dulurna kaleungeunna,sarengGustingajantenkeunanjeunna sukséstiwaktoskawaktosdinaperangna,sarenganjeunna ngawasadibumi.

33Kukituna,dinamangsaharita,nalikaayajalmaanu ngintunkeunjalma-jalmaanudilatihperang,anjeunna bakalnyarioskaaranjeunna,Sapertosanudilakukeunku GustikaNimrod,anumangrupikeunpamburuanugagah perkasadibumi,sarenganusuksésdinaperanganuunggul ngalawandulur-dulurna,yénanjeunnangabébaskeun aranjeunnatinaleungeunmusuh-musuhna,mugiaGusti nguatkeunsarengngabébaskeunurangdintenieu

34WaktuNimrodyuswaopatpuluhtaun,haritaaya perangantaradulur-dulurnajeungturunanYapet,nepika aranjeunnaayadinakakawasaanmusuh-musuhna

35SarengNimrodangkatdinawaktoséta,sarenganjeunna ngumpulkeunsadayaputraKussarengkulawargana, sakitaropatratusgeneppuluhlalaki,sarenganjeunnaogé nyewatisababaraharéréncangansarengkenalannasakitar dalapanpuluhlalaki,sarengmasihanupahna,sareng anjeunnaangkatsarengaranjeunnakaperang,sareng nalikaanjeunnadijalan,Nimrodnguatkeunmanahjalmajalmaanuangkatsarenganjeunna

36Anjeunnangalahirkaaranjeunna,"Ulahsieun,ulah reuwas,sababsadayamusuhurangbakaldiserahkeunka urang,sarenganjeuntiasangalakukeunkaaranjeunna sakumahaanuanjeunpikahoyong."

37Sadayalalakianuangkatayasakitarlimaratus,teras aranjeunnaperangngalawanmusuh-musuhna,teras aranjeunnangancurkeunsarengnalukkeunaranjeunna,

sarengNimrodnempatkeunperwira-perwiraanutetepdi tempatnamasing-masing.

38Anjeunnanyandaksababarahamurangkalihnasalaku jaminan,sarengsadayanajantenabdiNimrodsarengdulurdulurna,sarengNimrodsarengsadayajalmianuayasareng anjeunnamulihkabumi

39SanggeusNimrodmulangtiperangkalawanbungah, sabadangéléhkeunmusuh-musuhna,sakumnadulurdulurna,barengjeungjalma-jalmaanugeuswawuhka anjeunnasamemehna,ngariungpikeunngangkatanjeunna jadirajadiantaramaranehna,sartaaranjeunnamasang makutakarajaankanasirahna

40Sarenganjeunnangangkatpamingpin,hakim,sareng pamingpinpikeunngawasarahayatsarengrahayatna, sapertosadatdikalanganraja-raja

41TuluyanjeunnangangkatTerahputraNahorjadi panglimaperangna,sartangangkatanjeunnaleuwihti sakumnapanglimaperangna

42Sarengnalikaanjeunnamaréntahnumutkeunkahayang haténa,saatosnalukkeunsadayamusuhdisakurilingna, anjeunnamamatahansarengparapenasihatnapikeun ngawangunkotapikeunkaratonna,sarengaranjeunna ngalaksanakeunana

43Aranjeunnamendakanhijilebakanulegadisisiwétan, terasaranjeunnangawangunhijikotaanuageungsareng legapikeunanjeunna,sarengNimrodnyebatnamikotaanu diwangunnaSinar,sababPANGERANparantos ngageterkeunmusuh-musuhnakalayankuatsareng ngancurkeunaranjeunna

44NimrodcicingdiShinar,sartaanjeunnangawasa kalawanaman,sartaanjeunnaperangngalawanmusuhmusuhnasartaanjeunnanalukkeunaranjeunna,sarta anjeunnamakmurdinasagalaperangna,sartakarajaanana jadikacidagedéna.

45Sartasakumnabangsajeungbasangadéngéngeunaan kawéntarna,terusmaranéhnangumpulkaanjeunna,terus sujudkataneuh,terusmawakurbankaanjeunna,terus anjeunnajadijuraganjeungrajamaranéhna,sarta maranéhnakabéhcicingjeunganjeunnadikotaShinar, jeungNimrodngawasadibumikasakabéhputraNuh, sartamaranéhnakabéhayadinakakawasaanjeung naséhatna

46Sakumnabumiieumibogahijibasajeungkecapanu ngahiji,tapiNimrodteunurutkanajalanGusti,sarta anjeunnaleuwihjahattibatansakumnajalmaanuaya samemehna,tijamanbanjirnepikajamanharita.

47Anjeunnangadameldewa-dewatinakaisarengbatu, terasanjeunnasujudkaaranjeunna,terasanjeunna ngalawankaGusti,sarengngajarkeunsadayarakyatna sarengjalma-jalmadibumikanajalan-jalanjahatna;sareng Mardonputranalangkungjahattibatanramana

48SabanjalmaanungadéngékalakuanMardonbinNimrod bakalnyarita,ngeunaananjeunna,"Tijalmajahatmedalna kajahatan"Kukitunaétajadiparibasadisakuliahdunya, "Tijalmajahatmedalnakajahatan,"jeungétajadihalanu populértijamanharitanepikaayeuna

49JeungTerahputraNahor,panglimapasukanNimrod, dinamangsaharitatehkacidapentingnadipayuneunraja jeungrahayatna,sartarajajeungparapanglimanyaahka anjeunna,sartaaranjeunnangangkatanjeunnajadiluhur pisan

50TerasTerahnikahkahijijalmianunaminaAmthelo, putriKornebo;terasgarwanaTerahngandungteras ngalahirkeunputrapikeunanjeunnadinawaktoséta

51Terahyuswatujuhpuluhtaunnalikaanjeunna ngalahirkeunputrana,sarengTerahmasihannamiAbram, sababrajaparantosngangkatanjeunnadinajamanéta, sarengngahormatananjeunnalangkungtisadaya pamingpinnaanuayasarenganjeunna.

BAB8

1DinapeutingAbramlahir,sadayaabdi-abdiTerah, sadayatukangsihirNimrod,sarengtukangsihirnasumping terastuangsarengnginumdibumiTerah,sareng aranjeunnabungahsarenganjeunnadinawengiéta

2Nalikasadayatukangsihirsarengtukangsihirkaluarti bumiTerah,aranjeunnaneuteupkasawargawengiéta pikeunningalibéntang-béntang,sarengaranjeunnaningali, sarengtingalihijibéntanganuageungpisansumpingti wétansarenglumpatdisawarga,sarenganjeunnangelek opatbéntangtiopatsisilangit

3Sadayajalmiwijaksanarajasarengtukangsihirnahéran ningaliéta,sarengparawijaksanangartoskanahaléta, sarengaranjeunnateranghartosna

4Tuluyaranjeunnasilihcarioskeun,"Ieunganukur pertandabudakanulahirtiTerahpeutingieu,anubakal ageungsarengbaranahan,sarengbaranahan,sareng ngawasasakumnabumi,anjeunnasarengturunanana salamina,sarenganjeunnasarengturunananabakalmaehan raja-rajaanuhébat,sarengngawaristanahna"

5Peutingéta,paraahlinujumjeungtukangramalmulihka imahna,sartaisuk-isuknasadayaahlinujumjeungtukang ramalhudangisuk-isuk,terusngumpuldihijiimahanu geusditangtukeun.

6Aranjeunnasilihcarioskeun,"Tingali,tetempoananu urangtingalikamaripeutingdisumputkeuntiraja,teuacan dibéjaankaanjeunna."

7Jeunglamunhalieukanyahoankurajadiahirjaman, anjeunnabakalnanyakaurang,Nahaanjeunnyumputkeun perkaraieutikuring,sartamangkaurangsadayanabakal maot;kukituna,ayeunahayuuranginditjeungngabejaan rajatetempoananuurangtingali,jeungtafsiranna,sarta saterusnaurangbakaltetepjelas.

8Tuluyaranjeunnanurutkitu,terusaranjeunna ngadeuheuskaraja,terussujudkaanjeunna,baripokna, "Mugiarajahirupsalawasna,mugiarajahirupsalawasna."

9KamingadanguyenTerahbinNahor,panglimaperang anjeun,parantosngalahirkeunputra,sarengkamariwengi kamisumpingkabumianjeunna,terastuangsareng nginumsarengngahiburanjeunna

10Nalikaabdi-abdiGustiangkattibumiTerah,bade mulihkabumimasing-masingkanggonginepdidinya, abdi-abdineuteupkasawarga,terasningalihijibéntang ageungsumpingtiwétan,sarengbéntanganusamilumpat kalayangancangpisan,sarengngelekopatbéntangageung, tiopatsisilangit

11Abdi-abdiGustireuwasningalitetempoananukatingali kusimkuring,sarengkacidasieunna,sarengsimkuring ngadamelkaputusandumasarkanatetempoanéta,sareng kuhikmahsimkuringteranginterpretasianuleres,yénhal ieulumakupikeunmurangkalihanulahirtiTerah,anu

bakalageungsarengbaranahanpisan,sarengjantenkuat, sarengmaehansadayarajadibumi,sarengngawaris sadayatanahna,anjeunnasarengturunananasalamina 12AyeunaGustisarengRaja,tingalikamiparantosleresleresngawartosankaGustingeunaannaonanukami parantostingalingeunaanieumurangkalih

13Upamirajakersamasihanhargakaramanapikeunieu murangkalih,urangpeuncitanjeunnasateuacananjeunna dewasasarengageungdinagaraieu,sarengkajahatanana beukiageungngalawanurang,sahinggaurangsareng murangkalihurangbinasakukajahatanana

14Rajangadangukecap-kecapétasarengétahaltéh pikaresepeundipayuneunana,terasanjeunnanimbalan pikeunnyauranTerah,terasTerahsumpingkapayuneun raja

15RajangalahirkaTerah,"Kamaripeutingayabejayen hidepgeusngalahirkeunhijianaklalaki,sartakieu kajadiananadisawarganalikaanjeunnalahir"

16Ayeuna,bikeunbudakétakaabdi,sinaurangpaehan anjeunnasateuacankajahatanananyerangurang,sartaabdi bakalmasihankaanjeun,minangkagantihargana,imah anjeunanupinuhkupéraksarengemas.

17Terahngawalerkaraja,"DuhGusti,abdiparantos ngadangukeunpangandikaGusti,sarengabdibakal ngalaksanakeunsagalaanudipikahoyongkuraja."

18NangingGustisarengRaja,abdibadengawartosan naonanukajantenankaabdikamariwengi,supadosabdi tiasaningalinaséhatnaonanubakaldipasihkeunkurajaka abdina,terasabdibadengawalerkarajadumasarkana naonanunembedidugikeunkuanjeunna;terasraja ngalahir,"Sanggakeun."

19CeukTerahkaraja,"KamaripeutingAyonbinMored sumpingkaabdi,pokna,

20Pékbikeunkaabdikudaanuageungsarengéndahanu dipasihkeunkurajakaanjeun,sarengabdibakalmasihan anjeunpéraksarengemas,jaramisarengtuangeunanu harganasamisarengéta.Terasabdinyarioskaanjeunna, "Antosanheuladugikaabdiningalikarajangeunaan kecap-kecapanjeun,sarengtingalinaonwaéanudititahku raja,étabakalabdilaksanakeun."

21DuhGusti,abdiparantosngawartosanhalieukaGusti, sarengnaséhatanubakaldipasihkeunkurajakaabdina,éta anubakalditurutkuabdi.

22RajangadéngéomonganTérah,terusamarahna ngagedursartanganggapTérahtéhjelemabodo

23RajangawalerkaTerah,"Nahaanjeunbodo,teunyaho nanaon,atawakurangakal,nepikaanjeunngalakukeunhal ieu,ngajualkudaanjeunanugeulispikeunpérakjeung emasatawamalahpikeunjaramijeungdahareun?

24Nahaanjeunkakuranganpéraksarengemas,nepika anjeunngalakukeunhalieu,kusababanjeunteutiasa kéngingkeunjaramisarengtuangeunpikeuntuangkuda anjeun?Naongunanapéraksarengemaspikeunanjeun, atanapijaramisarengtuangeun,nepikaanjeunmasihan kudaanusaéanuparantosdipasihkeunkaanjeun,anuteu ayaanusapertoskitudisakumnadunya?

25Rajaeureunnyarios,terasTerahngawaler,"Kituanu parantosdiucapkeunkurajakaabdina;

26Gusti,raja,naonmaksudanjeunnyarioskaabdi, 'Pasihanputraanjeunsupadosurangpeuncitanjeunna,' sarengabdibakalmasihananjeunpéraksarengemas

pikeunharganaNaonanukedahabdilakukeunkupérak sarengemassaatosputraabdipupus?Sahaanubakal ngawarisabdi?Tangtosnanalikaabdipupus,péraksareng emasétabakaldipulangkeundeuikarajaabdianumasihan éta.

27Nalikarajangadangukecap-kecapTerahsareng perumpamaananudibawanangeunaanraja,éta ngajantenkeunanjeunnasedihpisansarenganjeunna ambekpisankanahaléta,sarengamarahnangagedurdina jerohaténa

28Terahningaliyénrajaambekkaanjeunna,teras ngawalerkaraja,"Sadayaanudipibogakuabdiayadina kakawasaanraja.Naonwaéanudipikahoyongkurajaka abdina,laksanakeunwaé,bahkanputraabdiogé,anjeunna ayadinakakawasaanraja,tanpaayanilaipikeun ditukerkeun,anjeunnasarengduasadéréknaanulangkung sepuhtibatananjeunna"

29RajangawalerkaTerah,"Lainkitu,tapikuringrek meuliputrabungsuanjeunkuhargaanusarua."

30TerasTerahngawalerkaraja,pokna,"DuhGusti,mugia abdikersanyariossakecapdipayuneunGusti,sareng mugiarajangadangukeunkecapabdina."TerasTerah ngawaler,"Mugiarajamasihanwaktostiludintenkaabdi dugikaabdinimbang-nimbangmasalahieu,sareng konsultasisarengkulawargaabdingeunaankecap-kecap raja"Sarenganjeunnamaksarajapikeunsatujukanahal ieu

31RajangadéngékeunkaTerah,terusméréwaktutilupoé kaTerah,tuluyTerahindittipayuneunraja,mulihka kulawarganasartanyaritakeunsagalaomonganrajaka maranéhna.Jalma-jalmakacidasieunna.

32DinadintenkatilurajangirimpesenkaTerah, "Kirimkeunputraanjeunkaabdikalayanhargasapertos anuparantosabdiucapkeunkaanjeun;sarengupami anjeunhenteungalakukeunieu,abdibakalngutusjalmi pikeunmaehansadayaanuayadibumianjeun,supados anjeunmoalgaduhanjinghijiogé."

33Terahburu-buru,(sababrajakacidapentingna),tuluy nyokotbudaktisalahsahijiabdina,anulahirdinapoeeta, terusTerahmawabudaketakarajasartanarimahadiah pikeunraja

34SarengGustiayasarengTerahdinahalieu,supados NimrodhenteunyababkeunmaotnaAbram,sarengraja nyandakmurangkalihétatiTerahsarengkusadaya kakuatananangagebugsirahnakataneuh,sababanjeunna ngiraétaAbram;sarengieudisumputkeuntianjeunnati dintenéta,sarengétadipopohokeunkuraja,sababéta mangrupikeunkahoyongTakdirpikeunhenteusangsara maotnaAbram

35TerahmawaAbram,putrana,sacararusiah,sareng ibunasarenginangna,terasnyumputkeunaranjeunnadihiji guha,sarenganjeunnamawabekelunggalbulan.

36PANGERANayasarengAbramdijeroguhasareng anjeunnaageung,sarengAbramayadijeroguhasalami sapuluhtaun,sarengrajasarengparapangéranna,tukang ramalsarengahliwijaksana,ngirayénrajaparantos maehanAbram.

BAB9

1Haran,putraTerah,lanceuknaAbramanupangkolotna, nikahkahijilalaki.

2Haranyuswatilupuluhsalapantaunnalikaanjeunna nikahkaHaran;terasgarwanangandungteras ngalahirkeunputralalaki,anudingarananLot.

3Jeungmanéhnangandungdeuiterusngalahirkeun saurangputri,terusmanéhnanyebutngarannaMilka;terus manéhnangandungdeuiterusngalahirkeunsaurangputri, terusmanéhnanyebutngarannaSarai

4Haranyuswaopatpuluhduataunnalikaanjeunna ngalahirkeunSarai,nyaétadinataunkasapuluhhirup Abram;sarengdinawaktosétaAbramsarengibunasareng perawatnakaluartiguha,sababrajasarengrahayatna parantoshilapkanakajadianAbram

5NalikaAbramkaluartiguha,anjeunnaangkatkaNuh sarengputranaSem,terasanjeunnacicingsareng aranjeunnapikeundiajarparentahPANGERANsareng jalan-jalan-Na,sarengteuayaanuterangdimanaAbram aya,sarengAbramngalayananNuhsarengSemputrana salamilami

6AbramayadibumiNuhtilupuluhsalapantaun,sareng AbramterangkaGustitiumurtilutaun,sarenganjeunna nuturkeunjalanGustidugikadintenpupusna,sapertosanu diajarkeunkuNuhsarengputranaSemkaanjeunna;sareng sadayaputrabumidinawaktosétangalanggarpisanka Gusti,sarengaranjeunnangalawankaAnjeunnasareng aranjeunnangalayanandewa-dewasanés,sareng aranjeunnahilapkaGustianuparantosnyiptakeun aranjeunnadibumi;sarengpangeusibumingadamel pikeundiriaranjeunna,dinawaktoséta,unggaljalma ngadameldewa-dewapikeundiriaranjeunna;dewa-dewa tinakaisarengbatuanuhenteutiasanyarios,ngadangu, atanapinganteurkeun,sarengputra-putramanusa ngalayananaranjeunnasarengaranjeunnajantendewadewaaranjeunna

7Rajajeungsadayaabdina,kitudeuiTerahjeungsakumna kulawarganaharitatehjalma-jalmaanumimitingabaktika dewa-dewaanudijieuntinakaijeungbatu

8Terahbogaduabelasdewaanuukurananabadag,dijieun tinakaijeungbatu,unggalduabelasbulandinasataun, sartaanjeunnangalayananmasing-masingdewaunggal bulan,sartaunggalbulanTerahmawakurbankadaharan jeungkurbaninumankadewa-dewana;kituanu dilakukeunkuTerahsapanjangpoe

9SadayagenerasiétajahatdipayuneunPANGERAN, sarengkukitunaaranjeunnamasing-masingngadamel allahnasorangan,tapiaranjeunnaninggalkeun PANGERANanuparantosnyiptakeunaranjeunna.

10Jeungteuayahijijalmaogédisakuliahdunyaanu wawuhkaPANGERAN(sababmasing-masingjalma ngawulakaAllahnasorangan)iwaltiNuhjeung kulawargana,sartasakumnajalmaanuayadinanaséhatna wawuhkaPANGERANdinamangsaharita

11AbramputraTérahbeukigedékakawasaananadi kulawargaNuh,tayanunyaho,sartaPANGERANaya sarenganjeunna

12PANGERANmaparinAbramhatéanuwijaksana,sarta anjeunnaterangyénsagalapadamelangenerasiétatéh muspra,sartayénsadayadéwa-déwamaranéhananatéh musprasartateuayagunana.

13Abramningalipanonpoékeurnyinarkabumi,terus Abramngomongkadirinasorangan,"Panonpoéanunyinar kabumiieutéhAllah,sartaMantennaanukusimkuring rekdiabdi."

14DinapoeetaAbramngalayananpanonpoésartangadoa kaanjeunna,sartanalikasontenpanonpoésurupsakumaha biasana,sartaAbramngomongdinajerohaténa,"Nahaieu moalmungkinGusti?"

15Abrammasihkénéhngomongdinahaténa,"Sahaanu ngajadikeunlangitjeungbumi?Sahaanunyiptakeundi luhurbumi?DimanaAnjeunna?"

16Peutingmimitipoékngalingkupanjeunna,tuluy anjeunnaneuteupkakulon,kakalér,kakidul,jeungka wétan,terusanjeunnaningaliyénpanonpoégeusleungitti bumi,sartabeurangmimitipoék

17Abramningalibéntang-béntangjeungbulandi hareupeunana,terusanjeunnangalahir,"PastiieuAllahanu nyiptakeunsakumnabumikituogémanusa,jeungtingali ieuhamba-hamba-Natéhdewa-dewadisakurilingna:terus Abramngalayananbulansartangadoakabulansapeuting jeput"

18Isuk-isuk,nalikageusmimiticaangjeungpanonpoe geusnyorotkabumisakumahabiasana,Abramningali sagalarupaanudijieunkuGUSTIAllahdibumi

19Abramngalahirkadirinasorangan,Pastiieulaindewadewaanungadamelbumisarengsadayaumatmanusa,tapi ieuabdi-abdiAllah,sarengAbramtetepcicingdibumi NabiNuhsarengdidinyaterangkaPANGERANsareng jalan-jalan-Na'sarenganjeunnangalayananPANGERAN sapanjanghirupna,sarengsadayagenerasiétahilapka PANGERAN,sarengngalayanandewa-dewasanésanu tinakaisarengbatu,sarengngalawansapanjanghirupna 20RajaNimrodngarajakalawanaman,sartasakumna bumiayadinakakawasaanana,sartasakumnabumi diwangunkuhijibasajeunghijikecapanungahiji 21SadayapamingpinNimrodsarengparapembesarna ngariung;Put,Mesir,KussarengKanaansareng kulawargana,terasaranjeunnasilihcarioskeun,Hayuurang ngawangunhijikotasarengdijeronaayamenaraanukuat, anupuncaknadugikalangit,sarengurangbakal ngajantenkeundiriurangkasohor,supadosurangtiasa ngawasasakumnadunya,supadoskajahatanmusuhurang liréntiurang,supadosurangtiasangawasaaranjeunna kalayankuat,sarengsupadosuranghenteupaburencaydi sakumnabumikusababperangaranjeunna

22Aranjeunnasadayanaangkatkapayuneunraja,teras nyarioskeunhal-halieukaraja,sarengrajasatujusareng aranjeunnadinahalieu,sarenganjeunna ngalaksanakeunana

23Sadayakulawargangumpul,anujumlahnasakitargenep ratusrébulalaki,terasaranjeunnamilarianlahananulega pikeunngawangunkotasarengmenara,terasaranjeunna milariandisakumnabumisarengaranjeunnahenteu mendakanhijilebakdiwétaneuntanahShinar,sakitardua dintenperjalanan,terasaranjeunnaangkatkaditusareng cicingdidinya

24Tuluyaranjeunnamimitinyieunbatajeungngaduruk seuneupikeunngawangunkotajeungmunaraanugeus direncanakeunkuaranjeunnarekréngsé

25Pangwangunanmenaraétatéhmangrupahiji palanggaranjeungdosapikeunmaranéhna,sarta

maranéhnamimitingawangunna,sartanalikamaranéhna ngawangunngalawanGUSTIAllahnuayadisawarga, maranéhnangabayangkeundinahaténarékperang ngalawanMantennasartanaékkasawarga.

26Sarengsadayajalmiieusarengsadayakulawarga ngabagidirikanatilubagian;anukahijinyariosKami bakalnaékkasawargasarengngalawananjeunna;anu kaduanyarios,Kamibakalnaékkasawargasareng nempatkeundewa-dewakaminyaliradidinyasareng ngalayananaranjeunna;sarengbagiankatilunyarios,Kami bakalnaékkasawargasarengngéléhkeunanjeunnaku panahsarengtumbak;sarengGustiterangsadaya padamelansarengsadayapikiranjahatna,sarengAnjeunna ningalikotasarengmenaraanuaranjeunnanuju ngawangun

27Sarengnalikaaranjeunnangawangun,aranjeunna ngawangunkotaanuageungsarengmenaraanuluhurpisan sarengkuat;sarengkusababjangkungna,adukansareng batahenteudugikatukangngawangunnalikaaranjeunna naékkadinya,dugikajalma-jalmaanunaékparantos réngsésataunpinuh,sarengsaatoséta,aranjeunnasumping katukangngawangunsarengmasihanaranjeunnaadukan sarengbata;kituwaédilakukeununggaldinten

28Jeungtingaliieubatanaékjeungnuséjénnaturun sadinten;jeunglamunayabatamuragtinaleungeunna teruspeupeus,maranéhnabakalceuriklantaranétabata, jeunglamunayalalakinumuragterusmaot,tayasahijieun ogénuneuteupkaétabata.

29PANGERANterangkanapikiranmaranéhna,sarta kajadiannalikamaranéhnakeurngawangun,maranéhna ngalungkeunpanahkalangit,sartasadayapanahmuragka maranéhnapinuhkugetih,sartanalikamaranéhnaningali étapanah,maranéhnasilihucap,"Pastiuranggeusmaehan sakabéhjalmaanuayadisawarga."

30SababieutehtiPANGERANpikeunnyasarkeun maranehna,pikeunngaruntuhkeunmaranehnatimuka bumi.

31Tuluyaranjeunnangawangunmenarajeungkota,sarta aranjeunnangalakukeunhalieuunggaldintendugika sababarahadintensarengtaunkalangkung.

32Allahngadawuhkatujuhpuluhmalaikatanunangtung dipayuneunAnjeunna,kajalma-jalmaanuayadigigireun Anjeunna,pokna,"Hayuurangturunsartangabingungkeun basa-basamaranehna,nepikasaurangjalmamoalngarti kanabasatatanggana,"sartamaranehnangalakukeunkitu kamaranehna.

33Tipoeetakeneh,maranehnapohokanabasatatanggana, sartamaranehnateungartikudunyaritadinahijibasa,sarta nalikanungawangunimahnyokotkapuratawabatuti leungeuntatangganaanuteudipesenkumanehna,nu ngawangunimahetabakalmiceunetabatuterus dialungkeunkatatanggana,nepikaetabatubakalmaot.

34Jeungmaranéhnangalakukeunkitusababarahapoé, sartamaranéhnamaehanlobadiantaranakucarakieu

35SarengGustingagebugtilurombongananuayadidinya, sarengAnjeunnangahukumaranjeunnanumutkeun kalakuansarengrencanaaranjeunna;jalma-jalmaanu nyarios,Kamibakalnaékkasawargasarengngalayanan dewa-dewakami,jantensapertosmonyétsarenggajah; sarengjalma-jalmaanunyarios,Kamibakalngagebug sawargakupanah,Gustimaehanaranjeunna,hijilalaki

ngalangkunganleungeuntatanggana;sarengrombongan katilujalma-jalmaanunyarios,Kamibakalnaékka sawargasarengngalawananjeunna,Gustinyebarkeun aranjeunnakasakumnabumi.

36Jeungjalma-jalmaanutinggaleundiantaramaranehna, nalikamaranehnanyahojeungngartikanabencanaanu bakaldatangkamaranehna,maranehnaninggalkeuneta wangunan,sartamaranehnaogepaburencaydisakuliah bumi

37Aranjeunnalirénngawangunkotasarengmenaraéta;ku kitunatempatétadingarananBabel,sababdidinya PANGERANngabingungkeunbasasakumnabumi;étaaya diwétantanahSinear.

38Jeungngeunaanmenaraanudiwangunkumanusa,bumi mukasungutnasartangeleksapertilunabagianna,sarta seuneuogéturuntisawargasartangaduruksapertiluna deui,sartasapertilunadeuisésananepikaayeuna,sartaéta téhbagiananuluhur,sartakelilingnatilupoéleumpang 39Lobapisanjalmaanumaotdimenaraéta,hijibangsa anuteukaétangjumlahna

BAB10

1PelegbinEberpupusdinamangsaharita,dinataun kaopatpuluhdalapanhirupAbrambinTerah,sartaumur Pelegduaratustilupuluhsalapantaun

2NalikaPANGERANgeusngabubarkeunputra-putra manusakusababdosa-dosanadimunara,aranjeunna sumebarkasababarahagolongan,sartasadayaputra-putra manusasumebarkaopatjurubumi

3Sadayakulawargajantennumutkeunbasa,tanah,atanapi kotana

4Jeungputra-putramanusangawangunlobakota nurutkeunkulawargana,disagalatempatanudijugjugku maranehna,jeungdisakuliahbumitempatPANGERAN geusnyebarkeunmaranehna

5Sarengsababarahadiantaranangawangunkota-kotadi tempat-tempatanusaatosnadibasmi,sarengaranjeunna nyebatkota-kotaieudumasarkananamiaranjeunnanyalira, atanapinamimurangkalihna,atanapidumasarkana kajadiankhususna

6Putra-putraYapetputraNuhangkatsarengngawangun kota-kotaditempat-tempatdimanaaranjeunnasumebar, sarengaranjeunnanyauransadayakota-kotaétadumasar kananamina,sarengputra-putraYapetdibagidiluhur bumikanaseueurdivisisarengbasa.

7Ieuputra-putraYapetnumutkeunkulawargana:Gomer, Magog,Medai,Yawan,Tubal,MeseksarengTiras;ieu putra-putraYapetnumutkeunturunanana

8TurunanGomer,nurutkeunkota-kotamaranéhanana, nyaétaFrancum,anucicingditanahFranza,disisi walunganFranza,disisiwalunganSenah.

9JeungturunanRephatnyaétaurangBartonim,anucicing ditanahBartoniadisisiwalunganLedah,anungocorkeun cainakalautgedéGihon,nyaéta,oceanus

10Sarengputra-putraTugarmanyaétasapuluhkulawarga, sarengieunamina:Buzar,Parzunac,Balgar,Elicanum, Ragbib,Tarki,Bid,Zebuc,OngalsarengTilmaz;sadayana ieunyebarsarengcicingdikalérsarengngawangunkotakotapikeundiriaranjeunna.

11Maranehnangaranankota-kotaetanurutkeunngaranna sorangan,nyaetajalma-jalmaanucicingdisisiwalungan HitlajeungItalaknepikaayeuna

12TapikulawargaAngoli,BalgarsarengParzunac, aranjeunnacicingdisisiwalunganDubneeanuageung; sarengnamikota-kotaaranjeunnaogénumutkeunnamina sorangan

13JeungturunanYawannyaétaurangYawananucicingdi tanahMakdonia,jeungturunanMedaiarenyaétaOrelum anucicingditanahCurson,jeungturunanTubalnyaéta jalma-jalmaanucicingditanahTuskanahdisisiwalungan Pashiah

14JeungturunanMesekhnyaétaSibasnijeungturunan TirasnyaétaRushash,Cushni,jeungOngolis;sadayanaieu inditjeungngawangunkota-kotapikeundirisorangan;éta téhkota-kotaanuayadisisilautJabusdisisiwalungan Cura,anungocorkawalunganTragan

15Sarengputra-putraElisanyaétaurangAlmanim,sareng aranjeunnaogéangkatsarengngawangunkota-kotapikeun dirisorangan;étamangrupikeunkota-kotaanuayadi antaragunungAyubsarengSibathmo;sarengdiantara aranjeunnaayajalma-jalmaLumbardianucicingdi payuneungunungAyubsarengSibathmo,sareng aranjeunnanalukkeuntanahItaliasarengcicingdidinya dugikaayeuna.

16JeungturunanKitimnyaétaurangRomimanucicingdi lebakCanopiadisisiwalunganTibreu

17JeungturunanDudonimnyaétajalma-jalmaanucicing dikota-kotadisisilautGihon,ditanahBordna

18Ieukulawarga-kulawargaturunanYapetnurutkeun kota-kotajeungbasa-basamaranéhanana,nalika maranéhananasumebarsanggeusmenara,sarta maranéhanananyebutkota-kotamaranéhanananurutkeun ngaranjeungkajadianmaranéhanana;jeungieungaran sadayakotamaranéhanananurutkeunkulawarga maranéhanana,anumaranéhananadiwangundinamangsa haritasanggeusmenara.

19TurunanHamnyaétaKus,Mizraim,PutjeungKanaan nurutkeunturunanjeungkota-kotamaranéhanana

20Sadayanaangkatterasngadamelkota-kotanalika aranjeunnamendakantempatanucocogpikeunaranjeunna, sarengaranjeunnanyebatkota-kotaétadumasarkananami karuhunnaKus,Misraim,PutsarengKanaan.

21TurunanurangMisraimnyaétaurangLudim,urang Anamim,urangLehabim,urangNaftukim,urangPatrusim, urangKaslukhimjeungurangKafturim,tujuhkulawarga.

22SadayanaieucicingdisisiWalunganSihor,nyaéta WalunganMesir,sarengaranjeunnangawangunkota-kota pikeundirisorangansarengnyebatnadumasarkana naminasorangan

23TurunanPatrosjeungKaslokkawincampur,terusti dinyalahirurangPelisti,urangAzatim,urangGerarim, urangGitim,jeungurangEkronim,dinalimakulawarga; ieukulawargaogéngawangunkota-kotasorangan,sarta ngarankota-kotananurutkeunngarankaruhunnanepika ayeuna

24UrangKanaanogéngawangunkota-kotapikeundiri sorangan,sartamaranéhnanyebutkota-kotaétadumasar kanangaranna,sawelaskotajeungnuséjénnateukaétang jumlahna.

25AyaopatlalakitikulawargaHamanuangkatkatanah datar;ieungaran-ngaranopatlalakiéta,nyaétaSadumu, Gomora,AdmajeungZeboim

26Jelema-jelemaieungadegkeunopatkotaditanahdatar, sartangaran-ngarankota-kotaetamakengaransorangan.

27Aranjeunnasarenganak-anaknasarengsadayabarangbarangnacicingdikota-kotaéta,sarengaranjeunna baranahansarengseueurpisansarenghirupkalayan tentrem

28SeirbinHur,binHiwi,binKanaan,inditsarta manggihanhijilebakdihareupeunGunungParan,terus anjeunnangadegkeunhijikotadidinya,sartaanjeunna jeungtujuhputranakatutkulawarganacicingdidinya, sartaanjeunnanyebutkotaanudiwangunnaSeir, nurutkeunngaranna;étatanahSeirnepikaayeuna

29Ieukulawarga-kulawargaturunanHam,nurutkeunbasa jeungkota-kotamaranéhanana,nalikamaranéhanana paburencaykanagaramaranéhananasanggeusmunara

30JeungsababarahaurangturunanSembinNuh,karuhun sadayaturunanEber,ogéangkatsarengngawangunkotakotaditempat-tempatdimanaaranjeunnasumebar,sareng aranjeunnanyebatkota-kotaétadumasarkananamina.

31Putra-putraSemnyaétaElam,Asyur,Arpaksad,Lud sarengAram,sarengaranjeunnangawangunkota-kota pikeundirisorangansarengnyebatnamisadayakota-kota étadumasarkananamina

32SarengAsyurputraSemsarengmurangkalihnasareng kulawarganaangkatdinawaktoséta,seueurpisanjalmina, terasaranjeunnaangkatkatanahanujauhanuaranjeunna mendakan,sarengaranjeunnapendaksarenglebakanulega pisanditanahanuaranjeunnaangkat,terasaranjeunna ngawangunopatkotapikeundiriaranjeunna,sareng aranjeunnanyebatnadumasarkananamisarengkajadian masing-masing.

33Ieungaran-ngarankota-kotaanudiwangunkuurang Asur:Ninewa,Resen,KalahjeungRehoboter;sartaurang Asurcicingdidinyanepikaayeuna.

34UrangAramogéangkatterasngawangunhijikota, sarengaranjeunnanyebatnamikotaétaUsdumasarkana namilanceuknaanupangkolotna,sarengaranjeunnacicing didinya;étatanahUsdugikaayeuna

35Dinataunkaduasaatosmenaraéta,ayahijilalakiti kulawargaAsyur,anunaminaBela,angkattitanahNinewe katempatcicingsarengkulawarganadimanawaé anjeunnamendakantempat;terasaranjeunnasumpingka payuneunkota-kotadataranngalawanSodom,teras aranjeunnacicingdidinya

36Tuluyetalalakingadegkeunhijikotaleutikdidinya, sartadingarananBela,nurutkeunngarannasorangan;eta tanahZoarnepikaayeuna

37Ieukulawarga-kulawargaturunanSemnurutkeunbasa jeungkota-kotamaranéhanana,sanggeusmaranéhanana sumebarkasakuliahbumisanggeusmenara

38Jeungunggalkarajaan,kota,jeungkulawargati kulawarga-kulawargaturunanNuhngawangunlobakota sanggeusieu

39Sarengaranjeunnangadegkeunpamaréntahandisadaya kota-kotaaranjeunna,supadosdiaturkuparéntah aranjeunna;kituogésadayakulawargaturunanNabiNuh salamina.

BAB11

1NimrodbinKusmasihayaditanahSinear,anjeunna maréntahsartacicingdidinya,sartaanjeunnangadegkeun kota-kotaditanahSinear.

2Ieungaran-ngaranopatkotaanudiwangunna,sarta ngarannadingaranandumasarkanakajadiananukajadian kaaranjeunnanalikangawangunmenara.

3AnjeunnanyebatBabelanukahiji,pokna,"Kusabab PANGERANdidinyangabingungkeunbasasakumna bumi;sarengnamianukaduaanjeunnanyebatErek,sabab tidinyaGustinyebarkeunaranjeunna"

4NukatiluanjeunnanyauranEched,cenahayaperang hébatditempatéta;jeungnukaopatanjeunnanyauran Kalnah,sababparapanglimajeungjalma-jalmaperkasa anjeunnatiwasdidinya,sartaaranjeunnangaganggu PANGERAN,aranjeunnangalawanjeungngalanggarka Mantenna

5SanggeusNimrodngadegkeunkota-kotaieuditanah Sinear,anjeunnanempatkeundidinyasésa-sésarahayatna, parapamingpinnasarengjalma-jalmaperkasaanu tinggaleundikarajaanana.

6NimrodcicingdiBabel,terasanjeunnangabarukeundeui pamaréntahananakasakumnarahayatna,sarenganjeunna maréntahkalayanaman,sarengrahayatsarengpara pangéranNimrodnyebatnaminaAmrafel,nyariosyéndi menaraparapangéransarengjalma-jalmanagugurkucara anjeunna.

7Sanajankitu,NimrodteubalikdeuikaPANGERAN, sartaanjeunnaterusngalakukeunkajahatansarta ngajarkeunkajahatankaanak-anakmanusa;sartaMardon, putrana,leuwihgorengtibatanramana,sartaterus nambahankanakajahatanramana

8Mantennanyababkeunmanusangalakukeundosa,ku kitunaayanunyebutkeun,Tijalmajahatasalnakajahatan 9Haritaayaperangantarakulawarga-kulawargaturunan Ham,nalikaaranjeunnacicingdikota-kotaanudiwangun kuaranjeunna

10SarengKedorlaomer,rajaElam,angkattikulawargakulawargaturunanHam,terasanjeunnaperangsareng aranjeunnasarenganjeunnanalukkeunaranjeunna,teras anjeunnaangkatkalimakotadidataranterasanjeunna perangngalawanaranjeunnasarenganjeunnanalukkeun aranjeunna,sarengaranjeunnaayadinakakawasaanana

11Aranjeunnangawulakaanjeunnaduabelastaun,sareng mayarpajegtaunan.

12HaritaNahorputraSerugpupusdinataunka-49hirup AbramputraTerah.

13DinataunkalimapuluhhirupnaAbramputraTerah, AbramkaluartiimahNabiNuh,tuluyinditkaimah ramana

14AbramwanohkaPANGERAN,sartaanjeunna nuturkeunjalanjeungparentah-parentahna,sarta PANGERANAllahnanyarengananjeunna

15Terah,ramana,harita,masihjadipanglimapasukan RajaNimrod,sartaanjeunnamasihnyembahdewa-dewa asing.

16Abramsumpingkabumiramanaterasningaliduabelas dewanangtungdidinyadikuil-kuilna,sarengamarah Abramhurungnalikaanjeunnaningalipatung-patungieu dibumiramana

17Abramngawaler,"DemiPANGERANanujumeneng, ieuarca-arcamoaltetepayadibumibapakuring;kituogé PANGERANanunyiptakeunkuringbakalngalakukeunka kuringupamikuringhenteungancurkeunsadayanadina tiludinten."

18Abramangkatninggalkeunaranjeunna,amarahna ngagedurAbramburu-buruindittikamarkaburuanluar imahbapana,sartaanjeunnamendakanbapanakeurcalik diburuanjeungsadayaabdi-abdinaAbramsumpingsarta calikdipayuneunbapana

19Abramnaroskaramana,"Rama,wartosanabdidimana Allahanunyiptakeunlangitsarengbumi,sarengsadaya putramanusadibumi,sarenganunyiptakeunanjeun sarengabdi"TerasTerahngawalerkaAbram,putrana, "Tingalijalmi-jalmianunyiptakeunurangsadayanaaya sarengurangdibumi."

20Abramngalahirkaramana,"Juragan,mugiaGusti nunjukkeunkaabdi"TerasTerahmawaAbramka rohangandiburuanjero,sarengAbramningali,sareng katingaliyensakumnarohanganpinuhkudewa-dewaanu dijieuntinakaisarengbatu,duabelasarcaanuageung sarenganusanésnateukaétang.

21CeukTerahkaputrana,"Ieujalma-jalmaanu nyiptakeunsagalarupaanuanjeuntingalidibumi,sareng anunyiptakeunkuringsarenganjeun,sarengsadayaumat manusa"

22Téhrahsujudkadéwa-déwana,tuluyangkatninggalkeun étatempat,kitudeuiAbram,putrana,inditbarengjeung anjeunna

23SanggeusAbramindittidinya,anjeunnaangkatka ibuna,calikdipayuneunibuna,sartaanjeunnanyarioska ibuna,"Ramaabdiparantosnunjukkeunkaabdijalmi-jalmi anungadamellangitsarengbumi,sarengsadayaputra manusa."

24Ayeuna,buru-burucandakanakembetidomba,teras jieundaginganungeunah,badedikurbankeunkadewadewabapa,sugankujalankituabditiasaditampiku aranjeunna

25Ibunangalakukeunkitu,tuluynyokotanakembe,tuluy dijieunkadaharananungeunah,tuluydibawakaAbram. Abramnyokotkadaharananungeunahtiibunatuluy dibawakapayuneundéwa-déwabapana,tuluyanjeunna nyampeurkeunkaaranjeunnapikeundidahar;jeungTerah, bapana,teunyahoeun

26DinapoeetaAbramcalikdiantaramaranehna,katingali yenmaranehnateubogasora,teubisangadenge,teubisa gerak,jeungteuayahijiogediantaranaanubisanguluran leungeunnarekdahar.

27Abramngahinaaranjeunna,pokna,"Tangtosna kadaharananungeunahanukuringsiapkeunteu nyugemakeunaranjeunna,atanapipangintenétakirang teuingpikeunaranjeunna,sarengkusababkituaranjeunna henteudaéktuang;kukitunaénjingkuringbakal nyiapkeundaginganusegersarengngeunah,langkungsaé sarenglangkungseueurtibatanieu,supadoskuringtiasa ningalihasilna"

28PoeisuknaAbramnitahindungnangeunaankadaharan anungeunah,terusindungnahudangterusnyokottiluanak embeanualustidomba,terusdijieunnakadaharananu ngeunahpisan,sakumahaanudipikaresepkuputrana,terus

dibikeunkaputranaAbram;tapiTerah,ramana,teu nyahoeun.

29Abramnyandakkadaharananungeunahtiibuna,teras dibawakarohangansucipikeundewa-dewaramana; anjeunnanyampeurkeunaranjeunnasupadosaranjeunna tuang,terasanjeunnangaladénanétakadaharan,sareng Abramcalikdipayuneunaranjeunnasadintenjeput,mikir suganaranjeunnatiasatuang.

30Abramningaliaranjeunna,sarengkatingalina aranjeunnateutiasanyariosatanapingadangu,sarengteu ayahijiogéanunguluranleungeunnakanatuangeun

31Peutingna,diimahétaAbramdikurniaanRohAllah

32Tuluyanjeunnangagorowok,pokna,"Cilakabapa kuringjeunggenerasijahatieu,anuhaténacondongkana kasombongan,anungabaktikabrahala-brahalakaijeung batuanuteubisadahar,teubisangambeu,teubisa ngadéngéatawanyarita,anubogasungutteubisanyarita, panonteubisaningali,ceuliteubisangadéngé,leungeun teubisangarasa,jeungsukuteubisagerak;saruajeung aranjeunnaanunyieunnajeunganupercayaka aranjeunna"

33NalikaAbramningalisadayahaléta,anjeunnaambek karamana,terasanjeunnaburu-burunyandakkampak, terassumpingkakamarparadéwa,terasanjeunnameulah sadayadéwaramana.

34Sanggeusanjeunnaréngsémeulahpatung-patungéta, anjeunnaneundeunkampakétakaleungeundéwaagung anuayadihareupeunaranjeunna,terusanjeunnakaluar; jeungTerah,bapana,balikkaimah,sababanjeunna ngadéngésorakampakdipanto;jadiTerahasupkaimah pikeunnyahonaonanukajadian.

35Sanggeusngadéngésorakampakdirohanganpatung, Térahlumpatkarohanganpatung,terusnepunganAbram nukeurkaluar.

36Terahlebetkarohanganétaterusmanggihanbrahalabrahalageusmuragjeungpeupeus,jeungkampaknaaya dinaleungeunnupanggedéna,nucanpeupeus,jeung kadaharannungeunahnudijieunkuAbram,putrana, masihayadihareupeunmaranéhna

37WaktuTerahningalihaléta,amarahnakacida ngagedurna,terusburu-buruninggalkeunkamarétaka Abram

38AnjeunnamendakanputranaAbrammasihcalikdijero imah,terusanjeunnanaros,"Naonpadamelananuanjeun pigawepikeundewa-dewakuring?"

39AbramngawalerkaTerah,ramana,"SanéskituJuragan, sabababdiparantosnyayagikeuntuangeunanungeunahdi payuneunaranjeunna,sarengnalikaabdinyampeurkeun aranjeunnasarengtuangeunanutiasadidaharku aranjeunna,aranjeunnasadayanalangsungnguluran leungeunnakanggotuangsateuacananuagungnguluran leungeunnakanggotuang."

40Sikalongbadagningalikalakuanmaranéhnadi hareupeunanjeunna,sartaamarahnakacidangagedurnaka maranéhna,terusmanéhnainditnyokotkampaknuayadi jeroimah,tuluynyampeurkeunmaranéhnasarta meulahkeunétakampakkabéh,tapikampaknamasihaya dinaleungeunnasakumahanukatingalikuanjeun

41TerahkacidaambeknakaAbram,putrana,sarta anjeunnanyarioskaAbram,putranakalawanambek,

"Naoncaritaanudicaritakeunkuanjeun?Anjeunbohong kaabdi."

42Nahaayaroh,jiwa,atawakakawasaandinaieudéwadéwapikeunngalakukeunsagalaanugeusdipiwarangku Gustikaabdi?Nahaétatéhlainkaijeungbatu,lainKami anunyieunna,nepikaanjeunbisabohong,nyebutkeunyén déwagedéanuayadidinyangéléhkeunmaranéhna? Anjeunanuneundeunkampakdinaleungeunna,terus nyebutkeunyénanjeunnangéléhkeunmaranéhnakabéh

43Abramngawalerkaramana,"Kumahaanjeuntiasa ngabaktikabrahala-brahalaanuteuayakakuatanana pikeunngalakukeunnanaon?Nahabrahala-brahalaanu anjeunpercantentiasanyalametkeunanjeun?Naha aranjeunnatiasangadangukeundoaanjeunnalikaanjeun nyauranaranjeunna?Nahaaranjeunnatiasanyalametkeun anjeuntinaleungeunmusuhanjeun,atanapinaha aranjeunnabakalperangpikeunanjeunngalawanmusuh anjeun,sahinggaanjeunkedahngabaktikaisarengbatu anuteutiasanyariosatanapingadangu?"

44Ayeunatangtuteuhadepikeunanjeunatawapikeun putra-putramanusaanuayapatalinajeunganjeun, ngalakukeunhal-halieu;nahaanjeunbodopisan,bodo pisanatawakurangakalnepikaanjeundaékngalayanan kaijeungbatu,terusngalakukeunhal-halkawaskieu?

45JeungpohokaPANGERANAllahanungadamellangit jeungbumi,sartaanunyiptakeunmaranehdibumi,sarta kukitunamawacilakaanugedekamaranehdinaperkara ieukucarangabaktikabatujeungkai?

46Nahakaruhunurangbaheulateungalakukeundosadina halieu,nepikaPANGERAN,Allahnungawasaalam semesta,ngadatangkeuncaibanjirkaaranjeunnasarta ngancurkeunsakumnabumi?

47Kumahaanjeuntiasateras-terasanngalakukeunieu sarengngalayanandéwa-déwaanutinakaisarengbatu,anu teutiasangadangu,atanapinyarios,atanapingabébaskeun anjeuntinapanindasan,kukitunanurunkeunamarahAllah anumurbengalamsemestakaanjeun?

48Kukituna,punBapaulahngalakukeunieu,sarengulah mawacilakakaanjeunsarengkakulawargaanjeun

49Abramburu-buruluncattipayuneunramana,terus nyokotkampaktinaarcapanggedénaramana,nudipakéku Abrammeulahkeunétakampaktuluylumpat

50JeungTerah,ningalisagalaanugeusdilakukeunku Abram,buru-buruindittiimahna,tuluyanjeunnainditka raja,tuluysumpingkapayuneunNimrod,nangtungdi payuneunana,tuluysujudkaraja;terusrajananya,"Naon anudipikahayangkuanjeun?"

51Anjeunnangalahir,"Juragan,mugiangadangukeun abdi50taunkapengkerayamurangkalihanulahir pikeunabdi,sarengkituanuparantosdilakukeunku anjeunnakadéwa-déwaabdisarengkituanuparantos diucapkeunana;sarengayeuna,juragansarengraja,mugia anjeunnasumpingkapayuneunanjeun,sarengngadili anjeunnanumutkeunhukum,supadosurangtiasa dibébaskeuntinakajahatanana"

52Rajangutustiluabdina,tuluyaranjeunnaangkatmawa Abramkapayuneunraja.Nimrodsarengsadayapanglima sarengabdinacalikdipayuneunanjeunnadinadintenéta, sarengTerahogécalikdipayuneunaranjeunna

53RajangalahirkaAbram,"Naonanukuhidep dilakukeunkaramahidepjeungkadewa-dewana?"Abram

ngawaler,"Dewaanuageunganuayadibumiieugeus ngalakukeunkaaranjeunnasakumahaanugeushidep déngé"

54RajangalahirkaAbram,"Nahamaranéhnaboga kakawasaanpikeunnyarita,dahar,jeungngalakukeun sakumahaanugeusdiomongkeunkuBapa?"Abram ngawaler,"Lamunmaranéhnateubogakakawasaan,naha betBapangalayananmaranéhnajeungnyababkeunmanusa nyasabkeunkukalakuanBapa?"

55Nahaanjeunngabayangkeunyénmaranéhnabisa nyalametkeunanjeunatawangalakukeunhal-halleutik atawagedé,nepikaanjeunkudungalayananmaranéhna?

JeungnahaanjeunteungarasakaGustinungawasa sakumnaalam,anunyiptakeunanjeunsartaanu kakawasaananapikeunmaehanjeungngajagahirup?

560rajaanubodo,basajan,jeungteunyahonanaon,cilaka anjeunsalamina

57AbdingiraGustibadengajarkeunjalananulempengka abdi-abdiGusti,tapiGustihenteungalakukeunieu,malah ngeusiansakumnabumikudosa-dosaGustisarengdosadosaumatGustianuparantosnuturkeunjalanGusti

58Nahaanjeunteuterang,atanapiteuacannguping,yén kajahatananuanjeunlakukeunieu,karuhunurang ngalakukeundosadinajamanbaheula,sarengGustianu langgengngadatangkeuncaibanjirkaaranjeunnasareng ngancurkeunsadayana,sarengogéngancurkeunsakumna bumikusababaranjeunna?Sarengnahaanjeunsarengumat anjeunbakalhudangayeunasarengngalakukeun padamelansapertoskieu,pikeunnurunkeunamarahGusti Allahalamsemesta,sarengmawakajahatankaanjeun sarengsakumnabumi?

59Ayeunatinggalkeunkalakuanjahatanuanjeunpigawé ieu,terasngabaktikaAllahNuMahaKawasa,sabab nyawaanjeunayadinapanangan-Na,makaanjeunbakal bagja

60Lamunhatéanjeunanujahatteudaékngadéngékeun kecap-kecapKamipikeunngabalukarkeunanjeun ninggalkeunkalakuananjeunanujahat,sartangalayanan Allahanulanggeng,mangkaanjeunbakalmaotkalawan éradinapoé-poéahir,anjeun,rahayatanjeun,jeung sakumnaanuayapatalinajeunganjeun,ngadéngékeun kecap-kecapanjeunatawaleumpangdinakalakuananjeun anujahat.

61SanggeusAbrameureunnyaritadihareupeunrajajeung parapamingpin,Abramneuteupkasawarga,tuluyngalahir, "PANGERANningalisakumnajalmajahat,sarta Mantennabakalngahukummaranehna"

BAB12

1Nalikarajangadangukecap-kecapAbram,anjeunna maréntahkeunsupayaAbramdipanjara;sarengAbram dikurungsapuluhdintendipanjara

2Saatossababarahadintenéta,rajamaréntahkeunsupados sadayaraja,parapangeran,sarengparagubernurti sababarahapropinsi,sarengparawijaksanakedahsumping kapayuneunanjeunna,sarengaranjeunnacalikdi payuneunanjeunna,sarengAbrammasihayadijero tahanan

3Rajangalahirkaparapamingpinjeungparawijaksana, "Nahaaranjeungeusngadéngénaonanudilakukeunku

Abram,putraTérah,karamana?Kituanudilakukeunku anjeunnakaanjeunna,sarengKaminitahanjeunnadibawa kapayuneunKami,sarengkieuanuparantosdiucapkeun kuanjeunna;haténateuasa-asa,sarenganjeunnateu ngajenghokdipayuneunKami,sarengayeunaanjeunna dikurungdipanjara"

4Kukituna,putuskeunhukumannaonanupantespikeun jalmaieuanungahinaraja;anunyariossareng ngalakukeunsagalahalanuanjeundéngé

5Aranjeunnasadayanangawalerkaraja,"Singsahaanu ngahinarajakududigantungdinatangkal;tapikumargi anjeunnaparantosngalakukeunsagalaanudititahkeunana, sarengparantosngahinadewa-dewaurang,anjeunnakedah didurukdugikamaot,sababieuhukumdinahalieu"

6Upamirajakersangalakukeunieu,mugiaanjeunnanitah abdi-abdinapikeunngahurungkeunseuneubeurang peutingdinatungkubataanjeun,teraskamibakal ngalungkeunjalmaieukajeronaRajangalaksanakeunkitu, terasanjeunnanitahabdi-abdinapikeunnyiapkeunseuneu salamitiludintentiluwengidinatungkuraja,anuayadi Kasdim;terasrajanitaharanjeunnapikeunnyandakAbram tipanjaraterasmawaanjeunnakaluarpikeundibeuleum.

7Sadayaabdiraja,parapangéran,parabangsawan,para gubernur,sarengparahakim,sarengsadayapenduduk nagaraéta,sakitarsalapanratusrébulalaki,nangtungdi payuneuntungkupikeunningaliAbram

8Sadayaawéwésarengmurangkalihngarumpuldiluhur hateupsarengmenarakanggoningalinaonanukajantenan kaAbram,sarengaranjeunnasadayananangtung babarengantikajauhan;sarengteuayahijilalakianu tinggaleunanuhenteusumpingdinadintenétakanggo ningalikajadianéta

9NalikaAbramsumping,tukangsihirrajasarengpara wijaksananingaliAbram,terasaranjeunnangagorowokka raja,pokna,"Gusti,ieupastilalakianukamiterangyénéta murangkalihanunalikalahirbéntangageungngelekopat béntang,anukamibéwarakeunkarajalimapuluhtaunka pengker"

10AyeunabapanaogéngalanggarparentahGusti,ngahina GustikucaramawabudakdeuikaGusti,tapiGustimalah maehan

11Nalikarajangadangukecap-kecapéta,anjeunnaambek pisan,terasanjeunnanitahTerahdibawakapayuneun anjeunna

12Rajangalahir,"Nahaanjeunngadangunaonanu diomongkeunkutukangsihiréta?Ayeunacaritakeunka abdikalawansaleresna,kumahakalakuananjeun;sareng upamianjeunnyariosanuleres,anjeunmoaldihukum."

13Ningaliamarahrajakacidagedéna,Terahngalahirka raja,"Gusti,lerespisananudiomongkeunkupara wijaksana"Rajangalahir,"Kumahaanjeuntiasa ngalakukeunieu,ngalanggarparentahabdisarengmasihan abdimurangkalihanusanéstianjeun,sarengnyandaknilai pikeunanjeunna?"

14Terahngawalerkaraja,"Kusababharitaabdikacida sedihnakaanakabdi,sarengabdinyandakputratiabdi awéwéabdi,terasabdimawaanjeunnakaraja."

15Rajangalahir,"Sahaanumérénaséhatkahidep? Bejakeunkahidep,ulahnyumputkeunnanaontihidep,bisi hidepmaot."

16Terahkacidasieunnadipayuneunraja,terusngalahirka raja,"Putracikalkuring,Haran,anumaparinsaranka kuringpikeunngalakukeunieu;haritaAbramlahirdi Haran,umurnatilupuluhduataun.

17TapiHaranteumérénaséhatnaon-naonkaramana, sababTerahnyaritakieukarajapikeunnyalametkeun nyawanatiraja,sababanjeunnakacidasieunna;terusraja ngalahirkaTerah,"AnakanjeunHarananumérénaséhat kaanjeunpikeunieukudumaotdiseuneubarengjeung Abram;sababhukumanpatigeuskaanjeunnalantaran geusngalawankahayangrajadinangalakukeunhalieu" 18HaranharitangarasahayangnuturkeunlampahAbram, tapianjeunnatetepnyimpenétadinajerohaténa.

19Haranngomongdinahaténa,"Ayeunarajageus nangkepAbramlantaranhal-halanudilakukeunkuAbram, jeungbakalkajadian,lamunAbrammeunangngalawan raja,kuringbakalnuturkeunmanéhna,tapilamunraja meunang,kuringbakalngudagraja"

20SanggeusTerahnyaritakieukarajangeunaanHaran, putrana,rajamaréntahkeunsupayaHarandirebutjeung Abram

21Tuluyaranjeunnamawaduanana,AbramjeungHaran lanceukna,pikeundialungkeunkanaseuneu;jeung sakumnapangeusitanaheta,kitudeuiabdi-abdiraja,para panggedhe,jeungsakumnaawewejeungbarudakleutik ayadidinya,nangtungdidinyapikeunaranjeunna

22Abdi-abdirajanyandakAbramsarenglanceukna,teras aranjeunnangalaansadayapakeanaranjeunnakecuali pakeanhandapanudianggokuaranjeunna

23Tuluyleungeunjeungsukunadibeungkeutkutalilinen, terusparaabdirajangangkatduananaterusdialungkeun kanahawu

24PANGERANmikanyaahAbramsartawelasasihka anjeunna,sartaPANGERANlungsursartanyalametkeun Abramtinaseuneusartaanjeunnateukaduruk

25Tapisadayatalianungabeungkeutanjeunnakaduruk, sedengkeunAbramtetepcicingjeungleumpangdijero seuneu

26Haranmaotnalikaanjeunnadialungkeunkanaseuneu, sarenganjeunnakadurukjantenlebu,sababhaténahenteu sampurnasarengGusti;sarengjalma-jalmaanu ngalungkeunanjeunnakanaseuneu,seuneunyebarka aranjeunna,sarengaranjeunnakaduruk,sarengduabelas lalakidiantaranamaot

27Abramleumpangditengah-tengahseuneusalilatilupoé tilupeuting,sartasadayaabdirajaningalianjeunna leumpangditengah-tengahseuneu,sartaaranjeunna sumpingsartangawartosanraja,pokna,"TingaliAbram leumpangditengah-tengahseuneu,malahpakean handapnaanudianggokuanjeunnateukaduruk,tapitali anungabeungkeutanjeunnakaduruk"

28Nalikarajangadangukecap-kecapéta,haténaleuleus sarenganjeunnahenteupercantenkaaranjeunna;janten anjeunnangutusparapangérananusatiapikeunningali masalahieu,sarengaranjeunnaangkatsarengningaliéta sarengnyarioskeunétakaraja;sarengrajahudangpikeun ningaliéta,sarenganjeunnaningaliAbramleumpangka ditukadieuditengah-tengahseuneu,sarenganjeunna ningalimayitHarankaduruk,sarengrajaheranpisan

29RajanitahAbramdikaluarkeuntinaseuneu;terusabdiabdinanyampeurkeunrékngaluarkeunanjeunna,tapi

maranéhnateubisa,lantaranseuneunaayadisakurilingna jeungseuneunanaékkaarahmaranéhna.

30Abdi-abdirajakaburtidinya,terusrajangahukum aranjeunna,pokna,"Buru-burubawaAbramkaluarti seuneusupayaanjeunulahnepikamaot."

31ParaabdirajanyampeurkeundeuipikeunmawaAbram kaluar,terusseuneungagedurkaaranjeunnasarta ngadurukbeungeutnanepikadalapanurangdiantarana maot

32Nalikarajaningaliyénparaabdinateutiasa nyampeurkeunseuneu,bisiaranjeunnakaduruk,raja nyauranAbram,"HeabdiAllahanuayadisawarga,kaluar titengah-tengahseuneusarengsumpingkadieuka payuneunabdi"Abramngadangukeunsoraraja,teras anjeunnakaluartiseuneuterassumpingsarengnangtungdi payuneunraja.

33NalikaAbramkaluar,rajasarengsadayaabdinaningali Abramsumpingkapayuneunraja,nganggopakean handapna,sababétahenteukaduruk,tapitalianu ngabeungkeutanjeunnakaduruk

34RajangalahirkaAbram,"Kumahaanjeunteukaduruk kuseuneu?"

35Abramngawalerkaraja,"Allahanunguasailangit jeungbumi,anukusimkuringdipercaya,sartaanu kagungansagalakakawasaan-Na,Anjeunnanyalametkeun simkuringtinaseuneuanukuGustidigebruskeunkasim kuring"

36Haran,dulurAbram,didurukjadilebu,terusmaranéhna néanganmayitna,tapijasadnakapanggihgeuskahuruan

37Haranyuswanadalapanpuluhduataunnalikaanjeunna maotdinaseuneuKasdim.Raja,parapangéran,sareng penduduktanahéta,ningaliyénAbramdisalametkeuntina seuneuéta,aranjeunnasumpingsarengsujudkaAbram

38Abramngalahirkaaranjeunna,"Ulahsujudkaabdi,tapi sujudkaGustinuMahaKawasaanungadamelanjeun, sarengngalayananAnjeunna,sarengturutanjalan-Na sababAnjeunnaanunyalametkeunabditinaseuneuieu, sarengAnjeunnaanunyiptakeunjiwasarengrohsadaya manusa,sarengngabentukmanusadinakandungan indungna,sarengngalahirkeunanjeunnakadunya,sareng Anjeunnaanubakalnyalametkeunjalma-jalmaanu percantenkaAnjeunnatinasagalakanyeri"

39Jeunghalieukarasaeunendahpisandipanonrajajeung parapangéran,yénAbramdisalametkeuntinaseuneujeung Harankaduruk;jeungrajaméréAbramlobahadiahsarta manéhnaméréduakapalaabditikaratonraja;nuhiji ngarannaOnijeungnuhijideuingarannaEliezer

40Raja-raja,parapangéran,jeungparaabdi-abdiméré Abramlobapisanhadiahpérak,emas,jeungmutiara,terus rajakatutparapangérannanitahanjeunnainditkalawan salamet

41Abramangkattirajakalawansalamet,sartalobaabdi rajaanunuturkeunanjeunna,sartakira-kiratiluratuslalaki ngagabungjeunganjeunna

42DinapoeetaAbrambalikkaimahbapana,anjeunna sarengjalmi-jalmianungiringanjeunna,terasAbram ngabaktikaPANGERAN,Allahna,sapanjanghirupna, sarenganjeunnaleumpangdinajalan-jalannasarengnurut kanahukum-Na

43TimimitipoeetaAbramngarahkeunhatemanusa supayangabaktikaPANGERAN

44HaritaNahorjeungAbramnikahkaputri-putriHaran, dulurna.GarwaNahortehMilka,aringarangarwaAbram tehSaraiSarai,garwaAbram,mandul;haritateuboga anak.

45SaatosduatauntisaprakAbramkaluartinaseuneu, nyaétadinataunka-52hirupna,RajaNimrodcalikdiBabel dinatahta,sarengrajasareterasngimpiyénanjeunna nangtungsarengpasukansarengtentaranadihijilebakdi payuneuntungkuraja

46Anjeunnangangkatpanonnaterasningalihijilalakianu sigaAbramkaluartitungku,sarenganjeunnasumping terasnangtungdipayuneunrajabarimawapedangnaanu dicabut,terasluncatkarajabarimawapedangna,nalika rajakaburtiétalalaki,sababanjeunnasieun;sarengnalika anjeunnalumpat,lalakiétangalungkeunendogkanasirah raja,sarengendogétajantenwalungananuageung.

47Rajangimpiyénsadayapasukannatilelepdiwalungan étaterasmaot,terasrajakabursarengtilulalakianuayadi payuneunanjeunnasarenganjeunnakabur.

48Rajaningalijalma-jalmaieu,sartaaranjeunnanganggo pakeanbangsawankawaspakeanraja-raja,sartamibanda penampilansartakaagunganraja-raja.

49Nalikaaranjeunnakeurlumpat,walunganrobahdeui jadiendogdihareupeunraja,teruskaluartiendogéta manukngoranudatangkahareupeunraja,terushiberka sirahnasartanyabutpanonraja

50Rajakacidasedihnaningaliéta,terushudangtinasare, haténakacidahariwangna;sartaanjeunnangarasasieun pisan

51Isuk-isuknarajahudangtinapangkonannakalawan sieun,terusnitahsadayajalmawijaksanajeungtukang sihirdatangkapayuneunanjeunna,tuluyrajanyaritakeun impiannakaaranjeunna

52Sarengsaurangabdirajaanuwijaksana,anunamina Anuki,ngawalerkaraja,pokna,"Ieuteuayadeuiiwalti kajahatanAbramsarengturunananaanubakalngalawan Gustisarengrajakuringdinadinten-dintenakhir."

53JeungtingalipoenabakaldatangnalikaAbramjeung turunananakatutbarudakkulawarganabakalperang ngalawanrajakuring,sartamaranehnabakalngéléhkeun sadayapasukanrajajeungpasukanna

54Jeungngeunaannaonanuanjeuncarioskeunngeunaan tilulalakianuanjeuntingalisapertosanjeun,sarenganu lolos,ieuhartosnanganukuranjeunanubakallolossareng tilurajatiantararaja-rajadibumianubakalsarenganjeun dinaperang.

55Jeunganukatempokuhideptiwalungananurobahjadi endogkawasmimitina,jeungmanukngoraanunyabut panonhidep,ieuhartinateuayadeuiiwaltiturunanAbram anubakalmaehanrajadinamangsanubakaldatang

56Ieuimpianrajaabdi,sarengieutafsiranana,sareng impianétaleres,sarengtafsirananudipasihkeunkuabdi GustikaGustileres

57Ayeuna,rajaabdi,tangtosanjeunterangyénayeuna parantoslimapuluhduatauntisaprakparawijaksana anjeunningaliieunalikalahirnaAbram,sarengupamiraja abdingantepkeunAbramcicingdibumiétabakalcilaka pikeunjuragansarengrajaabdi,sababsalamiAbramhirup, anjeunsarengkarajaananjeunmoaldiadegkeun,sababieu parantosdipikanyahotibaheulanalikalahirna;sarengnaha

rajaabdihenteumaehananjeunna,supadoskajahatanana tiasadijauhkeuntinaanjeundinadinten-dintenengké?

58NimrodngadangukeunsoraAnuki,terasanjeunna ngutussababarahaabdinasacararusiahpikeunnangkep Abram,sarengmawaanjeunnakapayuneunrajapikeun dihukumpati

59JeungEliezer,abdiAbramanudibikeunkurajaka anjeunna,haritaayadipayuneunraja,sartaanjeunna ngadangunaonanudiparentahkeunkuAnukikaraja,jeung naonanudiomongkeunkurajapikeunngabalukarkeun maotnaAbram

60TerusEliezerngalahirkaAbram,"Buru-buruhudang jeungsalametkeunnyawaanjeun,supayaanjeunteumaot kuleungeunraja,sababkituanuditempokuanjeunnadina impianngeunaananjeun,jeungkituanuditafsirkeunku Anuki,jeungkituogéAnukimérénaséhatkaraja ngeunaananjeun"

61AbramngadéngékeunsoraEliezer,terusAbramburuburulumpatkaimahNuhjeungputranaSempikeun nyalametkeundiri,terusmanéhnanyumputdidinyaterus manggihantempatanuaman;paraabdirajadatangkaimah Abrampikeunnéanganmanéhna,tapimaranéhnateu manggihanmanéhna,terusmaranéhnanéangandisakuliah nagaratapimanéhnateukapanggih,terusmaranéhna néangankaunggalarahtapimanéhnateukapanggih.

62Nalikaabdi-abdirajateumendakanAbram,aranjeunna balikdeuikaraja,tapiamarahrajakaAbramlirén,sabab aranjeunnateumendakananjeunna,sarengrajangahapus tinapikirananaperkaraAbram

63AbramnyumputdiimahNuhsalilasabulan,nepika rajapohokanahalieu,tapiAbrammasihsieunkaraja; jeungTerahdatangningaliAbram,putranasacararusiahdi imahNuh,jeungTerahkacidapentingnadipayuneunraja

64Abramngalahirkaramana,"Nahaanjeunteuterangyen rajaboganiatmaehankuring,jeungngabasmingaran kuringtiieudunyakucaranaséhattiparajurunaséhatna anujahat?"

65Ayeunasahanubogaanjeundidieujeungnaonnuboga anjeundiieutanah?HayuuranginditkatanahKanaan babarengan,supayaurangbisasalamettinakakawasaanana, supayaanjeunulahnepikabinasakuanjeunnadiahir jaman

66Nahaanjeunteuterangatanapiteuacankantosnguping, yénsanéskusababcintaNimrodmasihananjeunsadaya kahormatanieu,tapinganukurpikeunkauntungan anjeunnaanjeunnamasihansadayakahadeanieukaanjeun?

67Jeunglamunmanehnangalakukeunkaanjeunkahadean anuleuwihgedetibatanieu,tangtuieunganukurperkara dunyaanusia-sia,sababkakayaanjeungkakayaanmoal ayagunanadinapoeamarahjeungbendu

68Ayeunadengekeunsorakaula,hayuurangangkatka tanahKanaan,jauhtinajangkauancilakatiNimrod;sarta ngabaktikaPANGERANanunyiptakeunanjeundibumi, sartaetabakalhadepikeunanjeun;sartamiceunsagalahal anusia-siaanuanjeunburu-buru

69Abrameureunnyarita,nalikaNuhjeungSemputrana ngawalerkaTerah,pokna,"Lerespisanetaomongan Abramkahidep"

70TerahngadéngékeunkanaomonganAbram,putrana, sartaTerahngalaksanakeunsagalaanudiomongkeunku

Abram,sababieutéhtiPANGERAN,nyaétarajaulahnepi kangabalukarkeunAbrammaot.

BAB13

1TerahmawaputranaAbramjeungputunaLot,putra Haran,jeungSaraiminantuna,garwaputranaAbram,jeung sakumnakulawargana,tuluyindittiUrKasdimkatanah KanaanSanggeusnepikatanahHaran,aranjeunnacicing didinya,sababetatanahtehkacidaalusnapikeuntegalan, sartacukuplegapikeunjalma-jalmaanungiringka maranehna

2Jalma-jalmaditanahHaranningaliyénAbramtéh bageurturjujurdipayuneunAllahjeungmanusa,sartayén PANGERANAllahnaayasarenganjeunna,sarta sababarahaurangditanahHarandatangsartangagabung jeungAbram,sartaanjeunnangajarkeunaranjeunna parentahPANGERANjeungjalan-jalan-Na;sartajalmajalmaieucicingjeungAbramdiimahnasartaaranjeunna taatkaanjeunna

3Abramcicingditanahétasalamitilutaun,sarengsaatos tilutaunPANGERANnembongankaAbramsareng ngadawuhkaanjeunna,"KamiPANGERANanu ngaluarkeunanjeuntiUrKasdim,sarenganu ngabébaskeunanjeuntinapanangansadayamusuhanjeun."

4Kukitunaayeuna,upamianjeunngadengekeunsora Kamisarengnurutkanaparentah,katangtuansareng hukumKami,makaKamibakalngajantenkeunmusuhmusuhanjeunruntuhdipayuneunanjeun,sarengKami bakalngalikeunturunananjeunsapertosbéntangdilangit, sarengKamibakalngirimberkahkasadayapadamelan leungeunanjeun,sarenganjeunmoalkakurangannanaon

5Ayeunageurahudang,candakpamajikananjeunsareng sadayabarang-baranganjeunterasangkatkatanahKanaan sarengcicingdidinya,sarengKamibakaljantenAllah anjeun,sarengKamibakalngaberkahananjeun"Teras Abramhudangterasnyandakpamajikananasarengsadaya barang-barangna,terasanjeunnaangkatkatanahKanaan sapertosanuparantosditimbalankuPANGERANka anjeunna;sarengAbramyuswalimapuluhtaunnalika anjeunnaangkattiHaran

6AbramsumpingkatanahKanaan,teruscicingditengahtengahkota,terusngadegkeunkémahnadiantaraurang Kanaan,nunyicinganétatanah

7SarengPANGERANnembongankaAbramnalika anjeunnasumpingkatanahKanaan,terasngadawuhka anjeunna,IeutanahanuKamipasihankaanjeunsarengka turunananjeunsalamina,sarengKamibakalngajantenkeun turunananjeunsapertosbéntangdilangit,sarengKami bakalmasihankaturunananjeunjantenwarisansadaya tanahanuanjeuntingali

8AbramngadegkeunaltarditempatAllahgeusnimbalan kaanjeunna,sartadidinyaAbramngamulyakeunjenengan PANGERAN

9Dinamangsaharita,sanggeustilutaunAbramcicingdi tanahKanaan,dinataunetaNabiNuhpupus,nyaétataun kalimapuluhdalapanhirupnaAbram;sartasakabéhumur NabiNuhhirupsalapanratuslimapuluhtaun,tuluy anjeunnapupus

10AbramcicingditanahKanaan,anjeunnasareng garwana,sarengsadayahartabandaanjeunna,sareng

sadayajalmianungiringananjeunna,sarengjalmi-jalmi anungiringananjeunnatiantarajalmi-jalmiditanahéta; tapiNahor,dulurnaAbram,sarengTerahramana,sareng LotbinHaransarengsadayahartabandaaranjeunnacicing diHaran.

11DinataunkalimaAbramcicingditanahKanaan,jalmajalmaSodomjeungGomorakatutsakumnakota-kotadi dataranétangalawantikakawasaanKedorlaomer,raja Elam;sababsakumnaraja-rajadikota-kotadidataranéta geusngawulakaKedorlaomersaliladuabelastaun,sarta mérépajegtaunankaanjeunna,tapidinamangsaharita, dinataunka-13,aranjeunnangalawankaanjeunna 12DinataunkasapuluhAbramcicingditanahKanaan,aya perangantaraNimrodrajaSinearjeungKedorlaomerraja Elam,terusNimroddatangmeranganKedorlaomersarta nalukkeunanjeunna.

13SababharitaKedorlaomertehsalahsahijipanglima pasukanNimrod,sartanalikasakumnajalmadimenara paburencayjeunganusésanaogépaburencaydisakuliah bumi,KedorlaomerinditkatanahElamterusngarajaaneta sartangalawankajuraganna

14DinamangsaharitanalikaNimrodningaliyénkota-kota didataranétageusbarontak,anjeunnasumpingkalawan adigungjeungamarahpikeunperangngalawan Kedorlaomer,sartaNimrodngumpulkeunsadayapangéran jeungrahayatna,kira-kiratujuhratusrébulalaki,sartaindit ngalawanKedorlaomer,sartaKedorlaomerkaluarpikeun nepungananjeunnakalawanlimarébulalaki,sarta aranjeunnanyiapkeundiripikeunperangdilebakBabel anuayadiantaraElamjeungShinar

15Raja-rajaétaperangdidinya,Nimrodjeungrahayatna éléhkurahayatKedorlaomer,sartakira-kiragenepratus rébuurangNimrodgugur,kaasupMardonputraraja 16Nimrodkaburterasmulihkanagrinakalawanrasaéra sarenghina,sarenganjeunnaayadinakakawasaan Kedorlaomersalamilami,sarengKedorlaomeruihdeuika nagrinaterasngutusparapanglimapasukannakaraja-raja anucicingdisakurilingna,kaAriokhrajaElasar,sarengka TidalrajaGoyim,terasngadamelperjanjiansareng aranjeunna,sarengaranjeunnasadayanataatkana paréntahna

17Dinataunka-limabelasAbramcicingditanahKanaan, nyaétataunka-tujuhpuluhhirupAbram,PANGERAN nembongankaAbramdinataunétasartangandikaka anjeunna,"KamiPANGERANanungaluarkeunanjeunti UrKasdimpikeunmasihananjeuntanahieusalaku warisan"

18KukitunaayeunahidepkuduhirupdipayuneunKami, singsampurna,sartaturutanparentahKami,sababKami barismasrahkeunieutanahkahidepjeungkaturunan hidep,timimitiWalunganMesirnepikaWalunganEufrat anugede.

19Jeunganjeunbakalbalikkakaruhunanjeundina kaayaananutentremsarengdinaumuranusaé,sareng generasikaopatbakaluihdeuikadieuditanahieusareng bakalngawarisétasalamina;terasAbramngawangunaltar, sarenganjeunnanyaurannamiPANGERANanu nembongankaanjeunna,sarenganjeunnangurbankeun kurbandinaaltarkaPANGERAN

20HaritaAbrammulihkaHaranpikeunnepunganramana jeungindungna,kitudeuikulawargaramana,sartaAbram

jeunggarwanakatutsagalabarang-barangnamulihka Haran,sartaAbramcicingdiHaransalilalimataun.

21SeueurjalmiHaran,sakitartujuhpuluhdualalaki, nuturkeunAbramsarengAbramngajarkeunaranjeunna parentahPANGERANsarengjalan-jalan-Na,sareng anjeunnangajarkeunaranjeunnapikeunterangka PANGERAN

22DinamangsaharitaPANGERANnembongankaAbram diHaran,sartangadawuhkaanjeunna,"Tingali,Kamigeus ngandikakamanehduapuluhtaunkatukang,kieu:

23Indittitanahhidep,titempatlahirhidepjeungtiimah bapahidep,katanahanugeusKamitunjukkeunkahidep pikeundibikeunkahidepjeungkaanak-anakhidep,sabab didinyaKamibakalngaberkahanhidep,ngajadikeunhidep bangsaanugede,sartangajadikeunngaranhidepkawentar, sartakuhidepkulawarga-kulawargadibumibakal diberkahan

24Ayeunageurahudang,geuraindittidieu,hidepjeung pamajikanhidep,kitudeuisakumnajalmaanulahirdi imahhidep,kitudeuisakumnajalmaanuhidepjieundi Haran,bawaetajalma-jalmakaluartidieu,tuluygeura balikdeuikatanahKanaan.

25AbramangkatkatanahKanaan,tuluyngajakSarai, garwana,jeungsagalahartabandana,kitudeuisakuranu lahirdiimahna,kitudeuijalma-jalmaanugeuslahirdi Haran

26AbramangkatkatanahKanaan,numutkeunpangandika PANGERAN.JeungLutputraHaranlanceuknaindit barengjeunganjeunna,sartaAbramyuswatujuhpuluh limataunnalikaanjeunnaangkattiHaranpikeunbalik deuikatanahKanaan.

27AnjeunnasumpingkatanahKanaannumutkeun pangandikaPANGERANkaAbram,terasanjeunna masangkémahnasarengcicingditangkalkiaraMamre, sarengsarenganjeunnanyaétaLotputralanceukna,sareng sadayahartabandaanjeunna

28PANGERANnembongandeuikaAbramsarta ngadawuh,"KaturunananjeunKamibarismasihanieu tanah"Didinyaanjeunnangadegkeunaltarpikeun PANGERANanunembongankaanjeunna,anumasihaya nepikaayeunaditatangkalandiMamre

BAB14

1JamanharitaditanahSinearayahijijalmawijaksanaanu pinterdinasagalarupakawijaksanaan,sartarupanakasep, tapianjeunnamiskinjeungteubogananaon;ngaranna Rikayon,sartaanjeunnahéséhirup.

2SarenganjeunnamutuskeunangkatkaMesir,kaOswiris putraAnomrajaMesir,pikeunnunjukkeunkaraja hikmahna;sababpangintenanjeunnabakalmendakansih rahmatdipayuneunana,pikeunngatikanjeunnasareng masihananjeunnanafkah;sarengRikayonngalakukeun kitu

3NalikaRikayonsumpingkaMesir,anjeunnanaroskeun kapendudukMesirngeunaanrajaéta,sarengpenduduk MesirnyarioskeunkaanjeunnaadatrajaMesir,sabab haritaadatrajaMesirnyaétaanjeunnaangkattikaraton karajaansarengkatingalidiluarnegeringanukursadinten dinasataun,sarengsaatosétarajabakaluihdeuika karatonnapikeuncicingdidinya

4Dinadintenrajaangkat,anjeunnangaluarkeunputusandi nagaraéta,sarengunggaljalmianugaduhgugatan sumpingkapayuneunrajadinadintenétapikeun naroskeunpamundutna.

5NalikaRikayonngadanguadatdiMesirsarenganjeunna henteutiasasumpingkapayuneunraja,anjeunnasedih pisansarengsedihpisan

6PeutingnaRikayonkaluarterusmanggihanhijiimahanu geusruntuh,baheulanaimahpanggangrotidiMesir,terus anjeunnacicingdidinyasapeutingjeputbarinalangsa lantaranlapar,nepikasareteukarasa

7Rikayonmikirkeunnaonanukududilakukeundikotaéta nepikarajadatang,jeungkumahacaranahirupdidinya.

8Isuk-isukanjeunnahudangterusleumpang,terus papanggihjeungjalma-jalmanungajualsayuranjeung rupa-rupasikinudisadiakeunpikeunwarga.

9Rikayonogéhoyongngalakukeunhalanusamisupados kéngingkeunnafkahdikota,tapianjeunnateuwawuhkana adatistiadatmasarakatéta,sarenganjeunnasapertosjalma lolongdiantaraaranjeunna

10Tuluyanjeunnaangkatmeulisayuranpikeundijual pikeunhirupna,terusjalmaréangumpuldisabudeureun anjeunnasartangahinaanjeunna,sartanyokotsayuranti anjeunnasartateunyésakeunnanaon

11Anjeunnahudangtidinyabarinalangsa,tuluy ngarenghapkatempatrotitempatanjeunnacicing sapeutingjeput,terusanjeunnanginepdidinyapeuting kaduana.

12Peutingétaanjeunnamikirdeuikumahacarana nyalametkeundirinatinakalaparan,sartaanjeunna ngarencanakeunhijirencanapikeunbertindak.

13Isuk-isukanjeunnahudang,tuluyngalakukeunhalanu cerdas,tuluynyewatilupuluhlalakianugagahtiantara jalma-jalmaanumawapakarangperangna,tuluydipingpin kaluhureunmakamMesir,tuluydisimpendidinya

14Anjeunnamaréntahkeunkaaranjeunna,kieutimbalan raja,"Kudukuatjeungkuduwani,ulahayanudikuburdi dieunepikameunangduaratuskepingpérak,terus anjeunnabisadikubur"Jelema-jelemaétangalakukeun sakumahaanudipiwarangkuRikayonkaurangMesir sapanjangtaunéta

15JeungdinadalapanbulanRikayonjeunganakbuahna ngumpulkeunlobapisankakayaanpérakjeungemas,terus Rikayonnyokotlobapisankudajeungsasatoanlianna, terusanjeunnanyewadeuijalma-jalma,terusanjeunna mérékudakaaranjeunna,terusaranjeunnatetepcicing jeunganjeunna

16Nalikataunsumping,nalikarajaangkatkakota,sadaya pendudukMesirngumpulpikeunnyarioskeunkaanjeunna ngeunaanpadamelanRikayonsarenganakbuahna 17Rajaangkatdinadintenanuparantosditangtukeun, sarengsadayaurangMesirsumpingkapayuneunanjeunna sarengngageroananjeunna,pokna,

18MugiarajahirupsalaminaNaonanudipidamelku anjeundikotaieukaabdi-abdianjeun,nahaanjeunteu ngantepmayitdikuburdugikaseueurpéraksarengemas dipasihkeun?Nahaayaanusapertoskieudisakumna dunya,tijamanraja-rajaanusateuacannabahkantijaman Adam,dugikaayeuna,yénjalma-jalmaanumaothenteu kedahdikuburnganukurpikeunhargaanuditangtukeun?

19Urangterangyenraja-rajasoknarikpajegtaunantinu hirup,tapianjeunteungansaukurngalakukeunieu,tapiti numaotogéanjeunnarikpajegunggaldintenna

20Ayeuna,duhraja,urangteukuatdeuinandanganieu, sababsakumnakotaancurkulantaranieu,sarengnaha anjeunteuterang?

21Rajangadéngéétakabéhomonganmaranéhna,sarta anjeunnakacidaambekna,lantarananjeunnateunyaho nanaonngeunaanétakajadian

22Rajangalahir,"Sahajeungdimanajalmanaanuwani ngalakukeunkajahatankieuditanahkuringtanpaparentah kuring?Pastianjeunbakalngawartosankuring"

23TuluyaranjeunnanyaritakeunsagalakalakuanRikayon sarengbalad-baladnakaanjeunna,sarengamarahraja jantenpanas,terasanjeunnanitahRikayonsarengbaladbaladnadibawakapayuneunanjeunna.

24SarengRikayonnyandaksakitarsarébumurangkalih, putrasarengputri,terasngagemkeunaranjeunnakusutra sarengsulaman,terasanjeunnanempatkeunaranjeunna dinakudasarengngirimkeunaranjeunnakarajaku perantaraananakbuahna,sarenganjeunnaogényandak seueurpéraksarengemassarengbatumulia,sarengkuda anukuatsarengéndah,salakuhadiahpikeunraja,anu anjeunnasumpingkapayuneunrajasarengsujudkataneuh dipayuneunanjeunna;sarengraja,abdi-abdinasareng sadayapendudukMesirhérankanapadamelanRikayon, sarengaranjeunnaningalikabeungharansarenghadiahanu anjeunnabawakaraja.

25Sarengétapisannyenangkeunrajasarenganjeunna herankanaéta;sarengnalikaRikayoncalikdipayuneun anjeunna,rajanaroskeunkaanjeunnangeunaansadaya padamelanna,sarengRikayonnyarioskeunsadayakecapna kalayanwijaksanadipayuneunraja,abdi-abdinasareng sadayapendudukMesir.

26Nalikarajangadangukecap-kecapRikayonsareng kawijaksanaanana,Rikayonmendakansihkurniadi payuneunana,sarenganjeunnanampisihkurniasareng kahadeantisadayaabdirajasarengtisadayapenduduk Mesir,kusababkawijaksanaansarengbiantaranaanusaé pisan,sarengtisaprakharitaaranjeunnamikanyaah anjeunnapisan

27RajangawalerkaRikayon,"Ngarananjeunmoal disebutdeuiRikayon,tapiFiraun,sababanjeungeusnarik pajegtijalma-jalmanugeusmaot"Rajanyauranéta ngaranFiraun

28RajasarengrahayatnamikanyaahRikayonkusabab kawijaksanaanana,sarengaranjeunnakonsultasisareng sadayapendudukMesirpikeunngajantenkeunanjeunna jantenpupuhuraja

29SakumnapangeusiMesirjeungparaahlinangalakukeun kitu,sartaetadijieunjadihukumdiMesir

30SarengaranjeunnangangkatRikayonFiraunjanten pupuhudihandapeunOswirisrajaMesir,sarengRikayon FiraunmaréntahMesir,unggaldintenngalaksanakeun kaadilankasakumnakota,tapiOswirisrajabakalngadili rahayatnagaraétasadintendinasataun,nalikaanjeunna kaluarpikeunnémbongan.

31SarengFiraunRikayonsacaralicikngarebut pamaréntahanMesir,sarenganjeunnanarikpajegtisadaya pendudukMesir.

32SadayapendudukMesirmikanyaahpisankaFiraun Rikayon,sarengaranjeunnangadamelparéntahpikeun nyauranunggalrajaanubakalngawasaaranjeunnasareng turunananadiMesir,Firaun.

33KukitunasadayarajaanungarajaandiMesirtiharitaka hareupdisebutFiraundugikaayeuna

BAB15

1Dinataunétaayapaceklikanuparahdisakuliahtanah Kanaan,sarengpenduduktanahétateutiasatetepcicing kusababpaceklikétaparahpisan

2Abramjeungsagalabarang-barangnaangkatkaMesir lantaranpaceklik,sartanalikaaranjeunnanepika WalunganMizraim,aranjeunnacicingdidinyasawatara waktupikeunistirahattinakacapeandijalan.

3AbramjeungSaraikeurleumpangdisisiWalungan Mizraim,AbramningaliSarai,garwana,yenetaaweweteh geulispisan.

4AbramngalahirkaSarai,garwana,"KusababAllah nyiptakeunhidepkalawanrupaanugeuliskitu,simkuring sieunkuurangMesirbisisimkuringdipaehanterusdiculik, sababdidieumahjalma-jalmateusieunkaAllah"

5Kukitunahidepkudukieu:Sebutkeunyenhidepdulur kuringkasahawaéanunanyakahidep,supayahidepcing salamet,jeungsupayauranghirupjeungulahnepika dipaehan

6Abramnitahkitukasakumnajalmaanusumpingka Mesirlantaranpaceklik;kitudeuikaponakanana,Lot, anjeunnanitah,"LamunurangMesirnanyangeunaanSarai, sebutkeunyenmanehnatehdulurnaAbram."

7Tapisanajankitu,Abramteupercayakamaranéhna,tapi anjeunnamalahmawaSarai,neundeunnadinahijipeti, tuluynyumputkeunétapetidiantarawadah-wadah maranéhna,sababAbramkacidahariwangnakaSarai lantarankajahatanurangMesir

8Abramjeungsagalabarang-barangnaburu-buruinditti WalunganMisraimkaMesir;kakaramaranéhnaasupka gapurakota,parapangawalnyampeurkeunmaranéhna, pokna,"Bayarkeunperpuluhankarajatinanaonwaéanu ayadiantaraaranjeun,terusaranjeunbisaasupkakota" Abramjeungjalma-jalmaanuayadidinyanurut

9Abramsarengjalmi-jalmianuayasarenganjeunna sumpingkaMesir,sarengnalikaaranjeunnasumping, aranjeunnamawapetitempatSaraidisumputkeunsareng urangMesirningalipetiéta.

10Abdi-abdirajanyampeurkeunAbram,pokna,"Naon anuayadinapetiieuanuteuacankatingalikuurang?

Ayeunabukapetiieusarengpasihanperpuluhankaraja tinasagalaeusina"

11Abramngawaler,"Ieupetimoaldibuka,tapisadayana anuanjeunpikahoyongbakaldibikeun."Paraperwira Firaunngawaler,"Ieupetibatumulia,manggapasihan sapersapuluhnakakami"

12Abramngawaler,"Sadayaanudipikahayangkuhidep bakaldibikeun,tapihidepulahmukapetina"

13ParaperwirarajanekenAbram,nepikapetiétadibuka kalawanpaksa,teruskatingaliayaawéwégeulisdijerona

14NalikaparaperwirarajaningaliSarai,aranjeunna kagumkukageulisanana,sarengsadayapangeransareng abdiFiraunngumpulpikeunningaliSarai,sababanjeunna

geulispisanSarengparaperwirarajalumpatsareng ngawartosanFiraunsadayanaanuaranjeunnatingali, sarengaranjeunnamujiSaraikaraja;sarengFiraun maréntahkeunpikeunmawaanjeunna,sarengawéwééta sumpingkapayuneunraja.

15RajaningaliSarai,sartaSaraikacidapikaresepeunana, sartarajakagumkukageulisanana,sartarajabungahpisan kukaéndahanana,sartaméréhadiahkajalma-jalmaanu mawabejangeunaanSarai

16TuluyétaawéwédibawakakaratonFiraun,sarta Abramnalangsakulantaranpamajikanana,sartaanjeunna nenedakaPANGERANsupayaanjeunnadibebaskeuntina leungeunFiraun.

17SarengSaraiogéngado'adinawaktosétasarengnyarios, "DuhGustiAllah,GustiparantosnyarioskaGustiabdi Abrampikeunangkattitanahnasarengtibumiramanaka tanahKanaan,sarengGustiparantosjangjibakal ngalakukeunanusaékaanjeunnaupamianjeunnabakal ngalaksanakeunparéntahGusti;ayeunatingalikami parantosngalakukeunnaonanuGustiparéntahkeunka kami,sarengkamininggalkeuntanahsarengkulawarga kami,sarengkamiangkatkatanahasingsarengkajalmajalmaanukamihenteuacankenalsateuacanna

18Kamisumpingkaieutanahpikeunnyingkahanpaceklik, sarengkacilakaananujahatieuparantosnimpaabdi;ku kitunaayeuna,duhGustiAllah,leupaskeunkamisareng salametkeunkamitinapananganpenindasieu,sareng laksanakeunanusaékaabdidemiwelasasihGusti.

19PANGERANngadangukeunsoraSarai,sarta PANGERANngutusmalaikatpikeunnyalametkeunSarai tinakakawasaanFiraun.

20Rajasumpingkadinya,calikdipayuneunSarai,terus malaikatPANGERANnangtungdiluhureunSarai,terus ngalahir,"Ulahsieun,PANGERANgeusngadangukeun pamentahidep"

21RajanyampeurkeunSaraisartanaros,"Sahaetalalaki anumawaanjeunkadieu?"JawabSarai,"Lalakiteh lanceukkuring"

22Rajangalahir,"Kamiwajibngangkatanjeunnajadi pamingpin,ngangkatanjeunnajadiluhur,sarta ngalakukeunsagalakahadeananudiparentahkeunku anjeunkaAbram;sartadinawaktuétarajangirimkeun pérak,emas,jeungbatu-batumuliaanulobapisanka Abram,kitudeuiingon-ingon,budaklalaki,jeungbudak awéwé;sartarajanitahAbramdibawa,sartaanjeunnadiuk diburuankaratonraja,sartarajangamulyakeunAbram dinapeutingéta

23RajanyampeurkeunSaraireknyarita,terusngulurkeun leungeunnareknoelSarai,tapimalaikatetangagebug Saraikalawantarikpisan,nepikaanjeunnasieunpisan sartateuwaninyampeurkeunSarai

24BarangrajanyampeurkeunSarai,malaikatétangagebug Sarainepikataneuh,terusrajangalakukeunkitukaSarai sapeutingjeput,nepikarajakacidasieunna

25Peutingétamalaikatngagebugsadayaabdirajasareng sakumnakulawargana,kumargiSarai,sarengayaratapan anuageungdiantarajalma-jalmakulawargaFiraun.

26RajaFiraunningalicilakaanutumibakaanjeunna, pokna,"Pastikusababawéwéieuhalieukajadiankaabdi" Anjeunnanyingkahradajauhtiawéwéétasartanyarita hal-halanumatakpikaresepeunkaanjeunna

27RajangalahirkaSarai,"Cobacaritakeunkaabdi perkawislalakianuanjeunajaksumpingkadieu."Sarai ngawaler,"Ieulalakitehcarogeabdi,sarengabdiparantos nyarioskaanjeunyenanjeunnatehdulurabdi,sabababdi sieunanjeunmaehananjeunnakukajahatan."

28RajangajauhanSarai,sartabalabalamalaikat PANGERANeureuntianjeunnajeungkulawargana;sarta FiraunnyahoyénanjeunnadisiksakulantaranSarai,sarta rajakacidareuwasnakuhalieu

29IsuknarajanyauranAbramsartanaros,"Naonanu anjeunpigawékaabdi?Kunaonanjeunnyarios,'Anjeunna dulurabdi,'kusabababdingawinanjeunna,sarengieu wabahanubeuratparantossumpingkaabdisareng kulawargaabdi"

30Ayeunaieupamajikananjeun,candakanjeunnateras angkattinagaraurangsupadosurangsadayanateumaot kusababanjeunna"TerasFiraunnyandakdeuiingon-ingon, palayanlalakisarengpalayanawéwé,sarengpéraksareng emas,kanggodipasihkeunkaAbram,terasSaraigarwana dipulangkeunkaanjeunna

31Rajanyandakhijimojanganulahirtiselir-selirna,tuluy dibikeunkaSaraipikeunjadiabdina.

32Rajangalahirkaputrina,"Putrimahleuwihhadejadi dayangdiimahieutibatanjadibendaradiimahkuring, sanggeusurangningalicilakaanukarandapankuurang lantaranieuawewe"

33AbramangkattiMesirjeungsagalahartabandana;terus Firaunnitahsababarahaurangprajuritnapikeunngiring anjeunnajeungsakumnaanungiringanjeunna

34AbrammulihkatanahKanaan,katempataltaranu baheuladijieunna,tempatanjeunnamimitinangadegkeun kémahna

35LutbinHaran,dulurAbram,bogalobapisaningoningon,domba,jeungtenda,sababPANGERANkacida welasasihnakamaranehnakulantaranAbram

36WaktuAbramcicingditanahéta,parapangangonLot paseajeungpangangonAbram,lantaranhartabanda maranéhnageuslobateuingpikeunmaranéhnacicing babarenganditanahéta,jeungtanahétateucukuppikeun maranéhnahirupbabarenganlantaraningon-ingon maranéhna

37NalikaparapangangonAbramangkatngangondombadombana,aranjeunnahenteukersalebetkategalanjalmajalmaditanahéta,tapiingon-ingonparapangangonLut ngalakukeunhalanubéda,sababaranjeunnadiidinan ngangonditegalanjalma-jalmaditanahéta.

38Jalma-jalmaditanahétaningalikajadianieuunggal dinten,terasaranjeunnasumpingkaAbramsarengpasea sarenganjeunnakusababparapangangonLut

39AbramngalahirkaLut,"Naonanuanjeunpigawéka abdi,ngajantenkeunabdihinadiantarapangeusiieutanah, anjeunnitahtukangngangonanjeunpikeunngangon ingon-ingonanjeunditegalanbatur?Nahaanjeunteu terangyénabditéhurangasingdiieutanahdiantaraurang Kanaan,sarengkunaonanjeunbadémigawékieukaabdi?"

40AbramunggaldintenpaseasarengLotkumargihalieu, tapiLotteungadéngékeunAbram,sarenganjeunnaterasterasanngalakukeunhalanusamisarengpenduduktanah étasumpingsarengngawartosanAbram

41AbramngalahirkaLut,"Irahadeuihidepbakaljadi batusandunganpikeunkuringjeungjalma-jalmadiieu

tanah?Ayeunamahulahayadeuipaseadiantaraurang, sababurangtehdulur."

42Tapimugiahidepmisahtisimkuring,angkatteraspilih tempatcicingsarengingon-ingonhidepsarengsadaya barang-baranghidep,tapihidepsarengkulawargahidep singjauhtisimkuring

43JeungulahsieunninggalkeunKami,sabablamunaya nunganyenyerihidep,bejakeunkaKami,sartaKamibakal malesdendamkamanehna,nganmendingnyingkahti Kami

44SanggeusAbramngucapkeunsagalakecapieukaLut, LuthudangtuluyneuteupkalebakWalunganYordan

45Anjeunnaningaliyénsakumnatempatieudisiramku caianusaé,sarengsaépikeunmanusaogényayogikeun jukutpikeuningon-ingon

46LutangkattiAbramkadinya,tuluyngadegkeun kémahnadiSodom,sartaaranjeunnapapisah

47AbramcicingditangkalkiaradiMamre,anuayadi Hebron,sartaanjeunnamasangkémahnadidinya,sarta Abramcicingdidinyamangtaun-taun

BAB16

1HaritaKedorlaomer,rajaElam,ngirimutusankasadaya rajatatangga,kaNimrod,rajaSinearanuharitaayadi handapeunkakawasaanana,sarengkaTidal,rajaGoyim, sarengkaAriok,rajaElasar,anungadamelperjanjian sarenganjeunna,saurna,"Hayuurangsumpingkadieu sarengbantosanabdi,supadosurangtiasangéléhkeun sadayakotaSodomsarengpendudukna,sababaranjeunna parantosngalawankaabdisalamitilubelastaunieu.

2Opatrajaieumajukaditukadieujeungsakumna pasukanna,kira-kiradalapanratusrebuprajuritna,terus aranjeunnainditsakumahamistina,sartamaehanunggal lalakianukapanggihdijalan

3LimarajatiSadumujeungGomora,SinabrajatiAdmah, SemeberrajatiZeboim,BerarajatiSadumu,Bersarajati Gomora,jeungBelarajatiZoar,kaluarpikeunnepungan aranjeunna,terusaranjeunnangumpuldiLebakSidim 4SalapanrajaieuperangdiLebakSidim;sartaraja-raja SodomjeungGomoraéléhkuraja-rajaElam

5LebakSidimpinuhkuliangkapur,sartaraja-rajaElam ngudagraja-rajaSodom,sartaraja-rajaSodomkatut kémah-kémahnakabursartamuragkanaliangkapur,sarta sakabéhanusésanainditkagunungpikeunnyalametkeun diri,sartalimarajaElamdatangngudagmaranéhnasarta ngudagmaranéhnanepikagerbangSodom,sarta maranéhnangarebutsagalarupaanuayadiSodom.

6AranjeunnangarampogsadayakotaSodomsareng Gomora,sarengaranjeunnaogéngarampogLot,putra lanceukAbram,sarenghartabandana,sarengaranjeunna ngarampogsadayabarang-barangkotaSodom,teras aranjeunnaangkat;sarengUnic,abdiAbram,anuayadina perang,ningaliieu,sarengnyarioskeunkaAbramsadayana anudilakukeunkuraja-rajakakota-kotaSodom,sareng yénLotditawankuaranjeunna

7Abramngadéngéhaléta,terusbangkitjeungkira-kira tiluratusdalapanbelaslalakianuayadidinya,terus ngudagraja-rajaétapeutingétasartangéléhkeun maranéhna,sartakabéhananagugurdihareupeunAbram jeungbalad-baladna,sartateuayaanunyésaiwaltiopat

rajaanukabur,sartamaranéhnainditkajalannamasingmasing.

8AbramngarebutdeuisagalahartabandaSodom,kitu deuiLotjeunghartabandana,pamajikan-pamajikanna, budak-budakna,jeungsagalabarang-barangna,nepikaLot teukakurangannanaon

9Sanggeusngéléhkeunraja-rajaéta,anjeunnasareng baladnangaliwatLebakSidimtempatraja-rajaétaperang babarengan

10RajaBeratiSadumujeungbalad-baladnakaluarti liang-liangkapurtempatmaranéhnamurag,réknepungan Abramjeungbalad-baladna

11RajaSem,AdonisedéktiYerusalem,angkatsareng jalma-jalmanapikeunnepunganAbramsarengrahayatna, mawarotisarenganggur,terasaranjeunnacicing babarengandiLebakMelek.

12TuluyAdonisédekngaberkahanAbram,sartaAbram mérésapersapuluhtinasagalabarangjarahanmusuhmusuhna,sababAdonisédektéhimamdipayuneunAllah.

13Raja-rajaSodomjeungGomoraanuayadidinya,katut paraabdina,nyampeurkeunAbramsartaméntasupaya Abrammulangkeunparaabdinaanugeusditawan,sarta nyokotsakabéhhartabanda

14Abramngawalerkaraja-rajaSodom,pokna,"Demi PANGERANanujumeneng,anunyiptakeunlangitjeung bumi,anunebusnyawakuringtinasagalakasusahan,anu nyalametkeunkuringpoeieutimusuh-musuhkuring,sarta masrahkeunaranjeunnakaleungeunkuring,kuringmoal nyokotnanaonmilikanjeun,supayaisukananjeunteu sombong,pokna,'Abramjadibeunghartinahartabanda uranganudisimpenkuanjeunna.'"

15SababPANGERAN,Allahkuring,anukusimkuring dipercaya,geusngadawuhkasimkuring,"Manehmoal kakurangannanaon,sababKamibakalngaberkahanmaneh dinasagalapagaweanleungeunmaneh"

16Ayeunatingali,ieusadayanakagungananjeun,candak terasangkat;demiPANGERANanujumeneng,abdimoal nyandaktianjeunhijijalmiogé,bohtalisapatuatanapi benang,iwaltibiayatuangeunjalmi-jalmianuangkat sarengabdikamedanperang,kitudeuibagianjalmi-jalmi anuangkatsarengabdi,Anar,Askol,sarengMamre, aranjeunnasarengjalmi-jalmina,ogéjalmi-jalmianutetep ngajagabarang-barang,aranjeunnakedahnyandakbagian jarahanana

17Raja-rajaSadumumérésagalaanudipéntakuAbram, sartamaranéhnamaksaanjeunnanyokotnaonwaéanu dipikahoyongkuAbram,tapiAbramteudaék

18Raja-rajaSodomjeungjalma-jalmaliannadiusirku anjeunna,sartaanjeunnamarentahkeunkaaranjeunna ngeunaanLot,terusaranjeunnainditkatempatnamasingmasing

19Lut,putralanceukna,ogédiutusinditsarengharta bandana,terasanjeunnaangkatsarengaranjeunna,sareng Lutuihkabumina,kaSodom,sarengAbramsareng jalma-jalmanauihkabumiaranjeunnadidataranluhur Mamre,anuayadiHebron

20HaritaPANGERANnembongandeuikaAbramdi Hebron,sartangadawuhkaAbram,"Ulahsieun,ganjaran anjeunkacidagedenadipayuneunKami,sababKamimoal ninggalkeunanjeun,nepikaKamingalikeunanjeun, ngaberkahananjeun,sartangajadikeunturunananjeun

kawasbéntangdisawarga,anuteubisadiukuratawa diitung."

21Sadayatanahanukatingalikuanjeunbakaldibikeunka turunananjeun,kaaranjeunnabakaldibikeunjadiwarisan salamina,ngansingkuatjeungulahsieun,leumpangdi payuneunKamisartasingsampurna

22DinataunkatujuhpuluhdalapanhirupAbram,dinataun étaogéReuputraPelegpupus,sarengsadayaumurReu duaratustilupuluhsalapantaun,terasanjeunnapupus

23Sarai,putriHaran,garwaAbram,haritamasihkénéh mandul;teungalahirkeunanaklalakiatawaawéwépikeun Abram

24Sanggeusnyahoyenmanehnateubogaanak,tuluy nyokotHagar,abdina,anudibikeunkuFiraunkaAbram, pikeundipibojoan

25SababHagardiajarsagalakalakuanSaraisakumahaanu diajarkeunkuSaraikaanjeunna,anjeunnateukakurangan dinanuturkeunkalakuananusaé

26SaurSaraikaAbram,"IeuHagar,abdiabdi,geuraka dinya,supadosanjeunnangalahirkeundinapangkonabdi, supadosabdiogétiasakéngingkeunmurangkalihti anjeunna."

27SaatossapuluhtaunAbramcicingditanahKanaan, nyaétataunka-85hirupAbram,SaraimasrahkeunHagar kaAbram.

28AbramnurutkanaparentahSarai,garwana,tuluyngajak Hagar,abdina,sartaAbramngalahirkaHagar,terusHagar ngandung.

29BarangHagarsadaryenmanehnageusngandung, manehnabungahpisan,sartajuragannadihinakumanehna, sartamanehnangomongdinajerohaténa,"Ieungansaukur kanyataanyenkuringleuwihhadedipayuneunAllah tibatanjuragankuringSarai,sababsalilajuragankuring ayadidieu,manehnateungandung,tapiPANGERAN geusngajadikeunkuringngandungdinawaktuanusingget kujalanMantenna"

30BarangSarainingaliyénHagarngandungkuAbram, Saraisirikkaabdina,sartaSaraingomongdinahaténa, "Ieupastilainlain,nganukurmanéhnapastileuwihhadé tibatankuring."

31SarainyarioskaAbram,"Kasalahankuringayadina anjeun,sababnalikaanjeunnenedakaPANGERAN pikeunngagaduhanmurangkalih,nahaanjeunhenteu nenedapikeunkuring,supadosPANGERANmasihan kuringturunantianjeun?"

32NalikaKaminyarioskaHagardipayuneunhidep, anjeunnanganggapentengkanaomonganKami,sabab anjeunnaparantosngandung,sarenghidepkersaeun nyariosnanaonkaanjeunna;mugiaPANGERANanu ngahukumantarakamisarenghidepkananaonanuhidep pigawékakami

33AbramngalahirkaSarai,"Hajianjeunayadina kakawasaananjeun,pigawesakumahaanuanjeun pikirkeunsae"SarainganiayaHajar,nepikaHajarkabur kagurun

34MalaikatPANGERANmendakananjeunnaditempat anjeunnangungsi,disisisumur,terasAnjeunnangadawuh kaanjeunna,"Tongsieun,sababKamibakalngalikeun turunananjeun,sababanjeunbakalngalahirkeunanak lalaki,sarenganjeunbakalnyaurananjeunnaIsmail;

ayeunabalikdeuikaSarai,juragananjeun,sarengtunduk kaanjeunna."

35HajarnyebuttempatsumurétaBeer-lahai-roi,ayanadi antaraKadesjeunggurunBered.

36HaritaHagarbalikdeuikabumidununganana,sarta dinaahirjamanHagarngalahirkeunputrakaAbram,sarta AbramnyebatnaIsmail;Abramyuswadalapanpuluh geneptaunnalikangalahirkeunanjeunna.

BAB17

1Dinamangsaharita,dinataunka-91kahirupanAbram, turunanKitimperangngalawanturunanTubal,sabab nalikaPANGERANnyebarkeunputra-putramanusaka sakuliahbumi,turunanKitimangkatsarengngawujudkeun dirididataranCanopia,terasaranjeunnangawangunkotakotadidinyasarengcicingdisisiwalunganTibreu 2TurunanTubalcicingdiTuscana,sarengwatesnadugika walunganTibreu,sarengturunanTubalngawangunhiji kotadiTuscanan,sarengaranjeunnanyebatnamiSabina, dumasarkananamiSabinaputraTubalramana,sareng aranjeunnacicingdidinyadugikaayeuna.

3HaritaurangKitimperangngalawanurangTubal,sarta urangTubaléléhkuurangKitim,sartaurangKitim maehantiluratustujuhpuluhlalakitiantaraurangTubal.

4HaritaturunanTubalsumpahkaturunanKitim,pokna, "Maranehulahkawincampurjeungurang,jeungulahaya lalakianumikeunanaknaawewekasalahsahijiturunan Kitim"

5Harita,putri-putriTubaltehgeulispisan,lantaranharita disakuliahdunyateuayaaweweanusageulisputri-putri Tubal

6SadayaanuresepkanakaéndahanawéwéangkatkaputriputriTubalsarengngawintiaranjeunna,sarengputra-putra manusa,raja-rajasarengpangeran,anureseppisankana kaéndahanawéwé,ngawindinajamanétatiputri-putri Tubal.

7SanggeustilutauntisaprakurangTubalsumpahka urangKitimyenmoalmikeunanak-anakawewenapikeun dipibogana,ayakira-kiraduapuluhlalakitiurangKitim anuinditrekngawinsababarahaanakaweweTubal,tapi teumanggihanhiji-hijiacan

8SababturunanTubaltetepkanasumpahnapikeunteu kawincampurjeungmaranehna,sartamaranehnamoal ngalanggarsumpahna

9Dinamangsapanén,urangTubalinditkasawah-sawahna pikeunngumpulkeunhasilpanénna,nalikaparanonoman KitimngumpulterasangkatkakotaSabinah,terasunggal lalakinyandaksaurangmojangtiputri-putriTubal,teras aranjeunnasumpingkakota-kotanamasing-masing 10BangsaTubalngadéngéhalétaterusmaranéhnaindit perangjeungmaranéhna,tapimaranéhnateubisa ngéléhkeunmaranéhna,lantarangunungétakacidaluhurna timaranéhna,sartanalikamaranéhnasadaryénmaranéhna teubisangéléhkeunmaranéhna,maranéhnabalikdeuika tanahna

11Dinaawaltaun,urangTubalinditsartanyewakira-kira sapuluhrebulalakitikota-kotaanuayadideukeutna,terus aranjeunnainditperangngalawanurangKitim

12SarengturunanTubalangkatperangngalawanturunan Kitim,pikeunngancurkeuntanahnasarengnganyenyeri

aranjeunna,sarengdinaperangieuturunanTubal ngéléhkeunturunanKitim,sarengturunanKitim,ningali yénaranjeunnasangsarapisan,ngangkatmurangkalihanu aranjeunnagaduhtiputri-putriTubal,kanatémbokanu parantosdiwangun,pikeunayadipayuneunpanonturunan Tubal

13JeungurangKitimnyaritakamaranehna,“Naha maranehdatangpikeunperangngalawanputrajeungputri maranehsorangan,jeungnahakamiteudianggapdaging jeungtulangmaranehtiharitanepikaayeuna?”

14NalikabaniTubalngadéngéhaléta,maranéhnaeureun perangjeungbaniKitim,terusmaranéhnaindit

15Aranjeunnabalikdeuikakota-kotamasing-masing, sarengurangKitimharitangumpulsarengngawangundua kotadisisilaut,anuhijidingarananPurtusarenganu sanésnaAriza.

16AbramputraTérahharitayuswanasalapanpuluh salapantaun

17DinawaktosétaPANGERANnembongankaanjeunna sarengngadawuhkaanjeunna,"Kamibakalngadamel perjanjianantaraKamisarenganjeun,sarengKamibakal ngalikeunturunananjeun,sarengieuperjanjiananuKami jieunantaraKamisarenganjeun,yénunggalbudaklalaki kedahdisunat,anjeunsarengturunananjeunsaatos anjeun."

18Sanggeusumurdalapanpoé,anaksapikududisunat, sartaieuperjangjianbakalayadinadagingmaranehpikeun jadiperjangjiananulanggeng.

19Kukituna,ngaranhidepmoaldisebutdeuiAbram,tapi Ibrahim,jeungpamajikanhidepmoaldisebutdeuiSarai, tapiSarah.

20SababKamibakalngaberkahanhidepduaan,sarta Kamibakalngalikeunturunanhidep,nepikahidepjadi bangsaanugede,sartaraja-rajabakalturuntihidep.

BAB18

1Ibrahimbangkitsartangalaksanakeunsagalaparentah Allahkaanjeunna,sartaanjeunnanyandaklalaki-lalaki kulawarganajeungjalma-jalmaanudibeulikuduitna,tuluy disunatsakumahaparentahAllahkaanjeunna

2Teuayahijiogéanuteudisunat,sartaIbrahimjeung Ismailputranadisunatdinakulitkulupna;Ismailyuswatilu belastaunnalikadisunat

3DinapoekatiluIbrahimkaluartikémahnateruscalikdi lawangpantobaringarasakeunpanaspanonpoé,bari awaknakarasanyeri

4PANGERANnembongankaanjeunnaditegalanMamre, sartangutustilumalaikat-Napikeunnganjangkaanjeunna, sartaanjeunnakeurcalikdipantokémah,sartaanjeunna ngangkatpanonnasartaningali,ayatilulalakidatangti kajauhan,sartaanjeunnahudangsartalumpatnepungan aranjeunna,sartaanjeunnasujudkaaranjeunnasartamawa aranjeunnakaimahna

5Anjeunnangalahirkaaranjeunna,"Upamiayeunakuring mendakansihkurniadipayuneunanjeun,manggasumping kadieusarengtuangrotisakedik."Anjeunnamesen aranjeunna,sarengaranjeunnasumpingkadieuteras anjeunnamasihancaisarengngumbahsuku,terasanjeunna nempatkeunaranjeunnadihandapeuntangkaldilawang kemah

6Ibrahimlumpatnyokotanaksapianuempukturalus, terusburu-burumeuncitetaanaksapi,tuluydibikeunka abdina,Eliezer,pikeundiolah

7IbrahimsumpingkakemahSarah,tuluyngalahir, "Gancangsiapkeuntipunganulemestiluukuran,uleni, tuluyjieunkuehpikeunnutupanpancianueusinadaging" EngkéSarahngalakukeunkitu

8Ibrahimburu-burumawamentega,susu,dagingsapi jeungdombakahareupeunmaranéhna,tuluydibikeunka maranéhnapikeundidaharméméhdaginganaksapiéta asak,sartamaranéhnalangsungngadahar

9Sanggeusaranjeunnaréngsédahar,salahsahijinanyarios kaanjeunna,"Kuringrekbalikdeuikaanjeunengké,sarta Sarah,pamajikananjeun,bakalbogaanaklalaki"

10Tiharita,jalma-jalmaétatuluyinditkatempat-tempat anugeusditangtukeunpikeunmaranéhna.

11DinamangsaharitasakumnajalmadiSodomsareng Gomora,sarengtisakumnalimakota,jahatpisansareng dosakaGustisarengaranjeunnangajengkelkeunGustiku kalakuan-kalakuananupikasieuneun,sarengaranjeunna beukisepuhkalayanpikasieuneunsarenghinadipayuneun Gusti,sarengkajahatansarengkajahatanaranjeunnadina mangsaharitaageungdipayuneunGusti

12Ditanahna,maranéhnabogahijilebakanulegapisan, kira-kirasatengahpoéleumpang,sartadidinyaayasumber caijeunglobajukutliardisakurilingcai

13SakumnajalmadiSadumujeungGomorainditkadinya opatkalisataun,barengjeungpamajikan,anak-anakna, katutsagalahartabandana,sartaaranjeunnangabagjakeun didinyabarinarijeungngibing

14Dinamangsakabungah,aranjeunnasadayanabakal hudangterasnyekelpamajikantatanggana,sareng sababaraha,putri-putriparawantatanggana,teras aranjeunnangaraosanéta,sarengunggallalakiningali pamajikansarengputrinaayadinaleungeuntatanggana sarenghenteunyariossakecap-kecapacan 15Tiisuknepikapeuting,terustiharita,lalaki-lalakina balikkaimahnamasing-masing,kitudeuiawewe-awewena katendanamasing-masing;kitunusokdilakukeunopat kalisataun.

16Ogénalikaayaurangasingsumpingkakota-kotaéta sarengmawabarang-baranganuparantosdipésérku anjeunnapikeundianggodidinya,jalma-jalmadikota-kota étabakalngumpul,lalaki,awéwésarengmurangkalih, ngorasarengkolot,terasangkatkalalakiétasareng ngarampasbarang-barangnakucarapaksa,masihan sakedikkaunggallalakidugikasadayabarang-baranganu dibawakunuboganakatanahétabéak.

17Lamunnubogabarangpaseajeungmaranehna,pokna, "Naonpagaweannugeusdilakukeunkakuring?", maranehnabakalnyampeurkeunmanehnahiji-hiji,terus masing-masingnembongkeunsaeutiknudicokotnabari nyeungseurikeunmanehna,pokna,"Kuringngannyokot saeutiknudibikeunkakuring"Sanggeusngadengeieuti maranehnakabeh,manehnabakalhudangtuluyinditbari sedihjeungnalangsa,tapimaranehnakabehbakalhudang tuluyngudagmanehna,terusngusirmanehnakaluartikota bariributjeungribut

18AyahijilalakitinagaraElamanukeurleumpangsantai, calikdinakaldena,barimawajubahanualusrupa-rupa warnana,jubahnadiiketkutalikanakalde

19Waktupanonpoesurup,etalalakikeurngumbara ngaliwatanjalanSodom,terusmanehnacicingdidinya peuting-peuting,tapitayasahijieunanungidinanmanehna asupkaimahna.HaritadiSodomayahijilalakijahatjeung bangor,pinterngalakukeunkajahatan,ngarannaHedad. 20Anjeunnaneuteupkaluhur,terusningalijalmanukeur ngumbaradijalankota,terusanjeunnanyampeurkeun anjeunnasartananya,"Timanaasalanjeunjeungrekka mana?"

21Jelemaétangawaler,"AbdibadeangkattiHebronka Elam,tempatasalabdi,sarengkumargipanonpoeparantos surup,teuayaanungijinkeunabdilebetkabumianjeunna, sanaosabdigaduhroti,cai,ogéjaramisarengtuangeun kanggokaldeabdi,sarengabditeukakurangannanaon" 22Hedadngawaler,"Sadayaanuanjeunperyogikeunku abdibakaldisayogikeun,tapianjeunteukengingcicingdi jalansapeutingjeput"

23TuluyHedadmawaanjeunnakaimahna,tuluyanjeunna nyabutjubahkaldekutali,tuluymawakaimahna,terus anjeunnaméréjaramijeungdahareunkakalde,sedengkeun nungumbaradaharjeungnginumdiimahHedad,terus anjeunnanginepdidinyapeutingéta.

24Isuk-isukkénéh,étanungumbarahudangisuk-isukrék nuluykeunlalampahanana,tapiHedadngalahir,“Eureun heula,geuradaharheulakuroti,terusindit.”Étalalaki nurut,teruscicingdidinya,daharjeungnginumbareng beurangna,waktuétalalakihudangrékindit

25CeukHedadkaanjeunna,"Ayeunabeuranggeusrek surup,mendingcicingsapeutingjeputsupayahatéanjeun tenang"Anjeunnamaksaanjeunnacicingdidinya sapeutingjeput,sartadinapoékaduaanjeunnahudang isuk-isukrékindit,tapiHedadmaksaanjeunna,pokna, "Cobadaharheulakuroti,terusindit"Anjeunnaogé cicingjeungtuangbarengjeunganjeunnadinapoékadua, tuluyétalalakihudangpikeunnuluykeunlalampahanana 26CeukHedadkaanjeunna,"Ayeunageusmagrib,cicing didieujeungBapapikeunngahiburhatéhidep,sartaisukisukhidepkuduhudangisuk-isukterusindit"

27Etalalakiteukersacicing,terusnangtungtuluymasang pelanakaldena,sartabarianjeunnamasangpelanakalde na,pamajikanHedadnyaritakasalakina,"Ieulalakigeus cicingdiurangduapoe,daharjeungnginum,teumere nanaonkaurang,ayeunarekinditteumerenanaon?"Ceuk Hedadkamanehna,"Jempewéh"

28Tuluylalakiétamasangpelanakaldepikeunindit,sarta anjeunnaméntakaHedadpikeunmérétalijeungjubah pikeunngabeungkeutkeunétakalde

29Hedadnaroskaanjeunna,"Kumahasauranjeun?" Walonna,"Juragan,mugiaabdidipasihantalisarengjubah warna-warnianudidamelkuanjeunanudisumputkeundi bumianjeunkanggodijaga"

30Hedadngawalerkalalakiéta,pokna,"Ieutafsiran impiananjeun,talianuanjeuntingali,hartinahirupanjeun bakaldipanjangkeunkawastali,sarengningalijubahanu diwarnaankusagalarupawarna,hartinaanjeunbakal gaduhkebonanggurdimanaanjeunbakalmelaktangkaltangkalbuah-buahan."

31Tuluynungumbarangawaler,pokna,"Sanéskitu Juragan,sabababdihudangnalikamasihananjeuntali sarengogéjubahanuditenunkurupa-rupawarna,anu anjeunleupaskeuntinakaldepikeundisimpenkanggoabdi;

terasHedadngawalersarengnyarios,"Leresabdiparantos nyarioskeuntafsiranimpiananjeunsarengéta mangrupikeunimpiananusaé,sarengieutafsiranana"

32Ayeunaputra-putramanusamasihanabdiopatkeping pérak,anumangrupikeuntugasabdipikeunngajelaskeun impian,sarengabdinganukurperyogitilukepingpérakti anjeun

33EtalalakiambekpisanngadéngéomonganHedad,terus ceurikbalilihan,terusmawaHedadkaSerak,hakim Sodom

34EtalalakingajukeunperkaranakaSerakhakim,terus Hedadngawaler,pokna,"Lainkitu,tapikieukaayaanana; terushakimngomongkanungumbara,"JelemaieuHedad nyaritakaanjeunkalawanbener,sababanjeunnakawentar dikota-kotakusababbisanapsirkeunimpiankalawan akurat."

35Etalalakingagorowokngadéngéomonganhakim, pokna,"SanéskituJuragan,sababharitaabdimasihan anjeunnatalisarengjubahanuayadinakalde,supados disimpendibumina;sarengduananapaseadipayuneun hakim,anuhijinyarios,"Kitumasalahna,"sarenganuhiji deuinyatakeunsanés."

36Hedadngalahirkaetalalaki,“Berekeunopatkeping perakanukusimkuringditagihkeunpikeuntafsirimpian; simkuringmoalmérésangunaon-naon;jeungbeulikeun biayaopattuangeunanuanjeuntuangdibumisimkuring”

37EtalalakingomongkaHedad,"Kuringrekmayarnaon anukuringdahardiimahanjeun,nganukurmentatali jeungjubahanudisumputkeundiimahanjeun"

38Hedadngawalerdipayuneunhakimsarengnyarioska lalakiéta,Nahakuringhenteunyarioskeuntafsiranimpian anjeun?talihartosnayéndinten-dintenanjeunbakal dipanjangkeunsapertostali,sarengjubah,yénanjeunbakal gaduhkebonanggurdimanaanjeunbakalmelaksagala rupatangkalbuah

39Ieutafsirananulerestinaimpiananjeun,ayeuna pasihanabdiopatkepingpérakanuabdiperyogikeun salakukompensasi,sabababdimoalmasihananjeunsangu

40EtalalakingajeritngadengeomonganHedad,terus duananapaseadihareupeunhakim,terushakim marentahkeunkaabdi-abdina,anungusiraranjeunnati imahkalawanburu-buru

41Tuluyaranjeunnaangkatbaripaseatihakim,nalika jalma-jalmaSodomngadéngéétapasea,terusaranjeunna ngumpuldisabudeureunaranjeunnasartangagorowok ngalawanjalmaasingéta,sartaaranjeunnangusiranjeunna kaluartikota

42Etalalakinuluykeunlalampahanananumpakkalde kalawankasedihhaténa,bariceurikjeungnalangsa

43Barianjeunnaangkat,anjeunnaceurikningalinaonanu kajantenankaanjeunnadikotaSodomanuruksak

BAB19

1Kota-kotaSodommibogaopathakimpikeunopatkota, sartaieungaranna,SerakdikotaSodom,Sharkaddi Gomora,ZabnakdiAdmah,jeungMenondiZeboim.

2SarengEliezerabdiIbrahimmasihanaranjeunnanami anubéda,sarenganjeunnangarobihSerakjantenShakra, SharkadjantenShakrura,ZebnacjantenKezobim,sareng MenonjantenMatzlodin

3Kukahayangopathakimna,jalma-jalmaSodomjeung Gomorangadegkeunranjangdijalan-jalankota-kota,jeung lamunayalalakinudatangkatempat-tempatieu, maranéhnabakalnangkepmanéhnaterusdibawakasalah sahijiranjangmaranéhna,terusdipaksangagolerdidinya. 4Nalikaanjeunnangagoler,ayatilulalakinangtungdi gigireunsirahnasarengtilulalakidigigireunsukuna,teras ngukurpanjangranjangna,sarengupamilalakiétakirangti ranjang,geneplalakiieubakalngalungkeunanjeunnadi unggaltungtung,sarengnalikaanjeunnangajeritka aranjeunna,aranjeunnahenteungajawab

5Jeunglamunanjeunnaleuwihpanjangtibatanranjang, duasisiranjangdiunggaltungtungbakaldihijikeun,nepi kalalakiétanepikagerbangmaot

6Lamunanjeunnaterus-terusanngagorowokka aranjeunna,aranjeunnabakalngajawab,"Kituanukudu dilakukeunkajalmaanudatangkanagaraurang"

7Sanggeusjalma-jalmangadéngésagalarupaanu dilakukeunkujalma-jalmadikota-kotaSodom,maranéhna eureunheuladatangkadinya

8Nalikaayajalmamiskindatangkanagarana,aranjeunna bakalmasihananjeunnapéraksarengemas,sareng ngaluarkeunpengumumandisakumnakotasupadoshenteu masihananjeunnarotisakedikogékanggodidahar,sareng upamijalmaasingétacicingdidinyasababarahadinten, terasmaotkusababkalaparan,henteutiasakéngingkeun rotisakedikogé,makanalikaanjeunnapupussadayajalma dikotaétabakalsumpingsarengnyandakpéraksareng emasanudipasihkeunkaanjeunna

9Jeungjalma-jalmaanubisamikawanohpérakatawaemas anudibikeunkaanjeunna,nyokotdeuiétapérak,sarta nalikaanjeunnapupus,aranjeunnaogéngalaanpakeanana, sartaaranjeunnabakalpaseapikeunngarebutétapérak, sartasahawaéanungéléhkeuntatanggananyokotétapérak. 10Saatoséta,mayitnadigotongterasdikuburdi handapeunrungkun-rungkundigurunpasir;kituanu dilakukeunanasapanjangdintenkasahawaéanusumping kaaranjeunnaterasmaotditanahna

11Sanggeussababarahawaktu,SarahngutusEliezerka Sodom,pikeunnepunganLotsartananyakeunkaayaanana. 12EliezerangkatkaSodom,terusanjeunnapapanggih jeunghijilalakitiSodomnukeurgelutjeunghijijalmanu teudikenal,terusetalalakitiSodomngalaansagalapakean etalalakimiskinterusindit

13JeunglalakimiskinieungajeritkaEliezersartaneneda kaanjeunnapikeunnaonanugeusdilakukeunkulalaki Sodomkaanjeunna

14Tuluyanjeunnangalahir,"Kunaonanjeunngalakukeun kitukajalmamiskinanusumpingkanagaraanjeun?"

15UrangSadumungawalerkaEliezer,"Nahaieujelema tehduluranjeun,atawanahaanjeundiangkatkuurang Sadumujadihakim,nepikaanjeunnyaritaperkaraieu jelema?"

16EliezerpaseajeunglalakiSodomlantaranjalmamiskin éta,terusnalikaEliezernyampeurkeunréknyokotdeui pakeanjalmamiskinétatilalakiSodom,manéhnaburuburungagebugantarangEliezerkubatu.

17GetihngocorlobapisantinatarangEliezer,sartanalika jalmaétaningaligetih,anjeunnanyekelEliezerbaripokna, "Bereupahkuringpikeunngaleungitkeungetihjahatanu

ayadinataranganjeun,sababkituadatjeunghukumdi nagaraurang."

18CeukEliezer,"Anjeungeusnyilakakeunkuringjeung mentakuringmayarupahanjeun."Eliezerteu ngadengekeunomonganlalakiSadumu.

19TuluyetalalakinyekelEliezerterusdibawakaShakra, hakimSodom,pikeundiadili

20Etajalmanyaritakahakim,pokna,"Juragan,ieujelema geusngalakukeunhalanusalah,lantarankuringngagebug manehnakubatunepikagetihnangocortinatarangna, sartamanehnateukersaeunméréupahkuring"

21HakimngalahirkaEliezer,"Ieujalmangomongbener kahidep,bayarkeunupahna,sababieuadatdinagara urang"Eliezerngadéngéomonganhakiméta,terus anjeunnangangkatbatuterusneunggeulhakiméta,nepika batuétaneunggeulkanataranghakim,getihnangocortarik pisanEliezerngalahir,"Lamunkieuadatdinagarahidep, bikeunkaieujalmanaonanukudunadibikeunkuKamika manéhna,sababieugeusjadikaputusanhidep,hidepanu mutuskeun"

22TuluyEliezerninggalkeunlalakiSodomkahakiméta, terusanjeunnaindit.

23Nalikaraja-rajaElamperangngalawanraja-rajaSodom, raja-rajaElamngarebutsadayahartabandaSodom,sareng aranjeunnangaboyongLotsarengharta-hartana,sareng nalikaétadibéjaankaIbrahimanjeunnaangkatperang ngalawanraja-rajaElam,sarenganjeunnangarebutdeui sadayahartabandaLotsarenghartabandaSodomti leungeunna

24HaritagarwanaLotngalahirkeunsaurangputri,tuluy dingarananPaltith,pokna,"KusababAllahgeus nyalametkeunanjeunnajeungsakumnakulawarganati raja-rajaElam;Paltith,putriLot,geusdewasa,terussalah sahijilalakiSodomngawinmanehna."

25Ayahijijalmamiskindatangkakotareknéangan nafkah,terusanjeunnacicingdikotasababarahapoé,terus sakumnajalma-jalmaSodomngaluarkeunbewara ngeunaankabiasaananapikeunteumérédaharkajalmaéta sakeupeulroti,nepikaanjeunnamaotditaneuh,sarta jalma-jalmaSodomngalakukeunkitu.

26Paltith,putriLut,ningalilalakiieungagolerdijalanjalankalaparan,jeungtayasahijieunanumérénanaonka anjeunnapikeunngajagaanjeunnatetephirup,sarta anjeunnaampirmaot

27Hatemanehnapinuhkukarunyakaetalalaki,terus manehnamérédaharrotikaetalalakisacararusiahsalila sababarahapoe,sartaetalalakitehcageurdeui

28Sababnalikaanjeunnaangkatngalacai,anjeunna nempatkeunrotikanakendicai,sarengnalikaanjeunna sumpingkatempatlalakimiskinéta,anjeunnanyandakroti tinakenditerasmasihananjeunnatuang;kituanuanjeunna lakukeunsalamisababarahadinten.

29JeungsakumnajalmadiSodomjeungGomoraheran, kumahaieujelemabisanahankalaparansalilasakitulilana

30Tuluyaranjeunnasilihcarioskeun,"Ieutéhngansaukur kusababanjeunnatuangsarengnginum,sababmoalaya jalmianutiasanahankalaparansalamisababarahadinten atanapihirupsapertosjalmiieu,tanparobahrarayna;teras tilulalakinyumputditempatjalmimiskinéta,pikeun terangsahaanumawarotikaanjeunna.

31PoeetaPaltith,putriLot,angkatkaditupikeunnyokot cai,tuluyneundeunrotikanakendicaina,terusmanehna inditkaimahlalakimiskinetapikeunnyokotcai,terus manehnangaluarkeunrotitinakendietaterusdibikeunka lalakimiskineta,terusdidaharkulalakimiskineta.

32TilulalakiétaningalinaonanudilakukeunkuPaltithka lalakimiskinéta,terusaranjeunnanyarioskamanéhna, "Jadianjeunanungadukunganjeunna,sarengkukituna anjeunnahenteukalaparan,henteurobihpenampilanana atanapimaotsapertosanusanés"

33Tilulalakiétakaluartitempatpanyumputan,terus ngarebutPaltithjeungrotianuayadinaleungeunlalaki miskinéta.

34AranjeunnanyandakPaltithterasmawaanjeunnaka payuneunhakim-hakimna,terasaranjeunnanyarioska aranjeunna,"Kituanudilakukeunkuanjeunna,sareng anjeunnaanunyayogikeunrotikajalmimiskinéta,ku kitunaanjeunnahenteumaotsalamiieu;ayeunakukituna jelaskeunkakamihukumananupantespikeunawéwéieu kusababparantosngalanggarhukumkami"

35Jalma-jalmaSodomjeungGomorangumpultuluy ngadurukdijalankota,terusaweweetadicerekterus dialungkeunkanaseuneu,terusaweweetadibeuleumjadi lebu

36DikotaAdmaayahijiaweweanumaranehna ngalakukeunhalnusaruakamanehna

37SababayahijijalmanungumbarakakotaAdma,rek nginepdidinyasapeutingjeput,rekbalikisuk-isuk,terus manehnadiukdihareupeunpantoimahbapanamojangeta, sababpanonpoegeussurupnalikamanehnanepikadinya; terusmojangetaningalianjeunnakeurdiukdilawang imah

38Tuluyanjeunnaméntacainginumkamanéhna,terus manéhnananya,"Sahaanjeun?"Walonna,"Poéieukuring keurdijalan,terusnepikadieuwaktupanonpoésurup,jadi kuringrékcicingdidieusapeutingjeput,jeungisuk-isuk kuringbakalhudangisuk-isukterusnuluykeun lalampahan"

39Mojangétaasupkaimah,terusmawarotijeungcai pikeundidaharjeungdiinumkulalakiéta.

40KajadianieukanyahoankuurangAdma,terus maranehnakumpulsartamawamojangetakapangadilan, supayamaranehnangadilimanehnakukalakuanana.

41Hakimngalahir,"Hukumanpatikududitimpahkeunka ieuawéwélantaranmanéhnangalanggarhukumurang, sartakukitunaieukaputusanngeunaanmanéhna."

42Jalma-jalmadikota-kotaétangumpultuluymawa mojangétakaluar,tuluydiolesankumadutisirahnepika dampalsuku,sakumahaanugeusdiputuskeunkuhakim, tuluymaranéhnanempatkeunmanéhnadihareupeun sakumpulannyiruananuharitakeurayadinasayangna, terusnyiruan-nyiruanétahiberkamanéhnasartanyeureud manéhnanepikasakujurawaknabareuh

43Mojangétangajeritlantaranayanyiruan,tapitaya sahijieunanumerhatikeunatawawelasasihkamanéhna, sartaceuriknanepikasawarga

44PANGERANambekkanahalieujeungkanasagala pagaweankota-kotaSodom,sababmaranehnaloba dahareun,jeungngarasatentremdiantaramaranehna,tapi tetepteudaékngurusjalma-jalmamiskinjeungnubutuh,

sartadinamangsaharitakalakuanjahatjeungdosa-dosana jadigededipayuneunPANGERAN.

45PANGERANnimbalanduamalaikatanusumpingka bumiIbrahim,pikeunngancurkeunSadumujeungkotakotadijerona.

46Sanggeusdaharjeungnginum,paramalaikatkaluarti pantokémahIbrahim,tuluynepikaSodompeutingpeuting.LutkeurcalikdigapuraSodom.Waktuningali maranéhna,anjeunnanangtungpikeunnepungan maranéhna,terussujudkataneuh

47Terusanjeunnamaksapisankaaranjeunna,tuluymawa aranjeunnakaimahna,sartamasihanaranjeunnadahareun pikeundidahar,sartaaranjeunnacicingsapeutingjeputdi imahna

48Malaikat-malaikatétangalahirkaLut,"Geurahudang, geuraindittidieu,anjeunjeungsagalabarang-barang anjeun,bisianjeuntumpeskukajahatanieukota,sabab PANGERANbakalngancurkeunieutempat"

49ParamalaikatnyekelleungeunLot,pamajikanana, anak-anakna,jeungsagalabarang-barangna,tuluydibawa kaluarkota-kota

50TuluyaranjeunnanyarioskaLut,"Kaburgeurapikeun nyalametkeunnyawaanjeun!"Lutkaburjeungsagalaharta bandana

51TidinyaPANGERANnurunkeunhujanwalirangjeung seuneutisawargakaSadumujeungGomora,kitudeuika kota-kotalianna

52TuluyAnjeunnangarubuhkeunkota-kotaieu,sakumna dataransarengsadayapangeusikota-kotaéta,sarenganu tumbuhditaneuh;sarengAdogarwanaLotmalikka tukangpikeunningalikarusakankota-kotaéta,sababwelas asihnakaputri-putrinaanucicingdiSodom,sabab aranjeunnahenteungiringanjeunna

53Sanggeusmalikkatukang,etatempatjaditihanguyah, sartaetatempatmasihayanepikaayeuna

54Sapi-sapianunangtungditempatétaunggaldinten ngaletakuyahdugikatungtungsukuna,sarengisuk-isuk étabakaltumbuhdeui,sarengaranjeunnangaletakdeuiéta dugikaayeuna

55Lotjeungduaputrinaanutetepcicingdidinyakaburka guhaAdulam,teruscicingdidinyasawatarawaktu

56Isuk-isukkénéhIbrahimhudangrékningalinaonanu geuskajadiankakota-kotaSodom;terusanjeunnaningali haseupkota-kotaétanaékkawashaseuptinatungku seuneu

57Lotjeungduaputrinacicingdijeroguha,terus maranehnanitahbapananginumanggur,terusmaranehna sarejeungbapana,sababceukmaranehnateuayalalakidi bumiieuanubisanumuwuhkeunturunantimaranehna, sababmaranehnanyangkayensakumnabumigeusancur

58Tuluyduananangarénghapjeungramana,terus ngandungsartangalahirkeunanaklalaki,anucikalméré ngarankaanaknaMoab,pokna,"Kuringnujadianaknati bapaAnjeunnatéhkaruhunurangMoabnepikaayeuna"

59AnubungsuogényebatanaknaBenami;étaanujadi karuhunurangAmonnepikaayeuna

60Saatosieu,Lotsarengduaputrinaangkattidinya,teras anjeunnacicingdisisiWalunganYordansarengdua putrinasarengputra-putrana,sarengputra-putraLotageung, terasaranjeunnaangkatsarengngawinistri-istrititanah

Kanaan,sarengaranjeunnangalahirkeunmurangkalih sarengaranjeunnabaranahansarengningkat.

BAB20

1HaritaIbrahimangkattitangkalkiaradiMamre,tuluy inditkatanahFilistin,teruscicingdiGerar;dinataun kaduapuluhlimaIbrahimayaditanahKanaan,dinataun ka-saratushirupnaIbrahim,anjeunnasumpingkaGerardi tanahFilistin

2Sanggeusaranjeunnasumpingkatanahéta,anjeunna nyarioskaSarah,garwana,"Singsahawaéanunaroskeun kaanjeun,sebutkeunyénanjeunadikuring,supadosurang tiasanyingkahankajahatanpenduduktanahéta"

3WaktuIbrahimkeurcicingditanahFilistin,abdi-abdi Abimelek,rajaFilistin,ningaliyénSarahtéhgeulispisan, terusmaranéhnananyakaIbrahimngeunaanSarah,sarta Ibrahimngawaler,"Étatéhdulurkuring"

4ParaabdiAbimelekangkatkaAbimelek,pokna,"Aya hijilalakititanahKanaananusumpingkadieu,gaduh sadérékawéwéanugeulispisan"

5Abimelekngadanguomonganabdi-abdinaanumuji Sarahkaanjeunna,terasAbimelekngutusparaperwirana, terasaranjeunnamawaSarahkaraja

6SarahsumpingkabumiAbimelek,sartarajaningaliyén Sarahtéhgeulispisan,sartaanjeunnakacida nyenangkeunana

7Anjeunnanyampeurkeunanjeunnasartanaros,"Saha lalakianuanjeunajaksumpingkatanahurang?"Sarah ngawaler,"Anjeunnatehlanceukkuring,sarengurang sumpingtitanahKanaan,badecicingdimanawaéurang mendakantempat"

8AbimelekngalahirkaSarah,"Tanahabdiayadi payuneunhidep,tempatkeunlanceukhidepdimanawaédi ieutanahanuhideppikaresep,sarengétabakaljanten kawajibanurangpikeunngangkatsarengngaluhurkeun anjeunnalangkungtisakumnajalmaditanahieukumargi anjeunnalanceukhidep"

9TuluyAbimeleknimbalankaIbrahim,terusIbrahim sumpingkadinya.

10AbimelekngalahirkaIbrahim,"Kuringgeus marentahkeunsupayahidepdihormatsakumahaanu dipikahayangkuhideppikeunSarah,dulurhidep."

11Ibrahimangkatninggalkeunraja,dibarengankuhadiah raja

12Sapertoswancisonten,sateuacanjalma-jalmasaretibra, rajacalikdinatahta,terasanjeunnasaretibra,teras anjeunnangagolerdinatahtasarengsaredugikaénjing.

13AnjeunnangimpiayamalaikatPANGERANsumping kaanjeunnabarinyekelpedangnudicabut,terusmalaikat étanangtungdigigireunAbimelek,hayangmaehan anjeunnakupedang.Rajasieunpisandinaimpianna,terus nanyakamalaikatéta,"Naondosakuringkaanjeun,nepi kaanjeundatangmaehankuringkupedanganjeun?"

14MalaikatétangawalerkaAbimelek,"Anjeunbakal maotkusababawéwéanuanjeunbawakabumianjeun kamaripeuting,sababanjeunnaistri,garwaIbrahimanu sumpingkabumianjeunAyeuna,balikkeunétalalakika pamajikanana,sababanjeunnapamajikanIbrahim;sareng upamianjeunhenteumulangkeunanjeunna,anjeunpasti bakalmaot,anjeunsarengsadayaanuanjeungaduh"

15PeutingétaayasoraramedinagriPelisti,sartapangeusi nagriétaningalihijilalakinangtungbarinyekelpedangnu dicabut,terusanjeunnamaehanpangeusinagriétaku pedang,terusanjeunnamaehanaranjeunna.

16DinapeutingétamalaikatPANGERANngagebug sakumnatanahurangFilistin,sartaayakaributananugede dinapeutingétajeungisukna

17Sartaunggalkandunganditutup,kitudeuisagala kaluarananakna,sartapananganPANGERANayadina aranjeunnakulantaranSarah,garwaIbrahim,anugeus dicokotkuAbimelek

18Isuk-isukAbimelekhudangkalawansieunjeung bingung,terusnitahabdi-abdinapikeundatang,sarta nyaritakeunimpiannakaaranjeunna,sartajalma-jalma kacidasieunna

19Ayahijilalakianunangtungdiantaraparaabdiraja ngawalerkaraja,pokna,"DuhRaja,mugiaieuawéwé dipulangkeundeuikasalakina,sababétatéhsalakina, sababrajaMesirogéngalamanhalanusaruanalikalalaki ieusumpingkaMesir"

20Ceukanjeunnangeunaanpamajikanana,"Etatehdulur kuring,"sababkitukabiasaananalamunanjeunnadatang cicingditanahtempatanjeunnangumbara"

21TuluyFiraunnitahawéwéieupikeundibojoan,sarta PANGERANngadatangkeunbalabalaanuparahka anjeunna,nepikaanjeunnamulangkeunawéwéétaka salakina

22Kukituna,nunrajaanumahaagung,mugiaanjeun terangnaonanukajantenankamariwengikasakumna nagri,sababayakahariwanganuageungpisan,kanyeri sarengratapananuageung,sarengkamiterangyénéta kusababawéwéanuanjeuncandak

23Ayeuna,balikkeunieuawéwékasalakina,bisikajadian kaurangkawaskaFiraunrajaMesirjeungrahayatna,sarta bisiurangmaotAbimelekburu-burunyauranSarah,terus Sarahdatangkapayuneunanjeunna,terusIbrahimnyauran Sarah,terusSarahdatangkapayuneunanjeunna.

24Abimelekngalahir,"Naonpagaweanmaraneh, nyebatkeunyenmaranehdulur,padahalkuringgeus ngawinaweweieu?"

25Ibrahimngawaler,"Kusabababdingirabakalmaot kusababpamajikanabdi"TerasAbimeleknyandakdomba sarengsapi,sarengabdi-abdilalakisarengawéwé,sareng sarébupérak,terasdipasihkeunkaIbrahim,sarengSarah dipulangkeundeuikaanjeunna

26AbimelekngalahirkaIbrahim,"Ieutanahayadi payuneunhidep,cicingdidinyadimanawaéhidepmilih"

27IbrahimjeungSarah,garwana,kaluartipayuneunraja kalawanhormatjeunghormat,tuluyaranjeunnacicingdi tanahéta,malahdiGerar

28SakumnanunyicingantanahFilistinjeungparaabdiraja masihkénéhngarasanyeri,lantaranwabahanuditimpakan kumalaikatkaaranjeunnasapanjangpeutinglantaran

Sarah

29AbimeleknimbalankaIbrahim,pokna,"Mugiabdi-abdi anjeundidoakeunkaPANGERAN,Allahanjeun,supados Anjeunnangaleungitkeunjalma-jalmanumaotieutiantara urang"

30IbrahimnenedapikeunAbimelekhsarengrahayatna, sarengGustingadangukeundoaIbrahim,sarengAnjeunna nyageurkeunAbimelekhsarengsadayarahayatna

BAB21

1Dinamangsaharita,sanggeussataunopatbulanIbrahim cicingditanahFilistindiGerar,AllahnganjangkaSarah, sartaPANGERANnginget-ngingetdeuiSarah,terusSarah ngandungsartangalahirkeunanaklalakipikeunIbrahim 2Ibrahimnyebatputraanulahirkaanjeunna,anu dilahirkeunkuSarah,Ishak

3IbrahimnyunatanIshak,putrana,nalikayuswanadalapan dinten,sakumahaanudiparentahkeunkuAllahka turunanana;sarengIbrahimyuswanasaratustaunsareng Sarahsalapanpuluhtaun,nalikaIshaklahir.

4Budakétageusgedésartadisapih,tuluyIbrahim ngayakeunpéstaanugedédinapoéIshakdisapih

5Sem,Eber,jeungsakumnarahayatditanahéta,kitudeui AbimelekrajaurangFilistin,jeungparaabdina,kitudeui Pikol,kapalapasukanana,sumpingpikeundaharjeung nginumsartangabungahkeunpéstaanudiayakeunku IbrahimdinapoéIshak,putrana,disapih

6Terah,ramanaIbrahim,jeungNahorsaderekna,oge datangtiHaran,katutsakumnabarang-barangna,sabab maranehnakacidabungahnanalikangadengeyenSarah geusbogaanaklalaki

7AranjeunnasumpingkaIbrahim,terastuangsareng nginumdinapéstaanudiayakeunkuIbrahimdinadinten Ishakdisapih

8TerahjeungNahorbungahpisankaIbrahim,sarta aranjeunnacicingdidinyalila-liladitanahurangFilistin 9HaritaSerugbinReumaot,dinataunkahijilahirnaIshak binIbrahim.

10Serugumurnaduaratustilupuluhsalapantaun,tuluy anjeunnapupus

11Jamanharita,IsmailputraIbrahimgeusdewasa; yuswanaopatbelastaunnalikaSarahngalahirkeunIshak kaIbrahim

12AllahnyarenganIsmailputraIbrahim,nepikaanjeunna ageung,diajarngagunakeunpanahsartajadipamaénpanah 13WaktuIshakyuswalimataun,anjeunnacaliksareng Ismaildilawangkémah.

14IsmaelsumpingkaIshak,teruscalikdihareupeunna, terusIshaknyokotpanahna,tuluydihunuskeun,rek maehanIshak.

15SarahningalitindakananudipikahoyongkuIsmailka putranaIshak,sarengétangajantenkeunanjeunnasedih pisankuayanaputrana,terasanjeunnangirimpesenka Ibrahim,sarengnyarioskaanjeunna,"Usirabdiawéwéieu sarengputrana,sababputranamoaljantenahliwarissareng putrakuring,sababkituanudipilarikuanjeunnaka anjeunnaayeuna"

16IbrahimngadéngékeunsoraSarah,terushudangisukisukkénéh,terusnyokotduabelasrotijeungsabotolcainu dibikeunkaHagar,terusdititahinditjeunganakna,terus HagarinditkagurunParanjeungjalma-jalmanuayadi gurunétaIsmailtéhtukangpanah,lilapisancicingdi gurunéta

17AnjeunnasarengibunaangkatkatanahMesir,teras cicingdidinya,terasHagarnyandakkeunjodohpikeun putranatiMesir,naminaMeriba

18SarenggarwanaIsmaelngandungsarengngalahirkeun opatputrasarengduaputri,sarengIsmaelsarengibuna

sarenggarwasarengmurangkalihnaangkatsarenguihdeui kagurun.

19Aranjeunnangadamelkémahdiguruntempat aranjeunnacicing,terasaranjeunnateras-terasanngumbara terasistirahatunggalbulansarengunggaltaun.

20AllahmaparinkaIsmaildomba,sapi,jeungtenda-tenda lantaranIbrahim,ramana,sartaetalalakibeukilobaingoningonna.

21Ismaelcicingdigurunpasirjeungditenda-tenda, ngumbarajeungistirahatlilapisan,sartaanjeunnateu ningalibeungeutramana

22Sababarahawaktutiharita,IbrahimnyarioskaSarah, garwana,"AbdibadeangkatnepunganputraabdiIsmail, sabababdihoyongpisannepungananjeunna,kumargiabdi parantoslamiteunepungananjeunna"

23Ibrahimtuluynumpakontakagurunpikeunnéangan putrana,Ismail,sababanjeunnangadéngéyénIsmaelkeur cicingdijerokémahdigurunjeungsagalabarangbarangna.

24Ibrahimangkatkagurun,terusnepikakémahIsmael kira-kirawancitengahpoé,terusnanyakaIsmael,terus manggihanpamajikanIsmaelkeurdiukdikémahjeung anak-anakna,ariIsmael,salakina,jeungindungnateuaya didinya

25IbrahimnanyakagarwanaIsmail,"KamanaIsmail angkat?"Jawabna,"Anjeunnaparantoskategalanbade moro,"sarengIbrahimmasihkénéhnaékonta,sabab anjeunnateukersaturunkataneuhsapertosanuparantos disumpahkaSarah,garwana,yénanjeunnamoalturuntina onta

26IbrahimngalahirkagarwanaIsmail,"Putri,pasihanabdi caisakediksupadosabditiasanginum,sabababdiparantos capékuperjalanan"

27GarwaIsmailngawalerkaIbrahim,"Urangteubogacai jeungroti,"terusmanehnatetepdiukdijerokemahteu merhatikeunIbrahim,teunanyasahaIbrahimteh

28Tapimanéhnakeurngagebugananak-anaknadijero kémah,barinyumpahanmaranéhna,sartamanéhnaogé nyumpahansalakinaIsmailsartangahinamanéhna,sarta IbrahimngadéngéomonganpamajikanIsmailkaanakanakna,sartamanéhnaambekpisansartateusugema

29Ibrahimnyauranawéwéétakaluartikémahna,terus awéwéétadatangsartanangtungdihareupeunIbrahim, sababIbrahimmasihkénéhnaékonta

30IbrahimngalahirkagarwanaIsmail,"Lamunsalaki anjeunIsmailgeusbalik,pokcaritakeunkieukaanjeunna, 31AyahijilalakikolotpisantinagriFilistindatangka dieuréknéangananjeun,kiturupajeungawakna;kuring teunanyasahaanjeunna,jeungkumargianjeunteuayadi dieuanjeunnanyarioskakuring,"LamunIsmailsalaki anjeunbalik,bejakeunkaanjeunnakieu,'Lamunanjeun balik,cabutpakukémahanugeusdipasangdidieu,tuluy pasangpakuséjénditempatna"

32SanggeusIbrahimréngséméréparentahkaétaawéwé, anjeunnamaliktuluymulihnumpakonta

33SanggeusIsmailjeungindungnabaliktipangudag-udag, tuluybalikdeuikakémahna,terusgarwananyaritakieuka anjeunna,

34AyahijilalakikolotpisantinagriFilistindatang néangananjeun,kiturupanajeungawakna;kuringteu nanyasahaanjeunna,jeungkumargianjeunteuayadi

bumi,anjeunnanyarioskakuring,'Lamuncarogeanjeun balik,bejakeunkaanjeunna,kieuceuklalakikolotéta, 'Singkirkeunpakukemahanuanjeunpasangdidieuteras pasangkeunpakuanusanés.'"

35Ismailngadéngéomonganpamajikanana,terus anjeunnanyahoyénétatéhbapana,sartapamajikananateu ngahargaananjeunna

36Ismailngartoskanakecap-kecapramanaanuparantos diucapkeunkagarwana,terasIsmailngadangukeunkana soraramana,terasIsmailmiceunawéwéétaterasangkat

37TiharitaIsmailangkatkatanahKanaan,tuluynikah deuijeungpamajikanana,tuluydibawakakémahna, tempatanjeunnacicingharita.

38Sanggeustilutaun,Ibrahimngalahir,"Kuringrekindit deuinepunganputrakuringIsmail,sababgeuslilakuring teupanggihjeunganjeunna."

39Tuluyanjeunnanumpakonta,tuluyangkatkagurun, terusnepikakémahIsmaelkira-kirawancitengahpoé

40AnjeunnananyakaIbrahim,teruspamajikananakaluar tikémah,pokna,"Juraganteuayadidieu,anjeunnakeur moroditegaljeungngurusonta"CeukIbrahim,"Juragan, manggalebetkakémah,tuangrotisakeupeul,sababanjeun pastigeuscapékuperjalanan"

41Ibrahimngawaler,"Kuringmoaleureun,kuringburuburunuluykeunlalampahan,tapipasihankuringcai nginumsaeutik,sababkuringhaus"Awéwéétaburu-buru lumpatkajerokémah,tuluymawacaijeungrotika Ibrahim,nudisimpendihareupeunna,tuluydijurungku IbrahimsupayadaharIbrahimdaharjeungnginum,haténa jaditenang,tuluyngaberkahanputrana,Ismail

42Sanggeusréngsétuang,anjeunnamujikaPANGERAN, tuluyngalahirkagarwanaIsmail,"LamunIsmailgeus datang,pokcaritakeunieukaanjeunna,

43AyahijilalakikolottinagriPelistidatangkadieunanya kaanjeun,tapianjeunteuayadidieuKuringmawakeun rotijeungcaipikeunanjeunna,tuluyanjeunnadaharjeung nginum,nepikahaténajaditenang.

44Anjeunnangadawuhkieukakaula:LamunIsmailsalaki anjeunmulih,bejakeunkaanjeunna,Pakukémahanu anjeungaduhtéhaluspisan,ulahdicabuttinakémahna.

45SanggeusIbrahimréngsénitahawéwééta,anjeunna tuluynaékkudamulihkabuminakatanahFilistin;sarta nalikaIsmaelsumpingkakémahna,garwanakaluarpikeun nepungananjeunnakalawankabagjaansartahatéanuriang

46Ceukmanehna,"Ayahijilalakikolotdatangtitanah Filistin,kiturupana,terusmanehnananyakaanjeun,tapi anjeunteuayadidieu"Jadikuringmawarotijeungcai, terusmanehnadaharjeungnginum,nepikahaténatenang.

47Anjeunnangadawuhkieukakaula,LamunIsmailsalaki anjeunsumping,bejakeunkaanjeunna,Pakukemahanu anjeungaduhtehaluspisan,ulahdicabuttinakemahna 48Ismailterangyénétatéhramana,sarenggarwana parantosngahormatananjeunna,sarengPANGERAN ngaberkahanIsmail

BAB22

1TidinyaIsmaelangkatmawapamajikanana,anakanakna,ingon-ingonna,jeungsagalabarang-barangna, tuluyinditkatanahFilistin,karamana.

2IbrahimnyaritakeunkaputranaIsmailngeunaan transaksisarengpamajikankahijianudicandakkuIsmail, numutkeunnaonanudilakukeunkuistrina

3Ismaeljeungturunan-turunananacicingdidinyalila pisanjeungIbrahim,sartaIbrahimcicingdidinyaurang Filistinlilapisan

4Jeungmangsa-mangsabeukililanepikaduapuluhgenep taun,terussanggeusétaIbrahimjeungparaabdinakatut sagalabarang-barangnaindittitanahFilistinkatempatanu jauhpisan,terusmaranéhnanepikadeukeutHebron,terus maranéhnacicingdidinya,jeungparaabdinaIbrahimngali sumurcai,terusIbrahimjeungsagalabarang-barangna cicingdisisicai,terusparaabdinaAbimelekrajaFilistin ngadéngélaporanyénparaabdinaIbrahimgeusngali sumurcaidiwatestanahéta

5Aranjeunnasumpingteraspaseasarengabdi-abdi Ibrahim,sarengaranjeunnangarampogsumurageunganu parantosdigalikuaranjeunna

6RajaAbimelek,rajaurangFilistin,ngadéngéhaléta,terus anjeunnajeungPikol,kapalapasukananajeungduapuluh urangprajuritna,datangkaIbrahim,terusAbimeleknyarita kaIbrahimngeunaanparaabdina,terusIbrahimngahukum Abimelekngeunaansumuranudirampogkuparaabdina

7AbimelekngalahirkaIbrahim,"DemiPANGERANanu jumeneng,anunyiptakeunsakumnabumi,dugikaayeuna abditeuacankantosngupingkalakuanabdi-abdiabdika abdi-abdianjeun"

8Ibrahimnyandaktujuhanakdombabikangtuluy dibikeunkaAbimelek,baripilahirna,"Candakieutisim kuring,pikeunjadibuktiyensimkuringanungagaliieu sumur."

9Abimeleknyandaktujuhanakdombabikanganu dibikeunkuIbrahimkaanjeunna,sababIbrahimogé parantosmasihanseueursapisarengingon-ingon,teras AbimeleksumpahkaIbrahimngeunaansumuréta,ku kitunaanjeunnanyebatsumurétaBersyeba,sababdidinya aranjeunnaduaansumpahngeunaanéta.

10TuluyduananangadamelperjangjiandiBersyeba,tuluy AbimelekmulihkatanahurangFilistinjeungPikol, panglimapasukanana,katutsakumnabaladna.Ibrahim cicingdiBersyebalilapisan

11IbrahimmelaktangkalkaianulegadiBersyeba,sarta anjeunnangadamelopatgapuraanunyanghareupkaopat sisibumi,sartaanjeunnamelakkebonanggurdidinya, supadosupamiayaanungumbarasumpingkaIbrahim, anjeunnabakallebetkagapuramanawaéanuayadi jalanna,terascicingdidinya,tuang,nginum,wareg,teras angkat.

12SababimahIbrahimsalawasnadibukapikeunputraputramanusaanungaliwatsarengngalangkung,anu unggaldintensumpingtuangsarengnginumdiimah Ibrahim.

13SahawaéanulaparterassumpingkabumiIbrahim, Ibrahimbakalmasihananjeunnarotisupadosanjeunna tiasatuangsarengnginumsarengwareg,sarengsahawaé anusumpingkabuminatanpabajubakaldipasihanpakean sakumahaanudipikahoyong,sarengmasihananjeunna péraksarengemassarengngawartosananjeunnayénGusti anuparantosnyiptakeunanjeunnadibumi;ieudilakukeun kuIbrahimsapanjanghirupna.

14Ibrahimjeunganak-anaknakatutsagalahartabandana cicingdiBersyeba,sartaanjeunnamasangkémahnanepi kaHebron

15Nahor,dulurIbrahim,jeungramanakatutsagalaharta bandamaranehnacicingdiHaran,sababmaranehnateu milujeungIbrahimkatanahKanaan

16JeungNahorlahirtiMilka,putriHaran,saderekSarah, garwaIbrahim.

17Ieungaran-ngaranjalmi-jalmianulahirtianjeunna:Us, Bus,Kemuel,Kesed,Haso,Pildas,Tidlaf,sarengBetuel, dalapanjalmiputrana,ieuputra-putraMilkaanulahirti Nahor,saderekIbrahim

18NahorbogahijigundikngarannaReuma,sartaanjeunna ogengalahirkeunopatputratiNahor:Zebah,Gahas, TakhasjeungMaaka

19Putra-putraNahoranulahirnyaétaduabelasputra sajabatiputri-putrina,sarengaranjeunnaogéngagaduhan putra-putraanulahirdiHaran

20Putra-putraUs,putracikalNahor,nyaétaAbi,Keref, Gadin,Melus,jeungDebora,adina

21Putra-putraBusnyaétaBerachel,Naamath,Syewa, jeungMadonu.

22Putra-putraKemuelnyaétaAramsarengRekob 23Putra-putraKesednyaétaAnamlek,Mesai,Benonjeung Yifi;sartaputra-putraHazonyaétaPildas,Mekijeung Oper

24Putra-putraPildasnyaétaArud,Kamum,Meredjeung Molok.

25Putra-putraTidlafnyaétaMushan,KushanjeungMutsi 26Putra-putraBetuelnyaétaSekar,LabansarengRebecca, adina.

27Ieukulawarga-kulawargaturunanNahor,anulahirdi Haran;ArambinKemueljeungRekobsadereknaangkatti Haran,terusmanggihanhijilebakditanahsisiWalungan Eprat

28Tuluyaranjeunnangadegkeunhijikotadidinya,sarta etakotadingarananPetorbinAram,anunepikaayeuna disebutAram-Naherayim

29TurunanKesedogéangkatkatempatcicingdimana waéanuaranjeunnamendakantempat,terasaranjeunna angkatsarengmendakanhijilebakanuayadipayuneun tanahSinear,terasaranjeunnacicingdidinya

30Didinyaaranjeunnangadegkeunhijikota,anu dingaranankotaétaKesed,dumasarkanangaran karuhunna,nepikaayeunatanahétadisebuttanahKasdim UrangKasdimcicingdidinyasartaaranjeunnabaranahan sartalobapisan

31TerasTerah,ramanaNahorsarengIbrahim,angkatteras nyandakistrianusanésnalikaanjeunnaparantossepuh, naminaPelilah,terasanjeunnangandungsareng ngalahirkeunputraanudingarananZoba

32TisaprakTerahngalahirkeunZoba,anjeunnamasih kénéhhirupduapuluhlimataun

33Terahpupusdinataunéta,nyaétadinataunkatilupuluh limatisaprakIshakputraIbrahimlahir

34UmurTerahduaratuslimataun,tuluydikurebkeundi Haran.

35ZobaputraTérahhiruptilupuluhtauntuluy ngalahirkeunAram,AkhlisjeungMérik

36ArambinZobabinTerah,gaduhtilugarwasareng anjeunnangalahirkeunduabelasputrasarengtiluputri;

sarengPANGERANmasihankaArambinZoba kabeungharansarenghartabanda,sarengseueurnasapi, dombasarengsapi,sarenglalakiétajantenlangkung beunghar.

37ArambinZobajeungdulurnakatutsakumna kulawarganaindittiHaran,terusmaranehnainditka tempatcicingdimanabae,sababhartabandamaranehna geuslobateuingpikeuncicingdiHaran;sababmaranehna teubisacicingdiHaranbarengjeungdulur-dulurna, turunanNahor

38ArambinZobaangkatjeungdulur-dulurna,terus mendakhijilebaknuradajauhkaarahwétan,terus maranéhnacicingdidinya.

39Aranjeunnaogéngawangunhijikotadidinya,anu dingarananAram,dumasarkanangaranlanceuknaanu pangkolotna;étatéhAramZobanepikaayeuna.

40JeungIshakputraIbrahimkeurageungdinamangsa harita,sartaIbrahim,ramana,ngajarkeunanjeunnajalan PANGERANpikeunmikawanohPANGERAN,sarta PANGERANayasarenganjeunna

41WaktuIshakyuswatilupuluhtujuhtaun,Ismail lanceuknakeurulinjeunganjeunnadijerokemah.

42JeungIsmailngabageakeundirinakaIshak,pokna, "UmurkuringtilubelastaunnalikaPANGERANnimbalan karamakuringpikeunnyunatanurang,sartakuring ngalakukeunnurutkeunpangandikaPANGERANanu diucapkeunkaramakuring,sartakuringmasrahkeunjiwa kuringkaPANGERAN,sartakuringhenteungalanggar pangandika-Naanudiparentahkeunkaramakuring"

43IshakngawalerkaIsmail,"Nahaanjeunadigungkaabdi, ngeunaansaeutikdaginganjeunanuanjeuncandaktina awakanjeun,anudiparentahkeunkuPANGERANka anjeun?"

44DemiPANGERANanujumeneng,Allahnakaruhun abdiIbrahim,upamiPANGERANnimbalankakaruhun abdi,'CandakayeunaputraanjeunIshakterassanggakeun anjeunnakapayuneunKami,'Kamimoalnolak,malah bakalsatujukalayanbungah

45PANGERANngadangukecapIshakkaIsmail,sartaeta karasahadekuPANGERAN,sartaMantennakersanguji Ibrahimdinaperkaraieu

46Poeetasumping,putra-putraAllahsumpingsarta ngadeuheuskaPANGERAN,sartaIblisogesumping barengjeungputra-putraAllahkaPANGERAN

47PANGERANngalahirkaIblis,"Timanaasalmaneh?" Iblisngawaler,"Tingurilinganbumi,tileumpangkaditu kadieu"

48PANGERANngalahirkaSétan,"Naonjangjianjeunka Kamingeunaansadayajalmadibumi?"Sétanngawaler, "Kamiparantosningalisadayajalmadibumianu ngalayananGustisarengémutkaGustinalikaaranjeunna meryogikeunnanaontiGusti."

49SarengnalikaGustimasihannaonanudipéntaku aranjeunna,aranjeunnacalikkalayantenang,ngantunkeun GustisarenghenteuémutdeuikaGusti

50NahaanjeunningaliIbrahimputraTerah,anumimitina teugaduhanak,sarenganjeunnangalayananGustisareng ngadegkeunaltar-altarpikeunGustidimanawaéanjeunna sumping,sarenganjeunnangurbankeunkurbandiluhurna, sarenganjeunnateras-terasannyatakeunnamiGustika sadayamurangkalihdibumi

51AyeunaIshakputranalahir,anjeunnageusninggalkeun hidep,anjeunnageusngayakeunpéstagedépikeun sakumnapangeusitanahéta,sartaanjeunnageuspohoka PANGERAN.

52Sababdiantarasagalarupaanugeusdipidamelna, anjeunnateumawakurbankaanjeun,bohkurban beuleumanbohkurbankarapihan,bohsapi,dombaatawa embe,tinasagalarupaanudipeuncitdinapoeputrana disapih

53Tisaprakputranalahirnepikaayeuna,anjeunnayuswa tilupuluhtujuhtaun,teuacanngadegkeunaltardi payuneunGusti,teuacanmawakurbannaon-naonkaGusti, sababanjeunnaningaliyénGustiparantosmasihannaon anudipéntakuanjeunna,jantenanjeunnaninggalkeun Gusti

54PANGERANngadawuhkaIblis,"Nahaanjeungeus mikirkeunhambaKamiIbrahim?Sababteuayadeuianu kawasanjeunnadidunya,jalmaanusampurnajeungbener dipayuneunKami,anusieunkuAllahsartanyingkahan kajahatan;demiKamianuhirup,upamaKaminitah manehna,BawaanakmanehIshakkadieu,manehnamoal nolakmanehnatiKami,komodeuiupamaKaminitah manehnapikeunngurbankeunkurbanbeuleumantidomba atawasapi-sapiingon-ingonnadipayuneunKami"

55SétanngawalerkaPANGERAN,"Cobacaritakeunka IbrahimsakumahaanugeusdiucapkeunkuGusti,supaya Anjeunnaningalinahaanjeunnamoalngalanggaratawa miceunkecap-kecapGusti."

BAB23

1HaritaPANGERANnimbalankaIbrahim,"Ibrahim!" Ibrahimngawaler,"Ieuabdi"

2TuluyMantennanimbalankaanjeunna,"Candakayeuna putraanjeun,putraanjeunanunganhiji-hijinaanuanjeun pikanyaah,nyaétaIshak,terasangkatkatanahMoria,teras persembahkananjeunnadidinyapikeunkurbanbeuleuman disalahsahijigununganubakaldipidangkeunkaanjeun, sababdidinyaanjeunbakalningalimégasareng kamulyaanPANGERAN."

3Ibrahimngagerendengdinahaténa,"Kumahacaranaabdi misahkeunputraabdiIshaktiSarah,ibuna,supados anjeunnadikurbankeunkaPANGERAN?"

4Ibrahimlebetkakémah,teruscalikdihareupeunSarah, garwana,sartangalahirkeunieukecap-kecapkaSarah, 5PutraabdiIshakparantosageungsarenganjeunnateu acandiajarngalayananGustina,ayeunaénjingabdibade angkatsarengmawaanjeunnakaSem,sarengEberputrana, sarengdidinyaanjeunnabakaldiajarjalan-jalanGusti, sababétabakalngajarkeunanjeunnapikeunterangGusti ogéterangyénnalikaanjeunnateras-terasanngadoadi payuneunGusti,Anjeunnabakalngajawabanjeunna,ku kitunadidinyaanjeunnabakalterangcarangalayanan GustiGustina

6Sarahngawaler,"Saépisan,Juragan,pigawésakumaha anuparantosdisaurkeun,tapiulahjauhkeunanjeunnati abdi,sarengulahlamiteuingcicingdidinya,sabababdi parantosnapelkanajiwana"

7IbrahimngalahirkaSarah,"Anak,hayuurangnenedaka PANGERAN,Allahurang,mugiaMantennamaparin kasaeankaurang"

8SarahnyandakputranaIshaksarenganjeunnacicingdi dinyasapeutingjeput,terasSarahnyiumsarengngarangkul anjeunna,sarengmasihanpitunjukdugikaénjing

9AripoknakaIbrahim,"Anaking,kumahacaranaabdi tiasamisahtihidep?"Ibrahimterusnyiumjeung ngarangkulIbrahim,sartaméréparentahkaIbrahim ngeunaanéta

10SarahngalahirkaIbrahim,"Juragan,mugiaGustiati-ati kaputraieu,sabababditeugaduhputraatanapiputrideui iwaltianjeunna"

11UlahditinggalkeunLamunlapar,bereroti,lamunhaus, berecainginum;ulahdiwidianleumpang,ulahdiukdi handapeunpanonpoé.

12Ulahngantepmanehnainditsorangandijalan,ulah maksamanehnatinanaonwaeanudipikahayangna,tapi pigawesakumahaanudipiwarangnakamaneh.

13SarahceuriktarikpisansapeutingjeputlantaranIshak, sartaanjeunnamérépitunjukkaIshaknepikaisuk

14IsuknaSarahmilihpakeananualuspisanjeunggeulis tinapakean-pakeananuayadiimahna,anudibikeunku Abimelekkaanjeunna

15TuluyanjeunnangagemkeunétakaIshak,putrana, sarenganjeunnamasangkeunserbankanasirahna,sareng anjeunnangabungkusbatupermatadinaluhurserban, sarenganjeunnamasihanaranjeunnabekelkanggo perjalanan,terasaranjeunnaangkat,sarengIshakangkat sarengramanaIbrahim,sarengsababarahaabdina ngiringanaranjeunnapikeunnganteurkeunaranjeunnatina perjalanan

16Sarahinditbarengjeungmaranehna,sartamanehna ngiringkajalanpikeunnganteurkeunmaranehna,sarta maranehnanitahmanehna,"Balikdeuikakemah"

17NalikaSarahngadangukecap-kecapIshakputrana, anjeunnaceuriktarikpisan,sarengIbrahim,salakina, ceuriksarenganjeunna,sarengputranaceuriksareng aranjeunnakalayanceurikanutarik;ogéjalma-jalmaanu angkatsarengaranjeunnaceuriktarikpisan.

18SarahnyepengIshak,putrana,terusdirangkulbariterus ceurikbarengjeunganjeunna,sartaSarahngomong,"Saha nunyaholamunsanggeuspoeieukuringbakalpanggih deuijeunghidep?"

19Aranjeunnamasihceurikbabarengan,Ibrahim,Sarah sarengIshak,sarengsadayaanungiringanaranjeunnadi jalanceuriksarengaranjeunna,sarengSarahsaatoséta maliktiputrana,ceuriksedih,sarengsadayapalayanlalaki sarengpalayanawéwénauihdeuikatenda.

20IbrahimangkatsarengIshakputranapikeun ngurbankeunanjeunnakapayuneunPANGERAN, sakumahaanudiparentahkeunkuMantennakaanjeunna 21Ibrahimmawaduanonomanna,IsmailputraHagar jeungEliezer,abdina,tuluyinditbarengjeungaranjeunna, sartanalikaaranjeunnakeurleumpangdijalan,eta nonomannyaritakieukadirinasorangan, 22CeukIsmailkaEliezer,"AyeunaRamaIbrahimbade ngiringIshakkanggongurbankeunanjeunnaka PANGERAN,sapertosanudiparentahkeunkuMantenna"

23Ayeunanalikaanjeunnauihdeui,anjeunnabakal masrahkeunsagalakakayaananakaabdi,pikeun diwariskeunkaanjeunna,sabababdiputracikalna 24EliezerngawalerIsmail,"LerespisanIbrahimparantos miceunanjeunsarengibuanjeun,sarengsumpahyén

anjeunmoalngawarisnaonwaétinasagalaanudipibogana, sarengsahaanubakaldipasihkeunkaanjeunnasadayaanu dipibogana,sarengsadayahartabandana,kecualikaabdi abdina,anuparantossatiadibumina,anuparantos ngalayanananjeunnasiangwengi,sarengparantos ngalakukeunsagalaanudipikahoyongkuanjeunna?Ka abdianjeunnabakalngawariskeunsadayaanudipibogana nalikaanjeunnapupus."

25NalikaIbrahimnujuangkatsarengIshakputrana,Sétan sumpingsarengnembongankaIbrahimdinawujudlalaki anuparantossepuhpisan,rendahhatésarengtobat,teras anjeunnanyampeurkeunIbrahimsarengnyarioska anjeunna,"Nahaanjeunbodoatanapibodo,anjeunbadé ngalakukeunhalieukaputraanjeunanuhiji-hijinadinten ieu?"

26SababAllahmaparinanakkahidepdinamangsahidep nubakaldatang,dinamangsahidepgeuskolot,nahahidep rekmaehanmanehnapoeieulantaranmanehnateu ngalakukeunkekerasan,sartanahahideprekmaehan nyawaanakhidephiji-hijinatibumi?

27Nahaanjeunteuterangsarengteungartosyénhalieu moalasalnatiPANGERAN?SababPANGERANmoal tiasangalakukeunkajahatansapertoskitukamanusadi dunyakucaranimbalankaanjeunna,'Inditpeuncitanak anjeun.'"

28IbrahimngadéngéieusartaterangyénétatéhkecapkecapSétananunyobangajauhkeunmanéhnatijalan PANGERAN,tapiIbrahimteungadéngékeunsoraSétan, sartaIbrahimngahukummanéhnasangkanindit

29SétanbalikdeuikaIshak,terusnémbongankaIshak dinawujudhijinonomananugeulisturkasep.

30AnjeunnanyampeurkeunIshaksartanaros,"Nahahidep teuterangjeungteungarti,yenayeunabapahidepanu bodotehmawahidepkatempatpeuncitankalawan haratis?"

31Kukituna,anaking,ulahngadéngékeunatawamaliré anjeunna,sababanjeunnatéhjalmakolotanubodo,jeung ulahngantepjiwaanjeunanuberhargajeungawakanjeun anugeulisleungittibumi

32Ishakngadéngékitu,tuluyngalahirkaIbrahim,"Naha Ama,ieujelematéhgeusdiomongkeunkuBapa?"

33IbrahimngawalerkaIshak,putrana,pokna,"Ati-atika anjeunna,ulahngadengekeunomonganana,ulahmalireka anjeunna,sababanjeunnatehSétan,anukeurusaha ngajauhkeunurangtinaparentah-parentahAllahayeuna" 34IbrahimtetepngahukumSétan,terusSétanindit ninggalkeunmaranéhna,ningalimanéhnateubisa ngéléhkeunmaranéhna,manéhnanyumputtimaranéhna, terusmanéhnainditngaliwatdihareupeunmaranéhnadi jalan;terusmanéhnarobahjadiwalunganleutikdijalan, terusIbrahimjeungIshakkatutduanonomannanepika tempatéta,terusmaranéhnaningaliwalunganleutiknu gedéjeungkuatkawascainukuat

35Tuluyaranjeunnaasupkawalunganleutikterus meuntas,caimimitinepikasukuwalunganleutik

36Aranjeunnateraslebetkajerowalungananucainanepi kabeuheungna,sarengaranjeunnasadayanasieunkucai éta;sarengnalikaaranjeunnameuntaswalunganéta, Ibrahimngakuantempatéta,sarenganjeunnaterangyén sateuacannateuayacaididinya.

37IbrahimngalahirkaIshak,putrana,"Kamiterangieu tempatanuteuayawalunganatawacai,kukitunaayeuna Sétananungalakukeunieukaurang,pikeunngajauhkeun urangtinaparentah-parentahAllah."

38Ibrahimngahukumanjeunna,pokna,"Mugia PANGERANngahukumanjeun,heSétan,singnyingkahti dieusababuranghirupnurutkeunparentahAllah"

39IblisreuwasngadéngésoraIbrahim,terusindit ninggalkeunmaranéhna,sartatempatétajadideuitaneuh garingkawasmimitina

40IbrahimangkatsarengIshakkatempatanuparantos ditimbalankuAllah

41DinapoekatiluIbrahimngarérétkatempatanugeus ditimbalankuAllahkaanjeunnatikajauhan

42Tuluyayatihangseuneunembongankaanjeunnaanu manjangtibumikasawarga,jeungayamégakamulyaandi luhurgunung,sartakamulyaanPANGERANnembongan dinamégaéta

43IbrahimngalahirkaIshak,"Anaking,nahahidepningali digunungéta,anuurangtingalitikajauhan,naonanu katingalikusimkuring?"

44Ishakngawalerkaramana,"Abdiningaliayatihang seuneusarengmega,sarengkamulyaanPANGERAN katingalidinamegaéta"

45IbrahimterangyénIshakputranaparantosditampidi payuneunPANGERANpikeunkurbandurukan

46IbrahimngalahirkaEliezerjeungkaIsmailputrana, "Anjeunningalinaonanuurangtingalidigununganu kajauhan?"

47Aranjeunnangawaler,"Kamiteuningalinanaon,ngan saukurgunung-gunungliannadibumi."Ibrahimterangyén aranjeunnateuditampikuGustipikeunngiring,teras Ibrahimngalahir,"Maranehcicingdidieujeungkalde,ari abdijeungIshakanakabdibadekaditu,sembahyangdi dinyadipayuneunGusti,terusbalikdeuikaaranjeun"

48EliezerjeungIsmaelcicingdidinyasakumahaanu diparentahkeunkuIbrahim.

49Ibrahimnyandaksuluhpikeunkurbanbeuleumanteras ditumpangkeunkaIshak,putrana,anjeunnaogényandak seuneusarengpéso,terasaranjeunnaduaanangkatka dinya

50Waktuaranjeunnakeurarindit,Ishakngalahirka ramana,"Kuringningaliseuneujeungsuluh,terusdimana anakdombaanurekdijieunkurbanbeuleumandi payuneunPANGERAN?"

51Ibrahimngawaler,Ishak,putrana,pokna,"PANGERAN parantosmilihhideppikeunjadikurbanbeuleumananu sampurna,tibatananakdomba."

52Ishakngawalerkaramana,"Sagalaanuditimbalanku PANGERANkahidep,kuhideprekdilampahkeun kalawanbungahjeungbagja"

53IbrahimnarosdeuikaIshak,putrana,"Nahaayapikiran atanapinaséhatdinahatéanjeunngeunaanieu,anuteu pantes?Wartosankaabdi,anak,ulahdisumputkeunti abdi"

54IshakngawalerkaIbrahim,ramana,"Demi PANGERANanujumenengsarengdeminyawahidep,teu ayananaondinamanahsimkuringanungajantenkeunsim kuringnyimpang,bohkakatuhuatanapikakencatina kecapanuparantosdiucapkeunkahidep."

55Bohanggotaawakbohototteuobahatawangaléngkah dinahalieu,jeungteuayapikiranatawanaséhatjahatdina hatékuringngeunaanieu

56Tapihatéabdibungahsarengriangdinahalieu,sareng abdinyarios,PujiGustianuparantosmilihabdidintenieu jantenkurbananudibeuleumdipayuneunAnjeunna

57IbrahimbungahpisanngadéngéomonganIshak,terus maranéhnanuluykeunlalampahananakatempatanugeus dijangjikeunkuPANGERAN

58Ibrahimnyampeurkeunkadinyarekngadegkeunaltar, Ibrahimceurik,terusIshaknyokotbatujeunglempung nepikaaltarnaréngsédiwangun

59Ibrahimnyandaksuluhterasneundeunnadinaaltaranu parantosdidamelna

60TuluyIshakputranadibeungkeut,tuluyditumpangkeun kanasuluhanuayadiluhuraltar,rekdipeuncitpikeun kurbanbeuleumandipayuneunPANGERAN

61Ishakngalahirkaramana,"Beungkeutkeunabdi pageuh-pageuh,tuluysimpenabdidinaaltar,bisiabdi malikterusobah,bisileupastinakakuatanpesoanu nyabakawakabdi,sartaetapesongotorankurban beuleuman."Ibrahimnurutkitu.

62Ishaktetepnyarioskaramana,"DuhRama,upami Ramaparantosmaehansarengngadurukabdikanggo kurban,candaksésalebuabdikanggodibawakaSarah,ibu abdi,sarengcarioskeunkaanjeunna,'IeuseungitIshak; tapiulahnyarioskeunieukaanjeunnaupamianjeunna calikcaketsumuratanapiditempatanuluhur,bisi anjeunnangantunkeunnyawanakaabditerasmaot

63IbrahimngadéngéomonganIshak,terusceuriktarik nalikaIshaknyaritakitu;jeungcimataIbrahimngeclakka Ishakputrana,terusIshakceuriktarikpisan,terus ngomongkaramana,"Buru-buru,bapa,pigawékaabdi kahoyongPANGERANAllahurangsakumahaanu diparentahkeun-Nakaanjeun"

64HateIbrahimjeungIshakbungahkuhalanu diparentahkeunkuPANGERANkamaranehna;tapi panonnaceurikbarihatebungah

65IbrahimngabeungkeutputranaIshak,tuluyneundeun anjeunnadinaaltardiluhurkai,terusIshakngajulkeun beuheungnakanaaltardihareupeunramana,terusIbrahim ngulurkeunleungeunnanyokotpésopikeunmeuncit putranasalakukurbanbeuleumandipayuneun PANGERAN

66Haritamalaikat-malaikatanuwelasasihsumpingka payuneunPANGERANsartanyarioskaAnjeunna ngeunaanIshak,pokna,

670Gusti,GustitehRajaanuwelasasihsarengwelasasih kasakumnaanuGusticiptakeundisawargasarengdibumi, sarengGustingadukungsadayana;kukitunapasihan panebusansarengpanebusanpikeunngagentosabdiGusti Ishak,sarengmugiawelasasihkaIbrahimsarengIshak putrana,anuayeunanujungalaksanakeunparentahGusti

68DuhGusti,nahaGustiningalikumahaIshakputraabdi Ibrahimdiiketkapangbantéyansapertossato?Kukituna, mugiaGustingahudangkeunwelasasihkaaranjeunna

69HaritaPANGERANnembongankaIbrahimtisawarga, tuluyngalahir,"Ulahnyiksaetabudak,ulahnanaonka manehna,sababayeunaKaminyahoyenmanehsieunku Allahkulantaranngalakukeunieu,jeungteunahananak maneh,anaktunggalmaneh,tiKami"

70Ibrahimngarérét,terusningaliayadombajalunu tanduknanyangkutdinarungkuncucuk;étadombajalunu diciptakeunkuGUSTIAllahdibuminalikaMantenna ngadamelbumijeunglangit.

71SababtiharitaPANGERANgeusnyiapkeundomba jaluieu,pikeunjadikurbanbeuleumanpikeun ngagantikeunIshak

72SarengdombajaluieunujumajukaIbrahimnalika Sétannyekelanjeunnasarengngaitkeuntanduknakana rungkun,supadosanjeunnahenteumajukaIbrahim, supadosIbrahimtiasamaehanputrana

73Ibrahimningalidombajalunukeurnyampeurkeun anjeunnajeungSétannunahananjeunna,tuluymawa anjeunnakahareupeunaltar,tuluyngaleupaskeunputrana Ishaktinaikatanana,tuluynempatkeundombajaluétadi tempatna,terusIbrahimmeuncitdombajaluétadiluhur altar,terusdikurbankeunpikeunngagantikeunputrana Ishak

74Ibrahimnyiramkeunsabagiangetihdombajalukana altar,barianjeunnangagorowok,"Ieupikeunngagantikeun anakkuring,sarengmugiaieudintenieudianggapgetih anakkuringdipayuneunGusti."

75SarengsadayaanudilakukeunkuIbrahimdina kasempetanieudigigireunaltar,anjeunnabakal ngagorowoksarengnyarios,Ieuayadikamarputraabdi, sarengmugiadintenieudipertimbangkeundipayuneun Gustipikeunngagentosputraabdi;sarengIbrahim ngarengsekeunsadayaibadahdigigireunaltar,sareng ibadahétaditampidipayuneunGusti,sarengdianggap sapertosIshak;sarengGustingaberkahanIbrahimsareng turunananadinadintenéta.

76SétanangkatkaSarah,terusnémbongankamanéhna dinawujudhijilalakikolotanurendahhatéturlemah lembut,ariIbrahimmasihkénéhkeurngadurukkurbandi payuneunPANGERAN

77Anjeunnangalahirkaanjeunna,"Nahaanjeunteuacan terangsagalapadamelananudilakukeunkuIbrahimka putratunggalanjeundintenieu?Sababanjeunnanyandak Ishakterasngadamelaltar,terasmaehananjeunna,teras ngurbankeunanjeunnadiluhuraltar,sarengIshakceurikdi payuneunramana,tapianjeunnateuningalikaanjeunna, sarengteuwelasasihkaanjeunna

78Sétanngulangdeuikecap-kecapieu,terusmanéhna inditninggalkeunmanéhna,jeungSarahngadéngésadaya kecapSétan,terusmanéhnangabayangkeunmanéhnatéh sauranglalakikolottiantaraputra-putramanusaanugeus babarenganjeunganakna,sartageusdatangsarta nyaritakeunhal-halieukamanéhna.

79Sarahceuriktarikpisanlantaranputranageusmaot; terusmanehnangabungkukkeunawaknakanataneuhbari ngalungkeunlebukanasirahna,terusngomong,"Aduh anakku,Ishakanakku,mendingkuringnumaotpoeieu tinimbanghidep"Terusmanehnaceurikbaringomong, "Hatekuringsedihningalihidep,heanakku,Ishakanakku, mendingkuringnumaotpoeieungagantihidep" 80Manehnaterusceurik,sartapokna,"Kuringsedihku hidepsanggeuskuringngurusjeungngatikhidep;ayeuna kabagjaankuringrobahjadikasedihkuhidep,kuringanu sonokahidep,sartaceurikjeungnenedakaGustinepika kuringngandunghidepdinaumursalapanpuluhtaun;sarta

ayeunahidepgeusngalayananpoeieupikeunpésojeung seuneu,pikeundijieunkurban."

81Tapiabdingalilipurdirisarenganjeun,putraabdi, kumargiétamangrupikeunkecapGusti,sababanjeun parantosngalaksanakeunparéntahGustianjeun;sababsaha anutiasangalanggarkecapGustiurang,anuayadina panangan-Nanyawaunggalmahlukhirup?

82Gustitehadil,duhGusti,sadayapadamelanGustiteh saesarengleres;sabababdiogébingahkupangandika GustianudiparentahkeunkuGusti,sarengnalikapanon abdiceurikbaripait,hatéabdibingah

83Sarahnyenderkeunsirahnakanadadasalahsahiji dayangna,sartaanjeunnajaditeubisaeunnangtungkawas batu

84Saatosétaanjeunnahudangterasngurilingannaroskeun dugikaanjeunnasumpingkaHebron,sarenganjeunna naroskeunkasadayajalmianuanjeunnatepangdijalan, sarengteuayaanutiasanyarioskeunnaonanukajantenan kaputrana.

85Sarenganjeunnasumpingsarengparaabdiawéwé sarengparaabdilalakikaKireath-arba,nyaétaHebron, sarenganjeunnanaroskeunperkawisPutrana,sareng anjeunnacicingdidinyanalikaanjeunnangutus sababarahaabdinapikeunmilariankamanaIbrahimangkat sarengIshak;aranjeunnaangkatmilariananjeunnadibumi SemsarengEber,sarengaranjeunnahenteumendakan anjeunna,sarengaranjeunnamilariandisakumnatanah sarenganjeunnahenteuayadidinya.

86Jeungtingali,SétansumpingkaSarahdinawujudhiji lalakikolot,terusanjeunnasumpingsartanangtungdi hareupeunana,sartaanjeunnanyarioskamanéhna,"Kuring geusnyaritabohongkaanjeun,sababIbrahimteumaehan putranasartaanjeunnateumaot;sartanalikamanéhna ngadéngékecapéta,kabagjaananakacidagedénakusabab putrana,nepikajiwanakaluartinakabagjaan;manéhna maotsartadikumpulkeunkarahayatna

87SaatosIbrahimréngséngalaksanakeunpadamelanna, anjeunnauihdeuisarengIshakputranakaparanonomanna, terasaranjeunnaangkatbabarengankaBersyeba,teras mulihkabumi.

88IbrahimnéanganSarah,tapiteumanggihanmanéhna, terusmanéhnananya-nanyangeunaanmanéhna,terus maranéhnangomongkamanéhna,"Manéhnainditka Hebronpikeunnéangananjeunduaankatempatanugeus dijugjug,sababmanéhnageusdibéjaankitu"

89IbrahimsarengIshakangkatkaanjeunnadiHebron, sarengnalikaaranjeunnamendakanyénanjeunnaparantos maot,aranjeunnangadawuhbariceurikkaanjeunna;teras Ishakngarubuhkeunawaknakanabeungeutindungna sarengceurikkaanjeunna,sarenganjeunnanyarios,"Oibu abdi,ibuabdi,kumahaanjeunninggalkeunabdi,sarengka manaanjeunangkat?Ohkumaha,kumahaanjeun ninggalkeunabdi!"

90IbrahimjeungIshakceuriktarikpisan,kitudeui sakumnaabdi-abdinaceurikbarengjeungmaranehna kusababSarah,sartamaranehnangadu'akeunSarah kalawanratapananukacidabeuratna.

BAB24

1Sarahyuswanasaratusduapuluhtujuhtaun,tuluySarah pupus;Ibrahimhudangtipayuneunnugeusmaot,néangan tempatpikeunnguburSarah,garwana;tuluyanjeunna angkatkaurangHet,nunyicinganétatanah,pokna, 2Abditehjalmiasinganungumbaraditanahanjeun, jantenmugiaabdidipasihantempatpikeunnguburjalmijalmianutosmaotditanahanjeun,supadosabditiasa nguburjalmi-jalmianutosmaot.

3BaturHetarunjukankaIbrahim,"Ieutanahayadi payuneunhidep,kuburkeunmayithidepdimakamhidep anupangpilihna,sababmoalayanungahalanganhidep nguburmayithidep"

4Ibrahimngalahir,"Upamiaranjeunsatuju,manggageura nedakaEpronbinZohar,supadosanjeunnakersamasihan guhaMakpelakaabdi,anuayaditungtunglahanna,sareng abdibadengagaleuhnatianjeunnakanggonaonwaéanu dipikahoyongkuanjeunna"

5AriEproncicingdiantaraurangHet,terusaranjeunna nyaurananjeunna,terusanjeunnasumpingkaIbrahim, terusEpronngalahir,"Sadayapamundutanjeunbakal dicumponankuabdi"Ibrahimngawaler,"Henteu,guha sarengtegalananuanjeungaduhbadedigaleuhkuabdi, supadosjantentempatpakuburansalamina"

6Epronngawaler,"Ieutegalanjeungguhaayadipayuneun hidep,manggapasihannaonwaéanuhideppikahayang." Ibrahimngawaler,"Ngankuhargapinuh,simkuringbade ngagaleuhnatihidep,tijalma-jalmaanulebetkagapura kotahidep,sarengtiturunanhidepsalamina."

7Epronjeungsakumnadulur-dulurnangadéngéétahal, terusIbrahimnimbangkeunopatratussyikalpérakka Epron,dipasrahkeunkaEpronjeungsakumnadulurdulurnaIbrahimnuliskeunieutransaksi,sartaanjeunna nuliskeunanasartanyaksianétakalawanopatsaksi 8Ieungaran-ngaransaksi-saksina:AmigalbinAbishna urangHet,AdikorombinAsunahurangHewi,Abdonbin AhiramurangGomer,BakdilbinAbidisurangSidon

9Ibrahimnyandaksuratpameseranéta,tuluydisimpen dinapetihartana,sartaieukecap-kecapanuditulisku Ibrahimdinaétakitab,nyaéta:

10GuhajeungtegalananudibeulikuIbrahimtiEpron urangHet,titurunanana,tijalma-jalmaanukaluarti kotana,jeungtiturunananasalawasna,bakaljadihakmilik Ibrahim,turunanana,jeungturunanana,pikeundikubur salamina;sartaanjeunnamasangcapkaetategalansarta nyaksianetakalawansaksi-saksi

11Tegalan,guha,jeungsagalatempatdidinyageussah jadimilikIbrahimjeungturunanana,tiurangHet;etateh ayanadihareupeunMamrediHebron,ditanahKanaan.

12Saatoséta,IbrahimnguburkeunSarah,garwana,di dinya,sarengtempatétasarengsadayadaérahnajanten tempatpakuburanmilikIbrahimsarengturunanana

13IbrahimnguburkeunSarahkalawanpinuhku kaagungansapertosanudirayakeunnalikapanguburan raja-raja,sarenganjeunnadikuburnganggopakeananusaé pisansarengéndah

14Sem,putra-putranaEberjeungAbimelek,barengjeung Anar,AskoljeungMamre,katutsakumnapamingpindi tanahétanuturkeunusunganéta

15JeungumurSarahsaratusduapuluhtujuhtauntuluy anjeunnapupus,sartaIbrahimngayakeunkasedihanu

poharabeuratna,sartaanjeunnangalaksanakeunupacara kasedihsalamitujuhdinten.

16SakumnanunyicingantanahétangalilipurIbrahim jeungIshak,putrana,kulantaranSarah.

17Nalikamangsakasedihmaranéhnageusliwat,Ibrahim ngutusputranaIshakinditkaimahSemjeungEber,pikeun diajarjalan-jalanPANGERANjeungparentah-Na,sarta Ibrahimcicingdidinyasalilatilutaun.

18HaritaIbrahimangkatjeungsadayaabdina,tuluymulih kaBersyeba,sartaIbrahimjeungsadayaabdinacicingdi Bersyeba

19DinataunétaogéAbimelek,rajaurangFilistin,pupus; yuswanasaratussalapanpuluhtilutaunnalikapupusna. IbrahimangkatsarengrahayatnakatanahurangFilistin, sarengaranjeunnangalilipursakumnakulawargasareng sadayaabdi-abdina,terasanjeunnamulihkabumi.

20SaatosAbimelekhpupus,urangGerarnyandak Benmalik,putrana,anuyuswanakakaraduabelastaun, terasdikurebkeunpikeunngagentosramana.

21AringarannaAbimelek,nurutkeunngaranramana, sababkitukabiasaananadiGerarAbimelekjadiraja ngagantikeunAbimelek,ramana,sartaanjeunnacalikdina tahta

22JeungLotputraHaranogémaotdinamangsaharita, dinataunkatilupuluhsalapanhirupnaIshak,sartasakabéh umurLothirupsaratusopatpuluhtauntuluyanjeunna maot

23Ieuputra-putraLot,anulahirtiputri-putrina,anucikal ngarannaMoab,anukaduangarannaBenami

24DuaputraLutangkatkatanahKanaan,tuluy ngalahirkeunanak-anakna,nyaétaEd,Mayon,Tarsus, jeungKanvil,opatputrana,anujadikaruhunnaurang Moabnepikaayeuna

25SadayakulawargaturunanLotangkatkamanawaéanu aranjeunnasumping,sababaranjeunnabaranahansareng beukiloba

26Tuluyaranjeunnaangkatsartangadegkeunkota-kotadi tanahtempataranjeunnacicing,sartangaran-ngarankotakotaanudiwangunkumaranehnatehmakengaran maranehnasorangan.

27NahorputraTerah,dulurIbrahim,pupusdinamangsa haritadinataunkaopatpuluhhirupnaIshak,sartasakabéh umurNahornyaétasaratustujuhpuluhduataunsarta anjeunnapupussartadikurebkeundiHaran

28NalikaIbrahimngadanguyendulurnageusmaot, anjeunnanalangsapisan,sartaanjeunnangadu'alila-lila kusababdulurna

29IbrahimnyauranEliezer,kapalaabdina,pikeunmaparin parentahngeunaankulawargana,terusIbrahimsumping sartanangtungdipayuneunanjeunna

30Ibrahimngawaler,"Kuringgeuskolot,teunyahoiraha bakalmaot;sababgeuskolotpisan;ayeunageurahudang, indit,ulahnéanganpamajikanpikeunanakkuringtidieu jeungtiieutanah,tiantaraputri-putriurangKanaananu cicingdiantaraurang"

31Tapigeurainditkatanahkalahirankuring,tuluypilih pamajikanpikeunanakkuringtidinya,nyaéta PANGERAN,Allahlangitjeungbumi,anugeusnyokot kuringtiimahbapakuringsartamawakuringkatempat ieu,sartangadawuhkakuring,KaturunananjeunKami bakalmasrahkeuntanahieujadiwarisansalamina,

Anjeunnabakalngutusmalaikat-Namiheulaananjeunsarta ngaberkahanlalampahananjeun,sangkananjeunbisa meunangkeunpamajikanpikeunanakkuringtikulawarga kuringjeungtiimahbapakuring.

32AbdiétangawalerkadunungananaIbrahim,"Abdibade angkatkabumibapa,karorompokbapa,bademilarianistri kanggoputrabapatidinya;tapiupamiétaawéwéteukersa ngiringkaieunagri,nahaabdikedahngajakputrabapa deuikanagriasalna?"

33Ibrahimngalahir,"Ati-atiulahmawaanakkuringka dieudeui,sababPANGERAN,anugeusngabaktika kuring,Mantennabakalngutusmalaikat-Namiheulaan hidepsartabakalngalancarkeunlalampahanhidep."

34Eliezerngalaksanakeunsakumahaanudiparentahkeun kuIbrahim,sartaEliezersumpahkaIbrahim,juraganna, ngeunaanhalieu;sartaEliezernyandaksapuluhontati ontajuraganna,jeungsapuluhlalakitiabdi-abdijuraganna, tuluyinditkaHaran,kotaIbrahimjeungNahor,pikeun néanganpamajikanpikeunIshakputraIbrahim;sarta nalikaaranjeunnaindit,IbrahimngutuskaimahSemjeung Eber,sartaaranjeunnamawaIshakputranatidinya 35IshakmulihkabumiramanadiBersyeba,ariElieser jeungbalad-baladnageusnepikaHaran;teruseureundi kotadeukeuttempatcai,terusonta-ontanadititahngadeku disisicai,terusonta-ontanacicingdidinya.

36Eliezer,abdinaIbrahim,neneda,"DuhAllahnajuragan Ibrahim,mugiaGustimaparinjalananusaedintenieu sarengmugiaGustimaparinkasaeankajuragan,supados Gustimilihkeunjodonakanggoputrajuraganabditi kulawargana"

37PANGERANngadangukeunparentahEliezer,demi Ibrahim,abdi-Na,sartaanjeunnateukahajapendaksareng putriBetuel,putraMilka,garwaNahor,dulurnaIbrahim, sartaEliezersumpingkabumiEliezer.

38TuluyEliezernyaritakeunsagalakahariwangananaka aranjeunna,sartayenanjeunnatehabdinaIbrahim,sarta aranjeunnakacidabungahnakuanjeunna.

39AranjeunnasadayanamujikaPANGERANanu parantosngalaksanakeunieuhal,terasmasihananjeunna Ribka,putriBetuel,pikeundipigarwakuIshak.

40Mojangétatéhgeulispisanrupana,masihparawan kénéh,ariRibkaharitaumurnasapuluhtaun

41PeutingétaBetuel,Laban,jeunganak-anakna ngayakeunpésta,terusElieserjeungbalad-baladnadatang, tuluydahar,nginum,sartangabungahkeunhaténa

42Isuk-isukkénéhEliezerhudangjeungjalma-jalmanu ayadidinya,tuluynyauransakumnakulawargaBetuel, pokna,"Abdibademulihkajuragan."Tuluyaranjeunna buru-burunitahRibkainditjeungDebora,pangasuhna, anakUs,pikeunmérépérakjeungemas,budaklalakijeung budakawéwékamanéhna,sartaaranjeunnangaberkahan manéhna.

43TuluyEliezerjeungjalma-jalmanadiutusindit;aripara abdinamawaRibka,terusRibkainditkatanahKanaan,ka dununganana

44IshaknyandakRebekajadigarwana,tuluydibawaka jerokemah.

45Ishakyuswaopatpuluhtaunnalikaanjeunnanikahka Rebecca,putriBetuel,pamanna

BAB25

1HaritaIbrahimgeussepuh,nikahdeuikahijiawewe, ngarannaKetura,titanahKanaan 2Simranngalahirkeungenepputra:Zimran,Yoksan, Medan,Midian,IsbakjeungSuah.Putra-putraSimran nyaétaAbihen,MolikjeungNarim

3Putra-putraYoksannyaétaSyebasarengDedan,putraputraMedannyaétaAmida,Yoab,Goki,Elisasareng Notah;sarengputra-putraMidiannyaétaEfa,Eper, Henokh,AbidasarengEldaa

4Putra-putraIsbaknyaétaMakiro,BeyoduasarengTator

5Putra-putraSuahnyaétaBildad,Mamdad,Munanjeung Meban;étakabéhkulawarga-kulawargaturunanKetura, awéwéKanaan,anulahirpikeunIbrahim,urangIbrani

6Ibrahimngutussadayanajalmi-jalmiéta,sartamasihan aranjeunnahadiah,terasaranjeunnaangkatninggalkeun Ishakputrana,pikeuncicingdimanawaéanuaranjeunna mendakantempat

7Sadayanaangkatkagunungdiwétan,terasaranjeunna ngawangungenepkotaanudicicingandugikaayeuna

8TapiturunanSyebajeungDedan,turunanYoksan,jeung anak-anakna,teucicingdikota-kotadulur-dulurna,malah terusngumbarajeungmasangkemahditegalanjeung gurunnepikaayeuna

9TurunanMidian,putraIbrahim,angkatkawétantanah Kus,terusaranjeunnamanggihanhijilebakanulegadi daérahwétan,terusaranjeunnacicingdidinyasarta ngadegkeunhijikota,sartaaranjeunnacicingdidinya, nyaétatanahMidiannepikaayeuna

10AriMidiancicingdikotaanudiadegkeunkuanjeunna, anjeunnasarenglimaputranakatutsadayahartabanda anjeunna

11Ieungaran-ngaranputra-putraMidiannurutkeunngaranngarandikota-kotamasing-masing:Efa,Eper,Henokh, AbidajeungEldaa

12Putra-putraEfanyaétaMetah,Mesar,AbisarengZanua; putra-putraEfernyaétaEfron,Zur,AlirunsarengMedin; putra-putraHenokhnyaétaRehuel,Rekem,Azi,Alyoshub sarengAlad

13Putra-putraAbidanyaétaChur,Melud,Kerury,Molkhi; jeungputra-putraEldaanyaétaMiker,Reba,Malkiajeung Gabol;ieungaran-ngaranurangMidiannurutkeun kulawargana;jeungsanggeusétakulawarga-kulawarga MidiannyebarkasakuliahtanahMidian

14IeuturunanIsmail,putraIbrahim,anudilahirkeunku Hagar,abdinaSarah.

15IsmaelnikahkahijijalmatiMesir,ngarannaRiba, nyaétaMériba.

16RibangalahirkeunkaIsmail:Nebayot,Kedar,Adbeel, MibsamjeungBosmat,saderekawewena

17IsmaelmiceunRiba,pamajikanana,tuluyindittidinya terusbalikkaMesirkaimahbapana,teruscicingdidinya, sababmanéhnajahatpisandihareupeunIsmaeljeungdi hareupeunIbrahim,bapana

18TiharitaIsmailnikahkasaurangtitanahKanaan, ngarannaMalkut,terusngalahirkeunNisma,Duma,Masa, Kedad,Tema,Yetur,NafisjeungKedma.

19Ieuputra-putraIsmael,sarengieunamina,nyaétadua belaspangerannumutkeunbangsa-bangsana;sareng kulawarga-kulawargaIsmaelsaatosétasumebar,sareng Ismaelnyandakputra-putranasarengsadayahartaanu

anjeunnakéngingkeun,sarengjiwa-jiwakulawargana sarengsadayamilikna,terasaranjeunnaangkatcicingdi manawaéaranjeunnamendakantempat

20Tuluyaranjeunnaangkatkaditukadieu,teruscicingdi deukeutgurunParan,timimitiHawilanepikaSyur,disisi MesirnurekkaAsur

21Ismaeljeungputra-putranacicingditanahéta,sarta maranéhnabogaanak,sartamaranéhnabaranahansarta nambahanlobapisan

22Ieungaran-ngaranputra-putraNebayot,putracikal Ismael:Mend,Send,Mayon;putra-putraKedarnyaéta Alyon,Kesem,KamadjeungEli

23Putra-putraAdbeelnyaétaKamadsarengYabin;putraputraMibsamnyaétaObaja,EbedmeleksarengYeus;ieu kulawarga-kulawargaputraRiba,garwanaIsmael

24Putra-putraMisma,putraIsmael,nyaétaSamua, ZakaryonjeungObed;sartaputra-putraDumanyaéta Kesed,Eli,MakhmadjeungAmed

25Putra-putraMasanyaétaMelon,MulasarengEbidadon; putra-putraChadadnyaétaAzur,MinzarsarengEbedmelek; putra-putraTemanyaétaSeir,SadonsarengYakol

26Putra-putraYeturnyaétaMérit,Yais,Alyo,jeungPakot; putra-putraNapisnyaétaÉbed-Taméd,Abiyasaf,jeungMir; putra-putraKedmanyaétaKalip,Takhti,jeungOmir;ieu putra-putraMalkut,garwaIsmael,nurutkeunkulawargana.

27Ieukabehkulawarga-kulawargaIsmailnurutkeun turunanana,sartaaranjeunnacicingditanah-tanahtempat aranjeunnangadegkeunkota-kotanepikaayeuna.

28SarengRebeccaputriBetuel,garwaputraIbrahimIshak, manduldinawaktoséta,anjeunnateugaduhturunan; sarengIshakcicingsarengramanaditanahKanaan;sareng PANGERANayasarengIshak;sarengArpakhsadputra SemputraNuhmaotdinawaktoséta,dinataunka-48 kahirupanIshak,sarengsadayadintenArpakhsadhirup opatratustilupuluhdalapantaun,terasanjeunnamaot

BAB26

1Dinataunka-59IshakputraIbrahimhirup,Ribka garwanamasihkénéhmandul.

2RabekangalahirkaIshak,"Juragan,abdiparantos ngadanguyenSarah,ibuGusti,gabug,salamihirupna, dugikaIbrahim,Gusti,ngado'akeunanjeunna,teras anjeunnangandungtianjeunna

3Ayeunanangtung,nenedakaAllah,tangtuMantenna bakalngadangukeundoahidepsartanginget-ngingeturang kulantaranwelasasih-Na

4Ishakngawalerkagarwana,Rebekah,pokna,"Ibrahim parantosnenedakaAllahsupadosabdingalikeunturunan anjeunna,kukitunaayeunamandulieukedahdisababkeun kuanjeun"

5Rebeccangalahirkaanjeunna,"Tapiayeunaanjeunogé hudangsarengngadoa,supadosGustingadangukeundoa anjeunsarengmasihankuringmurangkalih"SarengIshak ngadangukeunkecap-kecapgarwana,terasIshaksareng garwanaangkatkatanahMoriapikeunngadoadidinya sarengmilarianGusti,sarengnalikaaranjeunnaparantos sumpingkatempatétaIshaknangtungsarengngadoaka Gustipikeungarwanasababanjeunnamandul

6Ishakneneda,"DuhGUSTI,Allahnukagunganlangit jeungbumi,anukasaeanjeungwelasasih-Nangeusian

bumi,Gustianunyandakpunbapatibumisarengtitempat kalahiranna,terasmawaanjeunnakaieutanah,sareng Gustingadawuhkaanjeunna,'KaturunananjeunKami bakalmasihanieutanah,'sarengGustiparantosjangjika anjeunnasarengnyatakeunkaanjeunna,'Kamibakal ngalikeunturunananjeunsapertosbéntangdilangitsareng sapertoskeusikdilaut,'ayeunamugiakecap-kecapGusti anudiucapkeunkapunbapatéhleres."

7SababGustitehPANGERAN,Allahurang,panonurang nganukurkaGusti,pikeunmasihanurangturunanmanusa, sakumahaanudijangjikeunkuGustikaurang

8PANGERANngadangukeunpamentaIshakputra Ibrahim,sartaPANGERANngabulkeunpamentaanjeunna, nepikaRibkagarwanangandung

9Kira-kiratujuhbulantiharita,barudak-barudaksilih gelutdijerokandunganana,sartaanjeunnangarasanyeri pisannepikacapékuaranjeunna,sartaanjeunnanyarioska sadayaawéwéanuayadinagaraétaharita,"Nahaanjeun kantosngalamanhalsapertosanukajantenankaabdi?"

Sarengaranjeunnangawalerkaanjeunna,"Teu"

10Manehnanyaritakamaranehna,"Nahakuringsorangan diantarasakabehaweweanuayadidunyaieu?"Manehna inditkatanahMoriapikeunnenedakaPANGERANku lantaranhalieu;terusmanehnainditkaSemjeungEber putranapikeunnanyakamaranehnangeunaanhalieu,sarta supayamaranehnanenedakaPANGERANdinahalieu ngeunaanmanehna

11SarenganjeunnaogényuhunkeunkaIbrahimpikeun naroskeunkaPANGERANngeunaansagalaanuparantos kajantenankaanjeunna

12AranjeunnasadayananaroskeunkaPANGERAN ngeunaanhalieu,terasaranjeunnangadugikeunkecapti PANGERANkaanjeunna,"Duamurangkalihayadina kandungananjeun,sarengduabangsabakalmunculti aranjeunna;bangsaanuhijibakallangkungkuattibatan anusanés,sarenganulangkungageungbakalngawulaka anulangkungngora.

13Sanggeuswaktunangalahirkeungeusréngsé,manéhna ngadeku,teruskatingaliayaanakkembardina kandunganana,sakumahaanugeusditimbalanku PANGERAN

14Anukahijikaluar,awaknabeureumkawasbajubuluan, terussakumnajalmadidinyanyebutngarannaEsau,pokna, "Ieuanakgeussampurnatimimitikandungan"

15Tiharitalahirlanceukna,leungeunnanyekelkeuneung Esau,kukitunangarannaYakub.

16Ishak,putraIbrahim,yuswanageneppuluhtaunnalika anjeunnangalahirkeunaranjeunna.

17Budak-budakétageusdewasanepikaumurlimabelas taun,terusmaranéhnangahijijeungmasarakatmanusa Ésautéhjelemaanulicikjeungtukangnipu,sartaahli moroditegalan,ariYakubmahjelemaanusampurna jeungwijaksana,cicingditénda,ngurusdombajeung diajarparentahPANGERANsartaparentahbapajeung indungna

18Ishakjeunganak-anaknacicingditanahKanaanjeung Ibrahim,ramana,sakumahaanudiparentahkeunkuAllah kaaranjeunna

19IsmaelputraIbrahimangkatsarengputra-putranakatut sadayahartabanda,terasaranjeunnauihdeuikatanah Hawila,terascicingdidinya

20Sadayaputra-putratigundik-gundikIbrahimangkatka tanahwétan,sababIbrahimparantosngusiraranjeunnati putrana,sarengmasihanaranjeunnahadiah,teras aranjeunnaangkat.

21IbrahimmasrahkeunsagalarupakagungananakaIshak, putrana,kitudeuisagalahartabandaanudipibogana 22TuluyMantennanimbalankaanjeunna,"Nahahidepteu nyahojeungteungartiyenPANGERANtehAllahdi sawargajeungdibumi,teuayadeuiAllahsajabati Mantenna?"

23Mantennaanunyandakabditibumibapaabdi,titempat lahirabdi,terasmasihanabdisagalakasenangandidunya; anunyalametkeunabditinanaséhatjalmajahat,sababka Mantennaabdipercanten

24Mantennamawaabdikatempatieu,sartanyalametkeun abditiUrKasdim;sartaMantennangadawuhkaabdi,"Ka turunananjeunKamibakalmasihansadayatanahieu,sarta aranjeunnabakalngagaduhanétatanahnalikaaranjeunna nurutkanaparentah-parentahKami,aturan-aturansareng pangadilan-pangadilanKamianuparantosKami paréntahkeunkaanjeun,sarenganubakalKami paréntahkeunkaaranjeunna."

25Ayeunaanaking,dengekeunparentahKami,sarta turutanparentah-parentahKamianugeusdiparentahkeun kahidep.Ulahnyimpangkajalananubener,bohkakatuhu bohkakenca,supayahidepsalametsalaminajeunganakanakhidep

26Jeungsingingetkanasagalarupapadamelan PANGERANanuendah,jeungkanakasaean-Naanugeus dipidangkeunkaurang,kujalanngaleupaskeunurangtina leungeunmusuhurang,sartaPANGERANAllahurang ngajadikeunetamusuh-musuhragragkanaleungeunurang; ayeunakukitunaturutansagalaanugeusdiparentahkeun kamaneh,jeungulahnyingkahtinaparentah-parentah Allahmaneh,jeungulahngalayanansaha-sahasalianti Mantenna,supayamanehjeungturunanmanehsalamet

27Ajarkeunkaanak-anakanjeunjeungturunananjeun parentahjeungparentah-parentahPANGERAN,sarta ajarkeunkaaranjeunnajalananulempenganukudu diturutan,supayamaranehnasalawasnabagja.

28Ishakngawalerkaramana,"Naonanudiparentahkeun kuGusti,étaanubakalkuringlaksanakeun,sarengkuring moalnyimpangtinaparentahGusti,Allahkuring,kuring bakalngajagasagalaanudiparentahkeunkakuring" IbrahimngaberkahanputranaIshak,sarengogéputraputrana;sarengIbrahimngajarkeunYakubkanaparentah Gustisarengjalan-jalan-Na

29JeungharitaIbrahimpupus,dinataunkalimabelas hirupYakubjeungEsau,putra-putraIshak,sartasakabéh umurIbrahimnyaétasaratustujuhpuluhlimataun,sarta anjeunnapupussartadikumpulkeunkakaumnadinaumur anugeuskolotpisan,geuskolotsartawaregkuumur,sarta IshakjeungIsmaelputra-putrananguburkeunanjeunna

30NalikapendudukKanaanngadanguyenIbrahimgeus maot,aranjeunnasadayanasumpingsarengraja-raja,para pamingpin,sarengsadayajalminapikeunnguburkeun Ibrahim.

31SadayapenduduktanahHaran,sadayakulawarga kulawargaIbrahim,sadayapangeransarengpara bangsawan,sarengputra-putraIbrahimtigundik-gundikna, sadayanasumpingnalikaaranjeunnangupingpupusna

Ibrahim,sarengaranjeunnamaleskasaeanIbrahim,sareng ngalilipurIshakputrana,sarengaranjeunnanguburIbrahim diguhaanudipésértiEfronurangHetsarengputra-putrana, pikeuntempatpakuburan.

32SakumnapangeusiKanaan,kitudeuisakumnajalma anugeuswawuhkaIbrahim,ceuriklantaranIbrahim sataunpinuh,sartalalakijeungawéwésilihsedihlantaran anjeunna.

33Sadayamurangkalihsarengsadayapenduduktanahéta ceurikkusababIbrahim,sababIbrahimparantossaéka sadayana,sarengkusababanjeunnaleresdipayuneun Allahsarengmanusa

34JeungteuayadeuijalmaanusieunkaAllahkawas Ibrahim,sababtimimitingorakenehanjeunnasieunka Allahna,sartageusngabaktikaPANGERAN,sartageus nurutkanasagalaparentahnasapanjanghirupna,timimiti leutiknepikapupusna

35PANGERANayasarenganjeunnasarengngabébaskeun anjeunnatinanaséhatNimrodsarengrahayatna,sareng nalikaanjeunnaperangngalawanopatrajaElamanjeunna nalukkeunaranjeunna

36Anjeunnamawasadayajalmidibumipikeunngawula kaAllah,sartangajarkeunaranjeunnajalan-jalanGusti, sartangajantenkeunaranjeunnaterangkaGusti

37Anjeunnangadamelhijirungkuntuluymelakkebon anggurdidinya,sartaanjeunnasalawasnanyiapkeun dahareunjeunginumandikemahnapikeunjalma-jalma anungaliwatkadinya,supayaaranjeunnabisawaregdi imahna

38SarengPANGERANAllahnyalametkeunsakumna bumikumargiIbrahim.

39SaatospupusnaIbrahim,Allahngaberkahanputrana Ishaksarengputra-putrana,sarengPANGERANaya sarengIshaksapertosAnjeunnasarengIbrahim,ramana, sababIshaktetepnurutkanasagalaparentahPANGERAN sapertosanudiparentahkeunkuIbrahim,ramana,sareng henteunyimpangkakatuhuatanapikakéncatinajalananu diparentahkeunkuramana

BAB27

1SanggeusIbrahimpupus,Esauseringmorokategal 2Nimrod,rajaBabul,nyaétaAmrafel,ogéseringangkat sarengprajurit-prajuritnapikeunmoroditegalan,sareng leumpangsarengprajurit-prajuritnadinadintenanutiis 3NimrodsalawasnangajagaEsau,sababNimrod salawasnabogarasasirikkaEsau

4DinahijipoeEsauinditkategalrekmoro,terusanjeunna manggihanNimrodkeurleumpangditegalgurunjeung duaurangna

5Sadayaprajuritnaanugagahprakosasarengbaladnaaya sarenganjeunnadigurun,tapiaranjeunnangajauhan anjeunna,sarengaranjeunnaangkattianjeunnakaarahanu béda-bédapikeunmoro,sarengEsaunyumputpikeun Nimrod,sarenganjeunnangintipanjeunnadigurun

6Nimrodjeungbalad-baladnateuwawuhkaanjeunna, sartaNimrodjeungbalad-baladnaseringleumpangdi tegalandinapoeanutiis,pikeunnyahodimanabaladbaladnamoroditegalan

7Nimrodjeungduauranglalakinanepikatempat aranjeunnaaya,nalikaEsauujug-ujugkaluartitempat

panyumputanna,tuluynyabutpedangna,tuluyburu-buru lumpatkaNimrodterusmotongsirahna.

8Esautarungkalawankacidasengitnangalawandualalaki anuayasarengNimrod,sarengnalikaaranjeunnanyauran anjeunna,Esaumalikkaaranjeunnaterasmaehan aranjeunnakupedangna

9SadayaprajuritNimrodanuparantosninggalkeun anjeunnakagurun,ngadangusoraceuriktikajauhan, sarengaranjeunnakenalkanasoradualalakiéta,teras aranjeunnalumpatpikeunterangsababna,nalika aranjeunnamendakanrajaaranjeunnasarengdualalakianu ayasarenganjeunnamaotdigurun

10NalikaEsauningalipasukanNimrodnugagahberani datangtikajauhan,anjeunnakabur,teraskabur;terasEsau nyandakpakeanNimrodanuberharga,anudiwariskeunku ramanaNimrodkaNimrod,sarenganudianggokuNimrod pikeunngawasasakumnatanah,terasanjeunnakabur sarengnyumputkeunétapakeandibumina

11Esaunyandakpakean-pakeanétateraslumpatkajero kotanyingkahanbalad-baladNimrod,terasanjeunna sumpingkabumiramanabaricapépisankusababperang, sarenganjeunnaampirmaotkusababkasedihnalika anjeunnanyampeurkeunlanceuknaYakubterascalikdi payuneunanjeunna

12TuluyanjeunnanyarioskaYakub,rayina,"Ayeuna kenehabdibademaot,nahakedahgaduhhakkaruhun?"

YakubbertindakbijaksanakaEsaudinahalieu,sareng EsaungajualhakkaruhunnakaYakub,sababkituanu dimaksadkuPANGERAN

13LahanmilikEsaudiguhaditegalanMakpela,anugeus dibeulikuIbrahimtiurangHetpikeunkuburan,kuEsau dijualkaYakub,sartaYakubmeulinatilanceukna,Esau, kalawanhargaanusarua

14Yakubnyeratsadayanaieudinahijibuku,sareng anjeunnanyaksianhalanusamisarengsaksi-saksi,sareng anjeunnangégéléta,sarengbukuétatetepayadina pananganYakub.

15NalikaNimrodputraKusmaot,jalma-jalmanangangkat anjeunnasarengmawaanjeunnakalayanreuwas,teras nguburanjeunnadikotana,sarengsadayaumurNimrod hirupduaratuslimabelastaunterasanjeunnamaot 16Jeungmangsa-mangsaNimrodngarajaanrahayatdi tanahétatéhsaratusdalapanpuluhlimataun;jeung NimrodmaotkupedangEsaudinakaayaanérajeunghina, sartaturunanIbrahimnyababkeunmaotnaNimrod sakumahaanukatingalidinaimpianna.

17SarengnalikaNimrodpupus,karajaananadibagikana seueurdivisi,sarengsadayabagiananudiparéntahku Nimroddipulangkeundeuikaraja-rajadinagaraéta,anu ngarebutdeuiaranjeunnasaatospupusnaNimrod,sareng sadayajalmakulawargaNimrodsalamilamijantenbudak kasadayaraja-rajasanésdinagaraéta.

BAB28

1Dinamangsaharita,saatospupusnaIbrahim,dinataun etaPANGERANngadatangkeunpaceklikanubeuratdi tanahKanaan,sarengnalikapaceklikkeurngamukditanah Kanaan,IshakangkatkaMesirkusababpaceklik,sapertos anudilakukeunkuIbrahim,ramana.

2PeutingétaPANGERANnembongankaIshaksarta ngadawuh,"UlahkaMesir,tapikuduinditkaGerar,ka AbimelekrajaurangFilistin,teruscicingdidinyanepika paceklikeureun."

3IshakangkatkaGerarsakumahaanudiparentahkeunku PANGERAN,sartaanjeunnacicingdidinyasataunpinuh 4NalikaIshaksumpingkaGerar,jalma-jalmaditanahéta ningaliyéngarwanaRibkatéhgeulispisan,terusjalmajalmadiGerarnanyakaIshakngeunaangarwana,sarta Ishakngawaler,"Étatéhdulurkuring,"sababIshaksieun nyebutkeunyénétatéhpamajikanana,bisidibunuhku jalma-jalmaditanahétalantaranmanéhna"

5ParapamingpinAbimelekangkatkarajasartamujiéta awéwé,tapirajateungawaler,teumalirékanaomongan maranéhna

6TapianjeunnangadanguaranjeunnanyariosyénIshak nyatakeunyénanjeunnasadérékna,jantenrajanyimpenéta dinahaténa

7SanggeusIshakcicingditanahétasalilatilubulan, Abimelekneuteupkajandela,sartaningali,Ishakkeurulin jeungRibka,garwana,anucicingdiimahraja,imahIshak ayadihareupeunimahraja.

8RajangalahirkaIshak,"Kunaonanjeunnyarioska pamajikananjeun,'Anjeunnadulurkuring?'Gampang pisansalahsahijijalmapentingdidieungalakukeun hubunganseksualsarenganjeunna,sarenganjeunbakal mawadosakaurang"

9IshakngawalerkaAbimelek,"Kusabababdisieunmaot kusababpamajikanabdi,abdinyarios,Anjeunnatehdulur abdi"

10HaritaAbimeleknitahsadayapamingpinsarengpara gegedenna,terasaranjeunnanyandakIshaksarenggarwana Ribkaterasdibawakapayuneunraja

11Rajanitahsupayaaranjeunnamakepakeanbangsawan, terusnitaharanjeunnanumpakkudadijalan-jalankota, terusdiumumkeunkasakuliahnagara,kieu,"Ieulalakina jeungieupamajikanna;sahawaéanunyabaklalakiieu atawapamajikannapastibakaldipaehan"Ishakbalikka karatonrajajeungpamajikanna,sartaPANGERANaya sarengIshak,anjeunnaterusjadibeungharjeungteu kakurangannanaon

12PANGERANngajadikeunIshakdipikaresepku Abimelekjeungkusakumnarahayatna,sartaAbimelek kalakuananahadekaIshak,sababAbimelekingetkana sumpahjeungperjangjiananuayaantararamanajeung Ibrahim.

13AbimelekngalahirkaIshak,"Ieubumiayadipayuneun hidep;cicingdimanawaéanudipikahayangkuhidepnepi kahidepbalikkatanahhidep"AbimelekméréIshak kebonjeungkebonanggur,kituogétempatanupangsaéna ditanahGerar,pikeundipelak,dipanén,jeungdidahar hasiltaneuhnanepikamangsapaceklikkaliwat.

14Ishaknyebarkeunhasilditanahéta,sartadinataunéta kénéhmeunangsaratuskalilipet,sartaanjeunna diberkahankuPANGERAN

15Etajalmajadibeunghar,bogadombajeungsapi,kitu deuilobapisananak-anakpalayan.

16Sanggeusmangsapaceklikgeuskaliwat,PANGERAN nembongankaIshaksartangadawuh,"Geurahudang,indit tidieu,terusbalikdeuikatanahmaneh,katanahKanaan." IshaktuluybalikkaHebronditanahKanaan,katutsagala

barang-barangnasakumahaanudiparentahkeunku PANGERAN.

17Saatosieu,SelahputraArpakhsadmaotdinataunéta, nyaétataunkadalapanbelashirupYakubsarengEsau; sarengsadayadintenSelahhirupopatratustilupuluhtilu taunterasanjeunnamaot

18DinawaktosétaIshakngutusputrabungsunaYakubka bumiSemsarengEber,sarenganjeunnadiajarparentah Gusti,sarengYakubcicingdibumiSemsarengEber salamitilupuluhduataun,sarengEsaulanceuknahenteu angkat,sababanjeunnahenteudaékangkat,sareng anjeunnatetepcicingdibumiramanaditanahKanaan

19Esauterus-terusanmoroditegalanpikeunmawanaon waéanubisadibeulina,kituogéEsauunggaldintenna

20Esautehjelemaanulicikjeungsokngabobodo,sok ngabobodojeungngayakinanujahat,ariEsaumahjelema anugagahberaniditegalan,terussokmorokawasbiasana; terusnepikategalanSeir,nyaetaEdom

21AnjeunnacicingditanahSeirbarimoroditegalansalila sataunopatbulan

22DidinyaEsauningaliputrihijiurangKanaan,ngaranna Yehudith,putriBeeri,binEper,tikulawarga-kulawarga Het,turunanKanaan

23Esaunikahkaetaawéwé,umurnaopatpuluhtaun waktuetaawéwédibawakaHebron,tanahtempatcicing bapana,teruscicingdidinya

24Jeungkajadiandinamangsaharita,dinataunka-sapuluh hirupnaIshak,nyaétadinataunka-limapuluhhirupna Yakub,dinataunétaSemputraNuhpupus;Semyuswa genepratustaunnalikapupusna

25SanggeusSempupus,YakubmulangkaHebron, ramana,ditanahKanaan

26DinataunkalimapuluhgenepYakubhirup,ayajalmajalmadatangtiHaran,terusRebekadibéjaanngeunaan lanceukna,Laban,putraBetuel

27Harita,pamajikanLabangabug,teubogaanak,kitu deuikabehdayang-dayangnateubogaanak.

28TiharitaPANGERANingetkaAdinah,garwaLaban, terusngandungsartangalahirkeunanakkembar,terus Labannyebutngarananak-anaknaduaan,Leanu pangkolotna,jeungRahelnupangleutikna

29Jelema-jelemaétadaratangterusnyaritakeunhalieuka Ribka,sartaRibkabungahpisanlantaranPANGERAN geusngalongoklanceuknasartageusbogaanak

BAB29

1IshakputraIbrahimgeuskolotpisan,panonnamimiti meureuplantarangeuskolot,geuslaleutikteubisaningali

2HaritaIshaknyauranputrana,Esau,pokna,"Candak pakaranganjeun,panahjeungpanahanjeun,geurakategal, néangandagingrusapikeunkuring,tuluyjieunkadaharan anungeunah,tuluybawakadieu,supayakuringbisa ngadaharna,supayakuringbisangaberkahananjeun méméhkuringmaot,sababkuringayeunageuskolotjeung ubanan"

3Esaunurutkitu;terusnyokotpakarangnatuluyinditka tegalanrekmorodagingrusa,sakumahabiasana,pikeun dibawakaramanasakumahaanudiparentahkeunku anjeunna,supayabapanabisangaberkahananjeunna.

4RebekangadéngésagalaomonganIshakkaEsau,terus buru-burunyauranYakub,putrana,pokna,"Kituceukbapa hidepkalanceukhidep,Esau,jeungkuringgeusngadéngé kitu.Ayeunageuraburu-buru,pigawésakumahaanurek diomongkeunkukuringkahidep."

5Geurahudang,kaditukatempatdomba,candakdua anakembenualus,rekdibawakadieupikeunbapahidep, tuluybawakaditukadaharannungeunah,samemehadi hidepdatangtiburuan,supayabapahidepbisa ngaberkahanhidep

6Yakubburu-burungalaksanakeunsakumahaanu diparentahkeunkuibuna,terasngadamelkadaharananu ngeunahterasdihaturkeunkaramanasateuacanEsau sumpingtiburuan

7IshaknaroskaYakub,"Sahahidep,anaking?"Walon Yakub,"AbdiEsau,anakcikalhidep.Abdiparantos ngalaksanakeunsakumahaanudiparentahkeunkuhidep Ayeunahudang,terastuanghasilburuanhidep,supados hidepngaberkahanabdisapertosanuparantosdidugikeun kuhidep"

8Ishakhudang,tuluytuangjeungnginum,sartahaténa jaditenang,tuluyngaberkahanYakub,sartaYakubinditti ramana;sartasanggeusIshakngaberkahanYakubsarta Yakubgeusindittidinya,Esaudatangtimorotitegal, sartaanjeunnaogényieunkadaharananungeunahsarta dibawakaramanapikeundidaharsartadiberkahan

9IshaknaroskaEsau,"Sahajalminaanungaladaging buruansarengmawanasateuacananjeunsumping,sareng anukuKamidiberkahan?"EsauterangyénYakub lanceuknangalakukeunkitu,sarengEsauambekpisanka Yakublanceukna.

10CeukEsau,"Nahaanjeunnahenteupantesdisebat Yakub?Kusababanjeunnaparantosduakalingarebuthak katurunankuring,sarengayeunaanjeunnaparantos ngarebutberkahkuring"Esauceuriktarikpisan;sareng nalikaIshakngadangusoraEsauanuceurik,Ishaknyarios kaEsau,"Kumahaatuh,anakku?Lanceukanjeunsumping kalayannipusarengngarebutberkahanjeun;sarengEsau ngabencilanceuknaYakubkusababberkahanu dipasihkeunkuramana,sarengamarahnaageungpisanka anjeunna

11Yakubsieunpisankalanceukna,Esau,terusanjeunna kaburkaimahEberputraSem,terusnyumputdidinya kusabablanceuknaYakubyuswageneppuluhtilutaun nalikaanjeunnaangkattitanahKanaantiHebron,terus YakubnyumputdiimahEberopatbelastaunkusabab lanceukna,Esau,terusdidinyaanjeunnaterusdiajarjalanjalanGustisarengparentah-parentah-Na.

12NalikaEsauningaliyénYakubgeuskaburtianjeunna, sarengyénYakubgeussacaralicikmeunangkeunberkah éta,makaEsaunalangsapisan,sarenganjeunnaogékesel karamanasarengindungna;sarenganjeunnaogéhudang sarengnyandakgarwanaterasangkattiramanasareng indungnakatanahSeir,sarenganjeunnacicingdidinya; sarengEsauningalididinyasaurangawéwétiantaraputriputriHetanunaminaBosmath,putriElonurangHet, sarenganjeunnanyandakanjeunnajantenpamajikansalian tigarwakahijina,sarengEsaunyebatnaminaAdah, nyariosyénberkahétaparantoskaliwattianjeunnadina waktoséta.

13EsaucicingditanahSeirgenepbulanteupanggihjeung indungbapana,tuluyEsaumawapamajikan-pamajikanna balikdeuikatanahKanaan,terusduapamajikanana ditempatkeundiimahbapanadiHebron.

14Pamajikan-pamajikanEsaungaganggujeung nganyenyeriIshakjeungRebeccakukalakuan-kalakuanana, sababmaranehnateunurutkanajalanPANGERAN,tapi ngabaktikadewa-dewakaijeungbatumilikbapana sakumahaanudiajarkeunkubapana,sartamaranehna leuwihjahattibatanbapana

15Aranjeunnanurutkanakahayangjahatna,ngurban sarengngadurukdupakaBaal,dugikaIshaksareng Rebeccabosenkuaranjeunna.

16Rebekangawaler,"Abdigeusbosenhirupkuayana awéwé-awéwéHetLamunYakubmilihpamajikanti antaraawéwé-awéwéHetkawasieu,naongunanahirup pikeunabdi?"

17Dinamangsaharita,Ada,garwanaEsau,ngandungterus ngalahirkeunanaklalaki,sartaEsaunyebutngaranetaanak lalakitehElifas,sartaEsauyuswageneppuluhlimataun nalikaetaanakngalahirkeun

18SarengIsmaelputraIbrahimpupusdinadinten-dinten éta,dinataunka-geneppuluhkaopatkahirupanYakub, sarengsadayadinten-dintenIsmaelhirupnyaétasaratustilu puluhtujuhtaunterasanjeunnapupus.

19NalikaIshakngadanguyenIsmailgeusmaot,anjeunna nalangsa,sartaIshaknalangsalila-lila

20SaatosopatbelastaunYakubcicingdibumiEber, Yakubhoyongtepangsarengramanasarengibuna,teras YakubsumpingkabumiramanasarengibunadiHebron, sarengEsaudinawaktosétahilapnaonanudilakukeunku Yakubkaanjeunnakucarangarebutberkahtianjeunna dinawaktoséta

21WaktuEsauningaliYakubdatangkaiburamana, anjeunnaingetkananaonanudilakukeunkuYakubka anjeunna,sartaanjeunnaambekpisankaYakubsarta narékahanpikeunmaehananjeunna.

22IshakputraIbrahimgeussepuhpisan,sartaEsau ngalahir,"Ayeunamangsapupusnapunbapageusdeukeut, sartalamunanjeunnageusmaot,abdibademaehandulur abdiYakub"

23SanggeusbéjakaRabeka,manéhnaburu-burunimbalan Yakub,putrana,sartanimbalan,"GeurainditkaHaran,ka lanceukkuring,Laban,cicingdidinyasawatarawaktu, nepikaamarahlanceukanjeunlirén,tuluyanjeunbakal balikdeui."

24IshaknyauranYakubsartangalahirkaanjeunna,"Ulah nyokotpamajikantiawéwé-awéwéKanaan,sababkitu parentahkaurangIbrahim,karuhunurang,numutkeun pangandikaPANGERAN,kieu,'KaturunananjeunKami bakalmasihantanahieu;lamunanak-anakanjeunnurut kanaperjangjianKamianugeusdijieunjeunganjeun, makaKamiogébakalngalaksanakeunkaanak-anakanjeun naonanugeusKamiucapkeunkaanjeunsartaKamimoal ngantunkeunaranjeunna'

25Ayeunaanaking,dengekeunparentahKami,ulahwaka nikahkaaweweurangKanaan.GeurainditkaHaran,ka bumiBetuel,ramanaindunghidepTeruskaHaran,ka imahnaBetuel,ramanaindunghidep

26Kukitunaati-atiulahnepikapohokaPANGERAN Allahmaranehjeungsagalaparentah-Naditanahanurek

dijugjug,tuluyngahijijeungjalma-jalmadidinyasarta ngudagkalakuananuteupuguhsartaninggalkeun PANGERANAllahmaraneh

27Tapilamungeusnepikatanahpikeunngabaktika PANGERAN,ulahnyimpangkakatuhuatawakakencati jalananugeusdiparentahkeunkahidepjeunganugeus diajarkeunkahidep

28MugiaAllahNuMahaKawasamaparinsihkurniaka hidepdipayuneunjalma-jalmadibumi,sangkanhidepbisa nyokotpamajikandidinyanurutkeunkaresephidep,anu bageurturlempengdinajalanPangeran

29MugiaAllahmaparinberkahkahidepsarengkaturunan hidepsapertosberkahIbrahim,ramanahidep,sareng ngajantenkeunhidepsubursarengngalikeunanak,sareng mugiahidepjantenjalmianuseueurditanahanuhidep tuju,sarengmugiaAllahmulangkeunhidepkatanahieu, tanahtempathidepcicing,kalayananak-anaksarengharta bandaanuageung,kalayankabagjaansarengkasenangan 30SanggeusIshakréngsémaréntahkeunYakubjeung ngaberkahananjeunna,anjeunnamasihananjeunnaseueur hadiah,sarengpéraksarengemas,terasanjeunnangantep anjeunnaangkat;sarengYakubnurutkanaramanasareng ibuna;anjeunnanyiumaranjeunnaterasangkatkaPadanaram;sarengYakubyuswatujuhpuluhtujuhtaunnalika anjeunnaangkattitanahKanaantiBersyeba.

31WaktuYakubinditkaHaran,Esaunyauranputrana Elifas,tuluynyariossacararusiahkaanjeunna,pokna, "Geuracandakpedanganjeun,udagYakub,tuluyeureun heuladijalan,terusudaganjeunna,tuluypaehananjeunna kupedanganjeundisalahsahijigunung,candaksagala barang-barangna,tuluybalikdeui."

32ElipasputraEsautehjelemaanulincahturahlidina ngagunakeunpanah,sakumahaanudiajarkeunkuramana, sartaanjeunnatehpamburuanukawéntarditegalansarta lalakianugagahberani

33Elipasngalaksanakeunsakumahaanudiparentahkeunku ramana,sarengharitaElilipasyuswatilubelastaun,teras Elilipasangkatsarengsapuluhdulurindungnaterasngudag Yakub

34AnjeunnanuturkeunYakubkalawanpageuh,sarta ngintipdiwatestanahKanaandisebrangkotaSikem

35YakubningaliElifasjeungbalad-baladnangudag anjeunna,ariYakubeureunditempatanudituju,hayang nyahonaonanukeurkajadian,daanjeunnateunyahonaon anukajadianTerusElifasnyabutpedangnatuluymajuka arahYakubjeungbalad-baladna.Yakubnanyaka aranjeunna,"Naonanukududilakukeunkuaranjeun,nepi kaaranjeundatangkadieujeungngudagkupedang?"

36ElipasnyampeurkeunYakub,pokna,"Kituparentah rama,ayeunamahabdimoalnyimpangtinaparentahrama; nalikaYakubningaliyénÉsaugeusnyaritakaÉlipas pikeunngagunakeunkakuatan,Yakubnyampeurkeunsarta ngajurungÉlipasjeungbalad-baladna,pokna,

37Tingalisagalaanukuringgaduhsarenganudipasihkeun kubapasarengindungkuringkakuring,candakkaanjeun terasangkattidieu,sarengulahmaehankuring,sareng mugiaieudianggaphijikasaeanpikeunanjeun.

38PANGERANngajadikeunYakubmeunangsihkurniati ElifasbinEsau,jeungbalad-baladna,sartamaranehna nurutkanaparentahYakub,sartamaranehnateumaehan anjeunna,sartaElifasjeungbalad-baladnanyokotsagala

barang-barangYakub,kitudeuiperakjeungemasanu dibawatiBersyeba;teuayaanudisesakeunpikeun anjeunna

39Elipasjeungbalad-baladnainditninggalkeunanjeunna terusbalikdeuikaEsaudiBersyeba,terusnyaritakeun sagalahalanukajadiankaaranjeunnajeungYakub,kitu deuisagalabaranganugeusdirampastiYakubdibikeunka anjeunna.

40EsauambekkaElifasputranajeungkajalma-jalmana anubarengjeunganjeunna,lantaranYakubteudipaehan

41AranjeunnangawalerkaEsau,"KusababYakubgeus nunuhunsupayaulahmaehananjeunna,kamijadiwelas asihkaanjeunna,sartakaminyokotsagalabarangbarangnasartamawakaanjeun"Esaunyokotsagalapérak jeungemasanudicokotkuElifastiYakubsartadisimpen diimahna.

42HaritaEsauningaliyenIshakgeusngaberkahanYakub sartageusnimbalankaanjeunna,"Ulahnyokotpamajikan tiurangKanaan,sartaningaliyenurangKanaantehgoreng kaIshakjeungRebecca,

43TuluyanjeunnaangkatkabumiIsmail,pamanna,sarta saliantigarwa-garwanaanulangkungsepuh,anjeunnaogé nikahkaMahlat,putriIsmail,adinaNebayot

BAB30

1YakubangkatterasneraskeunperjalanankaHaran,teras sumpingkaGunungMoria,terasanjeunnacicingdidinya sapeutingjeputcaketkotaLus;sarengPANGERAN nembongankaYakubdinawengiéta,sarengngadawuhka anjeunna,"KamiPANGERAN,AllahIbrahimsarengAllah Ishak,karuhunanjeun;tanahtempatanjeunngagoler,Kami bakalmasihankaanjeunsarengkaturunananjeun"

2JeungtingaliKamiayasarenganjeunsarengbakal ngajagaanjeunkamanawaéanjeunangkat,sarengKami bakalngalikeunturunananjeunsapertosbéntangdi Sawarga,sarengKamibakalngajantenkeunsadayamusuh anjeunmuragdipayuneunanjeun;sarengnalika aranjeunnaperangngalawananjeun,aranjeunnamoal ngéléhkeunanjeun,sarengKamibakalmulangkeunanjeun katanahieukalayankabagjaan,sarengmurangkalih, sarengkabeungharananuageung

3Yakubhudangtinasare,sartaanjeunnabungahpisanku tetenjoananukatingalina;sartaanjeunnanyebutetatempat tehBetel

4Yakubhudangtidinyakalawanbungahpisan,sarta nalikaanjeunnaleumpang,sukunakarasahampangku kabungah,tuluyanjeunnaangkattidinyakatanahturunan Wetan,terasanjeunnauihdeuikaHaranterascalikdisisi sumurpangangon

5Didinyaanjeunnamendakansababarahajalmianunuju angkattiHarankanggongurusingon-ingonna,terasYakub naroskeunkaaranjeunna,sarengaranjeunnangawaler, "KamitiHaran"

6Tuluyanjeunnanaroskaaranjeunna,"Nahaanjeun wawuhkaLaban,putraNahor?"Jawabaranjeunna,"Kami wawuhkaanjeunna,sarengtingaliRahel,putrina,nuju sumpingkanggongangondombaramana"

7Sabotanjeunnakeurngobroljeungmaranehna,Rahel, anakLaban,datangngangondombabapana,sababetateh pangangon

8BarangYakubningaliRahel,putriLaban,dulurindungna, lumpatkadinyaterusnyiumRahelbariceuriktarik.

9YakubngawartosankaRahelyénanjeunnaputrati Rebeka,sadérékramana,terasRahellumpatngawartosan karamana,tapiYakubterusceuriklantaranteuboga nanaonpikeundibawakabumiLaban

10BarangLabanngadéngéyénYakub,putrasadérékna, sumping,anjeunnalumpatnyiumYakub,ngarangkul Yakub,tuluydibawakaimah,dibéréroti,terusYakub tuang

11YakubnyaritakeunkaLabannaonanudilakukeunku Esaulanceuknakaanjeunna,jeungnaonanudilakukeunku Elifasputranakaanjeunnadijalan.

12YakubcicingdibumiLabansalamisabulan,sareng YakubtuangsarengnginumdibumiLabanSaatoséta LabannyarioskaYakub,"Bejakeunkaabdi,sabarahaupah anjeun,sababkumahaanjeuntiasadamelkaabditanpa bayaran?"

13Labanteugaduhputratapinganukurputri-putri,sareng garwa-garwasarengpalayan-palayannaanusanésmasih gabugdinawaktoséta;sarengieunami-namiputri-putri LabananudilahirkeunkugarwanaAdinahkaanjeunna; namianulangkungkolotnyaétaLeasarengnamianu langkungngoranyaétaRachel;sarengLeapanonnalemes, tapiRachelgeulissarengkatingalinasaé,sarengYakub mikanyaahanjeunna

14YakubngalahirkaLaban,"Abdibadengalayananhidep tujuhtaunkanggomeunangkeunRahel,putrihidepanu bungsu"Labansatuju,sartaYakubngalayananLaban tujuhtaunkanggomeunangkeunRahel,putrina

15DinataunkaduaYakubcicingdiHaran,nyaétadina taunka-79hirupnaYakub,dinataunétaogéEberputra Sempupus,yuswanaopatratusgeneppuluhopattaun 16BarangYakubngadanguyenEbergeusmaot,anjeunna nalangsapisan,sartaanjeunnanalangsajeungceuriklilalilakulantaranEbergeusmaot

17DinataunkatiluYakubcicingdiHaran,Bosmat,putri Ismail,garwanaEsau,ngalahirkeunputra,anudingaranan Rehuel

18DinataunkaopatYakubcicingdibumiLaban, PANGERANnganjangkaLabansarengngingetanjeunna kusababYakub,sarengputra-putranalahir,sarenganak cikalnanyaétaBeor,anukaduanyaétaAlib,sarenganu katilunyaétaChorash

19PANGERANmaparinLabankabeungharanjeung kahormatan,putra-putrilalakijeungputri-putri,sarta LabanjadibeukilobalantaranYakub

20JamanharitaYakubsokngalayananLabandinasagala rupapagawean,bohdiimahbohdikebon,sartaberkah PANGERANayadinasagalarupamilikLaban,bohdi imahbohdikebon

21DinataunkalimaYehudith,putriBeeri,garwanaEsau, pupusditanahKanaan,sarenganjeunnateugaduhputra, tapiputri-putri

22Ieungaran-ngaranputri-putrinaanudilahirkeunkaEsau: anucikalngarannaMarzit,anubungsungarannaPuit

23SanggeusYehudithpupus,EsauangkatkaSeirpikeun moroditegalan,sakumahabiasana,sartaEsaucicingdi tanahSeirlilapisan

24Dinataunkagenep,saliantigarwa-garwanaanusanes, EsaunikahkaAhlibama,putriZebeonurangHiwi,teras dibawakatanahKanaan

25TiharitaAhlibamangandungterusngalahirkeuntilu putrapikeunEsau,nyaetaYeus,Yaalan,jeungKorah.

26Jamanharita,ditanahKanaan,ayapaseaantaratukang ngangonsapiEsaujeungtukangngangonsapipangeusi tanahKanaan,lantaraningon-ingonjeunghartabandaEsau geuslobateuingpikeunanjeunnacicingditanahKanaan, diimahbapana,jeungtanahKanaanteukuatnampung anjeunnalantaraningon-ingonna

27NalikaEsauningaliyénpaseaanjeunnabeukiparah sarengpenduduktanahKanaan,anjeunnaangkatsareng nyandakgarwa-garwana,putra-putranasarengputri-putrina, sarengsadayahartabandaanjeunna,sarengingon-ingon anudipibogana,sarengsadayahartabandaanuanjeunna kéngingkeunditanahKanaan,terasanjeunnaangkatti penduduktanahétakatanahSeir,sarengEsausareng sadayahartabandaanjeunnacicingditanahSeir.

28TapisakapeungEsausokinditnepunganramanajeung indungnaditanahKanaan,terusEsaunikahkaurangHori, terusmanehnamasrahkeunanak-anaknakaputra-putra Seir,urangHori

29TuluyanjeunnamasrahkeunMarzit,putricikalna,ka Anah,putraZebeon,dulurpamajikanana,jeungPuit masrahkeunkaAzar,putraBilhanurangHoriEsaucicing dipagunungan,anjeunnajeunganak-anakna,sarta maranehnabaranahansartalobapisan.

BAB31

1Dinataunkatujuh,padamelanYakubanudiabdikeunka Labanparantosréngsé,YakubnyarioskaLaban, "Berekeunpamajikankuring,sababdinten-dinten padamelankuringparantosréngsé"Labannurutkanaéta, sarengLabansarengYakubngumpulkeunsadayajalmidi tempatétaterasaranjeunnangayakeunpésta.

2PeutingnaLabansumpingkaimah,terusYakubjeung jalma-jalmanuayadipestaétasumping,terusLaban mareumansakabéhlampunuayadijeroimah.

3YakubnaroskaLaban,"Kunaonanjeunngalakukeun kieukakami?"Labanngawaler,"Kituadatkabiasaankami ditanahieu."

4SanggeusétaLabanmawaLea,putrina,kaYakub,terus Yakubdatangkadinya,tapiYakubteunyahoyenLeateh putrina.

5TidinyaLabanmasrahkeunZilpa,inangna,kaLea,jadi inangna.

6Sadayajalmianuayadipéstaétaterangnaonanu dilakukeunkuLabankaYakub,tapiaranjeunnahenteu nyarioskeunétakaYakub

7Peutingéta,tatangga-tatanggadaratangkaimahYakub, terusdaharnginumbaribungah,ulinrebanajeungngibing dihareupeunLea,baringawaler,"Helea,Helea" 8Yakubngadéngéomonganmaranéhnatapiteungarti hartina,tapianjeunnanyangkakitumeureunkabiasaan maranéhnadiieutanah.

9Tatangga-tatangganyarioskeunhal-halieukaYakub peuting-peutingéta,sartasadayalampuanuayadibumi anudipareumankuLabanpeutingéta.

10Isuk-isuk,wancibeurang,Yakubmalikkagarwana, terusningali,yenetatehLeaanukeurngagolerdina lahunanYakub,terusYakubngalahir,"Ayeunamahkuring ngartinaonanudiomongkeunkutatangga-tatanggakamari peuting,Helea,"ceukmaranehna,arikuringmahteunyaho. 11YakubnyauranLabansartananya,"Naonanuanjeun pigawékaabdi?Abdingawulakaanjeunpikeun meunangkeunRahel,nahaanjeunnipuabdisareng masihanabdiLea?"

12LabanngawalerkaYakub,"Ditempaturangmahteu biasangawinnungoraheulatibatannukolotKukituna, lamunhidephayangngawinadina,pigawémanéhnasalaku pamajikanhidep,sakumahamistinahidepngalayanan hidepkahidepsalilatujuhtaundeui"

13Yakubnurutkitu,anjeunnaogénikahkaRahel,teras anjeunnangalayananLabantujuhtaundeui,sarengYakub ogésumpingkaRahel,sarenganjeunnalangkung mikanyaahRaheltibatanLea,sarengLabanmasihan anjeunnaabdiawéwénaBilhapikeunjantenabdiawéwé.

14NalikaPANGERANningaliyénLeateudipikaresep, PANGERANmukakandunganana,terusmanéhna ngandungsartangalahirkeunopatputrakaYakubdina mangsaharita

15Ieungaran-ngaranna:Rubin,Simeon,Lewi,jeungYuda, sartasanggeusétamanéhnaeureunngalahirkeun.

16HaritaRahelmandul,teubogaanak,Rahelsirikka adina,Lea,sartanalikaRahelsadaryenmanehnateuboga anakpikeunYakub,manehnanyandakBilha,abdina,sarta ngalahirkeunduaputrakaYakub,DanjeungNaftali 17SanggeusLeasadaryenmanehnageuseureun ngalahirkeun,manehnaogemikeunZilpa,abdina,ka YakubpikeundipibojoYakubogesumpingkaZilpa,terus ngalahirkeunduaputrakaYakub,GadjeungAser

18TiharitaLeangandungdeuiterusngalahirkeunYakub, duaanaklalakijeunghijianakawewe,ngaranna:Isaskar, Sebulon,jeungadinaDina

19HaritaRahelmasihkénéhmandul,terusRahelneneda kaPANGERAN,pokna,"DuhGusti,mugiaemutsareng maparinkasaeankaabdi,sababayeunacarogeabditangtos bakalmiceunabdi,sabababditeuacanngalahirkeunanak pikeunanjeunna"

20Ayeuna,nunGUSTIAllah,mugiadangukeunpanyuhun abdidipayuneunGusti,sarengtingalikasangsaraanabdi, sarengpasihanabdimurangkalihsapertossalahsahiji palayanawéwé,supadosabdihenteunandangandeui hinaanabdi.

21Allahngadangukeunanjeunnasarengmuka kandunganana,terasRahelngandungsarengngalahirkeun putra,terasanjeunnanyarios,"PANGERANparantos ngaleungitkeunkaérakuring,"terasanjeunnanyebat naminaYusuf,saurna,"Mugia-mugiaPANGERAN nambihanputradeuikakuring."SarengYakubyuswa salapanpuluhhijitaunnalikangalahirkeunanjeunna

22Harita,Rebekah,ibuYakub,ngutusDebora,inangna, anakUs,jeungduaurangabdiIshakkaYakub

23AranjeunnasumpingkaYakubdiHaran,terasnyarios, "Rebeccaparantosngutuskamikaanjeun,supadosanjeun uihdeuikabumiramanaanjeunkatanahKanaan"Yakub ngadangukeunkanacariosanibuna

24Harita,tujuhtaundeuiYakubngawulakaLabanpikeun meunangkeunRahelgeusréngsé,sartasanggeusopatbelas

taunanjeunnacicingdiHaran,YakubnyaritakaLaban, “Berekeunpamajikan-pamajikankuring,teruskuringrek indit,supayakuringbisabalikkatanahkuring,sabab indungkuringnitahkuringtitanahKanaansupayakuring balikdeuikaimahbapakuring.”

25WalonLaban,"UlahkituMunhidepgeusni'matka hidep,ulahwakaninggalkeunkuringTangtukeunheula upahhidep,tangtukuringbakalmayarna,teruscicingdi dieu"

26Yakubngawaler,"Ieuupahanukedahdibikeunkaabdi, nyaétadintenieuabdibadengaliwatsadayadombaanjeun sarengmisahkeununggaldombaanubintik-bintiksareng belang-belangsarenganucoklatdiantaradombasareng embe,sarengupamianjeunkersangalakukeunhalieu kanggoabdi,abdibadeuihdeuisarengngurusdomba anjeunsarengngurusaranjeunnasapertosanu samemehna"

27LabannurutkanaparentahYakub,terusnyokotsagala rupaanugeusdiomongkeunkuYakubtiantaraingoningonna,tuluydibikeunkaYakub

28Yakubmasrahkeunsagalaanudicokottidomba-domba Labankaputra-putrana,ariYakubngurussésanadombadombaLaban

29Barangabdi-abdiIshakanudiutuskaYakubningaliyén YakubteudaékmulangkatanahKanaanjeungkaramana, aranjeunnatuluyngantunkeunanjeunna,mulangkatanah Kanaan

30DeboratetepcicingdiHaranjeungYakub,sarta anjeunnateubalikdeuijeungabdi-abdiIshakkatanah Kanaan,sartaDeboracicingdiHaranjeungpamajikan jeunganak-anakYakub.

31YakubngawulakaLabangeneptaundeui,sarengnalika domba-dombaétabaranahan,Yakubmisahkeunanubintikbintiksarengbelang-belangtidinya,sapertosanuparantos ditangtukeunkuanjeunnakaLaban,sarengYakub ngalakukeunkitudibumiLabansalamigeneptaun,sareng lalakiétabeukiseueursarenganjeunnangagaduhansapi, budakawéwésarengbudaklalaki,onta,sarengkalde 32Yakubgaduhduaratussapi,sarengsapi-sapinaageung sarengkatingalinaéndahsarengngahasilkeunpisan,sareng sadayakulawargaputra-putramanusahoyongkéngingkeun sababarahasapiYakub,sababétasapi-sapitéhkacida makmurna.

33Seueurjalmianusumpingkanggomésérsababaraha dombaYakub,terasYakubmasihanaranjeunnadomba kanggoabdilalakiatanapiabdiawéwéatanapikanggo kaldeatanapionta,atanapinaonwaéanudipikahoyongku Yakubtiaranjeunna,aranjeunnamasihananjeunna.

34Yakubmeunangkeunkabeungharan,kahormatan,jeung hartabandangaliwatantransaksiieujeungputra-putra manusa,sartaputra-putraLabansirikkaanjeunnaku kahormatanieu.

35Sanggeussababarahawaktu,anjeunnangadéngé omonganputra-putraLaban,"Yakubgeusngarampog sagalarupakagunganramaurang,sartatinaétakagungan ramauranganjeunnameunangkeunsagalakamulyaanieu"

36YakubningalibeungeutLabanjeunganak-anakna,geus teusigabaheuladeuikaanjeunna

37Sanggeusgeneptaun,PANGERANnembonganka Yakub,sartangandikakaanjeunna,"Geurahudang,kaluar

tiieutanah,terusbalikdeuikatanahkalahiranhidep,Kami bakalnyarenganhidep."

38Yakubangkatdinawaktosétaterasnaékkeunanakanakna,garwa-garwana,sarengsadayabarang-barangna kanaonta,terasangkatkatanahKanaan,nepunganIshak, ramana

39LabanteuterangyenYakubgeusindittidinya,sabab poeetaLabankeurngaguntingbuludomba.

40Rahelmaokarca-arcabapana,tuluydicokotsarta disumputkeundinaontatempatdiukna,tuluyindit

41Sarengieumangrupikeuncaraarca-arcaéta;dina nyandaklalakianulahirmunggaranterasmaéhananjeunna terasnyabutrambuttinasirahna,terasnyandakuyah sarengngagaramsirahnaterasngolesankuminyak,teras nyandaktablettambagaalitatanapitabletemasterasnyerat naminadinaéta,terasnempatkeuntabletdihandapeun létahna,terasnyandaksirahsarengtabletdihandapeun létahterasnempatkeunétadibumi,terasngahurungkeun lampudipayuneunétasarengsujudkadinya.

42Sarengnalikaaranjeunnasujudkadinya,étanyarioska aranjeunnadinasagalahalanuaranjeunnanyuhunkeun, ngalangkungankakawasaannamianuditulisdijerona.

43Ayaogéanunyieunnadinarupa-rupaarcamanusa,tina emasjeungpérak,terusdibawakadinyadinamangsaanu dipikanyahokumaranéhna,sartaétaarca-arcanarima pangaruhbéntang-béntang,sartanyaritakeunhal-halanu bakaldatang,sartakucarakieuarca-arcaanudipalingku Racheltibapana.

44Rahelmaokarca-arcabapana,supayaLabanteunyaho kamanaYakubindit

45LabanmulihkabumiterasnaroskeunperkawisYakub sarengkulawargana,tapianjeunnateukapendakLaban milarianarca-arcanapikeunterangkamanaYakubangkat, tapiteumendakanana.Anjeunnaterasmilarianarca-arca anusanés,terasnaroskeunkaaranjeunnaAranjeunna nyarioskeunyénYakubparantoskaburkatanahKanaan, tempatbapanacicing.

46TidinyaLabanburu-burungudagYakub,mawa sadulur-sadulurnakatutparaabdina,nepikaYakub katewakdiPagununganGilead.

47LabanngalahirkaYakub,"Kunaonhidepkaburjeung nipuhidep,terusmawaanak-anakhidepkatutanak-anak hidepjaditawananpedang?"

48Jeunganjeunteungidinankuringnyiumaranjeunna jeungnganteparanjeunnainditkalawanbungah,malah anjeunmaokdewa-dewakuringterusindit.

49WalerYakubkaLaban,"Abdisieunanjeunmaksa putri-putrianjeunngarebuttiabdi.Ayeunasahawaéanu anjeunmendakandewa-dewaanjeun,anjeunnakedah dipaéhan"

50Labantuluynéanganarca-arcaétasartanalungtikdi unggalkémahjeungparabotYakub,tapiteukapanggih.

51LabanngalahirkaYakub,"Urangreknyieun perjangjian,etabakaljadikasaksianantaraurangjeung hidep;lamunhidepnyiksaanak-anakhidep,atawanyokot pamajikansejensaliantianak-anakhidep,Allahbakaljadi saksiantaraurangjeunghidepdinaperkaraieu."

52Tuluymaranehnanyokotbatuterusnyieuntumpukan, terusLabanngalahir,"Ieutumpukanjadisaksiantaraurang jeunghidep."KukitunaetatumpukandingarananGilead.

53YakubjeungLabanngurbandigunung,terusdahardi dinyadeukeuttumpukanéta,terusnginepdigunung sapeutingjeputIsuk-isukkénéhLabanhudang,terus ceurikjeunganak-anakna,terusnyiumanak-anakna,terus balikdeuikaimahna.

54Anjeunnaburu-burungutusputranaBeor,anuyuswana tujuhbelastaun,sarengAbichorbinUs,binNahor,sareng sapuluhjalmianudibarengankuaranjeunna.

55Aranjeunnaburu-buruangkat,ngalangkungheula Yakub,nepikajalanséjénkatanahSéir

56AranjeunnasumpingkaEsauterasnyarioskaanjeunna, "Kieusaurnaduluranjeun,Laban,rakaindunganjeun, putraBetuel,kieu:

57Nahaanjeunkantosngupingnaonanudilakukeunku Yakublanceukanjeunkaabdi,anumimitinasumpingka abdibaritaranjangsarengbulistir,terasabdinepungan anjeunna,terasmawaanjeunnakabumiabdikalayan kahormatan,sarengabdingajantenkeunanjeunnahébat, sarengabdimasihananjeunnaduaputriabdipikeun pamajikansarengogéduapalayanabdi

58Allahngaberkahananjeunnakulantaranabdi,sareng anjeunnabeukiloba,sarengngagaduhanputra,putrisareng abdi-abdi

59Anjeunnaogégaduhseueurpisandombasarengsapi, ontasarengkalde,ogépéraksarengemasanuseueur; sarengnalikaanjeunnaningaliyénkakayaanananingkat, anjeunnaninggalkeunabdinalikaabdiangkatngagunting dombaabdi,terasanjeunnahudangsarengkabursacara rusiah

60Tuluyanjeunnangangkatpamajikan-pamajikannaka luhuronta,sartaanjeunnamawasagalaingon-ingonjeung hartabandaanudipibandaditanahKami,sartaanjeunna ngangkatbeungeutnapikeuninditkaIshak,ramana,ka tanahKanaan.

61Jeunganjeunnateungidinankuringnyiumputri-putri kuringjeunganak-anakna,sartaanjeunnamingpinputriputrikuringjaditawanananuditawankupedang,sarta anjeunnaogémaokdewa-dewakuringteruskabur

62AyeunaanjeunnakuKamiditinggalkeundigunung WalunganYabuk,anjeunnasarengsadayakagunganana; anjeunnateukakurangannanaon

63Lamunhidephayanginditkamanehna,mendingindit, didinyahidepbakalmanggihanmanehna,sartahidepbisa ngalakukeunkamanehnasakumahakarephidep”UtusanutusanLabandatangkaEsausartangawartosaneta sadayana.

64EsaungadéngéomonganutusanLaban,sartaamarahna kacidangagedurnakaYakub,sartaanjeunnaingetkana kabencina,sartaamarahnangagedurdinajerohaténa

65Esauburu-burungumpulkeungeneppuluhuranglalaki tikulawargana,nyaétaurangSeirurangHori,jeungjalmajalmana,tiluratusopatpuluhurang,terusmawaopatratus lalakinunyekelpedang,terusinditkaYakubrékmaehan manéhna

66Esaungabagijumlahieujadisababarahabagian,tuluy anjeunnanyokotgeneppuluhlalakitiantaraanak-anakna, palayan-palayanna,jeungjiwa-jiwakulawarganajadihiji kapala,terusmasrahkeunaranjeunnakaElifas,putra cikalna

67Jeungkapala-kapalaanusésanakuanjeunnadibikeun kagenepputraSeirurangHoripikeunngurus,sarta

anjeunnangangkatunggallalakipikeungenerasijeung turunanana.

68Sakumnapasukaninditsakumahamistina,sartaEsau inditkatengah-tengahmaranehnanujukaYakub,sarta anjeunnagancangmingpinmaranehna.

69Utusan-utusanLabanangkattiEsaukatanahKanaan, tuluysumpingkabumiRebecca,ibuYakubsarengEsau 70Aranjeunnangawartosankaputri,"Esau,putraanjeun, nujungalawanYakub,dulurna,sarengopatratusjalmi, sababanjeunnangadanguyenYakubbadesumping,sareng anjeunnaparantosangkatkanggoperangsarengYakub, kanggongéléhkeunanjeunnasarengngarebutsadaya kagunganana."

71Rebeccaburu-burunitahtujuhpuluhdualalakitiabdiabdiIshakpikeunnepunganYakubdijalan;sababceuk pikirna,"MungkinEsaubakalperangdijalannalika anjeunnanepunganYakub"

72ParautusanieuangkatkajalanpikeunnepunganYakub, terasaranjeunnanepungananjeunnadijalanwalungandi sisiwalunganJabukanusabalikna,sarengYakubnyarios nalikaanjeunnaningaliaranjeunna,"Ieukémahparantos ditakdirkeunpikeunkuringtiGusti,"sarengYakubnyebat namitempatétaMakhnayim

73Yakubwawuhkasakumnakulawargaramana,terus anjeunnanyiumsarengngarangkularanjeunnateras ngiringkaaranjeunna,sarengYakubnaroskeunperkawis ramanasarengibuna,sarengaranjeunnangawaler, "Aranjeunnateuayamasalah."

74Utusan-utusanieungalahirkaYakub,"Rebeka,ibu hidep,ngutuskamikahidep,pokna,'Anaking,hidepgeus ngadéngéyénEsau,dulurhidep,geusinditngalawanhidep dijalanjeungjalma-jalmatibaniSeirurangHori

75Kukituna,anaking,déngékeunsorakaula,sartatingali kunaséhatanjeunnaonanurékdilakukeun,sartanalika anjeunnasumpingkaanjeun,mentakaanjeunna,sartaulah nyaritakasarkaanjeunna,sartapasihananjeunnahadiah tinanaonanuanjeungaduh,sartatinanaonanugeus dikurniakeunkuGustikaanjeun

76Jeunglamunmanehnananyakahidepngeunaanurusan hidep,ulahnyumputkeunnanaontimanehna,sugan manehnabisaeureunamarahnakahidepsartakucarakitu hidepbakalnyalametkeunnyawahidep,hidepjeungsagala milikhidep,sababetakawajibanhideppikeunngahormat manehna,sababmanehnatehlanceukhidep

77BarangYakubngadéngéomonganibunaanu diomongkeunkuutusan-utusanéta,Yakubceuriktarik pisan,tuluyngalaksanakeunsakumahaanudiparentahkeun kuibuna.

BAB32

1HaritaYakubngirimutusankalanceukna,Esau,katanah Seir,sartaanjeunnanepikeunkecap-kecappangjurung 2Tuluyanjeunnanimbalankaaranjeunna,"Kieubejakeun kaJuraganEsau,kieu,'JuraganYakub,abdiGusti,ulah nganggapyenberkahtipunbapatehmangpaatpikeunabdi 3SababgeusduapuluhtaunkuringdiLaban,sarta anjeunnanipukuringsartangarobahgajihkuringsapuluh kali,sakumahaanugeusdicaritakeunkajuragankuring 4Sarengabdingalayanananjeunnadibuminakalayan susahpayah,sarengsaatosétaGustiningalikasangsaraan

abdi,padamelanabdisarengpadamelanleungeunabdi, sarengAnjeunnangajantenkeunabdimendakansihkurnia sarengkasaeandipayuneun-Na

5Tiharita,kuayanawelasasihjeungkasaeanGustianu ageung,abdingagaduhansapi,kalde,sapijalu,sarengabdi awéwé

6Ayeunaabdibademulihkatanahairabdisarengkabumi abdi,kapunbapasarengpunibu,anuayaditanahKanaan; sarengabdiparantosngintunkeunwartoskajuraganabdi supadoskersanampisihkurniatijuragan,supados anjeunnahenteunyangkayénabdiparantosmeunang kabeungharankuabdisorangan,atanapiyénberkahanu dipasihkeunkupunbapakaabdiparantosmangpaatpikeun abdi

7Tuluyutusan-utusanétaangkatkaEsau,sartamanggihan anjeunnadiwatestanahEdomnukeurnujukaYakub, jeungopatratuslalakitibaniSeirurangHorinangtungbari nyekelpedang

8Tuluyutusan-utusanYakubnyaritakeunkaEsausagala omonganYakubngeunaanEsau

9Esaungawalerkalawanadigungjeunghina,pokna, "Kuringgeusngadéngéjeungbener-benergeus dicaritakeunkakuringnaonanudilakukeunkuYakubka Laban,anungangkatanjeunnadiimahnajeungméréputriputrinapikeunpamajikanana,sartaanjeunnangalahirkeun putra-putrilalakijeungawéwé,sartanambahankakayaan jeungkakayaandiimahLabanngaliwatanhartabandana"

10Nalikaanjeunnaningaliyénkakayaananalobapisan sarengkakayaananaageung,anjeunnakabursarengsadaya barang-barangna,tibumiLaban,sarenganjeunnangabawa putri-putriLabanngajauhanramana,sapertostawanananu ditawankupedangtanpanyarioskeunkaanjeunna

11YakubteunganukurngalakukeunkitukaLaban,tapi kaabdiogégeusngalakukeunkitu,malahgeusduakali nipuabdi,nahaabdikedahcicingwaé?

12Kukitunaayeunakuringsarengpasukankuring sumpingpikeunnepungananjeunna,sarengkuringbakal ngalakukeunkaanjeunnasakumahaanudipikahoyongku hatékuring

13ParautusanbalikdeuikaYakubsartanyaritaka anjeunna,"Kamigeusnepikalanceukanjeun,Esau,sarta geusnyaritakeunsagalakasaurananjeunkaanjeunna,sarta kieuwaleranana,sartaanjeunnasumpingnepungananjeun kalawanopatratusjalma"

14Ayeunasingnyahojeungtingalinaonanukudu dilakukeun,tuluynenedakaAllahsupayadibebaskeunti Mantenna 15Barangngadéngéomonganlanceuknakautusan-utusan Yakub,Yakubkacidasieunnasartakacidasedihna 16YakubnenedakaPANGERANAllahna,pokna,"Duh PANGERAN,Allahkaruhunabdi,IbrahimsarengIshak, Gustiparantosngandikakaabdinalikaabdiangkattibumi ramaabdi,

17KamitehPANGERAN,AllahnaIbrahim,karuhun anjeun,jeungAllahnaIshakKamanehKamibaris masihanieutanahjeungturunananjeun,sartaKamibakal ngajadikeunturunananjeunkawasbéntangdilangit,sarta manehbakalnyebarkaopatsisilangit,sartakulantaran manehjeungkulantaranturunananjeunsadayakulawarga dibumibakaldibereberkah.

18Gustiparantosngalaksanakeunjangji-jangji-Na, masihanabdikakayaan,anak-anak,sarengingon-ingon, sakumahaanudipikahoyongkuabdi,Gustiparantos masihansagalaanudipéntakuabdi,jantenabditeu kakurangannanaon.

19Tapitiharitaanjeunngalahirkaabdi,"Mulihkakolot anjeunsarengkatempatlahiranjeun,sarengabdibakal tetepngalakukeunanusaékaanjeun."

20Ayeunakuringgeusdatang,sartaanjeungeus nyalametkeunkuringtiLaban,kuringbakalragragkana leungeunEsauanubakalmaehankuring,enya,bareng jeungindung-indunganak-anakkuring

21Kukituna,nunGUSTIAllah,mugiaabdidibebaskeun tinaleungeundulurabdi,Esau,sabababdikacidasieunna kuanjeunna

22JeunglamunteuayakabenerandijerodiriKami, pigawéétademiIbrahimjeungIshak,bapaKami

23Sabababditerangyénkulantarankasaeansarengwelas asihabdikéngingkeunieukakayaan;kukitunaayeunaabdi nenedakaGustisupadosGustinyalametkeunabdidinten ieukalayankasaeanGustisarengngawalerpanyuhunabdi 24YakubeureunnenedakaPANGERAN,tuluy misahkeunjalma-jalmaanuayadidinya,kitudeuidomba jeungsapi,jadiduagolonganSatengahnadipasrahkeunka Damsik,putraEliezer,abdiIbrahim,pikeunngurushiji golonganjeunganak-anaknaSatengahnadeui dipasrahkeunkalanceukna,ElianusputraEliezer,pikeun ngurushijigolonganjeunganak-anakna.

25Tuluyanjeunnamaréntahkeunkaaranjeunna,pokna, "Jagadiritikemah-kemahmaraneh,ulahdeukeut-deukeut teuing,sabablamunEsaudatangkahijikemahterus maehanetakemah,kemahnusejennutikajauhanbakal lolos"

26Yakubnginepdidinyapeutingéta,sartasapanjang peutingétaanjeunnaméréparentahkaabdi-abdina ngeunaanpasukanjeungbarudakna

27SarengPANGERANngadangukeundoaYakubdina dintenéta,sarengPANGERANterasngaleupaskeun YakubtinapananganEsaulanceukna

28PANGERANngutustilumalaikattisawarga,tuluy aranjeunnaangkattipayuneunEsausartasumpingka anjeunna

29Malaikat-malaikatieunembongankaEsausareng baladnasapertosduarébulalaki,nunggangkudaanu dilengkepankusagalarupapakakasperang,teras aranjeunnanembongandipayuneunEsausarengsadaya baladnaterasdibagikanaopatpasukan,kalayanopat kapalapasukan.

30Hijipasukanmajuterus,terusmanggihanEsaudatang jeungopatratuslalakinujukaYakub,lanceuknaPasukan ieulumpatkaarahEsaujeungbaladnasarta ngareureuwaskeunmaranehna,terusEsaumuragtinakuda barireuwas,sartakabehbaladnamisahtianjeunnadi tempateta,sababmaranehnakacidasieunna

31Sakumnapasukanngagorowoknuturkeunaranjeunna nalikaaranjeunnakaburtiEsau,sartasadayaprajurit ngawaler,pokna,

32Tangtosurangtéhabdi-abdiYakub,anumangrupikeun abdiAllah,sarengsahaanutiasangalawanurang?"Esau ngawalerkaaranjeunna,"Dupi,juragansarenglanceuk abdiYakubnyaétajuraganaranjeun,anuteuacankantos

tepangsalamiduapuluhtaunieu,sarengayeunaabdi parantossumpingkaanjeunnadintenieu,nahaaranjeun ngalakukeunsapertoskieukaabdi?"

33Paramalaikatngawaler,"DemiPANGERANanu jumeneng,lainYakubanukuanjeundisebutkeundulur anjeun,urangmoalngantepkeunhijiogétianjeunsareng rahayatanjeun,ngankusababYakuburangmoal ngalakukeunnanaonkaaranjeunna."

34SarengpasukanieungaliwattiEsausarengpasukanna terasangkat,sarengEsausarengpasukannaparantos angkattiaranjeunnasakitarsajalurnalikapasukankadua sumpingkaanjeunnakalayansagalarupasenjata,sareng aranjeunnaogéngalakukeunkaEsausarengpasukanna sapertosanudilakukeunkupasukananukahijika aranjeunna

35Sanggeusaranjeunnaeureun,pasukankatiludatangka arahanjeunna,sartaaranjeunnasadayanasieun,nepika Esaumuragtinakudana,sartasakumnapasukan ngagorowok,pokna,"Tangtosnaurangtehabdi-abdi Yakub,abdiAllah,sahaanutiasangalawanurang?"

36Esaungawalerdeui,"Etamah,Yakub,juraganabdi, juraganaranjeuntehdulurabdi,geusduapuluhtaunabdi teuningalirupana,jeungteungadéngépoéieuyén anjeunnabadesumpingAbdiangkatpoéieupikeun nepungananjeunna,nahaaranjeunngalakukeunhalieuka abdi?"

37Aranjeunnangawaler,"DemiPANGERANanu jumeneng,upamiYakubsanésduluranjeunsapertosanu anjeuncarioskeun,kamimoalnyésakeunsésa-sésati anjeunsarengbaladanjeunNangingkumargiYakubanu anjeuncarioskeunduluranjeun,kamimoalcampurtangan sarenganjeunatanapibaladanjeun"

38Pasukankatiluogéngaliwattiaranjeunna,sareng anjeunnamasihneraskeunperjalanansarengjalmi-jalmina kaarahYakub,nalikapasukankaopatsumpingkaarah anjeunna,sarengaranjeunnaogéngalakukeunkaanjeunna sarengjalmi-jalminasapertosanudilakukeunkuanusanés.

39WaktuEsauningalikajahatananudilakukeunkuopat malaikatkaanjeunnasarengkabalad-baladna,anjeunna jantensieunpisankaYakublanceukna,terasanjeunna angkatnepungananjeunnakalayandaméy

40EsaunyumputkeunrasabencinakaYakub,sabab anjeunnasieunkunyawanakusababYakublanceukna, sarengkusababanjeunnangabayangkeunyénopatpasukan anudiserangnaétatéhabdi-abdiYakub

41Yakubnginepdikémah-kémahnajeungparaabdina, terusanjeunnamutuskeunrékmérékaEsauhadiahti sagalahartabandajeungsagalahartabandana;isuk-isuk Yakubhudangjeungbalad-baladna,terusmilihhijihadiah tiantaraingon-ingonpikeunEsau

42IeujumlahkadoanudipilihkuYakubtiantaradombadombanapikeundibikeunkaEsau,dulurna:Anjeunna milihduaratusopatpuluhekortidomba-dombana,tuluy milihtilupuluhtiontajeungkaldemasing-masing,jeungti sakumpulansapianjeunnamilihlimapuluhsapi

43Tuluyanjeunnamisahkeunetakabehjadisapuluh rombongan,tuluydipisahkeun,tuluydipasrahkeunka sapuluhabdina,masing-masingrombonganmisah

44Anjeunnamaréntahkeunkaaranjeunna,saurna,"Jaga dirimasing-masingtisilih,sarengjieunjarakantara rombongan,sarengnalikaEsausarengjalmi-jalmianuaya

sarenganjeunnapendaksarenganjeunterasnaroskeun, 'Sapaanjeun,sarengkamanaanjeunangkat,sarengsaha anugaduhieusadayanadipayuneunanjeun,'anjeunkedah nyarioskaaranjeunna,'Kamiabdi-abdiYakub,sareng kamisumpingkadieupikeunpendaksarengEsaukalayan damai,sarengtingaliYakubsumpingditukangeunkami'"

45Sarenganuayadipayuneunurangnyaétahadiahanu dikirimkeuntiYakubkalanceukna,Esau.

46Lamunayanunanyakahidep,'Kunaonanjeunnatelat datangnepunganlanceukna,'pokhidepkudungajawab, 'Anjeunnapastidatangtitukangeunurangnepungan lanceuknakalawanbungah,'lantaranceukhidep,'Kuring rekngahiburmanehnakuhadiahnudibikeunkamanehna, teruskuringreknepunganmanehna,suganwaemanehna narimausulkuring'

47Kukitunasadayahadiahdisalurkeunkaabdi-abdina, terasmiheulaananjeunnadinadintenéta,sarenganjeunna nginepwengiétasarengperkemahannadisisiwalungan Yabuk,sarenganjeunnahudangtengahwengi,teras anjeunnanyandakgarwa-garwanasarengabdi-abdina, sarengsadayabarang-barangna,terasanjeunna ngalangkunganaranjeunnakaseberangYabuk.

48SanggeusYakubmikeunsagalabarang-barangnaka sakuliahwalungan,Yakubditinggalkeunsorangan,terus ayahijilalakinupapanggihjeungYakub,teruspeutingéta YakubgulatjeungYakubnepikaisuk-isuk,nepikasendi pingpingYakubpegatlantarangulatjeungYakub

49WancisubuhYakubditinggalkeunkuetalalaki,terus diberkahan,tuluyangkatYakubmeuntaswalunganwanci subuh,terusanjeunnapincanglantaranpingpingna

50Panonpoémedalnalikaanjeunnageusmeuntas walunganleutik,terusanjeunnanepikatempatingoningonjeungbarudakna

51Aranjeunnaterasangkatdugikatengahdinten,sareng nalikaaranjeunnaangkat,hadiahparantosdisalurkeun sateuacanna

52Yakubngarérét,terusningali,Esaukeurdatangti kajauhanjeunglobapisanjalma,kira-kiraopatratusurang, sartaYakubkacidasieunnakulanceukna

53Yakubburu-burungabagi-bagianak-anaknaka pamajikan-pamajikannajeungkadayang-dayangna,ari Dinah,putrina,diasupkeunkanapeti,tuluydiserahkeunka abdi-abdina.

54Anjeunnangalangkungheulakaanak-anaknasareng garwa-garwanapikeunnepunganlanceukna,terasanjeunna sujudkataneuh,enyaanjeunnasujudtujuhkalidugika anjeunnanyampeurkeunlanceukna,sarengGusti ngajantenkeunYakubmendakansihkurniasareng kahadeandipayuneunEsausarengjalmi-jalmina,sabab GustiparantosngadangukeundoaYakub

55SieunjeungsieunkaYakub,lanceukna,Esau,lantaran EsaukacidasieunnakaYakubkunaonanugeus dilakukeunkumalaikat-malaikatAllahkaEsau,sarta amarahEsaukaYakubrobahjadikahadean

56BarangEsauningaliYakublumpatkaarahanjeunna, anjeunnaogélumpatkaarahanjeunnaterasngarangkul Yakub,terusngarangkulbeuheungna,tuluyaranjeunna silihrangkulbariceurik

57AllahnempatkeunrasasieunjeungwelasasihkaYakub dinahatéjalma-jalmaanusumpingjeungEsau,sarta aranjeunnaogényiumYakubsartangarangkulanjeunna

58JeungElifasputraEsau,jeungopatsadulurna,putraputraEsau,ceurikbarengjeungYakub,terusaranjeunna nyiumjeungngarangkulanjeunna,sababkabehjalmasieun kaYakub.

59Esaungarérét,terusningaliawéwé-awéwéjeung turunan-turunanana,turunanYakub,keurleumpangdi tukangeunYakubbarisujuddijalankaEsau

60EsaunaroskaYakub,"Sahaieudulur-dulur?Nahaieu tehanak-anakanjeunatanapiabdi-abdianjeun?"Yakub ngawaler,"Etatehanak-anakkuringanudipaparinkeunku Allahkaabdi"

61WaktuYakubkeurngobroljeungEsaujeungbaladbaladna,Esauneuteupkasakumnapasukan,terusnanyaka Yakub,"Timanaanjeunmeunangkeunsakumnapasukan anukamaritepangsarengabdi?"Yakubngawaler,"Ieuteh pikeunmeunangkeunsihkurniatiGustikaabdi."

62Barang-baranggeusdisuguhkeunkaEsau,Yakub maksapisankaEsau,pokna,"Muhun,candakieukadoanu tosdibikeunkaJuragan."Esaunanya,"Nahaieutéh?Sing tetepwaéanudipiboganakuanjeun"

63WalerYakub,"Kawajibanabdimasihanieusadayana, kumargiabdiparantosningalirarayanjeun,supadosanjeun tetephirupkalayantentrem"

64Esaunolaknarimaétakado,terusYakubngawaler, "Juragan,upamiabdikersanampikadotiabdi,mugikersa nampiétakado,sabababdiningalirarayGustitéhsiga ningalirarayanusigadéwa,kumargiGustikersanampika abdi."

65Esaunyandakhadiahéta,sartaYakubogémasihan pérak,emas,jeungbedolinkaEsau,lantaranYakubkacida maksa-maksakeunana,nepikaYakubnyokotétabarangbarang

66TuluyEsaungabagi-bagiingon-ingonanuayadi kemahna,satengahnadibikeunkajalma-jalmaanudatang jeunganjeunna,sababetatehbarang-barangupahan, satengahnadeuidibikeunkaanak-anakna

67Perak,emas,jeungbedoliumtehdiserahkeunkaElifas putracikalna,terusEsaunyaritakaYakub,"Mugiaurang cicingdidieu,uranginditlalaunan,nepikaurangnepika imahurang,supayaurangbisacicingbarengdidinya."

68Yakubngawalerkalanceukna,"Juragan,abdibade nurutkanatimbalanJuragan,nangingJuragantangtos terangyenbarudakmasihleuleus,sarengdombasareng sapisarenganak-anaknaanuayasarengJuragan,kedah angkatlalaunan,sababupamiaranjeunnaangkatgancang, sadayanabakalmaot,sababJuragantangtosterangkana bebansarengkacapeanaranjeunna"

69Kukituna,mugiajuraganabdimiheulaanabdi,sareng abdibadeleumpanglalaunandemibarudaksarengingoningon,dugikaabdisumpingkatempatjuraganabdidiSeir 70EsaungalahirkaYakub,"Abdibadenitipkeun sababarahajalmianungiringkaabdikanggongurusanjeun dijalan,sarengnanggungkacapeansarengbebananjeun" Yakubngawaler,"Naonanudiperyogikeunkuabdi, Juragan,upamiabdikengingsihkurniatiGusti?"

71KamirekdatangkaSeirpikeuncicingdiditusakumaha anugeusdijangjikeunkuhidep.Manggageurainditjeung rahayathidep,sababKamireknuturkeunhidep

72YakubnyarioskieukaEsausupadosanjeunna ngajauhkeunEsausarengjalmi-jalmina,supadosYakub engkétiasaangkatkabumiramanakatanahKanaan

73EsaungadengekeunkanasoraYakub,terusEsaubalik jeungopatratuslalakianubarengjeunganjeunnadina lalampahankaSeir,terusYakubjeungsagalaharta bandanainditpoeetanepikatungtungtanahKanaandi wates-watesna,terusanjeunnacicingdidinyasawatara waktu

BAB33

1Sababarahawaktutiharita,Yakubangkattiwatestanah éta,terussumpingkatanahSyalem,nyaétakotaSikem,di tanahKanaan,terusanjeunnalinggihdihareupeunkotaéta

2Tuluyanjeunnameulisapedahlahandidinyatiturunan Hemor,jalma-jalmadidinya,harganalimasyikal

3Yakubngadegkeunimahdidinya,masangkémahna, jeungnyieunkandangpikeuningon-ingonna,kukitunaeta tempatdingarananSukot

4YakubcicingdiSukotsalamisataungenepbulan

5Haritaayasababarahaawéwétipangeusitanahétaindit kakotaSikempikeunngibingjeungngabageakeunputriputriurangkotaéta,sartanalikaaranjeunnaindit,Rahel jeungLea,pamajikanYakub,jeungkulawarganaogéindit pikeunningalikabageaanputri-putrikotaéta

6Dinah,putriYakub,ogéngiringsarengaranjeunna sarengningaliputri-putridikotaéta,terasaranjeunna cicingdidinyasateuacanputri-putriieusedengkeunsadaya jalmikotanangtungdigigireunaranjeunnapikeunningali kabungahanaranjeunna,sarengsadayajalmipentingdi kotaétaayadidinya

7JeungSikemputraHemor,pamingpinnagaraetaoge nangtungdidinyaningaliaranjeunna.

8SikemningaliDinah,putriYakub,keurcalikjeung indungnadihareupeunputri-putridikotaéta,sartaeta mojangtehkacidapikaresepeunana,terusanjeunnananya kababaturanjeungrahayatna,pokna,"Putrisahaanucalik diantaraparawanita,anukuringteuwawuhdikotaieu?"

9Aranjeunnangawaler,"LeresieuputriYakub,putra IshakurangIbrani,anuparantoslamicicingdiieukota, sarengnalikaayabejayénputri-putridinagaraétabade angkatpikeunbingah,anjeunnaangkatsarengibunasareng parapalayanawéwénacalikdiantaraaranjeunnasapertos anuanjeuntingali"

10SikemningalikaDinah,putriYakub,sartanalika anjeunnaningalikadinya,haténajadikatarikkaDinah

11TuluyanjeunnanitahmaksaDinahkaimahSikem, tuluymaksaanjeunnakadinya,tuluyngagolerjeung manehna,sartaanjeunnakacidamikanyaahna,sarta nempatkeunDinahdiimahna.

12TuluyaranjeunnasumpingkaYakubsartangawartosan halétaNalikaYakubngadanguyenSikemgeus ngahinakeunDinah,putrina,Yakubngutusduabelas abdinapikeunngajemputDinahtibumiSikem.

13Nalikaaranjeunnasumping,Sikemkaluarsarengjalmijalminaterasngusiraranjeunnatibumina,sarenganjeunna henteunganteparanjeunnasumpingkapayuneunDinah, tapiSikemcaliksarengDinahnujunyiumsareng ngarangkulanjeunnadipayuneunpanonaranjeunna.

14Abdi-abdiYakubbalikdeuikaanjeunnasarta ngawartosan,pokna,"Waktukamisumping,anjeunna sarengjalmi-jalminangusirkami,sarengkituanu dilakukeunkuSikemkaDinahdipayuneunkami"

15YakubogéterangyénSikemgeusngahinaputrina,tapi anjeunnateunyariosnanaon,sedengkeunputra-putrana keurngangoningon-ingonnaditegalan,sartaYakubcicing waénepikaaranjeunnabalik.

16Sateuacanputra-putranamulih,Yakubngutusdua mojangtiantaraputri-putripalayannapikeunngurusDinah dibumiSikem,sarengcicingsarenganjeunna,sareng SikemngutustilusobatnakaramanaHemorputra Kidekem,putraPered,pokna,"Panalungtikmojangieu pikeundipigarwa"

17HemorbinKidekemurangHiwisumpingkabumi Sikemputrana,teruscalikdipayuneunanjeunnaHemor naroskaputrana,"Sikem,nahateuayaawéwédiantara putri-putribangsaanjeunanuanjeunkersanikahkaawéwé Ibranianusanésbangsaanjeun?"

18CeukSikem,"Hiji-hijinanukududipibogakuhidep pikeunhidep,dahidepmahreseppisankahidep"Hamor nurutkanaparentahhidep,lantaranSikemtehkacida dipikanyaahnakuanjeunna.

19SanggeusYakubkaluartiimahnaSikem,putrana, samemehanjeunnasumpingkaYakub,putra-putraYakub geusdatangtitegalan,sabadangadéngéhalanudilakukeun kuSikem,putraHemor

20Etalalaki-lalakikacidanalangsaeunanakukaayaan adina,sartakabehbalikkaimahbariambekpisan, samemehwaktunangumpulkeuningon-ingon

21Aranjeunnasumpingterascalikdipayuneunramana terasnyarioskaanjeunnakalayanamarah,pokna,"Pasti maotkedahditanggungkulalakiieusarengkulawargana, sababPANGERAN,Allahsakumnabumi,parantos maréntahkeunkaNuhsarengmurangkalihnayénlalaki henteukedahngarampog,atanapingalakukeunjina;ayeuna tingaliSichemparantosngaruksaksarengngalakukeunjina sarengsadérékawéwéurang,sarengteuayahijiogéti sakumnajalmadikotaétaanunyarioskaanjeunna"

22Tangtosanjeunterangsarengngartosyénhukumanpati kedahdijatuhkeunkaSikem,katutkaramana,sarengka sakumnakotakumargihalanuparantosdilakukeunana

23Sabotaranjeunnakeurngobroldihareupeunramana, Hemor,ramanaSikem,sumpingkaYakubpikeun nyarioskeunkecap-kecapputranangeunaanDinah,sarta anjeunnacalikdihareupeunYakubjeungputra-putrana

24Hemornyarioskaaranjeunna,"AnakkamiSikem mikanyaahkaputrianjeun;mugiaanjeunmasihan anjeunnakaanjeunnapikeundipibojosarengnikahsareng kami;pasihanputri-putrianjeunkakami,sarengkami bakalmasihanputri-putrikamikaanjeun,sarenganjeun bakalcicingsarengkamiditanahkamisarengurangbakal jantenhijibangsaditanahéta"

25Sababtanahuranglegapisan,jadicicingdidinya, dagang,jeungbogatanahsorangan,teruspigawésakumaha anudipikahayangkuaranjeun,jeungmoalayaanu ngahalanganaranjeunkuomongansakecapogéka aranjeun

26SanggeusHemoreureunnyaritakaYakubjeungputraputrana,Sikemgeusdatangtitukang,terusanjeunnacalik dihareupeunYakubjeungputra-putrana.

27TidinyaSikemnyarioskaYakubjeungputra-putrana, "Mugia-mugiahidepkersamikeunanakawewehidepka kuring,sartanaonwaéanudipiwarangkuhidep,tangtu kuringbakalngalakukeunanapikeunmanehna"

28Pentamaskawinjeunghadiahanulobakakuring, tangtukuringbakalméréna,sartanaonwaéanudipiwarang kuanjeun,pastikuringlaksanakeun,sartasahawaéanu ngalawankanaparentahanjeun,kududipaéhan;ngan bikeunmojangétakakuringpikeundipigarwa.

29SimeonjeungLewingawalerkaHemorjeungSikem putranakalawannipu,pokna,"Sagalaanugeus diomongkeunkuaranjeun,tangtubakalditurut."

30Sarengtingaliadiurangayadibumianjeun,tapiulah ngahubungianjeunnadugikakamingirimpesenkarama urangIshakngeunaanmasalahieu,sababkamimoaltiasa ngalakukeunnanaontanpaidintianjeunna

31SababAnjeunnaterangkanalampahIbrahim,karuhun urang,sartanaonwaéanudiomongkeunkuAnjeunnaka urang,urangbakalnyaritakeunkaaranjeun,urangmoal nyumputkeunnanaontiaranjeun.

32SimeonjeungLewinyaritakieukaSikemjeungramana pikeunnéanganalesan,sartapikeunméntanaséhatnaon anukududilakukeunkaSikemjeungkotanadinaperkara ieu

33NalikaSikemsarengramanangadangukecap-kecap SimeonsarengLewi,étakarasaeunsaékuaranjeunna, terasSikemsarengramanakaluarmulihkabumi

34Sanggeusaranjeunnaangkat,putra-putraYakubnyarios karamana,pokna,"Kamiterangyenmaottehkudu ditanggungkujalma-jalmajahatieujeungkukotana, lantaranmaranehnangalanggarparentahAllahkaNabi Nuhjeungkaanak-anaknakatutturunanana."

35JeungdeuihlantaranSikemgeusngalakukeunhalieu kaDinah,adiurang,kucarangahinakeundirina,kalakuan jahatkitumoalpernahdilakukeundiantaraurang.

36Ayeuna,nyahojeungtingalinaonanurekdilakukeun, sartanéanganakaljeungalesannaonanukududilakukeun kamaranehna,sangkansakumnapangeusiieukotabisa maehan

37CeukSimeonkaaranjeunna,"Ieunaséhatanumerenah pikeunaranjeun:bejakeunkaaranjeunnasupayanyunatan unggallalakidiantaraaranjeunnasapertosurangdisunat, sarengupamiaranjeunnahenteuhoyongngalakukeunieu, urangbakalnyandakputriurangtiaranjeunnateras angkat"

38Jeunglamunmaranehnasatujungalakukeunieujeung bakalngalakukeuneta,mangkanalikamaranehnageus tibrakunyeri,urangbakalnyerangmaranehnakupedang urang,kawaskajalmaanutenangjeungresepdamai,sarta urangbakalmaehanunggallalakidiantaramaranehna.

39NaséhatSimeonnyenangkeunaranjeunna,sartaSimeon jeungLewimutuskeunrékngalakukeunkaaranjeunna sakumahaanudiusulkeun

40Isukna,SikemjeungHemor,ramana,sumpingdeuika Yakubjeungputra-putrana,reknyaritaperkaraDinah, sartarekngadengekeunjawabanputra-putraYakubkana omonganmaranehna

41Putra-putraYakubnyaritakaaranjeunnakalawannipu, pokna,"Sadayakasauranaranjeunparantosdiwartoskeun karamaIshak,sarengkasauranaranjeunnyenangkeun anjeunna."

42Tapianjeunnanyarioskaurang,kieu,"Kituparentahti Allah,Gustinungawasasakumnabumi,kaIbrahim,yen sahawaéanusanésturunananjeunnaanuhoyongngawin salahsahijiputrina,kedahnyunatanunggallalakimilik

anjeunna,sapertosurangdisunat,terasurangtiasamasihan putriurangpikeundipigarwa."

43Ayeunakamiparantosngawartosankaaranjeunsadaya kalakuankamianudiomongkeunkuramakamikakami, sababkamimoaltiasangalakukeunieuanudiomongkeun kuaranjeunkakami,mikeunputrikamikalalakianuteu disunat,sababétamangrupikeunhijiaibpikeunkami

44Tapikuieukamisatujukaanjeun,pikeunmasrahkeun putrikamikaanjeun,sarengkamiogébakalnyandakputriputrianjeun,sarengbakalcicingdiantaraanjeunsareng jantenhijibangsasapertosanuanjeunparantosucapkeun, upamianjeunngadangukeunkami,sarengsatujujanten sapertoskami,pikeunnyunatanunggallalakimilikanjeun, sapertoskamidisunat

45Lamunaranjeunteungadengekeunparentahkami, supayaunggallalakidisunatsakumahakamidisunat, sakumahaanugeusdiparentahkeunkukami,makakami bakaldatangkaaranjeun,nyokotputrikamitiaranjeun terusindit.

46SikemjeungHemor,ramana,ngadéngéomonganputraputraYakub,sartaétahaltéhkacidanyenangkeunana, sartaSikemjeungHemor,ramana,buru-buru ngalaksanakeunkahayangputra-putraYakub,sababSikem kacidabogohnakaDinah,sartahaténakacidakatajinaka Dinah.

47SekemjeungHemor,ramana,buru-burukagapurakota, tuluyngumpulkeunsakumnalalakidikotana,tuluynyarita kaaranjeunnakecap-kecapputra-putraYakub,pokna, 48Kamisumpingkaieujalma-jalma,putra-putraYakub, teraskaminyarioskaaranjeunnangeunaanputrina,sareng ieujalma-jalmasatujupikeunngalakukeunnumutkeun kahoyongkami,sarengtingalitanahkamilegapisan pikeunaranjeunna,sarengaranjeunnabakalcicingdidinya, sarengdagangdidinya,sarengkamibakaljantenhiji bangsa;kamibakalnyandakputri-putriaranjeunna,sareng putri-putrikamibakalkamipasrahkeunkaaranjeunna pikeundipiboga.

49Tapinganukurkusaratieujalma-jalmaieusatuju ngalakukeunhalieu,nyaétaunggallalakidiantaraurang kududisunatsakumahaaranjeunnadisunat,sakumahaanu diparentahkeunkuAllahkaaranjeunna,sarengnalika urangparantosngalaksanakeunparentaharanjeunnapikeun disunat,makaaranjeunnabakalcicingdiantaraurang, sarengingon-ingonsarenghartabandaaranjeunna,sareng urangbakaljantenhijibangsasarengaranjeunna

50Nalikasadayalalakidikotaétangadangukecap-kecap SikemsarengramanaHemor,sadayalalakidikotaéta satujukanausuléta,sarengaranjeunnanurutpikeun disunat,sababSikemsarengramanaHemordipikahormat pisankuaranjeunna,salakupamingpindinagaraéta 51Isukna,SikemjeungHemor,ramana,hudangisuk-isuk keneh,terusngumpulkeunsakumnalalakidikotanaka tengahkota,terusnyauranputra-putraYakub,anu nyunatanunggallalakinuayadijerokotadinapoeeta jeungpoeisukna

52TuluyaranjeunnanyunatanSikemjeungHemorramana, katutlimadulurSikem,tuluymasing-masingbaralikka imahna,sababieuhaltehtiPANGERANngalawankota Sikem,jeungtiPANGERANayanaséhatSimeondinahal ieu,supayaPANGERANbisamasrahkeunkotaSikemka leungeunduaputraYakub

BAB34

1Jumlahlalakianudisunattéhgenepratusopatpuluhlima lalaki,jeungduaratusopatpuluhgenepbudak.

2TapiKidekem,putraPered,ramanaHemor,sarenggenep sadulurna,teungadengekeunSikemsarengramanaHemor, sarengaranjeunnateukersadisunat,sababusulputra-putra Yakubpikageuleuheunkaaranjeunna,sarengamarahna kacidaageungna,sahinggajalma-jalmadikotaétateu ngadengekeunaranjeunna

3Peutingnapoékadua,maranéhnamanggihandalapan budakleutikanucandisunat,lantaranindungna nyumputkeunmaranéhnatiSikemjeungHemor,ramana, jeungtijalma-jalmadikotaéta

4SekemjeungHamor,ramana,nitahsupayaaranjeunna disunat,tapiKidekemjeunggenepdulurnanyerang aranjeunnakupedang,terushayangmaehanaranjeunna

5AranjeunnaogéhoyongmaehanSikemsarengHemor ramana,sarengaranjeunnaogéhoyongmaehanDinah sarengaranjeunnakusababhalieu

6Tuluyaranjeunnananyakaaranjeunna,"Naonieuanuku aranjeundipigawe?Nahateuayaawewediantaraputriputridulur-duluraranjeun,urangKanaan,anunepika aranjeunhayangngawinputri-putriurangIbrani,anu samemehnaaranjeunteuwawuh,nepikaaranjeun ngalakukeunkalakuananuteukungsidiparentahkeunku karuhunaranjeun?"

7Nahaanjeunngabayangkeunyénanjeunbakalhasilku tindakananuparantosanjeunlakukeunieu?Sarengnaon anubakalanjeunjawabdinahalieukadulur-duluranjeun, urangKanaan,anubakalsumpingénjingsarengnaroskeun kaanjeunngeunaanhalieu?

8Lamunlampaharanjeunteukatempohadejeungteu katempohadekumaranehna,naonnurekdilakukeunku aranjeunpikeunnyawaaranjeun,jeungpikeunnyawa kuringpikeunnyawaurang,lantaranaranjeunteu ngadengekeunomonganurang?

9Lamunjalma-jalmadiieutanahjeungsakumnadulurduluranjeun,turunanHam,ngadéngékalakuananjeun, pokna,

10KulantaranayasaurangawéwéIbrani,Sikemjeung Hemor,ramana,kitudeuisakumnapangeusikotana, ngalakukeunhijihalanuteuacanwawuhkamaranéhna jeunganuteukungsidiparentahkeunkukaruhunna,ka manaanjeunrekngapungatawanyumputkeunéraanjeun, sapanjanghirupanjeundihareupeundulur-duluranjeun, pangeusitanahKanaan?

11Ayeuna,urangteukuatnahankanahalanugeus dilakukeunkuaranjeun,jeungurangteukuat dibeungbeuratankubebananuteudiparentahkeunku karuhunurang.

12Isukanurangrekinditngumpulkeunsakumnadulurdulururang,dulur-dulururangKanaananucicingditanah ieu,terusurangkabehbakaldatangsartamaehanaranjeun jeungsakumnajalmaanupercayakaaranjeun,nepika moalayahiji-hijinaanunyésatiaranjeunatawati maranehna

13NalikaHemorsarengSikemputranasarengsadaya jalmidikotaétangadangukecap-kecapKidekemsareng saderek-saderekna,aranjeunnasieunpisankananyawana

kukecap-kecapéta,sarengaranjeunnatobatkananaonanu parantosdilakukeun.

14SikemjeungHemor,ramana,ngawalerkaKidekem, ramana,jeungsadulur-sadulurna,pokna,"Sadayakecap anudiucapkeunkuaranjeunkakamitehleres."

15Ayeunaulahngomong,atawangabayangkeundinahate anjeunyenkusababkanyaahurangIbraniurang ngalakukeunhalieuanuteudiparentahkeunkukaruhun urang

16Tapikumargiurangsadaryénsanésniatsareng kahayangaranjeunnapikeunsatujukanakahoyongurang ngeunaanputriaranjeunnasapertosurangngadopsi anjeunna,kecualidinasaratieu,jantenurang ngadangukeunsoraaranjeunnasarengngalakukeun tindakanieuanuanjeuntingali,supadoskéngingkeun kahoyongurangtiaranjeunna.

17Sarengnalikapamundutkamiparantosditampiti aranjeunna,kamibakaluihdeuikaaranjeunnasareng ngalakukeunkaaranjeunnanaonanuanjeunpiwarangka kami

18Simkuringngajurungaranjeunpikeunngantosansareng ngantosandugikadagingurangcageursarengurangjanten kuatdeui,terasurangbakalbabarenganngalawan aranjeunna,sarengngalakukeunkaaranjeunnanaonanu ayadinahatéanjeunsarengdinahatésimkuring.

19Dinah,putriYakub,ngadangusagalakecapanu diomongkeunkuKidekemsarengsaderek-saderekna,kitu deuinaonanudijawabkuHemorsarengSikemputrana, sarengjalma-jalmadikotana

20Tuluymanehnaburu-burunitahsalahsaurangdayangdayangna,anudiutuskuramanapikeunngurusanjeunnadi bumiSikem,kaYakub,ramana,jeungkasadereksaderekna,poknakieu:

21KitupiwurukKidekemjeungsadulur-sadulurna ngeunaanaranjeun,kitudeuipiwurukHemor,Sikem, jeungurangkotaeta

22WaktuYakubngadéngéétaomongan,anjeunnakacida ambeknakaaranjeunna,sartaamarahnamimitingagedur kaaranjeunna

23SimeonjeungLewituluysumpah,pokna,"Demi PANGERANanujumeneng,Allahnungawasasakumna bumi,isukanwaktukieu,moalayahijijalmaogéanu tinggaleundisakuliahkota."

24Duapuluhnonomananuteudisunatnyumput,terusieu nonomanngalawanSimeonjeungLewi,terusSimeon jeungLewimaehandalapanbelasurangnonoman,terus duaurangnonomankaburkasababarahaliangkapurdi kota,terusSimeonjeungLewinéanganmaranéhna,tapi teumanggihan

25SimeonjeungLewiterusngurilingankota,terus maehansakumnajalmadikotaetakupedang,teuayahijihijinaanuditinggalkeunkumaranehna.

26Ditengah-tengahkotaayakajadianribut,jeungsora jalma-jalmadidinyanepikaluhurkasawarga,sartakabeh awewejeungbarudakceuriktarik

27SimeonjeungLewimaehansakumnakota,teuaya saurangogélalakianuditinggalkeundisakuliahkota.

28HemorjeungSikemputranadipaehankupedang,terus DinahdibawatiimahSikemtuluyindittidinya

29Putra-putraYakubbalikdeuikaditu,tuluymanggih jalma-jalmaanutiwas,sartangarampogsagalahartabanda anuayadikotajeungditegalan

30Waktukeurngarampogbarang-barang,ayatiluratus lalakinunangtungtuluyngalungkeunkekebulkaarah maranéhnabaridibarungkubatuSimeonmalikka maranéhnatuluymaehanmaranéhnakupedangSimeon malikkahareupeunurangLéwi,tuluyasupkakota.

31Tuluyaranjeunnamawadomba,sapi,jeungingoningonna,kitudeuiparawanitajeungbudakleutiklianna, tuluyaranjeunnamawaetakabehkabur,terusaranjeunna mukakeunpantoteruskaluarsartasumpingkaYakub, ramana,kalawansumanget.

32WaktuYakubningalisagalarupaanugeusdilakukeun kumaranehnakakotaeta,kitudeuibarang-barang rampasananudirampastimaranehna,Yakubambekpisan kamaranehna,terusYakubngalahir,"Naonanugeus dilakukeunkumaranehkakuring?Kuringgeusmeunang tempatcicingdiantaraurangKanaanditanaheta,jeung tayasahijieunogeanungaganggukuring"

33Ayeunaaranjeungeusngalakukeunhalanumatak pikageuleuheunkakuringkujalma-jalmadiieutanah,di antaraurangKanaanjeungurangPeriz,jeungkuringngan saeutikpisan,sartamaranehnabakalngumpulngalawan kuringsartamaehankuringnalikamaranehnangadenge pagaweananjeunjeungdulur-dulurna,sartakuringjeung kulawargakuringbakalancur

34Simeon,Lewi,jeungsadulur-sadulurnangawalerka Yakub,ramana,"Urangtehcicingdidieu,nahaSikemrek ngalakukeunkieukaadiurang?NahaSikemcicingwaé? Nahaadiurangkududihinakawasawewepalacurdi jalan?"

35JeungjumlahaweweanuditawankuSimeonjeung LewitikotaSikem,anuteudipaehankumaranehna,aya dalapanpuluhlimaaweweanutacankungsingalaman hubunganjeunglalaki

36Diantaraaranjeunnaayahijimojangngoraanugeulis rupanasarengkaseprupana,anunaminaBunah,sareng Simeonngawinanjeunna,sarengjumlahlalakianuditawan sarenghenteudipaéhannyaétaopatpuluhtujuhlalaki, sarengsésanadipaéhan

37Sadayanonomanlalakisarengawéwéanuditawanku SimeonsarengLewitikotaSikem,jantenabdi-abdiputraputraYakubsarengturunan-turunanana,dugikadinten putra-putraYakubangkattitanahMesir

38NalikaSimeonsarengLewikaluartikota,duanonoman anutinggaleun,anunyumputdikota,sarenghenteumaot diantarajalma-jalmadikotaéta,hudang,sarengnonomannonomanieulebetkakotasarengngurilinganéta,sareng mendakankotaétasepitanpalalaki,sarengnganukur awéwéanuceurik,sarengnonoman-nonomanieungajerit sarengnyarios,"Tingali,ieukajahatananudilakukeunku putra-putraYakuburangIbranikakotaieudinadintenieu aranjeunnangancurkeunsalahsahijikotaKanaan,sareng henteusieunkunyawanadisakumnatanahKanaan"

39Jelema-jelemaieukaluartikotaterusinditkakota Tapnah,terusnepikadinya,terusnyaritakeunkawarga Tapnahsagalahalanugeuskarandapankumaranehna,kitu deuisagalahalanugeusdilakukeunkuputra-putraYakub kakotaSikem.

40BejaétanepikaYashub,rajaTapnach,terusanjeunna ngutusjalmakakotaSikempikeunnepungannonomannonomanéta,sababrajateupercayakanacaritaanéta, pokna,"Kumahabisaayaduajalmanungancurkeunkota sakitugedénakawasSikem?"

41Utusan-utusanYasubbalikdeuikaanjeunna,pokna, "Kamigeusnepikakota,tapietakotageusancur,euweuh lalakididinya,nganayaawewenukeurceurik;domba jeungsapiogeeuweuh,sababsagalarupanuayadikota tehgeusdijarahkuputra-putraYakub"

42Yashubheran,pokna,"Kumahaduajalmabisa ngalakukeunhalkieu,ngancurkeunkotasakitugedéna, padahalnganhijijalmawaéteubisanahanaranjeunna?"

43Sababhalanusarupakituteuacanpernahkajadianti jamanNimrod,komotijamanbaheulakeneh,halanu sarupakituteuacanpernahkajadian;terusYashub,raja Tapnach,nitahrahayatna,"Singwani,urangrekinditjeung meranganurangIbraniieu,jeungngalakukeunka maranehnasakumahaanumaranehnalakukeunkakotaieu, jeungurangbakalmalesdendamkarahayatkotaeta"

44RajaYasubtiTapnakh,rembuganjeungpara panaséhatnangeunaanhalieu,sartaparapanaséhatna ngalahirkaanjeunna,"Anjeunmoalbisangéléhkeunurang Ibranisorangan,sababmaranéhnakudukuatpikeun ngalakukeunpadamelanieukasakumnakota."

45Lamunduaurangtiantaramaranehnangancurkeun sakumnakota,sartatayasahijieunanubisanahan maranehna,tangtulamunmanehngalawanmaranehna, maranehnabakalbangkitngalawanurangsarta ngancurkeunurangoge

46Tapiupamianjeunkersangirimutusankasadayarajarajaanuayadisakurilingurang,sarengngantepkeun aranjeunnangahiji,makaurangbakalangkatsareng aranjeunnasarengmeranganputra-putraYakub;maka anjeunbakalmeunangngalawanaranjeunna

47Yasubngadangukecap-kecaptiparajurunaséhatna, sartakecap-kecapétanyenangkeunanjeunnasareng rahayatna,terasanjeunnangalakukeunkitu;sarengYasub rajaTapnachngirimpesenkasadayarajaurangAmorianu ngepungSichemsarengTapnach,pokna, 48HayuurangbarengjeungBapa,urangbakalmaehan YakuburangIbranikatutsakumnaputra-putrana,sarta urangbakalngabasmimaranehnatibumi,sababkituanu dilakukeunanakakotaSikem,nahamaranehteunyaho?

49Raja-rajaurangEmorngadéngékajahatananu dilakukeunkuputra-putraYakubkakotaSikem,sarta aranjeunnakacidareuwasna

50TujuhrajaurangAmoringumpuljeungsakumna pasukanana,kira-kirasapuluhrebulalakinumawapedang, terusaranjeunnadatangpikeunmeranganputra-putra Yakub;jeungYakubngadéngéyénraja-rajaurangAmori geusngumpulpikeunmeranganputra-putrana,jeung Yakubkacidasieunna,sartaétangagangguhaténa

51YakubngagorowokkaSimeonjeungLewi,pokna, "Naonieukalakuanaranjeun?Nahaaranjeunnganyenyeri kuring,nepikangajaksakumnaurangKanaanngalawan kuringjeungkulawargakuring?Sababkuringjeung kulawargakuringkeurteuayananaon,tapiaranjeungeus ngalakukeunhalieukakuring,sartangahudangsumanget jalma-jalmadiieutanahngalawankuringkukalakuan aranjeun"

52Yudangawalerkaramana,"Nahadulur-dulurkuring, SimeonjeungLewi,maehansakumnawargaSikemtanpa alesan?TangtosnaétakusababSikemgeusngahinakeun adiurang,sartangalanggarparentahAllahurangkaNuh jeunganak-anakna,sababSikemmaksaadiurang,sarta ngalakukeunjinajeungmanehna"

53Sikemngalakukeunsagalakajahatanieusarengteuaya hijiogétipangeusikotanaanungahalangananjeunna, pokna,"Nahaanjeunngalakukeunkieu?"Tangtosna kusababieudulur-dulurkuringangkatsarengngagebug kotaéta,sarengPANGERANmasrahkeunétakaleungeun aranjeunna,sababpangeusinaparantosngalanggar paréntahAllahurang.Nahaétahartosnaaranjeunna ngalakukeunsadayanaieutanpaalesan?"

54Ayeunakunaonanjeunsieunatawasusah,jeungkunaon anjeunambekkadulur-dulurkuring,jeungkunaonamarah anjeunhurungkaaranjeunna?

55TangtosnaAllahuranganuparantosmasrahkeunkota Sikemsarengrahayatnakaleungeunaranjeunna,Anjeunna ogébakalmasrahkeunsadayarajaKanaananubadé ngalawanurang,sarengurangbakalngalakukeunka aranjeunnasapertosanudilakukeunkudulur-dulururang kaSikem

56Ayeunasingtenangjeungsingmiceunrasasieun,tapi singpercayakaPANGERAN,Allahurang,sartanenedaka Mantennasangkanngabantujeungnyalametkeunurang, sartamasrahkeunmusuhurangkaleungeunurang

57Yudanyauransalahsahijiabdiramana,pokna,"Coba tingaliraja-rajaanubadengalawanurang,ayadimana jeungpasukanana"

58Abdiétaangkatningalikakajauhan,terasnaékka GunungSihon,sartaningalisadayapasukanrajanangtung ditegalan,terasanjeunnauihdeuikaYudasartanyarios, "Raja-rajaparantosayaditegalansarengsadayapasukanna, hijibangsaanuseueurpisan,sapertoskeusikdibasisir laut"

59YudangalahirkaSimeonjeungLewi,katutdulurdulurna,"Singkuatjeungsingwani,sababPANGERAN Allahurangayajeungurang,ulahsieunkamaranehna"

60Hayuurangmaju,masing-masinglalakinyiapkeun pakarangperangna,panahnajeungpedangna,urangbakal inditjeungmeranganjalma-jalmaanuteudisunatieu; PANGERANtehAllahurang,Anjeunnabakal nyalametkeunurang

61Tuluyaranjeunnabangkit,sartamasing-masing nyepengpakarangperangna,bohnugedebohnuleutik, sawelasputraYakub,katutsadayaabdi-abdiYakub

62Sadayaabdi-abdiIshakanuayadiHebronsumpingka aranjeunnabarimawasagalarupapakarangperang,sareng putra-putraYakubsarengabdi-abdina,anujumlahna saratusduabelaslalaki,angkatkaraja-rajaéta,sareng Yakubogéangkatsarengaranjeunna.

63Putra-putraYakubngutuskaIshak,ramana,putra Ibrahim,kaHebron,anudisebutKireat-Arba,pokna, 64Mugi-mugiGustingabelaurangsadayana,mugiaGusti nangtayunganurangtinaleungeunurangKanaananu datangngalawanurang,sarengmugiaGustingaleupaskeun aranjeunnakaleungeunurang

65IshakputraIbrahimnenedakaPANGERANpikeun putra-putrana,sartaanjeunnaunjukan,"DuhGUSTIAllah, Gustiparantosjangjikaramaabdi,kieu,Kamibakal

ngalikeunturunananjeunsapertosbéntangdilangit,sareng Gustiogéparantosjangjikaabdi,sarengmugiaGusti ngalaksanakeunjangjianjeun,ayeunaraja-rajaKanaan nujungahiji,pikeunperangngalawanmurangkalihabdi kumargiaranjeunnahenteungalakukeunkekerasan."

66Kukituna,nunGUSTIAllah,Allahsakumnabumi, mugiaGustingarobahnaséhatraja-rajaieusupados aranjeunnahenteukéngingngalawanputra-putraabdi.

67Sarengmugiaraja-rajaieusarengrahayatnakenging kasieunankaputra-putraabdisarengnurunkeun kasombonganana,supadosaranjeunnangajauhtiputraputraabdi

68SarengkupananganGustianukuatsarengpanangan anudiulurkeun,salametkeunputra-putraabdisarengabdiabdinatiaranjeunna,sababkakawasaansarengkakawasaan ayadinapananganGustipikeunngalakukeunsadayanaieu.

69Sarengputra-putraYakubsarengabdi-abdinaangkatka raja-rajaieu,sarengaranjeunnapercantenkaPANGERAN Allahna,sarengnalikaaranjeunnaangkat,Yakubramana ogéngado'akaPANGERANsarengnyarios,Duh PANGERANAllah,Allahanukawasasarengmulya,anu parantosngarajaantijamanbaheula,tiharitadugika ayeunasarengsalamina;

70AnjeuntehMantennaanungahudangkeunperang sarengngeureunkeunana,dinapananganAnjeunaya kakawasaansarengkaperkasaanpikeunngaluhurkeun sarengngarubuhkeun;mugiadoaabdiditampidipayuneun AnjeunsupadosAnjeunmalikkaabdikalayanwelasasih Anjeun,pikeunngingetkeunmanahraja-rajaieusareng rakyatnakukasieunanputra-putraabdi,sareng ngareureuwaskeunaranjeunnasarengkémah-kémahna, sarengkalayankasaeanAnjeunanuageung,salametkeun sadayajalmaanupercantenkaAnjeun,sababAnjeunanu tiasangawasaurangsarengnurunkeunbangsa-bangsadina kakawasaanurang

BAB35

1Raja-rajaurangEmordatangkategalan,tuluyngariung jeungparajurunaséhatnapikeunngabahasnaonanukudu dilakukeunkaputra-putraYakub,sababmaranéhnamasih sieunkaputra-putraYakub,pokna,"Tingali,ayaduaurang IsrailanumaehansakumnakotaSikem."

2PANGERANngadangukeundoaIshakjeungYakub, sartaAnjeunnangeusianhatesadayapanaséhatraja-raja ieukurasasieunjeungsieunanukacida,nepika aranjeunnasapukngagorowok, 3Nahaanjeunbododintenieu,atanapinahaanjeunteu gaduhakal,yénanjeunbadéperangngalawanurangIbrani, sarengkunaonanjeunresepkanakarusakananjeunnyalira dintenieu?

4AyaduaurangdiantaranaanudatangkakotaSikem tanparasasieunatawareuwas,terusmaranehnamaehan sakumnapangeusikota,nepikaeuweuhsaurangogeanu bisanandinganmaranehna,kumahamaranehbisa ngalawanmaranehnakabeh?

5TangtosanjeunterangyénAllahnakacidamikanyaahna kaaranjeunna,sarengparantosngalakukeunhal-halanu luarbiasapikeunaranjeunna,sapertosanuteuacankantos dilakukeuntijamanbaheula,sarengdiantarasadayadewa-

dewabangsa-bangsa,teuayaanutiasangalakukeun sapertospadamelan-Naanuluarbiasa.

6PastiAnjeunnanyalametkeunkaruhunnaIbrahim,urang Ibrani,tinaleungeunNimrod,sarengtinaleungeun sakumnarahayatnaanuparantosseringhoyongmaehan anjeunna

7Anjeunnaogényalametkeunanjeunnatinaseuneuanu dialungkeunkuRajaNimrodkaanjeunna,sarengAllahna nyalametkeunanjeunnatinaétaseuneu

8Jeungsahadeuianubisangalakukeunhalnusarupa? PastiIbrahimanumaehanlimarajaElam,nalika aranjeunnangagangguputralanceuknaanuharitacicingdi Sodom.

9Tuluyabdinaanusatiadikaratonnaditawanjeung sababarahaurangprajuritna,tuluydiudagraja-rajaElam dinahijipeutingsartadipaehan,sartasagalahartabandana anugeusdirampaskudulurnadipulangkeundeuikaputra lanceukna

10JeungtangtuaranjeunnyahoyenAllahnaurangIbrani ieukacidabingahnakamaranehna,jeungmaranehnaoge bingahkaMantenna,sababmaranehnanyahoyen Mantennageusngaleupaskeunmaranehnatisakumna musuh-musuhmaranehna

11JeungtingalikulantarankanyaahnakaAllahna, Ibrahimnyandakhiji-hijinaputranaanudipikacintateras niatnapikeunnganteurkeunanjeunnasalakukurban beuleumankaAllahna,sarengupamisanéskusababAllah anunyegahanjeunnangalakukeunieu,anjeunnapasti bakalngalakukeunétakulantarankanyaahnakaAllahna 12Allahningalisagalapadamelan-Na,terussumpahka Mantenna,sartajangjikaMantennayenMantennabakal nyalametkeunputra-putranajeungsakumnaturunanana tinasagalakasusahanubakalnimpamaranehna,lantaran Mantennageusngalakukeunhalieu,sartakulantaran kanyaah-NakaAllah-Na,Mantennangeureunkeunwelas asih-Nakaanak-Na

13Jeungnahamaranehteuacanngadengenaonanu dilakukeunkuAllahmaranehnakaFiraunrajaMesirjeung kaAbimelekrajaGerar,kucaranyokotpamajikanIbrahim, anunyebutkeun,Manehnatehdulurkuring,bisimaranehna maehanIbrahimlantaranmanehna,terusmikirreknyokot manehnajadipamajikan?JeungAllahngalakukeunka maranehnajeungkarahayatnasagalaanumaranehgeus ngadenge

14Jeungurangsorangangeusningalikalawanpanonurang yenEsau,dulurnaYakub,datangkaanjeunnajeungopat ratuslalaki,kalawanniatmaehananjeunna,sababanjeunna ingetyenanjeunnageusngarebutberkahramanati anjeunna

15Anjeunnaangkatnepungananjeunnanalikaanjeunna sumpingtiSiria,pikeunmaehanindungsareng murangkalihna,sarengsahadeuianunyalametkeun anjeunnatinaleungeunnaiwaltiAllahnaanudipercayaku anjeunna?Anjeunnanyalametkeunanjeunnatinaleungeun dulurnasarengogétinaleungeunmusuh-musuhna,sareng pastianjeunnabakalngajagaanaranjeunnadeui

16SahaanuteuterangyénétatéhAllahmaranéhnaanu mérékakuatankamaranéhnapikeunngalakukeun kajahatankakotaSikemsapertosanugeuskadéngéku hidep?

17Nahakukakuatansoranganduajalmabisangancurkeun kotasakitugedénakawasSikemlamunlainkulantaran Allahnaanudipercayakumaranéhna?poknasarta anjeunnangalakukeunieukamaranéhnapikeunmaehan pangeusikotadikotana.

18Jeungnahaanjeunbisangéléhkeunjalma-jalmaanu geusdatangbabarengantikotaanjeunpikeunperang ngalawansakabéhna,sanajansarébukalileuwihlobaanu datangpikeunmantuananjeun?

19Tangtosnaanjeunterangsarengngartosyénanjeun sanéssumpingpikeunmeranganaranjeunna,tapianjeun sumpingpikeunmeranganAllahnaanumiliharanjeunna, sarengkukitunaanjeunsadayanasumpingdintenieu pikeundibinasakeun

20Kukitunaayeunaulahngalakukeunkajahatananurek ditimbulkeunkuaranjeun,sabableuwihhadeulahperang jeungmaranehna,sanajanjumlahnasaeutik,sababAllah maranehnaayajeungmaranehna

21Nalikaraja-rajaurangEmorngadéngésagalaomongan parapanasehatna,haténapinuhkusieun,sarengaranjeunna sieunkaputra-putraYakubsarenghenteudaékngalawan aranjeunna.

22Aranjeunnangadéngékeunomonganparapanasehatna, sartangadéngékeunsagalaomonganana,sartaomongan parapanasehattehmatakpikaresepeunpisanpararaja, sartaaranjeunnanurutkanaeta

23Raja-rajaétamaliksartangajauhanputra-putraYakub, sababmaranéhnateuwaningadeukeutanmaranéhna pikeunperang,lantaranmaranéhnakacidasieunnaka maranéhna,sartahaténaleburkukasieunkamaranéhna

24SababieuasalnatiPANGERANkaaranjeunna,sabab Mantennangadangukeundoaabdi-abdinaIshaksareng Yakub,sababaranjeunnapercantenkaMantenna;sareng sadayaraja-rajaieumulihsarengkémahnadinadintenéta, masing-masingkakotananyalira,sarengdinawaktoséta aranjeunnahenteuperangsarengputra-putraYakub

25Putra-putraYakubtetepayaditempatnanepikapeuting dihareupeunGunungSihon,sartaningaliyénraja-rajaéta teudatangmeranganaranjeunna,putra-putraYakub mulangkaimahna.

BAB36

1HaritaPANGERANnembongankaYakub,dawuhanaNa,"GeurainditkaBetel,cicingdidinya,tuluyjieunaltar pikeunPANGERANanunembongankamaneh,anugeus nyalametkeunmanehjeunganak-anakmanehtina kasusahan."

2YakubangkatkaBetelsarengputra-putranasareng sadayabarang-barangnanumutkeunpangandika PANGERAN

3Yakubyuswasalapanpuluhsalapantaunnalikaanjeunna angkatkaBetel,sarengYakubsarengputra-putranasareng sadayajalmianuayasarenganjeunna,tetepdiBeteldiLus, sarenganjeunnangawangunaltardidinyapikeun PANGERANanunembongankaanjeunna,sarengYakub sarengputra-putranacicingdiBetelgenepbulan.

4HaritaDebora,putriUs,inangnaRebeka,anukungsi ngasuhYakub,pupus;terusYakubnguburkeunetaawewe dihandapeuntangkalkiaradiBetel.

5Rébéka,putriBetuel,ibunaYakub,ogépupusdina waktosétadiHebron,nyaétaKireat-Arba,sarenganjeunna dikurebkeundiguhaMakpelaanudipésérkuIbrahimti urangHet.

6UmurRebeccasaratustilupuluhtilutaun,tuluyanjeunna pupusNalikaYakubngadanguyénindungnaRebeccatos maot,anjeunnaceuriktarikpisanpikeunindungna,sareng ngadameldukacitaanuageungpikeunanjeunna,sareng pikeunDeborah,pangasuhna,dihandapeuntangkalek, sarenganjeunnanyebatnamitempatétaAllon-bakhut

7JeungLabanurangSiriamaotdinamangsaharita,sabab Allahngahukumanjeunnalantarananjeunnangalanggar perjangjiananuayaantaraanjeunnasarengYakub.

8YakubyuswasaratustaunnalikaPANGERAN nembongankaanjeunna,sartangaberkahananjeunnasarta nyebatngarannaIsrail,sartaRahel,garwaYakub, ngandungdinamangsaharita

9HaritaYakubjeungsagalabarang-barangnaangkatti Betelkaimahbapana,kaHebron.

10Sabariaranjeunnanujudijalan,sarengteuacanjauh deuikaEprata,Rahelngalahirkeunputralalaki,sareng anjeunnangalahirkeunkalayanbeuratpisanterasmaot.

11YakubnguburkeunRaheldijalankaEprata,nyaéta Betlehem,sartaanjeunnangadegkeuntugudiluhur kuburanRahel,anumasihayanepikaayeuna;umurRahel opatpuluhlimataun,tuluyRahelpupus

12YakubngarananputranaanulahirkaRahel,Benyamin, sabablahirnaditanahbeulahkatuhu.

13SaatosRahelpupus,Yakubmasangkémahnadikémah Bilha,abdina

14Kuhaléta,Rubinsirikkaindungna,Lea,sartaanjeunna kacidaambekna,tuluyanjeunnahudangkalawanambekna, tuluyasupkakémahBilha,tuluyngangkatranjangbapana 15Haritabagianhakkaruhun,sajabatijabatanrajajeung imam,dicabuttiputra-putraRubin,sababanjeunnageus ngahinakeunranjangbapana,sartahakkaruhundibikeun kaYusuf,jabatanrajakaYuda,jeungimamkaLewi, sababRubingeusngahinakeunranjangbapana

16IeuturunanYakubanulahirdiPadan-Aram,putraputranaduabelasurang.

17Putra-putraLeanyaétaRubinanucikal,Simeon,Lewi, Yuda,Isakhar,Zebulon,jeungDinah,dulurnaawéwé;sarta putra-putraRahelnyaétaYusufjeungBenyamin.

18Putra-putratiZilpa,abdinaLea,nyaétaGadsarengAser, sarengputra-putratiBilha,abdinaRahel,nyaétaDan sarengNaptali;ieuputra-putraYakubanulahirdiPadanAram

19Yakubsarengputra-putranakatutsadayabarangbarangnaangkatkaMamre,nyaétaKireat-Arba,anuayadi Hebron,tempatIbrahimsarengIshakngumbara,sareng Yakubsarengputra-putranakatutsadayabarang-barangna, cicingsarengramanadiHebron.

20Jeunglanceukna,Esau,jeungputra-putrana,katut sagalahartabandana,inditkatanahSeir,teruscicingdi dinya,sartamibogatanahmilikditanahSeir,sarta turunan-turunanEsaubaranahansartalobapisanditanah Seir.

21IeuturunanEsauanulahirditanahKanaan,putra-putra Esausadayanalima

22AdangalahirkeunanakcikalnapikeunEsau,nyaéta Élipas,anuogéngalahirkeunRehuel,jeungAhlibama ngalahirkeunYeus,YaalamjeungKorah 23Ieuturunan-turunanEsauanulahirditanahKanaan; putra-putraElifasbinEsaunyaétaTéman,Omar,Zefo, Gatam,KenasjeungAmalek,sartaputra-putraRehuel nyaétaNahat,Zerah,SamajeungMiza

24Putra-putraYeusnyaétaTimna,Alwa,jeungYetet; jeungputra-putraYaalamnyaétaAlah,PinorjeungKenas 25Putra-putraKorahnyaétaTéman,Mibzar,Magdiel sarengEram;étamangrupikeunkulawarga-kulawarga turunanEsaunumutkeunkapala-kapaladitanahSeir 26Ieungaran-ngaranputra-putraSeirurangHori,anu cicingditanahSeir:Lotan,Syobal,Zibeon,Ana,Disan, EzerjeungDishon,tujuhurangputrana

27Putra-putraLotannyaétaHori,Hemansarengsadérék awéwéna,Timna,anusumpingkaYakubsarengputraputrana,tapiaranjeunnahenteungadéngékeunanjeunna, terasanjeunnaangkatsarengjantengundikElifasputra Esau,anungalahirkeunAmalekpikeunanjeunna

28Putra-putraSyobalnyaétaAlwan,Manahat,Ebal,Syefo, jeungOnam.Putra-putraZibeonnyaétaAyajeungAna. AnaétaanumanggihanurangYemimdigurunnalika anjeunnakeurngangonkaldebapanaZibeon

29Sabarianjeunnakeurnguruskaldebapana,anjeunnasok nungtunkagurunpikeunnguruskalde-kaldebapana

30Ayahijipoenalikaanjeunnamawaaranjeunnakasalah sahijigurundisisilaut,disebranggurunjalma-jalma, sarengnalikaanjeunnakeurmérédahareunkaaranjeunna, katingaliayaangintopananukacidagedenatisisilautanu sabalikna,nimpakalde-kaldeanukeurmérédahareundi dinya,sarengaranjeunnasadayanaeureun

31Sanggeuséta,kira-kirasaratusduapuluhsatobadag jeungpikasieuneunkaluartigurundisisiséjénlaut,terus maranéhnanepikatempatkalde-kaldeéta,terus maranéhnanangtungdidinya

32Titengahkahandap,étasasatoantéhbentuknasiga anakmanusa,titengahkaluhur,ayanusigabiruang,jeung ayaogénusigakeepha,buntutnaayaditukangeunanati antarataktaknanunepikataneuh,sigabuntutduchephath, terussasatoan-sasatoanieudatang,naékkalde,terus dibawakaditu,terusinditnepikaayeuna

33SalahsahijisatoieunyampeurkeunAnahterus ngagebuganmanéhnakubuntutna,teruskaburtidinya

34Nalikaanjeunnaningalipadamelanieu,anjeunnakacida sieunnakananyawana,terasanjeunnakaburkakota.

35Anjeunnanyaritakeunkaputra-putranasarengdulurdulurnasagalaanukajantenankaanjeunna,sarengseueur jalmianumilariankaldetapiteumendakanana,sareng Anahsarengdulur-dulurnateuangkatdeuikatempatétati dintenéta,sababaranjeunnasieunpisankananyawana

36Putra-putraAnah,putraSeir,nyaétaDisonsareng sadereknaawéwé,Ahlibama;putra-putraDisonnyaéta Hemdan,Esban,YitransarengKeran;putra-putraEser nyaétaBilhan,ZaawansarengAkan;putra-putraDison nyaétaUssarengAran

37Ieukulawarga-kulawargaturunanSeirurangHori, nurutkeunkapala-kapaladitanahSeir

38Esausarengputra-putranacicingditanahSeirurang Hori,penduduktanahéta,sarengaranjeunnangagaduhan tanahmilikdidinyasarengbaranahansarengningkatpisan,

sarengYakubsarengputra-putranasarengsadayamilikna, cicingsarengramanaIshakditanahKanaan,sapertosanu diparentahkeunkuGustikaIbrahimramana

BAB37

1Dinataunka-15hirupYakub,nyaétataunkasalapan Yakubcicingsarengputra-putranaditanahKanaan, anjeunnasumpingtiPadan-Aram

2DinamangsaharitaYakubjeunganak-anaknainditti Hebron,terusbalikdeuikakotaSikem,katutsagala barang-barangna,teruscicingdidinya,sababanak-anak Yakubmeunangtegalananualusjeungsuburpikeun ingon-ingonnadikotaSikem,kotaSikemharitageus diwangundeui,jeungdidinyaayakira-kiratiluratuslalaki jeungawewe.

3Yakub,putra-putrana,jeungsagalabarang-barangna cicingdilahananudibeulikuYakubtiHemor,bapana Sikem,waktuanjeunnasumpingtiPadan-Aramsateuacan SimeonjeungLewingarebutkotaéta

4Raja-rajaKanaanjeungEmoranungepungkotaSikem ngadéngéyénputra-putraYakubgeusdatangdeuika Sikemsartacicingdidinya

5Aranjeunnanaros,"Nahaputra-putraYakuburangIbrani ieubakalsumpingdeuikakotasarengcicingdidinya, saatosaranjeunnangéléhkeunsarengngusirpendudukna? Nahaaranjeunnaayeunabakaluihdeuisarengngusir jalma-jalmaanucicingdikotaatanapimaehan aranjeunna?"

6Raja-rajaKanaankumpuldeui,tuluyngahijirékperang ngalawanYakubjeungputra-putrana.

7RajaYasubtiTapnachogéngirimutusankasadayaraja tatanggana,kaElanrajaGaas,kaIhurirajaSilo,kaParaton rajaHazar,kaSusirajaSarton,kaLabanrajaBetchoran, sarengkaSabirrajaOtnaymah,pokna, 8Hayuurangdatangkadieu,tulunganKami,urang maehanYakuburangIbraniieu,katutputra-putrana,katut sagalahartabandana,sababmaranehnageusdatangdeui kaSikemrekngarebutetatanahjeungmaehanpendudukna kawasbaheula.

9Raja-rajaieungumpultuluysumpingjeungpasukanpasukanna,hijibangsaanulobapisankawaskeusikdi basisir,sartaaranjeunnaayadisebrangTapnach.

10RajaYasubtiTapnakhmajukaditukadieujeung sakumnapasukanana,tuluymasangkemahdiluarkota,di hareupeunTapnakh.Raja-rajaieudibagijaditujuhpasukan, tujuhpasukanpikeunngalawanputra-putraYakub 11AranjeunnangirimkeunbewarakaYakubsareng putrana,pokna,"Hayuurangsadayanakadieusupados urangtiasangobrolbabarengandilebak,sarengmales dendamkaurangSikemanuanjeunpeuncitdikotana, sarengayeunaanjeunkedahuihdeuikakotaSikemsareng cicingdidinya,sarengmaehanpenduduknasapertos sateuacanna

12Putra-putraYakubngadéngéhaléta,sartaamarahna kacidangagedurnakuomonganraja-rajaKanaan,sarta sapuluhputraYakubburu-burunangtung,sartamasingmasingnyepengpakarangperangna;sartaayasaratusdua abdi-abdinaanusiaptempur

13Sadayajalmiieu,putra-putraYakubsarengabdi-abdina, angkatkaraja-rajaieu,sarengYakubramanaayasareng

aranjeunna,sarengaranjeunnasadayananangtungdina tumpukanbatudiSikem.

14YakubnenedakaPANGERANpikeunputra-putrana, terasanjeunnangulurkeunleungeunnakaPANGERAN, teraspokna,"DuhGusti,GustitehAllahNuMahaKawasa, GustitehRamakami,Gustinungabentukkamisareng kamitehhasilkaryapananganGusti;mugiGusti ngabebaskeunputra-putraabdikuwelasasihGustitina pananganmusuh-musuhna,anuayeunasumpingpikeun meranganaranjeunnasarengnyalametkeunaranjeunnatina pananganaranjeunna,sababdinapananganGustiaya kakuatansarengkakawasaan,pikeunnyalametkeun sababarahaurangtiseueurjalma."

15Sarengmugiaputra-putraabdi,abdi-abdiGusti, dipaparinkakuatansarengkawanipikeunngalawan musuh-musuhna,pikeunnalukkeunaranjeunna,sareng ngajantenkeunmusuh-musuhnaéléhdipayuneun aranjeunna,sarengulahngantepputra-putraabdisareng abdi-abdinamaotkupananganurangKanaan.

16NangingupamiGustikersanyabutnyawaputra-putra abdisarengabdi-abdina,mugiakalayanwelasasihGusti anuageung,candakaranjeunnakuperantaraanparaabdi Gusti,supadosdintenieuaranjeunnahenteubinasakurajarajaurangEmor

17NalikaYakubeureunnenedakaPANGERAN,bumi oyagtitempatna,jeungpanonpoéjadipoék,sartasadaya raja-rajaieusieunpisansartaaranjeunnangarasareuwas pisan.

18PANGERANngadangukeundoaYakub,sarta PANGERANnimbulkeunrasasieunjeungreuwaska sakumnaraja-rajajeungbalatentarana,kaputra-putra Yakub

19SababPANGERANnitaharanjeunnangadéngésora karetaperang,jeungsorakudaanugagahtiputra-putra Yakub,jeungsorapasukananukacidagedénaanungiring aranjeunna

20Raja-rajaieukacidareuwasnakaputra-putraYakub, sartanalikaaranjeunnanangtungditempatna,putra-putra Yakubmajukaaranjeunna,dibarengankusaratusdua belaslalaki,baringagorowoktarikpisan.

21Nalikapararajaningaliputra-putraYakubmajukaarah aranjeunna,aranjeunnabeukipanik,sarengcondong mundurtipayuneunputra-putraYakubsapertosmimitina, sarenghenteungalawanaranjeunna

22Tapimaranehnateumundur,pokna,"Bakaljadiaib pikeunurangmundurtihareupeunurangIbraniduakali kieu"

23Putra-putraYakubnyampeurkeunsartamajungalawan raja-rajakatutbalad-baladna,sartaaranjeunnaningalieta bangsatehkacidakuatna,lobanakawaskeusiklaut

24Putra-putraYakubnenedakaPANGERAN,pokna, "DupiGusti,mugiaabdiditulungansarengdiwaler,sabab abdipercantenkaGusti,sarengmugiaabdiulahdugika maotkuleungeunjalmi-jalmianuteudisunatieu,anu dintenieuparantosngalawanabdi"

25Putra-putraYakubnyandangpakarangperangna masing-masing,sartamasing-masingnyepengtameng jeunglembingna,tuluymajukamedanperang

26Yuda,putraYakub,lumpatheulatipayuneundulurdulurna,jeungsapuluhabdina,tuluyanjeunnainditkaarah raja-rajaéta

27JeungYasub,rajaTapnach,ogémajuheulajeung pasukannatipayuneunYuda,jeungYudaningaliYasub jeungpasukannadatangkaarahanjeunna,jeungamarah Yudahurung,jeungamarahnangagedurdijerodirina, terusanjeunnanyampeurkeunkamedanperangnumana Yudangalanyawana

28YasubjeungsakumnapasukananamajukaYuda, anjeunnanunggangkudaanukacidakuatnajeungperkasa, sartaYasubtehlalakianugagahberani,tisirahnepika sukupinuhkubeusijeungkuningan

29Barianjeunnanunggangkuda,anjeunnanémbakkeun panahkudualeungeunnatihareupjeungtitukang, sakumahakabiasaananadinasagalaperangna,sarta anjeunnataraluputtitempatanuditujukeunpanahna

30NalikaYashubsumpingpikeunngalawanYuda,sareng nujungalungkeunseueurpanahkaYuda,PANGERAN ngabeungkeutleungeunYashub,sarengsadayapanahanu diluncurkeunkuanjeunnamantulkabaladnasorangan

31Sanajankitu,YashubterusmajukaarahYuda,pikeun nangtanganjeunnakupanah,tapijarakantaraaranjeunna sakitartilupuluhhasta,sarengnalikaYudaningaliYashub ngalungkeunpanahnakaanjeunna,anjeunnalumpatka anjeunnakalayankakuatanamarahna

32Yudangangkatbatubadagtitaneuh,beuratnagenep puluhsyikal,terusYudalumpatkaarahYashub,terusbatu étanembrakkanatamengna,nepikaYashubreuwaskuéta batu,tuluymuragtinakudanakataneuh

33TamengétabeulahtileungeunYashub,sartaku kakuatanseranganéta,tamengétamuragkajarakkira-kira limabelashasta,sartaétatamengmuragdihareupeun pasukankadua.

34Raja-rajaanusumpingsarengYashubningaliti kajauhankakuatanYuda,putraYakub,sarengnaonanu parantosdilakukeunkuanjeunnakaYashub,sareng aranjeunnasieunpisankaYuda

35AranjeunnangumpuldideukeutkémahYashub,ningali kaayaananaanubingung,terusYudanyabutpedangna terusmaehanopatpuluhdualalakitikémahYashub,terus sakabéhkémahYashubkaburtipayuneunYuda,jeung euweuhsaurangogéanutahanngalawananjeunna,terus aranjeunnaninggalkeunYashubteruskaburtianjeunna, jeungYashubmasihkénéhngagolérdinataneuh

36BarangYasubningaliyensakumnapasukananageus kaburtianjeunna,anjeunnaburu-burubangkitngalawan Yudakalawansieun,tuluynangtungngalawanYuda

37JeungYashubtarungsakalingalawanYuda, nempatkeuntamengkatameng,jeungbaladYashubkabur kabeh,sababmaranehnasieunpisankaYuda.

38YashubnyepengtumbaknarékngagebugsirahYuda, tapiYudaburu-burungadeukeutkeuntamengnakana sirahna,kanatumbakYashub,nepikatamengYudakeuna kutumbakYashub,sartatamengnaogébeulah.

39BarangYudaningalitamengnabeulah,anjeunnaburuburunyabutpedangnaterusneunggeulYashubkana pigeulangsukuna,nepikasukunapotong,nepikaYashub labuhkataneuh,tumbaknamuragtinaleungeunna

40Yudaburu-burunyokottumbakYashub,tuluyneukteuk sirahYashubtuluydialungkeunkanadampalsukuna

41Nalikaputra-putraYakubningalinaonanudilakukeun kuYudakaYashub,aranjeunnasadayanalumpatka barisanraja-rajaanusanés,terasputra-putraYakubperang

ngalawantentaraYashub,sarengtentarasadayarajaanu ayadidinya.

42Putra-putraYakubngarubuhkeunlimabelasrébulalaki, terusmaranéhnangagebuganmaranéhnakawaskeur ngagebugantangkalwaluh,sésanakaburpikeun nyalametkeunnyawana

43YudamasihnangtungdigigireunmayitYashub,sarta ngalaanbajukereYashub.

44Yudaogényabutbeusisarengkuningananuayadi sakurilingYashub,sarengkatingalisalapanlalakitipara panglimaYashubsumpingpikeunngalawanYuda

45Yudaburu-burungangkatbatutitaneuh,tuluy digebugankuetabatukanasirahsalahsahijina,nepika tangkoraknabeulah,jeungmayitnaogémuragtinakudaka taneuh

46Dalapanperwiraanutinggaleun,ningalikakuatanYuda, kacidasieunnateraskabur,terusYudajeungsapuluh prajuritnangudagaranjeunna,terusnyusulsartamaehan aranjeunna.

47Putra-putraYakubmasihkénéhngéléhkeunpasukan raja-raja,sartalobaanudibunuhkumaranéhna,tapirajarajaétatetepwaningalawanparakaptenna,sartateu mundurtitempatna,sartamaranéhnangagorowok ngalawanpasukan-pasukannaanukaburtipayuneunputraputraYakub,tapitayasahijieunanungadéngékeunka maranéhna,sababmaranéhnasieunkunyawanabisi maranéhnamaot

48Saenggeusngéléhkeunpasukanraja-raja,sadayaputra YakubbalikdeuikapayuneunYuda,sarengYudamasih kénéhmaehandalapanpanglimaYasub,sarengngalaan pakeanaranjeunna.

49UrangLewiningaliElon,rajaGaas,nujukaarah anjeunna,sarengopatbelaspanglimanaanubademaehan anjeunna,tapiurangLewiteuterangpasti.

50Elonjeungparaperwirananyampeurkeunbeukideukeut, terusLewimalikkatukang,terusningaliyenperanggeus datangtitukang,terusLewilumpatjeungduabelasabdina, terusmaranehnainditterusmaehanElonjeungpara perwiranakupedang

BAB38

1RajaIhuritiSilosumpingpikeunngabantosanElon,teras anjeunnanyampeurkeunYakub,nalikaYakub ngatarikkeunpanahnaanudicekelnaterasnembusIhuri anunyababkeunmaotna.

2NalikaIhurirajaSilopupus,opatrajaanusésanakaburti tempatnasarengparakaptenanusanés,sarengaranjeunna nyobianmundur,pokna,Urangteugaduhkakuatandeui ngalawanurangIbranisaatosaranjeunnamaehantiluraja sarengparakaptennaanulangkungkuattibatanurang

3Nalikaputra-putraYakubningaliyénraja-rajaanusésana parantosangkattitempatna,aranjeunnangudagaranjeunna, sarengYakubogésumpingtitumpukankaidiSikemti tempatanjeunnanangtung,terasaranjeunnangudagrajarajaétasarengnyampeurkeunaranjeunnasarengabdiabdina.

4Raja-raja,parakapala-kapala,jeungsésa-sésapasukanna, ningaliyénputra-putraYakubnyampeurkeunmaranéhna, maranéhnasieunkunyawamaranéhnasartakaburnepika kotaChazar

5Putra-putraYakubngudagaranjeunnadugikagapura kotaChazar,sarengaranjeunnamaehanraja-rajasareng pasukanana,sakitaropatrébulalaki,sarengnalika aranjeunnamaehanpasukanraja-raja,Yakubsibukku panahna,ngawasaanraja-raja,sarenganjeunnamaehan sadayana

6AnjeunnamaehanParatonrajaChazardigapurakota Chazar,sarengsaatosétaanjeunnamaehanSusirajaSarton, LabanrajaBethchorin,sarengShabirrajaMachnaymah, sarenganjeunnamaehanaranjeunnasadayanakupanah, hijipanahkamasing-masing,sarengaranjeunnamaot

7Putra-putraYakubningaliyénsadayarajaparantosmaot sarengaranjeunnaparantosmundur,terasneraskeun perangsarengpasukanraja-rajadipayuneungapura Chazar,sarengaranjeunnamasihmaehansakitaropatratus lalaki.

8TiluabdiYakubgugurdinaperangéta,sartanalikaYuda ningaliyéntiluabdinageusmaot,anjeunnakacidasedihna, sartaamarahnangagedurkaurangAmori.

9Sadayaprajuritanusésanatipasukanraja-rajasieun pisankananyawana,terasaranjeunnalumpatterasmeulah gapuratémbokkotaChazar,terasaranjeunnasadayana lebetkakotapikeunkasalametan

10Aranjeunnanyumputditengah-tengahkotaChazar, sababkotaChazartehkacidagedenaturlega,sartanalika sadayapasukanieugeusasupkakota,putra-putraYakub ngudagaranjeunnakakota

11Opatlalakigagahprakosaanugeusberpengalamandina perangkaluartikota,nangtungdilawangkota,barinyekel pedangjeungtumbak,tuluynangtungdihareupeunputraputraYakub,sartateungidinanaranjeunnaasupkakota.

12Naptalilumpatterusnyampeurkeunmaranéhna,terus pedangnangagebugduaurang,nepikasirahnaditeukteuk sakaligus.

13Anjeunnamalikkaduanuséjénna,sartakatingalina maranéhnageuskabur,tuluydiudag,ditéwak,digebugan, terusdipaéhan.

14Putra-putraYakubsumpingkakota,sartaningaliaya deuitémbokkota,terusaranjeunnanéangangapuratémbok éta,tapiteukapanggih.Yudaluncatkaluhurtémbok,terus SimeonjeungLewinuturkeunanjeunna,sartatiluanana turuntitémbokkajerokota

15SimeonjeungLewimaehansakumnalalakianulumpat kakotapikeunnyalametkeundiri,kitudeuipangeusikota katutpamajikanjeungbarudakna,dipaehankupedang, sartasoraceurikjalma-jalmadikotakadéngénanepika sawarga

16JeungDanjeungNaftaliluncatkaluhurtembokpikeun ningalinaonanunyababkeunsoraratapan,sababputraputraYakubngarasahariwangkadulur-dulurna,sarta aranjeunnangadéngépangeusikotanyaritabariceurik jeungméntadihampura,pokna,"Candaksagalaanuayadi kotaieuterusindit,nganulahmaehankami"

17SanggeusurangYuda,Simeon,jeungLewieureun ngagebuganurangkota,aranjeunnananjakkanatembok terusnyauranDanjeungNaftali,anuayadiluhurtembok, kitudeuidulur-dulurnalianna,terusSimeonjeungLewi ngawartosanaranjeunnangeunaanjalanasupkakota,terus kabehputraYakubdatangpikeunnyokotbarang-barang jarahan.

18Putra-putraYakubngarampogbarang-barangjarahanti kotaHazar,dombajeungsapi,kitudeuihartabanda,sarta sagalarupabaranganubisadirampas,tuluyindittikota poeetakeneh.

19Poéisuknaputra-putraYakubangkatkaSarton,sabab maranéhnangadéngéyénjalma-jalmaSartonanutetep cicingdikotaétangumpulrékperangjeungmaranéhna lantarangeusmaehanrajamaranéhna,jeungSartontéh kotaanuluhurpisanjeungdibenteng,sartakotaétaboga bénténganujerodisakurilingna

20Tihangbentengnapanjangnakira-kiralimapuluhhasta jeungrubaknaopatpuluhhasta,sartateuayatempat pikeunjalmaasupkakotalantaranbentengna.Putra-putra Yakubningalibentengkota,terusnéanganjalanasupka dinya,tapiteumanggihan

21Sabablawangasupkakotaayaditukang,jeungunggal lalakianuhayangasupkakotangaliwatjalanétaterus ngurilingansakuliahkota,terussanggeusétaasupkakota

22Putra-putraYakubningaliyénmaranéhnateu manggihanjalanasupkakota,ambeknakacidagedéna, sartapangeusikotaningaliyénputra-putraYakubkeur datangkamaranéhna,kacidasieunnakamaranéhna,sabab maranéhnageusngadéngéngeunaankakuatanmaranéhna jeungnaonanugeusdilakukeunkaHazar

23SarengpendudukkotaSartonteutiasakaluarkaarah putra-putraYakubsaatosngumpuldikotapikeun ngalawanaranjeunna,bisiaranjeunnatiasalebetkakota, tapinalikaaranjeunnaningaliyénaranjeunnanujukaarah aranjeunna,aranjeunnasieunpisankaaranjeunna,sabab aranjeunnaparantosngupingngeunaankakuatan aranjeunnasarengnaonanuparantosaranjeunnalakukeun kaChazar

24Jadi,urangSartonburu-burungarebutsasakjalankotati tempatna,samemehputra-putraYakubdatang,terus aranjeunnamawaetasasakkakota

25Putra-putraYakubsumpingterasmilarianjalankajero kota,tapiteumendakanana.Pangeusikotanaékkaluhur témbok,terasningaliputra-putraYakubnujumilarianjalan kajerokota

26Pendudukkotaétangahinaputra-putraYakubtiluhur témbok,terusnyumpahanaranjeunna,sartaputra-putra Yakubngadéngéétahinaan,sartaaranjeunnaambekpisan, sartaamarahnangagedurdinadirimaranéhanana.

27Putra-putraYakubambekkaaranjeunna,terus aranjeunnahudangtuluyluncatngaliwatanbenteng kalawantanagaanusakitulobana,sartakutanaga aranjeunnangaliwatbentenganurubaknaopatpuluhhasta 28Sanggeusngaliwatanbenteng,aranjeunnanangtungdi handapeuntémbokkota,sartamendakansadayagapura kotadikubengkupantobeusi

29Putra-putraYakubnyampeurkeunrékmukakeunpantopantogapurakota,tapijalma-jalmateungantepkeun, lantarantiluhurtémbokkotaaranjeunnangalungkeunbatu jeungpanahkadinya

30Jumlahjalma-jalmaanuayadiluhurtémbokayakirakiraopatratuslalaki,sartanalikaputra-putraYakubningali yénjalma-jalmadikotaétateunganteparanjeunna mukakeungapurakota,aranjeunnaluncatterasnaékka luhurtémbok,sarengurangYudanaékheulakabagian wétankota.

31GadjeungAsernuturkeunanjeunnakapojokkulonkota, SimeonjeungLewikakalér,jeungDanjeungRubinka kidul

32Jelema-jelemaanuayadiluhurtémbok,nyaétajalmajalmanuayadikota,ningaliyénputra-putraYakubkeur nyampeurkeunmaranéhna,maranéhnakaburtitémbok, turunkajerokota,tuluynyumputditengah-tengahkota 33KaomIsakarjeungkaomNaftalianutetepayadi handapeuntémbokngadeukeutanterusngadobrakgapuragapurakota,terusngadurukgapura-gapurakota,nepika beusinaleburSakumnaputra-putraYakubasupkakota, aranjeunnajeungsakumnalalakina,terustarungjeung urang-urangkotaSarton,terusmaehanmaranehnaku pedang,jeungtayasaurang-urangacananubisanahan maranehna

34Kira-kiraduaratuslalakikaburtikota,terusaranjeunna nyumputdihijimunaradikota,terusYudangudag aranjeunnanepikamunara,terusanjeunnangarubuhkeun munaraéta,nutuluynibananjalma-jalmaéta,nepika aranjeunnakabehtiwas

35Putra-putraYakubnanjakkahateupmenaraéta,terus ningaliayamenaraséjénanujangkungjeungkuatti kajauhandikotaéta,puncaknanepikalangitPutra-putra Yakubburu-buruturunkadinyajeungsakabéhlalakina, terusinditkamenaraéta,terusmanggihanétamenara pinuhkukira-kiratiluratuslalaki,awéwé,jeungbarudak 36Putra-putraYakubmaehanjalma-jalmaanuayadi munaranepikalobapisan,terusaranjeunnakabur ninggalkeunetajalma-jalma

37SimeonjeungLewingudagmaranehna,nepikadua belaslalakianugagahturperkasakaluartitempat maranehnanyumput

38Duabelaslalakiétangayakeunperanganukuat ngalawanSimeonsarengLevi,sarengSimeonsarengLevi teutiasangéléhkeunaranjeunna,sarenglalaki-lalakianu gagahberaniétameulahtamengSimeonsarengLevi, sarengsalahsahijinanyerangsirahLevikupedangna, nalikaLeviburu-burunempatkeunleungeunnakana sirahna,sababanjeunnasieunkupedang,sarengpedang étanyerangleungeunLevi,sarengétanganukurperyogi sakedikleungeunLevidipotong

39Lewinyepengpedanglalakigagahberaniéta,tuluy nyokotpedangétatilalakiéta,tuluyditeunggeulkanasirah lalakiéta,nepikasirahnadipeulah

40SawelaslalakinyampeurkeunLewipikeuntarung ngalawananjeunna,sababaranjeunnaningalisalahsahijina tiwas,sartaputra-putraYakubtarung,tapiputra-putra Yakubteubisangéléhkeunaranjeunna,sababjalma-jalma étakacidakuatna

41Putra-putraYakubsadaryénmaranéhnateubisa ngéléhkeunmaranéhna,Simeonngajerittarikpisan,nepi kasawelaslalakianukuatétareuwasngadéngésora Simeonanungajerit

42Tikajauhan,urangYudaapalkanasoraSimeonnu ngagorowok,terusurangNaftalijeungurangYudalumpat mawatameng-tamengnakaSimeonjeungLewi,terus manggihanyenmaranehnakeurtarungngalawanjalmajalmanuperkasaeta,tapiteubisangéléhkeunmaranehna sababtameng-tamengnageuspeupeus

43NaptaliningaliyéntamengSimeonsarengLewi parantospeupeus,terasanjeunnanyandakduatamengti abdi-abdinaterasmawaétatamengkaSimeonsarengLewi 44DinapoeetaSimeon,LewijeungYudatarung ngalawansawelasprajuritanugagahberaninepikawanci suruppanonpoe,tapimaranehnateubisangéléhkeuneta tiluan

45Yakubkacidasedihna,terusnenedakaPANGERAN, sartaanjeunnajeungputranaNaftaliinditngalawan pasukan-pasukanperkasaeta

46Yakubnyampeurkeunterusnarikpanahna,tuluy nyampeurkeunjalma-jalmaanugagahperkasa,terus maehantiluurangprajuritnakupanah,sartadalapanurang anusésanamalikdeui,sartakatingali,perangkeur lumangsungngalawanaranjeunnadihareupjeungdi tukang,sartaaranjeunnakacidasieuneunanakunyawana, sartateubisanangtungdihareupeunputra-putraYakub, sartaaranjeunnakaburtipayuneunaranjeunna

47Nalikaaranjeunnakabur,aranjeunnapapanggihjeung DanjeungAseranukeurnyampeurkeunaranjeunna,terus ujug-ujugaranjeunnanyerangaranjeunna,terusperang jeungmaranehna,terusmaehanduaurangdiantarana, terusYudajeungdulur-dulurnangudagaranjeunna,terus maehansésana

48SadayaputraYakubmulihsarengngurilingankota, milariannahaaranjeunnamendakanlalaki,sareng aranjeunnamendakansakitarduapuluhnonomandijero guhadikota,sarengGadsarengAsermaehansadayana, sarengDansarengNaptalinyerangsésanalalakianukabur sarenglumpattimenarakadua,sarengaranjeunnamaehan sadayana.

49Putra-putraYakubmaehansakumnapendudukkota Sarton,tapiawéwé-awéwésarengmurangkalihna ditinggalkeundikotaétasarenghenteudipaéhan.

50SadayapendudukkotaSartonétajalma-jalmaanukuat, salahsahijinangudagsarébujalma,sarengduajalmamoal kaburtisapuluhrébujalmaanusésana.

51Putra-putraYakubmaehansakumnapendudukkota Sartonkupedang,nepikatayasaurangogéanubisa nandinganaranjeunna,sartaparaawéwéditinggalkeundi kota

52Putra-putraYakubngarampogsadayabarangjarahan kota,sarengngarebutnaonwaéanudipikahoyong,sareng aranjeunnangarampogdombasarengsapisarengharta bendatikota,sarengputra-putraYakubngalakukeunka Sartonsarengpenduduknasapertosanuaranjeunna lakukeunkaChazarsarengpendudukna,sarengaranjeunna maliksarengangkat.

BAB39

1Nalikaputra-putraYakubangkattikotaSarton, aranjeunnaparantosleumpangsakitarduaratushasta nalikaaranjeunnapendaksarengpendudukTapnachanu nujukaaraharanjeunna,sababaranjeunnakaluarpikeun perangsarengaranjeunna,sababaranjeunnaparantos ngéléhkeunrajaTapnachsarengsadayaprajuritna.

2JadisakabéhanusésanadikotaTapnahkaluarpikeun ngalawanputra-putraYakub,sartaaranjeunnamikirrék ngarebutdeuibarang-barangjarahanjeungbarang-barang rampasananugeusdirebuttiChazarjeungSarton

3Sésa-sésaurangTapnachperangngalawanputra-putra Yakubditempatéta,sartaputra-putraYakubngéléhkeun aranjeunna,sartaaranjeunnakaburtipayuneunaranjeunna, sartaaranjeunnangudagaranjeunnanepikakotaArbelan, sartaaranjeunnasadayanagugurdipayuneunputra-putra Yakub

4Putra-putraYakubbalikdeuikaTapnach,rekngarampog barang-barangtiTapnach,sartanalikaaranjeunnasumping kaTapnach,aranjeunnangadanguyenurangArbelangeus kaluarpikeunnepunganaranjeunnapikeunnyalametkeun barang-barangrampogdulur-dulurna,sartaputra-putra YakubninggalkeunsapuluhlalakinadiTapnachpikeun ngarampogkota,sartaaranjeunnakaluarkaarahurang Arbelan

5Jeunglalaki-lalakiArbelankaluarjeungpamajikanpamajikannapikeunperangngalawanputra-putraYakub, sababpamajikan-pamajikannageusberpengalamandina perang,jeungaranjeunnakaluar,kira-kiraopatratuslalaki jeungawewe.

6SadayaputraYakubngagorowoktarikpisan,sarta aranjeunnasadayanalumpatkaarahpendudukArbelan, kalawansoraanutarikturpikasieuneun.

7PendudukArbelanngadéngésorasurakputra-putra Yakub,jeungamukanmaranéhananakawassorasinga jeungkawasamukanlautjeungombakna.

8Sieunjeungreuwaskacidangageuingkeunhate maranehnakulantaranputra-putraYakub,sartamaranehna kacidasieunnakaetaputra-putra,terusmaranehnamundur kaburtihareupeunputra-putraYakubkajerokota,terus putra-putraYakubngudagaranjeunnanepikagapurakota, terusmaranehnanepunganaranjeunnadijerokota.

9Putra-putraYakubtarungngalawanaranjeunnadikota, sarengsadayaawéwénaaubdinangabantingputra-putra Yakub,sarengperangsengitpisandiantaraaranjeunna sapanjangdintenétadugikasonten

10Putra-putraYakubteubisangéléhkeunmaranéhna,sarta putra-putraYakubampir-ampiranbinasadinaperangéta, sartaputra-putraYakubngajeritkaPANGERANsarta meunangkakuatananukacidagedénamenjelangsonten, sartaputra-putraYakubmaehansakumnapangeusi Arbelankupedang,lalaki,awéwéjeungbarudakleutik 11Jeungogésésa-sésajalmaanukaburtiSarton,putraputraYakubmaehanaranjeunnadiArbelan,jeungputraputraYakubngalakukeunkaArbelanjeungTapnach sakumahaanuaranjeunnalakukeunkaChazarjeungSarton, jeungnalikaparaawéwéningaliyénsadayalalakiparantos maot,aranjeunnanaékkahateupkotasarengmaehan putra-putraYakubkucarangahujankeunbatusapertos hujan

12Putra-putraYakubburu-buruasupkakota,terus ngarebutkabehaweweterusdipaehankupedang,ariputraputraYakubngarampogsagalabarangjarahan,domba, sapi,jeungingon-ingon

13Putra-putraYakubngalakukeunkaMakhnaimasapertos anudilakukeunkaTapnah,kaHazarsarengkaSilo,teras aranjeunnaangkattidinya

14Dinapoékalima,putra-putraYakubngadéngéyén urangGaasgeusngumpulpikeunperangngalawan maranéhna,lantaranmaranéhnageusmaehanrajajeung parapanglimana,sababayaopatbelaspanglimadikota

Gaas,jeungputra-putraYakubgeusmaehanmaranéhna kabéhdinaperangnukahiji.

15Putra-putraYakubdinapoeetangaranggeumpakarang perangna,terusmajuperangngalawanpangeusiGaas.Di GaasayahijijalmaanukuatturperkasatiurangAmori, sartaGaastehkotaanupangkuatnajeungpangsaenadi antarasakabehkotaAmori,sartaetakotabogatilutembok 16Putra-putraYakubsumpingkaGaas,sartaaranjeunna mendakangapura-gapurakotadikonci,jeungkira-kiralima ratuslalakinangtungdiluhurtémbokluar,jeungjalmajalmaanulobanakawaskeusikdibasisirlautkeur ngahadangputra-putraYakubtiluarkotaditukangeunana 17Putra-putraYakubnyampeurkeunpikeunmukakeun gapurakota,sartanalikaaranjeunnakeurngadeukeutan, jebuljalma-jalmaanukeurngahadangditukangeunkota kaluartitempatnaterusngepungputra-putraYakub. 18Putra-putraYakubdikurungdiantaraurangGaas,sarta perangnaayadihareupjeungditukang,sartasakumna lalakianuayadiluhurtembokngalungkeunpanahjeung batutiluhurtembokkaaraharanjeunna

19UrangYuda,ningaliyénurangGaasbeukibeuratteuing pikeunaranjeunna,ngajerittarikpisan.SadayaurangGaas reuwasngadéngésorajeritYuda,sarengjalma-jalma muragtinatémboknalikangadéngéjeritnaanutarik, sarengsadayaanuayadiluarsarengdijerokotasieun pisankananyawana

20Putra-putraYakubmasihkénéhnyampeurkeunrék ngadobrakpantokota,tapiurangGaasngalungkeunbatu jeungpanahkaaranjeunnatiluhurtémbok,terus ngajingjingaranjeunnakaburtigapura

21Putra-putraYakubbalikdeuingalawanurangGaasanu ayadiluarkota,terusaranjeunnanyerangkaurangGaas kalawandahsyat,siganukeurnabraktangkalwaluh,nepi kaaranjeunnateukuatnandanganputra-putraYakub, sababaranjeunnasieunkusoraurangYudaanungajerit

22Putra-putraYakubmaehansadayalalakianuayadiluar kota,sarengputra-putraYakubmasihngadeukeutanpikeun asupkakota,sarengtarungdihandapeuntémbokkota,tapi aranjeunnateutiasasababsadayapendudukGaasanutetep ayadikotaparantosngepungtémbokGaaskaunggalarah, jantenputra-putraYakubteutiasangadeukeutankota pikeuntarungsarengaranjeunna

23Putra-putraYakubnyampeurkeunkahijijurupikeun tarungdihandapeuntémbok,pangeusiGaasngalungkeun panahjeungbatukaaranjeunnakawashujan,terus aranjeunnakaburtihandapeuntémbok.

24UrangGaasanuayadiluhurtémbokningaliyénputraputraYakubteubisangéléhkeunmaranéhnatihandapeun témbok,tuluyngahinaputra-putraYakubkukecap-kecap ieu,pokna,

25Naonmasalahnajeungaranjeundinaperangieunepika aranjeunteubisameunang?Nahaaranjeunbisa ngalakukeunkakotaGaasanuperkasajeungpangeusina kawasanuaranjeunlakukeunkakota-kotaurangEmoranu teupatikuat?Tangtuaranjeunngalakukeunhal-halkituka jalma-jalmaanulemahdiantaraurang,sartamaehan maranehnadilawangkota,sababmaranehnateuboga kakuatannalikamaranehnasieunkusoraaranjeunanu ngagorowok

26Nahaayeunaanjeunsangguptarungditempatieu?Pasti didieuanjeunsadayanabakalmaot,sarengkamibakal

malesdendamkakota-kotaanuparantosdiruksakku anjeun.

27UrangGaasngahinapisanputra-putraYakubsareng ngahinaaranjeunnakudewa-dewaaranjeunna,sareng teras-terasanngalungkeunpanahsarengbatukaaranjeunna tiluhurtémbok

28UrangYudajeungdulur-dulurnangadéngéomongan urangGaas,amarahnakacidagedéna,nepikaurangYuda sirikkaAllahnadinahalieu,terusmanéhnangajerit,"Duh PANGERAN,mugiapitulungkaurangsarengdulur-dulur urang"

29Tuluyanjeunnalumpattikajauhankusagalatanaga, barinyekelpedanganudicabutdinaleungeunna,tuluy anjeunnaluncattitaneuh,teruskutanagaanjeunna, anjeunnananjaktembok,teruspedangnamuragtina leungeunna.

30UrangYudangagorowokdiluhurtémbok,sarta sakabéhlalakianuayadiluhurtémboksieunpisan,sarta sababarahadiantaranamuragtitémbokkajerokotasarta maot,sartajalma-jalmaanumasihayadiluhurtémbok, nalikamaranéhnaningalikakuatanYuda,maranéhna kacidasieunnasartakaburkakotapikeunnyalametkeun diri

31AyasababarahauranganuwaningalawanYudadi luhurtémbok,terusmaranéhnaampir-ampiranrékmaehan anjeunnanalikamaranéhnaningaliteuayapedangdi leungeunYuda,terusmaranéhnamikirrékngalungkeun anjeunnatitémbokkadulur-dulurna,terusduapuluhlalaki tikotaétadatangpikeunngabantumaranéhna,terus maranéhnangepungYudaterusmaranéhnangagorowokka anjeunna,terusnyampeurkeunanjeunnabarimawapedang nudicabut,terusYudajadisieun,terusYudangagorowok kadulur-dulurnatiluhurtémbok

32Yakubjeungputra-putrananarikpanahtihandapeun témbok,terusneunggeultilulalakianuayadiluhurtémbok, terusYudaterusceurik,"DuhGusti,tulungankami,duh Gusti,salametkeunkami!"ceukanjeunnangagorowok tarikdiluhurtémbok,jeungsoranakadéngétikajauhan 33Sanggeusngagorowokieuanjeunnangagorowokdeui, sartasakumnalalakianungepungYudadiluhurtémbok sieunpisan,sartamasing-masingngalungkeunpedangna tinaleungeunnangadéngésorangagorowokYudajeung ngadegdegna,tuluykabur.

34UrangYudanyokotpedang-pedanganumuragti leungeunna,terusurangYudaperangjeungmaranehna sartamaehanduapuluhuranglalakinadiluhurtembok.

35Kira-kiradalapanpuluhlalakijeungawéwémasih kénéhnaékkanatémboktikotasartaaranjeunnasadayana ngepungYuda,sartaPANGERANnimbulkeunrasasieun kaYudadinahaténa,nepikaaranjeunnateutiasa ngadeukeutanMantenna

36Yakubjeungsakurnuayadidinyanarikpanahti handapeuntembok,terusmaehansapuluhlalakidiluhur tembok,terusmaranehnalabuhkahandapeuntembok,di hareupeunYakubjeungputra-putrana

37Barangjalma-jalmadiluhurtémbokningaliyéndua puluhurangprajuritnageusgugur,maranéhnateteplumpat kaarahYudabarimawapedangnudicabut,tapi maranéhnateubisanyampeurkeunmanéhnalantaransieun pisankukakuatanYuda.

38Salahsahijiprajuritanugagahberani,anungaranna Arud,nyampeurkeunYudarékngagebugsirahnaku pedangYudaburu-buruneundeuntamengnakanasirahna, teruspedangnangagebugtamengéta,nepikabeulahjadi dua.

39Sarenglalakianugagahieusaatosanjeunnangéléhkeun Yudalumpatpikeunnyalametkeunnyawana,kukasieunan Yuda,sarengsukunalungsurkanatémboksarenganjeunna muragdiantaraputra-putraYakubanuayadihandapeun témbok,sarengputra-putraYakubngéléhkeunanjeunna sarengmaéhananjeunna

40SirahYudanyeripisankupukulantijalmanugagah perkasaeta,nepikaYudaampirmaot.

41UrangYudangajeritdiluhurtémboklantarannyerianu disababkeunkupukulanéta,nalikaDanngadéngééta, amarahnangagedurdijerohaténa,terusanjeunnahudang terusindittikajauhanteruslumpatluncattitaneuhterus naékkatémbokkalawanamarahnaanupinuhkutanaga

42NalikaDansumpingkaluhurtémbokdeukeutYuda, sadayalalakianuayadiluhurtémbokkaburngalawan Yuda,terasaranjeunnanaékkatémbokkadua,teras ngalungkeunpanahsarengbatukaDansarengYudati témbokkadua,sarengnyobianngusiraranjeunnatitémbok 43Panahjeungbatu-batuétanembusDanjeungYuda,nepi kaampir-ampiranmaranehnatiwasdiluhureuntembok, jeungkamanawaéDanjeungYudakaburtitembok, maranehnadiserangkupanahjeungbatutitembokkadua 44Yakubjeungputra-putranamasihayadilawangkota,di handaptémboknukahiji,sartamaranéhnateubisanarik panahnangalawanpangeusikota,lantaranmaranéhnateu katingalikumaranéhna,lantaranayaditémboknukadua.

45NalikaDansarengYudateukuatdeuinahanbatu sarengpanahanumuragkaaranjeunnatitémbokkadua, aranjeunnaduaanluncatkatémbokkaduacaketjalmajalmadikotaéta,sarengnalikajalma-jalmadikotaanuaya ditémbokkaduaningaliyénDansarengYudaparantos sumpingkaaranjeunnaditémbokkadua,aranjeunna sadayanangajeritterasturunkahandapdiantaratémboktémbokéta

46Yakubjeungputra-putranangadéngésoratijalma-jalma dikotaéta,sartamaranéhnamasihkénéhayadilawang kota,sartamaranéhnahariwangkuDanjeungYudaanu teukatingalikumaranéhna,lantaranmaranéhnaayadi témbokkadua

47KaomNaftalinaékkalawanamarahnaanupinuhku tanaga,tuluyluncatkaluhurtémbokanukahijipikeun ningalinaonanunyababkeunsorasurakanukadéngédi kotaéta,sartakaomIsakharjeungZebulonnyampeurkeun pikeunmeulahpantokota,tuluymaranéhnamukakeun gapurakotasartaasupkajerokota

48Naftaliluncattitémbokkahijikatémbokkadua,tuluy datangpikeunngabantudulur-dulurna,kitudeuiurang GaasanuayadiluhurtémbokNingaliNaftalitéhnukatilu anudatangpikeunngabantudulur-dulurna,maranéhna kaburtuluyturunkakotaYakub,putra-putrana,jeung nonoman-nonomannaasupkakota

49UrangYuda,Dan,jeungNaftalituruntijerotembokka jerokotaterusngudagpangeusikota,ariSimeonjeung Lewimahtiluarkota,teunyahoyengapurageusdibuka, terusmaranehnanaéktidinyakatembokterusturunka dulur-dulurnakajerokota

50Sarengsadayapendudukkotaparantosturunkajero kota,sarengputra-putraYakubsumpingkaaranjeunnati arahanubéda-béda,sarengperangngalawanaranjeunnati payunsarengtitukang,sarengputra-putraYakub ngéléhkeunaranjeunnakalayandahsyat,sarengmaehan sakitarduapuluhrébulalakisarengawéwé,teuayahiji ogéanutiasanangtungngalawanputra-putraYakub

51Getihngocorlobapisandijerokota,sigawalungan leutik,getihnangocorkawaswalunganleutikkaluarkota, nepikagurunBetchorin

52Tikajauhan,urangBetchorinningaligetihngocorti kotaGaas,teruskira-kiratujuhpuluhlalakitiantara aranjeunnalumpatningaligetihéta,terusaranjeunna sumpingkatempatgetihéta

53Aranjeunnanuturkeuntapakgetihterassumpingka témbokkotaGaas,terasningaligetihngocortikota,sareng aranjeunnangadangusoraceuriktipangeusiGaas,sabab étanaékkasawarga,sarenggetihétaterusngocorkalayan lobasapertoswalunganleutik.

54SadayaputraYakubmasihkénéhngagebuganwarga Gaas,sarengaubdinamaehanaranjeunnadugikasonten, sakitarduapuluhrébulalakisarengawéwé,sarengurang Korinnyarios,"PastiieupadamelanurangIbrani,sabab aranjeunnamasihkénéhngalaksanakeunperangdisadaya kotaurangEmor."

55Jalma-jalmaétaburu-burulumpatkaBetchorin,sarta masing-masingnyokotpakarangperangna,sarta aranjeunnangagorowokkasakumnapangeusiBetchorin, anuogégeusnyiapkeunpakarangperangnapikeunindit jeungperangngalawanputra-putraYakub

56Sanggeusputra-putraYakubréngsémaehanurangGaas, aranjeunnangurilingankotapikeunngarampogsadaya barang-baranganutiwasNepikajerokota,aranjeunna papanggihjeungtilulalakianukacidagagahna,anuteu mawapedang

57Putra-putraYakubsumpingkatempataranjeunnaaya, terusjalma-jalmaanugagahperkasakabur,terussalah sahijinangarebutZebulon,anukatingalikuanjeunna budakngorakénéhjeungawaknapondok,terus digebruskeunkataneuhkutanagaanukuat.

58Yakublumpatkaanjeunnabarimawapedangna,terus Yakubngagebuganjeunnakupedangtihandapeun cangkengna,terusmeulahkeunanjeunnajadiduabagian, nepikamayitnamuragkaZebulon

59NukaduanyampeurkeunterusnyekelYakubnepika ngagebruskeunmanéhnakataneuh,terusYakubmalikka manéhnaterusngagorowokkamanéhna,ariSimeonjeung LéwilumpatterusngagebugpingpingYakubkupedang terusngagebruskeunmanéhnakataneuh

60Jelemaanugagahprakosahudangtinataneuhkalawan ambekanupinuhkukakuatan,sartaYudadatangka anjeunnasateuacananjeunnanangtung,terusngagebug sirahnakupedang,nepikasirahnabeulahnepikamaot 61Jeungjalmanukatilukawasa,ningalibabaturanana geustiwas,lumpattihareupeunputra-putraYakub,terus putra-putraYakubngudaganjeunnadijerokota;jeung nalikajalmakawasaétakeurkabur,anjeunnamanggihan salahsahijipedangpangeusikota,terusanjeunnanyokot pedangétaterusmalikkaputra-putraYakubterus ngalawanaranjeunnakupedangéta.

62JelemaanugagahberanilumpatkaYudarekneunggeul sirahnakupedang,tapiYudateubogatameng;bari anjeunnaniatneunggeulanjeunna,Naftaliburu-buru nyokottamengnaterusditancepkeunkanasirahYuda,terus pedangetajelemaanugagahberanineunggeulkana tamengNaftali,terusYudalolostinapedangeta

63SimeonjeungLewilumpatkalalakinugagahberani barimawapedang,terusnyerangmanehnakalawantarik, terusduapedangetanembusawaklalakinugagahberani etaterusmeulahawaknajadiduabagian,panjangna

64Putra-putraYakubharitamaehantilujalmaperkasa, kitudeuisakumnapangeusiGaas,nepikapoereksurup

65Putra-putraYakubngurilinganGaassartangarampog sagalabarangrampasankota,kaasupbarudakjeungawewe, teudiidinanhirup,sartaputra-putraYakubngalakukeunka GaassakumahaanugeusdilakukeunkaSartonjeungSilo.

BAB40

1Putra-putraYakubngarampogsagalabarangrampasanti Gaas,tuluykaluartikotapeuting-peuting

2AranjeunnanujuangkatkaarahpuriBetchorin,sareng pendudukBetchorinnujukapuripikeunnepungan aranjeunna,sarengdinawengiétaputra-putraYakub tarungsarengpendudukBetchorin,dipuriBetchorin.

3SadayapendudukBethchorinétalalakianugagah perkasa,salahsahijinateukersakaburtipayuneunsarébu lalaki,sarengaranjeunnaperangdinawengiétangalawan puri,sarengsoraaranjeunnakadéngédinawengiétati kajauhan,sarengbumioyagkusoraaranjeunna

4SadayaputraYakubsieunkujalma-jalmaéta,sabab aranjeunnahenteubiasatarungdinapoék,sareng aranjeunnabingungpisan,sarengputra-putraYakub ngajeritkaGusti,pokna,"Tulungkakami,Gusti, leupaskeunkamisupadoskamihenteumaotkuleungeun jalma-jalmaanuteudisunatieu"

5PANGERANngadangukeunsoraputra-putraYakub, sartaPANGERANnimbulkeunkasieunjeungkabingungan anugedekaurangBetchorin,sartamaranehnagelutdi antaramaranehnasorangandinapoekpeuting,sartasilih peuncitdinajumlahanuloba

6Putra-putraYakub,anuterangyénPANGERANparantos mawarohjahatkaantarajalma-jalmaéta,sarengyén aranjeunnasilihtarung,angkattiantaragerombolanjalmajalmaBetchorinterasangkatkaturunanpuriBetchorin, teraslangkungjauh,terasaranjeunnacicingdidinya kalayanamansarengparanonomannadinawengiéta

7UrangBetchorintarungsapeutingjeput,hijilalaki ngalawandulurna,jeunghijideuingalawantatanggana, terusmaranehnangagorowokkaunggalarahkaarahpuri, jeungsoramaranehnakadéngétikajauhan,jeungsakumna bumioyagkusoramaranehna,sababmaranehnaleuwih kuattibatansakabehjalmadibumi

8Sakumnanunyicingankota-kotaurangKanaan,urang Het,urangEmor,urangHewi,jeungsakumnaraja-raja Kanaan,kitudeuianuayadisakuliahWalunganYordan, ngadéngésoranungagorowokdinapeutingéta.

9Ceukaranjeunna,"IeutehperangurangIbranianukeur merangantujuhkotaanugeusdeukeutkadinya;sahaanu bisanahandiringalawanurangIbranieta?"

10Sakumnanunyicingankota-kotaurangKanaan,kitu deuinuayadisakuliahWalunganYordan,kacidasieunna kuputra-putraYakub,pokna,"Urangbakaldihukum sakumahanugeusdilakukeunkakota-kotaeta,sababsaha nubisanahankakuatanmaranehna?"

11Peutingéta,urangKorinkadéngénatarikpisan,terus beukitarik;terusmaranéhnasilihpukulnepikaisuk,nepi kalobanutiwas.

12Isuk-isukgeusmedal,sartasadayaputraYakubhudang nalikasubuhterusangkatkapuri,terusaranjeunnamaehan jalma-jalmaanutinggaleuntiurangKorinkucaraanu dahsyat,sartaaranjeunnasadayanatiwasdipuri

13Poékagenepnémbongan,sartasakumnapangeusi KanaanningalitikajauhansakumnarahayatBetchorin geuspaéhdipuriBetchorin,sartapabalatakkawasbangké dombajeungembe.

14Putra-putraYakubmawasadayabarangrampasananu direbuttiGaasterasangkatkaBetchorin,sareng aranjeunnamendakankotaétapinuhkujalmisapertos keusiklaut,terasaranjeunnaperangngalawanaranjeunna, sarengputra-putraYakubngéléhkeunaranjeunnadidinya dugikasonten.

15Putra-putraYakubngalakukeunkaBetchorinsakumaha anudilakukeunkaGaassarengTapnach,sarengsakumaha anudilakukeunkaHazar,SartonsarengSilo.

16Putra-putraYakubnyokotbarang-barangjarahanti Betchorinjeungsagalabarangjarahantikota-kota,terus dinapoeetamaranehnabalikkaimahnadiSikem.

17Putra-putraYakubmulihkakotaSikem,terus aranjeunnacicingdiluarkota,tuluyistirahatdidinyati perang,terusnginepdidinyasapeutingjeput.

18Sadayaabdi-abdinasarengsadayabarangrampasananu dirampastikota-kota,aranjeunnaangkatkaluarkota, sarenghenteulebetkakota,sababaranjeunnamikir, "Sanaosayadeuiperangngalawanurang,sareng aranjeunnabakalsumpingngepungurangdiSikem"

19PeutingétajeungisuknaYakub,putra-putrana,jeung abdi-abdinacicingdilahananudibeulikuYakubtiHemor kuhargalimasyikal,sartasagalabarangrampasandibawa kuaranjeunna.

20Sadayabarangrampasananudirampaskuputra-putra Yakubayaditegalanéta,lobanakawaskeusikdibasisir 21Jalma-jalmadietatanahniténantikajauhan,sarta sakumnajalma-jalmadietatanahsieunkuputra-putra Yakubanugeusngalakukeunhalieu,sababtijaman baheulatacanayarajaanukungsingalakukeunhalkawas kitu

22TujuhrajaKanaanmutuskeunrékdaméyjeungputraputraYakub,sababmaranéhnakacidasieuneunanaku lantaransieunkaputra-putraYakub

23Dinapoeeta,dinapoekatujuh,Yafia,rajaHebron, ngirimutusansacararusiahkarajaAi,karajaGibeon,ka rajaSalem,karajaAdulam,karajaLakis,karajaHazar, jeungkasakumnarajaKanaananuayadihandapeun maranehna,pokna, 24Hayuurangkaditu,uranginditkaditukadieu,supaya urangbisangajugjugturunanYakub,sartaKamirek nyieunperjangjianjeungmaranehna,sangkantanah maranehulahdibasmikupedangturunanYakub,kawas anudilakukeunkaSikemjeungkota-kotadisakurilingna, sakumahaanugeuskadengejeungkatempokumaraneh

25Jeunglamunmaranehdatangkakami,ulahmawaloba jalma,tapiunggalrajakudumawatilukapalaperwirana, jeungunggalkapalaperwiramawatiluperwirana

26HayuurangsadayanakaHebron,urangbakal babarenganinditkaputra-putraYakub,sartamentaka aranjeunnasangkanaranjeunnangadamelperjangjian karapihanjeungurang

27Raja-rajadiHebronnurutkanaparentahraja,sabab raja-rajadidinyaayadinaparentahna,sartaraja-rajadi Kanaankumpulpikeunnepunganputra-putraYakub, pikeunngadamaikeunaranjeunnaPutra-putraYakubbalik deuikalahandiSikem,lantaranaranjeunnateupercayaka raja-rajadietatanah.

28Putra-putraYakubmulihkategalanétasalamisapuluh dinten,sarengteuayaanusumpingpikeunperangsareng aranjeunna.

29Nalikaputra-putraYakubningaliyénteuayaperang, aranjeunnasadayanangumpulterasangkatkakotaSikem, sarengputra-putraYakubtetepcicingdiSikem.

30Sanggeusopatpuluhpoé,sakumnaraja-rajaurangEmor ngumpultimana-mana,tuluydaratangkaHebron,kaYafia, rajaHebron.

31Jeungjumlahraja-rajaanudatangkaHebron,pikeun ngadadasaranputra-putraYakub,ayaduapuluhhijiraja, jeungjumlahkaptenanudatangjeungmaranehnaaya geneppuluhsalapan,jeungpasukannaayasaratusdalapan puluhsalapan,jeungkabehraja-rajaieujeungpasukanna istirahatdiGunungHebron.

32RajaHebronangkatsarengtilupanglimasarengsalapan prajuritna,sarengraja-rajaieumutuskeunpikeunangkatka putra-putraYakubpikeunngadamelperdamaian.

33AranjeunnaarunjukankarajaHebron,"Anjeunkedah miheulaankamisarengjalmi-jalmianjeun,terascarioskeun kaputra-putraYakub,sarengkamibakalngiringkaanjeun sarengngabuktikeunkecap-kecapanjeun"RajaHebron ngalaksanakeunkitu

34Putra-putraYakubngadanguyensadayarajaKanaan parantosngumpulsarengistirahatdiHebron,terasputraputraYakubngutusopatabdinajantenmata-mata,pokna, "Inditsarengtelikraja-rajaieu,teraspariossarengpariksa jalma-jalmananahaaranjeunnasakedikatanapiseueur, sarengupamijumlahnangansakedik,itungsadayanateras uihdeui.

35Abdi-abdiYakubangkatsacararusiahkaraja-rajaieu, sarengngalakukeunsakumahaanudiparentahkeunku putra-putraYakub,sarengdinadintenétaaranjeunnauih deuikaputra-putraYakub,sarengnyarioskaaranjeunna, Kamisumpingkaraja-rajaéta,sarengjumlahnangan saeutik,sarengkamingitungsadayana,sarengtingali, aranjeunnaduaratusdalapanpuluhdalapan,rajasareng lalaki

36Putra-putraYakubngawaler,"Jumlahnangansaeutik, kukitunaurangmoalsadayanakaluarkaaranjeunna" Isuk-isukputra-putraYakubhudangterasmilihgenep puluhdualalakitiantaraaranjeunna,sarengsapuluhputra Yakubangkatsarengaranjeunna;terasaranjeunnanganggo senjataperangna,sababaranjeunnanyarios,"Aranjeunna sumpingpikeunperangsarengurang,sababaranjeunna henteuterangyénaranjeunnasumpingpikeunngadamel perdamaiansarengaranjeunna."

37Putra-putraYakubangkatsarengabdi-abdinakagapura Sikem,nujukaraja-rajaéta,sarengYakubramanaaya sarengaranjeunna

38Barangaranjeunnakaluar,rajaHebronsarengtilu perwiranasarengsalapanjalminanujunujungalawan putra-putraYakubPutra-putraYakubngaréréttikajauhan, sarengningalitikajauhanYafia,rajaHebron,sarengpara perwirananujunujukaaranjeunna.Putra-putraYakub nangtungdigapuraSikem,henteuteras-terasan

39RajaHebronterusmaju,anjeunnasarengpara perwirana,dugikaanjeunnacaketkaputra-putraYakub, terasanjeunnasarengparaperwiranasujudkaaranjeunna dugikataneuh,sarengrajaHebroncaliksarengpara perwiranadipayuneunYakubsarengputra-putrana

40Putra-putraYakubnaroskaanjeunna,"Naonanu kajantenankaanjeun,rajaHebron?Nahaanjeunsumping kakamidintenieu?Naonanuanjeunperyogikeunti kami?"RajaHebronngalahirkaYakub,"Juragan,sadaya raja-rajaKanaandintenieuparantossumpingpikeun ngadamelperdamaiansarenganjeun"

41Putra-putraYakubngadéngéomonganrajaHebron, sartamaranéhnateusatujukanausulna,sababputra-putra Yakubteupercayakaanjeunna,lantaranmaranéhna nganggaprajaHebrongeusnipumaranéhna

42RajaHebronterangtinaomonganputra-putraYakub, yenmaranehnateupercayakanaomonganana,terusraja HebronnyampeurkeunYakub,terusngalahir,"Juragan, mugiaanjeunyakinyensadayaraja-rajaieusumpingka anjeunkalayancaradamai,sababaranjeunnahenteu sumpingsarengsadayaprajuritna,sarenghenteumawa senjataperangna,sababaranjeunnasumpingpikeunmilari perdamaiantijuragansarengputra-putrana"

43Putra-putraYakubngawalerkarajaHebron,pokna, "Utuskeunutusankasadayarajaieu,sarengupamianjeun nyarioslereskakami,hayuaranjeunnamasing-masing sumpingkapayuneunkaminyalira,sarengupami aranjeunnasumpingkakamitanpasenjata,makakami bakalterangyénaranjeunnamilarianperdamaiantikami"

44RajaYafiatiHebronnitahsalahsaurangprajuritnaka raja-raja,terusaranjeunnasumpingkapayuneunputraputraYakub,tuluysujudkaaranjeunnaRaja-rajaieucalik dipayuneunYakubsarengputra-putrana,tuluynyarioska aranjeunna,

45Kamigeusngadéngésagalarupaanugeusdilakukeun kuaranjeunkaraja-rajaurangEmorkupedangjeung leungeunaranjeunanukacidakuatna,nepikataya sahijieunanubisanahanaranjeun,sartakamisieunku aranjeundeminyawakami,bisikajadiankakamikawas anugeuskajadiankaaranjeunna

46Kukituna,kamisumpingkaaranjeunpikeunngadamel perjangjiankarapihanantaraurang,sarengayeunajieun perjangjiankarapihansarengkasatiaansarengkami,yén aranjeunmoalcampurtangansarengkami,salamikami henteucampurtangansarengaranjeun

47Putra-putraYakubterangyénmaranéhnatéhsabenerna réknéangankatengtremantimaranéhna,terusputra-putra Yakubngadéngékeunkamaranéhna,terusnyieun perjanjianjeungmaranéhna

48Putra-putraYakubjangjikaaranjeunnayenmoal campurtanganjeungaranjeunna,sartasadayaraja-raja Kanaanogéjangjikaaranjeunna,sartaputra-putraYakub

ngajadikeunaranjeunnajadipagaweupetitimimitipoeeta kahareup.

49Sanggeuskitu,sadayapanglimaraja-rajaieusareng balad-baladnasumpingkapayuneunYakub,barimawa hadiahpikeunYakubsarengputra-putrana,teras aranjeunnasujudkaanjeunnanepikataneuh

50Raja-rajaieuterasngadesekputra-putraYakubsareng nyuhunkeunkaaranjeunnapikeunmulangkeunsadaya rampasananudirebuttitujuhkotaurangAmori,sareng putra-putraYakubngalaksanakeunana,sarengaranjeunna mulangkeunsadayaanudirebut,awéwé,murangkalih, ingon-ingonsarengsadayarampasananudirampas,teras aranjeunnangantepkeunaranjeunnaangkat,sareng aranjeunnamasing-masingangkatkakotanamasingmasing

51Sarengsadayaraja-rajaieudeuisujudkaputra-putra Yakub,sarengaranjeunnangirimatanapimawaseueur hadiahkaaranjeunnadinawaktoséta,sarengputra-putra Yakubngutusraja-rajaieusarengjalma-jalmana,sareng aranjeunnaangkatkalayandamaitiaranjeunnakakotakotamasing-masing,sarengputra-putraYakubogéuih deuikabumiaranjeunna,kaSichem.

52Tiharitaayakatengtremanantaraputra-putraYakub sarengraja-rajaKanaan,dugikaturunanIsrailngarebut tanahKanaan.

BAB41

1Nalikarobahtaun,putra-putraYakubangkattiSikem, terassumpingkaHebron,kaIshak,ramana,teras aranjeunnacicingdidinya,tapidombasarengingoningonnaaranjeunnatuangunggaldintendiSikem,sabab dinawaktosétaayategalananusaésarengsubur,sareng Yakubsarengputra-putranasarengsadayakulawargana cicingdilebakHebron

2Dinamangsaharita,dinataunéta,nyaétataunka-10 Yakubhirup,dinataunka-10YakubsumpingtiPadanAram,Lea,garwaYakub,pupus;yuswanalimapuluhhiji taunnalikaanjeunnapupusdiHebron

3Yakubjeungputra-putrananguburkeunmayitnadiguha ditegalanMakpeladiHebron,anudibeulikuIbrahimti urangHet,pikeundijadikeuntempatpakuburan

4Putra-putraYakubcicingsarengramanadilebakHebron, sarengsadayapenduduktanahétaterangkanakakuatan aranjeunnasarengkawéntarnanyebarkasakumnatanah

5YusupputraYakubsarengsadereknaBenyamin,putraputraRahel,garwaYakub,masihanomkénéhdinamangsa harita,sarengteuacanangkatsarengsaderek-saderekna nalikaperangdisadayakotaurangAmori

6NalikaYusufningalikakuatandulur-dulurna,sareng kaagunganaranjeunna,anjeunnamujisarengngagungkeun aranjeunna,tapianjeunnanganggapdirinalangkungluhur tibatanaranjeunna,sarengngagungkeundirinadiluhur aranjeunna;sarengYakub,ramana,ogélangkungnyaahka anjeunnatibatanputra-putrana,sababanjeunnaputrati sepuhna,sarengngalangkungancintakaanjeunna, anjeunnangadamelkeunjubahanuwarna-warnipikeun anjeunna

7NalikaYusupningaliyénramanalangkungnyaahka anjeunnatibatandulur-dulurna,anjeunnateras-terasan ngaluhurkeundirinatibatandulur-dulurna,sarenganjeunna

ngadugikeunlaporangoréngkaramanangeunaan aranjeunna.

8Putra-putraYakubningalikalakuanYusupkaaranjeunna, sarengningaliyénramanalangkungnyaahkaanjeunna tibatansadayana,aranjeunnangabencianjeunnasarengteu tiasanyarioskaanjeunnakalayansaésapanjangdinten 9Yusupgeusumurtujuhbelastaun,sartaanjeunnamasih kénéhnganggapdirinaleuwihtidulur-dulurna,sarta anjeunnaboganiathayangjadileuwihtidulur-dulurna 10Haritaanjeunnangimpi,tuluyanjeunnasumpingka saderek-sadereknasartanyaritakeunimpiannaka aranjeunna,pokna,"Kuringngimpi,urangsadayanakeur ngabeungkeutgandumditegalan,terusgandumkuring nangtungsartanangkubkanataneuh,sartagandum maranehngurilingangandumetasartasujudkadinya

11Saderek-sadereknangawaler,"Naonhartinaimpiananu tadi?Nahaanjeunngabayangkeunrékmaréntahatawa ngawasaurang?"

12Anjeunnatetepsumpingkadinya,nyarioskeunhaléta kaYakub,ramana,sartaYakubnyiumYusupnalika anjeunnangadangukecap-kecapétatiYakub,sartaYakub ngaberkahanYusup.

13Nalikaputra-putraYakubningaliyénramanaparantos ngaberkahansarengnyiumYusuf,sarengyénanjeunna nyaahpisankaanjeunna,aranjeunnajantensirikka anjeunnasarengbeukingabencianjeunna

14Saatoséta,Yusupngimpideui,terasnyarioskeun impianétakaramanadipayuneundulur-dulurna,teras Yusupnyarioskaramanasarengdulur-dulurna,"Kuring ngimpideui,sarengtingalipanonpoé,bulan,sareng sawelasbéntangsujudkakuring."

15Ramanangadangukecap-kecapYusupjeungimpianana, sartaningaliyendulur-dulurnangabencikaYusupku lantaranhaleta,YakubngahukumYusupdihareupeun dulur-dulurna,pokna,"Naonhartinaimpiananuhidep impikeunteh,jeungngahinakeundirihidepdihareupeun dulur-dulurhidepanuleuwihkolottibatanhidep?"

16Nahaanjeunngabayangkeundinahatéanjeunyén kuringsarengibuanjeunsarengsawelasduluranjeunbakal sumpingsarengsujudkaanjeun,sahinggaanjeunnyarios sapertoskitu?

17Dulur-dulurnasirikkaYakubkulantarankecap-kecap jeungimpianna,sartaaranjeunnatetepngabencianjeunna, sartaYakubnyimpenimpianétadinahaténa

18Hijimangsaputra-putraYakubangkatngangondomba ramanadiSikem,sababharitaaranjeunnamasihjadi tukangngangondomba;sartanalikaputra-putraYakub keurngangondombadiSikempoeeta,aranjeunnareureuh, sartawaktungumpulkeunsapigeuskaliwat,sarta aranjeunnateuacandatang

19Yakubningaliyénputra-putranakeurngantosandi Sikem,terusYakubngomongkajerohaténa,"Meureun urangSikemgeusbangkitmeranganmaranéhna,kukituna maranéhnangantosansumpingpoéieu"

20YakubnyauranputranaYusup,tuluynimbalan,"Dulurdulurhidepkeurngangoningon-ingondiSikemayeuna, tapitacanbalikdeui.Manggageuratingalidimanaayana, terusbejakeunkasimkuringkumahakaayaandulur-dulur hidepjeungingon-ingonhidep"

21Yakubngutusputrana,Yusuf,kalebakHebron,sarta Yusufsumpingnéangandulur-dulurnadiSikem,tapiteu

manggihanaranjeunnaYusupngurilingantegalandeukeut Sikem,pikeunningalikamanadulur-dulurnageusindit, sartaanjeunnanyasardigurun,sartateunyahokamana kuduindit.

22MalaikatPANGERANmendakananjeunnakeur ngumbaradijalankategalan,terusYusupngalahirka malaikatPANGERAN,"Kuringnéangandulur-dulur kuring;nahaanjeunteuacanngadéngédimanaaranjeunna keurngahakan?"MalaikatPANGERANngalahirkaYusup, "Kuringningalidulur-duluranjeunkeurngahakandidieu, sarengkuringngadéngéaranjeunnanyariosyénaranjeunna badéangkatngahakandiDotan"

23YusupngadéngékeunkanasoramalaikatPANGERAN, tuluyinditkadulur-dulurnadiDotan,sartamanggihan aranjeunnakeurngangondombadiDotan

24Yusupgeusnyampeurkeundulur-dulurna,tapi samemehanjeunnanyampeurkeun,aranjeunnageus mutuskeunrekmaehananjeunna

25CeukSimeonkadulur-dulurna,"Ayeunamahjelemanu sokngimpitéhkeurdatangkaurangHayuurangpaehan manéhnatuluyuranglebetkeunkanasalahsahijiliangdi gurun.Lamunbapananéanganmanéhna,tangtubakal disebutkeunayasatogalaknungahakanmanéhna"

26Rubinngadéngéomongandulur-dulurnangeunaan Yusup,terusngomongkamaranéhna,"Ulahkitu,sabab kumahaurangbisanyaahkaYakub,kabapaurang? Asupkeunmanéhnakajeroliangieusupayamaotdidinya, tapiulahnepikangucurkeungetihna."Rubinnyaritakitu téhpikeunnyalametkeunmanéhnatileungeunmaranéhna, supayamanéhnabisadibawabalikkabapana

27SanggeusYusupsumpingkasaderek-saderekna, anjeunnacalikdipayuneunaranjeunna,terusaranjeunna nyerekanjeunnaterusngagebuganjeunnanepikataneuh, sartangalaanjubahwarna-warnianudianggokuanjeunna.

28Tuluymaranéhnamawamanéhnaterusdialungkeunka jeroliang,jeungdijeroliangétaeuweuhcai,nganayaoray jeungkalajengking.JeungYusupsieunkuorayjeung kalajengkinganuayadijeroliangétaJeungYusup ngajerittarik,jeungPANGERANnyumputkeunorayjeung kalajengkingdijeroliangéta,jeungétateunganyenyeri Yusup

29Tijeroliang,Yusupngageroandulur-dulurna,pokna, "Naonanugeuskuringpigawékaaranjeun,jeungnaon dosakuring?NahaaranjeunteusieunkaPANGERAN ngeunaankuring?Nahakuringlaintulangjeungdaging aranjeun,jeungYakublainbapaaranjeun?Nahaaranjeun ngalakukeunhalieukakuringayeuna,jeungkumaha aranjeunbisaningaliYakub,bapaurang?"

30Anjeunnaterasngajeritsarengnyaurandulur-dulurnati jeroliang,terasanjeunnanyarios,"OYuda,Simeon, sarengLewi,dulur-dulurkuring,angkatkuringtitempat anupoékdimanaanjeunparantosnempatkeunkuring, sarengsumpingdintenieupikeunwelasasihkakuring, putra-putraPANGERAN,sarengputra-putraYakub karuhunkuringSarengupamikuringparantos ngalakukeundosakaanjeun,nahaanjeunsanésputra-putra Ibrahim,Ishak,sarengYakub?Upamiaranjeunnaningali yatimpiatu,aranjeunnawelasasihkaanjeunna,atanapi anulapar,aranjeunnamasihananjeunnarotikanggo didahar,atanapianuhaus,aranjeunnamasihananjeunnacai

kanggodiinum,atanapianutaranjang,aranjeunnanutupan anjeunnakupakean!

31Kumahaanjeunbakalnahanwelasasihanjeuntidulur anjeun,sababkuringasalnatinadagingjeungtulang anjeun,jeunglamunkuringgeusngalakukeundosaka anjeun,pastianjeunbakalngalakukeunieukusababbapa kuring!

32Tijerosumur,Yusupnyaritakitu,tapidulur-dulurnateu bisangadengekeunatawamalirekanaomonganYusup, terusYusupceurikbariceurik

33Yusupngalahir,"HayuatuhRamaterang,poeieu, kalakuandulur-dulurkuringkakuring,jeungomonganana kakuringpoeieu."

34Sadayadulur-dulurnangadéngéceuriknadijerosumur, terusdulur-dulurnakaluartisumur,supayateungadéngé ceuriknajeungceuriknadijerosumur.

BAB42

1Tuluyaranjeunnaangkatterascalikdisisisabalikna, sakitarjaraksapeutingpanah,terasaranjeunnacalikdi dinyakanggotuangroti,sarengnalikaaranjeunnatuang, aranjeunnangareuah-reuahnaonanukedahdilakukeunka anjeunna,nahabademaehananjeunnaatanapibade mulangkeunanjeunnakaramana.

2Keuraranjeunnakeurngayakeunrembugan,baranggeus kituaranjeunnaneuteupkadinya,terusnenjoaya sakumpulanurangIsmaelnukeurdatangtikajauhan, ngaliwatanjalanGilead,rekkaMesir

3CeukYudakaaranjeunna,"Naonuntungnaurang maehandulururang?SuganbaeAllahnungahukum anjeunnatiurangTahieunaséhatnukududilakukeunka anjeunna:TingaliieurombonganurangIsmaelnujuka Mesir,

4Ayeuna,hayuurangmiceunanjeunnakaaranjeunna, sarengulahnepikaleungeunurangnyeranganjeunna, sarengaranjeunnabakalmingpinanjeunnasareng aranjeunna,sarenganjeunnabakalleungitdiantarajalmajalmaditanahéta,sarengurangmoalmaehananjeunnaku leungeunurangsorangan.Sarengusulanétanyugemakeun dulur-dulurnasarengaranjeunnangalakukeunnumutkeun kecapYuda

5Sabariaranjeunnakeurngobrolkeunhalieu,sateuacan rombonganurangIsmaeldatangkaaranjeunna,tujuhurang dagangtiMidianngaliwat,sartanalikaaranjeunna ngaliwataranjeunnahaus,aranjeunnangangkatpanonna sartaningaliliangtempatYusufdikubur,sartaaranjeunna ningali,sartakatingalisagalarupamanukkeurngahakan anjeunna

6UrangMidianieulumpatkasumurpikeunnginumcai, sababmaranéhnanyangkaétasumurngandungcai,sarta nalikanepikahareupeunsumuréta,maranéhnangadéngé soraYusupnukeurceurikjeungceurikdijerosumuréta, terusmaranéhnaneuteupkahandapkajerosumuréta, terusmaranéhnaningaliayahijinonomananugeulis rupanasartageulisrupana

7Tuluyaranjeunnanyaurananjeunnasarengnaros,"Saha anjeunsarengsahaanumawaanjeunkadieu,sarengsaha anunempatkeunanjeundinaliangieu,digurun?"Sareng aranjeunnasadayanangabantosanngangkatYusup, aranjeunnanarikanjeunnakaluar,sarengngangkat

anjeunnatinaliang,terasnyandakanjeunnaterasangkat dinaperjalanananasarengngalangkungandulur-dulurna.

8Aranjeunnanyarioskaaranjeunna,"Nahaanjeun ngalakukeunieu,nyandakabdikamitikamiterasangkat?

Tangtosnakaminempatkeunnonomanieukanaliang kusababanjeunnangalawankakami,sarenganjeun sumpingsarengmawaanjeunnakaluhursarengngabawa anjeunna;ayeunateraspulangkeunabdikamideui."

9UrangMidianngawalerkaputra-putraYakub,"Nahaieu abdiaranjeun,atanapijalmiieunungalayananaranjeun? Suganaranjeunsadayanaabdi-abdina,sababanjeunna langkunggeulissarenglangkungkaseptibatanaranjeun sadayana,nahaaranjeunsadayananyariosbohongka kami?"

10Kukituna,kamimoalngadengekeunkanaomongan anjeun,moalngalayanananjeun,sababkamigeus manggihanbudakétadijeroliangdigurun,teruskami candakanjeunna;kukitunakamibarisnuluykeun lalampahankami.

11SadayaputraYakubnyampeurkeunaranjeunnateras nyampeurkeunaranjeunnaterasnyarioskaaranjeunna, "Balikkeunabdikami,nahaanjeunsadayanakedahmaot kupedang?"UrangMidianngagorowokngalawan aranjeunna,terasaranjeunnanyabutpedangna,teras nyampeurkeunaranjeunnapikeunngalawanputra-putra Yakub

12JeungtingaliSimeonhudangtinakorsinangalawan aranjeunna,terusluncatkataneuhterusnyabutpedangna terusnyampeurkeunurangMidiansartaanjeunna ngagorowoktarikpisandihareupeunaranjeunna,nepika soranakadéngétikajauhan,jeungtaneuhoyagngadéngé soraSimeon

13UrangMidiankacidareuwasnakusoraSimeonjeungku soramanehnanungagorowok,nepikaaranjeunnasujudka handapkalawankacidareuwasna

14CeukSimeonkaaranjeunna,"Lerespisanabditeh Simeon,putraYakuburangIbrani,anunganukursareng dulurabdi,parantosngancurkeunkotaSikemsarengkotakotaurangEmorKitudeuiAllahbakalngahukumabdi, upamisadayaduluranjeun,urangMidian,sarengogérajarajaKanaan,sumpingsarenganjeun,aranjeunnamoaltiasa ngalawanabdi"

15Ayeunabalikkeundeuibudaknugeusdicokotkuhidep, bisidaginghidepkusimkuringdibikeunkamanuk-manuk jeungsasatoandibumi

16UrangMidianbeukisieunkaSimeon,terusaranjeunna nyampeurkeunputra-putraYakubkalawansieunjeung sieun,baringomongkeunhal-halanupikasediheun,pokna, 17Tangtosnaanjeunnyariosyénnonomanétatéhabdi anjeun,sarenganjeunnangalawankaanjeun,sarengku kitunaanjeunnempatkeunanjeunnadinaliang;terasnaon anuanjeunbadélaksanakeunkaabdianungalawanka dununganana?Ayeunajualanjeunnakakami,sarengkami bakalmasihananjeunsadayanaanuanjeunperyogikeun pikeunanjeunna;sarengPANGERANkersangalakukeun ieusupadosputra-putraYakubhenteumaehandulurna

18UrangMidianningaliyénYusuptéhkaseprupana jeunggeulisrupana,terusmaranéhnahayangpisanmeulina tidulur-dulurna

19Putra-putraYakubngadéngékeunkaurangMidian, terusmaranéhnangajuallanceukna,Yusuf,kamaranéhna

kuhargaduapuluhpérak,tapiRuben,lanceukna,teuaya didinya,terusurangMidianmawaYusufterusnuluykeun lalampahankaGilead

20Aranjeunnanujuangkatdijalan,urangMidiantobat kanakalakuanana,kucarameulinonomanéta,terussilih tanya,"Naonieuanugeusdilakukeunkuurang,urang nyokotnonomanieutiurangIbrani,anurupanakasep jeunggeulis."

21SuganieunonomantéhdipalingtitanahurangIbrani, nahaurangngalakukeunhalieu?Munanjeunnakapanggih dileungeunurang,urangpastibakaldipaéhan

22Ayeunapastijalma-jalmaanugagahturperkasageus ngajualanjeunnakaurang,kakuatansalahsahijinaanu anjeuntingaliayeuna;meureunmaranéhnamaokanjeunna titanahnakukakuatanjeungleungeunnaanukuat,sartaku kitunageusngajualanjeunnakaurangkuhargaanusaeutik anuurangpasihankaaranjeunna

23Sabotaranjeunnakeurngobrol,aranjeunnanenjo rombonganurangIsmailanumimitidatang,anukatempo kuputra-putraYakub,keurmajukaurangMidianUrang Midiansilihucap,"Hayuurangjualbudakieuka rombonganurangIsmailanukeurdatangkaurang,supaya urangnyokotsaeutikanugeusurangbikeunkaanjeunna, sartaurangbakaldibebaskeuntinakajahatanana"

24Tuluyaranjeunnangalakukeunkitu,sartanepikaurang Ismael,terusurangMidianngajualYusupkaurangIsmael kuhargaduapuluhkepingpérakanudibikeunkadulurdulurna.

25UrangMidiannuluykeunlalampahananakaGilead, terusurangIsmaelmawaYusup,terusditumpakankana salahsahijionta,terusdibawakaMesir.

26YusufngadanguyenurangIsmaelbadekaMesir,teras Yusufnalangsasarengceurikkuhalieuanungajantenkeun anjeunnakedahdipisahkeuntitanahKanaan,tiramana, sarenganjeunnaceurikbarinunggangonta,sarengsalah sahijijalminaningalianjeunna,sarengnitahanjeunnaturun tinaontasarengleumpang,sarengsanaoskituYusufteras ceuriksarengceurik,sarenganjeunnanyarios,Aduhrama abdi,ramaabdi

27AyahijiurangIsmaelnangtungtuluynepakpipiYusup, tapianjeunnatetepceurik;Yusupcapépisandijalan,teu bisanuluykeunlantarankanyerihaténa,terusaranjeunna nepakanjeunnadijalan,baringagangguanjeunnasupaya anjeunnaeureunceurik

28PANGERANningaliambisijeungkasusahanYusup, terusPANGERANnurunkeungelapjeungkabingunganka jalma-jalmaeta,sartaleungeununggaljalmaanungagebug anjeunnajadilieur.

29Tuluysilihtanya,"NaonieuanudilakukeunkuAllahka urangdijalan?"Maranéhnateunyahoyénieukajadianka maranéhnatéhlantaranYusup"Tuluyaranjeunna nuluykeunlalampahanana,ngaliwatjalankaEprata,tempat Raheldikurebkeun

30Yusufnepikamakamindungna,terusburu-burulumpat kamakamindungna,tuluyngajugjugkanaétamakambari ceurik

31Yusufceuriktarikkamakamindungna,pokna,"Ema, ema,emaanungalahirkeunabdi,geurahudang,geura tempoputraema,kumahaanjeunnadijualjadibudak beulian,tayanuwelasasihkaanjeunna."

32Hudang,tepangkeunputraanjeun,ceuriksarengabdi kumargikasusahabdi,sarengtepangkeunmanahdulurdulurabdi

33Hudangkeunindungkuring,hudangkeun,hudangkeun tinasareanjeunpikeunkuring,sarengarahkeunperang anjeunngalawandulur-dulurkuringOhkumaha aranjeunnaparantosngarampogjubahkuring,sareng ngajualkuringduakalipikeunbudak,sarengmisahkeun kuringtibapakuring,sarengteuayaanuwelasasihka kuring

34Hudangkeun,belaperkaraanjeunkamaranehnadi payuneunAllah,tingalisahaanubakaldibenerkeunku Allahdinapangadilan,jeungsahaanubakaldihukum.

35Hudang,ema,hudang,hudangtinasareanjeunteras tingalikumahakaayaanbapakuringsarengkuringdinten ieu,sarenglipuranjeunnasarengtengtremkeunhaténa.

36Yusufterusnyaritakieu,terusanjeunnaceuriktarik pisandiluhureunmakamindungna;terusanjeunnaeureun nyarita,sartatinakasedihhaténaanjeunnajadijempe kawasbatudiluhureunmakam

37Yusufngadangusoratihandapeuntaneuh,anungawaler kaanjeunnakalawankasedih,kalawansoraceurikjeung neneda,kieu:

38Putraabdi,putraabdiYusuf,abdiparantosngadangu soraceurikanjeunsarengsoraratapananjeun;abdi parantosningalicimataanjeun;abditerangkasusahanjeun, putraabdi,sarengétanganyenyeriabdikusababanjeun, sarengkasedihanuageungditambahkeunkanakasedih abdi

39Kukituna,putraabdi,Yusufputraabdi,singngarepngarepkaPANGERAN,sarengsingsabarngantosan Mantennasarengtonghariwang,sababPANGERANaya sarenganjeun,Anjeunnabakalnyalametkeunanjeuntina sagalakasusah.

40Geurahudang,anaking,inditkaMesirjeungdunungan anjeun,ulahsieun,sababPANGERANayasarenganjeun, anaking."ManehnaterusnyaritakitukaYusup,tapi manehnateunyaritananaon

41Ngadanguhaléta,Yusupngarasahéranpisan,terus ceurik;sartasanggeuséta,salahsaurangurangIsmael ningaliYusupceurikbariceurikdiluhureunkuburan, amarahnajadikaYusup,terusngusirYusuptidinya,terus ngagebuganjeungnyumpahanYusup.

42Yusupngalahirkajalma-jalmaéta,"Mugia-mugiaabdi kengingsihkurniatiaranjeun,supadosaranjeuntiasa mulangdeuikabumipunbapa,sarenganjeunnabakal masihanaranjeunkakayaananumelimpah"

43Aranjeunnangawaler,"Anjeunlainbudakbeulian, sarengdimanabapaanjeun?Sarengupamianjeungaduh bapa,anjeunmoalduakalidijualjantenbudakbeulian kalayanhargaanumurahsapertoskitu;sarengamarahna masihkénéhkaanjeunna,sarengaranjeunnateras-terasan nganiayasarengngahukumanjeunna,sarengYusufceurik balilihan

44SarengGustiningalikasangsaraanYusup,sarengGusti ngahukumdeuijalma-jalmaieu,sarengngahukum aranjeunna,sarengGustinyababkeungelapnutupan aranjeunnadibumi,sarengkilatnyambersarengguludug ngaguruh,sarengbumioyagkusoraguludugsarengangin anutarik,sarengjalma-jalmaétasieunsarenghenteu terangkamanaaranjeunnakedahangkat

45Sato-satojeungonta-ontaeureun,terusdipingpinku aranjeunna,tapionta-ontateudaékindit,terusdigebugan, terusdidurukdinataneuh;terusjalma-jalmaétasilihtanya, "NaonieuanudilakukeunkuAllahkaurang?Naondosa urang,jeungnaondosaurangnepikaurangngalaman kieu?"

46Salahsahijinangawaler,"Meureunieukajadianpoéieu téhlantarandosanganiayabudakieu.Kukituna,geura nenedakaMantennasangkanngahampuraurang,supaya urangnyahosahanujadilantaranmusibahieuMunGusti welasasihkaurang,urangbakalnyahoyénieukajadian téhlantarandosanganiayabudakieu"

47Etajalma-jalmanurutkanaparentahna,sartamaranehna nenedakaYusupsartangadeseksupayangahampura maranehna;sartapokna,"KamigeusdosakaPANGERAN jeungkaBapa,ayeunamentakaAllahBapasupaya Mantennangaleungitkeunmaotieutiantarakami,sabab kamigeusdosakaMantenna"

48Yusufnurutkanaomonganmaranéhna,sarta PANGERANngadangukeunYusuf,sartaPANGERAN ngaleungitkeunwabahanugeusditimpakankajalma-jalma étaalatanYusuf,sartasato-satoétanaéktitaneuhsarta maranéhnanuluykeunlalampahanana,sartabadaianu ngamukeureunsartabumijaditenang,sartajalma-jalma étanuluykeunlalampahananapikeuninditkaMesir,sarta jalma-jalmaétanyahoyénmusibahieugeusnimpa maranéhnaalatanYusuf

49Aranjeunnasilihcarioskeun,"Urangterangyénéta kusababkasusahna,cilakaieumenimpaurang;ayeuna nahaurangkudumawamaotieukajiwaurang?Hayu urangsawalakeunnaonanukududilakukeunkabudak ieu"

50Ayanungawaler,"Memanganjeunnanitahurangmawa anjeunnadeuikaramana;ayeunahayuurangbawa anjeunnadeuikatempatanubakaldiwartoskeunku anjeunna,sartanyokottikulawarganahargaanuurang pasihanpikeunanjeunnaterasurangangkat."

51Ayanungawalerdeui,"Ieunaséhattéhaluspisan,tapi urangteubisangalakukeunkitulantaranjalannajauhpisan, jeungurangteubisanyimpangtijalan."

52Ayahijideuinungawaler,"Ieunaséhatnukududiturut, urangmoalngalanggar;ayeunaurangrékkaMesir,terus lamungeusnepikaMesir,urangbakalngajualmanéhnaka ditukalawanharganumahal,supayaurangbisaleupastina kajahatanana"

53Etahalnyenangkeunhatejalma-jalma,sartamaranehna nurutkanaparentahna,sartamaranehnanuluykeun lalampahananakaMesirjeungYusup.

BAB43

1Nalikaputra-putraYakubngajualdulurna,Yusuf,ka urangMidian,haténakacidanyerinakulantarananjeunna, sartaaranjeunnatobattinakalakuanana,sartaaranjeunna néangananjeunnapikeunmulangkeunanjeunna,tapiteu manggihananjeunna

2RubinbalikdeuikaliangtempatYusupdikurebkeun,rek ngangkatanjeunnakaluar,terusdipulangkeunkaramana, ariRubennangtungdisisiliang,teungadéngénanaon, terusngageroanYusup!Yusup!tapitayanungajawab atawanyaritasakecap-kecapacan

3CeukRuben,"Yusupmaotlantaransieun,atawaayaoray nunyababkeunmaotna."Rubenturunkajerosumur,terus néanganYusup,tapiteumanggihanmanéhnadijerosumur, teruskaluardeui.

4Rubinnyoéhkeunpakeananabaringomong,"Budakéta teuayadidinya,kumahacaranaabdingahampurabapa upamianjeunnatosmaot?"Anjeunnaangkatkadulurdulurna,mendakanaranjeunnanalangsakulantaranYusuf, sartaanjeunnangaréngsékeunkumahacaranangahampura bapana,sartaanjeunnanyarioskadulur-dulurna,"Abdi sumpingkasumur,sarengYusufteuayadidinya,kumaha urangkedahnyarioskabapaurang,sababbapaabdingan ukurbadémilarianbudakétatiabdi."

5Saderek-sadereknangawaler,"Kitujeungkieukalakuan kami,sartasanggeuskituhatekamiasa-asakulantaran kalakuanieu,ayeunakamikeurnéanganalesankumaha caranangadamaikeunbapakami"

6Rubinnanyakaaranjeunna,"Naonanudilakukeunku aranjeun,nepikaaranjeunnepikamawabuukbodaska liangkuburkalawansedih?Etakalakuanaranjeuntehteu hade"

7Rubincalikbarengjeungmaranehna,terusmaranehna nangtungtuluysilihsumpahyenmoalnyaritakeunhalieu kaYakub,terusmaranehnanyarita,"Singsahaanu ngabejaanieukabapaatawakakulawargana,atawaka salahsahijiurangdiieunagri,urangbakalngalawan manehnasartamaehanmanehnakupedang"

8Putra-putraYakubsilihsieunkubaturna,tinubungsu nepikanupangkolotna,sartatayasahijieunanunyarita sakecap-kecapacan,sartaaranjeunnanyumputkeunetahal dinahatemasing-masing.

9Tiharitaaranjeunnacalik,mikiranhalanurek diomongkeunkaYakub,ramana,ngeunaansagalahalieu 10Isaskarngalahirkaaranjeunna,"Upamiaranjeunsatuju kanahalieu,candakjubahYusup,tuluysoékkeun,tuluy peuncithijianakembe,tuluycelupkeunkanagetihna"

11Kirimkeunkabapaurang,sartalamunanjeunnaningali éta,anjeunnabakalnyebutkeunayasatogalaknungahakan anjeunna,kukitunacoékkeunjubahna,sartatingaligetihna bakalayadinajubahna,sartakucarakieuurangbakal bébastinagerentesbapaurang

12NaséhatIsakartéhnyenangkeunmaranéhna,sarta maranéhnanurutkananaséhatIsakar.

13Aranjeunnaburu-burunyandakjubahYusupteras nyoéhkeunana,terasmeuncitanakembe,tuluyjubahna dicelupkeunkanagetihanakembe,terasdiinjak-injakkana taneuh,tuluyjubahétadikirimkeunkaYakub,ramana,ku perantaraanNaftali,sartanitahanjeunnapikeun ngucapkeunkieu:

14Kamiparantosngumpulkeuningon-ingonsareng parantossumpingkajalankaSikemsarenglangkungjauh, nalikakamimendakanjubahieudijalandigurunanutos baseuhkugetihsarengkutaneuh;ayeunaurangterang nahaétajubahputraanjeunatanapisanés

15Naptaliinditkaramana,tuluymasihanjubahkabapana, sartaanjeunnanyarioskeunsagalaparentahtisadereksaderekna.

16YakubningalijubahYusup,anjeunnaterangkanaéta, terusanjeunnasujudkataneuh,terusjaditeugerakkawas batu,terushudangterusngajerittarikpisanbariceurik, pokna,"Étajubahputraabdi,Yusup!"

17Yakubburu-burunitahsalahsaurangabdinakaputraputrana,anutuluynyampeurkeunaranjeunna,sarta mendakanaranjeunnakeurdatangkajalanjeungingoningon.

18Wancipeutingputra-putraYakubsumpingkaramana, sarengkatingalinapakeanaranjeunnarobeksarengsirahna pinuhkukekebul,sarengaranjeunnamendakanramana nujuceuriktarikpisan.

19Yakubnaroskaputra-putrana,"Cobacaritakeunkaabdi, naonkajahatananuujug-ujugdilakukeunkuaranjeunka abdidintenieu?"Aranjeunnangawaler,"Kaminujukaditu saatosdomba-dombadikumpulkeun,sarengdugikakota Sikem,dijalandigurun,sarengmendakanjubahieupinuh kugetihdinataneuh,sarengkamiterangétasarengkami ngirimkaanjeunupamianjeunterang"

20Yakubngadéngéomonganputra-putrana,terus ngagorowoktarik,pokna,"Ieubajuanakkuring,ayasato galaknungahakanmanéhna;Yusupgeusdisabet-sabet, lantarankuringngutusmanéhnapoéieupikeunningali nahakaayaananjeunjeungkaayaandomba-domba,sarta pikeunmérébejadeuitianjeunkakuring,terusmanéhna inditsakumahanukuringpiwarang,jeungieukajadianka manéhnapoéieunalikakuringnyangkaanakkuringaya jeunganjeun"

21Putra-putraYakubngawaler,"Anjeunnateusumpingka dieu,sarengtiwaktoskamiangkattidieudugikaayeuna, anjeunnateuacankantoskatingali"

22BarangYakubngadéngéomonganmaranéhna,anjeunna ngajeritdeuitarik,tuluyhudang,nyoéhkeunpakeanana, tuluyngagemkarung,bariceurikbalilihanbarisedih,sarta ceuriktarikbaringagorowok, 23Yusupputraabdi,Yusupputraabdi,dintenieuabdi ngutusanjeunpikeunngawartosankaayaandulur-dulur anjeun,sarenganjeunparantosdicabik-cabik.Ieukajadian kaputraabdikupananganabdi

24Abdisedihkukaanjeun,Yusufputraabdi,sedihkuka anjeun;amispisananjeunkaabdisalamihirup,sareng ayeunakumahapaitnamaotanjeunkaabdi

250yénabdiparantosmaotngagentosanjeun,Yusufputra abdi,sabababdisedihpikeunanjeunputraabdi,ohputra abdi,putraabdiYusufputraabdi,dimanaanjeun,sareng kamanaanjeunparantosdibawa?hudang,hudangti tempatanjeun,sarengsumpingsarengtingalikasedihabdi pikeunanjeun,ohputraabdiYusuf

26Hayuatuhitungcimatanungucurtipanonkuring,tuluy bawakapayuneunPANGERAN,supayaamarah-Na nyingkahtikuring

270Yusufputraabdi,kumahaanjeunmurag,kuleungeun hijijalmaanuteuacanayaanumuragtimimitidunyadugi kaayeuna;sababanjeunparantosdipaéhankucaradigebug kumusuh,ditimpakukakejaman,tapipastinaabditerang yénieuparantoskajantenankaanjeun,kusababseueurna dosaabdi

28Ayeunahudang,tingalikumahapaitnakasusahkuring pikeunanjeun,anakku,sanaoskuringsanésanungurus anjeun,sanésanungawangunanjeun,sanésanumasihan anjeunnapassarengjiwa,tapiGustianungawangun anjeunsarengngawanguntulanganjeunsarengnutupanéta kudaging,sarengniupnapaskahirupandinaliangirung anjeun,terasAnjeunnamasihananjeunkakuring.

29AyeunaAllahanumasrahkeunhidepkaabdi,Anjeunna parantosnyandakhideptiabdi,sarengkituanuparantos kajadiankahidep

30YakubterusnyaritakawaskieungeunaanYusup,sarta anjeunnaceurikbalilihan;anjeunnalabuhkataneuhsarta jempe

31SadayaputraYakubningalikasusahramana,aranjeunna tobatkanakalakuanana,sarengaranjeunnaogéceurik balilihan

32Yudahudang,tuluyngangkatsirahramanatinataneuh, tuluyneundeunnadinalahunanbapana,sartaanjeunna ngusapcimataramanatinapipina,sartaYudaceuriktarik pisan,sedengkeunsirahramananyarandekanalahunan bapana,teuobahkawasbatu

33Putra-putraYakubningalikasangsaraanramana,terus ceuriktarikpisan,ariYakubmahtetepngagolerdina taneuhkawasbatu

34Sadayaputrana,abdi-abdina,sarengputu-putuabdiabdinanangtungdisakurilingnapikeunngalilipuranjeunna, tapianjeunnateukersadililipur

35SakumnakulawargaYakubhudangsartangarasasedih anukacidagedénakusababkasusahYusufjeungbapana, sartabejaétanepikaIshak,putraIbrahim,bapanaYakub, sartaanjeunnaceuriktarikkusababYusuf,anjeunnajeung sakumnakulawargana,sartaanjeunnaindittitempat cicingnadiHebron,jeungjalma-jalmana,sartaanjeunna ngalilipurYakubputrana,sartaanjeunnanolakdililipur

36Sanggeuskitu,Yakubhudangtitaneuh,cipanonna ngucurmaseuhanpipina,tuluyngalahirkaputra-putrana, "Geurahudang,candakpedangjeungpanahmaraneh,terus kategal,tuluypilarimayitanakkami,tuluybawakakami, supayakamibisanguburkeunana"

37Pilariogédiantarasasatoan-satoansarengmoroéta, sarenganubakalsumpingheulasateuacananjeuncandak sarengbawakaabdi,sugandintenieuGustibakalwelas asihkaabdi,sarengnyiapkeundipayuneunanjeunnaon anunyabakanakabdi,sarengbawakaabdi,sarengabdi bakalmalesdendamkaanakabdi

38Putra-putrananurutkanaparentahramana,isuk-isuk kenehhudang,terusmasing-masingnyepengpedangjeung panahna,tuluyinditkategalrekmorosasatoan

39Yakubmasihceurikbariceurikbarileumpangkaditu kadieudijeroimah,baringepak-ngepakleungeunnabari pokna,"Yusupanakkuring,Yusupanakkuring!"

40Putra-putraYakubangkatkagurunpikeunnéwaksatosatoéta,terusayaajagdatangkaarahmaranéhna,terus maranéhnanéwakétaajagterusdibawakabapana,pokna, "Ieunumunggarankapanggihkukami,sartakamigeus mawamanéhnakaanjeunsakumahanudiparentahkeunku anjeun,tapimayitputraanjeunteukapanggih"

41Yakubnyokotétasatotileungeunputra-putrana,tuluy ngajerittarikceurikbarinyekelétasato,sartanyaritakaéta satokalawanhateanunyeri,“Kunaonmanéhngahakan putrakuring,Yusuf,jeungkumahamanéhteusieunka Allahnuayadibumi,atawakanakasusahkuringpikeun putrakuring,Yusuf?”

42Jeunganjeunngahakananakkuringtanpaalesan, lantarananjeunnateungalakukeunkekerasan,sartaku kitunaanjeunngajadikeunkuringsalahkusababanjeunna, kukitunaAllahbakalnungtutjalmaanudianiaya.

43PANGERANmukasungutsatoétapikeunngalilipur Yakubkukecap-kecapna,tuluysatoétangawalerka Yakubsartangucapkeunieukecap-kecapkaanjeunna, 44DemiAllahanujumenenganunyiptakeunurangdi bumi,sarengdemijiwaanjeunanujumeneng,abditeu acanningaliputraanjeun,sarengteuacannyabak-nyabak anjeunna,tapitinagrianujauhabdisumpingkadieu kanggomilarianputraabdianuangkattiabdidintenieu, sarengabditeuterangnahaanjeunnamasihhirupatanapi parantosmaot

45Poeieuabdisumpingkategalanbademilarianputra abdi,terasputra-putraanjeunmendakanabdi,teras nyepengabdisarengnambihankasedihabdi,sarengdinten ieuabdiparantosdibawakapayuneunanjeun,sareng ayeunaabdiparantosnyarioskeunsadayakecapabdika anjeun.

46Ayeuna,heanakmanusa,kuringayadinapanangan anjeun,sarengpigawékakuringdintenieusakumahaanu anjeunpikirkeunsaé,tapidemiAllahanunyiptakeun kuring,kuringhenteuningaliputraanjeun,atanapinyabak anjeunna,sarengdagingmanusahenteulebetkanasungut kuringsapanjanghirupkuring.

47NalikaYakubngadangukecap-kecapsatoéta,anjeunna reuwaspisan,terasngaleupaskeunsatoétatinaleungeunna, sarengsatoétaangkat.

48Yakubterusceuriktarikpisanpoedemipoekusabab Yusup,sartaanjeunnangaraossedihlila-lilakusabab putrana.

BAB44

1Putra-putraIsmaelanuparantosmésérYusuptiurang Midian,anuparantosméséranjeunnatidulur-dulurna, angkatkaMesirsarengYusup,terasaranjeunnasumping kawatesMesir,sarengnalikaaranjeunnacaketkaMesir, aranjeunnapendaksarengopatlalakitiputraMedanputra Ibrahim,anuparantosangkattitanahMesirdina perjalananana

2UrangIsmaelnanyakaaranjeunna,"Nahaaranjeun hoyongmésérbudakieutikami?"Aranjeunnanyarios, "Serahkeunanjeunnakakami"Aranjeunnamasrahkeun Yusupkaaranjeunna,sarengaranjeunnaningaliyén anjeunnanonomananugeulispisan,terasaranjeunna méséranjeunnakuhargaduapuluhuanglogam

3UrangIsmaelnuluykeunlalampahananakaMesir,sarta urangMedanogébalikdeuikaMesirdinapoééta,sarta urangMedansilihucap,"KamigeusngadéngéyénPotifar, saurangperwiraFiraun,kapalapengawal,néangansaurang abdianuhadéanubakalngalayanananjeunna,sarta ngajadikeunanjeunnapangawasimahnajeungsagala barang-barangna"

4Hayuurangjualanjeunnakaanjeunnapikeunnaonwaé anuurangpikahoyong,manawianjeunnasanggupmasihan naonanuurangperyogikeun

5UrangMedanimieuangkatkabumiPotipar,teras nyarioskaanjeunna,"Kamiparantosngadanguyénanjeun milarianabdianusaépikeunngalayanananjeun.Kami gaduhabdianubakalnyenangkeunanjeun,upamianjeun tiasamasihannaonanukamipikahoyong,sarengkami bakalngajualanjeunnakaanjeun."

6Potifarngalahir,"Bawaanjeunnakadieu,kuKamirek dipariksa,lamunanjeunnanyenangkeunKami,Kamibakal merenaonanuAnjeunbutuhkeunpikeunanjeunna"

7UrangMedanimangkatmawaYusupterasditempatkeun dipayuneunPotifar,sarenganjeunnaningalianjeunna, sarenganjeunnanyenangkeunpisan,sarengPotifarnyarios kaaranjeunna,"Bejakeunkaabdinaonanuanjeun peryogikeunpikeunnonomanieu?"

8Aranjeunnangawaler,"Opatratuskepingpérakanu dipikahoyongkukamikanggoanjeunna,"saurPotifar, "Abdibademasihanétakaanjeunupamianjeunmawa catetanpenjualananjeunnakaabdi,sarengnyarioskeun sajarahna,sababpangintenanjeunnadicolong,sabab nonomanieusanésbudak,atanapiputrabudak,tapiabdi ningalidinadirinapenampilanjalmianusaésarengkasep"

9UrangMedaninditmawaurangIsmaelanungajual anjeunnakaaranjeunna,terusaranjeunnanyaritaka anjeunna,"Anjeunnatehbudakbeulian,teruskamingajual anjeunnakaaranjeunna."

10PotifarngadéngéomonganurangIsmaelnalikaanjeunna mikeunduitkaurangMedanim,terusurangMedanim narimaduitétaterusindit,kituogéurangIsmael.

11PotifarmawaYusupkaimahnapikeunngalayanan anjeunna,sarengYusupkéngingkeunsih-rahmatdi payuneunPotifar,sarenganjeunnamasihankapercayaanka anjeunna,sarengngajantenkeunanjeunnapangawas imahna,sarengsadayamiliknadiserahkeunkaanjeunna

12PANGERANnyarenganYusup,sartaanjeunnajadi jalmaanumukti,sartaPANGERANngaberkahan kulawargaPotifarkulantaranYusup

13PotifarmasrahkeunsagalaanudipiboganakaYusuf, sarengYusufanungatursagalahalasupsarengkaluar, sarengsadayanadibumiPotifardiaturkukahoyongna

14YuswaYusupdalapanbelastaun,masihngorakénéh, panonnageulisturkaseprupana,disakuliahMesirteuaya jalmanusarupajeunganjeunna

15Waktuanjeunnaayadibumidununganana,kaluar-lebet ngalayanandununganana,Selika,garwadununganana, neuteupkaYusup,sartaYusupneuteupkaanjeunna, katingalinaanjeunnanonomananugeulisturkasep. 16Manehnangidamkaéndahananadinahaténa,sarta jiwanakatarikkaYusuf,sartamanehnangarayuanjeunna poedemipoe,sartaZelikangarayuYusufpoedemipoe, tapiYusufteuningalikapamajikandununganana

17CeukSelikakaanjeunna,"Kaseppisanrupajeungawak anjeun,enyakuringgeusningalisadayabudak,tapitacan pernahningalibudakanusakitugeulisnakawasanjeun" CeukYusupkaanjeunna,"SaéstunaAnjeunnaanu nyiptakeunkuringdinakandunganindungkuring, Anjeunnaanunyiptakeunsakumnaumatmanusa"

18Ceukmanehnakaanjeunna,"Endahpisanpanonanjeun, anugeusmatakpikabitaeunsakumnapangeusiMesir, lalakijeungawewe"Ceukanjeunna,"Endahpisanpanon anjeunnalikaurangmasihhirup,tapilamunanjeunningali panonanjeundijerokuburan,anjeunpastibakalngajauhti aranjeunna"

19Ceukmanehnakaanjeunna,"Endahpisanjeung pikaresepeunpisankecap-kecapanjeunManggacandak kecapianuayadibumi,terasmaénkeunanakuleungeun anjeun,hayuurangdengekeunkecap-kecapanjeun."

20Anjeunnangalahirkamanehna,"Endahpisansareng pikaresepeunkecap-kecapkuringnalikakuringmujiGusti sarengkamulyaan-Na"Manehnangalahir,"Endahpisan rambutanjeun,tingalisisiremasanuayadibumi,candak, terasgulungrambutanjeun."

21Anjeunnangalahirkamanehna,"Reknepikairaha manehnyaritakitu?Ulahnyaritakieukakuring,geura hudang,ngurusurusanimahmaneh."

22Ceukmanehnakaanjeunna,"Teuayasasahadibumi abdi,sarengteuayaanukedahdiurusiwaltikecap-kecap sarengkahoyonganjeun;tapisanaoskitu,anjeunnateu tiasamawaYusufkaanjeunna,sarenganjeunnaogéteu neuteupkaanjeunna,tapineuteupkahandap.

23Dinahaténa,ZelikamiharepYusufsarésareng anjeunna,sarengnalikaYusufcalikdibumingalakukeun padamelanna,Zelikasumpingsarengcalikdipayuneun anjeunna,sarenganjeunnangarayuanjeunnaunggaldinten kuomongananapikeunsarésarenganjeunna,atanapi ningalianjeunna,tapiYusufhenteungadangukeun anjeunna

24Ceukmanehnakaanjeunna,"Lamunmanehteunurut kanaparentahkuring,kuringrekngahukummanehku hukumanmaot,sartamaksamanehkukukbeusi"

25Yusupngalahirkamanehna,"SaenyanaAllahanu nyiptakeunmanusangaleupaskeunbelenggutahanan, sarengAnjeunnaanubakalngaleupaskeunabditina panjarasarengtinahukumananjeun"

26Tapinalikamanéhnateubisangayakinkeunmanéhna, lantaranhaténamasihkénéhkamanéhna,napsuna nyababkeunmanéhnageringparna

27SadayaawéwéMesirsumpingnganjangkaanjeunna, sarengaranjeunnanaroskaanjeunna,"Nahaanjeundina kaayaananulemahsapertoskieu?Anjeunanuteu kakurangannanaon;tangtosnasalakianjeunmangrupikeun pangerananuagungsarengdihormatdipayuneunraja, nahaanjeunkedahkakurangannaonwaéanudipikahoyong kuhatéanjeun?"

28Zelikangawalerkaaranjeunna,pokna,"Dinadintenieu bakaldibéjaankaanjeun,timanaasalnagangguananu anjeuntingalikuabdiieu."Anjeunnanitahparapalayan awéwénapikeunnyiapkeuntuangeunpikeunsadaya awéwé,terasanjeunnangadamelpéstapikeunaranjeunna, sarengsadayaawéwétuangdibumiZelika.

29Tuluymanéhnamérépésokamaranéhnapikeunmesék jeruknipispikeundidahar,sartamanéhnanitahmaranéhna sangkanmakébajunumahalkaYusup,sartamanéhna kudunémbongandihareupeunmaranéhna,sartaYusup sumpingdihareupeunmaranéhnasartasakabéhawéwé neuteupkaYusup,sartateubisangalieuktimanéhna,sarta maranéhnakabéhmotongleungeunnakupésonudicekelna, sartasakabéhjeruknipisnuayadileungeunmaranéhna pinuhkugetih.

30Maranehnateunyahonaonanugeusdilakukeun,tapi tetepneuteupkaéndahanYusup,sartateumalikneuteup anjeunna

31Zelikaningalinaonanugeusdilakukeunkumaranehna, terusmanehnananyakamaranehna,"Naonpagaweananu geusdilakukeunkumaraneh?Tingali,Kamimeremaraneh jeruknipispikeundidahar,tapileungeunmaranehgeus tatu."

32Sadayaawéwéningalileungeunna,sarengkatingalina étapinuhkugetih,sarenggetihnangocorkanapakeanna, terasaranjeunnanyarioskaanjeunna,"Budakdibumi anjeunieuparantosngéléhkeunkami,sarengkamihenteu tiasamalikpanonkamitianjeunnakusabab kaéndahanana"

33Manehnanyaritakamaranehna,"Pastiieukajadianka aranjeunnalikaaranjeunningalianjeunna,sartaaranjeun teubisanahandiritianjeunna;kumahaatuhkuringbisa nahandirilamunanjeunnaterus-terusanayadiimahkuring, sartakuringningalianjeunnaunggalpoeasupjeungkaluar tiimahkuring?kumahaatuhkuringbisanahandiritina turunnaatawamalahbinasakusababieu?"

34Aranjeunnanyarioskaanjeunna,"Kecap-kecapétaleres, sababsahaanutiasaningalibentukanuéndahieudibumi terasnahandiritianjeunna,sarengnahaanjeunnasanés abdisarengpalayananjeundibumianjeun,sarengnaha anjeunhenteunyarioskeunkaanjeunnanaonanuayadina hatéanjeun,sarengngantepkeunjiwaanjeunbinasakuhal ieu?"

35Ceukmanehnakaaranjeunna,"Kuringunggalpoe narékahanpikeunngayakinkeunanjeunna,tapianjeunna teusatujukanakahayangkuring,jeungkuringgeusjangji kaanjeunnasagalahalanuhade,tapikuringteubisa meunangkeunbalesantianjeunna;kukituna,kaayaan kuringayeunakeurturunsakumahaanuanjeuntingali"

36SelikageringpisanlantaranhayangnakaYusup,sarta anjeunnakacidabogohnakaYusup,sartasakumna kulawargaSelikajeungsalakinateunyahonanaonkanahal ieu,yénSelikageringlantaranbogohnakaYusup

37Sakumnajalmadiimahnanaranyakamanehna,"Ku naonanjeungeringjeunglemah,teukakurangannanaon?" Walonna,"Teunyahonaonanubeukingaganggupikiran kuring."

38Sadayaawéwésarengréréncangannasumpingunggal dintenkanggoningalianjeunna,sarengaranjeunnanyarios sarenganjeunna,sarenganjeunnanyarioskaaranjeunna, IeunganukurtiasakajantenankucintaYusuf;sareng aranjeunnanyarioskaanjeunna,Bujukanjeunnasareng tangkepanjeunnasacararusiah,sugananjeunnatiasa ngadangukeunanjeun,sarengngeureunkeunmaotieuti anjeun

39JeungZelikabeukiparahkurasabogohnakaYusup, sartamanehnaterusngaleutikan,nepikamanehnaampir teukuatdeuipikeunnangtung

40Dinahijipoe,Yusupkeurngalakukeunpagawean dunungananadiimahna,terusYusupdatangsacararusiah terusujug-ujugnyeranganjeunna,terusYusupngalawan manehna,padahalYusupleuwihkuattibatanmanehna, terusngarubuhkeunYusupkataneuh

41Zelikaceuriklantarankahayanghaténakaanjeunna, sartamanéhnangado'akaanjeunnakalawanceurik,sarta cimatanangocorkapipina,sartamanéhnanyaritaka anjeunnakalawansorapamentajeungkanyerihaténa, pokna,

42Nahaanjeunkantosngadangu,ningali,atanapiterang awéwéanugeulissapertosabdi,atanapilangkungsaé tibatanabdi,anuunggaldintennyarioskaanjeun,murag kusababcintakaanjeun,masihansadayakahormatanieu kaanjeun,tapianjeuntetepteungadéngésoraabdi?

43Jeunglamunétatéhlantaransieunkujuragananjeun, bisianjeunnangahukumanjeun,sababrajahirup,moalaya cilakaanukakeunaankujuragananjeunkuhalieu;ayeuna, dengekeunabdi,sarengsatujudemikahormatananu parantosdipasihkeunkaanjeun,sarengsingkirkeunmaot ieutiabdi,sarengnahaabdikedahmaotdemianjeun?" Anjeunnaeureunnyarios

44WalerYusupkamanehna,"Ulahdititah,serahkeun urusanieukadununganJuraganteunyahonaon-naonanu ayadibumiieu,sababsagalarupaanudipiboganaku anjeunnaparantosdiserahkeunkaabdi,kumahaabditiasa ngalakukeunhal-halieudibumidunungan?"

45Sababanjeunnaogéparantosngahormatanpisankaabdi dibumina,sarenganjeunnaogéparantosngajantenkeun abdijantenpangawasbumina,sarenganjeunnaparantos ngangkatabdi,sarengteuayaanulangkungageungdi bumiieutibatanabdi,sarengdununganabditeunahan nanaontiabdi,iwaltianjeunanugarwana,kumahaanjeun tiasanyarioskecap-kecapieukaabdi,sarengkumahaabdi tiasangalakukeunkajahatananuageungieusarengdosaka Gustisarengkasalakianjeun?

46Ayeunaulahngadéngékeunkuring,ulahnyaritadeui kawaskieu,sababkuringmoalngadéngékeunomongan anjeun”TapiSelikateungadéngékeunkaYusupnalika anjeunnanyaritakitukamanéhna,tapiunggalpoéSelika ngarayuYusupsupayangadéngékeunmanéhna

47Sanggeuséta,walunganMesirpinuhdisakuliahsisisisina,sartasakabéhpangeusiMesirkaluar,kituogéraja jeungparapangérankaluarbarimawarebanajeungjogétjogét,sababétamangrupahijikabungahananugedédi Mesir,sartahijiliburandinawaktucaiLautSihor ngagenclang,sartamaranéhnainditkadinyapikeun ngabungahkeunsadinten

48NalikaurangMesirangkatkawalunganpikeun ngabagjakeun,sakumahaadatkabiasaanana,sadayajalmi dibumiPotiparngiring,tapiZelikateukersangiring, sababsaurna,"Abditeudamang,"sarenganjeunnacicing nyaliradibumi,sarengteuayajalmisanésanusareng anjeunnadibumi

49Anjeunnahudangterasnaékkakuilnadibumi,teras nganggopakeanbangsawan,terasmasangkeunbatu permatatinabatuoniks,anudihiaskupéraksarengemas, terasngahiasraraysarengkulitnakusagalarupacairan panyucianawéwé,terasngawangikeunkuilsarengbumiku kasiasarengkemenyan,terasnyebarkeunmursareng gaharu,terascalikdilawangkuil,dilorongbumi,anu dilangkungankuYusufpikeunngalakukeunpadamelanna, sarengkatingalinaYusufsumpingtikebon,teraslebetka bumipikeunngalakukeunpadamelandununganana

50Anjeunnasumpingkatempatanukududiliwatanana, sartaningalisagalapagaweanZelika,tuluymalikdeui

51NalikaSelikaningaliYusupmaliktianjeunna,anjeunna ngageroananjeunna,pokna,"AyanaonYusup?Hayu damel,sarengtingaliKamibakalnyayogikeunrohangan kanggoanjeundugikaanjeunlebetkatempatanjeun"

52Yusufmulihkabumi,terasangkattidinyakatempat calikna,terasanjeunnacalikpikeunngalakukeun padamelandunungananasapertosbiasana,sarengZelika sumpingkaanjeunnaterasnangtungdipayuneunanjeunna nganggopakeanbangsawan,sarengseungittinapakeanana nyebarkakajauhan

53Manehnaburu-burunyekelYusupjeungpakeanana, terusngomongkaanjeunna,"Demihirupraja,lamun anjeunteungalaksanakeunpamundutkuring,anjeunbakal maotpoeieu."Manehnaburu-burungulurkeunleungeunna nuhijideuiterusnyabutpedangtinahandapeunpakeanana, terusditempelkeunkanabeuheungYusup,terusngomong, "Hudang,laksanakeunpamundutkuring,lamunhenteu, anjeunbakalmaotpoeieu."

54JeungYusupsieunkumanehnaningalimanehna ngalakukeunhalieu,terusanjeunnahudangrekkaburti dinya,terusetaawewenyekelbagianhareuppakeanSelika, sartadinakasieunankaburnaetapakeananudirebutku Selikasoék,terusYusupninggalkeunpakeanetadi leungeunSelika,terusanjeunnakaburteruskaluar,sabab anjeunnasieun

55NalikaZelikaningaliyénpakeanYusupgeussoék, sartaanjeunnaninggalkeunétadinaleungeunna,sartageus kabur,manéhnasieunkunyawana,bisibejangeunaan manéhnasumebar,sartamanéhnahudangsartabertindak licik,sartangaleupaskeunpakeananudipakéna,sarta manéhnangagempakeanséjénna

56TuluymanehnanyokotpakeanYusup,terus neundeunnadigigireunana,terusmanehnainditsartacalik ditempatmanehnacaliknalikagering,samemehjalmajalmadiimahnainditkawalungan,terusmanehnanyauran hijibudakngoraanuharitaayadiimah,sartanitahbudak etapikeunnyauranjalma-jalmadiimahnakadinya 57Barangningaliaranjeunna,manehnanyaritaka aranjeunnakalawansoraanutarikbariceurik,"Tempoieu barang-barangIbranianudibawakudunungananjeunka abdidibumi,sababanjeunnasumpingkadieubadebobo sarengabdi"

58Sababwaktuanjeunkaluar,anjeunnasumpingkaimah, sarengningaliyénteuayajalmidijeroimah,anjeunna sumpingkaabdi,terasnyepengabdi,kalayanniatbadé bobosarengabdi

59Tuluykuringnyepengpakeananaterusnyoéhkeunana, tuluyngagorowoktarikngalawanmanéhna,sartanalika kuringgeusngangkatsorakuring,manéhnasieunku nyawanaterusninggalkeunpakeananadihareupeunkuring, teruskabur

60Jelema-jelemadiimahnateunyaritananaon,tapi amarahnakacidangagedurnakaYusup,terusmaranehna inditkadunungananasartanyaritakeunomongantukang tipuna

61Potifarbalikkaimahbariambek,teruspamajikanana ngagorowok,pokna,"Kunaonanjeunmaksakuringmawa budaklalakikaimahkuring?Potifardatangkaimahkuring rekngabodorPotifarogekitu"

62Potifarngadéngéomonganpamajikanana,terusnitah Yusupdihukumkuhukumananubeuratpisan,sarta anjeunnadihukumkituwaé.

63Nalikaaranjeunnakeurngagebuganjeunna,Yusup ngajerittarikpisan,sartaanjeunnaneuteupkasawarga, pokna,"DuhGustiAllah,Gustiterangyenabditeusalah tinasagalahalieu,sarengnahadintenieuabdikedahmaot kubohong,kuleungeunjalma-jalmajahatanuteudisunat ieu,anuGustiterang?"

64Nalikajalma-jalmaPotifarkeurngagebuganYusup, anjeunnaterusceurikjeungceurik,sartaayahijibudaknu umurnasawelasbulandidinya,terusPANGERANmuka

sungutbudakéta,sartaAnjeunnangucapkeunkecap-kecap ieudihareupeunjalma-jalmaPotifar,anukeurngagebugan Yusup,pokna,

65Naonanuanjeunpikahoyongtilalakiieu,sareng kunaonanjeunngalakukeunkajahatanieukaanjeunna?Ibu abdinyariosbohongsarengbohong;kitutransaksina

66Tuluybudakétanyaritakeunkalawanbenersagala kajadiankaaranjeunna,sartasagalakecap-kecapZelikaka Yusufpoedemipoediumumkeunkuanjeunnaka aranjeunna

67Sadayalalakingadéngéomonganbudakétasarta aranjeunnahéranpisankanaomonganbudakéta,sarta budakétaeureunnyaritasartajadijempé.

68Potifarkacidaeranangadéngéomonganputrana,terus nitahjalma-jalmanaulahnganiayaYusupdeui,sartajalmajalmaétaeureunnganiayaYusup.

69PotifarmawaYusupterusnitahsupayaanjeunna dibawakapangadilandihareupeunparaimam,anu mangrupahakimmilikraja,supayaanjeunnabisangadili perkaraieu

70PotifarjeungYusupsumpingkapayuneunparaimam anujadihakimraja,terusanjeunnangalahirkaaranjeunna, "Mugiaaranjeunmutuskeun,naonhukumananupantes pikeunsaurangabdi,sababkituanugeusdilakukeunku anjeunna."

71ParaimamnaroskaYusup,"Nahaanjeunngalakukeun halieukajuragananjeun?"Yusupngawaler,"Sanéskitu, Juragan,kitupisanmasalahna."PotifarngalahirkaYusup, "Sadayaanukagunganabdiparantosdipasrahkeunka anjeun,sarengabdihenteunahannanaontianjeuniwalti pamajikanabdi,sarengkumahaanjeuntiasangalakukeun kajahatanieu?"

72Yusupngawaler,"SanéskituJuragan,demi PANGERANanujumeneng,sarengdeminyawaJuragan, kecapanukadéngékuJuragantigarwaJuragantéhbohong, sababkitukaayaananadintenieu"

73Sataungeuskaliwattisaprakkuringayadiimahanjeun; nahaanjeunningalikajahatandinadirikuring,atanapihal naonwaéanunyababkeunanjeunnungtutnyawakuring?

74ParaimamarunjukankaPotifar,"Mugi-mugianjeun maparinkeunpakeanYusufanusoéhkapayun,sareng urangtingalisoéhna,sarengupamiétasoéhayadi payuneunpakeanéta,makabeungeutnapastimalikka anjeunnasarenganjeunnapastinyepenganjeunna,pikeun sumpingkaanjeunna,sarengkalayantipudayagarwa anjeunngalakukeunsagalaanuparantosdiucapkeunana."

75AranjeunnamawapakeanYusupkapayuneunpara imamanujantenhakim,sarengaranjeunnaningalicimata ayadipayuneunYusup,sarengsadayaimamhakimterang yénanjeunnaparantosmaksaanjeunna,sarengaranjeunna nyarios,Hukumanpatisanéskanggobudakieusabab anjeunnahenteungalakukeunnanaon,tapihukumanana nyaéta,anjeunnakedahditempatkeundipanjarakusabab laporananudikaluarkeunkuanjeunnangalawanpamajikan anjeun

76Potifarngadéngéomonganmaranéhna,terus ngasupkeunYusufkapanjara,tempatparatahananraja dikurung,sartaYusufdikurungsaliladuabelastaun

77Sanajankitu,pamajikandunungananateueureuneureunnyaritakaanjeunnapoedemipoepikeun ngadengekeunkasauranana,sartasanggeustilubulan,

ZelikaterusinditkaimahYusupnudikurungpoedemipoe, sartamanehnangarayuYusuppikeunngadengekeun kasauranana,sartaZelikangalahirkaYusup,"Rek sabarahalilamanehcicingdiimahieu?Tapiayeuna dengekeunsoraKami,sartaKamibakalngaluarkeun manehtiimahieu"

78Yusupngawalerkamanéhna,pokna,"Leuwihhade kuringcicingdiimahieutibatanngadéngékeunomongan anjeun,ngalakukeundosakaAllah"Manéhnangomongka manéhna,"Lamunanjeunteunurutkanakahayangkuring, kuringbakalnyabutpanonanjeun,ngabeungkeutsuku anjeun,sartabakalmasrahkeunanjeunkajalma-jalmaanu anjeunteuacanwawuhsamemehna."

79Yusupngawalerkaanjeunna,"Tingali,Allahnu ngawasasakumnadunyatéhkawasapikeunnyalametkeun abditinasagalarupaanuanjeuntiasalaksanakeunkaabdi, sababAnjeunnamukakeunpanonanulolong, ngaleupaskeunanudibeungkeut,sarengngajagasadaya jalmaasinganuteuwawuhkanaieutanah."

80NalikaZelikateutiasangayakinkeunYusufpikeun ngadangukeunanjeunna,anjeunnalirénngarayuanjeunna; sarengYusufmasihdikurungdibumipanjara.Sareng YakubramanaYusuf,sarengsadayadulur-dulurnaanuaya ditanahKanaanmasihsedihsarengceurikdinawaktoséta kusababYusuf,sababYakubnolakdihiburpikeunputrana Yusuf,sarengYakubceuriktarik,sarengceuriksareng sedihsalamisababarahadintenéta

BAB45

1Dinamangsaharita,dinataunéta,nyaétataunYusup inditkaMesirsanggeussaderek-sadereknangajual anjeunna,RubenputraYakubangkatkaTimnatuluynikah kaEliuram,putriAbiurangKanaan.

2Eliuram,garwanaRuben,ngandungterusngalahirkeun opatputra:Hanok,Palu,KesronjeungKarmi;Simeon, lanceukna,nikahkaadina,Dina,anutuluyngalahirkeun limaputra:Memuel,Yamin,Ohad,YakinjeungZohar

3TiharitaanjeunnasumpingkaBuna,awéwéKanaan,anu ditawankuSimeontikotaSikem.BunangalayananDinah, sartangalayanananaSimeondatangkaDinah,sarta ngalahirkeunSaulpikeunanjeunna

4HaritaYudaangkatkaAdulam,tuluynepunganhiji lalakitiAdulam,ngarannaHirahYudaningaliputrihiji lalakitiKanaan,ngarannaAliyat,putriSua,tuluyngawin manehna,terusngalahirkeunkaYudatiluputra:Er,Onan jeungSilo

5LewijeungIsakarinditkatanahwetan,terusnikahka putri-putriYobabbinYoktanbinEber;YobabbinYoktan bogaduaputri;nucikalngarannaAdinah,nungora ngarannaArida

6LewinikahkaAdinah,jeungIsakarnikahkaArida,terus aranjeunnanepikatanahKanaan,kaimahbapana,tuluy ngalahirkeuntiluputrapikeunLewi,nyaetaGerson,Kehat jeungMerari

7AridangalahirkeunopatputrakaIsakar,nyaétaTola,Pua, AyubjeungSamaria.DaninditkatanahMoabtuluynikah kaAflalet,putriKamudanurangMoab,tuluydibawaka tanahKanaan

8Aflalethgabug,teubogaanakSanggeuséta,Allahinget kaAflalet,pamajikanDan,terusngandungsarta ngalahirkeunhijilalaki,anudingarananKusim 9GadjeungNaftaliinditkaHaran,terustidinyanikahka anak-anakAmurambinUs,binNahor.

10Ieungaran-ngaranputri-putriAmuram;anucikal ngarannaMerimah,anubungsungarannaUzith;Naftali ngawinMerimah,jeungGadngawinUzith;tuluydibawa katanahKanaan,kaimahbapana

11MerimangalahirkeunopatputratiNaftali:Yahzeel, Guni,YaezerjeungSalem;Uzitngalahirkeuntujuhputrati Gad:Zefion,Hagi,Syuni,Ezbon,Eri,ArodijeungArali 12Aserangkatkaditu,tuluynikahkaAdon,putriAflal, putraHadad,putraIsmael,tuluydibawakatanahKanaan 13AriAdon,garwanaAser,pupusdinamangsaharita; anjeunnateugaduhturunan;sarengsaatospupusnaAdon, Aserangkatkasisiwalungananusanésterasnikahka Hadura,putriAbimael,putraEber,putraSem 14Mojangétatéhgeulisrupana,wijaksana,sartabaheulana garwanaMalkielbinElam,putuSem 15HadurahngalahirkeunhijiputrikaMalkiel,anu dingarananSerakh.Saatoséta,Malkielmaot,teras Hadurahangkatsarengcicingdibumiramana

16SaatospupusnagarwanadiAser,anjeunnaangkat sarengngawinHadurah,terasngabawaanjeunnakatanah Kanaan,sarengSerah,putrina,ogédibawasareng aranjeunna,sarenganjeunnayuswatilutaun,sareng mojangétadiurusdibumiYakub.

17Mojangétatéhgeulispisanrupana,sartaanjeunnanurut kanaaturan-aturanturunanYakubanusuci;anjeunnateu kakurangannanaon,sartaPANGERANmaparinhikmah jeungpangartikaanjeunna

18Hadura,garwanaAser,ngandungterusngalahirkeun opatputra:Yimna,Yiswa,YiswijeungBeria.

19SebulonangkatkaMidian,tuluynikahkaMerisa,putri Molad,putraAbida,putraMidian,tuluydibawakatanah Kanaan.

20SartaMerushangababarkeunkaSebulonSered,Elon jeungYachleel;tiluputra

21YakubngutuskaAram,putraZoba,putraTerah,pikeun ngawinBenyamin,putrana,Mekhalia,putriAram BenyaminsumpingkatanahKanaankakulawargaYakub Benyaminyuswasapuluhtaunnalikaanjeunnangawin Mekhalia,putriAram

22Mekhaliangandungterusngalahirkeunlimaputraka Benjamin:Bela,Beker,Asbel,GerajeungNaaman;terus BenyaminnikahkaAribat,putriSamaria,putraIbrahim, saliantigarwananukahiji,umurnadalapanbelastaun. AribatngalahirkeunlimaputrakaBenjamin:Aki,Vosh, Mupim,Chupim,jeungOrd

23Dinamangsaharita,YudainditkaimahSem,tuluy ngawinTamar,anakElam,putuSem,pikeunEr,anak cikalna

24ErsumpingkaTamar,garwana,terusanjeunnajadi garwanaNalikaanjeunnasumpingkaanjeunna,anjeunna ngancurkeunturunananasacaralahiriah,sareng kalakuananajahatdipayuneunPANGERAN,sareng PANGERANmaehananjeunna

25SanggeusEr,anakcikalYuda,pupus,Yudanyaritaka Onan,"Siapkapamajikanlanceukmaneh,teruskawinka

manehnasangkanjadidulurpangdeukeutna,supaya lanceukmanehbogaturunan."

26OnannikahkaTamar,tuluyanjeunnanikahkaanjeunna, sartaOnanogéresepkanakalakuanlanceukna,sarta kalakuananagoréngdipayuneunPANGERAN,sarta PANGERANogémaehananjeunna

27SanggeusOnanmaot,YudanyaritakaTamar,"Maneh cicingdiimahbapamanehnepikaanakkuringSilo dewasa"YudateuresepdeuikaTamar,teudaékméré manéhnakaSilo,sababceukpikirna,"MeureunOnanogé bakalmaotkawasdulur-dulurna"

28Tamarangkatkabumiramana,teruscicingdibumi ramanasababarahalila.

29Nalikataunrobah,AliyatgarwanaYudamaot;sareng Yudadihiburkukaranagarwana,sarengsaatospupusna Aliyat,YudaangkatsarengsobatnaHirahkaTimnapikeun ngaguntingbuludomba

30TamarngadéngéyénYudageuskaTimnarék ngaguntingbuludomba,sartaSilogeusdéwasa,sartaYuda teuresepkamanéhna

31Tamarhudang,tuluyngaleupaskeunpakeanrandana, tuluymakecindungjeungnutupanawaknasagemblengna, tuluyinditkajalanrayanuayadisisijalankaTimna 32Yudangalangkung,ningalianjeunnaterasngadopsi anjeunna.Yudasumpingkaanjeunna,terasanjeunna ngandungkuanjeunnaNalikabadéngalahirkeun,katingali ayakembardinakandungannaAnukahijidingaranan Peres,sarenganukaduadingarananZerah.

BAB46

1Harita,YusupmasihdikurungdipanjaradiMesir

2Haritaparaabdi-abdiFiraunnangtungdipayuneun anjeunna,kapalajuruminumansarengkapalatukangroti kagunganrajaMesir

3Juruladenanggurnyandakanggurterasdisayagikeunka rajakanggodiinum,sarengtukangrotinyayogikeunrotika rajakanggodidahar,sarengrajanginumanggursareng tuangrotiéta,anjeunnasarengparaabdinasarengpara menterianutuangdiméjaraja.

4Sabotaranjeunnakeurdaharjeungnginum,juru minumanjeungtukangroticicingdidinya,sartapara menteriFiraunmanggihanlobalaleurdinaangguranu dibawakujuruminuman,sartabatu-batunitrakapanggih dinarotijururoti

5KapalapangawalngangkatYusupjadipangawalpara perwiraFiraun,sartaparaperwiraFiraundikurungsalila sataun.

6Dinaahirtaun,duananangimpidinahijipeuting,di tempatpanjara,sartaisuk-isuknaYusufsumpingka aranjeunnapikeunngalayananaranjeunnasapertosbiasana, sartaanjeunnaningaliaranjeunna,sartakatingaliraray aranjeunnasedihjeungsedih

7Yusupnaroskaaranjeunna,"Kunaondintenieuraray anjeunsedihsarengsedih?"Aranjeunnangawaler,"Kami ngimpi,sarengteuayaanutiasangajelaskeunana"Yusup ngawaler,"Caritakeunimpiananjeunkaabdi,sarengAllah bakalmasihanjawabananusaesapertosanuanjeun pikahoyong"

8JuruladenanggurnyaritakeunimpiannakaYusup,pokna, "Dinaimpiankuring,ayatangkalanggurnugedédi

hareupeunkuring,sartadinatangkalanggurétakuring ningalitiludahan,tangkalanggurétagancangkembangan sartajangkungnakacidagedéna,sartagugusan-gugusanna asaksartajadibuahanggur."

9Kuringnyokotbuahanggurterusdiperesdinacangkir, tuluydiasupkeunkaleungeunFiraun,terusanjeunna nginumYusupngalahir,"Tiludahananuayadinatangkal anggurétahartinatilupoé."

10Tapidinatiludintendeui,rajabakalnitahanjeun dibawakaluarsarenganjeunnabakalmulangkeunanjeun kanajabatananjeun,sarenganjeunkedahmasihananggur karajasapertosmimitinanalikaanjeunjantenjuru minumanna;tapimugiaabdikéngingkeunsihrahmatdi payuneunanjeun,supadosanjeunémutkaabdikaFiraun nalikaanjeunparantossaé,sarenglaksanakeunkasaeanka abdi,sarengngaluarkeunabditipanjaraieu,sabababdi dipalingtitanahKanaansarengdijualjantenbudakdi tempatieu

11Jeungdeuih,naonanudicaritakeunkaanjeunngeunaan garwadunungankuringtehbohong,sababkuring diasupkeunkajeropanjaraieukalawanpercuma;terusjuru minumanngawalerkaYusup,pokna,"Upamirajanurutka kuringsapertosanumimitina,sapertosanuterakhir diinterpretasikeunkuanjeun,kuringbakalngalakukeun sagalaanudipikahoyongkuanjeun,nyaétangaluarkeun anjeuntipanjaraieu"

12Tukangroti,ningaliyénYusupgeusngahartikeun impianétakalawanbener,anjeunnaogényampeurkeun, sartanyaritakeunsakabéhimpiannakaYusup

13Waleranjeunna,"Dinaimpiankuringningalitilu karanjangbodasdiluhursirahkuring.Kuringningali,dina karanjangpangluhurnaayarupa-rupakadaharanpanggang pikeunFiraun,sartamanuk-manukkeurngahakanéta kadaharantinasirahkuring."

14Yusupngawaler,"Tilukaranjanganukuhidepkatingali téhhartinatilupoé,tapitilupoédeuiFiraunbakal ngagebugsirahhidep,tuluyngagantunghidepdinakai, sartamanuk-manukbakalngahakandaginghidep, sakumahaanuhideptingalidinaimpianhidep"

15Dinamangsaharita,raturékngalahirkeun,sartadina poéétaanjeunnangalahirkeunputrakarajaMesir,sarta aranjeunnangumumkeunyénrajageusmeunangkeunputra cikalnasartasakumnarahayatMesirbabarenganjeung paraperwirajeungabdi-abdiFiraunbungahpisan

16Dinadintenkatilukalahiranna,Firaunngayakeunpésta pikeunparaperwirasarengabdi-abdina,pikeunpasukanti tanahZoarsarengtanahMesir

17SakumnarahayatMesirjeungparaabdiFiraundaratang pikeundaharjeungnginumbarengjeungrajadinapésta putrana,sartapikeunngabagjakeunrajaanukeurbungah 18Sadayaperwirarajasarengparaabdinasami-sami ngaraosbingahsalamidalapandintendinapéstaéta,sareng aranjeunnasami-samingaraosbingahkusagalarupaalat musik,kurebanasarengkujogétdikaratonsalamidalapan dinten

19Juruladen,anuditafsirkeunkuYusupkanaimpianna, pohokaYusup,sartaanjeunnateunyebutkeunYusupka rajasakumahaanugeusdijangjikeunkuraja,sababhalieu asalnatiPANGERANpikeunngahukumYusupsabab anjeunnapercayakamanusa.

20TiharitaYusupcicingdipanjarasaliladuataun,nepika anjeunnangalaksanakeuntugasnaduabelastaun.

BAB47

1HaritaIshakputraIbrahimmasihkénéhhirupditanah Kanaan;anjeunnageussepuhpisan,saratusdalapanpuluh taun,ariEsauputrana,dulurnaYakub,ayaditanahEdom, sartaanjeunnajeungputra-putranabogatanahmilikdi dinyadiantaraturunanSeir

2Esaungadéngéyénwaktunaramanageusdeukeutka maot,terusanjeunnajeungputra-putranakatut kulawarganainditkatanahKanaan,kaimahramana. Yakubjeungputra-putranaindittitempatcicingnadi Hebron,terusmaranéhnadatangkaIshakramana,terus manggihanEsaujeungputra-putranadijerokémah.

3Yakubjeungputra-putranacalikdipayuneunIshak, ramana,sartaYakubmasihkénéhkeurnalangsaku lantaranYusup,putrana.

4IshakngalahirkaYakub,"Bawaputra-putraanjeunka dieu,supayaKamingaberkahanaranjeunna"Yakubtuluy mawasawelasputranakapayuneunIshak,ramana.

5IshakneundeunleungeunnakasakabéhputraYakub, tuluynyekeljeungngarangkularanjeunna,sartanyium aranjeunnahiji-hiji,terusIshakngaberkahanaranjeunna dinapoééta,sartangalahirkaaranjeunna,"MugiaAllah karuhunanjeunngaberkahananjeunsartaningkatkeun turunananjeunkawasbéntangdilangit."

6Ishakogéngaberkahanputra-putraEsau,saurna,"MugiamugiaAllahngajantenkeunanjeunpikasieuneunsareng pikasieuneunkusahawaéanuningalianjeun,sarengku sadayamusuhanjeun"

7IshaknyauranYakubsarengputra-putrana,teras sadayanasumpingsarengcalikdipayuneunIshak,teras IshaknyarioskaYakub,"PANGERAN,Allahsakumna bumi,parantosngadawuhkaabdi,'Katurunananjeun, Kamibakalmasihanieutanahjantenwarisanupami turunananjeunnurutkanaaturansarengjalanKami,sareng KamibakalngalaksanakeunsumpahanuKamisumpahka Ibrahim,ramanaanjeun.'"

8Ayeunaanaking,ajarkeunkaanak-anakanjeunjeungka turunananjeunsangkansieunkaPANGERAN,sartahirup dinajalananuhadeanubakalnyenangkeunPANGERAN Allahanjeun,sabablamunanjeuntetepnurutkanajalan jeungparentah-Na,PANGERANbakalngajaga perjangjian-NajeungIbrahimkaanjeun,sartabakal ngaberkahananjeunjeungturunananjeunsalamina

9SanggeusIshakréngsénimbalankaYakubjeungka anak-anakna,anjeunnatuluypupus,tuluydikumpulkeun jeungkaumna

10YakubjeungEsaungarungkukkaIshak,ramana,sarta ceurik.IshakpupusditanahKanaan,diHebron,yuswana saratusdalapanpuluhtaun,terusdibawakuputra-putrana kaguhaMakpela,anudibeulikuIbrahimtiurangHet pikeuntempatpakuburan

11Raja-rajaKanaanangkatsarengYakubsarengEsau pikeunnguburkeunIshak,sarengraja-rajaKanaan ngahormatanIshaknalikapupusna

12Putra-putraYakubsarengputra-putraEsauangkatbari teunganggosapatu,bariceurikbaringalengisdugika Kireat-Arba

13YakubsarengEsaunguburkeunIshak,ramana,diguha Makpela,anuayadiKireat-ArbadiHebron,sareng aranjeunnanguburkeunanjeunnakalayankahormatananu ageung,sapertosdinaupacarapemakamanraja-raja.

14Yakub,putra-putrana,Esau,putra-putrana,jeungrajarajaKanaanliannangayakeunhijiacaradukacitaanu kacidabeuratna,sartaaranjeunnanguburkeunanjeunna sartangalayadanjeunnalilapisan.

15NalikaIshakpupus,anjeunnaninggalkeuningon-ingon, hartabanda,jeungsagalakakayaananakaputra-putrana; terusEsaunyaritakaYakub,"Muhun,sadayaanu ditinggalkeunkuramaurangbadedibagiduabagian, sarengabdianumilih."Yakubngawaler,"Urangbade ngalakukeunkitu"

16YakubnyandaksagalarupaanuditinggalkeunkuIshak ditanahKanaan,ingon-ingonjeunghartabanda,tuluy dibagiduabagiandihareupeunEsaujeungputra-putrana, sartangalahirkaEsau,"Ieusadayanaayadipayuneun hidep,pilihsatengahnaanurekdicokot."

17YakubngalahirkaEsau,"Dengekeunieuomongan Kami,PANGERAN,Allahnumibogalangitjeungbumi, geusngandikakakaruhunurang,IbrahimjeungIshak,kieu, 'Kamibarismasihanieutanahkaturunanmaranehpikeun jadiwarisansalawasna'"

18Ayeunasadayaanuditinggalkeunkuramaurangayadi payuneunanjeun,sarengtingalisadayatanahayadi payuneunanjeun;pilihtidinyanaonanuanjeun pikahoyong.

19Lamunhidephayangieutanah,candakieupikeunhidep jeunganak-anakhidepsalamina,sartakuringbakalnyokot ieukakayaan,sartalamunhidephayangetakakayaan, candakieukahidep,sartakuringbakalnyokotieutanah pikeunkuringjeunganak-anakkuringsangkan diwariskeunsalamina.

20HaritaNebayot,putraIsmail,ayaditanahétasareng putra-putrana,sarengEsauangkatdinadintenétateras naroskeunkaanjeunna,saurna.

21KituceukYakubkakaula,jeungkieuwalonna, "Manggapasihannaséhat,urangsadayanabade ngadangukeun."

22Nebayotnaros,"NaonanudiomongkeunkuYakubka anjeun?UrangKanaansadayanahirupkalawanamandi tanahna,sarengYakubnyariosyénanjeunnabakal ngawarisétasarengturunananasalamina"

23Ayeunageuracandaksagalakakayaanbapahidep,terus tinggalkeunYakubdulurhidepdiieutanah,sakumahaanu geusdijangjikeunkuanjeunna

24EsauhudangterasuihdeuikaYakub,teras ngalaksanakeunsagalaanudiparentahkeunkuNebayot putraIsmael;terasEsaunyandaksadayakakayaananu ditinggalkeunkuIshak,jiwa,sasatoan,ingon-ingonsareng hartabanda,sarengsadayakakayaan;anjeunnahenteu masihannanaonkaYakublanceukna;sarengYakub nyandaksadayatanahKanaan,tiwalunganMesirdugika walunganEufrat,terasanjeunnangarebutétajantenmilik anulanggeng,sarengpikeunturunan-turunananasalamina 25Yakubogéngarebuttilanceukna,Esau,guhaMakpela diHebron,anudibeulikuIbrahimtiEpronpikeundikubur kuanjeunnasarengturunananasalamina

26Yakubnyeratkeunsadayanaieudinabukupameseran, terasanjeunnanandatanganéta,sarenganjeunnanyaksian sadayanaieusarengopatsaksianusatia

27Ieukecap-kecapanudituliskuYakubdinaétakitab, ungelna:TanahKanaanjeungsakabéhkota-kotaurangHet, urangHewi,urangYebus,urangEmor,urangPeris,jeung urangGergas,sakabéhtujuhbangsatimimitiwalungan MesirnepikawalunganEufrat.

28KotaHebronjeungguhanuayadidinya,kabehdibeuli kuYakubtilanceukna,Esau,kalawanharganuhade, pikeunjadimilikpusakaturunansalamina

29Yakubnyandakbukupameseransarengtandatangan, parentahsarengundang-undangsarengbukuanu diwahyukeun,terasanjeunnanyimpenétadinawadah taneuhsupadosétatiasatahanlami,terasanjeunna masrahkeunétakapananganputra-putrana.

30Esaunyokotsagalarupabaranganuditinggalkeunku ramanasaatospupusnatiYakublanceukna,sartaanjeunna nyokotsagalahartabanda,timanusajeungsasatoan,onta jeungkalde,sapijeungdomba,pérakjeungemas,batu jeungbedolium,jeungsagalakakayaananukagungan IshakputraIbrahim;teuayahiji-hijinaanuteudicokotku Esaupikeundirinasorangan,tinasagalarupaanu ditinggalkeunkuIshaksaatospupusna

31Esaunyandaksadayanaieu,terasanjeunnasareng putra-putranamulihkatanahSeirurangHori,ngajauhan Yakublanceuknasarengputra-putrana

32EsaubogatanahmilikdiantaraturunanSeir,jeungti haritaEsauteubalikdeuikatanahKanaan

33SakumnatanahKanaanjadiwarisanpikeunurangIsrail pikeunwarisananulanggeng,sartaEsaujeungsakabéh turunananangarebutpagununganSeir

BAB48

1Dinamangsaharita,saatospupusnaIshak,PANGERAN nimbalansartanyababkeunpaceklikkasakuliahdunya.

2HaritaFiraun,rajaMesir,keurcalikdinatahtaditanah Mesir,keurngagolerdinaranjangnasartangimpi,sarta dinaimpiannaFiraunningaliyenanjeunnanangtungdisisi walunganMesir

3Sabotanjeunnanangtung,anjeunnaningalitujuhsapianu gendutjeungawaknaaluskatemponakaluartiwalungan.

4Tujuhsapideui,awaknakurujeungbangor,datangti tukangeunmaranehna,terustujuhsapibangoreta ngaleglegsapi-sapinubangoreta,tapirupanatetepgering kawasmimitina

5Anjeunnahudangdeui,tuluysaredeui,sartangimpideui, ningalitujuhranggeuygandumtumuwuhdinahijigagang, jagjagturalusTuluyayatujuhranggeuygandumanuipis jeunggaringkuangintiwetan,tumuwuhditukangeunana, sartaranggeuygandumanuipisétangelekanujagjag. Firaunhudangtinaimpianna

6Isuknarajaingetkanaimpianna,sartasumangetnakacida hariwangnakuimpianna,terusrajaburu-burunimbalan sadayatukangsihirMesirsarengparawijaksana,teras aranjeunnasumpingsarengnangtungdipayuneunFiraun.

7Rajangalahirkaaranjeunna,"Kuringngimpi,sarengteu ayaanungajelaskeunana;terasaranjeunnanyarioskaraja, "Caritakeunimpiananjeunkaabdi-abdianjeunsareng hayuurangngadangukeunana"

8Rajanyaritakeunimpiannakaaranjeunna,sarta aranjeunnasadayanangawaler,"Mugiarajahirupsalamina; sarengieutafsiranimpiananjeun"

9Tujuhsapianusaéanuanjeuntingalingalambangkeun tujuhputrianubakallahirpikeunanjeundinadinten-dinten akhir,sarengtujuhsapianuanjeuntingalinaéksaatosna, terasngelekéta,mangrupikeuntandayénputri-putrianu bakallahirpikeunanjeunsadayanabakalmaotnalikaraja hirup

10Jeungnaonanuanjeuntingalidinaimpiankadua ngeunaantujuhranggeuygandumanupinuhkukualitas anutumuwuhdinahijigagang,ieutafsiranana,yénanjeun bakalngawangunpikeundirianjeundinamangsaka hareuptujuhkotadisakuliahtanahMesir;jeungnaonanu anjeuntingalitinatujuhranggeuygandumanugaringanu tumuwuhditukangeunanasarengngelekétabarianjeun ningaliétakupanonanjeun,étapikeuntandayénkota-kota anuanjeunbakalbangunsadayanabakalancurdina mangsakahareup,dinakahirupanraja.

11Nalikaaranjeunnanyarioskeunkecap-kecapieu,raja henteungadéngékeunkanakecap-kecapéta,sareng anjeunnahenteumuseurkeunkanahaténa,sababraja terangdinakawijaksanaannayénaranjeunnahenteu masihantafsirananulerestinaimpianéta;sarengnalika aranjeunnaréngsényariosdipayuneunraja,rajangawaler kaaranjeunna,pokna,"Naonanuanjeuncarioskeunka abdi?Tangtosnaanjeunparantosnyarioskeunbohong sarengbohong;kukitunaayeunapasihantafsirananuleres tinaimpianabdi,supadosanjeunhenteumaot"

12Rajanitahdeuijalma-jalmawijaksanalianna,terus maranehnadatangkapayuneunraja,terusrajanyaritakeun impiannakamaranehna,terusmaranehnangajawab nurutkeuntafsirannukahiji,terusrajaambekpisan,terus rajangalahirkamaranehna,“Maranehtehbohongjeung teupuguhdinaomonganmaraneh”

13Rajamaréntahkeunsupayahijipengumumandi sakuliahMesirdiumumkeun,unina,"Rajasarengpara pamingpinnaparantosmutuskeun,sahawaéanuwijaksana anuterangsarengngartostafsirimpian,sarenghenteu sumpingkapayuneunrajadintenieu,kedahdipaéhan."

14Jeungsahawaéanubisangajelaskeunkarajaharti impianana,bakaldibérésagalaanudipéntakurajaSarta sakumnajalmawijaksanaditanahMesirsumpingka payuneunraja,barengjeungsakumnatukangsihirjeung tukangsihiranuayadiMesir,diGosyen,diRaamses,di Takhpanches,diZoar,jeungdisakuliahtempatdiwates Mesir,sartaaranjeunnasadayananangtungdipayuneun raja.

15Sadayabangsawan,parapangéran,sarengparaabdiraja, sumpingtisakumnakotaMesir,terassadayanacalikdi payuneunraja,sarengrajanyarioskeunimpiannakapara wijaksana,sarengparapangéran,sarengsadayaanucalik dipayuneunrajareuwaskuvisiéta

16Sadayajalmiwijaksanaanuayadipayuneunrajabédabédapamadegananangeunaanimpian-impianéta;ayaanu ngajelaskeunanakaraja,pokna,"Tujuhsapianusaéétatéh tujuhraja,anuasalnatiturunanrajabakaldiangkatjadi pamingpinMesir"

17Tujuhsapigoréngétatéhtujuhpangeran,anubakal ngalawanmaranéhnadinamangsaahirsartangancurkeun maranéhna;jeungtujuhbulirgandumétatéhtujuh

pangerangedémilikMesir,anubakalgugurdileungeun tujuhpangeranmusuh-musuhnaanukurangkuat,dina perangjuraganrajaurang

18Ayasababarahauranganungajelaskeunkarajakieu, pokna,"Tujuhsapianuhadetehhartinakota-kotaMesir anukuat,jeungtujuhsapianugorenghartinatujuhbangsa ditanahKanaan,anubakaldatangngalawantujuhkota Mesirdinaahirjamansartangancurkeunetakota-kota."

19Jeungnaonanuanjeuntingalidinaimpiankadua, ngeunaantujuhranggeuygandumanualusjeunganu goréng,mangrupakeuntandayénpamaréntahanMesir bakalbalikdeuikaturunananjeunsapertosmimitina

20Dinamangsapamaréntahanana,rahayatMesirbakal ngalawantujuhkotaKanaananuleuwihkuattibatan maranéhna,sartabakalngancurkeunétakota,sarta pamaréntahanMesirbakalbalikdeuikaturunananjeun.

21Ayasababarahauranganungalahirkaraja,“Ieutafsiran impiananjeun;tujuhsapianubageurétanyaétatujuhratu, anubakaldipigarwakuanjeundinamangsanubakal datang,jeungtujuhsapianugoréngétanunjukkeunyénéta awéwé-awéwébakalmaotdinamangsarajahirup”

22Tujuhbulirgandumanusaésarenganugorénganu anjeuntingalidinaimpiananukaduanyaétaopatbelas murangkalih,sarengbakalayadinadinten-dintenakhiryén aranjeunnabakalnangtungsarenggelutdiantara aranjeunna,sarengtujuhdiantaranabakalngéléhkeun tujuhanulangkungkuat

23Ayasababarahauranganunyarioskaraja,pokna, "Tujuhsapianusaéieununjukkeunyéntujuhanakbakal lahirpikeunanjeun,sarengétabakalmaehantujuhanakti anakanjeundinamangsanubakaldatang;sarengtujuh bulirgandumanusaéanuanjeuntingalidinaimpiananu kadua,nyaétaparapangerananubakaldilawankutujuh pangerananukirangkuatsarengngancurkeunaranjeunna dinamangsanubakaldatang,sarengmalesdendamka anak-anakanjeun,sarengpamaréntahanbakaluihdeuika turunananjeun."

24Rajangadangusagalaomonganjalma-jalmawijaksana Mesirjeungtafsiranimpian-impianana,tapiteuayahiji ogéanunyenangkeunraja.

25Rajaterangkalawanwijaksanayénkecap-kecapétatéh teusagemblengnabener,sababieutéhtiPANGERAN pikeunngahalangankecap-kecapjalma-jalmawijaksanadi Mesir,supayaYusufbisakaluartiimahpanjara,sarta supayaanjeunnajadijalmaanuhébatdiMesir

26Rajaningaliyénteuayasaurangogédiantarapara wijaksanasarengtukangsihirMesiranutiasanyariosleres kaanjeunna,sarengrajangamuk,sarengamarahna ngagedurdinahaténa

27Rajanitahsupayasadayatukangsihirjeungtukangsihir kaluartipayuneunraja,terusaranjeunnakaluarti payuneunrajakalawanrasaerajeunghina.

28Rajamaréntahkeunsupayaayapengumumandi sakuliahMesirpikeunmaehansadayatukangsihiranuaya diMesir,sartahiji-hijiacanulahayaanudiidinanhirup

29Parakapalapengawalrajabangkit,terusmasing-masing nyabutpedangna,terusmimitimaehantukangsihirjeung tukang-tukangsihirMesir

30Sanggeuskitu,Merod,kapalajuruinumanraja,sumping kadinya,tuluysujudkapayuneunraja,tuluycalikdi payuneunana

31Juruladenanggurngalahirkaraja,"Mugiarajahirup salawasna,sarengpamaréntahananadijungjungluhurdi nagaraieu"

32Harita,duataunkatukang,GustibendukaabdiGusti, terasabdidikurungdijerotahanan,salamisababarahalami, sarengkapalatukangroti

33DidieuayahijiabdiIbranimilikkapalapangawal, ngarannaYusup,sababdunungananaambekkaanjeunna sartangasupkeunanjeunnakajeropanjara,sartaanjeunna ngalayanankamididinya

34Sababarahawaktutiharita,nalikakamiayadijero rohangan,dinahijipeuting,kuringjeungkapalatukangroti, kamingimpi,masing-masingnurutkeuntafsiranimpianna.

35Isuk-isukkamisumpingterasnyarioskeunétakaabdi éta,terasanjeunnangajelaskeunimpiankami,kaunggal jalminumutkeunimpianna,anjeunnaleres-leres ngajelaskeunana

36Sapertosanuditerangkeunkuanjeunnakakami,kitu ogékajadianana;teuayakecap-kecapnaanumuragka taneuh

37Kukituna,gustisarengrajaulahmaehanurangMesir tanpaalesan;tingalibudakétamasihdikurungdibumiku kapalapangawaldununganana,dibumipangurung

38Upamirajakersangajurunganjeunsumpingka payuneungusti,mugiaanjeunnangawartosankagusti, tafsiranimpiananudiimpikeunkugustianuleres

39Rajangadanguomongankapalajuruminuman,terus maréntahkeunsupayajalma-jalmawijaksanaMesirulah dipaéhan

40Rajanitahabdi-abdinapikeunmawaYusupka payuneunanjeunna,sartarajanimbalankaaranjeunna, "Hayuurangkadinya,ulahngareureuwaskeunanjeunna bisianjeunnabingungjeungteunyahokudunyarita kalawanbener."

41Abdi-abdirajaangkatkadinya,terusburu-buru dikaluarkeuntijeropanjara,terusabdi-abdirajanyukur buukna,terusanjeunnangagantipakeanpanjarana,terus anjeunnadatangkapayuneunraja

42Rajakeurcalikdinatahtakarajaanana,nganggobaju karajaananudisarungkuepodemas,emasmurnianuaya dinaétabarangngagurilap,batuakikbeureum,batumirah, jeungbatuzamrud,kitudeuisagalabatumuliaanuaya dinasirahraja,matakhéranpisan.Yusupkacida héraneunananingaliraja

43Tahtatempatrajacalikdilapiskuemasjeungpérak, jeungbatuoniks,sartamibandatujuhpuluhundakan.

44JeunggeusjadikabiasaandisakuliahtanahMesir, unggallalakianudatangkarajapikeunnyarita,boh anjeunnapangeranatawajalmaanudipikahormatkuraja, anjeunnabakalnaékkatahtarajanepikaléngkahkatilu puluhhiji,sartarajabakalturunkaléngkahkatilupuluh genep,terusnyaritajeunganjeunna.

45Lamunanjeunnasalahsahijirahayatbiasa,anjeunna bakalnaékkaundakankatilu,terusrajabakalturunka undakankaopatterusnyaritakaanjeunna,jeungkabiasaan maranéhanananyaéta,leuwihtiéta,sahawaéanungarti kanatujuhpuluhbasa,anjeunnabakalnaékkanatujuh puluhundakan,terusnaékterusnyaritanepikaanjeunna nepikaraja

46Jeungsahawaéanuteubisangalengkepantujuhpuluh taun,manéhnabakalnaéktanggasakumahalobanabasa anudipikanyahokumanéhna

47JamanharitadiMesirayaadatistiadat,teuayanu ngarajaanmaranéhna,tapikudubisanyaritadinatujuh puluhbasa

48NalikaYusupsumpingkapayuneunraja,anjeunna sujudkataneuhdipayuneunraja,terasanjeunnanaékka undakankatilu,sarengrajacalikdinaundakankaopatteras nyariossarengYusup

49RajangalahirkaYusup,"Abdingimpi,sarengteuaya anutiasanerangkeunanakalayanleresDintenieuabdi maréntahkeunsadayatukangsihirMesirsarengparaahli sihirnakedahsumpingkapayuneunabdi,sarengabdi nyarioskeunimpianabdikaaranjeunna,sarengteuayaanu tiasanerangkeunanakalayanleres.

50Tiharitakenehkuringngadengeyenanjeuntehjelema wijaksana,sartabisanerangkeunkalawanbenerunggal impiananuanjeundenge.

51YusupngawalerkaFiraun,pokna,"HayuFiraun nyaritakeunimpiananudiimpikeunana;tangtutafsiranéta téhkagunganAllah;terusFiraunnyaritakeunimpiannaka Yusup,nyaétaimpiansapijeungimpiangandum,terusraja eureunnyarita"

52YusuptuluydikurniaankuRohAllahdipayuneunraja, sartaanjeunnaterangsagalahalanubakalkajadiankaraja timimitipoeetakahareup,sartaanjeunnaterangtafsiran anubenertinaimpianraja,sartaanjeunnanyariosdi payuneunraja

53Yusupmeunangsihkurniatiraja,sartaraja ngadéngékeunsagalaomonganYusup.Yusupngalahirka raja,"Ulahnyangkaétatéhduaimpian,sababétanganhiji impian,sababnaonanudipilihkuAllahpikeundilakukeun disakuliahtanahétageusdiungkabkeunkarajadina impianna,jeungieutafsirananubenertinaimpiananjeun:

54Tujuhsapianualusjeungbulirgandumhartinatujuh taun,kitudeuitujuhsapianugorengjeungbulirgandum hartinatujuhtaun;etatehnganhijiimpian

55Tujuhtaunkahareupbakalayamangsamakmuranu kacidagedénadisakuliahnagri,sartasanggeusétabakal ayatujuhtaunpaceklikanukacidagedéna,sartasagala mangsamakmurbakalpohotinagriéta,sartapaceklik bakalngahakanpangeusinagriéta.

56Rajangimpihijiimpian,sartaimpianétadiulangdeui kaFiraunsababhalétageusditetepkeunkuAllah,sarta Allahbakalgeura-girungalaksanakeunana.

57AyeunaKamirekmerenaséhatkahidep,nyalametkeun hidepjeungnyawarahayatdiieunagritinabahaya paceklik,anuhideppilaridisakuliahkarajaanhidephiji jalmaanuwijaksanaturngartikanasagalaurusan pamaréntahan,sartangangkatanjeunnajadipangawas nagriMesir.

58JelemaanukuhidepdiangkatmingpinMesirkudu ngangkatpajabat-pajabatdihandapeunna,pikeun ngumpulkeunsagalarupadahareundinataun-taunanu bakaldatang,sartapikeunnyimpengandumdigudanggudanganugeusditangtukeun.

59Etadahareunkududisimpensalilatujuhtaunpaceklik, supayaetadahareunbisakapanggihpikeunhidep,pikeun rahayathidep,jeungpikeunsakumnanagrihidep,sarta

supayahidepjeungnagrihidepulahnepikatumpurku paceklik.

60Sakumnapangeusinagriieukududiparentahkeun pikeunngumpulkeunsagalarupahasilkebonna,salila tujuhtaunanumucekil,sartanyimpennadinagudanggudangna,supayadinamangsapaceklikbisakapanggih pikeunhirupna

61Ieutafsirananulerestinaimpiananjeun,sarengieu naséhatanudipasihkeunpikeunnyalametkeunjiwaanjeun sarengjiwasadayarahayatanjeun

62RajangawalerkaYusup,"Sahaanutiasanyariossareng sahaanuterangyénkecap-kecapanjeunleres?"Anjeunna ngalahirkaraja,"Ieubakaljantentandapikeunanjeun ngeunaansadayakecapkuring,yénétaleressarengnaséhat kuringsaépikeunanjeun"

63Pamajikananjeunayeunacalikdinakorsingalahirkeun, sarenganjeunnabakalngalahirkeunputrapikeunanjeun sarenganjeunbakalbingahsarenganjeunna;nalikaputra anjeunkaluartinakandunganindungna,putracikalanjeun anulahirduataunkapengkerbakalmaot,sarenganjeun bakaldihiburkuputraanubakallahirpikeunanjeundinten ieu.

64SanggeusYusupngucapkeunkecap-kecapieukaraja, anjeunnasujudkarajateraskaluarNalikaYusupkaluarti payuneunraja,tanda-tandaanudiucapkeunkuYusupka rajakajadiandinadintenéta

65Sarengratungalahirkeunputradinadintenétasareng rajangadanguwartaanupikabungaheunngeunaanputrana, sarenganjeunnabungah,sarengnalikawartawanparantos angkattipayuneunraja,abdi-abdirajamendakanputra cikalrajaparantosmaotdinataneuh.

66Jeungayasoraratapanjeungsorahalimunnugededi karatonraja,sartarajangadéngééta,terusnanya,"Naon sorajeungsorahalimunnukadéngékukauladikaraton?" terusdibéjaankarajayénputracikalnageusmaot;tuluy rajanyahoyénsagalakecap-kecapYusufnu diucapkeunanatéhbener,sartarajakacidabungahnaku ayanaanaknulahirdinapoééta,sakumahanudiucapkeun kuYusuf

BAB49

1Sanggeuskajadiankitu,rajanimbalanngumpulkeun sadayaperwirasarengabdi-abdina,sarengsadayapangeran sarengparabangsawanraja,terassadayanasumpingka payuneunraja.

2Rajangalahirkaaranjeunna,"Maranehgeusningalijeung ngadengesagalaomonganurangIbraniieu,kitudeui sagalatandaanudiumumkeunkuanjeunnayenbakal kajadian,tapihijigeacanayahijiogeanuragragka taneuh"

3Anjeunterangyénanjeunnaparantosmasihantafsiran anuleresngeunaanimpianéta,sarengétapastibakal kajadian,kukitunaayeunacobiannaséhat,sarengterang naonanuanjeunkedahlaksanakeunsarengkumahanagara étabakaldibébaskeuntinapaceklik

4Tingaliayeunajeungtingalinahaayaanusarupakitu,anu dinahaténaayahikmahjeungpangaweruh,tuluyKami bakalngangkatanjeunnamingpinieutanah

5Maranehgeusngadengenaonanudiwurukkeunkuurang Ibraningeunaanhalieupikeunnyalametkeuntanahieutina

paceklik,jeungkaulanyahoyentanahieumoalbisa salamettinapaceklikkajabakunaséhattiurangIbrani,anu geusmerenaséhatkakaula

6Aranjeunnasadayanangawalerkaraja,"Naséhaturang Ibraningeunaanieutéhsae.Kukituna,Gusti,sadayatanah ayadinakakawasaanGusti,manggapigawénaonanu kapihaturkuGusti"

7Singsahaanukuhikmathidepdipilih,sartaanuku hikmathidepdipikanyahobijaksanasartasanggup nyalametkeunnagarakukawijaksanaanana,anjeunnaanu bakaldiangkatkurajapikeunmingpinnagaraéta

8Rajangalahirkasadayaperwira,"Kuringnyangka, kumargiAllahparantosngawartosansadayaanuparantos diucapkeunkuAnjeunnakaurangIbraniieu,teuayadeui anulangkungwijaksanasarengbijaksanadisakumna nagarasapertosanjeunna.Upamianjeunnganggapsae, kuringbakalngangkatanjeunnajantenpamingpinnagara ieu,sababanjeunnabakalnyalametkeunnagaraieuku hikmahna."

9Paraperwirangawalerkaraja,pokna,"Tapidinahukum Mesirgeuskaunggel,yenteuayajalmaanukudungawasa Mesir,atawajadijalmakaduatiraja,kajabajalmaanu nyahokanasagalabasamanusa"

10Kukituna,Gusti,Raja,ieujalmiIbraninganukurtiasa nyariosbasaIbrani,kumahaanjeunnatiasajantenjalmi kaduadihandapeunpamaréntahankami,jalmianuteuacan terangbasakami?

11Ayeunasimkuringnedamugiaanjeunngintunkeun anjeunnakapayuneunanjeun,sarengmugiaanjeunna sumpingkapayuneunanjeun,sarengujianjeunnadina sagalahal,sarenglaksanakeunsakumahaanuanjeun pikirkeunpantes

12Rajangalahir,"Enjingbadedilaksanakeun,sarenghal anuparantosdidugikeunkuanjeuntehsae."Sarengsadaya perwirasumpingkapayuneunrajadinadintenéta

13DinapeutingétaGustingutussalahsahijimalaikatanu ngalayananAnjeunna,terasanjeunnasumpingkatanah MesirkaYusuf,sarengmalaikatGustinangtungdiluhur Yusuf,sarengkatingalinaYusufkeurngagolerdina ranjangpeuting-peutingdibumidunungananadijero panjara,sababdunungananaparantosnempatkeun anjeunnadeuikapanjarakusababgarwana

14Malaikatétangahudangkeunanjeunnatinasare,terus Yusuphudangtuluynangtung,malaikatPANGERAN nangtungdihareupeunanjeunna;malaikatPANGERAN ngandikakaYusup,sartadinapeutingétamalaikat ngajarkeunsagalabasamanusakaYusup,sartaanjeunna nyauranngarannaYusuf.

15MalaikatPANGERANninggalkeunanjeunna,sarta Yusupbalikdeuikaranjangna,sartaYusupreuwasku tetenjoananukatingalikuanjeunna

16Isuknarajanimbalansadayaperwirasarengabdi-abdina, terassadayanasumpingsarengcalikdipayuneunraja,teras rajanitahYusupdibawa,sarengabdi-abdirajaangkat sarengmawaYusupkapayuneunFiraun

17Rajakaluarterasnaékkanaundakantahta,sarengYusuf nyarioskarajadinasagalarupabasa,sarengYusuf nyampeurkeunanjeunnaterasnyarioskarajadugika anjeunnasumpingkapayuneunrajadinaundakanka-70, terasanjeunnacalikdipayuneunraja.

18RajakacidabungahnakuayanaYusup,kitudeuisadaya pajabatrajakacidabungahnanalikaaranjeunnangadangu sadayakecap-kecapYusup

19Rajajeungparaperwirananganggapsaepikeun ngangkatYusupjadipamingpinMesirkaduatiraja,sarta rajangalahirkaYusup,pokna,

20Ayeunaanjeunparantosmasihannaséhatkaabdipikeun nunjukhijijalmianuwijaksanapikeunmingpintanah Mesir,supadoskukawijaksanaananatiasanyalametkeun tanahieutinapaceklik;kumargiAllahparantos ngawartosansadayanaieukaanjeun,sarengsadayakecap anuanjeunucapkeun,disakumnatanahieuteuayajalmi anuwijaksanasarengwijaksanasapertosanjeun.

21NgarananjeunmoaldisebutdeuiYusup,tapiZafnat Paaneah;anjeunbakaljadijalmakaduatikuring,sarta numutkeunkecapanjeunbakalayasagalaurusan pamaréntahankuring,sartanumutkeunkecapanjeun rahayatkuringbakalkaluarjeungasup

22Tikakawasaananjeunogé,paraabdidalemsarengpara perwiraabdibakalnampigajianudipasihkeunka aranjeunnaunggalbulan,sarengsadayarakyatdinagara ieubakalsujudkaanjeun;nganukurdinatahtaabdiabdi anulangkungluhurtibatananjeun

23Rajanyabutcincintinaramo-ramona,tuluy dianggokeunkanaramoYusup,sartaYusupdianggoanku rajapakeanbangsawan,sartamakutaemasdipasangkeun kanasirahna,sartarantéemasdipasangkeunkana beuheungna.

24Rajanitahparaabdinapikeunnitahanjeunnanaékkana karetakaduamilikraja,anunangtungdihareupeunkareta raja.Rajanitahanjeunnanaékkanakudaanugedéturkuat, sartadipingpinngaliwatanjalan-jalanditanahMesir

25Rajanitahsupayasakumnaanungawihrebana,kecapi, jeungalatmusikliannainditbarengjeungYusup;sarebu rebana,sarebumekolot,jeungsarebunebalimnuturkeun anjeunna

26Jeunglimarébulalaki,mawapedangnuherangdina leungeunna,sartamaranéhnainditbariulindihareupeun Yusup,jeungduapuluhrébujalma-jalmapentingrajanu makésabukkulitnuditutupankuemas,inditdisisikatuhu Yusup,jeungduapuluhrébudisisikéncana,sartasakabéh awéwéjeungparawannaékkahateupatawanangtungdi jalan-jalanulinjeungbungahkaYusup,sartaneuteupkana penampilanYusupjeungkaéndahanana

27Raja-rajamiheulaanjeungditukangeunana,ngahias jalankumenyanjeungkasia,jeungsagalarupaseungitanu nikmat,kitudeuimurjeunggaharuanusumebardi sapanjangjalan,terusduapuluhlalakingawawarkeunieu kecap-kecapdihareupeunanadisakuliahtanahkalawan soratarik:

28Nahaanjeunningalilalakiieuanudipilihkurajajanten rajakadua?sadayaurusanpamaréntahanbakaldiaturku anjeunna,sarengsahawaéanungalanggarparéntahna, atanapianuhenteusujuddipayuneunanjeunna,bakalmaot, sababanjeunnangalawanrajasarengrajakaduana

29Sanggeusparautusaneureunngumumkeun,sakumna rahayatMesirsujudkataneuhdipayuneunYusupsarta pokna,"Mugiarajahirup,kitudeuiputranahirup"Sarta sakumnapangeusiMesirsujuddisapanjangjalan,sarta nalikaparautusannyampeurkeunaranjeunna,aranjeunna

sujud,sartaaranjeunnabungahkusagalaruparebana, mecholjeungnebaldipayuneunYusup.

30Yusupnunumpakkudananeuteupkasawarga,tuluy ngagorowok,"Mantennangangkatjalmamiskintinalebu, ngangkatjalmamiskintinatumpukankokotor.Duh PANGERANNuMahaKawasa,bagjajalmaanupercaya kaGusti"

31YusupngurilingantanahMesirjeungparaabdijeung paraperwiraFiraun,sartaaranjeunnanémbongkeun sakumnatanahMesirjeungsagalahartakarunrajaka anjeunna

32PoeetakenehYusupbalikdeuikapayuneunFiraun, terusrajamaparinkaYusuptanahmilikdiMesir,tanah milikkebonanggurjeungkebonanggur,terusrajamaparin kaYusuptilurebutalentaperakjeungsarebutalentaemas, batuoniksjeungbedolium,kitudeuirupa-rupahadiah.

33PoéisuknarajanitahsakumnarahayatMesirpikeun mawakurbanjeunghadiahkaYusuf,sartasingsahaanu ngalanggarparentahrajakududipaéhan;terusmaranéhna nyieuntempatibadahdijalankota,sartangamparkeun pakeandidinya,sartasingsahaanumawanaonwaéka Yusufkuduneundeunétaditempatibadah.

34SakumnaurangMesirnyieunanting-antingemas, anting-antingemas,anting-antingemas,rupa-rupaparabot emasjeungpérak,kitudeuibatuoniksjeungbedolium, masing-masingmérétinasagalakakayaanana

35Yusufnyandaksadayanaieuterasdisimpendina perbendaharaanraja,sarengsadayapejabatsareng bangsawanrajangahormatanYusuf,sarengaranjeunna masihananjeunnaseueurhadiah,kumargirajaparantos milihanjeunnajantenwakilrajaanukadua.

36RajanimbalankaPotifera,putraAhiram,imamdiOn, pikeunnyokotputrinaanungora,Osnat,tuluydibikeunka Yusuppikeundipigarwa.

37Etamojangtehgeulispisan,masihparawan,teuacan kungsidipikawanohkulalaki,terusditikahkeunkuYusup kamanehna;terusrajangalahir,"KamitehFiraun,iwalti anjeun,moalayadeuinuwaningangkatleungeunatawa sukunapikeunngaturumatKamidisakuliahtanahMesir"

38YuswaYusuptilupuluhtaunnalikaanjeunnanangtung dipayuneunFiraun,sarengYussupangkattipayuneunraja, sarenganjeunnajantenabdikaduarajadiMesir

39RajamasihanYusupsaratusabdipikeunngalayanan anjeunnadibumina,sarengYusupogéngirimsareng mésérseueurabdisarengaranjeunnacicingdibumiYusup

40Yusuptuluyngawangunimahanumegahpisankawas imahraja-raja,dihareupeunkaratonraja,sartaanjeunna nyieunhijikuilanugedédijeroimahéta,anukatingalina eleganpisansartamerenahpikeuntempatcicingna;salila tilutaunYusupngadegkeunimahna

41Yusupngadameltahtaanumewahpisantinaemas sarengpérak,terasdilapiskubatuonikssarengbedolium, terasdiluhurnaanjeunnangadamelgambarsakumnatanah Mesir,sarenggambarwalunganMesiranunyiram sakumnatanahMesir;sarengYusupcalikkalayanaman dinatahtanadibuminasarengPANGERANnambihan hikmahYusup.

42SadayapendudukMesir,kituogéparaabdiFiraun sarengparapajabatna,kacidanyaahnakaYusup,sababieu haltéhasalnatiPANGERANkaYusup.

43Yusupmibogapasukanperang,nujumlahnaopatpuluh rebugenepratuslalaki,nusanggupmawasenjatapikeun ngabanturajajeungYusupngalawanmusuh,sajabatipara perwiraraja,abdi-abdina,jeungpangeusiMesirnuteu kaétangjumlahna.

44Yusupmasihankaprajurit-prajuritnaanugagahperkasa jeungkasakumnapasukananatameng,tumbak,topi,baju perang,jeungbatupikeundialungkeun.

BAB50

1DinamangsaharitaurangTarsisdatangngalawan turunanIsmael,terusperangjeungmaranehna,sarta turunanTarsisngarampogurangIsmaellilapisan

2TurunanIsmaeljumlahnasaeutikdinamangsaharita, sartaaranjeunnateubisangéléhkeunturunanTarsis,sarta aranjeunnaditindaskalawankacida

3ParakokoloturangIsmaelngirimcatetankarajaMesir, pokna,"SimkuringnyuhunkeunGustingirimkeunkaabdiabdiGusti,paraperwirasarengpasukanpikeun ngabantosankamimeranganurangTarsis,sababkami parantoslamipisankakurangan."

4PiraonngutusYusupjeungjalma-jalmaanuperkasa jeungpasukananuayabarengjeunganjeunna,kitudeui jalma-jalmaperkasatikaratonraja.

5AranjeunnaangkatkatanahHawilakaturunanIsmael, pikeunngabantosanaranjeunnangalawanturunanTarsis, sarengturunanIsmaelperangngalawanturunanTarsis, sarengYusufngéléhkeunurangTarsissarenganjeunna nalukkeunsadayatanahna,sarengturunanIsmaelcicingdi dinyadugikaayeuna.

6NalikatanahTarsisditaklukkeun,sadayaurangTarsis kabur,terassumpingkawatesdulur-dulurna,nyaétabani Yawan,sarengYusufsarengsadayaprajuritnaanugagah beranisarengpasukananauihdeuikaMesir,teuayahiji ogéanuleungit

7DinataunkaduaYusupngarajaanMesir,PANGERAN masihanhasilbumianulobapisandisakuliahtanahsalami tujuhtaunsakumahaanudijangjikeunkuYusup,sabab PANGERANngaberkahansagalahasilbumidinamangsa haritasalamitujuhtaun,sartamaranehnadaharnepika waregpisan

8HaritaYusufbogapajabat-pajabatdihandapeun anjeunna,anungumpulkeunsagaladahareundinatauntaunanumulya,sartanumpukgandumunggaltaun,tuluy disimpendinaperbendaharaanYusuf.

9Jeungirahawaémaranéhnangumpulkeundahareun, Yusupnitahmaranéhnamawagandumdinabulir-bulir gandum,kitudeuisababarahataneuhkebon,sangkanéta gandumulahruksak

10Sabantaun,Yusupngalakukeunhalanusarua,sarta anjeunnanumpukgandumkawaskeusiklaut,lobapisan, lantaranbarang-barangnakacidalobana,teukaétang lobana

11Sapanjangtujuhtaunkamakmuran,sakumnaurang Mesirngumpulkeunsagalarupadahareundinagudangna, tapiaranjeunnahenteungalakukeunanasapertosanu dilakukeunkuYusuf

12SadayakatuangananudikumpulkeunkuYusupsareng urangMesirsalamitujuhtaunkamakmuran,disimpen

kanggotanahétasalamitujuhtaunpaceklik,kanggo nyumponankabutuhansakumnatanah.

13UrangMesirngeusiangudangjeungtempat panyumputannakugandum,pikeunnyumponankabutuhan mangsapaceklik.

14Yusupnyimpensagalarupakadaharananu dikumpulkeundisakuliahMesir,tuluynutupgudanggudangnasartanempatkeunpangawalpikeunngajagaeta gudang-gudang

15Osnat,garwanaPotifera,ngalahirkeunduaputra, ManasyejeungEpraim,sartaYusupyuswatilupuluhopat taunnalikaaranjeunnalahir

16Budak-budakétageusgedé,tuluynurutkana parentahna,teunyimpangtinajalananudiajarkeunku bapana,bohkakatuhubohkakénca

17PANGERANayasarengbudak-budakéta,sareng aranjeunnaageungsarenggaduhpamahamansareng kaahliandinasagalahikmahsarengdinasagalaurusan pamaréntahan,sarengsadayaperwirarajasarengjalmajalmaageungtipangeusiMesirngaluhurkeunbudak-budak éta,sarengaranjeunnadibesarkandiantaraputra-putraraja 18Tujuhtaunkamakmurandisakuliahnagrigeusréngsé, sartatujuhtaunpaceklikdatangdeuisaenggeusna sakumahaanugeusdiomongkeunkuYusup,sartapaceklik nyebarkasakuliahnagri.

19SakumnaurangMesirningaliyénpaceklikgeusmimiti ditanahMesir,terussakumnaurangMesirmukagudang gandumna,sababpaceklikgeuskacidangagedéanna.

20Sartaaranjeunnamendakansadayakatuangananuaya dinagudangna,pinuhkuhamasarengteupantesdidahar, sarengpacekliknyebardisakumnanagara,sarengsadaya pendudukMesirsumpingsarengngadu'akaFiraun,sabab paceklikétabeuratpisankaaranjeunna

21AranjeunnaarunjukankaFiraun,"Pasihanabdi-abdi anjeuntuangeun,nahaabdi-abdisarengmurangkalihkedah maotkalaparandipayuneunanjeun?"

22Piraonngawaler,"KunaonmaranehsasambatkaKami? NahaYusufteunitahnyimpengandumsalilatujuhtaun kamakmuranpikeunmangsapaceklik?Kunaonmaraneh teungadengekeunparentahna?"

23UrangMesirngawalerkaraja,pokna,"Demijuragan, abdi-abdiparantosngalaksanakeunsagalaparentahYusup, sabababdi-abdiogéngumpulkeunsadayahasilbumi salamitujuhtaunkamakmuransarengnyimpennadi gudangdugikaayeuna"

24NalikapacekliknyebarkaparaabdiGusti,abdi-abdi mukagudang,sarengkatingalisadayahasilbumipinuhku hamasarengteutiasadidahar.

25Nalikarajangadangusagalahalanugeuskajadianka urangMesir,rajakacidasieunnakupaceklik,sarta anjeunnakacidasieunna;sartarajangawalerkarahayat Mesir,pokna,"Kusababieusadayanageuskajadianka aranjeun,geurainditkaYusup,pigawénaonwaéanu dipiwarangna,ulahngalanggarparentahna"

26SakumnaurangMesirkaluarkaYusup,pokna,"Mugia urangsadayanadipaparindahareun,nahaurangsadayana kedahmaotdipayuneunGustilantarankalaparan?Sabab urangsadayanaparantosngumpulkeunhasilbumisalami tujuhtaunsapertosanudiparentahkeunkuGusti,sareng urangnyimpenna,sarengkituanukajantenankaurang."

27SanggeusYusupngadéngésagalaomonganurangMesir jeungnaonanugeuskajadiankamaranéhna,Yusupmuka sagalagudanghasilbuminatuluyngajualnakaurangMesir 28Pacekliknyebarkasakuliahnagri,sartapacekliknyebar kasakuliahnagara,nganditanahMesirwungkulayahasil buminubisadijual

29SakumnaurangMesirdaratangkaYusuprekmeuli gandum,lantaranpaceklikkacidangagedéna,sarta gandumnaruksak,sartaunggalpoeYusupngajualgandum kasakumnaurangMesir

30SakumnanunyicingantanahKanaan,urangFilistin,nu ayadisakuliahWalunganYordan,urangwetan,jeung kota-kotaditanah-tanahnujauhjeungnudeukeut, ngadéngéyénayagandumdiMesir,terusmaranéhna daratangkaMesirrékmeuligandum,lantaranpaceklik geuskacidangagedéanna.

31Yusupmukagudanggandumsartangangkatmantrimantripikeunngurusetagudang,sartaunggalpoe maranehnanangtungsartangajualkasakuranudatang.

32Yusupterangyéndulur-dulurnaogébakalsumpingka Mesirmésérgandum,sababpaceklikgeusnyebardi sakuliahdunya.Yusupnitahsakumnarahayatnapikeun ngumumkeunétapaceklikkasakuliahtanahMesir,pokna, 33Raja,putrana,sarengparapembesarna,parantoskersa ngadawuh,"Singsahawaéanuhoyongmésérgandumdi Mesir,ulahngirimabdi-abdinakaMesirkanggomésér, tapiputra-putrana,kituogéurangMesiratanapiKanaan anusumpingtitoko-tokodiMesirterasngajualnaka sakuliahnagara,anjeunnabakalmaot,sababmoalayaanu mésérkecualikanggonyumponankabutuhan kulawargana."

34Jeungsahawaéanumingpinduaatawatilusasatoan kududipaéhan,sababhijijalmanganukurmingpin sasatoannasorangan.

35Yusupnempatkeunpangawaldigapura-gapuraMesir, sartamaréntahkeunkaaranjeunna,kieu,"Singsahawaé anurékmeuligandum,ulahnepikaasupkadinyaméméh ngaranna,ngaranbapana,jeungngaranbapanadicatet, sartanaonwaéanuditulisbeurang,kirimkeunngarannaka abdisontensupayaabditerangngaranna."

36Yusupnempatkeunpajabat-pajabatdisakuliahtanah Mesir,sartamaréntahkeunaranjeunnapikeunngalakukeun sagalahaléta.

37Yusupngalaksanakeunsagalahalieu,sartangadamel aturan-aturanieu,supadosanjeunnaterangirahadulurdulurnakedahsumpingkaMesirmésérgandum;sareng rahayatYusupnitahunggaldintennapikeunngumumkeun diMesirnumutkeunkecap-kecapsarengaturan-aturanieu anudiparentahkeunkuYusup

38Sakumnanunyicinganditanahwétanjeungkulon,kitu deuidisakuliahdunya,ngadéngéngeunaanundangundangjeungaturananugeusditetapkeunkuYusupdi Mesir,terusnunyicinganditempat-tempatanupangjauhna daratangmeuligandumdiMesirunggalpoé,terusindit

39SadayapajabatMesirngalaksanakeunsakumahaanu diparentahkeunkuYusup,sarengsadayaanusumpingka Mesirkanggomésérgandum,parapenjagagapurakedah nyeratnamisarengnamibapana,terasunggaldintenmawa étagandumkapayuneunYusupsonten

BAB51

1YakubngadéngéyénayagandumdiMesir,terus anjeunnanyauranputra-putranapikeunmésérgandumka Mesir,sababpaceklikogékeurkarasapisan.

2KamingadanguyendiMesirayagandum,sarengsadaya jalmidibumiangkatkaditumésér,nahaanjeunkedah nunjukkeundirianjeunwaregdipayuneunsakumnadunya? ManggaangkatkaMesirsarengmésérsakedikgandum kanggouranganusumpingkaditu,supadosuranghenteu maot

3Putra-putraYakubnurutkanaparentahramana,terus aranjeunnaangkatkaMesirmeuligandumdiantarajalmajalmaanudatangkadinya.

4Yakub,ramana,marentahkeunkaaranjeunna,pokna, "Lamunmaranehasupkakotaulahasupbabarengandihiji gapura,bisiayanunyicingandidinya."

5Putra-putraYakubangkatkaMesir,sartaputra-putra Yakubngalaksanakeunsagalaparentahramana,sarta YakubteungutusBenyamin,sababsaurna,"Bisiaya kacilakaananukajadiankaanjeunnadijalankawas lanceukna"SapuluhputraYakubangkat

6Nalikaputra-putraYakubnujuangkat,aranjeunnatobat kananaonanuparantosdilakukeunkaYusuf,teras aranjeunnasilihcarioskeun,pokna,"Urangterangyén dulururangYusufangkatkaMesir,sarengayeunaurang bakalmilariananjeunnakamanawaéurangangkat,sareng upamiurangmendakananjeunnaurangbakalnyandak anjeunnatidunungananapikeuntebusan,sarengupami henteu,kucarapaksa,sarengurangbakalmaotpikeun anjeunna"

7Sarengputra-putraYakubsatujukanahalieusareng nguatkeundirikusababYusuf,pikeunngabébaskeun anjeunnatinapanangandununganana,sarengputra-putra YakubangkatkaMesir;sarengnalikaaranjeunnacaketka Mesiraranjeunnamisahtisilih,sarengaranjeunnasumping ngalangkungansapuluhgerbangMesir,sarengpenjaga gerbangnyeratnaminadinadintenéta,sarengmawa aranjeunnakaYusufsonten

8Yusufmacakeunngaran-ngarantinujagagapurakota, terusanjeunnamanggihanyéndulur-dulurnageusasupka sapuluhgapurakota,terusYusufmaréntahkeunsupayaéta diumumkeunkasakuliahtanahMesir,pokna, 9Hayukaluar,sakumnanungajagatoko,tutupsadaya gudanggandumsarengnganukurhijianudibuka,supados anusumpingtiasamésértidinya

10Sadayakapala-kapalaYusupngalakukeunkituharita keneh,sartaaranjeunnanutupsadayagudangsarengngan hijianuditinggalkeun.

11Yusupmasihannami-namisaderek-sadereknakajalmi anuditugaskeunngurusgudang,sartaanjeunnanyarioska anjeunna,"Sahawaéanubadémésérgandumkaanjeun, tanyakeunnamina.Upamiayajalmianunaminasapertos kieuanusumpingkapayuneunanjeun,tangkeparanjeunna teraskirimkeunkakami"Engkéaranjeunna ngalaksanakeunnana

12Nalikaputra-putraYakubsumpingkakota,aranjeunna ngahijidikotapikeunmilarianYusufsateuacanaranjeunna mésérgandum

13Aranjeunnaangkatkatémbok-témboktempatpara palacur,terasaranjeunnamilarianYusufditémbok-témbok tempatparapalacursalamitiludinten,sababaranjeunna

ngirayénYusufbakalsumpingkatémbok-témboktempat parapalacur,sababYusuftéhgeulispisansarengrupana saé,sarengputra-putraYakubmilarianYusufsalamitilu dinten,tapiaranjeunnahenteumendakananjeunna.

14Jelemaanuditugaskeunngurusgudangbarangterus néanganngaran-ngarananudibikeunkuYusupka anjeunna,tapiteukapanggih

15TuluyanjeunnangirimpesenkaYusup,"Tiludinten kapengker,jalmi-jalmianunaminakuBapadisebatkeunka abditeuacansumpingYusupngirimabdi-abdipikeun milarianjalmi-jalmiétadisakuliahMesir,sarengmawa aranjeunnakapayuneunYusup

16Abdi-abdiYusupangkatkaMesir,tapiteumendakan aranjeunnaSanggeuséta,abdi-abdiYusupangkatka Gosyen,tapiaranjeunnateuayadidinyaSanggeuséta, abdi-abdiYusupangkatkakotaRameses,tapiteu mendakanaranjeunna

17Yusupterusngirimgenepbelasabdipikeunnéangan dulur-dulurna,terusmaranéhnanyebarkaopatjurukota, terusopatabdiasupkaimahparapalacur,terusmaranéhna manggihansapuluhlalakinukeurnéangandulurna

18Tuluyopatlalakiétamawaaranjeunnakapayuneun anjeunna,tuluyaranjeunnasujudkaanjeunna,sedengkeun Yusufkeurcalikdinatahtadikuilna,nganggopakean bangsawan,jeungdinasirahnaayamakutaemasanu ageung,jeungsadayajalmaanugagahperkasacalikdi sakurilingna

19Putra-putraYakubningalikaYusup,awakna, kaéndahanana,jeungkaagungananakatemponaendah pisan,terusaranjeunnasujuddeuikaanjeunnanepika taneuh.

20Yusupningalisaderek-saderekna,terusanjeunna wawuhkaaranjeunna,ngansaderek-sadereknamahteu wawuhkaanjeunna,sababYusuptehkacida dipikahormatnakumaranehna,kukitunasadereksadereknateuwawuhkaanjeunna

21Yusupngalahirkaaranjeunna,"Timanaasalmaraneh?" Aranjeunnangawaler,"Abdi-abdianjeunsumpingtitanah Kanaanbademésérgandum,sababpacekliknujunyebardi sakuliahdunya.Abdi-abdianjeunngadanguyenaya gandumdiMesir,jantenaranjeunnasumpingkadituka dieukanggomésérgandumkanggonyumponan kabutuhanana."

22Yusupngawaler,"Lamunaranjeundatangrekmeuli sakumahaanugeusdisebutkeun,nahaaranjeunasupti sapuluhgapurakota?Bisajadiaranjeundatangrekngintip ieutanah"

23AranjeunnasadayanangawalerYusup,"Sanéskitu Juragan,leres,abdi-abdianjeunsanésmata-mata,tapi sumpingkanggomésérgandum,sabababdi-abdianjeun sadayanadulur,putratihijijalmiditanahKanaan,sareng ramaabdiparantosmaréntahkeunkaabdi-abdi,saurna, 'Upamianjeunlebetkakota,ulahlebetbabarengandihiji gapura,bisiayanunyicinganditanahéta'"

24Yusupngawalerdeuikaaranjeunna,pokna,"Etaanuku Kamidiomongkeunkaaranjeunteh,aranjeundatangrek ngintipieutanah,kukitunaaranjeunkabehdatang ngaliwatansapuluhgapurakota;aranjeundatangrek ningalikaayaantanahetaanuteuberesih"

25Pastiunggaljalmaanudatangmeuligandumbakalindit, padahalanjeungeustilupoédinagaraéta,terusnaonanu

anjeunpigawédijerotémbok-témboktempatanjeungeus tilupoéieunganjang?Pastimata-matangalakukeunhal-hal kawaskieu

26AranjeunnangawalerkaYusup,"Juragan,mugiateu kersanyariossapertoskitu,sabababdiduabelasdulur, putra-putraYakub,ramaabdi,ditanahKanaan,putraIshak, putraIbrahim,urangIbrani,sarengtingalianubungsuaya sarengramaabdiayeunaditanahKanaan,sarenghijideui teuaya,sababanjeunnaleungittiurang,sarengurang pangintenanjeunnaayaditanahieu,jantenurangmilarian anjeunnadisakumnatanah,sarengparantossumpingka bumi-bumiparapalacurpikeunmilariananjeunnadi dinya."

27Yusupngalahirkaaranjeunna,"Nahaaranjeungeus néangananjeunnadisakuliahdunya,nepikanganMesir anutinggaleunpikeunaranjeunnéangananjeunna?Jeung naonanukududilakukeunkuduluraranjeundiimah-imah parapalacur,sanajananjeunnaayadiMesir?Naha aranjeunteuacannyebutkeun,Yénaranjeuntéhtiturunan Ishak,turunanIbrahim,jeungnaonanukududilakukeun kuturunanYakubdiimah-imahparapalacur?"

28Aranjeunnangawaler,"Kusababkamingadanguaya urangIsmaelanumaokanjeunnatikami,sarengdibéjaan yénaranjeunnangajualanjeunnakaMesir,sarengabdi anjeun,dulurkami,geulispisansarengrupanasaé,janten kamingiraanjeunnapastibakalayadibumiparapalacur, kukitunaabdianjeunangkatkaditupikeunmilarian anjeunnasarengmasihantebusanpikeunanjeunna."

29Yusuptetepngawaler,"Maranehtehbohong,ngakuyen maranehtehputra-putraIbrahimDemiFiraun,maraneh tehmata-mata,kukitunamaranehgeusdatangkaimahimahawewepalacur,supayaulahkanyahoan" 30Yusupngalahirkaaranjeunna,"Ayeunaupamianjeun mendakananjeunna,sarengdununganananyuhunkeun hargaanuageungkaanjeun,nahaanjeunbadémasihanéta kanggoanjeunna?"Sarengaranjeunnangawaler,"Étabakal dibikeun."

31Tuluyanjeunnangawaler,"Lamundunungananateu kersangajualanjeunnakuhargaanumahal,naonanurek dilakukeunkaanjeunna?"Aranjeunnangawaler,"Lamun anjeunnateumikeunanjeunnakaurang,urangbakal maehananjeunna,terusdulururangdibawakaditu" 32Yusupngalahirkaaranjeunna,"EtaanukuKamigeus diomongkeunkamaraneh;maranehtehmata-mata,sabab maranehdatangrekmaehanpangeusitanahieu,sabab kamingadengeyenduadulurmaranehmaehansakumna pangeusiSikem,ditanahKanaan,lantaranadimaraneh, jeungayeunamaranehdatangkaMesirpikeun ngalakukeunhalanusarualantarandulurmaraneh"

33Ngankuieukuringbakalnyahoyenmaranehtehjalma anujujur;lamunmaranehnitahsaurangtiantaramaraneh pikeunngajemputadibungsumaranehtibapamaraneh, sartamawamanehnakadieukakuring,sartakucara ngalakukeunhalieukuringbakalnyahoyenmaranehbener 34Yusupnyaurtujuhpuluhprajuritnaanugagahberani, terusnimbalan,"Bawajalma-jalmaieukapanjara" 35Tuluysapuluhlalakiétadicekelkuprajurit-prajuritanu gagahberani,tuluydiasupkeunkajeropanjara,terusdi dinyatilupoé

36DinadintenkatiluYusupnitaharanjeunnakaluarti panjara,terasanjeunnanyarioskaaranjeunna,"Lakukeun

ieukanggodirianjeunupamianjeunjalmaanujujur, supadosanjeuntiasahirup,salahsahijiduluranjeunkedah dikurungdipanjara,sedengkeunanjeunangkatsareng mawagandumkanggokulawargaanjeunkatanahKanaan, sarengcandakadianjeunanubungsu,terasbawaanjeunna kadieukaabdi,supadosabditerangyénanjeunjalmaanu jujurnalikaanjeunngalakukeunhalieu"

37Yusupkaluartiaranjeunnateraslebetkakamar,ceurik tarikpisan,sababwelasasihnakaaranjeunna,teras anjeunnangumbahbeungeutna,terasuihdeuika aranjeunna,terasnyandakSimeontiaranjeunnaterasnitah anjeunnadibeungkeut,tapiSimeonteudaék,sabab anjeunnajalmianukuatpisansarengaranjeunnateutiasa ngabeungkeutanjeunna

38Yusupnyauranjalma-jalmanaanugagahberani,terus tujuhpuluhlalakianugagahberanidatangkapayuneun anjeunnabarimawapedanganudicabut,sartaputra-putra Yakubreuwasningaliaranjeunna

39TuluyYusupnimbalankaaranjeunna,"Tangkepieu lalakiteraskurunganjeunnadipanjaradugikadulurdulurnasumpingkaanjeunna"Sarengjalma-jalmaYusuf anugagahberaniburu-burunangkepSimeonpikeun ngabeungkeutanjeunna,sarengSimeonngajerittarikpisan sarengsoranakadéngétikajauhan

40SakumnaprajuritYusupanugagahberaningadéngééta sora,terussujudkahandapbarisieunpisantuluykabur

41SadayajalmianuayasarengYusupkabur,sabab aranjeunnasieunpisankananyawana,sarengnganukur YusupsarengputranaMenaseanutinggaleundidinya, sarengMenaseputraYusupningalikakuatanSimeon, sarenganjeunnaambekpisan.

42MenaseputraYusupmajukaarahSimeon,terus MenasengagebuganSimeonkuleungeunnanepika beuheungnaeureun.

43ManasterusnyekelSimeon,terusngabeungkeut manéhnaterusdibawakaimahpanjara,sartasakabéhputra Yakubreuwasningalikalakuanbudakéta.

44CeukSimeonkadulur-dulurna,"Ulahayadiantara aranjeunanunyebutkeunyenieutehpeupeusanurang Mesir,tapiieutehpeupeusankulawargabapakuring."

45Sanggeuskitu,Yusupnitahsupayaanjeunnaditimbalan pikeunngurusgudangbarang,ngeusiankarung-karungna kugandumsabisa-bisadibawa,sartamulangkeunduit unggaljalmakanakarungna,sartamérébekelpikeun perjalanankaaranjeunnaKituanudilakukeunkuYusup kaaranjeunna.

46Yusupmarentahkeunkaaranjeunna,pokna,"Ati-ati ulahngalanggarparentahKamipikeunmawadulur maranehsakumahaanugeusKamipiwarang,sartalamun maranehmawadulurmaranehkadieukaKami,Kami bakalnyahoyenmaranehtehjalmajujur,sartamaraneh bakaldagangdiieutanah,sartaKamibakalmulangkeun dulurmaranehkamaraneh,sartamaranehbakalbalikdeui kabapamaranehkalawansalamet"

47Aranjeunnasadayanangawaler,"Sakumahaanu ditimbalankujuragankami,kamibakal ngalaksanakeunana."Sarengaranjeunnasujudkaanjeunna dugikataneuh

48Tiap-tiaplalakingangkatgandumnakanakalde,tuluy inditkatanahKanaankaramana.Sanggeusnepika panginepan,Lewimukakarungnarekmeredahareunka

kaldenaBarangningaliduitnamasihayadinakarungna, duitnamasihkenehayadinakarungna.

49Etajelemakacidasieunna,terusngomongkadulurdulurna,"Duitkuringgeusdipulangkeun,jeungieuaya dinakarungkuring."Etajelema-jelemakacidasieunna, terusngomong,"NaonieuanudilakukeunkuAllahka urang?"

50Aranjeunnasadayananyarios,"Dimanasihkurnia PANGERANkakaruhunurang,kaIbrahim,Ishak,sareng Yakub,dugikaayeunaPANGERANparantosmasrahkeun urangkarajaMesirpikeunngarencanakeunngalawan urang?"

51CeukYudakaaranjeunna,"Urangtehjelemadosadi payuneunPANGERAN,Allahurang,lantarangeusngajual dulururang,dagingurangsorangan,nahabetnanya,'Di manasihwelasasihPANGERANkakaruhunurang?'"

52CeukRubinkaaranjeunna,"Laingeusdiomongkeunku Kamikaaranjeun,ulahngalakukeundosakaetabudak, tapiaranjeunteungadengekeun.AyeunaAllahnunagih hukumankaurang,kumahawaniaranjeunngomong,Di manasihwelasasihPANGERANkakaruhunurang, padahalaranjeungeusngalakukeundosaka PANGERAN?"

53Aranjeunnanginepdidinyapeuting,isuk-isukhudang, tuluyngamuatkeungandumkakalde-kaldena,tuluy diusung,tuluyangkatkaimahbapanaditanahKanaan 54Yakubjeungkulawarganakaluarnepunganputraputrana,sartaYakubningali,Simeon,dulurna,teuayadi dinya,terusYakubnanyakaputra-putrana,"Dimanadulur maraneh,Simeon,anuteukatingalikuKami?"Putraputrananyaritakeunsagalahalanukarandapanku aranjeunnadiMesir

BAB52

1Tuluyaranjeunnaarasupkaimahna,terusunggallalaki mukakarungna,terusningaliayaduitmasing-masingdi dinya,numatakaranjeunnajeungbapanareuwaspisan

2Yakubnaroskaaranjeunna,"Naonanukuaranjeun dipilampahkaabdi?AbdiparantosngutusYusuflanceuk aranjeunpikeunnaroskeunkaayaanaranjeun,sareng aranjeunngawaler,'Anjeunnadidaharkusatogalak'"

3Simeoninditjeungaranjeunmeulidahareun,terus aranjeunnyaritayenrajaMesirgeusngurunganjeunnadi panjara,terusaranjeunhayangmawaBenyaminpikeun maehananjeunnaoge,sartamawabuukkuringnuubanan kakuburankalawankasedihkusababBenyaminjeung dulurnaYusup.

4Kukituna,anakabdimoalngiringkaditusareng aranjeun,sabablanceuknaparantosmaotsarenganjeunna nyalira,sarenganjeunnatiasawaéngalamancilakadijalan anuanjeunlaluisapertosanukajantenankalanceukna.

5Rubinngalahirkaramana,"Duananaanakkuringkudu dipeuncitlamunkuringteumawaanakanjeunsarta nempatkeunanjeunnadihareupeunanjeun"Yakub ngalahirkaputra-putrana,"Maranehcicingdidieu,ulahka Mesir,sababanakkuringmoalinditkaMesirjeunganjeun, atawamaotkawaslanceukna"

6CeukYudakaaranjeunna,"Ulahdititahnepikahasil panénnabéak,terusanjeunnabakalnitah,'Cabutdulur

aranjeun,'lantarannyawanajeungkulawarganabakal kaancamkupaceklik."

7Dinamangsaéta,paceklikkacidagedénadisakuliah nagri,sartasakumnajalmadibumiinditkaMesirpikeun meulidahareun,sababpaceklikkacidagedénadiantara maranéhna,sartaputra-putraYakubcicingdiKanaan sataunduabulannepikahasilpanénnabéak

8Sanggeusgandumnabéak,sakumnakulawargaYakub kalaparan,sartasadayaorokputra-putraYakubngumpul sartanyampeurkeunYakub,sartaaranjeunnangurilingan anjeunna,sartaaranjeunnanyarioskaanjeunna,"Bere kamiroti,nahakamisadayanakedahbinasakalaparandi payuneunGusti?"

9Yakubngadéngéomonganputra-putrana,terusceurik tarikpisan,sartaanjeunnakarunyakaaranjeunna,terus nyauranputra-putrana,terusaranjeunnadaratangsarta calikdipayuneunanjeunna

10Yakubngalahirkaaranjeunna,"Nahaanjeunteuningali kumahaanak-anakanjeunceurikkaabdidintenieu,pokna, 'Berekamiroti,'padahalteuaya?Ayeunageurabalikdeui meulisaeutikdahareunpikeunurang"

11Yudangawalerkaramana,"Upamiramanakersanitah dulurkami,kamibadekaditumésérgandumkanggo ramana,tapiupamiramanateukersanitahanjeunna,kami moalkaditu.RajaMesirparantosmaréntahkeunkaramana, 'Maranehteukengingningalibeungeutkuringupamidulur maranehteuayasarengmaranehRajaMesirtehrajaanu kuatturperkasa.Upamiurangangkatkaanjeunnatanpa dulururang,urangsadayanabakaldipaehan'"

12Nahaanjeunteuterangsarengteuacanngupingyénraja ieukacidakuatnasarengwijaksana,sarengteuayaanu sapertosanjeunnadisakumnadunya?Tingalisadayaraja dibumisarengurangteuacanningalianusapertosrajaéta, rajaMesir;pastidiantarasadayarajadibumiteuayaanu langkungagungtibatanAbimelekrajaurangFilistin,tapi rajaMesirlangkungagungsarenglangkungkuattibatan anjeunna,sarengAbimeleknganukurtiasadibandingkeun sarengsalahsahijiperwirana

13Rama,anjeunteuacanningalikaratonsarengtahta-Na, sarengsadayaabdi-abdinanangtungdipayuneunanjeunna; anjeunteuacanningalirajaétadinatahta-Nadina kaagungansarengpenampilankarajaan-Na,nganggojubah karajaansarengmakutaemasageungdinasirahna;anjeun teuacanningalikahormatansarengkamulyaananu dipasihkeunkuGustikaanjeunna,sababteuayaanu sapertosanjeunnadisakumnabumi.

14Rama,anjeunteuacanningalihikmah,pangartisareng pangaweruhanudipasihkeunkuAllahdinahaténa,atanapi ngadangusora-NaanuamisnalikaAnjeunnanyarioska urang

15Rama,abditeuterangsahaanungawartosananjeunna namiabdisarengsagalaanukajantenankaurang,tapi anjeunnaogénaroskeunkaBapa,'NahaRamamasihkénéh hirup?Kumahadamangna?'

16ManehteuacanningaliurusanpamarentahanMesir diaturkuanjeunna,tanpananyakaFiraun,juraganna; manehteuacanningalirasasieunjeungkareueusanu ditepikeunkuanjeunnakasakumnaurangMesir

17Jeungogénalikaurangindittianjeunna,urangngancam bakalngalakukeunkaMesirsapertoskakota-kotaurang Amorianusanés,sarengurangambekpisankanasadaya

kecap-kecapanuanjeunnaucapkeunngeunaanurang salakumata-mata,sarengayeunanalikaurangsumping deuikapayuneunanjeunna,kasieunananjeunnabakal tumibakaurangsadayana,sarengmoalayahijiogéti uranganutiasanyarioskaanjeunnabohhalanusakedik atanapihalanuageung

18AyeunaRama,mugiabudakieudiwidianngiring, supadosurangsadayanatiasamésérdahareunkanggohirup urang,supadosuranghenteumaotkukalaparanYakub nyarios,"Nahaaranjeunjahatpisankaabdi,ngawartosan karajayénaranjeungaduhdulur?Naonanuanjeunpigawé kaabdi?"

19CeukYudakaYakub,ramana,"Pasrahkeunbudakéta kaAma,urangrékkaMesirmeuligandum,terusbalikdeui Lamunbudakétateuaya,AmanunanggungdosakaAma salamina."

20Nahaanjeunningalisadayaorokkamiceurikkusabab anjeunkalaparansarengteuayakakuatandinapanangan anjeunpikeunnyugemakeunaranjeunna?Ayeunamugia welasasihanjeunhudangkaaranjeunnasarengkirimkeun dulurkamisarengkamiterasangkat

21KumahacaranaGustinunjukkeunkasaeankakaruhun urangkaanjeunnalikaanjeunnyariosyénrajaMesirbakal nyandakputraanjeun?DemiGustianuhirup,abdimoal ninggalkeunanjeunnadugikaabdimawaanjeunnasareng nempatkeunanjeunnadipayuneunanjeun;tapidoakeun kamikaGusti,supadosAnjeunnamasihankamikasaean, supadosanjeunnanampikamikalayansaésarengbageurdi payuneunrajaMesirsarengbaladna,sababupamikami henteungantosan,pastikamibakaluihdeuipikeunkadua kalinasarengputraanjeun.

22Yakubngalahirkaputra-putrana,"Simkuringpercaya kaGUSTIAllah,yenMantennabakalnyalametkeun maranehsartamaparinsihkurniakamaranehdipayuneun rajaMesirjeungdipayuneunsakumnabaladna"

23Ayeunageurainditkaetajelema,bawakaanjeunnahiji kadotihasilbumidinagaraieu,tuluybawakapayuneun anjeunna,mugiaAllahNuMahaKawasamaparinrahmat kaaranjeun,supayaAnjeunnangutusdulur-duluraranjeun, BinyaminjeungSimeon,milujeungaranjeun.

24Sadayajalmibangkit,terasaranjeunnanyandak Benyamin,dulurna,sarengaranjeunnanyandakhadiahanu ageungtinaanupangsaénaditanahéta,sarengaranjeunna ogényandakduabagianperak

25Yakubmarentahkeunkaputra-putranangeunaan Benyamin,saurna,"Singati-atidijalan,ulahmisahti anjeunnadijalan,bohdiMesirbohdiditu"

26Yakubnangtungtiantaraputra-putrana,tuluy ngulurkeunleungeunnasartanenedakaPANGERAN pikeunputra-putrana,pokna,"DuhPANGERAN,Allahnu kagunganlangitjeungbumi,mugisingémutkanajangji GustikaramaabdiIbrahim,mugiaemutkanajangjiGusti karamaabdiIshak,mugiaputra-putraabdidipaparin kasaean,ulahdibikeunkarajaMesirMugiaGustimaparin rahmatkasadayaputra-putraabdi,tebussadayaputra-putra abdi,salametkeunaranjeunnatinakakawasaanMesir, sarengkirimkeunduasadulurnakaaranjeunna."

27Sadayagarwaputra-putraYakubsarengputra-putrana neuteupkasawargasarengaranjeunnasadayanaceurikdi payuneunGusti,sarengngajeritkaMantennasupados ngabébaskeunkaruhunnatinapananganrajaMesir

28YakubnyeratcatetanpikeunrajaMesir,tuluy masrahkeunkaYudajeungkaputra-putranapikeunraja Mesir,pokna,

29TiabdiGustiYakub,putraIshak,putraIbrahimurang Ibrani,pangeranAllah,karajaanukawasasareng wijaksana,anungungkabkeunrusiah,rajaMesir,salam 30MugiakauningakuGusti,rajaMesir,yenpaceklikteh kacidaparahnaditanahKanaan,sarengabdingutusputraputraabdikaGustipikeunmésérkeunsakedikdahareunti Gustipikeunnyumponankabutuhanurang

31Sababputra-putraabdingurilinganabdisarengabdianu parantossepuhpisanteutiasaningalikupanonabdi,sabab panonabdijantenbeuratpisankumargisepuh,ogéku ceurikunggaldintenpikeunputraabdi,pikeunYusufanu leungittipayuneunabdi,sarengabdiparantos maréntahkeunputra-putraabdisupadosaranjeunnahenteu lebetkagerbangkotanalikaaranjeunnasumpingkaMesir, kusababpenduduktanahéta

32KamiogénitahmaranéhnapikeunngurilinganMesir néanganputraKami,Yusuf,suganmaranéhnamanggihan anjeunnadidinya,sartamaranéhnangalakukeunkitu,sarta anjeunnganggapmaranéhnasalakumata-matanagaraéta.

33Nahaurangteuacanngadéngéyénanjeunngahartikeun impianFiraunsarengnyarioslereskaanjeunna?Kumaha anjeunteuterangkuhikmahanjeunnahaputra-putraabdi téhmata-mataatanapisanés?

34Kukituna,gustisarengraja,abdiparantosngutusputra abdimiheulaanGusti,sapertosanuparantosGusti pidawuhkeunkaputra-putraabdi;abdinyuhunkeunka Gustisupadosningalianjeunnadugikaanjeunnauihdeui kaabdikalayantentremsarengdulur-dulurna.

35Sababnahaanjeunteuterang,atanapiteuacannguping naonanudilakukeunkuGustiurangkaFiraunnalika anjeunnanyandakindungkuringSarah,sarengnaonanu dilakukeunkaAbimelekrajaFilistinkusababanjeunna, sarengogénaonanudilakukeunkuramaurangIbrahimka salapanrajaElam,kumahaanjeunnangéléhkeun aranjeunnasadayanasarengsababarahalalakianuaya sarenganjeunna?

36Jeungogénaonanudilakukeunkuduaputrakuring, SimeonjeungLewi,kadalapankotaurangEmor,kumaha maranéhnangancurkeunétakotalantaranadina,Dinah?

37JeungogékusababdulurnaBenyamin,aranjeunna ngalilipurdirikukaleungitandulurna,Yusuf;naonanu bakalaranjeunnalakukeunpikeunanjeunnanalika aranjeunnaningalileungeunbangsamanawaéanu ngéléhkeunaranjeunna,demianjeunna?

38Nahaanjeunteuterang,rajaMesir,yénkakawasaan Allahayasarengurang,sarengyénAllahogésalawasna ngadangukeundoaurangsarenghenteungantunkeunurang sapanjangdinten?

39Nalikaputra-putraabdinyarioskeunperkawisanjeun sarengaranjeunna,abdinenedakaGustisanéskusabab anjeun,sababupamikituanjeunbakalbinasasarengbaladbaladanjeunsateuacanputraabdiBenyaminsumpingka payuneunanjeun,tapiabdingirakumargiputraabdi Simeonayadibumianjeun,pangintenanjeuntiasa ngalakukeunanusaékaanjeunna,kukitunaabdihenteu ngalakukeunhalieukaanjeun

40Ayeunatingaliputraabdi,Binyamin,sumpingka anjeunsarengputra-putraabdi,singati-atisarengtengetan

anjeunna,sarengAllahbakalneuteupanjeunsarengdi sakumnakarajaananjeun.

41Ayeunakuringgeusnyaritakeunsagalaeusihatékuring kaanjeun,jeungtingaliputra-putrakuringkeurdatangka anjeunjeungdulur-dulurna,nalungtikbeungeutbumi pikeunkapentinganaranjeunnasartangirimkeun aranjeunnabalikkalawandamaijeungdulur-dulurna 42Yakubmasrahkeunétacatetankaputra-putranaka YudapikeundiuruskurajaMesir

BAB53

1Putra-putraYakubangkat,tuluymawaBenyaminjeung sagalarupakado,tuluyangkatkaMesir,sartanangtungdi payuneunYusup

2YusupningaliBenyamin,rayina,ayadidinya,terus anjeunnangucapkeunsalamkaaranjeunna,tuluy aranjeunnasumpingkabumiYusup

3Yusupnitahkakapalaimahnapikeunmérédahareunka dulur-dulurna,sartaanjeunnangalaksanakeunkituka aranjeunna

4Wancitengahpoé,Yusupnimbalanjalma-jalmasina datangkapayuneunanjeunnasarengBenyamin,teras jalma-jalmaétangawartosankakapalabumiYusup ngeunaanartosanudipulangkeundinakarungna,sareng anjeunnanyarioskaaranjeunna,"Maranehbakalsalamet, ulahsieun"TerasanjeunnamawaSimeon,dulurna,ka aranjeunna.

5CeukSimeonkasaderek-saderekna,"Gubernururang Mesirtehgeushadepisankaabdi,teunahanabdi sakumahaanugeuskatingalikuaranjeun,sababwaktu aranjeunkaluartikota,anjeunnangaleupaskeunabdisarta hadepisankaabdidiimahna"

6YudanyekelleungeunBenyamin,terusaranjeunna sumpingkapayuneunYusup,terussujudkaanjeunnanepi kataneuh

7Tuluyjalma-jalmamikeunkadokaYusup,terus aranjeunnacalikdipayuneunanjeunna,terusYusupnanya kaaranjeunna,"Kumahadamangaranjeun,nahaanak-anak aranjeundamang,naharamaaranjeunanugeuskolot?" ceukmaranehna,"Saépisan,"terusYudanyokotcatetan anudikirimkeunkuYakubterusdibikeunkaYusup

8Yusufmacasuratétasartaapalkanatulisanbapana,sarta anjeunnahayangceurik,terusanjeunnaasupkakamarjero sartaceuriktarikpisan;terusanjeunnakaluar

9Anjeunnaneuteupkalanceukna,Benyamin,terusnanya, "Nahaieulanceukhidepanukuhidepdicaritakeunka hidep?"BenyaminnyampeurkeunkaYusup,terusYusup neundeunleungeunnakanasirahYusupbaringalahir, "MugiaAllahmaparinsihrahmatkahidep,anakhidep"

10NalikaYusupningalilanceukna,putratiindungna, anjeunnahoyongceurikdeui,terasanjeunnalebetka kamar,terasceurikdidinya,terasngumbahbeungeutna, teraskaluarsarengnahanceurik,terasanjeunnanyarios, "Sadiakeuntuangeun"

11Yusupmawacangkirnginum,dijieunnatinapérakanu éndahdihiaskubatuoniksjeungbedolium,tuluyYusup nepakcangkirétakasaderek-sadereknanalikaaranjeunna keurtuangsarenganjeunna

12Yusupngalahirkajalma-jalmaéta,"Tiieucangkir, kuringnyahoyénRubin,anakcikalna,Simeon,Lewi,

Yuda,Isakar,jeungZebulontéhanak-anaktihijiindung Manggacaliktuangnurutkeunasal-usulhidep."

13Anjeunnaogénempatkeunanusanésnadumasarkana kalahiranna,sarenganjeunnanyarios,"Kuringterangyén adibungsuanjeunieuteugaduhdulurlalaki,sarengkuring, sapertosanjeunna,teugaduhdulurlalaki,kukituna anjeunnakedahcaliktuangsarengkuring"

14BenyaminnaékkapayuneunYusufterascalikdina tahta,sarengjalma-jalmaningalikalakuanYusuf,sareng aranjeunnareuwaskaaranjeunna;sarengjalma-jalma tuangsarengnginumdinawaktosétasarengYusuf,teras anjeunnamasihanhadiahkaaranjeunna,sarengYusuf masihanhijihadiahkaBenyamin,sarengManasyesareng Epraimningalikalakuanramana,sarengaranjeunnaogé masihanhadiahkaanjeunna,sarengOsnathmasihan anjeunnahijihadiah,sarengétalimahadiahdileungeun Benyamin

15Yusupmawaanggurpikeundiinum,tapimaranehnateu daéknginum,teruspokna,"TipoeYusupleungiturangteu nginumanggur,teudaharkadaharannaon-naon"

16Yusufsumpahkaaranjeunna,sartaanjeunnamaksa aranjeunnapageuh,sartaaranjeunnanginumlobapisan sarenganjeunnadinadintenéta,sartaYusufsaatosnamalik kalanceuknaBenyaminpikeunnyariossarenganjeunna, sarengBenyaminmasihcalikdinatahtadipayuneunYusuf.

17Yusupnaroskaanjeunna,"Nahaanjeungaduh murangkalih?"Anjeunnangawaler,"Abdigaduhsapuluh putra,sarengieunamina:Bela,Beker,Asbal,Gera, Naaman,Aki,Rosh,Mupim,Chupim,sarengOrd,sareng abdinyebatkeunnamiaranjeunnasapertosnamilanceuk abdianuteuacankantosabditingali."

18Anjeunnanitaharanjeunnamawapetabéntang-béntang kapayuneunanjeunna,anukukitunaYusufterangsadaya waktos,terasYusufnyarioskaBenyamin,"Kuring parantosngupingyénurangIbraniwawuhkanasagala hikmah,nahaanjeunterangnanaonngeunaanieu?"

19Benyaminngawaler,"Abdiogéterangkanasagala kawijaksanaananudiajarkeunkuramakaabdi"Yusup ngalahirkaBenyamin,"Ayeunatingaliieupakakas,sareng tingalidimanaduluranjeun,Yusup,ayadiMesir,anu ceukanjeunparantoskaMesir"

20Benyaminningalialatétaanuayapetabéntang-béntang disawarga,sartaanjeunnawijaksanasartaningalikadinya pikeunterangdimanalanceuknaaya,sartaBenyamin ngabagisakumnatanahMesirjadiopatbagian,sarta anjeunnamendakanyénanucalikdinatahtadipayuneun anjeunnanyaétalanceuknaYusuf,sartaBenyaminkacida héranna,sartanalikaYusufningaliyénlanceukna Benyaminkacidahéranna,anjeunnanyarioskaBenyamin, Naonanuanjeuntingali,sarengkunaonanjeunhéran?

21CeukBinyaminkaYusup,"Kuringbisaningalitiieu yenYusupdulurkuringcalikdidieujeungkuringdina tahta,"terusYusupngalahirkaanjeunna,"KuringYusup duluranjeun,ulahngungkabkeunhalieukadulur-dulur anjeunTingali,kuringbakalngutusanjeunjeung aranjeunnanalikaaranjeunnaindit,sartakuringbakalnitah aranjeunnadibawabalikdeuikakota,sartakuringbakal mawaanjeunjauhtiaranjeunna"

22Lamunmaranéhnawaningalawanjeungngorbankeun nyawanapikeunhidep,Kamibakalnyahoyénmaranéhna geustobattinanaonanugeusdilakukeunkaKami,sarta

Kamibakalngenalkeundirikamaranéhna,jeunglamun maranéhnaninggalkeunhidepnalikaKamimawahidep, hidepbakaltetepayadiKami,sartaKamibakalpasea jeungmaranéhna,sartamaranéhnabakalindit,sartaKami moaldikenaldeuikumaranéhna.

23HaritaYusupnitahkapalabaladnangeusiankarungkarungnakudahareun,duitnadiasupkeunkanakarungna masing-masing,kitudeuicangkirnadiasupkeunkana karungBenyamin,sartabekelkeurdijalanEtakaruhunkaruhuntehditurutan

24Isukna,isuk-isukkénéh,jalma-jalmaétahudang,tuluy ngamuatkeungandumkakalde,tuluyinditjeung Benyamin,dulurna,katanahKanaan.

25TeulilatiMesir,Yusupnitahnunguruskaratonna, pokna,"Udagieujalma-jalmaméméhmaranéhnajauh teuingtiMesir,terusbejakeunkamaranéhna,'Kunaon aranjeunmaokpialadunungankuring?'"

26PajabatYusupnangtung,tuluynyampeurkeun aranjeunna,terusnyarioskeunsagalaomonganYusupka aranjeunna;sartanalikaaranjeunnangadanguhalieu, aranjeunnaambekpisan,pokna,"Singsahaanukapanggih mawapialadunungananjeun,bakaldipaehan,jeungurang ogebakaljadibudakbeulian"

27Aranjeunnaburu-burunurunkeunkarungnatinakalde, tuluyningalikanakantongna,gelasnakapanggihdina kantongBenyaminAranjeunnanyoéhkeunpakeanana, tuluybalikdeuikakotaBenyamindigebugandijalan, terusdigebugannepikaanjeunnaasupkakota.Terus aranjeunnanangtungdihareupeunYusup

28Yudakacidaambekna,pokna,"Ieujalmanganukur mawakuringbalikdeuikaMesirpikeunngancurkeun Mesir"

29Jalma-jalmasumpingkabumiYusup,sartaaranjeunna mendakanYusupcalikdinatahta,sarengsadayajalmajalmaanugagahnangtungdikatuhusarengdikénca anjeunna

30Yusupngalahirkaaranjeunna,"Naonkalakuanmaraneh, nyokotcangkirpérakkuringterusindit?Tapikuringnyaho yenmaranehnyokotcangkirkuringtehpikeunnyahodi manadulurmaranehayaditanaheta."

31Yudanaros,"Naonanukedahdiucapkeunkajuragan, naonanukedahdiucapkeun,sarengkumahacarana ngabenerkeundiri?Allahparantosmendakankajahatan sadayaabdi-abdiGustidintenieu,kukitunaAnjeunna ngalakukeunhalieukaurangdintenieu"

32Yusuphudang,terusnyekelBenyamin,tuluyngarebut anjeunnatidulur-dulurnakalawankasar,terusanjeunna asupkaimah,terusngoncipantopikeunaranjeunna,terus Yusupnitahnungurusimahna,poknakaaranjeunna,"Kieu timbalanraja,geurainditkaramanakalawansalamet,ieu jelemanukapendakcangkirkuring"

BAB54

1NalikaYudaningalikalakuanYusupkaaranjeunna, Yudanyampeurkeunanjeunnaterasmukakeunpanto,teras sumpingkapayuneunYusufsarengsaderek-saderekna.

2YudangalahirkaYusup,"Juraganulahngarasasedih, mugiaabdikersanyariossakedap"Yusupngawaler, "Mangga."

3YudanyarioskaYusup,sarengsaderek-saderekna nangtungdipayuneunaranjeunna;sarengYudanyarioska Yusup,"Nalikakamimimitisumpingkajuraganmésér tuangeun,anjeunnganggapkamisalakumata-matanagara, sarengkamimawaBinyaminkapayuneunanjeun,sareng anjeunmasihngahinakamidugikaayeuna"

4Ayeunamugiarajangadangukeuncariosanabdi,sareng mugiaanjeunnangutusdulururangsupadosanjeunna angkatsarengurangkaramana,supadosnyawaanjeunteu binasadintenieusarengsadayajiwapendudukMesir

5Nahaanjeunteuterangnaonanudilakukeunkuduadulur kuring,SimeonsarengLewi,kakotaSikem,sarengka tujuhkotaurangEmor,kusababDinah,dulururang,sareng naonanubakaldilakukeunkuaranjeunnapikeundulurna Benyamin?

6Jeungkuringkalawantanagakuring,anuleuwihhebat jeungleuwihperkasatibatanduanana,poeieubakal datangkaanjeunjeungkatanahanjeunlamunanjeunteu kersangutusdulurkuring.

7Nahaanjeunteuacanngupingnaonanudilakukeunku Allahurang,anumilihurangkaFiraunkusababSarah,ibu urang,anudicandaktiramanaurang,anungagebug anjeunnasarengkulawarganakubalaianubeurat,anudugi kaayeunaurangMesirsilihcaritakeunkaajaibanieu?Kitu ogéAllahurangbakalngalakukeunkaanjeunkusabab Benyaminanuanjeuncandakayeunatiramana,sareng kusababkajahatananuanjeuntimpahkeunayeunakaurang ditanahanjeun;sababAllahurangbakalémutkana perjanjian-NasarengramanaurangIbrahimsarengbakal mawacilakakaanjeun,sababanjeunparantosnyusahkeun jiwaramanaurangayeuna.

8Ayeunadengekeunomongankuringanugeus diomongkeunkaanjeunpoeieu,sartakirimdulururang inditsupayaanjeunnaulahnepikaanjeunjeungrahayat nagaraanjeunpaehkupedang,sababanjeunkabehmoal bisangéléhkeunkuring

9YusupngawalerkaYuda,pokna,"Nahaanjeun ngagorowoktarikpisan,ngomong,'Anjeunboga kakuatan?'DemihirupnaFiraun,lamunkuringnitah sadayaprajuritkuringanugagahberanipikeunngalawan anjeun,tangtuanjeunsarengdulur-duluranjeunbakal tilelepdinaleutak"

10CeukYudakaYusup,"Anjeunsarengrahayatanjeun kedahsieunkaabdiDemiPANGERANanujumeneng, upamiabdinyabutpedangsakaliogé,abdimoal nyarungkeundeuipedangétasateuacanabdimaehan sakumnaMesirAbdibakalngamimitiansarenganjeun sarengngarengsekeunkaFiraun,juragananjeun."

11Yusupngawaler,"Kakuatantéhlainnganukuranjeun nubogaKamileuwihkuatjeungperkasatibatananjeun Lamunanjeunnyabutpedang,pastikaminusukkeunkana beuheunganjeunjeungkanabeuheungdulur-dulur anjeun"

12CeukYudakaanjeunna,"Lamunkuringayeunamuka sungutkuringngalawananjeun,kuringbakalngalegleg anjeunnepikaanjeunancurtibumijeungbinasati karajaananjeun."CeukYusup,"Lamunanjeunmuka sungutanjeun,kuringbogakakawasaanjeungkakawasaan pikeunnutupsungutanjeunkubatunepikaanjeunteubisa nyaritasakecap-kecapacan.Tingalisabarahabatudi

hareupeunurang,kuringbisanyokotbatu,terusmaksakeun kanasungutanjeunsartameulahkeunrahanganjeun."

13CeukYuda,"Allahnujadisaksiantaraurang,yenurang teuacanhayangperangjeungmaneh,nganserahkeundulur urangkaurang,terusurangindittimaneh."Yusup ngawaler,"DemiFiraunnuhirup,sanajankabehraja Kanaanngahijijeungmaneh,manehmoalngarebut manehnatileungeunkuring."

14Ayeunageurainditkaramana,duluranjeunbakaljadi budakkuring,sababanjeunnageusngarampogkaraton raja"Yudananya,"Naonurusananjeunjeungraja?Raja ngirimkeunemasjeungpérakkasakuliahnagara,boh pikeunhadiahatawapikeunbiaya,tapianjeunmasihkénéh nyaritangeunaancangkiranudisimpendinakantongdulur urangsartanyebutkeunyenanjeunnageusmaoketati anjeun?"

15MugiadulururangBenyamin,atawaturunanIbrahim, ulahngalakukeunhalieupikeunmaoktianjeun,atawati sahawaé,bohraja,pamingpin,atawasahawaé.

16Ayeunaeureunkeuntuduhanieu,bisisakumnadunya ngadanguomongananjeun,'Kusababngansaeutikperak, rajaMesirpaseajeungjalma-jalmaéta,terusanjeunna nuduhdulurnasartangarebutdulurnajadibudakbeulian' 17Yusupngawaler,"Candakieucangkir,tuluyindittidieu, tinggalkeunduluranjeunjadibudakbeulian,sababsarua jeungmalingnujadibudakbeulian"

18CeukYuda,"Nahaanjeunteuerakuomongananjeun, ninggalkeundulururangterusnyokotcangkiranjeun?

Sanajananjeunmérécangkiranjeunkakami,atawasarébu kalilipatna,kamimoalninggalkeundulurkamipikeunduit anukapanggihdileungeunsahawaé,supayakamimoal maotkulantarananjeunna"

19Yusupngawaler,"Nahabetnepikaayeunadulur maranehditinggalkeunterusdijualkamanehnakuharga duapuluhkepingperak?Nahabetnepikaayeunadulur maranehteukitu?"

20CeukYuda,"PANGERANtehsaksiantarakaulajeung hidepyenurangteuhayangperangjeunghidepAyeuna serahkeundulururangkakami,supayaurangindittihidep tanpapasea."

21Yusupngawaler,"Upamisadayarajadinagaraieu ngumpul,aranjeunnamoaltiasangarebutadianjeunti pananganabdi."Yudanaros,"Kumahaurangkedah nyarioskaramaurang,nalikaanjeunnaningaliadiurang henteusumpingsarengurang,sarenganjeunnabakalsedih kuanjeunna?"

22Yusupngawaler,"Ieuanukududicaritakeunkaramana, 'Talinageusdiulurkuember.'"

23CeukurangYuda,"Anjeuntehraja,nahabetngomong kitu,ngansaukurngaduganusalah?Cilakarajanusiga anjeun!"

24Yusupngawaler,"Teuayaputusananusalahdina omongankuringngeunaanduluranjeun,Yusup,sabab aranjeunsadayanangajualanjeunnakaurangMidianku hargaduapuluhkepingpérak,sarengaranjeunsadayana mungkirkaramanasarengnyarioskaanjeunna,Satogalak parantosngahakananjeunna,Yusupparantosdicabikcabik"

25CeukYuda,"SeuneuSemhurungdinahatekuring, ayeunakuringrekngaduruksakumnatanahanjeun."Yusup

ngawaler,"Tamar,adiiparanjeun,anumaehanputra-putra anjeun,anumareumanseuneudiSikem."

26CeukYuda,"Lamunkuringnyabutsaenyanabuuk kuring,Mesirbakalpinuhkugetihna."

27Yusupngawaler,"Kitukabiasaanaranjeun, ngalakukeunsakumahaanuaranjeunlakukeunkadulur aranjeunanuaranjeunjual,nyaétanyelupkeunjubahna kanagetihterusdibawakaramana,supayaanjeunnabisa nyebutkeunyenanjeunnageusdidaharkusatogalak,jeung ieugetihna"

28NalikaYudangadanguhalieu,anjeunnakacida ambeknasartaamarahnangagedurdinajerohaténa,sarta ayahijibatudihareupeunna,beuratnakira-kiraopatratus syikal,sartaamarahYudangagedur,tuluyanjeunnanyokot batuétakuhijileungeunterusdialungkeunkalangitsarta dicekelkuleungeunkéncana.

29Sanggeusétabatudisimpendihandapeunsukuna,tuluy diukdiluhurnakalawansagalatanagana,sartabatuéta robahjadilebukukakuatanYuda.

30YusufningalikalakuanYuda,anjeunnakacidasieunna, tapianjeunnanitahputrana,Manasye,pikeunnyieunbatu séjénkawaskalakuanYuda,sartaYudanyaritakadulurdulurna,"Ulahayadiantaraaranjeunanunyebutkeun,ieu lalakitéhurangMesir,tapikulantarananjeunna ngalakukeunhalieu,anjeunnakaasupkulawargabapa urang"

31Yusupngalahir,"Lainnganukuranjeunanudipaparin kakuatan,sababkamiogéjalma-jalmaanukuat,naha anjeunngahinakamisadayana?"YudangalahirkaYusup, "Punten,dulurkamikedahangkat,sarengulahngaruksak nagaraanjeunayeuna."

32Yusupngawaler,"Bejakeunkabapamaranehyenaya satogalaknungahakananjeunna,sakumahaanugeus diomongkeunkumaranehngeunaandulurmaraneh, Yusup"

33YudanyarioskaNaftali,lanceukna,"Buru-buru,itung sadayajalandiMesirterasbejakeunkaabdi."Simeon nyarioskaanjeunna,"UlahngagangguanjeunAyeuna abdibadekagunung,ngangkathijibatuageungtigunung, terasngaruntuhkeunanakaunggaljalmidiMesir,sareng maehansadayajalmianuayadidinya"

34Yusupngadéngésagalaomongansaderek-saderekna, sartamaranéhnateunyahoyénYusupngartikana omonganmaranéhna,lantaranmaranéhnanyangkaYusup teubisabasaIbrani

35Yusupkacidasieunnangadéngéomongandulur-dulurna, bisiMesirancur,terusmaréntahkeunkaputrana,Menase, "AyeunageurakumpulkeunsakumnapangeusiMesir,kitu deuisakumnajalma-jalmaanugagahberani,tuluydatang kadieubarinumpakkudajeungleumpang,kitudeuimawa sagalarupaalatmusik"Menaseinditsartangalaksanakeun parentahna.

36NaptaliinditsakumahaanudiparentahkeunkuYuda, sababNaptalitehsukunahampangkawaskidanganu gancang,sartaanjeunnasokngaliwatkanabulirgandum sartaetagandummoalpegatdihandapeunanjeunna

37AnjeunnaangkatngitungsadayajalandiMesir,sareng mendakanyénétaduabelasjalan,terasanjeunnaburuburusumpingsarengngawartosankaYuda,sarengYuda nyarioskadulur-dulurna,"Gancang-gancangsareng masing-masingnganggopedangdinacangkéngnasareng

urangbakalsumpingkaMesir,sarengngéléhkeun sadayana,sarengteungantepkeunsésa-sésa."

38CeukYuda,"Kuringrekngancurkeuntilujalanku kakuatankuring,jeungaranjeunmasing-masingbakal ngancurkeunhijijalan;jeungnalikaYudakeurnyaritahal ieu,tenjopangeusiMesirjeungsakabehlalakiperkasa datangkaarahmaranehnakalawansagalarupaalatmusik jeungkalawansoranutarik."

39Jumlahnalimaratuspasukanberkudajeungsapuluh rébupasukanleumpang,jeungopatratuslalakianubisa tarungtanpapedangatawatumbak,ngankuleungeun jeungkakuatanana

40Sadayaprajuritanugagahberanisumpingbaringaguruh jeungngagorowok,terusaranjeunnangepungputra-putra Yakubsartangageterkeunaranjeunna,nepikataneuhoyag ngadéngésoraaranjeunnaanungagorowok.

41Nalikaputra-putraYakubningalipasukan-pasukanieu, aranjeunnakacidasieunnakananyawana,sarengYusuf ngalakukeunétapikeunngareureuwasputra-putraYakub supadosaranjeunnanenangkeundiri

42Yudaningalisababarahadulurnasieunpisan,tuluy nanyakaaranjeunna,"Nahaanjeunsieun,padahalsih kurniaAllahayasarengurang?"NalikaYudaningali sadayaurangMesirngepungaranjeunnakuparentah Yusuppikeunngareureuwasaranjeunna,Yusupnganukur nitaharanjeunna,saurna,"Ulahnyabaksahawaédi antarana"

43UrangYudaburu-burunyabutpedangna,tuluyngajerit tarikpisan,tuluyngagebugankupedangna,tuluyluncatka taneuhbariterusngajeritngalawanjalma-jalma

44Sanggeusanjeunnangalakukeunhalieu,PANGERAN ngajadikeunYudajeungdulur-dulurnasieunkajalmajalmagagahberanijeungsakumnajalma-jalmadi sakurilingna.

45Aranjeunnasadayanakaburnalikangadangusoraanu ngagorowok,sarengaranjeunnareuwasterassilih tinggarusuh,sarengseueurdiantaranaanumaotnalika aranjeunnamurag,sarengaranjeunnasadayanakaburti payuneunYudasarengdulur-dulurnasarengtipayuneun Yusuf.

46Nalikaaranjeunnakabur,Yudasarengdulur-dulurna ngudagaranjeunnakakaratonFiraun,sarengaranjeunna sadayanakabur,sarengYudacalikdeuidipayuneunYusuf terasngagaurkaanjeunnasapertossinga,sarengmasihan soraanutarikpisankaanjeunna

47Jeritnakadéngétikajauhan,sartasakumnapangeusi Sukotngadéngééta,sartasakumnaMesirngadegdeg ngadéngéétasora,sartaogétémbok-témbokMesirjeung tanahGosyenruntuhalatanoyagnabumi,sartaFiraunogé labuhtinatahtanakanataneuh,sartaogésakabéhawéwé nukeurkakandungandiMesirjeungGosyenkeguguran nalikangadéngésoraoyagna,sababmaranéhnakacida sieunna

48RajaFiraunngirimutusan,pokna,"Naonkajadiananu lumangsungdiMesirayeuna?"Aranjeunnasumpingka Mesirsarengnyarioskeunsadayanatimimitidugikaakhir, sarengRajaFiraunreuwassarengreuwaspisan.

49Sanggeusngadéngéétakabéh,anjeunnabeukisieun, terusngirimpesenkaYusup,"Anjeungeusmawaurang IbranikadieupikeunngancurkeunsakumnaMesir;rék kumahaieubudakmalingtéh?Hayumanéhnainditjeung

dulur-dulurna,ulahnepikaurangbinasakukajahatan maranéhna,urang,anjeun,jeungsakumnaMesir."

50Lamunhidepteudaékngalakukeunieu,buangsagala barang-baranghidepnuberhargatihidep,terusinditka tanahnabarengjeungmaranéhna,lamunhidepresep,sabab poéieumaranéhnabakalngancurkeunsakabéhnagara hidepjeungmaehansakabéhrahayathidep;malahsakabéh awéwéMesirgeusgagallantaranceurikna;tingalinaonnu geusdilakukeunkumaranéhnangansaukurkucara ngagorowokjeungnyarita,komodeuilamunmaranéhna tarungkupedang,maranéhnabakalngancurkeuntanahéta; ayeunapilihnaonnuhideppikahayang,nahahidepatawa urangIbrani,nahaMesiratawatanahurangIbrani.

51AranjeunnasumpingsarengnyarioskeunkaYusuf sadayakecap-kecapFiraunanuparantosdiucapkeun ngeunaananjeunna,sarengYusufsieunpisankanakecapkecapFiraunsarengYudasarengdulur-dulurnamasih nangtungdipayuneunYusufambeksarengambek,sareng sadayaputraYakubngagaurkaYusuf,sapertosngagaur lautsarengombakna

52Yusupkacidasieunnakudulur-dulurnajeungku lantaransieunkuFiraun,sartaYusupnéanganalesan pikeunnémbongkeundirinakadulur-dulurna,supaya maranéhnaulahngancurkeunsakabéhMesir

53Yusupmaréntahkeunkaputrana,Menase,tuluyMenase nyampeurkeunYuda,tuluyneundeunleungeunnakana taktakna,amarahYudaeureun

54CeukYudakadulur-dulurna,"Ulahayanunyebutkeun kieukalakuanbudakMesir,daieupagaweankulawarga bapakuring"

55YusufningalijeungnyahoyenamarahYudageus eureun,anjeunnanyampeurkeunYudapikeunnyaritaku basaanulemes

56SaurYusupkaYuda,"Enya,enya,enya,anjeungeus bener,poeieugeusngabuktikeunyenanjeungeusyakin kanakakuatananjeun,sartamugiaAllahanjeunanu mikanyaahanjeun,nambahankaraharjaananjeun;tapi caritakeunkaabdikalawansaenyana,nahatiantaradulurduluranjeunanjeunpaseajeungabdilantaranetabudak, sababtayasahijieunsahijieunanunyaritakaabdingeunaan etabudak"

57YudangawalerkaYusup,"Anjeuntangtosterangyén abdianujantenpananggungpikeunétabudakkaramana, upamiabdihenteumawaanjeunnakaanjeunna,abdibakal nanggungkalepatananjeunnasalamina"

58Kukituna,abdisumpingkaGustitiantarasadayadulur abdi,sabababdiningaliGustiteukersangantepanjeunna angkattiGusti;kukitunamugiaabdikersanampisih kurniatiGustisupadosGustingutusanjeunnaangkat sarengurang,sarengtingaliabdibakaltetepjantengaganti anjeunna,pikeunngalayananGustidinanaonwaéanu Gustipikahoyong,sababkamanawaéGustingutusabdi, abdibakalangkatpikeunngalayananGustikalayantanaga anuageung

59Ayeunakirimkeunabdikarajaanuperkasaanu parantosngalawankaanjeun,sarenganjeunbakalterang naonanubakalKamilakukeunkaanjeunnasarengka nagarana;sanaosanjeunnagaduhpasukanberkudasareng pasukaninfantriatanapijalmaanuperkasapisan,Kami bakalmaehansadayanasarengmawasirahrajaka payuneunanjeun

60Nahaanjeunteuterangatanapiteuacanngupingyén karuhunurangIbrahimsarengabdinaEliezerngéléhkeun sadayarajaElamsarengpasukananadinahijiwengi,teu ayahijiogéanuditinggalkeunkuaranjeunna?Sarengti saprakdintenétakakuatankaruhunurangdipasihkeunka urangsalakuwarisan,pikeunurangsarengturunanurang salamina

61Yusupngawaler,"Anjeunnyaritatehjujur,teuaya bohongdinasungutanjeun,sababgeusdibéjaankakami yenurangIbranitehbogakakawasaanjeungPANGERAN Allahnakacidaresepnakaaranjeunna,jadisahanubisa nangtungdihareupeunaranjeunna?"

62Nanging,kalayansaratieuKamibakalngutuslanceuk anjeun,upamianjeunbadémawalanceuknakapayuneun Kami,putratiindungna,anuanjeuncarioskeunyén anjeunnaparantosangkattianjeunkaMesir;sarengéta bakalkajadiannalikaanjeunmawalanceuknakaKami Kamibakalngangkatanjeunnangagentosanjeunna,sabab teuayahijiogédiantaraanjeunanujantenjaminanpikeun anjeunnakaramanaanjeun,sarengnalikaanjeunna sumpingkaKami,makaKamibakalngutuslanceuknaanu anjeunjantenjaminanpikeunanjeunna.

63YudakacidaambeknakaYusup,nepikapanonna ngucurgetih,poknakasaderek-saderekna,"Kumahaieu jelematehhayangngaruksakdirinasoranganjeung sakumnaMesir!"

64SimeonngawalerkaYusup,"Nahatimimitinakamiteu acanngawartosankaanjeunyenkamiteuterangtempat anuditujukuanjeunna,nahaanjeunnatosmaotatanapi masihhirup,nahajuraganabdinyariossapertoskieu?"

65YusupningalibeungeutYuda,anjeunnasadaryén amarahnamimitingagedurnalikaanjeunnanyarioska anjeunna,"Bawakadieuduluranjeunanuhijideuipikeun ngagantikeundulurieu."

66Yusupngalahirkadulur-dulurna,"Tangtosnaaranjeun nyariosyénduluraranjeuntosmaotatanapileungit,ayeuna upamikuringnyaurananjeunnadintenieusarenganjeunna sumpingsateuacananjeun,nahaanjeunbakalmasihan anjeunnakakuringpikeunngagentosdulurna?"

67Yusufmimitinyariossarengngagorowok,Yusuf,Yusuf, sumpingkapayuneunabdidintenieu,sarengnembongan kadulur-duluranjeunterascalikdipayuneunaranjeunna

68WaktuYusupnyarioskeunhalieudihareupeun aranjeunna,aranjeunnasilihteuteupkaarahanubéda-béda pikeunningalitimanaYusupbakalsumpingkapayuneun aranjeunna.

69Yusupniténansagalakalakuanmaranéhna,tuluy ngalahir,"Kunaonaranjeuntingal-tingalwaé?IeuYusup anudijualkuaranjeunkaMesir,ulahsedihkulantaran aranjeunngajualkuring,sababAllahngutuskuring miheulaanaranjeunpikeunnulungannalikapaceklik"

70Dulur-dulurnakacidasieunnakaanjeunnanalika ngadéngéomonganYusup,ariYudakacidasieunnaka anjeunna

71NalikaBenyaminngadéngéomonganYusup,anjeunna geusayadihareupeunaranjeunnadijeroimah,terus lumpatkaYusup,lanceukna,terusngarangkulanjeunna sartangagolerkeunbeuheungna,bariaranjeunnaceurik

72Nalikadulur-dulurnaYusupningaliyénBinyamingeus ngarangkullanceuknasartaceurikbarengjeunganjeunna,

aranjeunnaogéngarangkulYusupsartangarangkul anjeunna,sartaaranjeunnaceuriktarikbarengjeungYusup.

73JeungayasorakadéngédikulawargaYusupyén maranéhnatéhdulur-dulurYusup,sartaétamatak pikabungaheunpisankaFiraun,sababanjeunnasieunka maranéhnabisimaranéhnangancurkeunMesir

74Piraonngutusabdi-abdinakaYusuppikeunngucapkeun wilujengkaanjeunnangeunaandulur-dulurnaanuparantos sumpingkaanjeunna,sarengsadayakapalatentarasareng pasukananuayadiMesirsumpingpikeunbingahsareng Yusup,sarengsakumnaMesirbingahpisanngeunaan dulur-dulurYusup

75Raja-rajangutusabdi-abdinakaYusup,pokna, "Bejakeunkadulur-duluranjeunsupayanyokotsagala barang-barangmaranehna,terusdatangkaKami,supaya Kaminempatkeunmaranehnaditempatanupangsaenadi tanahMesir"Terusmaranehnanurut

76Yusufnitahjalmaanuditugaskeunngurusimahna pikeunmawakadulur-dulurnahadiahjeungpakean,terus anjeunnamawakaaranjeunnalobapakeananumangrupa jubahkarajaanjeunglobahadiah,terusYusufngabagibagikeunetakadulur-dulurna.

77Sarenganjeunnamasihankaunggaldulur-dulurna sapasangpakeanemassarengpérak,sarengtiluratus kepingpérak,sarengYusufmaréntahkeunaranjeunna sadayanapikeunnganggopakeanieu,sarengdibawaka payuneunFiraun

78Raja-rajabungahpisanningaliyénsadayadulur-dulur Yusuptéhjalma-jalmaanugagahturkasep

79TiharitaaranjeunnaangkattipayuneunFiraunkatanah Kanaan,karamana,sarengsadérékna,Benyamin,aya sarengaranjeunna

80Yusuftuluymasihankaaranjeunnasawelaskareta perangtiFiraun,sartaYusufmasihankaaranjeunnakareta perangna,anuditumpakankuanjeunnadinadinten anjeunnadinobatkeundiMesir,pikeunmawaramanaka Mesir;sartaYusufngirimkeunkasadayaputralanceukna, pakeannumutkeunjumlahna,sarengsaratuskepingpérak kamasing-masingaranjeunna,sarenganjeunnaogé ngirimkeunpakeankagarwa-garwalanceuknatinapakean garwaraja,sarenganjeunnangirimkeunana

81Sarenganjeunnamasihansapuluhlalakikaunggal dulurnapikeunangkatsarengaranjeunnakatanahKanaan pikeunngalayananaranjeunna,ngalayananmurangkalih sarengsadayamilikaranjeunnanalikasumpingkaMesir 82Yusupngirimkeunsapuluhpakeanpikeunsapuluh putrana,diwakilankulanceukna,Benyamin,kasapuluh pakean,hijibagianleuwihhadetibatanputra-putraYakub lianna

83Anjeunnangirimkeunkaunggaljalmilimapuluh kepingpéraksarengsapuluhkaretaperangpikeun kapentinganFiraun,sarenganjeunnangirimkeunka ramanasapuluhkaldeanudieusikusagalarupabarangbarangmewahdiMesir,sarengsapuluhkaldebikanganu dieusikugandumsarengrotisarengbahankadaharan pikeunramana,sarengkasadayaanuayasarenganjeunna pikeunbekeldijalan.

84TuluyanjeunnangirimkeunkaDinah,rayina,pakeanpakeantinapérakjeungemas,jeungkemenyanjeungmur, jeunggaharujeungperhiasan-perhiasanawéwéanuloba

pisan,sartaanjeunnangirimkeunanatigarwa-garwana Firaunkagarwa-garwanaBenyamin.

85Anjeunnamasihankasadayadulur-dulurna,ogéka garwa-garwana,rupa-rupabatuonikssarengbedolium, sarengtinasagalabarang-baranganuberhargadiantara jalma-jalmaMesiranuberpengaruh,teuayaanutinggaleun tinasagalabaranganumahaliwaltianudikirimkeunku Yusufkakulawargaramana.

86Tuluyanjeunnanitahdulur-dulurnaindit,sarta aranjeunnaogeindit,sartaanjeunnanitahdulurna, Binyamin,milu

87Yusufangkatsarengaranjeunnapikeunngiringan aranjeunnadijalankawatesMesir,sarenganjeunna maréntahkeunaranjeunnangeunaanramanasareng kulawargana,supadossumpingkaMesir

88Anjeunnangalahirkaaranjeunna,"Ulahpaseadijalan, sababieuhaltiPANGERANpikeunnyegahjalma-jalma anuageungtinakalaparan,sababbakalayalimataundeui paceklikdinagaraieu."

89Anjeunnamaréntahkeunkaaranjeunna,kieu,"Lamun maranehgeusnepikatanahKanaan,ulahujug-ujugdatang kapayuneunpunbapadinaurusanieu,tapikudunurut kanakawijaksanaanmaraneh"

90SarengYusuflirénmaréntahkeunaranjeunna,teras anjeunnamaliksarenguihdeuikaMesir,sarengputraputraYakubangkatkatanahKanaankalayankabagjaan sarengkabungahkaramanaYakub

91Aranjeunnasumpingkawatestanah,terassilihtanya, "Kumahaanukedahuranglakukeundinaperkaraieudi payuneunramaurang,sababupamiurangujug-ujug sumpingkaanjeunnasarengnyarioskeunhalieu,anjeunna bakalreuwaspisankukecap-kecapurangsarengmoal percantenkaurang"

92Aranjeunnaterasangkatdugikacaketkabumimasingmasing,terasmendakanSerach,putriAsher,nujuangkat nepunganaranjeunna,sarengmojangétasaépisansareng licik,sarengterangkumahacaranamaénkeunkecapi.

93Aranjeunnanyaurananjeunnasarenganjeunnasumping kapayuneunaranjeunna,terasanjeunnanyiumaranjeunna, terasaranjeunnanyandakanjeunnasarengmasihan anjeunnakecapi,pokna,"Ayeunaangkatkapayuneun bapakurang,sarengcalikdipayuneunanjeunna,teraspetik kecapiéta,sarengucapkeunkecap-kecapieu."

94Aranjeunnanitahmanéhnainditkaimahna,terus manéhnanyokotharpaterusburu-burumiheulaan maranéhna,terusmanéhnadatangterusdiukdeukeut Yakub

95Manehnamaénjeungngawihkalawanhade,sarta ngucapkeunkalawanamiskecap-kecapna,Yusuppaman kuringmasihhirup,sartaanjeunnamaréntahdisakuliah tanahMesir,sartatacanmaot

96Jeungmanehnaterusngulang-ngulangjeung ngucapkeunkecap-kecapieu,sartaYakubngadengekecapkecapnasartaetakecap-kecaptehsatujukaYakub

97AnjeunnangadangukeunnalikaYakubngulangdeui duakalitilukali,sarengkabagjaanasupkanahatéYakub kukecap-kecapnaanuamis,sarengRohAllahayadina anjeunna,sarenganjeunnaterangsadayakecap-kecapna leres

98YakubngaberkahanSerachnalikaanjeunna nyarioskeunkecap-kecapieudipayuneunanjeunna,sareng

anjeunnanyarioskaanjeunna,Putriabdi,mugiamaot henteungawasaanjeun,sababanjeunparantos ngahudangkeunsumangetabdi;nganukurnyariosdi payuneunabdisapertosanuanjeunparantoscarioskeun, sababanjeunparantosnyenangkeunabdikusadayakecap anjeun

99Terusmanéhnangawihkeunkecap-kecapieu,sarta Yakubngadéngékeunsartaétanyenangkeunmanéhna, sartamanéhnabungah,sartaRohAllahayadinadirina

100Sabotanjeunnakeurngobroljeungmanéhna,putraputranadatangkaanjeunnakalawankuda,karetaperang, pakeankarajaan,jeungparaabdilumpatdihareup 101Yakubnangtungpikeunnepunganaranjeunna,teras ningaliputra-putrananganggopakeankarajaansareng anjeunnaningalisadayahartakarunanudikirimkeunku Yusufkaaranjeunna.

102Sarengaranjeunnanyarioskaanjeunna,"Bejakeunyén dulururangYusufmasihkénéhhirup,sarenganjeunnaanu maréntahdisakuliahtanahMesir,sarenganjeunnaanu nyarioskaurangsapertosanuurangcarioskeunkaanjeun" 103Yakubngadéngésagalaomonganputra-putrana, haténangadégdégngadéngéétaomongan,sababanjeunna teupercayanepikaningalisagalaanudibikeunkuYusup kaaranjeunnajeungnaonanudikirimkeunkaanjeunna, jeungsagalatandaanudiomongkeunkuYusupka aranjeunna

104Tuluyaranjeunnamukakeunpantodipayuneun anjeunna,terasnunjukkeunsadayaanudikirimkeunku Yusuf,aranjeunnamasihankamasing-masingnaonanu dikirimkeunkuYusufkaanjeunna,sarenganjeunnaterang yénaranjeunnaparantosnyariosleres,sarenganjeunna bungahpisanngadangucaritangeunaanputrana

105Yakubngawaler,"Cukupkanggoabdiyénputraabdi Yusufmasihkénéhhirup,abdibadéangkatningali anjeunnasateuacanabdimaot"

106Putra-putrananyarioskeunsagalaanukajantenanka aranjeunna,terasYakubnyarios,"AbdibadekaMesir kanggoningaliputraabdisarengturunanana"

107Yakubhudangtuluynganggopakeananudikirimkeun kuYusupkaanjeunna,sarengsaatosanjeunnanyeuseuh, sarengnyukurrambutna,anjeunnangagemkeunserbananu dikirimkeunkuYusupkaanjeunna

108SadayajalmidikulawargaYakubsarenggarwagarwananganggopakeananudikirimkeunkuYusufka aranjeunna,sarengaranjeunnabungahpisankuayana YusufanumasihhirupsarenganjeunnamaréntahdiMesir, 109SadayapendudukKanaanngadanguhalieu,teras aranjeunnasumpingsarengbungahpisansarengYakub yénanjeunnamasihhirup

110Yakubngayakeunpéstapikeunaranjeunnasalamitilu dinten,sarengsadayarajaKanaansarengparabangsawan dinagaraétatuangsarengnginumsarengbingahdi kulawargaYakub

BAB55

1TiharitaYakubnyarios,"Abdibadeangkatnepungan putraabdidiMesir,terasbadeuihdeuikatanahKanaan anuparantosdijangjikeunkuGustikaIbrahim,sabababdi teutiasaninggalkeuntanahkalahiranabdi."

2PANGERANnimbalankaanjeunna,"Manehkuduindit kaMesirjeungsakumnakulawargamaneh,cicingdidinya, ulahsieuninditkaMesir,sababdidinyamanehbakal dijieunbangsaanugede."

3Yakubngagerendeng,"Kuringrekinditningalinaha anakkuringmasihkenehsieunkaAllahnadiantara sakumnapangeusiMesir"

4PANGERANngadawuhkaYakub,"Ulahsieunku Yusup,sababanjeunnamasihkenehtetepsatiangalayanan Kami,sakumahaanudipikahayangkuhidep"Yakub bungahpisankuayanaputrana

5DinawaktosétaYakubmaréntahkeunputra-putrana sarengkulawarganapikeunangkatkaMesirnumutkeun kecapPANGERANkaanjeunna,terasYakubangkat sarengputra-putranasarengsadayakulawargana,teras anjeunnaangkattitanahKanaantiBersyeba,kalayan kabungahsarengkabungahhaté,terasaranjeunnaangkat katanahMesir

6NalikaaranjeunnacaketkaMesir,YakubngutusYuda miheulaananjeunnakaYusufsupadosanjeunnatiasa nunjukkeunkaayaandiMesir,sarengYudangalakukeun numutkeunkecapramana,sarenganjeunnaburu-buru lumpatsarengsumpingkaYusuf,sarengaranjeunna nangtukeuntempatpikeunaranjeunnaditanahGosyen pikeunsadayakulawargana,sarengYudauihdeuisareng sumpingkaramana

7Yusupnyiapkeunkareta,sartangumpulkeunsadaya prajuritna,abdi-abdina,jeungsadayaperwiraMesirpikeun inditnepunganYakub,ramana,sartaamanatYusup diumumkeundiMesir,kieu,"Sahawaéanuhenteuindit nepunganYakubbakaldipaéhan."

8Poeisukna,YusupangkatjeungsakumnaMesir,pasukan anugedepisan,kabehmakepakeantinalawonlinenjeung wungu,kitudeuipakakas-pakakastinaperakjeungemas, kitudeuipakakas-pakakasperangna

9TuluyaranjeunnasadayanaangkatnepunganYakub kalayansagalarupaalatmusik,kendangsarengrebana, nyebarkeunmursarenggaharudisapanjangjalan,sareng aranjeunnasadayanaangkatsapertoskieu,sarengbumi oyagnalikaaranjeunnangagorowok.

10SarengsadayaawéwéMesirnaékkaluhurhateupMesir sarengkaluhurtémbok-témbokpikeunnepunganYakub, sarengdinasirahYusufayamakutakarajaanFiraun,sabab Firaunparantosngirimkeunétakaanjeunnapikeun dianggonalikaanjeunnaangkatnepunganramana

11NalikaYusupsumpingkatempatanujaraknalima puluhhastatiramana,anjeunnalungsurtinakaretateras leumpangkaramana.NalikasadayapajabatMesirsareng parabangsawannaningaliyénYusupparantosangkatka ramana,aranjeunnaogélungsurterasleumpangkaYakub 12WaktuYakubgeusnyampeurkeunkakemahYusup, Yakubningalikemahanukeurdatangkaanjeunnajeung Yusup,sartaetatehmatakbungahpisansartaYakub reuwasningalina

13YakubnaroskaYuda,"Sahajalmianukatingalikusim kuringdikemahMesirnganggojubahkarajaan,nganggo bajubeureumpisan,sarengnganggomakutakarajaan,anu lungsurtinakaretaperangnanujukaarahurang?"Yuda ngawaler,"Anjeunnaputraanjeun,Yusuf,raja"Yakub bungahningalikamulyaanputrana.

14Yusupnyampeurkeunramana,tuluysujudkaramana, sartasakumnalalakidipasanggrahansujudkataneuh barengjeunganjeunnadipayuneunYakub

15YakublumpatkaYusuf,putrana,tuluyngarangkul beuheungnasartanyiumanjeunna,sartaaranjeunnaceurik, sartaYusufogéngarangkulramanasartanyiumanjeunna, sartaaranjeunnaceurik,kituogésakumnaurangMesir ceurikbarengjeungaranjeunna.

16YakubngalahirkaYusup,"Ayeunamahabdirekmaot kalawanbagja,sanggeusningalibeungeuthidep,sabab hidepmasihhirupkalawanmulya"

17Putra-putraYakub,garwa-garwana,anak-anakna,abdiabdina,kitudeuisakumnakulawargaYakubceurikbareng jeungYusuf,sartaaranjeunnanyiumanjeunnabariceurik barengjeunganjeunna

18Tiharita,Yusupjeungsakumnarahayatnabalikdeuika Mesir,sartaYakubjeungputra-putranakatutsakumna kulawarganabarengjeungYusup,sartaYusupnempatkeun aranjeunnaditempatanupangsaénadiMesir,ditanah Gosyen

19Yusupngalahirkaramanajeungsaderek-saderekna, "AbdibadeangkatkaFiraun,badengawartosan,'Sadereksaderekabdisarengkulawargiramanasarengsadayaharta bandaparantossumpingkaabdi,sarengaranjeunnaayadi tanahGosyen.

20Yusupngalaksanakeunkitu,tuluyngajaktidulurdulurna,Ruben,Isakar,Sebulon,jeungBenyamin,tuluy dideuheuskeunkaFiraun.

21YusupngalahirkaFiraun,"Dulur-dulurkuring, kulawargana,jeungsagalahartabanda,kitudeuiingoningonna,geusdaratangtiKanaankaMesir,rekcicingdi dieu,lantaranpaceklikkacidaparahna"

22RajaFiraunngalahirkaYusup,"Ramajeungdulurdulurhidepkududitempatkeunditempatanupanghadéna ditanahieu,ulahdihalang-halangkusagalarupaanuhade, sartakududidaharkumaranehnahasilbumianu pangleutikna."

23Yusupngawaler,"MaranehnakuKamigeus ditempatkeunditanahGosyen,sababmaranehnateh pangangon,jadihayumaranehnacicingdiGosyenpikeun ngurusingon-ingonmaranehna,misahtiurangMesir"

24TidinyaFiraunnimbalankaYusup,"Laksanakeunka dulur-duluranjeunsagalaanudipiwarangkuaranjeunnaka anjeun"Putra-putraYakubsujudkaFiraun,sarta aranjeunnaangkattianjeunnakalawansalamet,sarta YusupmawaramanakapayuneunFiraun.

25YakubsumpingkapayuneunFiraun,tuluysujud,sarta YakubngaberkahanFiraun,tuluyanjeunnaangkat;Yakub jeungsadayaputrana,katutsadayakulawargana,cicingdi tanahGosyen

26Dinataunkadua,nyaétadinataunka-1030Yakubhirup, Yusupnyumponankabutuhanramana,dulur-dulurna, jeungsakumnakulawargaramana,kudahareunnurutkeun budakna,sapanjangmangsapaceklik,sartateukakurangan nanaon

27JeungYusupmérékamaranéhnabagiananupangsaéna disakuliahtanah;anupangsaénadiMesirdipibogaku maranéhnasapanjanghirupYusup;jeungYusupogéméré kamaranéhnajeungkasakumnakulawargaramana, pakeanjeungpakéanunggaltaun;jeungputra-putraYakub cicingdiMesirkalawanamansapanjanghirupdulurna

28YakubsoktuangdiméjaYusup,Yakubjeungputraputranabeurangpeutingteueureun-eureuntiméjaYusup, iwaltianudidaharkuputra-putranadiimahna

29SakumnaurangMesirngahakanrotisalamimangsa pacekliktikulawargaYusup,sababurangMesirngajual sagalahartabandamaranéhananalantaranpaceklik

30SarengYusufmésérsadayatanahsarengkebondi MesirkanggorotikusababFiraun,sarengYusuf nyayogikeunrotikasakumnaMesirsalamipaceklik, sarengYusufngumpulkeunsadayapéraksarengemasanu sumpingkaanjeunnapikeungandumanuaranjeunnamésér disakumnanagara,sarenganjeunnangumpulkeunseueur emassarengpérak,sajabatiseueurbatuoniks,bedolium sarengpakeananuberhargaanuaranjeunnabawakaYusuf tiunggalbagiannagaranalikaartosnabéak

31Yusupnyokotsakabéhpérakjeungemasanuayadina leungeunna,kira-kiratujuhpuluhduatalentaemasjeung pérak,kituogébatuoniksjeungbedoliumanulobapisan, tuluyYusupnyumputkeunétabarangjadiopatbagian,hiji bagianditegalandeukeutLautBeureum,jeunghijibagian disisiwalunganPerat,jeungbagiankatilujeungkaopatna disumputkeunditegalandisebrangtegalanPersiajeung Media

32Anjeunnanyandaksabagianemasjeungpérakanu sésana,tuluydibikeunkasakumnadulur-dulurna,ka sakumnakulawargaramana,jeungkasakumnaawéwédi kulawargaramana,sartasésanadibawakakaratonFiraun, kira-kiraduapuluhtalentaemasjeungpérak.

33Yusufmasrahkeunsadayaemassarengpérakanu sésanakaFiraun,terasFiraunnyimpenétadina perbendaharaan,sarengdinten-dintenpaceklikeureun saatosétaditanahéta,sarengaranjeunnanyebarkeun sarengmetikdisakumnatanah,sarengaranjeunna kéngingkeunjumlahanubiasaunggaltaun;aranjeunnateu kakurangannanaon

34YusupcicingdiMesirkalawanaman,sartasakumna tanahayadinanaséhatna,sartaramanajeungsakumna dulur-dulurnacicingditanahGosyensartangawasaeta tanah

35Yusupgeussepuhpisan,geuskolotpisan,duaputrana, EpraimjeungManasye,tetepcicingdikulawargaYakub, barengjeungturunan-turunanYakubsadulur-sadulurna, pikeundiajarjalan-jalanPANGERANjeunghukum-Na.

36Yakubjeungputra-putranacicingditanahMesirdi tanahGosyen,sartaaranjeunnangamiliketatanah,sarta maranehnabaranahansartalobapisandidinya.

BAB56

1YakubcicingditanahMesirtujuhbelastaun,jeungumur Yakubsaratusopatpuluhtujuhtaun

2HaritaYakubkatarajangpanyakitanungabalukarkeun anjeunnamaot,terusanjeunnanimbalankaputrana,Yusuf, tiMesir,sartaYusufsumpingtiMesirkaramana

3YakubnyarioskaYusupsarengkaputra-putrana, "Kuringbademaot,sarengAllahkaruhunanjeunbakal nganjangkaanjeun,sarengmulangkeunanjeunkatanah anuparantosdijanjikeunkuPANGERANkaanjeunsareng katurunananjeunsaatosanjeunKukituna,nalikakuring tosmaot,kuburkeunkuringdiguhaanuayadiMakpeladi HebronditanahKanaan,caketkaruhunkuring"

4Yakubmaksaputra-putranasumpahpikeunnguburkeun anjeunnadiMakpela,diHebron,sartaputra-putrana sumpahkaanjeunnangeunaanhalieu

5Anjeunnanimbalankaaranjeunna,pokna,"Singngabakti kaPANGERAN,Allahmaraneh,sababMantennaanu nyalametkeunkaruhunmaranehogebakalnyalametkeun maranehtinasagalakasusah"

6Yakubngalahir,"Kumpulkeunsadayamurangkalih anjeunkadieu"Sarengsadayaputra-putraYakubsumping sarengcalikdipayuneunanjeunna,terasYakub ngaberkahanaranjeunna,sarenganjeunnanyarioska aranjeunna,"PANGERAN,Allahkaruhunanjeun,bakal masihananjeunsarébukalilangkungseueursareng ngaberkahananjeun,sarengmugiaAnjeunnamasihan anjeunberkahsapertoskaramanaanjeunIbrahim;sareng sadayaputra-putraYakubangkatdinadintenétasaatos anjeunnangaberkahanaranjeunna

7PoeisuknaYakubnyaurandeuiputra-putrana,terus aranjeunnakumpul,tuluynyampeurkeunanjeunna,terus calikdipayuneunanjeunnaPoeetaYakubngaberkahan putra-putranasateuacanpupusna,unggaljalmadiberkahan nurutkeunberkahnamasing-masing.Etatehgeuskaserat dinakitabhukumPANGERANngeunaanIsrail

8YakubngalahirkaYuda,"Anaking,hideptehjalmaanu perkasapikeundulur-dulurhidep.Singjadirajadiantara maranehna,sartaanak-anakhidepbakaljadirajadiantara anak-anaknasalamina"

9Ajarkeunkaputra-putraanjeunpanahjeungsagalarupa pakarangperang,supayamaranehnabisangalawandulurdulurnaanubakalngawasamusuh-musuhna

10DinapoeetaYakubmarentahkeundeuikaputraputrana,pokna,"Dinapoeieuabdirekdikumpulkeunka kulawargaabdi;bawaabditiMesir,teraskuburkeundi guhaMakpelasakumahaanuparantosdiparentahkeunka anjeun"

11Tapisingati-atiulahayaputra-putraaranjeunanu ngagotongkuring,nganukuraranjeunsorangan,jeungkieu caranaaranjeunkakuring,nalikaaranjeunngagotong mayitkuringkatanahKanaanpikeunnguburkeunkuring, 12Yuda,IsakarjeungZebulonbakalngangkatusungan Kamidisisiwétan;Rubin,SimeonjeungGaddikidul, Epraim,ManasyejeungBenyamindikulon,Dan,Aser jeungNaptalidikalér.

13Ulahmawabarang-barangLewi,sababanjeunnasareng putra-putranabakalmawaPetiPerjangjianPANGERAN sarengurangIsraildiperkemahan,kitudeuiputraabdi Yusup,sababsakumaharaja,kituogékamulyaanana; nanging,EpraimsarengManasyebakalngagentos aranjeunna

14KieukududilakukeunkaKaminalikamaranehmawa Kamiindit;ulahngalalaworakeunnanaontinasagalaanu Kamiparentahkeunkamaraneh;sartalamunmaraneh ngalakukeunieukaKami,PANGERANbakalngingetngingetmaranehjeungturunanmaranehsalamina 15Jeungaranjeun,anak-anakku,kudusilihhormatka dulurjeungdulurna,sartaparentahkeunkaanak-anak aranjeunjeungkaturunanaranjeunsangkanngabaktika PANGERAN,Allahkaruhunaranjeun,saumurhirup 16Sangkanmaranehjeunganak-anakmaranehbisahirup liladiieutanahsalamina,lamunmaranehngalakukeun

naonanuhadejeungbenerdipayuneunPANGERAN Allahmaraneh,sartanurutkanasagalaparentah-Na. 17Jeunghidep,Yusupputrakuring,hapuntensagala kalepatandulur-dulurhidepsarengsagalakalakuananaanu ngarugikeunhidep,sababAllahparantosngamaksudkeun ieupikeunkauntunganhidepsarenganak-anakhidep 18Jeunganakkuring,ulahngantepdulur-duluranjeunka urangMesir,ulahnganyenyeriperasaanaranjeunna,sabab tingalikuringmasrahkeunaranjeunnakanapananganAllah sarengdinapanangananjeunpikeunngajagaaranjeunna tinaurangMesir;sarengputra-putraYakubngawalerka ramana,saurna,"Duh,ramakami,sadayanaanu diparentahkeunkuanjeunkakami,kamibakallaksanakeun; mugiaAllahnganukurayasarengkami" 19Yakubngalahirkaputra-putrana,"MugiaAllah nyarenganaranjeunlamunaranjeunnurutkanasagala parentah-Na;ulahnyimpangtinaparentah-Na,bohka katuhubohkakenca,dinangalakukeunnaonanuhade jeungbenerdipayuneunMantenna."

20Sababkuringterangyénseueurmasalahanu pikasieuneunbakalnimpaanjeundinadinten-dinten terakhirditanahéta,enyaanak-anakanjeunsarengincuincuna,nganukurngalayananPANGERANsareng anjeunnabakalnyalametkeunanjeuntinasagalamasalah 21JeungbakalkajadiannalikamaranehnurutkaAllah pikeunngalayananMantennasartangajarkeunkaanakanakmaranehsaterusna,kitudeuikaanak-anakmaraneh, pikeunwanohkaPANGERAN,mangkaPANGERAN bakalngangkathijiabdipikeunmaranehjeungkaanakanakmaranehtiantaraanak-anakmaraneh,sarta PANGERANbakalngaleupaskeunmaranehtinasagala kasusahan,sartangaluarkeunmaranehtiMesirsarta mulangkeunmaranehkatanahkaruhunmaranehpikeun meunangkeunanakalawanaman.

22Yakubeureunmarentahkeunkaputra-putrana,tuluy ngajulkeunsukunakanaranjang,tuluypupussarta dikumpulkeunjeungkaumna.

23Yusupngarangkulramana,ceurikbarinyiumramana, sartangagorowokbarisedih,pokna,"Ama,rama!"

24Garwa-garwaputranajeungsakumnakulawargana daratangkaYakub,tuluyceurikbaringajerittarikpisan lantaranYakub

25Sakumnaputra-putraYakubnangtungbabarengan, tuluynyoéhkeunpakeanana,tuluyngagembajukarung, tuluysujudbaringawurkeunkekebulkalangit

26EtakajadiandicaritakeunkagarwanaYusup,terus Osnathhudangtuluyngagemkarung,tuluybarengjeung sakumnaaweweMesirnuayadidinya,tuluyceurikjeung sedihkuYakub

27JeungsakabéhurangMesiranuwawuhkaYakub datangdinapoéétanalikamaranéhnangadéngéhaléta, sartasakumnaMesirceuriklilapisan.

28JeungogétitanahKanaan,awéwé-awéwénasumping kaMesirnalikaaranjeunnangadanguyénYakubparantos maot,sarengaranjeunnaceurikanjeunnadiMesirsalami tujuhpuluhdinten

29Saatoséta,Yusufmaréntahkeunparaabdina,paratabib, pikeunngabalsemramanakumur,kemenyan,sareng sagalarupadupasarengseungit,terasparatabibngabalsem YakubsapertosanudiparentahkeunkuYusuf.

30SakumnaurangMesir,parakokolot,jeungsakumna pangeusitanahGosyenceurikjeungsedihkukarunyaka Yakub,kitudeuisakumnaputra-putranajeung kulawarganaceurikjeungsedihkukarunyakaYakub, ramana,lila-lila.

31Saatostujuhpuluhdintenceuriknaréngsé,Yusuf ngalahirkaFiraun,"Abdibadeangkatkaditu,nguburkeun punbapaditanahKanaan,sapertosanuparantos dijangjikeunkaabdi,terasabdibadeuihdeui"

32PiraonngutusYusup,pokna,"Geurainditkaditu, kuburkeunramanasakumahaanugeusditimbalanku anjeunna,jeungsakumahaanugeusdiputuskeunku anjeunnakaanjeun."YusupangkatkatanahKanaanjeung sakumnadulur-dulurnapikeunnguburkeunYakub,ramana, sakumahaanugeusdiparentahkeunkuanjeunnaka aranjeunna.

33RajaFiraunmaréntahkeunpikeunngumumkeundi sakuliahMesir,kieu,"Singsahawaéanuhenteuindit sarengYusufsarengsaderek-sadereknakatanahKanaan pikeunnguburkeunYakub,bakaldipaéhan"

34SakumnaurangMesirngadéngébéjatiFiraun,terus maranéhnababarenganngumpul,kitudeuisakabéhabdiabdiFiraun,parakokolotkaraton,jeungsakabéhkokolot tanahMesirinditbarengjeungYusuf,kitudeuisakabéh perwirajeungparabangsawanFirauninditsalakuabdiabdiYusuf,terusmaranéhnainditpikeunnguburkeun YakubditanahKanaan

35Putra-putraYakubngangkatusungananudigolerkeun kuanjeunna,numutkeunsagalaparentahramana,kituogé putra-putranakaanjeunna

36Etausungandijieunnatinaemasmurni,sakurilingna dihiaskubatuoniksjeungbedolium;sartapanutup usungandijieuntinaemas,dihijikeunkubenang,sartadi luhurnaayakait-kaitanudijieuntinabatuoniksjeung bedolium

37Yusufnempatkeunmakutaemasanuageungkanasirah Yakub,ramana,sarenganjeunnanempatkeuniteukemas dinapananganna,terasaranjeunnangurilinganusunganéta sapertosadatraja-rajasalamihirupna

38SadayapasukanMesirmajudipayuneunanjeunnadina barisanieu,mimitinasadayaprajuritFiraunanuperkasa, sarengprajuritYusufanuperkasa,sarengsaatosnasésana pendudukMesir,sarengaranjeunnasadayananganggo pedangsarengbajuzirah,sarengperlengkapanperangaya dinaaranjeunna

39Jeungjalma-jalmaanuceurikjeunganungalayadindit tikajauhankahareupeunusunganmayit,bariceurikjeung nalangsa,arijalma-jalmaliannanuturkeunusunganmayit.

40Yusupjeungkulawarganababarenganngadeukeutan usunganmayitbariceurikbariteumakésapatu,ariabdiabdiYusupliannangurilingananjeunna;masing-masing maképerhiasanana,sartakabéhananamaképakarang perangna

41Limapuluhabdi-abdiYakubangkatkapayuneun usunganmayit,tuluynyebarkeunmur,gaharu,jeungsagala rupaseungitdisapanjangjalanPutra-putraYakubanu ngagotongusunganétaleumpangdiluhurtempatseungitseungitéta,ariabdi-abdiYakubangkatkapayuneun aranjeunnanyebarkeunseungit-seungitnadisapanjang jalan.

42Yusupangkatsarengpasukananubeurat,sareng aranjeunnangalakukeunsapertoskieuunggaldintendugi kaaranjeunnasumpingkatanahKanaan,sareng aranjeunnasumpingkatempatpangirikanAtad,anuayadi sabrangWalunganYordan,sarengaranjeunnangaraos sedihpisansarengbeuratditempatéta

43Raja-rajaKanaanngadéngéhaléta,terusmaranéhna kaluartiimahnamasing-masing,tilupuluhhijirajaKanaan, sartadatangkadinyajeungbalad-baladnapikeunceurik jeungngarénjagYakub

44Raja-rajasadayananingaliusunganYakub,sareng ningalimakutaYusupayadiluhurna,sarengaranjeunna ogénempatkeunmakutamasing-masingdinausunganéta, sarengngurilinganétakumakuta

45Raja-rajaditempatétangayakeunacaradukacitaanu ageungsarengbeuratsarengputra-putraYakubsareng MesirpikeunYakub,sababsadayarajaKanaanterangkana kawaniYakubsarengputra-putrana

46BejakaEsau,"YakubgeusmaotdiMesir,terusputraputranajeungsakumnaurangMesirmawaanjeunnaka tanahKanaanpikeundikurebkeun"

47Esaungadéngéhaléta,sartaanjeunnacicingdi PagununganSeir,tuluyangkatjeungputra-putrana, sakumnarahayatna,jeungsakumnakulawargana,hiji bangsaanukacidagedéna,sartaaranjeunnasumping pikeunngadu’ajeungceuriklantaranYakub

48WaktuEsausumping,anjeunnasedihkulantaran Yakub,lanceukna.SakumnaurangMesirjeungurang KanaanmimitideuisedihpisanjeungEsauditempatéta

49Yusupjeungsadulur-sadulurnamawaYakub,ramana,ti dinya,terusinditkaHebronpikeunnguburkeunYakubdi guhanudicicingankuramana

50AranjeunnasumpingkaKireat-Arba,kaguha,sareng nalikaaranjeunnasumping,EsaunangtungsarengputraputranangalawanYusufsarengsaderek-sadereknasalaku halangandijeroguha,saurna,Yakubmoaldikuburdi dinya,sababétakagunganurangsarengramaurang.

51Yusupjeungdulur-dulurnangadéngéomonganputraputraEsau,sartamaranéhnakacidaambekna,terusYusup nyampeurkeunEsau,pokna,"Naonmaksudmaranéhna ngomongkitu?RamakuringYakubgeusmeuliieutanahti anjeunkalawanhargaanukacidagedénasanggeusIshak pupus,ayeunaduapuluhlimataunkatukang,kitudeui sakabéhtanahKanaandibeulikuanjeunnatianjeun,ti putra-putraanjeun,jeungtiturunananjeun"

52Yakubmeulietatanahpikeunputra-putranajeung turunan-turunananapikeunjadiwarisansalawasna,naha ayeunahidepnyaritakitu?

53Esaungawaler,"Anjeunbohong,sabababditeungajual nanaondiieutanahsapertosanuanjeuncarioskeun,sareng dulurabdiYakubteumésérnanaondiieutanah"

54EsaunyaritakitutehreknipuYusupkuomonganana, sababEsaunyahoyenYusupteuayadinamangsaharita nalikaEsaungajualsagalahartabandaditanahKanaanka Yakub

55YusupngalahirkaEsau,"Ramaabdiparantos nyelapkeunieubarang-barangkaanjeundinacatetan pameseran,sarengparantosnyaksiancatetanieusareng saksi-saksi,sarengtingaliieubarang-barangayadiMesir sarengurang."

56WalerEsau,"Candakcatetanana,sagalaanuanjeun mendakandinacatetanéta,kamibakal ngalaksanakeunana"

57YusupnyauranNaftali,lanceukna,"Buru-buru,ulah kagok,geurakaMesir,bawasadayacatetanana:catetan pameseran,catetananudisegelsarengcatetananudibuka, ogésadayacatetanmunggarananueusinasadayatransaksi hakkaruhunditulis."

58Jeunganjeunkudumawaaranjeunnakadieu,supaya urangnyahotiaranjeunnasagalaucapanEsaujeungputraputranaanudiucapkeunkuaranjeunnapoeieu

59NaftalingadéngékeunkanasoraYusupsartaanjeunna buru-burulumpatkaMesir,sartaNaftalileuwihhampang leumpangnatibatanmenjangannaonwaéanuayadigurun, sababanjeunnasokngaliwatgandumtanpangaremukna 60NalikaEsauningaliyénNaftaliparantosangkatpikeun nyandakcatetan,anjeunnasarengputra-putrana ningkatkeunperlawanananakaguhaéta,sarengEsau sarengsadayarahayatnabangkitngalawanYusufsareng dulur-dulurnapikeunperang

61SadayaputraYakubsarengurangMesirperang ngalawanEsausarengbaladna,sarengputraEsausareng baladnaéléhkuputraYakub,sarengputraYakubmaehan opatpuluhlalakitibaladEsau

62KushimbinDan,binYakub,haritaayasarengputraputraYakub,tapianjeunnasakitarsaratushastajauhnati tempatperang,sababanjeunnacicingsarengputra-putra YakubdigigireunusunganYakubpikeunngajagaéta.

63JeungChushimbisujeungpireu,anjeunnatetepngartos sorakahariwangdiantaramanusa

64Anjeunnanaros,"Nahaaranjeunteunguburnumaot, naonariieutehmatakreuwas?"Aranjeunnangawaler kecap-kecapEsausarengputra-putrana;anjeunnalumpat kaEsauditengah-tengahperang,terasmaehanEsauku pedang,tuluysirahnaditeukteuk,sartaetapedang ngalayangkakajauhan,sartaEsaumuragkatengah-tengah jalma-jalmaperang.

65NalikaKushimngalakukeunhalieu,putra-putraYakub langkungunggultibatanputra-putraEsau,sarengputraputraYakubnguburYakubramanasacarapaksadiguha, sarengputra-putraEsauningaliéta

66YakubdikurebkeundiHebron,diguhaMakpelaanu dibeulikuIbrahimtiurangHetpikeuntempatpanguburan, sartaanjeunnadikurebkeunmakepakeananumahalpisan 67Jeungteuayarajaanunampikahormatansapertosanu dibayarkuYusufkaramananalikaanjeunnapupus,sabab anjeunnanguburkeunanjeunnakalayankahormatananu ageungsapertosnguburkeunraja-raja.

68Yusupjeungsaderek-sadereknangayakeunacarasedih tujuhpoépikeunngalayadramana

BAB57

1Saatoséta,putra-putraEsauperangngalawanputra-putra Yakub,sarengputra-putraEsauperangngalawanputraputraYakubdiHebron,sarengEsaumasihkénéhmaot, sarengteuacandikubur.

2Perangnasengitantaraaranjeunna,sarengputra-putra Esauéléhkuputra-putraYakub,sarengputra-putraYakub maehandalapanpuluhlalakitiputra-putraEsau,sarengteu ayahijiogéanumaottibangsa-bangsaputra-putraYakub;

sarengpananganYusufngéléhkeunsadayabangsaputraputraEsau,sarenganjeunnanangkepZepho,putraElifas, putraEsau,sarenglimapuluhlalakina,terasanjeunna ngabeungkeutaranjeunnakurantébeusi,terasmasrahkeun aranjeunnakapananganabdi-abdinapikeundibawaka Mesir

3Nalikaputra-putraYakubparantosngaboyongZefo sarengrahayatna,sadayaanusésanasieunpisankana nyawanatikulawargaEsau,bisiaranjeunnaogébakal diboyong,sarengaranjeunnasadayanakabursarengElifas putraEsausarengrahayatna,sarengmayitEsau,teras aranjeunnaangkatkaGunungSeir

4AranjeunnasumpingkaPagununganSeir,teras nguburkeunEsaudiSeir,tapisirahnateudibawakaSeir, sababétadikuburditempatperangdiHebron

5Nalikaputra-putraEsaukaburtipayuneunputra-putra Yakub,putra-putraYakubngudagaranjeunnadugika watesSeir,tapiaranjeunnahenteumaehanhijilalakiogéti antaraaranjeunnanalikaaranjeunnangudagaranjeunna, sababmayitEsauanudibawakuaranjeunnanyababkeun aranjeunnabingung,jantenaranjeunnakabursarengputraputraYakubmaliktiaranjeunnasarengsumpingkatempat dimanadulur-dulurnaayadiHebron,sarengaranjeunna cicingdidinyadinadintenéta,sarengdinadinten salajengnadugikaaranjeunnaistirahattinaperang.

6Dinadintenkatiluaranjeunnangumpulkeunsadayaputra SeirurangHori,sarengaranjeunnangumpulkeunsadaya urangwétan,seueurpisansapertoskeusiklaut,teras aranjeunnaangkatsarengsumpingkaMesirpikeun meranganYusufsarengdulur-dulurna,pikeun nyalametkeundulur-dulurna.

7YusufjeungsadayaputraYakubngadéngéyénputraputraEsaujeungurangwétangeusdatangkaaranjeunna pikeunperangpikeunnyalametkeundulur-dulurna.

8Yusup,saderek-saderekna,jeungjalma-jalmaMesiranu gagahberanimajuperangdikotaRameses,terusYusup jeungsaderek-sadereknangéléhkeunturunanEsaujeung urangwetankalawanhebat

9Jeungmaranéhnamaehangenepratusrébulalakitiantara maranéhna,sartamaranéhnamaehansakabéhlalakigagah tibaniSeirurangHori;ngansaeutiknutinggaleun,jeung maranéhnamaehanogélobapisanurangwétan,jeungti baniÉsau;jeungÉlipasbinÉsau,jeungurangwétankabéh kaburtipayuneunYusupjeungdulur-dulurna

10Yusupjeungsaderek-sadereknangudagmaranehnanepi kaSukot,tapiayatilupuluhlalakideuinumaehandi Sukot,sésanakaburkakotanamasing-masing 11Yusup,saderek-saderekna,jeungjalma-jalmaMesiranu perkasa,baliktidinyakalawankabungahjeungkabungah, sababgeusmaehansadayamusuhna

12ZefobinElifasjeungbalad-baladnamasihjadibudakdi Mesirpikeunputra-putraYakub,sartakanyerimaranehna beukinambahan

13NalikaturunanEsausarengturunanSeiruihdeuika tanahna,turunanSeirsadaryénaranjeunnasadayana parantosmuragkaleungeunturunanYakubsarengurang Mesir,kusababperangturunanEsau.

14Putra-putraSeirnyarioskaputra-putraEsau,"Maraneh geusningali,kukitunamaranehnyahoyenieupasukanteh pikeunmaraneh,jeungtayahijiogeprajuritatawaahli peranganunyesa"

15Ayeunageuraindittitanahkami,indittikamikatanah Kanaankatanahtempatcicingkaruhunanjeun;naha kunaonanak-anakanjeunbakalngawarispangaruhanakanakkamidinajamanahir?

16TurunanEsauteungadengekeunkaturunanSeir,sarta turunanSeirmikirrekperangjeungmaranehna

17TurunanEsaungirimpesenkaAngeas,rajaAfrika, sacararusiah,pokna,

18Kirimkeunsababarahaurangtiantaraaranjeunkadieu, sinadatangkadieu,urangperangbarengjeungurangSeir urangHori,sababmaranehnageusniatperangjeungurang pikeunngusirurangtietatanah

19RajaAngeastiDinhabangalakukeunkitu,sababdina mangsaharitaanjeunnaramahkaturunanEsau,sareng Angeasngirimlimaratuspasukaninfantrianugagah beranikaturunanEsau,sarengdalapanratuspasukan berkuda

20UrangSeirngirimutusankaurangtiwetanjeungka urangMidian,pokna,"Maranehgeusningalinaonanu dilakukeunkuturunanEsaukaurang,anuampirkabéh urangancurkulantaranperangnangalawanturunan Yakub."

21Ayeunasumpingkadieu,tulungankami,urangbakal meranganaranjeunnababarengan,sartaurangbakalngusir aranjeunnatinagaraieusartamalesdendamkanaperkara dulur-dulururanganutiwaspikeunaranjeunnadinaperang ngalawandulur-dulurna,putra-putraYakub

22SadayaurangwétanngadangukeunkaurangSéir, sarengaranjeunnasumpingkadinya,sakitardalapanratus lalakianumawapedanganudicabut,sarengurangÉsau perangngalawanurangSéirharitadigurunParan.

23HaritaturunanSeirngéléhkeunturunanEsau,sarta turunanSeirmaehankira-kiraduaratuslalakititurunan Esaudinaperangéta.

24DinapoekaduaturunanEsaudatangdeuipikeunperang pikeunkaduakalinangalawanturunanSeir,sartaperangna sengitpisankaturunanEsaudinakaduakalina,sartaeta ngaganggupisanaranjeunnakulantaranturunanSeir

25BarangturunanEsauningaliyénturunanSeirleuwih kuattibatanmaranéhna,sababarahaurangturunanEsau maliksartangabantuturunanSeirngalawanmusuhmusuhna

26Dinaperangkadua,ayalimapuluhdalapanurang turunanEsauanutiwasdiAngeas,rajaDinhaba

27Dinadintenkatilu,turunanEsaungadanguyen sababarahadulurnaparantosmaliktiaranjeunnapikeun ngalawanaranjeunnadinaperangkadua;sarengturunan Esaunalangsanalikaaranjeunnangadanguhalieu.

28Aranjeunnanaros,"Kumahaurangkedahngalakukeun kadulur-dulururanganuparantosngantunkeunurang sarengngabantosanturunanSeirmusuhurang?"Turunan EsaungirimdeuipesenkaAngeasrajaDinhaba,pokna, 29Kirimkeundeuipasukan-pasukanséjénkakami,sina miluperangjeungmaranéhnangalawanurangSéir,sabab maranéhnageusduakalileuwihbeurattibatanurang

30SarengAngeasngirimdeuisakitargenepratuslalaki anugagahberanikaturunanEsau,sarengaranjeunna sumpingpikeunngabantosanturunanEsau

31Jeungdinawaktusapuluhpoé,turunanEsauperang deuingalawanturunanSeirdigurunParan,jeungperangna kacidasengitnakaturunanSeir,jeungturunanEsau

meunangdinawaktuieuleuwihtiturunanSeir,jeung turunanSeirdiéléhkeunkuturunanEsau,jeungturunan Esaumaehankira-kiraduarébulalakitiantaramaranehna

32SadayaprajuritSeiranugagahperkasatiwasdina perangieu,sarengnganukurbarudakanumasihkénéhaya dikota-kotamaranéhanana

33UrangMidianjeungurangwetankabehkabur ninggalkeunetaperang,sartamaranehnaninggalkeun urangSeirsartakaburnalikamaranehnaningaliyenperang keursengitkamaranehna,sartaurangEsaungudagkabeh urangwetannepikanepikatanahmaranehna

34JeungturunanEsaumaehandeuikira-kiraduaratus limapuluhlalakitiantaramaranehna,jeungtiantara turunanEsauayakira-kiratilupuluhlalakianugugurdina perangeta,tapicilakaieudatangkamaranehnangaliwatan dulur-dulurnaanumaliktimaranehnapikeunngabantu turunanSeirurangHori,jeungturunanEsaudeuingadenge kalakuanjahatdulur-dulurna,jeungmaranehnadeuisedih kulantaranhalieu.

35Saatosperang,turunanEsaubalikdeuikaSeir,sareng turunanEsaumaehanjalma-jalmaanutetepayaditanah turunanSeir;aranjeunnaogémaehanpamajikansareng murangkalihna,teuayahijiogéanuditinggalkeunkecuali limapuluhnonomansarengmojanganuaranjeunna ngantepkeunhirup,sarengturunanEsauhenteumaehan aranjeunna,sarengbudaklalakiétajantenbudakna,sareng mojang-mojanganuaranjeunnacandakjantenpamajikan

36TurunanEsaucicingdiSeirngagantikeunturunanSeir, sartatanahnadiwariskeunsartadicicingankumaranehna

37TurunanEsaungarebutsagalahartabandaditanahéta pikeunturunanSeir,kituogéingon-ingon,sapijalujeung barang-barangna,kitudeuisagalamilikturunanSeir, turunanEsaungarebut,sartaturunanEsaucicingdiSeir ngagantikeunturunanSeirnepikaayeuna,sartaturunan Esaungabagitanahétajadisababarahabagianpikeunlima putraEsau,nurutkeunkulawargana

38Dinamangsaharita,turunanEsaumutuskeunpikeun ngangkatrajaditanahanugeusdicicingankumaranéhna Aranjeunnasilihucap,"Teukitu,sababanjeunnaanubakal ngawasaurangditanahurang,sarengurangbakalayadina naséhatnasarenganjeunnaanubakalngalawanperang urang,ngalawanmusuhurang,"sarengaranjeunna ngalakukeunkitu.

39SakumnaturunanEsausumpah,pokna,"Etamahdulurdulurnamoalayanujadiraja,nganukurjalmaasingnu laindulur-dulurna."SababturunanEsausilihambekka anakna,dulurna,jeungbabaturanana,lantarankalakuan jahatnuditimpahkudulur-dulurnawaktuperangjeung turunanSeir

40KukitunaturunanEsausumpah,pokna,"Tipoeetaka hareupmaranehnamoalmilihrajatiantaradulur-dulurna, tapitinagriasingnepikaayeuna."

41AyahijilalakitirahayatAngeas,rajaDinhaba; ngarannaBelabinBeor,lalakianugagahberani,geulistur pikaresepeun,wijaksanadinasagalakawijaksanaan,jalma anuwijaksanaturpinternaséhat;jeungteuayahijiogéti rahayatAngeasanukawasanjeunna.

42SadayaturunanEsaunyandakanjeunna,tuluydiistrénan, tuluydimahkotaanjadiraja,terusaranjeunnasujudka anjeunna,baripokna,"Mugiarajahirupsalawasna,mugia rajahirupsalawasna"

43Tuluyaranjeunnangamparkeunlawonéta,terus masing-masingmawaanting-antingemasjeungpérak atawacincinatawagelang,terusaranjeunnangajadikeun anjeunnabeungharkupérakjeungemas,batuoniksjeung bedolium,terusaranjeunnanyieuntahtakarajaanpikeun anjeunna,sartaaranjeunnamasangmakutakarajaandina sirahna,terusaranjeunnangawangunkaratonpikeun anjeunnasartaanjeunnacicingdidinya,sartaanjeunnajadi rajapikeunsakumnaturunanEsau

44UrangAngeasnyokotupahperangnatiturunanEsau, terusmaranéhnainditsartabalikdeuikadunungananadi Dinhaba

45BelangarajaanturunanEsausalilatilupuluhtaun,sarta turunanEsaucicingditanahétapikeunngagantikeun turunanSeir,sartaaranjeunnacicingdidinyakalawan amannepikaayeuna.

BAB58

1DinataunkatilupuluhduaurangIsrailangkatkaMesir, nyaétadinataunkatujuhpuluhhijikahirupanYusuf,dina taunétapupusnaFiraunrajaMesir,sarengMagronputrana jantenrajangagentosanjeunna

2SarengFiraunmaréntahkeunYusufsateuacanpupusna pikeunjantenbapakaputrana,Magron,sarengyénMagron kedahayadinaperawatanYusufsarengdinanasihatna

3SakumnaurangMesirsatujukanahalieuyénYusup kedahjantenrajadisakuliahnagarana,sababsadayaurang MesirmikanyaahYusupsapertossateuacanna,ngan MagronputraFiraunanucalikdinatahtaramana,sareng anjeunnajantenrajadinajamanétangagentosramana.

4Magronyuswaopatpuluhhijitaunnalikaanjeunna mimitingawasa,sarengopatpuluhtaunanjeunnangawasa diMesir,sarengsakumnaMesirnyebatanjeunnaFiraun dumasarkananamiramana,sapertosadatanudilakukeun diMesirkaunggalrajaanungawasaaranjeunna

5NalikaFiraunngawasaMesirngagantikeunramana, anjeunnamasrahkeunhukum-hukumMesirsarengsadaya urusanpamaréntahankaYusuf,sapertosanu diparentahkeunkuramana.

6SarengYusupjantenrajadiMesir,sababanjeunna ngawasasakumnaMesir,sarengsakumnaMesirayadina pangawasansarengnasihatna,sababsakumnaMesir condongkaYusupsaatospupusnaFiraun,sareng aranjeunnamikanyaahanjeunnapisanpikeunngarajaan aranjeunna.

7Tapiayasababarahajalmadiantaraaranjeunna,anuteu resepkaanjeunna,pokna,"Moalayaurangasinganubakal ngawasaurang"Tapidinamangsaharita,sakumna pamaréntahanMesirtetepdipasrahkeunkaYusuf,saatos pupusnaFiraun,anjeunnaanungaturdisakuliahtanahéta, ngalakukeunnaonwaéanudipikahoyongkuanjeunna tanpaayaanungaganggu

8SakumnaMesirayadinakakawasaanYusuf,sartaYusuf perangngalawansadayamusuh-musuhdisakurilingna, sartaanjeunnanalukkeunaranjeunna;kitudeuisakumna tanahsarengsadayaurangFilistin,dugikawatesKanaan, kuYusufditaklukkeun,sarengsadayanaayadina kakawasaananasarengaranjeunnamasihanpajegtaunanka Yusuf.

9RajaFirauntiMesircalikdinatahtangagantikeun ramana,tapianjeunnaayadinakakawasaansarengnaséhat Yusuf,sapertosanjeunnamimitinaayadinakakawasaan ramana.

10AnjeunnateunganukurngarajaanditanahMesir,di handapeunparentahYusup,tapiYusupngarajaansakuliah nagaraharita,tiMesirnepikaWalunganPeratanugedé 11Yusupsuksésdinasagalalampahna,sartaPANGERAN ayasarenganjeunna,sartaPANGERANmasihanYusup hikmah,kahormatan,kamulyaan,sarengkanyaahka anjeunnadimanahurangMesirsarengdisakuliahtanah éta,sarengYusupngarajaansakumnanagaraopatpuluh taun.

12SadayanagriFilistin,Kanaan,Sidon,sarengdisisi WalunganYordan,sadayanamawaupetikaYusuf sapanjanghirupna,sarengsakumnanagriayadina kakawasaanYusuf,sarengaranjeunnamawaupetitaunan kaanjeunnasapertosanudiatur,sababYusufparantos perangngalawansadayamusuhdisakurilingnasareng nalukkeunaranjeunna,sarengsakumnanagriayadina kakawasaanYusuf,sarengYusufcalikkalayanamandina tahtanadiMesir.

13Sarengsadayadulur-dulurna,putra-putraYakub,cicing ditanahétakalayanaman,salamihirupnaYusuf,sareng aranjeunnabaranahansarengbaranahanpisanditanahéta, sarengaranjeunnangalayananPANGERANsapanjang hirupna,sapertosanudiparentahkeunkuYakub,ramana 14Sanggeussababarahapoéjeungtaun,nalikaturunan EsaucicingkalawantenangditanahnajeungBelarajana, turunanEsaubaranahanjeunglobaditanahéta,sarta maranéhnamutuskeunpikeuninditjeungngalawanputraputraYakubjeungsakumnaMesir,sartapikeun ngaleupaskeunlanceuknaZepho,putraElifas,jeungjalmajalmana,sababdinamangsaharitamaranéhnamasihjadi budakYusup

15TurunanEsaungirimutusankasakumnaurangwetan, sartaaranjeunnangadamelperdamaiansarengaranjeunna, sarengsakumnaturunanwetansumpingkaaranjeunna pikeunangkatsarengturunanEsaukaMesirpikeunperang 16Jeungayaogéjalma-jalmatiAngeas,rajaDinhaba,anu datangkaaranjeunna,sartaaranjeunnaogéngirimutusan katurunanIsmail,sartaaranjeunnaogédatangka aranjeunna.

17SadayajalmiieungumpulterassumpingkaSeirkanggo ngabantosanturunanEsaudinaperangna,sarengkémahieu ageungpisansarengbeuratkujalmina,seueurnasapertos keusiklaut,sakitardalapanratusrébulalaki,pasukan leumpangsarengpasukanberkuda,sarengsadayapasukan ieuangkatkaMesirkanggoperangsarengputra-putra Yakub,sarengaranjeunnamasangkémahdiRameses 18Yusupangkatsarengsaderek-sadereknasarengjalmijalmianugagahperkasatiMesir,sakitargenepratuslalaki, terasaranjeunnaperangsarengaranjeunnaditanah Rameses;sarengputra-putraYakubdinawaktosétaperang deuisarengturunanEsau,dinataunka-50putra-putra YakubangkatkaMesir,nyaétataunka-30pamaréntahan BélakaturunanEsaudiSéir.

19PANGERANmasrahkeunsadayalalakikuatEsau sarengturunanwétankapananganYusufsarengsadereksaderekna,sarengbangsaturunanEsausarengturunan wétanéléhkuYusuf

20TiantaraurangEsaujeungurangwetananutiwas,aya kira-kiraduaratusrebulalakianugugurdihareupeun putra-putraYakub,jeungrajanaBelabinBeorgugur barengjeungmaranehnadinaperang,sartanalikaturunan Esauningaliyenrajanageusgugurdinaperangjeunggeus maot,leungeunmaranehnajadilemahdinaperang

21Yusup,saderek-saderekna,jeungsakumnaurangMesir masihkenehmaehanjalma-jalmaturunanEsau,sarta sakumnajalma-jalmaEsausieunkuputra-putraYakub sartakaburtipayuneunaranjeunna

22Yusup,saderek-saderekna,jeungsakumnaurangMesir ngudagmaranehnasapoejauhna,sartamaranehnamaehan deuikira-kiratiluratuslalakitiantaramaranehna,terusterusanmaehanmaranehnadijalan;tuluymaranehnamalik ninggalkeunmaranehna

23Yusupjeungsaderek-sadereknabalikdeuikaMesir, hiji-hijiacaneuweuhhijijalmaanuleungit,nganayadua belasurangMesiranutiwas

24NalikaYusupbalikdeuikaMesir,anjeunnanitahZefo sarengjalmi-jalminapikeundibeungkeutdeui,teras aranjeunnadibeungkeutkubeusisarengétangajantenkeun kasediharanjeunnabeukiageung.

25SakumnajalmaturunanEsaujeungurangwetan,balik kakotanamasing-masingkalawanera,sababkabehprajurit anungabarenganmaranehnageusgugurdinaperang.

26BarangturunanEsauningaliyénrajamaranéhnageus maotdinaperang,maranéhnaburu-burumilihhijilalakiti urangwétan;ngarannaYobabbinZerahtitanahBozra, tuluydiangkatjadirajangagantikeunBélajadiraja maranéhna

27YobabcalikdinatahtaBelangagantikeunanjeunna, sarengYobabngarajaandiEdomkasadayaturunanEsau salamisapuluhtaun,sarengturunanEsauhenteudeui perangngalawanputra-putraYakubtidintenétakapayun, sababputra-putraEsauterangkanakawaniputra-putra Yakub,sarengaranjeunnasieunpisankaaranjeunna

28TapitiharitaturunanEsaungabenciturunanYakub, sartarasabencijeungmumusuhandiantaramaranehnateh kacidakuatnanepikaayeuna

29Sanggeussapuluhtaun,YobabbinZerahtiBozramaot, terusturunanEsaumilihhijilalakinungarannaKushamti tanahTéman,tuluydiangkatjadirajangagantikeunYobab KushamngarajaandiEdomkasakumnaturunanEsau saliladuapuluhtaun

30JeungYusup,rajaMesir,jeungsaderek-saderekna, jeungsakumnabaniIsrailcicingdiMesirkalawanaman dinamangsaharita,barengjeungsakumnaturunanYusup jeungsaderek-saderekna,teuayahalanganatawa kacilakaananujahatjeungtanahMesirdinamangsaharita tenangtinaperangdinamangsaYusupjeungsadereksaderekna

BAB59

1Ieungaran-ngaranputra-putraIsrailanucicingdiMesir, anusumpingsarengYakub,sadayaputra-putraYakub sumpingkaMesir,masing-masingsarengkulawargana.

2Putra-putratiLeanyaétaRubin,Simeon,Lewi,Yuda, IsakharjeungZebulon,katutDinah,dulurna

3Putra-putraRahelnyaétaYusupsarengBenyamin.

4Putra-putraZilpa,abdinaLea,nyaétaGadsarengAser

5Putra-putraBilha,embanRahel,nyaétaDansareng Naptali.

6Ieuturunan-turunanmaranéhnaanulahirditanahKanaan, sateuacanmaranéhnasumpingkaMesirjeungYakub, ramana.

7Putra-putraRubinnyaétaHenokh,Palu,Kesronjeung Karmi

8Putra-putraSimeonnyaétaYemuel,Yamin,Ohad,Yakin, ZoharsarengSaul,putratisaurangawéwéKanaan

9Putra-putraLewinyaétaGerson,Kehat,jeungMerari, jeungYokhebed,sadérékawéwéna,anulahirnalika maranéhnainditkaMesir

10Putra-putraYudanyaétaEr,Onan,Sela,Peresjeung Zerah

11ErjeungOnanmaotditanahKanaan;ariputra-putra PeresnyaétaHezronjeungKamul.

12Putra-putraIsaskarnyaétaTola,Pua,Ayubjeung Samaria

13Putra-putraZebulonnyaétaSered,ElonjeungYakleel, sartaputranaDannyaétaKusim

14Putra-putraNaptalinyaétaYaksel,Guni,Yezerjeung Silam.

15Putra-putraGadnyaétaZifion,Haggi,Syuni,Ezbon,Eri, ArodijeungAreli

16Putra-putraAsernyaétaYimna,Yiswa,Yiswi,Beria sarengSerah,sadérékawéwéna;sarengputra-putraBeria nyaétaKebersarengMalkiel

17Putra-putraBenyaminnyaétaBela,Beker,Asbel,Gera, Naaman,Aki,Rosh,Mupim,HupimjeungOrd

18Putra-putraYusupanulahirdiMesirnyaétaMenase sarengEpraim.

19SadayaturunanYakubayatujuhpuluhjalmi;ieujalmijalmianusumpingkaMesirsarengYakub,ramana,pikeun cicingdidinya.Yusufsarengsadayasadereknacicingdi Mesirkalayanaman,sarengaranjeunnangahakananu pangsaénatiMesirsapanjanghirupnaYusuf

20YusupcicingdiMesirsalapanpuluhtilutaun,sarta YusupngarajaansakuliahMesirdalapanpuluhtaun

21NalikaYusuprékpupus,anjeunnanitahngumpulkeun dulur-dulurnajeungsakumnakulawargaramana,terus aranjeunnakumpultuluycalikdipayuneunanjeunna

22Yusupngalahirkasaderek-sadereknajeungkasakumna kulawargaramana,"Kuringrekmaot,tapiAllahpastibakal ngalayananmaranehsartangangkatmaranehtiieutanahka tanahanugeusdijangjikeunkakaruhunmaranehyenrek dibikeunkamaranehna."

23JeungbakalkajadiannalikaAllahnganjangkamaraneh pikeunmawamaranehtidieukatanahkaruhunmaraneh, tuluybawatulang-tulangkuringtidieu

24Yusufmaksaputra-putraIsrailpikeunsumpahdemi turunanmaranéhanana,pokna,"Allahpastibakalnganjang kaanjeunsarenganjeunkedahmawatulang-tulangkuring tidieu"

25Sanggeuséta,Yusuppupusdinataunétakénéh,nyaéta taunka-71urangIsrailinditkaMesir

26YuswaYusupsaratussapuluhtaunnalikaanjeunna pupusditanahMesir,sarengsadayadulur-dulurnasareng sadayaabdinaangkatterasngabalsemYusup,sapertos adatna,sarengdulur-dulurnasarengsakumnaMesir ngaraossedihsalamitujuhpuluhdinten.

27TuluyYusupdiasupkeunkanapetianudieusiku rempah-rempahjeungsagalarupaseungit,tuluy dikurebkeundisisiWalunganSihor,kitudeuiputraputrana,dulur-dulurna,kitudeuisakumnakulawarga ramana,ngayakeunacarabelasungkawatujuhpoepikeun anjeunna

28SarengkajadiansaatospupusnaYusuf,sadayaurang MesirmimitimaréntahkabaniIsrail,sarengFiraun,raja Mesir,anungawasangagentosramana,nyandaksadaya hukumMesirsarengngalaksanakeunsakumna pamaréntahanMesirdinanaséhatna,sarenganjeunna maréntahkalayanamankarahayatna

BAB60

1Nalikataunétasumping,nyaétataunka-72tisaprak urangIsrailturunkaMesir,saatospupusnaYusup,Zefo binÉlipasbinÉsaukaburtiMesir,anjeunnasarengjalmajalmana.

2AnjeunnasumpingkaAfrika,nyaétaDinhabah,ka AngeasrajaAfrika,sarengAngeasnampiaranjeunna kalayankahormatananuageung,sarenganjeunnangangkat Zephojantenkaptenpasukanna

3ZephomeunangsihkurniatiAngeasjeungtirahayatna, sartaZephojadipanglimaperangpikeunAngeas,raja Afrika,salilasababarahapoé

4JeungZephongarayuAngeasrajaAfrikapikeun ngumpulkeunsakabéhpasukananapikeuninditjeung perangngalawanurangMesir,jeungngalawanputra-putra Yakub,sartapikeunmalesdendamkaaranjeunnapikeun perkaradulur-dulurna.

5TapiAngeasteudaékngadéngékeunkaZephopikeun ngalakukeunhalieu,sababAngeasnyahokakuatanputraputraYakub,sarengnaonanuparantosdilakukeunku aranjeunnakapasukananadinaperangngalawanturunan Esau

6Dinamangsaharita,Zephokacidapentingnadipayuneun Angeasjeungdipayuneunsakumnarahayatna,sarta anjeunnaterus-terusanngarayuaranjeunnapikeunperang ngalawanMesir,tapiaranjeunnateudaék.

7JeungkajadiandinamangsaharitaditanahKitimayahiji lalakidikotaPuzimna,anungarannaUzu,sartaanjeunna dijadikeundéwakuturunanKitim,sartalalakiétamaot sartateubogaanaklalaki,nganhijianakawéwéanu ngarannaJania

8Mojangétakacidageulisna,geulisturcalakan,teuaya deuinukatingalikawasmanéhnadinakaéndahanjeung kawijaksanaannadisakuliahnagri.

9SarengrahayatAngeasrajaAfrikaningalianjeunnateras aranjeunnasumpingsarengmujianjeunnakaanjeunna, sarengAngeasngirimpesenkaturunanChittim,sareng anjeunnanyuhunkeunpikeunngawinanjeunna,sareng rahayatChittimsatujupikeunmasihananjeunnaka anjeunnapikeundibojo

10Nalikautusan-utusanAngeasangkattitanahChittim pikeunngalaksanakeunlalampahanana,utusan-utusan TurnusrajaBibentusumpingkaChittim,sababTurnusraja Bibentuogéngirimutusan-utusannapikeunméntaJania pikeunanjeunna,pikeundipigarwa,sababsadayajalmana ogéparantosmujianjeunnakaanjeunna,kukituna anjeunnangirimsadayaabdinakaanjeunna

11ParaabdiTurnussumpingkaChittim,terasaranjeunna nyuhunkeunJania,supadosdiboyongkaTurnus,raja aranjeunna,pikeundipigarwa

12UrangKitimngawalerkaaranjeunna,"Urangteutiasa masihananjeunna,sababAngeasrajaAfrikaparantos hoyonganjeunnangawinanjeunnasateuacananjeun sumping,sarengurangkedahmasihananjeunnaka anjeunna,sarengayeunaurangteutiasangalakukeunhal ieupikeunngarebutmojangétatiAngeassupadostiasa masihananjeunnakaTurnus"

13SababurangkacidasieunnakaAngeasbisianjeunna datangperangngalawanurangsartangancurkeunurang, sartaTurnusjuragananjeunmoalbisanyalametkeunurang tileungeunna

14Nalikautusan-utusanTurnusngadéngésagalaomongan urangKitim,aranjeunnabalikdeuikajuragannasarta nyaritakeunsagalaomonganurangKitimkaanjeunna

15SarengturunanChittimngirimpangéling-ngélingka Angeas,pokna,TurnusparantosngirimpesenkaJania pikeunngawinanjeunna,sarengsapertoskieukami parantosngawalerkaanjeunna;sarengkamingupingyén anjeunnaparantosngumpulkeunsadayapasukannapikeun perangngalawananjeun,sarenganjeunnabadé ngalangkunganjalanSarduniapikeunperangngalawan lanceukanjeunLukas,sarengsaatosétaanjeunnabakal sumpingpikeunperangngalawananjeun 16SarengAngeasngadangukecap-kecaptibaniKitimanu dikirimkeunkaanjeunnadinacatetan,sarengamarahna hurungterasanjeunnahudangsarengngumpulkeunsadaya tentaranaterassumpingngalangkunganpulo-pulolaut, jalankaSardunia,kalanceuknaLucusrajaSardunia.

17Niblos,putraLucus,ngadanguyenpamannaAngeas badesumping,terasanjeunnakaluarpikeunnepungan anjeunnasarengpasukananuageung,terasanjeunnanyium anjeunnasarengngarangkulanjeunna,terasNiblosnyarios kaAngeas,"Upamianjeunnaroskeunkaramakuring ngeunaankaayaananjeunna,nalikakuringbadeangkat sarenganjeunpikeunperangngalawanTurnus,tanyakeun kaanjeunnapikeunngajantenkeunkuringjantenkapten pasukanna,"terasAngeasngalakukeunkitu,terasanjeunna sumpingkalanceuknasarenglanceuknasumpingpikeun nepungananjeunna,terasanjeunnanaroskeunkaanjeunna ngeunaankaayaananjeunna.

18SarengAngeasnaroskeunkalanceuknaLucusngeunaan karaharjaanana,sarengpikeunngangkatputranaNiblos jantenkaptenpasukanna,sarengLucusngalaksanakeunana, terasAngeassarenglanceuknaLucusbangkitsareng aranjeunnaangkatkaTurnuspikeunperang,sarengaya pasukananuageungsarengjalma-jalmaanubeurat

19Anjeunnasumpingnganggokapal,terasaranjeunna sumpingkapropinsiAshtorash,sarengTurnussumpingka aranjeunna,sababanjeunnaangkatkaSardunia,sareng niatnangancurkeunétasarengsaatosétaangkattidinyaka Angeaspikeunngalawananjeunna

20AngeasjeungLucuslanceuknapatepangjeungTurnus dilebakCanopia,sartaperangnakacidasengitnaditempat éta.

21PerangnasengitpisanngalawanLukasrajaSardunia, sartasakumnapasukananagugur,kitudeuiNiblosputrana ogégugurdinaperangéta.

22SarengpamannaAngeasmaréntahkeunabdi-abdina pikeunngadamelpetimatiemaspikeunNiblosteras aranjeunnanempatkeunanjeunnadijerona,sarengAngeas deuiperangkaTurnus,sarengAngeaslangkungkuat tibatananjeunna,sarenganjeunnamaehananjeunna,sareng anjeunnamaehansadayarahayatnakupedang,sareng AngeasmalesdendampikeunNiblosputralanceukna sarengpikeuntentaralanceuknaLucus.

23NalikaTurnusmaot,leungeunjalma-jalmaanusalamet tinaperangjantenlemah,sarengaranjeunnakaburti payuneunAngeassarengLucuslanceukna

24AngeasjeungdulurnaLukasngudagaranjeunnanepika jalanraya,anuayadiantaraAlphanujeungRomah,terus maranehnamaehansakumnapasukanTurnuskupedang 25RajaLukastiSardunianitahabdi-abdinasangkan nyieunpetimatitinakuningan,tuluyneundeunmayit putranaNiblosdidinya,terusdikurebkeundidinya

26Tuluyaranjeunnangadegkeunhijimunaraanujangkung dijalanraya,sartanepikaayeunaetamunaradisebut Niblos,sartadikurebkeunanaogeTurnusrajaBibentudi dinyabarengjeungNiblos

27DijalanrayaantaraAlfanujeungRomah,ayamakam NiblosdihijisisijeungmakamTurnusdisisiséjénna,nepi kaayeunamasihayajalanaspaldiantaramaranéhna

28SarengnalikaNiblosdikubur,Lucusramanauihdeui sarengpasukannakanagriSardunia,sarengAngeas lanceuknarajaAfrikaangkatsarengrakyatnakakota Bibentu,nyaétakotaTurnus.

29SarengpendudukBibentungadangukawéntaranjeunna sarengaranjeunnasieunpisankaanjeunna,teras aranjeunnaangkatnepungananjeunnabariceuriksareng neneda,sarengpendudukBibentungajurungAngeas supadoshenteumaehanaranjeunnaatanapingancurkeun kotaaranjeunna;sarenganjeunnangalakukeunkitu,sabab Bibentudinawaktosétadianggapsalakusalahsahijikota turunanChittim;kukitunaanjeunnahenteungancurkeun kotaéta.

30TapitiharitapasukanrajaAfrikasokinditkaKitim pikeunngarampogjeungngajarahetatempat,jeungiraha waémaranéhnaindit,Zefo,panglimapasukanAngeas,sok inditbarengjeungmaranéhna

31SaatosétaAngeasmaliksarengpasukannateras sumpingkakotaPuzimna,terasAngeasnyandakJania putriUzujantenistriterasmawaanjeunnakakotanaka Afrika

BAB61

1HaritaFiraun,rajaMesir,nitahsakumnarahayatna pikeunnyieunkaratonanukuatdiMesir

2Sarenganjeunnaogémaréntahkeunputra-putraYakub pikeunngabantosanurangMesirdinangawangunéta, sarengurangMesirngadamelkaratonanuéndahsareng eleganpikeuntempatcicingkarajaan,sarenganjeunna cicingdidinyasarenganjeunnangabarukeun pamaréntahananasarenganjeunnamaréntahkalayanaman 3ZebulonputraYakubmaotdinataunéta,nyaétataun katujuhpuluhduaturunnaurangIsrailkaMesir,sareng Zebulonmaotdinayuswasaratusopatbelastaun,teras diasupkeunkanapetimatisarengdiserahkeunkapanangan putra-putrana

4Dinataunkatujuhpuluhlimapupusnalanceukna, Simeon,dinayuswasaratusduapuluhtaunnalikapupusna, anjeunnaogédiasupkeunkanapetimatisareng diserahkeunkaanak-anakna.

5JeungZephoputraElifasputraEsau,kapalapasukan AngeasrajaDinhaba,unggaldintenmasihngarayuAngeas pikeunnyiapkeunperangngalawanputra-putraYakubdi Mesir,sarengAngeasteudaékngalakukeunhalieu,sabab abdi-abdinaparantosnyaritakeunkaanjeunnasadaya kakuatanputra-putraYakub,naonanuparantosaranjeunna lakukeunkaaranjeunnadinaperangngalawanturunan Esau

6Jeungdinamangsaharita,Zephounggalpoéngarayu Angeaspikeuntarungngalawanputra-putraYakub

7Saatossababarahalami,AngeasngadangukeunkecapkecapZephosarengsatujuanjeunnaperangngalawan putra-putraYakubdiMesir,sarengAngeasngumpulkeun sadayarakyatna,hijibangsaanuseueurnasapertoskeusik anuayadibasisirlaut,sarenganjeunnangadameltekadna pikeunangkatkaMesirpikeunperang

8Diantaraabdi-abdiAngeasayahijinonomanumurlima belastaun,ngarannaBileamputraBeorsartanonomanéta wijaksanapisansartangartikanaélmusihir

9AngeasnyarioskaBileam,"Punten,jieunsihirpikeun kami,supadoskamiterangsahaanubakalungguldina peranganuayeunakamilaksanakeun"

10Bileamnitaharanjeunnamawalilinpikeunanjeunna, terasanjeunnangadameltinaétalilinrupa-rupakareta perangsarengpasukanberkudaanungawakilantentara AngeassarengtentaraMesir,terasanjeunnanempatkeun étalilinkanacaianudisiapkeunsacaracerdikanuanjeunna gaduhpikeuntujuanéta,terasanjeunnanyandakdahandahantangkalmuraddinaleungeunna,terasanjeunna ngalaksanakeunakalna,terasanjeunnangahijikeunétalilin kanacai,sarengdidinyakatingalikuanjeunnadinacai gambar-gambaranumiripsarengpasukanAngeasanu muragdipayuneungambar-gambaranumiripsarengurang Mesirsarengputra-putraYakub

11SarengBileamnyarioskeunhalieukaAngeas,sareng Angeasputusasasarenghenteunyiapkeundirinapikeun angkatkaMesirpikeunperang,sarenganjeunnatetep cicingdikotana

12NalikaZephoputraElifasningaliyénAngeasgeus putusasapikeunmajuperangngalawanurangMesir, ZephokaburtiAngeastiAfrika,terasangkatkaKitim 13SarengsadayajalmiKitimnampianjeunnakalayan kahormatananuageung,sarengaranjeunnanyewa anjeunnapikeunperangsapanjangdinten,sarengZepho jantenbeungharpisandinawaktoséta,sarengpasukanraja Afrikamasihsumebardinawaktoséta,sarengturunan KitimngumpulsarengangkatkaGunungCuptiziakusabab pasukanAngeasrajaAfrika,anunujumajukaaranjeunna.

14Hijimangsa,Zefokaleungitansapingora,terus anjeunnanéanganétasapi,teruskadéngésorasapiétadi sakurilinggunung

15Zephoangkat,anjeunnaningaliayaguhaageungdi handapeungunung,sarengayabatuageungdilawangguha, sarengZephomeulahbatuéta,terasanjeunnalebetkaguha, anjeunnaningaliayasatoageungnujungahakansapiéta;ti tengahkaluhurétasatotéhsigamanusa,sarengtitengah

kahandapétasatotéhsigasato,terasZephonyerangéta satoterusmaehanétasatokupedangna.

16UrangKitimngadéngéhaléta,terusmaranéhnabungah pisan,pokna,"Kumahaatuhjalmaieuanumaehansatoanu ngahakaningon-ingonurang?"

17Aranjeunnasadayanangumpulpikeunngabaktikeunhiji dintendinasataunpikeunanjeunna,sarengaranjeunna nyebatnamiétaZefodumasarkananamina,sareng aranjeunnanyanggakeunkurbaninumankaanjeunna unggaltaundinadintenéta,sarengaranjeunna nyanggakeunhadiahkaanjeunna

18DinawaktosétaJaniaputriUzugarwanarajaAngeas gering,sarengpanyakitnakarasapisankuAngeassareng paraperwirana,terasAngeasnyarioskaparawijaksana, NaonanukedahkuringlakukeunkaJaniasarengkumaha kuringnyageurkeunanjeunnatinapanyakitna?Sarengpara wijaksananyarioskaanjeunna,Kusababhawanagara uranghenteusapertoshawatanahChittim,sarengcaiurang henteusapertoscaiaranjeunna,kukitunatinaieuratu gering

19Sababkusababparobahanhawajeungcaimanéhna gering,jeungogékusababdinagaranamanéhnangan nginumcaianuasalnatiPurmah,anudibawakukaruhunna makésasak

20Angeasnitahabdi-abdina,terusaranjeunnamawacai PurmahmilikKitimkaanjeunnadinawadah-wadah,terus aranjeunnanimbangcai-caiétajeungsakabéhcaiditanah Afrika,sartaaranjeunnamanggihancai-caiétaleuwih hampangtibatancaiAfrika

21SarengAngeasningalihalieu,terasanjeunna maréntahkeunsadayaperwiranapikeunngumpulkeun tukangbaturébuansarengpuluhanrébu,sarengaranjeunna motongbatuanuteukaétang,sarengtukangngawangun sumpingsarengaranjeunnangawangunsasakanukuat pisan,sarengaranjeunnangalirkeunsumbercaititanah ChittimkaAfrika,sarengcaiétakanggoJaniaratusareng sadayaurusanana,pikeunnginumsarengngadamelroti, ngumbahsarengmandinganggoéta,sarengogépikeun nyiramsadayasikianutiasadidapettinadahareun,sareng sadayabuahtaneuh.

22Rajamaréntahkeunsupayaaranjeunnamawataneuh Kitimdinakapal-kapalageung,sarengaranjeunnaogé mawabatupikeunngawangunna,sarengtukang-tukang ngawangunkaratonpikeunJaniaratu,sarengratucageur tinapanyakitna

23Sarengdinarevolusitaunéta,pasukanAfrikaterasterasansumpingkatanahKitimpikeunngarampog sapertosbiasana,sarengZephoputraElifasngadangu laporanaranjeunna,terasanjeunnamasihanparéntah ngeunaanaranjeunnasarenganjeunnaperangsareng aranjeunna,sarengaranjeunnakaburtipayuneunanjeunna, sarenganjeunnangabébaskeuntanahKitimtiaranjeunna.

24UrangKitimningalikawaniZefo,terusurangKitim nekadsartangangkatZefojadirajadisakuliahmaranehna, sartaanjeunnajadirajadisakuliahmaranehna,sartanalika anjeunnangaraja,maranehnainditpikeunnalukkeunurang Tubal,jeungsakumnapulo-pulodisakurilingna.

25RajaZephomingpinaranjeunnasarengaranjeunna perangngalawanTubalsarengpulo-pulo,sareng aranjeunnanalukkeunaranjeunna,sarengnalikaaranjeunna uihdeuitiperang,aranjeunnangabarukeun

pamaréntahananapikeunanjeunna,sarengaranjeunna ngawangunkaratonanuageungpisanpikeuntempatcicing sarengtahtakarajaanna,sarengaranjeunnangadameltahta anuageungpikeunanjeunna,sarengZephongawasa sakumnatanahChittimsarengtanahItaliasalamilima puluhtaun

BAB62

1Dinataunéta,nyaétataunka-79urangIsrailangkatka Mesir,RubenputraYakubpupusditanahMesir;nalika anjeunnayuswasaratusduapuluhlimataun,anjeunna diasupkeunkanapetimati,terasdiserahkeunkaputraputrana

2Dinataunka-dalapanpuluh,Dan,lanceukna,pupus; yuswanasaratusduapuluhtaunnalikapupusna,anjeunna ogédiasupkeunkanapetimatisarengdiserahkeunkaanakanakna

3DinataunétapupusnaKusham,rajaEdom,tuluyHadad putraBedadjadirajasalilatilupuluhlimataun;sartadina taundalapanpuluhhijiIsakarputraYakubpupusdiMesir, sartaIsakaryuswanasaratusduapuluhduataunnalika pupusna,tuluydiasupkeunkanapetimatidiMesir,tuluy dibikeunkaanak-anakna

4Dinataunka-dalapanpuluhduapupusna,Aser, lanceukna,dinayuswasaratusduapuluhtilutaun, anjeunnaditempatkeundinapetimatidiMesir,teras diserahkeunkaputra-putrana.

5Dinataunka-dalapanpuluhtiluGadpupus,yuswana saratusduapuluhlimataun,tuluydiasupkeunkanapeti matidiMesir,tuluydiserahkeunkaanak-anakna.

6Dinataunka-dalapanpuluhopat,nyaétataunka-lima puluhHadadputraBedad,rajaEdom,Hadadngumpulkeun sakumnaturunanEsau,sartangumpulkeunsakumna pasukanana,kira-kiraopatratusrébulalaki,tuluyanjeunna angkatkatanahMoab,tuluyanjeunnaangkatmerangan Moabsartangajadikeunaranjeunnawajibmayarupetika anjeunna

7BangsaMoabngadéngéhaléta,terusmaranéhnakacida sieunna,terusngirimutusankaurangMidianpikeun ngabantumaranéhnameranganHadadputraBedad,raja Edom

8SanggeusHadadsumpingkatanahMoab,urangMoab jeungurangMidiankaluarpikeunngalawananjeunna, terusaranjeunnangaturbarisanperangngalawananjeunna ditanahMoab.

9HadadperangngalawanMoab,sartalobapisanjalmaanu tiwastiurangMoabjeungurangMidian,kira-kiradua ratusrebulalaki

10PerangMoabkacidasengitna,sartanalikaurangMoab ningaliyénperangnakacidasengitna,aranjeunna ngaleuleuskeunleungeunnasartamalik,sartangantep urangMidiannuluykeunperang

11UrangMidianteunyahokananiatMoab,tapi aranjeunnanguatkeundiridinaperangsartangalawan Hadadjeungsakumnapasukanana,sartasakumnaMidian éléhkuanjeunna.

12HadadngagebuganurangMidiankalawanhebatpisan, sartamaehanmaranehnakupedang,teuayahiji-hijina jalmaanunyesakeunsalamettiantarajalma-jalmaanu datangnulunganMoab

13NalikasadayaurangMidiantiwasdinaperang,sareng urangMoabkabur,Hadadngajantenkeunsadayaurang Moabdinawaktosétajantenupetikaanjeunna,sareng aranjeunnajantendihandapeunpananganna,sareng aranjeunnamasihanpajegtaunansapertosanu diparentahkeun,sarengHadaduihdeuikatanahna 14Nalikataunrobah,nalikaurangMidiananuayaditanah étangadéngéyénsadayadulurnatiwasdinaperang ngalawanHadaddemiMoab,sababurangMoabgeus mundurtinaperangsarengninggalkeunMidianpikeun perang,makalimapamingpinMidianmutuskeunsareng dulur-dulurnaanutetepayaditanahna,pikeunperang ngalawanMoabpikeunmalesdendamkadulur-dulurna.

15UrangMidiannitahurangwétanpikeunngabantuurang MidianmeranganurangMoab,sartangirimutusanka urangKeturapikeunngabantuurangMidianmerangan urangMoab

16UrangMoabngadéngéhaléta,terusmaranéhnakacida sieunnalantaransakabéhurangtiwétangeusngumpulrék perangngalawanmaranéhnaUrangMoabngirimsuratka tanahEdomkaHadadputraBedad,pokna,

17Hayuurangdatangkadieu,tulunganurang,urangbakal ngéléhkeunurangMidian,sababmaranéhnageusngumpul jeungdatangngalawanurangjeungsakumnadulur-dulurna, urangtiwétan,rékperang,pikeunmalesdendamkaurang Midiananugugurdinaperang

18HadadputraBedad,rajaEdom,angkatkatanahMoab sarengsadayapasukananapikeunmeranganMidian.Urang MidiansarengurangwétanmeranganMoabditanahMoab, sarengperangnasengitpisan

19HadadmaehansakumnaurangMidiansarengurang wetankupedang,sarengHadaddinawaktoséta ngabébaskeunMoabtinaleungeunMidian,sarengjalmajalmaanusésanatiMidiansarengurangwetankaburti payuneunHadadsarengpasukanna,terasHadadngudag aranjeunnakatanahna,sarengmaehanaranjeunnaku pembunuhananuageungpisan,sarenganutiwasmuragdi jalan

20HadadngabébaskeunMoabtileungeunMidian,sabab sakabéhurangMidiangeustiwaskupedang,sartaHadad balikdeuikatanahna

21Tiharitakahareup,urangMidianngabenciurangMoab, lantaranurangMoabgeusgugurdinaperangdemi maranehna,sartaayamumusuhananugedejeungkuatdi antaramaranehnasapanjanghirupna

22SakururangMidiananukapanggihdijalankatanah MoabtiwaskupedangMoab,kitudeuisakururangMoab anukapanggihdijalankatanahMidian,tiwaskupedang MidianKituanudilakukeunkuMidiankaMoabjeung MoabkaMidianlila-lila

23HaritaYudaputraYakubmaotdiMesir,dinataunka86YakubangkatkaMesir,sarengYudayuswanasaratus duapuluhsalapantaunnalikapupusna,terasmayitna diawetkeunterasdiasupkeunkanapetimati,teras diserahkeunkaputra-putrana

24Dinataunka-dalapanpuluhsalapanNaptalipupus, yuswanasaratustilupuluhduataun,tuluydiasupkeunkana petimatisartadibikeunkaanak-anakna

25Dinataunka-91urangIsrailturunkaMesir,nyaétadina taunka-30pamaréntahanZefobinElifasbinEsau,nu ngawasaurangKitim,urangAfrikadatangkaurangKitim

pikeunngarampogaranjeunnasapertosbiasana,tapi aranjeunnateuacandatangkaaranjeunnasalamitilubelas taunieu

26Dinataunétaogémaranéhnadatangkamaranéhna, terusZefobinÉlifaskaluarkamaranéhnajeung sababarahaurangna,terusngagebugmaranéhnakalawan kejem,teruspasukanAfrikakaburtihareupeunZefo,nu tiwasragragdihareupeunna,terusZefojeungpasukanna ngudagmaranéhna,terusngagebugmaranéhnanepika deukeutAfrika

27RajaAngeastiAfrikangadéngéhalanudilakukeunku Zepho,sartaétangaganggupisananjeunna,sartaAngeas sieunkaZephosapanjangpoé.

BAB63

1Dinataunka-93,Levi,putraYakub,pupusdiMesir, sarengLeviyuswanasaratustilupuluhtujuhtaunnalika anjeunnapupus,terasanjeunnadiasupkeunkanapetimati sarengdiserahkeunkaputra-putrana

2SaatospupusnaLewi,nalikasakumnaMesirningaliyén putra-putraYakub,dulur-dulurnaYusuf,parantosmaot, sadayaurangMesirmimitinyiksaputra-putraYakub, sarengngajantenkeunaranjeunnapaittidintenétadugika dintenaranjeunnaangkattiMesir,sarengaranjeunna ngarebuttileungeunnasadayakebonanggursarengkebon anudipasihkeunkuYusufkaaranjeunna,sarengsadaya bumianumewahdimanaurangIsrailcicing,sarengsadaya kakayaanMesir,urangMesirngarebutsadayanatiputraputraYakubdinawaktoséta

3JeungkakawasaanMesirbeukikuatdinamangsaharita kaurangIsrail,jeungurangMesirnyiksaurangIsrailnepi kaurangIsrailbosenkukalakuanurangMesir

4Dinamangsaharita,dinataunka-102sanggeusIsrail inditkaMesir,FiraunrajaMesirpupus,tuluyMelol putranajadirajangagantikeunanjeunnaSakumnajalmajalmaMesiranuperkasa,kitudeuisakumnagenerasianu wawuhkaYusufjeungdulur-dulurna,pupusdinamangsa harita

5Geuskitu,generasiséjénmunculngagantikeun maranéhna,anutacannyahokaputra-putraYakubjeung sagalakahadeananugeusdilakukeunkumaranéhnaka maranéhna,kitudeuisagalakakawasaanmaranéhnadi Mesir

6TiharitakenehsakumnaMesirmimitinganyenyerihate putra-putraYakub,sartanyiksaaranjeunnakusagalarupa pagaweananubeurat,lantaranaranjeunnateunyahosaha karuhunnaanunyalametkeunaranjeunnadinamangsa paceklik

7SarengieuogétiPANGERAN,pikeunbaniIsrail, pikeunmangpaatnaaranjeunnadinamangsa-mangsaakhir, supadossadayabaniIsrailtiasaterangkaPANGERAN, Allahna

8Jeungsupayanyahokanatanda-tandajeungkaajaibankaajaibananubakaldilakukeunkuPANGERANdiMesir pikeunumat-NaIsrail,supayaurangIsrailsieunka PANGERAN,Allahkaruhunna,sartahirupdinasagala jalan-Na,maranehnajeungturunan-turunanmaranehna salamina

9Melolyuswaduapuluhtaunnalikaanjeunnamimiti ngarajaan,sarenganjeunnangarajaansalapanpuluhopat

taun,sarengsakumnaMesirnyebatkeunanjeunnaFiraun dumasarkananamiramana,sapertosadatanudilakukeun kuaranjeunnakaunggalrajaanungarajaanaranjeunnadi Mesir.

10DinawaktosétasadayapasukanAngeasrajaAfrika angkatnyebarkeunkasakuliahtanahKitimsapertos biasanapikeunngarampog

11SanggeusZefobinElifasbinEsaungadéngébejaéta, anjeunnakaluarjeungpasukananapikeunmerangan aranjeunnadijalan

12SephomaehanpasukanrajaAfrikakupedang,teuaya hijiogéanunyésa,jeungteuayahijiogéanubalikdeuika dunungananadiAfrika.

13AngeasngadanguhalanudilakukeunkuZefoputra Elifaskasadayapasukanna,yénanjeunnaparantos ngancurkeunaranjeunna,terasAngeasngumpulkeun sadayapasukanna,sadayalalakititanahAfrika,hijibangsa anuseueurnasapertoskeusikdibasisirlaut

14AngeasngirimpesenkaLucuslanceukna,"Hayuka dieujeungsakumnapasukananjeun,tulungankuring ngéléhkeunZephojeungsakumnaurangKitimanugeus ngancurkeunpasukankuring."Lukasdatangjeung sakumnapasukanna,pasukananukacidagedéna,pikeun ngabantuAngeaslanceuknatarungngalawanZephojeung turunanKitim.

15SanggeusZefojeungurangKitimngadéngéhaléta, maranéhnakacidasieunnasartahaténapinuhkurasasieun 16JeungZefongirimsuratkatanahEdomkaHadadputra BedadrajaEdomjeungkasakumnaturunanEsau,eusina kieu,

17KuringgeusngadéngéyénAngeasrajaAfrikadatang kaurangjeunglanceuknapikeunperangngalawanurang, jeungurangkacidasieunnakamanéhna,sababpasukanna kacidagedéna,utamanamanéhnadatangngalawanurang jeunglanceuknasartapasukannaogé

18Ayeunahayuurangbarengjeungkaula,bantukaula, urangbakalperangbarengngalawanAngeasjeungdulurna Lukas,sartamanehbakalnyalametkeunurangtina leungeunmaranehna,tapilamunhenteu,singnyahoyen urangkabehbakalpaeh.

19TurunanEsaungirimsuratkaturunanKitimjeungka Zeforajamaranéhanana,pokna,"Urangteubisangalawan Angeasjeungrahayatnasababgeusayaperjanjian perdamaiandiantaraurangmangtaun-taunieu,tijaman Belarajakahiji,jeungtijamanYusufputraYakubraja Mesir,anuurangperangdisabrangYordannalika anjeunnanguburkeunramana

20SanggeusZefongadéngéomongandulur-dulurna, turunanEsau,anjeunnaeureunngahubunganaranjeunna, sartaZefokacidasieunnakuAngeas

21AngeasjeungLukasdulurnangatursakabéhpasukanna, kira-kiradalapanratusrébulalaki,ngalawanurangKitim.

22SadayaurangKitimnyarioskaZefo,"Mugiaurang didoakeunkaAllahkaruhunanjeun,mugiaAnjeunnatiasa nyalametkeunurangtinapananganAngeassareng pasukanana,sababurangparantosngupingyénAnjeunna AllahanuagungsarengAnjeunnanyalametkeunsadaya anupercantenkaAnjeunna"

23Zefongadéngéomonganmaranéhna,terusZefoneneda kaPANGERAN,terusngalahir,

240GUSTI,AllahIbrahimsarengIshakkaruhunabdi, dintenieuabditerangyénGustitehAllahanusajati, sarengsadayaallahbangsa-bangsatéhsia-siasarengteu ayagunana.

25AyeunasingémutkanaperjanjianAnjeunkaIbrahim, karuhunurang,anudicaritakeunkukaruhunurangka urang,sarengmugiaGustimaparinrahmatkaabdidinten ieudemiIbrahimsarengIshak,karuhunurang,sareng salametkeunabdisarengturunanKitimtinapananganraja Afrikaanusumpingngalawanurang

26PANGERANngadangukeunsoraZefo,sartaMantenna merhatikeunanjeunnakulantaranIbrahimjeungIshak, sartaPANGERANnyalametkeunZefojeungturunan KitimtileungeunAngeasjeungrahayatna

27DinapoeetaZephomeranganAngeasrajaAfrikajeung sakumnarahayatna,sartaPANGERANmasrahkeun sakumnarahayatAngeaskaleungeunturunanKitim

28PerangnasengitpisanngalawanAngeas,sartaZepho maehansakumnalalakiAngeasjeungLukasdulurnaku pedang,sartaayakira-kiraopatratusrebulalakianugugur nepikapeutingna

29NalikaAngeasningaliyénsadayapasukannatiwas, anjeunnangirimsuratkasadayapendudukAfrikapikeun sumpingkaanjeunna,pikeunngabantosananjeunnadina perang,sarenganjeunnanyeratdinasuratéta,saurna, SadayaanuayadiAfrikahayuaranjeunnasumpingkaabdi tiumursapuluhtaunkaluhur;hayuaranjeunnasadayana sumpingkaabdi,sarengtingaliupamianjeunnahenteu sumpinganjeunnabakalmaot,sarengsadayaanu dipibogana,sarengsadayakulawargana,rajabakal nyandak.

30SarengsadayapendudukAfrikaanusanésreuwasku kecap-kecapAngeas,sarengayasakitartiluratusrébu lalakisarengbudaklalaki,tiumursapuluhtaunkaluhur, kaluartikotaéta,terassumpingkaAngeas

31Saatossapuluhdinten,Angeasngamimitiandeuiperang ngalawanZephosarengbaniKitim,sarengperangéta hébatpisansarengkuatdiantaraaranjeunna

32TipasukanAngeasjeungLukas,Zephongirimkeun lobajalmaanutatukaanjeunna,kira-kiraduarébulalaki, sartaSosiftar,kaptenpasukanAngeas,gugurdinaperang éta

33NalikaSosiftargeusruntuh,pasukanAfrikamalik kabur,terusaranjeunnakabur,jeungAngeasjeungLucus dulurnaayabarengjeungmaranehna

34ZephojeungurangKitimngudagaranjeunna,sarta aranjeunnamasihngéléhkeunaranjeunnadijalan,kira-kira duaratuslalaki,sartaaranjeunnangudagAzdrubalputra Angeasanugeuskaburjeungramana,sartaaranjeunna ngéléhkeunduapuluhlalakinadijalan,sartaAzdrubal kaburtiurangKitim,sartaaranjeunnateumaehananjeunna 35AngeasjeungLukaslanceuknakaburbarengjeung balad-baladnanuséjénna,terusmaranéhnakaburterus asupkaAfrikabarisieunjeungreuwas,terusAngeas hariwangterus-terusanbisiZephoputraElifasinditperang jeungmanéhna

BAB64

1SarengBileamputraBeordinawaktosétaayasareng Angeasdinaperang,sarengnalikaanjeunnaningaliyén

ZephongéléhkeunAngeas,anjeunnakaburtidinyasareng sumpingkaKitim.

2JeungZephojeungturunanKitimnarimaanjeunna kalawanhormatanugede,sababZephonyahokana hikmahBileam,sartaZephomérélobahadiahkaBileam sartaanjeunnatetepcicingjeunganjeunna

3SanggeusZefobaliktiperang,anjeunnanitahsakumna urangKitimpikeunngitungjumlahjalma-jalmaanugeus miluperang,sartatétélaeuweuhhijiogéanuleungit

4Zefobungahkuhalieu,terusanjeunnangabarukeun karajaanana,sartaanjeunnangayakeunpéstapikeun sakumnarahayatna

5TapiZephoteuingetkaPANGERANjeungteumikir yenPANGERANgeusnulungananjeunnadinaperang, jeungyenMantennageusnyalametkeunanjeunnajeung rahayatnatileungeunrajaAfrika,tapitetepleumpangdina jalanturunanKitimjeungturunanEsauanujahat,pikeun ngalayananallah-allahsejenanudiajarkeunkudulurdulurnaturunanEsaukaanjeunna;kukitunadisebutkeun, Tijalmajahatkaluarkajahatan

6JeungZephongarajaansakumnaturunanKitimkalawan aman,tapiteuwawuhkaPANGERANanugeus nyalametkeunanjeunnajeungsakumnarahayatnati leungeunrajaAfrika;jeungpasukanAfrikateudatangdeui kaKitimpikeunngarampogsakumahabiasana,sabab maranehnanyahokanakakawasaanZephoanugeus maehanmaranehnakabehkupedang,jadiAngeassieunka ZephoputraElifas,jeungkaturunanKitimsapanjangpoe.

7WaktuZephobaliktiperang,jeungningaliZepho meunangngalawansakabéhurangAfrikasartangéléhkeun maranéhnakupedang,ZephojeungurangKitimngajak urangMesirpikeunperangngalawanputra-putraYakub jeungFiraunrajaMesir

8SababZefongadéngéyénjalma-jalmaMesiranuperkasa geusmaot,kituogéYusufjeungdulur-dulurna,putra-putra Yakub,geusmaot,sartasakabéhturunanmaranéhna, nyaétabaniIsrail,tetepcicingdiMesir.

9Sefomikirrékinditmeranganmaranéhnajeungsakumna Mesir,pikeunmalesdendamkadulur-dulurna,turunan Ésau,anugeusdiéléhkeunkuYusupjeungdulur-dulurna, sartasakumnaMesirditanahKanaan,nalikamaranéhna inditkaHebronréknguburkeunYakub

10TuluyZefongirimutusankaHadadbinBedad,raja Edom,jeungkasakumnadulur-dulurna,turunanEsau, pokna,

11Nahaanjeunteunyariosyénanjeunmoalperang ngalawanrajaAfrikasababanjeunnaanggotaperjanjian anjeun?tingalikuringperangsarenganjeunnasareng ngéléhkeunanjeunnasarengsadayarahayatna

12AyeunaKamigeusmutuskeunrekmeranganMesir jeungturunanYakubanuayadidinya,sartaKamibakal malesdendamkamaranehnakananaonanudilakukeunku Yusup,dulur-dulurna,jeungkaruhunnakaurangditanah KanaannalikamaranehnainditkaHebronreknguburkeun ramana

13Ayeunaupamianjeundaéksumpingkaabdipikeun ngabantosanabdimeranganaranjeunnasarengMesir, makaurangbakalmalesdendamkadulur-dulururang

14TurunanEsaungadengekeunkanaomonganZefo,sarta turunanEsaungumpul,hijibangsaanukacidagedena,

terusinditpikeunngabantuZefojeungturunanKitimdina perang.

15Zefongirimpesenkasakumnaurangwétansarengka sakumnaturunanIsmael,sarengaranjeunnangumpul sarengsumpingpikeunngabantosanZefosarengturunan KitimdinaperangngalawanMesir

16Raja-rajaéta,rajaEdom,urangwétan,turunanIsmael, jeungZeforajaKitim,angkatkaHebron,ngumpulkeun sakabéhpasukanna

17Pakemahanétakacidabeuratna,panjangnanepikatilu poélalampahan,lobanakawaskeusikdibasisiranuteu kaétanglobana

18Raja-rajaieusarengpasukan-pasukannaangkatkaditu kadieupikeunmeranganMesir,terasmasangkemah babarengandiLebakPatros

19SakumnaurangMesirngadéngébejaéta,terus maranéhnangumpul,sakumnarahayatMesir,jeungti sakumnakota-kotaMesir,kira-kiratiluratusrébulalaki

20UrangMesirogéngirimutusankaurangIsrailanu haritaayaditanahGosyen,pikeundatangkadinyapikeun meranganraja-rajaéta

21UrangIsrailkumpul,kira-kirasaratuslimapuluhurang, tuluymajuperangpikeunngabantuurangMesir

22UrangIsrailjeungurangMesirmaju,kira-kiratiluratus rebuurangjeungsaratuslimapuluhurang,terus aranjeunnamajuperangngalawanraja-rajaieu,terus aranjeunnanempatkeundiritiluartanahGosyendisebrang Patros.

23UrangMesirteupercayakaIsrailpikeunmiluperang barengjeungmaranehna,sababkabehurangMesir ngomong,"MeureunurangIsrailbakalmasrahkeunurang kaleungeunturunanEsaujeungIsmail,sababmaranehna tehdulur-dulurna"

24UrangMesirsadayananyarioskaurangIsrail, "Maranehcicingdidieubabarengan,urangbakalindit meranganturunanEsaujeungIsmail,jeunglamunraja-raja ieumeunangkaurang,mendingdatangkaditujeungbantu urang"UrangIsrailngalakukeunkitu

25ZefobinÉlipasbinÉsaurajaurangKitim,jeungHadad binBedadrajaurangEdom,katutsakabéhpasukanana, kitudeuisakabéhurangtiwétan,kitudeuiturunanIsmael, lobanakawaskeusik,ngariungdiLebakPatrosnungepung Takpankes.

26BileambinBeorurangSiriaayadidinyadikémahZefo, sababanjeunnasumpingsarengurangKitimkaperang, sarengBileammangrupikeunjalmianudihormatpisandi payuneunZefosarengbaladna

27CeukZefokaBileam,"Cobatenungheula,supaya urangnyahosahanuunggul,urangatawaurangMesir"

28Bileamhudangterusnyobaanélmuramal,sarta anjeunnaahlidinaétaélmu,tapianjeunnabingungsarta padamelananudilakukeunanaancur.

29Anjeunnanyobiandeuitapiteuhasil,sarengBileam putusasaterasninggalkeunétasarengteu ngarengsekeunana,sababieutiPANGERAN,supados ZefosarengrahayatnamuragkanapananganurangIsrail, anuparantospercantenkaPANGERAN,Allahkaruhunna, dinaperangna

30ZefojeungHadadngaturpasukanna,sartaurangMesir sorangan-soranganmajungalawanmaranehna,kira-kira

tiluratusrebuurang,sartateuayahiji-hijiacanurangIsrail anumilu.

31SadayaurangMesirperangngalawanraja-rajaieu ngalawanPatrossarengTakpanches,sarengperangna sengitngalawanurangMesir.

32Raja-rajaMesirleuwihkuattibatanurangMesirdina perangéta,jeungkira-kirasaratusdalapanpuluhlalaki Mesirgugurdinapoééta,jeungkira-kiratilupuluhlalakiti pasukanraja-raja,jeungsakabéhlalakiMesirkaburti hareupeunraja-raja,jaditurunanEsaujeungIsmaelngudag urangMesir,terusngéléhkeunmaranéhnanepikatempat kémahurangIsrail

33UrangMesirkabehngageroanurangIsrail,pokna, "Geuradatangkadieu,tulungankami,salametkeunkami tinakakawasaanEsau,Ismail,jeungurangKitim"

34SaratuslimapuluhlalakiIsraillumpattitempatnaka kémahraja-rajaéta,terusurangIsrailsasambatka PANGERAN,Allahna,pikeunnyalametkeunmaranéhna

35PANGERANngadangukeunpamentaIsrail,sarta PANGERANmasrahkeunsadayaraja-rajakaleungeunna, sartaurangIsrailmeranganraja-rajaéta,sartaurangIsrail maehankira-kiraopatrebuprajuritraja-raja.

36PANGERANnimbulkeunkareuwasanukacidadi kémahraja-raja,nepikaurangIsrailkacidasieunna

37Sadayapasukanraja-rajakaburtipayuneunurangIsrail, terusdiudagkuurangIsrailbarinyerangnepikawates tanahKus

38UrangIsrailmaehanduarebuurangdeuidijalan,jeung teuayahiji-hijiacananutiwas

39BarangurangMesirningaliyénurangIsrailgeustarung ngalawanraja-rajakalawansaeutikpisanjalmana,sarta perangnakacidasengitnangalawanmaranéhna,

40UrangMesirkacidasieuneunanakuperanganusengit ieu,nepikaurangMesirkabur,unggaljalmanyumputti pasukananugeusdisiapkeun,terusnyumputdijalan,sarta ninggalkeunurangIsrailpikeuntarung

41UrangIsrailnganiayapisanjalma-jalmaraja-raja,sarta aranjeunnabalikdeuitidinyasanggeusngusirjalma-jalma étanepikawatestanahKus

42SakumnaurangIsrailterangkanakalakuanurangMesir kamaranehna,yenmaranehnageuskaburtidinyadina perang,sartangantepmaranehnatarungsorangan

43UrangIsrailogéngalakukeuntipudaya,sarengnalika urangIsrailuihtiperang,aranjeunnamendakansababaraha urangMesirdijalansarengmaehanaranjeunnadidinya 44Barimaehanetajalma-jalma,maranehnanyaritakieuka etajalma-jalma:

45Kunaonmaranehninggalkeunkami,nganukur sababarahaurang,pikeunmeranganraja-rajaanuboga bangsagedepikeunngéléhkeunkami,supayamaranehbisa nyalametkeunnyawamaranehsorangan?

46TiantarasababarahaurangIsrailanupapanggihdijalan, urangIsrailsilihucap,pokna,"Peuncit,peuncit,sabab manehnaurangIsmael,atawaurangEdom,atawatiurang Kitim"Terusmaranehnanangtungdigigireunanjeunna terusmaehananjeunna,sartamaranehnanyahoyen manehnaurangMesir.

47UrangIsrailngalakukeunhal-halieukalawanlicik ngalawanurangMesir,sababurangMesirgeus ninggalkeunurangMesirdinaperangsartakaburtidinya.

48KucarakituurangIsrailmaehanurangMesirdijalan, kira-kiraduaratusurang.

49SakumnaurangMesirningalikajahatananudilakukeun kuurangIsrailkaaranjeunna,sahinggasakumnaurang MesirkacidasieunnakaurangIsrail,sababaranjeunna geusningalikakawasaananaanuageung,sarengteuaya hijiogéanutiwas

50KukitunasadayaurangIsrailmulihkaGosyenkalawan bungah,sarengsésanaurangMesirmasing-masingmulih katempatnamasing-masing

BAB65

1Sanggeuskajadiankitu,sadayajurubicaraFiraun,raja Mesir,sarengsadayapamingpinMesirngumpul,teras sumpingkapayuneunraja,sujudkataneuh,terascalikdi payuneunanjeunna

2ParajurubicarasarengparakokolotMesirnyarioska raja,pokna,

3UrangIsrailayeunaleuwihgedejeungleuwihkuatti batanurang,sartaanjeunnyahosagalakajahatananu dilakukeunkumaranehnakaurangdijalanwaktuurang baliktiperang

4Jeunganjeunogégeusningalikakuatanmaranéhanana anukuat,sababkakuatanieuasalnatikaruhun maranéhanana,sababngansababarahalalakianunangtung ngalawanjalmaanulobanakawaskeusik,sartangéléhkeun maranéhananakupedang,sartateuayahijiogéanumurag, jadilamunmaranéhananaloba,maranéhananapastibakal ngancurkeunmaranéhananasagemblengna

5Ayeuna,pasihankaminaséhatnaonanukedah dilakukeunkaaranjeunna,dugikakamingabasmi aranjeunnatiantarakami,supadosaranjeunnahenteu jantenseueurteuingtibatankamiditanahieu.

6SabablamunurangIsrailbeukilobaditanaheta, maranehnabakaljadihalanganpikeunurang,jeunglamun ayaperang,maranehnakalawankakuatananugedebakal ngahijijeungmusuhurangngalawanurang,terus meranganurang,ngancurkeunurangtitanahetaterusindit tidinya.

7RajangawalerkaparapamingpinMesir,pokna,"Ieu rencanaanugeusdijieunpikeunngalawanIsrail,anumoal bisadisingkahankuurang.

8DitanahétaayaPitomjeungRaamses,kota-kotaanuteu dibentengpikeunngalawanperang,anjeunjeungurang kudungawangunnajeungnguatkeunana.

9Ayeunaanjeunogékedahangkatsarengbertindaklicik kaaranjeunna,sarengngumumkeundiMesirsarengdi Gosyennumutkeunparéntahraja,saurna, 10SadayajalmiMesir,Gosyen,Patrossarengsadaya pendudukna!Rajaparantosnitahurangpikeunngawangun PitomsarengRaamses,sarengnguatkeunétapikeun perang;sahadiantaraanjeuntisakumnaMesir,tiurang Israilsarengtisadayapendudukkota-kota,anudaék ngawangunsarengurang,masing-masingkedahnampi upahnaunggaldintennanumutkeunparéntahrajaJanten angkatheulasarenglaksanakeunkalayanakal,teras kumpulkeundirianjeunsarengsumpingkaPitomsareng Raamsespikeunngawangun

11Sabarimaranehngawangun,unggalpoekudu diumumkeundisakuliahMesirnurutkeunparentahraja

12JeunglamunayaurangIsrailnudatangpikeun ngawangunbarengjeungmaneh,manehkudumereupahna unggalpoesalilasababarahapoe

13Sanggeusmaranéhnangawangunbarengjeungaranjeun pikeunupahsapopoéna,tarikaranjeunmasing-masingti maranéhnaunggalpoésacararusiah,terusaranjeunbakal jadipamingpinjeungpajabatmaranéhna,terusaranjeun kudungantepmaranéhnangawanguntanpaupah,jeung lamunmaranéhnanolak,maksamaranéhnakusagala tanagaaranjeunpikeunngawangun

14Jeunglamunaranjeunngalakukeunieu,bakalhade pikeunurangnguatkeuntanahurangngalawanurangIsrail, sababkusababcapengawangunjeungpagawean,urang Israilbakalngurangan,sababaranjeunbakalngarampog pamajikan-pamajikanmaranehnatipoekapoe

15SadayapamingpinMesirngadangukeunnaséhatraja, sarengnaséhatétakarasasaédipayuneunaranjeunna sarengdipayuneunabdi-abdiFiraun,sarengdipayuneun sakumnaMesir,sarengaranjeunnangalaksanakeun sakumahaanuditimbalankuraja

16Sadayaabdiangkattipayuneunraja,terasngaluarkeun pengumumandisakuliahMesir,diTakpankessarengdi Gosyen,sarengdisadayakotadisakurilingMesir,saurna, 17Maranehgeusningalinaonanudilakukeunkuturunan EsaujeungIsmailkaurang,anudatangmeranganurang sartahayangngancurkeunurang

18Kukitunarajanitahurangpikeunnguatkeuntanahéta, ngawangundeuikota-kotaPitomjeungRaamese,sarta nguatkeunétakota-kotapikeunperang,upamamaranéhna datangdeuingalawanurang

19SingsahawaétisakuliahMesirsarengtiurangIsrailanu daékngiringngawangun,anjeunnabakaldibéréupah sadintentiraja,sakumahaanudiparentahkeunkuanjeunna kakami.

20NalikaurangMesirsarengsadayaurangIsrailngadangu sadayaanudiomongkeunkuabdi-abdiFiraun,urangMesir sarengurangIsrailsumpingpikeunngawangunsareng abdi-abdiFiraun,PitomsarengRaamses,tapiteuayahiji ogétiurangLewianusumpingsarengdulur-dulurna pikeunngawangun.

21Mimitina,sadayaabdiFiraunsarengparapajabatna sumpingkalayannipupikeunngawangun,sarengsadaya urangIsrailsalakuburuhanudiupahsadinten,sareng aranjeunnamasihankaurangIsrailupahsadintennadina awalna

22Abdi-abdiFiraunsarengsakumnaurangIsrail ngawangunna,sarengaranjeunnadameldidinyasareng urangIsrailsalamisabulan.

23Dinaahirbulanéta,sadayaabdi-abdiFiraunmimiti nyingkahsacararusiahtiurangIsrailunggaldintenna 24UrangIsrailnuluykeunpadamelanharita,tapiharita maranehnanarimaupahsapopoe,sababayasababaraha urangMesiranumasihngalaksanakeunpadamelansareng Israilharita;kukitunaurangMesirmasihanupahkaIsrail dinamangsaharita,supadosmaranehna,urangMesiranu sasamapagawena,ogétiasanampiupahpikeunpadamelan maranehna.

25Sanggeussataunopatbulan,urangMesirgeus ninggalkeunurangIsrail,jadiurangIsrailtinggaleun sorangandinapagaweaneta.

26SaatossadayaurangMesirmundurtiurangIsrail, aranjeunnauihdeuisarengjantentukangnindassareng pajabatkaaranjeunna,sarengsababarahadiantarana nangtungdiluhururangIsrailsalakupawangtugas,pikeun nampitiaranjeunnasadayanaanudipasihkeunka aranjeunnapikeunbayaranpadamelanna 27UrangMesirngalakukeunkitukaurangIsrailunggal dintenna,pikeunnganiayaaranjeunnadinapadamelanna.

28SadayaurangIsrailnyaliraanungalakukeunpadamelan éta,sarengurangMesirtisaprakharitahenteumasihan upahkaurangIsrail

29NalikasababarahaurangIsrailnolakdigawelantaran upahnateudibikeunkaaranjeunna,makaparapemaksa jeungabdi-abdiFiraunnindesaranjeunna,nganiaya aranjeunnakupukulananubeurat,sartamaksaaranjeunna balikdeui,digawebarengjeungdulur-dulurna;kituanu dilakukeunkuurangMesirkaurangIsrailsapanjangdinten 30SakumnaurangIsrailkacidasieunnakaurangMesir dinahalieu,nepikasakumnaurangIsrailbalikdeuika ditukadieusartadigawesorangantanpabayaran 31UrangIsrailngawangunPitomjeungRameses,sarta sakumnaurangIsrailngalakukeunpagaweanéta,ayaanu nyieunbata,jeungayaanungawangun,sartaurangIsrail ngawangunjeungnguatkeunsakumnatanahMesirjeung témbok-témbokna,sartaurangIsrailkalibetdinapagawean salilamangtaun-taun,nepikawaktunasumpingnalika PANGERANngingetaranjeunnajeungngaluarkeun aranjeunnatiMesir.

32TapiurangLewiteudigawebarengjeungdulur-dulurna diIsrail,timimitinepikapoearanjeunnakaluartiMesir

33SababsakumnaurangLewinyahoyenurangMesir geusnyaritakitukaurangIsrailkalawannipu,kukituna urangLewiteudaékngadeukeutandigawebarengjeung dulur-dulurna.

34UrangMesirteumaksaurangLewidigawedeui sanggeusna,lantarantimimitinamahurangLewiteu kungsibabarenganjeungdulur-dulurna,jadiurangMesir ngantepkeunurangLewidigawesorangan

35LeungeunurangMesirterus-terusannindesurangIsrail dinapagaweaneta,sartaurangMesirmaksaurangIsrail digawekalawankasar

36UrangMesirnganyenyerihateurangIsrailkupagawean anubeurat,bohnyieunlempung,nyieunbata,bohnyieun rupa-rupapagaweanditegalan

37UrangIsrailnyebutMelolrajaMesir"Meror,raja Mesir,"sababdinajamananjeunnaurangMesirgeus nganyenyerihatemaranehnakusagalarupapagawean

38UrangMesirmaksaurangIsraildigawekalawanbeurat, supayaurangIsraildisiksaTapibeukidisiksa,beukiloba jeungmekar,nepikaurangMesirnalangsakueta

BAB66

1HaritaHadadputraBedadrajaEdompupus,tuluySamla tiMesreka,titanahurangwetan,ngagantikeunanjeunna

2Dinataunka-tilubelaspamaréntahanFiraun,rajaMesir, nyaétataunka-125urangIsrailangkatkaMesir,Samla ngarajaandiEdomsaliladalapanbelastaun

3Nalikaanjeunnajumenengraja,anjeunnangumpulkeun pasukannapikeunmeranganZefobinElifassarengturunan Kitim,sababaranjeunnaparantosperangngalawanAngeas

rajaAfrika,sarengaranjeunnangancurkeunsakumna pasukanna.

4Tapianjeunnateuaduhareupanjeunganjeunna,sabab turunan-turunanEsaunyegahanjeunna,pokna,"Anjeunna tehdulurna."JadiSamlanurutkanaomonganturunanturunanEsau,tuluybalikdeuikatanahEdomjeung sakumnapasukanana,sartateunuluykeunperangngalawan ZefobinElifas.

5RajaFirauntiMesirngadanguhalieu,pokna,"Samlati EdomgeusniatrekmeranganurangKitim,sarta sanggeusnaanjeunnabakaldatangmeranganMesir"

6BarangurangMesirngadéngéhaléta,maranéhna nambahandeuipagaweankaurangIsrail,bisiurangIsrail ngalakukeunhalanusaruajeunganudilakukeunkaurang IsraildinaperangngalawanturunanEsaudinajaman Hadad.

7UrangMesirarunjukankaurangIsrail,"Buru-buru laksanakeunpadamelanaranjeun,bereskeuntugasaranjeun, jeungkuatkeundeuiieutanah,bisidulur-duluraranjeun turunanEsaudatangmeranganurang,sababkulantaran aranjeunmaranehnabakaldatangmeranganurang"

8UrangIsrailngalakukeunpadamelanurangMesirunggal dintenna,sarengurangMesirnganiayaurangIsrailsupados ngiranganjumlahurangIsrailditanahéta

9TapibeukilobapagaweanurangMesirkaurangIsrail, beukilobajeungbaranahanbaeurangIsrail,nepika sakuliahMesirpinuhkuurangIsrail

10Dinataunka-125IsrailangkatkaMesir,sadayaurang Mesirsadaryénrencanaaranjeunnahenteusuksés ngalawanIsrail,tapiaranjeunnabeukiageungsareng mekar,sarengtanahMesirsarengtanahGosyenpinuhku urangIsrail

11SakumnapamingpinMesirjeungparaahliwijaksana daratangkapayuneunraja,tuluysujudkaanjeunna,tuluy calikdipayuneunraja

12ParakokolotMesirjeungparaahliwijaksanaarunjukan karaja,"Mugiarajajumenengsalamina!Gustiparantos maparinnaséhatkaurangIsrail,sarengurang ngalaksanakeunsakumahaanuditimbalankuraja"

13Tapisabandingjeungkanaékantanagagawé,maranéhna ogénambahanjeungmekardiétatanah,jeungtingali sakuliahnagarapinuhkumaranéhna

14Kukituna,Gusti,Raja,sadayaurangMesirnuju mariksakaGusti,mugiaGustimaparinnaséhatka aranjeunna,supadosaranjeunnatiasangéléhkeunIsrail, ngancurkeunatanapingiranganaranjeunnatinagaraéta. Rajangawaler,"Pasihannaséhatkaaranjeunnasupados kamiterangnaonanukedahdilakukeunkaaranjeunna."

15Ayasaurangperwira,salahsahijijurunaséhatraja,anu ngarannaAyub,tiMésopotamia,ditanahUs,ngawalerka raja,pokna,

16Upamirajakersangadangukeunnaséhatabdina,raja ngalahir,"Mangga"

17Ayubnyarioskaraja,kaparapamingpin,sarengka sadayakokolotMesir,saurna,

18Tingalinaséhatrajaanubaheulangeunaanpadamelan urangIsrailtéhsaépisan,sarenganjeunteukedahmiceun jalma-jalmaanudamelterus-terusan

19Tapiieunaséhatanudibikeunkuaranjeunpikeun nguranganhukumankaaranjeunna,upamirajasatuju pikeunngahukumaranjeunna

20Tingaliuranggeuslilasieunkuperang,sartaurang nyarita,LamunIsrailjadisuburditanaheta,maranehna bakalngusirurangtitanahetalamunayaperang

21Upamirajakersaeun,mugiaayaparentahkarajaananu ditulisdinahukum-hukumMesiranuteutiasadicabutdeui, yénunggalbudaklalakianulahirdiIsrail,getihnakedah dikucurkeunkanataneuh

22Kucarakieu,nalikasadayalalakiIsrailtosmaot, kajahatanperangnabakaleureun;mugiarajamiwarang sadayabidanIbranisarengmaréntahkeunaranjeunna pikeunngalaksanakeunana;jantenrajasarengpara pamingpinnyugemakeun,sarengrajangalaksanakeun sakumahaanudiomongkeunkuAyub.

23Rajanimbalanpikeunnyauranbidan-bidanIbrani,anu hijingarannaSefra,anuhijideuingarannaPua

24Parabidansumpingkapayuneunraja,tuluynangtungdi payuneunraja

25Rajanimbalankaaranjeunna,"Lamunaranjeun ngabidanawéwéIbrani,terusningaliaranjeunnadinakorsi, lamunoroknalalaki,kududipaehan,tapilamunorokna awewe,kuduhirup"

26Tapilamunmaranehteunurutkanaieu,maranehjeung sakumnaimahmaranehbakaldibeuleum

27Tapibidan-bidantehsieunkuAllah,teungadengekeun karajaMesiratawakanakecap-kecapna,sartanalikabidan ngalahirkeunanaklalakiatawaanakawewe,bidan ngalakukeunsagalarupaanudiperlukeunpikeunoroketa sartangantepetaorokhirup;kituanudilakukeunkubidanbidansapanjangpoe

28Rajangawartosanhalieu,terusnitahbidan-bidan pikeunnyauran,pokna,"Kunaonaranjeunngalakukeun halieu,nepikabarudaknatetephirup?"

29Parabidanngawalersartanyaritababarengandi payuneunraja,pokna,

30GustiulahnganggapawéwéIbranitéhsaruajeung awéwéMesirSababsadayaurangIsrailmahcageur, sateuacanbidansumping,aranjeunnatosngalahirkeun. Sarengabdi-abdiGusti,salamisababarahadintenteuaya awéwéIbranianungalahirkeun,sababsadayaawéwé Ibranitéhbidansorangan,kumargiaranjeunnacageur.

31RajaFiraunngadanguomonganmaranéhnasarta percayakanahaléta,sartaparabidanindittiraja,sarta Allahmaparinkasaéankamaranéhna,sartarahayatjadi lobapisansartabeukiloba

BAB67

1AyahijilalakiditanahMesirturunanLewi,ngaranna AmrambinKehat,putuLewi,putuIsrail

2JelemaieuangkattuluynikahkaYokhebed,putriLewi, dulurnabapana,anuumurnasaratusduapuluhgeneptaun 3Etaawewetehngandungterusngalahirkeunanakawewe, tuluydingarananMiryam,sababharitaurangMesirgeus nganyenyerihateurangIsrail

4Tuluymanéhnangandungdeuiterusngalahirkeunanak lalaki,tuluydingarananHarun,sababdinamangsa manéhnadikandung,Firaunmimitingucurkeungetihlalaki Israil

5Dinamangsaharita,ZefobinElifasputuEsau,rajaKitim, pupus,tuluyJaneasjadirajangagantianjeunna.

6JeunglilanaZefongarajaanurangKitimlimapuluhtaun, tuluyanjeunnapupussartadikurebkeundikotaNabnadi tanahKitim

7SarengJaneas,salahsahijilalakianuperkasatibani Kitim,ngarajaansaatosanjeunnasarenganjeunna ngarajaanlimapuluhtaun

8SanggeusrajaKitimpupus,BileambinBeorkaburti tanahKitim,tuluyinditkaMesirkaFiraun,rajaMesir.

9Piraonnampianjeunnakalayankahormatananuageung, sababanjeunnaparantosngupingngeunaankawijaksanaan anjeunna,terasmasihananjeunnahadiahsarengngangkat anjeunnajantenpanaséhat,sarengngaluhurkeunanjeunna 10BileamcicingdiMesir,dihormatkusadayabangsawan raja,sarengparabangsawanngagungkeunanjeunna,sabab sadayanahoyongdiajarhikmahna

11Dinataunka-1030IsrailangkatkaMesir,Firaunngimpi yenanjeunnakeurcalikdinatahtakarajaanana,terus anjeunnangangkatpanonnasartaningalihijilalakikolot nangtungdipayuneunana,sartaayatimbangandina leungeunlalakikolotéta,timbangananubiasadianggoku parapadagang

12Tuluyaki-akiétanyokottimbanganterus digantungkeundihareupeunFiraun

13Tuluyetaaki-akingumpulkeunsakumnakokolotMesir jeungsakumnabangsawanjeungjalma-jalmagededidinya, tuluydihijikeunkanahijitimbangan

14Tuluyanjeunnanyokotanakembenukeurnyusuan tuluydiasupkeunkanatimbangannuhijideui,sartaanak embeétaleuwihbeurattibatansakabéhna

15Firaunreuwasningalitetempoananupikasieuneunieu, kunaonbudakleutikétaleuwihunggultibatansadayana, terusFiraunhudang,katingalinaétatéhimpian

16Isuk-isukkénéhFiraunhudang,tuluynyauransadaya abdi-abdinasartanyaritakeunimpianétakaaranjeunna, sartajalma-jalmaétakacidasieunna

17Rajanimbalankasadayajalmawijaksana,"Simkuring nyuhunkeuntafsiranimpiananudiimpikeunkusimkuring, supadossimkuringtiasangartos"

18BileambinBeorngawalerkaraja,"Ieumahngan saukurhijikajahatangedeanubakaldatangkaMesirdi ahirjaman"

19SababhijiputrabakallahirpikeunIsrail,anubakal ngancurkeunsakumnaMesirsarengpendudukna,sareng ngaluarkeunurangIsrailtiMesirkupanangananuperkasa 20Kukituna,nunraja,manggageurarenungkeunieu perkara,supadosGustitiasangancurkeunharepansareng harepanurangIsrail,sateuacankajahatanieusumpingka Mesir.

21RajanaroskaBileam,"KumahaatuhurangkaIsrail? Urangmimitinamahgeusngarencanakeunpikeun ngalawanmaranehna,tapiteubisangéléhkeun maranehna."

22Ayeuna,pasihananjeunogénaséhatpikeunngalawan aranjeunna,kumahaurangtiasangéléhkeunaranjeunna 23Bileamngawalerkaraja,"Ayeunamahmentatulungka duajurubelaanjeun,urangtingaliheulanaonsaranti aranjeunnangeunaanieuperkara,engkeabdibade nyarios"

24Rajanimbalanduajurunaséhatna,nyaétaRehuelurang MidianjeungAyuburangUzi,terusaranjeunnadaratang kapayuneunraja

25Rajangalahirkaaranjeunna,"Maranehgeusngadenge impiananudiimpikeunkukaula,jeunghartina;ayeuna geurabejakeunnaséhat,nyaho,jeungtingalinaonanu kududilakukeunkaurangIsrail,sangkanurangbisa ngéléhkeunmaranehna,méméhkajahatanmaranehna datangkaurang"

26Rehuel,urangMidian,ngawalerkaraja,"Mugiaraja jumeneng,mugiarajajumenengsalamina."

27Upamirajakersaeun,mugiaanjeunnaeureunngaganggu urangIbranisarengngantepkeunaranjeunna,sarengulah ngagebugaranjeunna

28Sababieujalma-jalmaanudipilihkuPANGERANdina jamanbaheula,sartanyokotwarisantisakumnabangsadi bumijeungtiraja-rajadibumi;sahaanungulurkeun leungeun-Nangalawanmaranehnakalawanteudihukum, anuteudibaleskuAllahna?

29TangtosanjeunterangnalikaIbrahimangkatkaMesir, Firaun,rajaMesiranusateuacanna,ningaliSarahgarwana, terasngajakSarahjantengarwana,sababIbrahimnyarios, "Etatehdulurkuring,"sababanjeunnasieundipaehanku urangMesirkusababgarwana

30NalikarajaMesirnyandakSarah,Allahngahukum anjeunnasarengkulawarganakuwabahanubeurat,dugika anjeunnamulangkeunSarahkaIbrahim,garwana,teras anjeunnacageur.

31JeungAbimelekurangGerar,rajaurangFilistin,ku AllahdihukumlantaranSarah,pamajikanIbrahim,kucara nutupunggalkandungan,bohlalakibohsato.

32NalikaAllahmaranéhnasumpingkaAbimelekdina impianpeutingsartangageuingkeunanjeunnasangkan AnjeunnabisamulangkeunSarahanugeusdicokotku Ibrahim,sartasanggeusétasakabéhjalmaGerardihukum alatanSarah,IbrahimngadoakaAllahnapikeun maranéhna,sartaAnjeunnangabulkeunpamenta-Na,sarta Anjeunnanyageurkeunmaranéhna

33Abimeleksieunkusagalarupakajahatananubakal nimpaanjeunnasarengrahayatna,terasanjeunnauihdeui kaIbrahim,Sarah,garwana,sarengmasihanseueurhadiah 34AnjeunnaogéngalakukeunkitukaIshaknalika anjeunnangusiranjeunnatiGerar,sarengGustiparantos ngalakukeunhal-halanuluarbiasakaanjeunna,anu ngajantenkeunsadayaalirancaiGerargaring,sareng tangkal-tangkalanungahasilkeunhenteungahasilkeun buah

35NepikaAbimelektiGerar,jeungAhuzat,salahsahiji sobatna,jeungPikol,panglimapasukanna,datangka anjeunna,terusmaranehnasujudkaanjeunnanepika taneuh.

36Aranjeunnanyuhunkeunanjeunnapikeunngadoakeun aranjeunna,sarenganjeunnangadoakeunkaGustipikeun aranjeunna,sarengGustingabulkeunpamentaanjeunna sarengnyageurkeunaranjeunna.

37Yakubogé,lalakianupolos,disalametkeunku kajujurananatinapananganlanceuknaEsau,sareng pananganLabanurangSirialanceuknaindungna,anu parantosmilariannyawana;kituogétinapanangansadaya rajaKanaananuparantosngahijingalawananjeunna sarengmurangkalihnapikeunngancurkeunaranjeunna, sarengGustinyalametkeunaranjeunnatinapanangan aranjeunna,anungajantenkeunaranjeunnamalikngalawan aranjeunnasarengnganiayaaranjeunna,sababsahaanu

kantosnguluranpanangan-Nangalawanaranjeunnatanpa hukuman?

38MemangFiraun,ramanaramaanjeun,ngangkatYusup putraYakublangkungtisadayapamingpinditanahMesir, nalikaanjeunnaningalikawijaksanaanYusup,sababku kawijaksanaanYusupanjeunnanyalametkeunsadaya penduduktanahétatinapaceklik

39SaatosétaanjeunnanitahYakubsarengputra-putrana sumpingkaMesir,supadoskukahadeanaranjeunna,tanah MesirsarengtanahGosyentiasadibébaskeuntinapaceklik

40Kukituna,upamiGustikersaeunngabasmiurangIsrail, eureunkeunngabasmiaranjeunna,tapiupamiGustihenteu kersaaranjeunnacicingdiMesir,mugiaaranjeunnakaluar tidieu,supadosaranjeunnatiasaangkatkatanahKanaan, tanahtempatkaruhunnangumbara

41NalikaFiraunngadangukecap-kecapYitro,anjeunna ambekpisankaanjeunna,dugikaanjeunnaangkatka Midian,nagarana,barimawaiteukYusup

42RajangalahirkaAyub,urangUs,"KumahaceukAyub, jeungkumahanaséhatanjeunngeunaanurangIbrani?"

43Ayubngawalerkaraja,"Sadayanunyicinganieunagri ayadinakakawasaananjeun,mugiarajangalakukeun sakumahaanudipikahoyongkuanjeunna"

44RajangalahirkaBileam,"KumahaceukBileam,pok caritakeunheulasupayaurangdéngékeun."

45CeukBileamkaraja,"Sagalaanugeusdirencanakeun kurajapikeunngalawanurangIbrani,maranéhnabakal disalametkeun,sartarajamoalbisangéléhkeunmaranéhna kucaranaonwaé"

46Sabablamunanjeunmikirréknguranganmaranéhnaku seuneunungagedur,anjeunmoalbisangéléhkeun maranéhna,sababpastiAllahmaranéhnageus nyalametkeunIbrahim,bapana,tiUrditanahKaldea; jeunglamunanjeunmikirrékngancurkeunmaranéhnaku pedang,pastiIshak,bapana,geusdisalametkeuntidinya, sartadombajaludigantikudombajalu

47Jeunglamunkupagaweananubeuratjeungatos maranéhmikirréknguranganmaranéhna,maranéhmoal meunangsanajandinahalieu,sababYakub,ramana,sok ngalayananLabandinasagalarupapagaweananubeurat, sartamanéhnajadibeunghar

48Kukituna,nunRaja,dengekeunkecap-kecapkaula, sababieutehparentahanudijieunpikeunngalawan maranehna,anukuGustibakalmeunangleuwihti maranehna,sartamoalbisadisingkahan

49Upamirajakersa,mugiasadayamurangkalihnaanu bakallahirtidintenieukapayun,dialungkeunkacai, sababkucarakieuanjeunmoaltiasangahapusnamina, sababteuayahijiogétiaranjeunnaatanapikaruhunnaanu diujisapertoskitu

50RajangadangukeunomonganBileam,sartaetahalteh nyenangkeunrajajeungparapamingpin,sartaraja ngalaksanakeunsakumahaanudisaurkeunkuBileam

51Rajamaréntahkeunpikeunngaluarkeunhiji pengumumanjeungnyieunhijihukumdisakuliahtanah Mesir,unina,"Tipoeieukahareup,unggalbudaklalaki anulahirkaurangIbranikududialungkeunkacai."

52Raja-rajanimbalankasadayaabdina,saurna,"Ayeuna geurateangandisakuliahtanahGosyen,tempaturang Israilcicing,jeungpastikeununggallalakianulahirti

urangIbranikududialungkeunkawalungan,ariunggal awewekududijagahirupna."

53NalikabaniIsrailngadanguparéntahFiraunpikeun miceunbudaklalakikawalungan,ayasababarahaurang anumisahtipamajikanana,sedengkeunanusanésnatetep satiakapamajikanana

54Tiharitakénéh,nalikawaktunangalahirkeunsumping kaawéwé-awéwéIsrailanutetepcicingjeungsalakina, maranéhnainditkategalpikeunngalahirkeunanakna,terus ngalahirkeunanaknaditegal,tuluyninggalkeunanakanaknaditegalterusbalikkaimahna

55SarengGustianuparantossumpahkakaruhunnapikeun ngalikeunaranjeunna,ngutussalahsahijimalaikatanu ngalayanananuayadisawargapikeunngumbahunggal murangkalihkucai,pikeunngurapansarengngabungkusna sarengnempatkeunkanaleungeunnaduabatuanulemes tinahijianudisedotsususarengtinaanusanésnamadu, sarengAnjeunnangajantenkeunrambutnatumuhdugika tuurna,anukuétatiasanutupandirina;pikeunngahibur sarengnempelkanaéta,kuwelasasih-Nakaéta

56SarengnalikaGustiwelasasihkaaranjeunnasareng hoyongngalikeunaranjeunnadiluhurtaneuh,Anjeunna maréntahkeunbumi-Napikeunnampiaranjeunnasupados dijagadidinyadugikawaktosaranjeunnadewasa,saatos étabumimukasungutnasarengutaharanjeunnasareng aranjeunnatumbuhkaluartikotasapertosjukutdibumi, sarengjukutdileuweung,sarengaranjeunnamasingmasinguihdeuikakulawarganasarengkabumiramana, sarengaranjeunnacicingsarengaranjeunna

57Jeungorok-orokbaniIsrailayadibumikawasjukutdi tegalan,kuayanasihkurniaAllahkaaranjeunna.

58NalikasadayaurangMesirningalihalieu,aranjeunna angkatkasawahnamasing-masingkalayanpasangansapi sarengmatawuluku,terasaranjeunnangabajakétasapertos ngabajaktaneuhnalikausummelak

59Nalikaaranjeunnangabajak,aranjeunnateutiasa nyilakakeunorok-orokurangIsrail,jantenjalma-jalma beukinambahansarengbeukiageung

60SarengFiraunmaréntahkeunparaperwiranaunggal dintennapikeunangkatkaGosyenmilarianorok-orokbani Israil

61Sanggeusnéanganjeungmanggihanhiji,maranéhna nyokotétaanakhayamtinadadaindungna,terus dialungkeunkawalungan,tapianakawéwéna ditinggalkeunjeungindungna;kitunudilakukeunkuurang MesirkaurangIsrailsapanjanghirupna.

BAB68

1HaritaRohAllahngaubanMiryam,putriAmram sadereknaHarun,terusanjeunnaangkatsartangaramal ngeunaanetaimah,pokna,"Ayeunahijiputrabakallahir pikeunurangtibapajeungindungkuring,sartaanjeunna bakalnyalametkeunIsrailtinaleungeunMesir"

2NalikaAmramngadangukecap-kecapputrina,anjeunna angkatsarengmawagarwanadeuikabumi,saatos anjeunnangusirgarwananalikaFiraunmaréntahkeun unggalmurangkalihlalakitikulawargaYakubdialungkeun kacai

3TilutauntisaprakAmramngusirmanéhna,Amram nikahkaYokhebed,terusmanéhnangandung

4Saatostujuhbulantisaprakkakandungan,anjeunna ngalahirkeunputra,sarengsakumnabumipinuhkucahaya anuageungsapertoscahayapanonpoésarengbulannalika aranjeunnanyaangan.

5Nalikaawéwéétaningaliyénétamurangkalihsaésareng pikaresepeun,anjeunnanyumputkeunétamurangkalih salamitilubulandikamarjero

6DinamangsaharitaurangMesirngayakeunkonspiratsi rékngabasmiurangIbranididinya

7Awéwé-awéwéMesirinditkaGosyentempaturangIsrail cicing,terusmaranéhnangagotongorok-oroknanucan bisanyarita

8Dinamangsaharita,nalikaawéwé-awéwéIsrail ngalahirkeun,unggalawéwényumputkeunanaknati hareupeunurangMesir,supayaurangMesirteunyahoyen anaknageuslahir,sartaulahngancurkeunaranjeunnati tanahMesir

9Awéwé-awéwéMesirsumpingkaGosyensareng murangkalihnaanuteutiasanyariosdigendongdina taktakna,sarengnalikahijiawéwéMesirsumpingkabumi saurangawéwéIbrani,oroknamimiticeurik

10Barangbudakétaceurik,budakanuayadikamarjero ngawaler,terusawéwé-awéwéMesirinditkakaraton Firaunpikeunnyaritakeunétabudak

11TuluyFiraunnitahparaperwiranapikeunngarebut barudakjeungmaehanmaranehna;kitubaekalakuanurang MesirkaaweweIbranisapanjanghirupna

12Kira-kiratilubulantisaprakYokhebednyumputkeun putrana,halétakanyahoandikaratonFiraun

13Etaaweweburu-burumawaanaknasamemehpara perwiradatang,terusmanehnanyokotpetikairungkad, tuluydiolesankuleutakjeungter,tuluybudakna diasupkeunkajeropeti,tuluyditempatkeundinaumbulumbuldisisiwalungan.

14Miryam,adina,nangtungkakajauhanhayangnyaho naonanubakalkajadiankaanjeunna,jeungkumahanasib omonganana.

15SartadinawaktuétaAllahngirimkeunpanasanu dahsyatkatanahMesir,anungadurukdagingmanusa sapertospanonpoédisakurilingna,sarengétapisannindes urangMesir

16UrangMesirsadayanaarinditkawalunganrekmandi, lantaranpanasnangageduranungadurukawakna.

17Bathia,putriFiraun,ogéangkatmandidiwalungan, kusababpanasanungagelebug,sarengdayang-dayangna leumpangdisisiwalungan,sarengsadayaawéwéMesir ogé

18Bathianeuteupkawalungan,terusningaliparahudi luhurcai,terusnitahdayangnapikeunngajemputparahu éta

19Barangdibuka,katingalibudaknakeurceurik,kacida welasnakaetabudak,pokna,"IeubudakurangIbrani."

20SakumnaawéwéMesiranuleumpangdisisiwalungan hayangnyusuananjeunna,tapianjeunnateukersa,sabab ieutéhtiPANGERAN,supayaanjeunnadisusuandeuiku indungna

21HaritaMiryam,adina,keurayadiantaraawéwé-awéwé Mesirdisisiwalungan,sartaanjeunnaningalihalieuterus nanyakaputriFiraun,"Kumahaabdikedahmilarianinang tiantaraawéwéIbrani,supadosanjeunnanyusuanieu orok?"

22PutriFiraunngalahir,"Hayuatuh!"Terusmojangéta angkatnyauranindungbudakéta.

23PutriFiraunngalahirkaYokhebed,"Candakieubudak, nyusuankeurkuring,teruskuringrekmayarupahanjeun, duakepingperaksapoe."Tuluyetaawewenyokotbudak etaterusnyusuan

24Sanggeusduataun,nalikaétabudakgeusgedé, manéhnamawaétabudakkaputriFiraun,sartaétabudak téhdianggapkawasputrakamanéhna,sartamanéhnaméré ngaranMusakabudakéta,sababceukmanéhna,"Kusabab kuringnunarikmanéhnakaluarticai"

25Amram,ramana,nyaurananjeunnaKebar,sababsaurna, "Étakusababanjeunnangahijisarenggarwanaanu parantosditolakkuanjeunna"

26Yokhebed,ibuna,nyebatkeunanjeunnaYekutiel,sabab saurna,"Kuringgeusngarep-ngarepanjeunnakaNuMaha Kawasa,sartaAllahmulangkeunanjeunnakakuring"

27Miryam,adina,méréngarankaanjeunnaYered, lantarananjeunnanuturkeunanjeunnakawalunganpikeun terangkumahatungtungna

28Harun,lanceukna,nyauranétabudaktéhAbiZanuk, pokna,"Ramaabdininggalkeunindungabditerasuihdeui kaanjeunnapikeunkapentingananjeunna"

29Kehat,ramanaAmram,maparinngarankaetabudak, Abigdor,sababkulantaranetabudakAllahngalereskeun deuikokotorturunanYakub,nepikamaranehnateubisa deuimiceunanak-anaknaanulalakikacai

30EmbannanyebatanjeunnaAbiSokho,pokna, "Anjeunnanyumputdijerokemahnasalamitilubulan, nyingkahanturunanHam"

31SakumnaurangIsrailnyebatanjeunnaSemayabin Netanel,sababceukmaranehna,"Dinajamananjeunna Allahngadangukeunpanyuhunnasarengnyalametkeun aranjeunnatijalma-jalmaanunganiayaaranjeunna."

32MusaayadikaratonFiraun,sartajadianaknaBathia, putriFiraun,sartaMusadigedékeundiantaraputra-putra raja.

BAB69

1RajaEdompupusdinamangsaharita,dinataun kadalapanbelaspamaréntahanana,terasdikurebkeundi kuilanudiwangunnapikeundirinasorangansalakukaraton ditanahEdom

2TurunanEsaungirimjalmakaPetor,anuayadisisi walungan,pikeunngajemputhijinonomananukasep panonnajeunggeulisawakna,anungarannaSaul,tuluy diangkatjadirajangagantikeunSamla.

3SaulngarajaansakumnaturunanEsauditanahEdom salamiopatpuluhtaun

4RajaFirauntiMesirningaliyénnaséhatBileam ngeunaanurangIsrailteuhasil,malahmaranéhnatetep baranahan,nambahan,jeungnambahanjumlahurangIsrail disakuliahtanahMesir

5HaritaFiraunmaréntahkeunpikeunngedalkeunhiji pengumumankaurangIsraildisakuliahMesir,unina, "Ulahayaanungurangangajihsapopoe."

6Lalakianukapanggihkurangdinapagaweananaanu dilakukeunsapopoe,bohdinaadukanatawadinabata, anaknaanubungsukududigantikuanakna.

7PadamelanurangMesirbeukikuatpikeunurangIsrail dinamangsaharita,jeunglamunayahijibataanu kakurangandinapadamelansapopoé,urangMesirmaksa budaklalakibungsutiindungna,terusnempatkeun anjeunnaditempatbataanuditinggalkeunkubapana.

8UrangMesirkitubaekalakuananakasakumnaurang Israil,poe-poeetatehlilapisan

9TapitimimitikenehurangLewiteudigawebarengjeung urangIsrail,lantaranurangLewigeusnyahokanaakalakalurangMesiranumimitinadilakukeunkaurangIsrail

BAB70

1DinataunkatilutisapraklahirnaMusa,Firaunkeurcalik dinapésta,nalikaratuAlparanithcalikdikatuhunasareng Bathiadikéncana,sarengMusangorakeurngagolerdina dadana,sarengBileamputraBeorsarengduaputrana, sarengsadayapangerankarajaancalikdinaméjadi payuneunraja.

2Budaklalakiétangulurkeunleungeunnakanasirahraja, tuluynyokotmakutatinasirahraja,tuluyditeundeunkana sirahnasorangan.

3Nalikarajasarengparapangéranningalipadamelananu dilakukeunkuétabudaklalaki,rajasarengparapangéran sieunpisan,sarenghijilalakikatatangganangébréhkeun rasahéran

4Rajangalahirkaparapangérananuayadipayuneun anjeunnabarituang,"Naonanudiomongkeunkuaranjeun, parapangéran,ngeunaanieuperkara,sarengnaon hukumananukedahdijatuhkeunkaieubudakkusabab kalakuanieu?"

5BileamputraBeor,tukangsihir,ngawalerkarajasareng parapamingpin,"Dulur,mugiemutkanaimpiananu diimpikeunkuGustisalamisababarahadintenkapengker, sarengkananaonanuditafsirkeunkuabdikaGusti"

6KukitunaieubudaktiurangIbrani,anukaaubankuRoh Allah,sarengmugiaGustiulahnganggapyénieubudak ngalakukeunhalieutanpapangaweruh

7SababanjeunnabudakIbrani,sartaanjeunnaboga hikmahjeungpangarti,sanajananjeunnamasihbudak kénéh,sartakalawanhikmahanjeunnageusngalakukeun ieusartamilihkarajaanMesirpikeundirinasorangan

8KitukabiasaanurangIbranipikeunnipuraja-rajajeung parabangsawanna,pikeunngalakukeunsagalahalieu kalawanlicik,sangkanraja-rajadibumijeungrahayatna ngadegdeg.

9TangtosanjeunterangyénIbrahim,karuhunna, ngalakukeunkitu,anuniputentaraNimrodrajaBabul sarengAbimelekrajaGerar,sarengyénanjeunnangawasa tanahbaniHetsarengsadayakarajaanKanaan

10JeungyenanjeunnalungsurkaMesirsartanyebutkeun yenSarahgarwana,"Etatehdulurkuring,"pikeun nyasabkeunMesirjeungrajana

11PutranaIshakogéngalakukeunkitunalikaanjeunna angkatkaGerarsarengcicingdidinya,sarengkakuatanana langkungunggultibatantentaraAbimelekrajaurang Filistin.

12Anjeunnaogémikirrékngarubuhkeunkarajaanurang Filistin,kucaranyebutkeunyénRibka,pamajikanana,téh adina.

13Yakubogékhianatkalanceukna,sartangarebuthak kawinnajeungberkahnatianjeunna.

14TidinyaanjeunnaangkatkaPadan-Aram,kabumi Laban,dulurindungna,sartasacaralicikngarebutputrina, ingon-ingonna,jeungsagalabarang-barangnatiLaban, tuluykaburbalikkatanahKanaan,karamana

15Putra-putranangajuallanceukna,Yusup,anuangkatka Mesirterasjantenbudakbeulian,terasdikurungdipanjara salamiduabelastaun

16NepikaFiraunanubaheulangimpi,terasngaluarkeun anjeunnatipanjara,sarengngaluhurkeunanjeunna langkungtisadayapamingpindiMesirkumargianjeunna tiasangajelaskeunimpiannakaanjeunna.

17NalikaAllahnyababkeunpaceklikdisakuliahnagri, Anjeunnanimbalanpikeunmawaramanasarengsadaya dulur-dulurna,sarengsakumnakulawargaramana,teras ngabantosaranjeunnatanpahargaatanapiganjaran,sareng mésérurangMesirpikeunbudak

18Kukituna,Gusti,tingaliieumurangkalihparantos jumenengdiMesirngagentosaranjeunna,ngalakukeun sakumahaanudilakukeunkuaranjeunna,sareng ngaheureuyanunggalraja,pamingpin,sarenghakim.

19Upamirajakersaeun,hayuurangngucurkeungetihnaka taneuh,supadosanjeunnateudewasasarengngarebut pamaréntahantianjeun,sarengharepanMesirmusna saatosanjeunnajantenraja

20Bileamngalahirkaraja,"Salajengna,hayuurang panggilsadayahakimMesirsarengparaahliwijaksana, teraswartosanupamiieubudakkedahdihukumpati sapertosanudidugikeunkuGusti,supadosurangmaehan anjeunna."

21RajaFiraunnimbalansupayasadayajalmawijaksanadi Mesirditimbalanpikeunsumpingkaraja,terusaya malaikatPANGERANnusumpingkatengah-tengah aranjeunna,sigasalahsahijijalmawijaksanadiMesir

22Rajangalahirkajalma-jalmawijaksana,"Maraneh tangtugeusngadengenaonanudilakukeunkubudakIbrani anuayadiimahieu,sartakituanugeusdiputuskeunku Bileamdinaperkaraieu"

23Ayeunaaranjeunogekudungahukumjeungningali naonanukududihukumkuetabudakpikeunkalakuananu geusdilakukeunana

24Malaikatéta,anusigasalahsahijijalmawijaksana Firaun,ngawalerkieu,dihareupeunsadayajalma wijaksanaMesirsarengdihareupeunrajasarengpara pamingpin:

25Upamirajakersa,mugiarajanimbalanjalmi-jalmianu kedahmawabatuonikssarengarengseuneu,terassimpen dipayuneunbudakéta,sarengupamibudakétanguluran leungeunnasarengnyandakbatuonikséta,makaurang bakalterangyénnonomanétaparantosngalakukeunsagala anuanjeunnalakukeunkalayanwijaksana,sarengurang kedahmaehananjeunna

26Tapilamunanjeunnangulurkeunleungeunnakana areng,urangbakalnyahoyenanjeunnangalakukeunhal ieulainkalawankanyaho,sartaanjeunnabakalsalamet

27Etahaltehkarasaeunhadekurajajeungparapamingpin, jadirajangalaksanakeunsakumahaanuditimbalanku malaikatPANGERAN

28Rajanitahbatuoniksjeungarengdibawaterus disimpendihareupeunMusa

29Tuluyaranjeunnanempatkeunbudaklalakiétadi payuneunaranjeunna,sartabudaklalakiétanyoba ngulurkeunleungeunnakanabatuoniks,tapimalaikat PANGERANnyekelleungeunnasartaneundeunnakana areng,sartaarengdinaleungeunnapareum,sartaanjeunna ngangkatétasartangasupkeunkanasungutna,sarta ngaduruksabagianbiwirnajeungsabagianlétahna,sarta sungutjeunglétahnajadibeurat.

30Nalikarajasarengparapamingpinningaliieu, aranjeunnaterangyénMusahenteubertindakkalayan wijaksanadinanyabutmakutatinasirahraja

31Rajajeungparapamingpinteumaehanetabudak,jadi MusatetepcicingdikaratonFiraun,dewasa,sarta PANGERANnyarengananjeunna

32Nalikaétabudakayadikaratonraja,anjeunnanganggo bajuwungusarenganjeunnaageungdiantaraputra-putra raja

33NalikaMusaageungdikaratonraja,BathiaputriFiraun nganggapanjeunnasalakuputra,sarengsadayakulawarga Firaunngahormatananjeunna,sarengsadayalalakiMesir sieunkaanjeunna

34UnggaldintenanjeunnaangkatkatanahGosyen,tempat dulur-dulurna,urangIsrail,sarengMusaningaliaranjeunna unggaldintenseseknapassarengdamelkeras

35Musananyakaaranjeunna,"Nahabetkududigawekieu unggalpoe?"

36Tuluyaranjeunnanyaritakeunsagalarupaanugeus kajadiankaaranjeunna,jeungsagalaparentahanugeus dikaluarkeunkuFiraunkaaranjeunnasamemehanjeunna lahir

37Tuluyaranjeunnanyaritakeunsagalanaséhatanu dibikeunkuBileambinBeorkaaranjeunna,kitudeuinaon anudibikeunkuBileamkaBileampikeunmaehan anjeunnanalikaanjeunnanyabutmakutarajatinasirahna.

38WaktuMusangadéngéhaléta,anjeunnaambekka Bileam,terusanjeunnahayangmaehanBileam,sarta anjeunnasalawasnangahajangahalanganBileam.

39BileamsieunkaMusa,terusanjeunnajeungduaputrana kaluartiMesir,teruskabursartamasrahkeunnyawanaka tanahKus,kaKikianus,rajaKus.

40Musaayadikaratonraja,bohkaluarbohasup,ku PANGERANdipaparinsihkurniakaFiraun,bohku sadayaabdina,kitudeuikusadayaurangMesir,sartaMusa kacidadipikanyaahna

41PoeMusaangkatkaGosyenpikeunnepungandulurdulurna,anjeunnaningaliurangIsrailkeurbeuratjeung kerjapaksa,sartaMusakacidasedihnakulantarandulurdulurna.

42MusabalikdeuikaMesir,sumpingkakaratonFiraun, tuluysumpingkapayuneunraja,terusMusasujudka payuneunraja

43MusangalahirkaFiraun,"Juragan,abdisumpingbade ngedalkeunhijipamundutalit,mugiaulahngantunkeun abdikalayankosong"Piraonngawaler,"Sanggakeun"

44MusangalahirkaFiraun,"Abdi-abdiIsrailanuayadi Gosyenkengingmasihanwaktossadintenkanggoistirahat tinapadamelanna."

45RajangawalerkaMusa,"Kamigeusmujianjeunpikeun ngabulkeunpamundutanjeun"

46TuluyFiraunnitahsupayadiumumkeunkasakuliah MesirjeungGosyen,pokna,

47Kaaranjeun,sakumnaurangIsrail,kieutimbalanraja, salilagenepdintenaranjeunkudungalakukeunpagawean jeungtanaga,tapidinadintenkatujuharanjeunkudu istirahat,jeungteukudungalakukeunnanaon,kitukudu aranjeunlaksanakeunsapanjangdinten,sakumahaanu diparentahkeunkurajasarengMusaputraBathia

48Musabungahkuhalanugeusdikabulkeunkurajaka anjeunna,sartasakumnaurangIsrailngalaksanakeun sakumahaanudiparentahkeunkuMusa

49SababhalieutiPANGERANkaurangIsrail,sabab PANGERANgeusmimitinginget-ngingetdeuikaurang Israilpikeunnyalametkeunmaranehnademikaruhunna

50PANGERANnyarenganMusasartakawentarnanyebar kasakuliahMesir

51Musajadikacidapentingnadihareupeunsakumna urangMesir,kitudeuidihareupeunsakumnabaniIsrail, lantarananjeunnangincerkahadeanpikeunumatnaIsrail sartangucapkeunkecap-kecapkarapihankarajangeunaan aranjeunna.

BAB71

1NalikaMusayuswadalapanbelastaun,anjeunnahoyong pendaksarengramanasarengibunaterasanjeunnaangkat kaaranjeunnakaGosyen,sarengnalikaMusaparantos caketGosyen,anjeunnasumpingkatempatdimanabani Israilnujudamel,sarenganjeunnaningalibeban aranjeunna,sarenganjeunnaningalihijiurangMesirnuju ngéléhkeunsalahsahijidulurnaIbrani

2NalikalalakianudigebuganningaliMusa,anjeunna lumpatkaanjeunnapikeunméntabantosan,sababMusa téhjalmaanudihormatpisandikulawargaFiraun,teras anjeunnanyarioskaanjeunna,"Juragan,ati-ati,ieuurang Mesirsumpingkabumiabdipeuting-peuting, ngabeungkeutabdi,terassumpingkapamajikanabdidi payuneunabdi,sarengayeunaanjeunnahoyongnyabut nyawaabdi."

3NalikaMusangadanguhalanujahatieu,anjeunnaambek kaurangMesiréta,terasmalikkaditukadieu,sareng nalikaanjeunnaningaliteuayalalakididinya,anjeunna maehanurangMesirétasarengnyumputkeunanjeunna dinakeusik,sarengnyalametkeunurangIbraniétatina leungeunjalmaanumaehananjeunna.

4UrangIbraniétamulihkaimahna,Musaogémulihka imahna,tuluyangkatdeuikakaratonraja

5Sanggeusétalalakibalikkaimah,anjeunnamikirrék miceunpamajikanana,sababdikulawargaYakubmahteu panteslalakinganjangkapamajikananasanggeus pamajikananadihina

6Etaaweweinditkadinyaterusbejakeunkadulur-dulurna, terusdulur-dulurnaaweweetanarékahanmaehananjeunna, tapianjeunnakaburkaimahnateruslumpat.

7PoekaduaMusaangkatkadulur-dulurna,terusningali dualalakikeurpaseaAnjeunnananyakanujahat,"Ku naonmanehmaehantatanggamaneh?"

8Musangawaler,"Sahaanungangkathidepjadi pamingpinjeunghakimdidieu?Nahahidepniatmaehan kuringkawasmaehanurangMesir?"Musasieun,pokna, "Ieupastigeuskanyahoan?"

9Firaunngadangukajadianieu,terasanjeunna maréntahkeunMusadipaéhan,terasGustingutusmalaikat-

Na,sarenganjeunnanembongankaFiraundinarupa kaptenpengawal.

10MalaikatPANGERANnyabutpedangtileungeun kapalapengawal,tuluymeulahsirahnakupedangeta, sababrupakapalapengawaltehrobahjadirupaMusa.

11MalaikatPANGERANnyepengleungeunkatuhuMusa, tuluyngaluarkeunanjeunnatiMesir,terusditempatkeundi luarwatesMesir,jaraknaopatpuluhpoélalampahan.

12NganHarun,dulurna,anucicingdiMesir,terus anjeunnangalahirkaurangIsrail,pokna,

13KieutimbalanPANGERAN,Allahkaruhunmaraneh, "Singkirkeunmasing-masingbrahala-brahalaanu pikageuleuheunanudipikaresepkumaraneh,jeungulah najiskeundirikubrahala-brahalaMesir"

14UrangIsrailngalawansartateungadengekeunkaHarun dinawaktuharita.

15PANGERANkersangabasmimaranehna,upamibae PANGERANhenteuémutkanaperjangjiananudijieunku MantennasarengIbrahim,Ishak,sarengYakub.

16Dinamangsaharita,kakawasaanFiraunterus-terusan nindesurangIsrail,nepikawaktunaAllahngaluarkeun pangandika-Nasartamerhatikeunmaranehna.

BAB72

1Dinamangsaharitaayaperanganuhebatantaraurang KusjeungurangwetanjeungAram,sartamaranehna barontakkarajaKusanuayadinakakawasaanmaranehna.

2RajaKikianustiKusangkatsarengsadayaturunanKus, hijibangsaanuseueurnasapertoskeusik,terasanjeunna angkatmeranganAramsarengurangwétan,pikeun nalukkeunaranjeunna

3SanggeusKikianuskaluar,anjeunnaninggalkeunBileam, tukangsihir,jeungduaputrana,pikeunngajagakota,jeung jalma-jalmaanupanghandapnadinagaraéta

4KikianusangkatkaAramsarengurangwétan,teras anjeunnaperangngalawanaranjeunnasarengngéléhkeun aranjeunna,sarengsadayanatatudipayuneunKikianus sarengrahayatna

5Anjeunnangarebutlobadiantaranasartanalukkeun aranjeunnakawasmimitina,sartaanjeunnamasangkemah ditanahnapikeunnarimaupetitiaranjeunnasakumaha biasana.

6NalikarajaKusninggalkeunanjeunnapikeunngajaga kotasarengjalma-jalmamiskindikotaéta,anjeunna bangkitsarengmamatahanjalma-jalmaditanahétapikeun ngalawanRajaKikianus,supadoshenteungantepanjeunna lebetkakotanalikaanjeunnakedahuihkabumi.

7Rahayatdidinyanurutkaanjeunna,terussumpahka anjeunna,sartangangkatanjeunnajadiraja,kitudeuidua putranajadipanglimaperang

8Tuluyaranjeunnanangtungtuluyngangkattémbokkota diduajuruna,terusaranjeunnangawangunwangunananu kacidakuatna

9Dipojoknukatilu,aranjeunnangalisolokan-solokananu teukaétangjumlahna,antarakotajeungwalungananu ngurilingansakumnatanahKus,sartacaiwalunganéta ngaburak-barikdidinya

10Dipojokkaopat,aranjeunnangumpulkeunseueuroray kucaramantrasarengsihirna,terasaranjeunnanguatkeun

kotasarengcicingdidinya,sarengteuayaanukaluar atanapilebetsateuacanna.

11KikianusperangngalawanAramjeungurangwétan, terusanjeunnanalukkeunmaranéhnakawassamemehna, terusmaranéhnaméréupetisakumahabiasana,terus anjeunnainditbalikkatanahna

12NalikaKikianus,rajaKus,sumpingkakotanasareng sadayapanglimapasukan,aranjeunnaningaliyéntémbok kotaparantosdiwangunsarengditinggikeunpisan,janten jalma-jalmaétahérankuhaléta

13Maranehnasilihcarioskeun,"Lantaranmaranehna ningaliyenurangkatinggaleundinaperang,sartasieun pisankaurang,kukitunamaranehnangalakukeunhalieu, ngadegkeuntembokkotasartanguatkeunanasangkanrajarajaKanaanteubisaperangngalawanmaranehna"

14Rajajeungpasukan-pasukannanyampeurkeunpanto kota,terusningalikaluhur,sartakatingali,sadayapanto kotageusditutup,terusaranjeunnangagorowokkanujaga, pokna,"Bukakeunpantoieupikeunurang,sangkanurang bisaasupkakota"

15Tapiparapenjaganolakmukakeunpantopikeun aranjeunnadumasarkanaparentahBileam,tukangsihir, rajaaranjeunna,aranjeunnateungidinanpantoasupka kotaaranjeunna

16Jadimaranéhnaperangngalawanmaranéhnadi hareupeungapurakota,sartasaratustilupuluhurangti pasukandiKikianusgugurdinapoééta

17Poeisuknaaranjeunnaterustarungdisisiwalungan; aranjeunnanarékahanpikeunmeuntastapiteubisa,jadi sababarahadiantaranatilelepkanasumur-sumursarta maot.

18Rajanitaharanjeunnanebangtangkalpikeunnyieun rakit,supayabisadijugjugkuaranjeunna,terusmaranehna ngalaksanakeunana.

19Nalikaaranjeunnasumpingkatempatsolokan,cai muterkupanggilingan,sarengduaratuslalakianunaék sapuluhrakittilelep.

20Dinadintenkatiluaranjeunnasumpingpikeuntarungdi sisitempatoray-orayétaaya,tapiaranjeunnateutiasa ngadeukeutankadinya,sababoray-orayétamaehan saratustujuhpuluhlalakitiantaraaranjeunna,sareng aranjeunnalirénperangngalawanKus,sarengaranjeunna ngepungKussalamisalapantaun,teuayaanukaluar atanapilebet

21WaktuperangjeungpangepunganngalawanKus,Musa kaburtiMesirtiFiraunanuhayangmaehananjeunna lantarangeusmaehanurangMesir

22Musayuswadalapanbelastaunnalikaanjeunnakaburti MesirtipayuneunFiraun,terasanjeunnakabursareng kaburkakémahKikianus,anudinawaktosétangepung Kus

23MusaayadikémahKikianus,rajaKus,salila maranéhnangepungKus,sartaMusainditjeungasup barengjeungmaranéhna

24Raja,parapangéran,jeungsakumnaprajuritnyaahka Musa,sababanjeunnaagungjeungpantesdihormat, awaknasigasingaanumulya,beungeutnasigapanonpoé, jeungkakuatananasigasinga,sartaanjeunnajadipanasehat raja

25Sarengdinaahirsalapantaun,Kikianuskatarajang panyakitanuparah,sarengpanyakitnabeukiparah,sareng anjeunnamaotdinadintenkatujuh

26Tuluyabdi-abdinangabalsemanjeunna,tuluymawa anjeunnaterasdikurebkeundihareupeungapurakotadi kalértanahMesir

27Tuluyaranjeunnangawangunhijiwangunananumegah turkuatdiluhureunanjeunna,sartaaranjeunnamasang batu-batuanuageungdihandapna

28Parajurutulisrajangukirdinabatu-batuétasagala kakawasaanrajaKikianus,sarengsadayaperanganu parantosdilaksanakeunkuanjeunna,tingaliétasadayana ditulisdidinyadugikaayeuna.

29SaatospupusnaKikianus,rajaKus,jalma-jalmasareng pasukannasedihpisankumargiperangéta

30Jadimaranehnasilihtanya,“Bejakeunkaurangnaon anukududilakukeunayeuna,sababuranggeuscicingdi gurunjauhtiimahurangsalapantaun”

31Lamunurangngomongrekmeranganieukota,lobadi antarauranganubakaltatuatawatiwas,jeunglamunurang tetepdidieudinapangepunganieu,urangogebakalmaot

32AyeunasadayarajaSiriasarengurangwetanbakal ngadanguyénrajaurangparantospupus,terasaranjeunna bakalnyerangurangujug-ujugkalayancaraanumusuhan, sarengaranjeunnabakalmeranganurangsarengmoalaya anunyésakeunsésa-sésaurang

33Ayeunahayuurangangkatngangkatrajapikeun ngawasaurang,sartahayuurangtetepdikepungnepika kotaieudiserahkeunkaurang

34Jeungdinapoeetamaranehnahayangmilihsaurang lalakijadirajatipasukanKikianus,tapimaranehnateu manggihanhijijalmakawasMusapikeunngarajaan maranehna

35Maranehnaburu-burunyabutpakeananamasing-masing tuluydialungkeunkataneuh,tuluynyieuntumpukangede tuluyneundeunMusadiluhurna

36Tuluyaranjeunnanangtung,tuluyniuptarompetbari ngagorowokdipayuneunanjeunna,"Mugiarajajumeneng, mugiarajajumeneng!"

37Sakumnarahayatjeungparabangsawansumpahka anjeunnarekmikeunAdonia,ratuurangKus,garwana Kikianus,sartadinapoeetakenehMusadiangkatjadiraja didinya.

38SadayaurangKusngaluarkeunhijipangumumandina dintenéta,ungelna,"UnggaljalmikedahmasihankaMusa tinanaonanuayadinakakawasaanana."

39Tuluymaranehnangamparkeunhijilambarlawondi luhureuntumpukaneta,terusunggaljalmangalungkeun kanaetalawonsabagiantinabarang-barangna,hijianting emasjeunghijideuiduitreceh

40Batu-batuoniks,bedolium,mutiarajeungmarmer dialungkeunkaMusadinatumpukanéta,kitudeuipérak jeungemasanukacidalobana

41Musanyandaksadayapéraksarengemas,sadaya parabot,kituogébatubedoliumsarengbatuoniks,anu dipasihkeunkusadayaurangKuskaanjeunna,teras disimpendinahartakarunna.

42DinapoeetaMusajadirajadiantaraurangKus, ngagantikeunKikianus,rajaKus

BAB73

1DinataunkalimapuluhlimapamaréntahanFiraun,raja Mesir,nyaétadinataunka-157saprakurangIsrailinditka Mesir,MusajadirajadiKus.

2Musayuswaduapuluhtujuhtaunnalikaanjeunnamimiti ngarajaandiKus,sarengopatpuluhtaunanjeunna ngarajaan

3PANGERANmaparinsihkurniakaMusadipayuneun sadayaurangKus,sarengurangKusmikanyaahpisanka Musa,jantenMusadipikaresepkuPANGERANsarengku manusa

4Dinadintenkatujuhpamaréntahanna,sadayaurangKus ngumpulterassumpingkapayuneunMusaterassujudka anjeunna

5Sadayabarudaknyariosbabarengandipayuneunraja, pokna,"Pasihankaminaséhatsupadoskamitiasaningali naonanukedahdilakukeunkaieukota"

6Sababgeussalapantaunurangngepungieukota,teuacan ningalianakjeungpamajikanurang.

7Rajangawalerkaaranjeunna,pokna,"Upamianjeun ngadangukeunsorakuringdinasagalaanukuring paréntahkeunkaanjeun,makaPANGERANbakal masrahkeunkotaieukaleungeunurangsarengurangbakal ngawasaéta"

8Sabablamunurangperangngalawanmaranehnakawas dinaperangsamemehnanuuranglaksanakeunjeung maranehnasamemehKikianuspupus,lobadiantaraurang nubakaltatukawassamemehna.

9Kukitunaieunaséhatpikeunaranjeundinaperkaraieu: Lamunaranjeunnurutkanasorakuring,kotaieubakal diserahkeunkaurang.

10Sadayapasukanngawalerkaraja,"Sadayaanu diparentahkeunkugustikami,kamibakal ngalaksanakeunana."

11Musanimbalankaaranjeunna,"Maranehkudungaliwat kasakuliahkémah,tuluyserukeunkasakumnajalma-jalma, kieu, 12Rajanimbalan,"Kaleuweung,candakanakbangau, masing-masinglalakihiji-hiji"

13Singsahawaéanungalanggarparentahraja,anuhenteu mawaanakna,bakaldipaéhan,sartarajabakalnyokot sagalahartabandana

14Lamunmaranehmawaetamanuk,etamanukbakal dijagakumaraneh,kududiurusnepikagede,sartakudu diajarngapungkawasanakheulang

15SakumnaurangKusngadéngéomonganMusa,terus maranéhnabangkitsartangaluarkeunhijipengumumanka sakuliahperkemahan,pokna,

16Rajamarentahkaaranjeun,hesakumnaurangKus, supayaaranjeunkabehinditkaleuweung,terusnéwak anakbangaudidinya,terusbawakaimahna

17Sahawaéanungalanggarparéntahrajabakaldipaéhan, sartarajabakalnyokotsagalakagunganana

18Sadayajalminurutkanaparentahraja,terasangkatka leuweung,naéktangkalcemara,terasnyekelanakbangau, terasdibawakagurun,diurusdumasarkanaparentahraja, diajarkeunmanuk-manukétangalayangkawasheulang ngora

19Saatosbangaungoradipiara,rajamaréntahkeunsupaya aranjeunnadidaharsalamitiludinten,sarengsadayajalma nurut

20Dinadintenkatilu,rajangalahirkaaranjeunna,"Kudu kuatkeundiri,jadijalmaanugagahberani,pakepakarang perangnamasing-masing,pakepedangna,tunggangkudana masing-masing,jeungbawabangaungoranamasingmasing."

21Urangbakalbangkitsartamerangankotaditempat ayanaoray-oray;sartasakumnarahayatngalakukeun sakumahaanudiparentahkeunkuraja.

22Tuluyaranjeunnamasing-masingnyepenganak bangauna,tuluyangkat,sartanalikaaranjeunnasumping katempatoray-oray,rajanimbalankaaranjeunna, "Kirimkeunanakbangaumasing-masingkaoray-orayéta"

23Tuluymaranehnangaleupaskeunbangaungoramasingmasingnurutkeunparentahraja,terusbangaungoraeta ngalalauk-lauketa,terusngahakanetaoray-orayetaterus dibasmitietatempat.

24Nalikarajasarengrahayatningaliyénsadayaoray parantosdibasmiditempatéta,sadayarahayatngagorowok tarik.

25Aranjeunnanyampeurkeun,merangankotaéta, ngarebut,jeungnalukkeun,tuluyasupkajerokota

26Dinapoeetaayasarebusaratuslalakitijalma-jalmadi kotaeta,sakumnanucicingdidinya,tapiteuayahiji-hiji acanjalmanumaottijalma-jalmanungepung

27KukitunasadayaurangKusmulihkabumimasingmasing,kapamajikansarengmurangkalihnasarengka sadayahartabandaanjeunna

28NalikaBileam,tukangsihirna,ningaliyénkotaétageus direbut,anjeunnamukakeungapura,terusanjeunnakabur kaMesir,duaputrana,jeungdalapansadulurna,kaFiraun, rajaMesir.

29Aranjeunnatehtukangsihirjeungtukangsihiranu disebutkeundinakitabHukum,anungalawanMusanalika PANGERANngadatangkeunbalakaMesir.

30KuhikmahnaMusangarebutétakota,terusturunanKus ngangkatanjeunnajadirajangagantikeunKikianustiKus 31Tuluyaranjeunnangagemmakutakarajaankanasirahna, sartaaranjeunnamasrahkeunAdonia,ratuurangEtiopia, garwanaKikianus,kaanjeunna

32MusasieunkaPANGERAN,Allahkaruhunna,nepika teunganjangkadinya,atawamalikkadinya

33MusaingetkanasumpahIbrahimkaabdina,Eliezer, anukieu,"Ulahnyokotawéwétiantaraawéwé-awéwé Kanaanpikeunanakkuring,Ishak"

34OgénaonanudilakukeunkuIshaknalikaYakubkabur tilanceukna,nalikaanjeunnanimbalankaYakub,"Ulah nikahkaawéwé-awéwéKanaan,atawanyieunsatrujeung sahawaétiturunanHam."

35SababPANGERAN,Allahurang,masrahkeunHam putraNuh,katutturunananakatutsakumnaturunanana, jadibudakkaturunanSemjeungYapet,sartaka turunananasaterasnajadibudak,salawasna.

36Kukituna,MusateumalikkapamajikanKikianus sapanjanganjeunnangarajaandiKus

37MusasieunkaPANGERAN,Allahna,sapanjang hirupna,sartaMusaleumpangdipayuneunPANGERAN kalawansatia,kalawansakujurhaténajeungjiwana, anjeunnahenteunyimpangtinajalananubenersapanjang hirupna;anjeunnahenteunyimpangtinajalankakatuhu atawakakénca,anugeusdijugjugkuIbrahim,Ishakjeung Yakub

38MusanguatkeundirinadikarajaanbaniKus,sarta anjeunnanungtunbaniKuskuhikmahnaanubiasa,sarta Musamakmurdikarajaanana

39DinamangsaharitaAramjeungurangwetanngadéngé yénKikianusrajaKusgeusmaot,jadiAramjeungurang wetanbarontakkaKusdinamangsaharita

40MusangumpulkeunsakumnaurangKus,hijibangsa anukacidakuatna,kira-kiratilupuluhrebulalaki,tuluy anjeunnaangkatmeranganurangAramjeungurangwetan

41Mimitinaaranjeunnaangkatkaurangwétan,sareng nalikaurangwétanngadangulaporanana,aranjeunna angkatnepunganaranjeunna,terasperangsareng aranjeunna.

42Perangnakacidasengitnangalawanurangwetan,jadi PANGERANmasrahkeunsakumnaurangwetankaMusa, sartakira-kiratiluratuslalakitiwas.

43Sadayaurangwétanmalikmundur,jadiMusasareng urangKusnuturkeunaranjeunnasarengnalukkeun aranjeunna,sarengmayarpajegkaaranjeunna,sapertos adataranjeunna

44Musajeungsakumnarahayatnaangkattidinyakatanah Aramrekperang.

45UrangAramogémajungalawanaranjeunna,terus aranjeunnaperangngalawanaranjeunna,sarta PANGERANmasrahkeunaranjeunnakaleungeunMusa, sartalobaurangAramanutiwastatu

46JeungAramogéditaklukkeunkuMusajeungurangKus, sartaogémayarpajegsakumahabiasana.

47MusangawasabangsaAramjeungbangsa-bangsati wetankaurangKus,terusMusakatutsakumnajalmajalmaanuayadidinya,balikkatanahKus.

48MusajadikuatdikarajaanurangKus,sarta PANGERANnyarengananjeunna,sartasakumnaurang Kussieunkaanjeunna.

BAB74

1Sababarahatauntiharita,SaulrajaEdompupus,tuluy Baal-KhananbinAkborjadirajangagantianjeunna

2DinataunkagenepbelasMusangarajaanKus,BaalHananbinAkborngarajaanditanahEdom,ngarajaan sakumnaurangEdomsalilatilupuluhdalapantaun

3Dinajamananjeunna,MoabngalawankakawasaanEdom, saprakjamanHadadputraBedad,anungéléhkeun aranjeunnasarengMidian,sarengngawasaanMoab

4WaktuBaal-KhananbinAkborngarajaanEdom, sakumnaurangMoabeureunsatiakaEdom

5RajaAngeastiAfrikapupusdinamangsaharita,sarta putranaAzdrubalngagantikeunanjeunnajadiraja

6Dinamangsaharita,JaneasrajabaniKitimpupus,sarta anjeunnadikurebkeundikuilanudiwangunnapikeun dirinasorangandidataranCanopiasalakutempatcicing, sartaLatinusjadirajangagantikeunanjeunna

7DinataunkaduapuluhduaMusangarajaanurangKus, LatinusngarajaanurangKitimsalilaopatpuluhlimataun

8Sarenganjeunnaogéngawangunpikeundirinasorangan menaraanuageungsarengperkasa,sarenganjeunna ngawangundidinyakuilanueleganpikeuntempatna cicing,pikeunngalaksanakeunpamaréntahanana,sapertos adat.

9Dinataunkatilupamaréntahanana,anjeunnanitahsupaya ayapengumumankasadayajalmi-jalmianuahli,anu ngadamelseueurkapalkanggoanjeunna

10Latinusngumpulkeunsadayapasukanna,teras aranjeunnasumpingnganggokapal,terasangkatkadinya pikeunperangngalawanAzdrubalputraAngeasraja Afrika,terasaranjeunnasumpingkaAfrikasarengperang ngalawanAzdrubalsarengpasukanna.

11LatinusngéléhkeunAzdrubal,sartaLatinusngarebutti AzdrubalsalurancaianudibawakubapanatiurangKitim, nalikaanjeunnanikahkaJaniah,putriUzi,jadiLatinus ngarubuhkeunsasaksalurancaiéta,sartangéléhkeun sakumnatentaraAzdrubalkalawanparah.

12Jeungjalma-jalmaAzdrubalanumasihkénéhkuat nguatkeundiri,haténapinuhkusirik,sartamaranéhna ngincermaot,sartaperangdeuingalawanLatinusraja Kitim

13PerangnakacidasengitnakasakumnalalakiAfrika, sartaaranjeunnasadayanatatudihareupeunLatinusjeung rahayatna,sartarajaAzdrubalogégugurdinaperangéta 14RajaAzdrubalgaduhputrianugeulispisan,namina Ushpezena,sarengsadayalalakiAfrikanyulamgambarna dinapakeanaranjeunna,kusababkageulisananaanuluar biasasarengpenampilananaanuendah

15UrangLatinusningaliUshpezena,putriAzdrubal,terus mujianjeunnakaLatinus,rajamaranéhna

16LatinusnitahsupayaUshpezenadibawakaanjeunna, terusLatinusngawinUshpezena,terusanjeunnabalikdeui kaChittim

17SaatospupusnaAzdrubalputraAngeas,nalikaLatinus uihdeuikanagrinatiperang,sadayapendudukAfrika bangkitsarengngarebutAnibalputraAngeas,adiAzdrubal, sarengngajantenkeunanjeunnarajapikeunngagentos dulurnadisakumnatanahdiAfrika.

18Nalikaanjeunnajumenengraja,anjeunnamutuskeun pikeunangkatkaKitimpikeuntarungngalawanturunan Kitim,pikeunmalesdendamkaAzdruballanceukna, sarengkapendudukAfrika,sarenganjeunna ngalaksanakeunana

19Anjeunnangadamelseueurkapal,terassumpingka dinyasarengsadayapasukanna,terasangkatkaKitim

20JadiAnibalperangngalawanurangKitim,jeungurang KitimtatudihareupeunAnibaljeungpasukanana,terus Anibalmalesdendamkalanceukna

21Anibalnuluykeunperangsalamidalapanbelastaun sarengurangKitim,sarengAnibalcicingditanahKitim sarengmasangkemahdidinyasalamilami

22AnibalngagebugurangKitimkalawankacidaparahna, sartaanjeunnamaehanjalma-jalmagedejeungpara panglimana,sartatisésanarahayatanjeunnamaehankirakiradalapanpuluhrebulalaki

23Saatossababarahadintensarengtaun,Anibaluihdeui katanahAfrikana,terasanjeunnangarajaankalayanaman ngagentosAzdrubal,lanceukna

BAB75

1Dinamangsaharita,dinataunka-180urangIsrailangkat kaMesir,ayatilupuluhrebuprajuritanugagahberani kaluartiMesir,tiurangIsrail,anusadayanatikaomYusup, titurunanEpraimbinYusup

2Sababceukmaranehna,mangsaanugeusditangtukeunku PANGERANpikeunurangIsraildinajamanbaheula,anu geusdiucapkeunkaIbrahim,geusréngsé

3Jelema-jelemaieunyandangkeunsabuk,sartamasingmasingnyepengpedangnadinabeuteungna,sartamasingmasingnyandangkeunpakarangna,sartaaranjeunna ngandelkeunkakuatanana,tuluykaluartiMesirbabarengan kalawankakuatananuperkasa.

4Tapibekelkeurdijalanmahteudibawa,nganukurpérak jeungemas,komorotikeurpoeetamahteudibawa, lantaranmaranehnamikirrekmeunangkeunbekeltiurang Filistinpikeunbayaran,lamunteukitumahtangtubakal dirampaskupasukan.

5Jelema-jelemaieutehjelema-jelemaanuperkasatur gagahberani,saurangbisangudagsarebuurang,duabisa ngusirsapuluhrebuurang,jadimaranehnapercayakana kakuatanmaranehnasorangansartainditbabarengan sakumahamistina

6TuluyaranjeunnangarahkeunjalannakatanahGat,terus aranjeunnaturunkadinyasartamanggihanpangangonpangangonGatkeurngangoningon-ingonurangGat

7Maranehnanyaritakaparapangangon,"Bejakeun sababarahadombapikeundibayar,supayaurangbisadahar, sababuranglapar,poeieuurangteudaharnanaon"

8Parapangangonnanya,"Nahaétadombaatawasapi urang,nepikaurangkudumayar?"UrangEpraim nyampeurkeunrékngarampogétadomba

9ParapangangonGatngagorowokkaaraharanjeunna, lantaransoranakadéngétikajauhan,jadisakabéhurang Gatkaluarnyampeurkeunaranjeunna

10BarangurangGatningalikalakuanjahaturangEpraim, aranjeunnabalikdeuingumpulkeunurangGat,tuluy masing-masingngagempakarangna,tuluymajukaurang Epraimpikeunperang.

11AranjeunnaperangngalawanaranjeunnadiLebakGat, sartaperangnasengitpisan,sartadinapoeetalobapisan pasukananusilihpaehan.

12Dinapoekaduana,urangGatngirimutusankasakumna kotadiurangFilistin,mentabantuankamaranehna,pokna, 13Hayuurangdatangkadieu,tulunganurang,supaya urangbisangéléhkeunurangEpraimanugeusdatangti Mesirpikeunngarampogingon-ingonurang,sarta meranganurangtanpaalesan.

14UrangEpraimgeuscapépisanlantaranlaparjeunghaus, lantarangeustilupoéteudaharOpatpuluhrébuurang Filistinkaluartikota-kotaPelistipikeunngabantuurang Gat

15Jelema-jelemaieukeurperangngalawanurangEpraim, sartaPANGERANmasrahkeunurangEpraimkaurang Filistin

16TuluymaranehnamaehansakumnaurangEpraim, sakumnaanukaluartiMesir,tayaanunyesaiwalti sapuluhlalakianukaburtiperang

17SababkajahatanieutiPANGERANkabaniEfraim, lantaranmaranehnangalanggarparentahPANGERAN nalikakaluartiMesir,samemehmangsaanugeus ditangtukeunkuPANGERANpikeunIsrailjamanbaheula.

18UrangFilistinogélobapisananutiwas,kira-kiradua puluhrébulalaki,terusdulur-dulurnamawaétajalmajalmaterusdikuburdikota-kotamaranéhna.

19Jalmi-jalmianutiwasdiantaraurangEpraim ditinggalkeundiLebakGatsalamisababarahadinten sarengmangtaun-taun,sarenghenteudibawaka panguburan,sarenglebakétapinuhkutulang-tulang manusa.

20Jelema-jelemaanulolostiperangtehtuluykaMesir, terusnyaritakeunsagalahalanukarandapankuurangIsrail 21Ramana,Epraim,nalangsalilapisan,nepikadulurdulurnadaratangpikeunngalipuranjeunna

22Anjeunnasumpingkagarwana,tuluyngalahirkeunanak lalaki,anudingarananBeria,sababgarwanatehkeursusah dikulawargana

BAB76

1MusaputraAmrammasihkénéhjadirajaditanahKus dinamangsaharita,sartaanjeunnamakmurdina karajaanana,sartaanjeunnamingpinpamaréntahanturunan Kuskalawanadil,bener,jeungjujur.

2SadayaturunanKusmikanyaahkaMusasalamianjeunna ngarajaanaranjeunna,sarengsadayapenduduktanahKus sieunpisankaanjeunna.

3DinataunkaopatpuluhMusangarajaanKus,Musacalik dinatahtakarajaan,sedengkeunAdonia,ratu,ayadi payuneunanjeunna,sarengsadayabangsawancalikdi sakurilinganjeunna

4RatuAdoniangalahirkarajajeungparapajabat,"Naon anugeusdilakukeunkuaranjeun,urangKus,salamiieu?"

5Tangtosanjeunterangyénsalamiopatpuluhtaunieu jalmingarajaanurangKusteuacansumpingkaKami, sarengteuacanngabaktikadéwa-déwaurangKus.

6Ayeunadengekeun,heurangKus,ulahngantepieujalma jadirajadeuikaaranjeunsababanjeunnalaintiantara urang.

7Tahkitu,putraabdiMenacrusparantosageung,mugia anjeunnajantenraja,sabablangkungsaepikeunanjeun ngawulakaputrajuragananjeuntibatanngawulakaurang asing,abdirajaMesir

8SakumnarahayatjeungparabangsawantibaniKus ngadéngékecap-kecapanudiucapkeunkuratuAdonia.

9Sadayajalmiparantosnyiapkeundiridugikasonten, sarengénjing-énjingaranjeunnahudangénjing-énjingteras ngangkatMenacrus,putraKikianus,jantenrajadiluhur aranjeunna

10SadayaurangKussieunngalawanMusa,sabab PANGERANayasarengMusa,sarengurangKusémut kanasumpahanuaranjeunnasumpahkaMusa,kukituna aranjeunnahenteunganyenyerianjeunna.

11TapiurangKusmérélobapisanhadiahkaMusa,sarta ngutusanjeunnatidinyakalawankahormatananugedé 12MusaangkattitanahKus,terasmulihkabumisareng lirénngawasaKus,sarengMusayuswageneppuluhgenep taunnalikaanjeunnaangkattitanahKus,sababhaléta asalnatiPANGERAN,sababpériodeparantossumping anuparantosditetepkeunkuAnjeunnadinajamanbaheula, pikeunngaluarkeunIsrailtinakasusahanturunanHam 13MusaangkatkaMidian,sababanjeunnasieunbalik deuikaMesirkulantaransieunkuFiraun,terusanjeunna angkatkahijisumurdiMidiansartacalik

14TujuhputriRehuelurangMidianangkatngangon dombaramana

15Tuluyaranjeunnasumpingkasumur,terusngalacai pikeunnginumdomba-dombabapana.

16TuluyparapangangonMidiandatang,terusngusir maranehna,terusMusahudang,ngabantumaranehnasarta merenginumkamaranehna.

17TuluyaranjeunnamulihkabumikaRehuel,ramana, sartanyaritakeunsagalahalanudilakukeunkuMusa pikeunaranjeunna.

18Ceukmaranehna,"AyahijiurangMesiranu nyalametkeunurangtinapananganpangangon,anjeunna nyiukcaipikeunurangsarengnginumkeundombadomba"

19Rehuelnanyakaputri-putrina,"Dimanaanjeunna?Ku naonanjeunninggalkeunétalalaki?"

20Rehuelnimbalansupayaanjeunnadibawakaimahna, tuluyanjeunnatuangsarenganjeunna.

21MusanyaritakeunkaRehuelyénanjeunnakaburti MesirsarenganjeunnangawasaKussalamiopatpuluh taun,sarengsaatosétaaranjeunnaparantosngarebut pamaréntahantianjeunna,sarengparantosngijinkeun anjeunnaangkatkalayandamaikalayankahormatansareng hadiah.

22BarangRehuelngadéngéomonganMusa,Rehuel ngomongdinahaténa,"Ieujalmarékdipanjara,supaya urangKusbisangadamaikeunurangKus,lantaran manéhnageuskaburtimaranéhna"

23TuluyMusadicerekterusdiasupkeunkapanjara,terus dikurungsalilasapuluhtaun.WaktuMusadikurung, ZiporaputriRehuelwelasasihkaMusa,sartaterus-terusan mérédahareunjeungcaikaMusa

24SakumnaurangIsrailmasihayaditanahMesir, ngalalaworakeunurangMesirkusagalarupapagawean beurat,sartakakawasaanMesirterus-terusannindesurang Israil.

25HaritaPANGERANngagebugFiraunrajaMesir,sarta anjeunnakatarajangkupanyakitkustatidampalsukunepi kasirahna;lantarankalakuankasarkaurangIsrail,wabah ieutiPANGERANkaFiraunrajaMesirharita

26SababPANGERANgeusngadangukeunpamentaumatNa,urangIsrail,sartapanyuhunnanepikaMantenna lantaranpagaweanbeuratna

27Amarahnateueureun-eureuntiaranjeunna,leungeun FirauntetepngulurkeunleungeunnakaurangIsrail,sarta FirauntetepkerashatedipayuneunPANGERAN,sarta anjeunnanambahanbebankaurangIsrail,sarta nganyenyerihatehirupnakusagalarupapagaweananu beurat

28SanggeusPANGERANngadatangkeunwabahkaFiraun, rajaMesir,anjeunnanitahtukangsihirjeungtukangsihir pikeunnyageurkeunanjeunna

29Jelema-jelemawijaksanajeungtukangsihirnanyaritaka anjeunna,"Lamungetihbudakleutikdioleskeunkanatatutatuna,anjeunnabakalcageur"

30Firaunngadangukeunaranjeunna,terasngutuspara abdinakaGosyen,nepunganurangIsrail,pikeunnyandak barudaknaanumasihalit

31ParamenteriFiraunangkatsarengnyandakorok-orok baniIsrailtinadadaindungnasacarapaksa,sareng aranjeunnamawaétakaFiraununggaldinten,hijiorok unggaldinten,sarengparadoktermaehanaranjeunna

sarengnerapkeunaranjeunnakanawabah;kituanu aranjeunnalakukeunsapanjangdinten.

32JeungjumlahbarudakanudipaehankuFiraunayatilu ratustujuhpuluhlima.

33TapiPANGERANteungadengekeunpanyapatabibtabibrajaMesir,sartapageblugnabeukiparah

34Firaunditarajangkuwabahétasalamisapuluhtaun,tapi hatéFirauntetepbeukikerasngalawanurangIsrail.

35Dinaahirsapuluhtaun,PANGERANterusngahukum Firaunkubalabencanaanungancurkeun

36TuluyPANGERANngagebuganjeunnakuborokanu parahsarengpanyakitdinabeuteungna,sarengwabahéta robahjantenbisulanuparah.

37HaritaduamenteriFiraunsumpingtitanahGosyen tempatsakumnaurangIsrailaya,terasangkatkakaraton Firaunsarengnyarioskaanjeunna,"Kamiparantosningali urangIsrailmalesdinapadamelannasarenglalaworadina padamelanna

38BarangFiraunngadéngéomonganparamenterinakitu, anjeunnakacidabendunakaurangIsrail,lantarananjeunna kacidanalangsakukanyeriawakna

39Anjeunnangawaler,"AyeunaurangIsrailgeusnyaho yenkuringgering,aranjeunnamalikjeungngahinaurang Ayeunapasangkeunkaretakuring,teruskuringrekinditka Gosyen,ningaliurangIsrailngahinakuring."Jadiabdiabdinamasangkeunkaretapikeunanjeunna

40Tuluyaranjeunnanyandakanjeunnasartanitah anjeunnanumpakkuda,sababanjeunnateutiasanumpak sorangan

41Tuluyanjeunnamawasapuluhpasukanberkudajeung sapuluhpasukanleumpang,tuluyinditkaGosyenkaurang Israil

42NalikaaranjeunnasumpingkawatesMesir,kudaraja ngaliwatkatempatanuheureut,anuditinggikeundibagian anukosongtinakebonanggur,dipagerdiduasisi,daérah anuhandapsarengdatarayadisisianusanés

43Kuda-kudalumpatgancangditempatétasartasilih dorong,kitudeuikuda-kudaséjénnanémpélkudaraja

44Kudarajamuragkalebaknalikarajakeurnunggangéta kuda,sartanalikaanjeunnamurag,karetaperangnamalik kabeungeutraja,sartakudaétanangkubankaraja,sarta rajangajerit,sababawaknanyeripisan

45Dagingrajadicabuttinaawakna,tulang-tulangnapegat, anjeunnateutiasanunggang,sababieuhaltiPANGERAN kaanjeunna,sababPANGERANparantosngadangukeun ceurikumat-Na,baniIsrail,sarengkasangsaraan aranjeunna

46Abdi-abdinangangkatanjeunnasaeutik-saeutik,tuluy dibawadeuikaMesir,kitudeuipasukanberkudaanuaya barengjeunganjeunna

47Rajaditilepkeundinaranjangna,sartarajaterangyén ajalnageusdatang,jadiAparanith,garwana,sumpingsarta ceurikdipayuneunraja,sartarajaceurikbarengjeung anjeunna

48Sartasadayaparabangsawansarengabdi-abdina sumpingdinadintenétasarengningalirajadinakasusahan éta,sarengaranjeunnaceurikbarengsarenganjeunna.

49Parapamingpinrajajeungsadayajurunaséhatna maparinnaséhatkarajapikeunngangkatsaurangpikeun ngarajaandinagaraétangagantikeunanjeunna,nyaétasaha waéanudipilihkuanjeunnatiantaraputra-putrana

50Rajakagungantiluputrasarengduaputrianu dilahirkeunkuAparanith,garwana,tiratu,sajabatiputraputrarajaanuasalnatiparaselir

51Ieungaran-ngaranna,nucikalOthri,nukaduaAdikam, nukatiluMorion,jeungsadérék-sadérékawéwéna,ngaran BathianucikaljeungngaranAcuzinuhijideui

52Othri,anakcikalraja,jelemabodo,buru-burunyarita

53TapiAdikamtehjelemaanulicikturwijaksana,sarta nyahosagalakawijaksanaanMesir,tapiawaknateupantes, awaknakandel,awaknapondokpisan;jangkungnangan sameter

54NalikarajaningaliAdikamputranaanucalakansareng wijaksanadinasagalahal,rajamutuskeunpikeunjanten rajangagentosanjeunnasaatospupusna

55TuluyanjeunnanikahkaGeduda,anakAbilot,anu yuswanasapuluhtaun,sartangalahirkeunopatputra.

56Sarengsaatosétaanjeunnaangkatsarengnyandaktilu istrisarengngalahirkeundalapanputrasarengtiluputri

57Rajakacidahariwangna,awaknabaukawasbangkéanu dialungkeunkategaldinausumpanas,nalikapanas panonpoé

58Nalikarajaningaliyénpanyakitnabeukiparah, anjeunnanitahputranaAdikamdibawakaanjeunna,teras aranjeunnangangkatanjeunnajantenrajaditanahéta pikeunngagentosanjeunna.

59Sanggeustilutaun,rajapupus,kalawanrasaera,hina, jeungjijik,terusabdi-abdinamawaanjeunnaterus dikurebkeundimakamraja-rajaMesirdiZoanMisraim.

60Tapimayitnateudibalsemkawasbiasanadiraja-raja, lantaranawaknageusbaubusuk,sartamaranéhnateubisa ngadeukeutanpikeunngabalsemlantaranbauna,jadi maranéhnaburu-burunguburkeunmanéhna

61SababkajahatanieuasalnatiPANGERANkaanjeunna, lantaranPANGERANgeusmaleskajahatankaanjeunna pikeunkajahatananudilakukeunanakaIsraildinamangsa anjeunnahirup

62Anjeunnapupuskalawansieunjeungera,tuluyputrana Adikamjadirajangagantikeunanjeunna

BAB77

1Adikamyuswaduapuluhtaunnalikaanjeunnangarajaan Mesir,ngarajaananaopattaun.

2Dinataunka-26sanggeusIsrailinditkaMesir,Adikam jadirajadiMesir,tapianjeunnateulilangarajaanana kawaskaruhun-karuhunna.

3Melol,ramana,ngarajaandiMesirsalilasalapanpuluh opattaun,tapianjeunnageringsapuluhtaunteraspupus, sababanjeunnajahatdipayuneunPANGERAN

4UrangMesirsadayananyebatkeunAdikamkaFiraun sapertosnamikaruhunna,sapertosadatkabiasaan aranjeunnadiMesir.

5SadayajalmiwijaksanaFiraunnyauranAdikamAhuz, singgetnaAhuzdinabasaMesir

6Adikamtéhkacidagoréngna,jangkungsahastasajengkal, jeungjanggotnapanjangnepikadampalsuku

7FirauncalikdinatahtaramanapikeunngawasaMesir, sartaanjeunnamingpinpamaréntahanMesirkalawan wijaksana

8Salilaanjeunnangaraja,anjeunnangaleuwihankajahatan ramanasarengsadayaraja-rajasateuacanna,sareng anjeunnanambihanbebankaurangIsrail

9Tuluyanjeunnaangkatsarengabdi-abdinakaGosyen,ka urangIsrail,sartaanjeunnanguatkeunpadamelananu dilakukeunkaaranjeunna,saurnakaaranjeunna, "Rengsekeunpadamelananjeun,tugassadinten-dinten, sarengulahngantepleungeunanjeunkendurtina padamelankamitidintenieukapayunsapertosanuanjeun lakukeundinajamanbapakkuring"

10Anjeunnangangkatpamingpin-pamingpinpikeun aranjeunnatiantaraurangIsrail,sarengngangkatmantrimantripikeunaranjeunnatiantaraabdi-abdina.

11Tuluyanjeunnanempatkeunbatasaukuranpikeun didamelkuaranjeunnanumutkeunjumlahéta,unggal dintenna,terasanjeunnamulihkaMesir.

12Harita,paramandurpagaweanFiraunnitahpara mandurIsrailnurutkeunparentahFiraun,pokna, 13KieutimbalanFiraun,"Laksanakeunpadamelananjeun unggaldinten,sarengréngsékeunpadamelananjeun, sarengperhatoskeunukuranbatasadintenna;ulah ngirangannanaon."

14Jeungbakalkajadian,lamunbatasapopoekurang,Kami bakalngagantikeunbarudakmaraneh

15JeungparamandurpagaweandiMesirngalakukeunkitu dinamangsaharitasakumahaanudiparentahkeunku Firaun

16Irahawaéayakakurangandinaukuranbataanu diperyogikeunkuurangIsrailsadinten,paramandurFiraun sokngajugjugpamajikanurangIsrail,tuluynyokotorokorokurangIsrailnurutkeunjumlahanudiperyogikeun, terusmaranéhnanyokotétabatatipangkonanindungna, tuluydiasupkeunkanawangunanpikeunngagantibata 17Samentawisbapa-bapasarengibu-ibuaranjeunnaceurik baringadéngésoraorok-orokanukeurceurikditémbok gedong

18ParapamonggawéngawasaIsrail,nepikaurangIsrail nempatkeunbudaknadijerowangunanéta,nepikaayahiji lalakinunempatkeunanaknadinatémbokterus ngalapiskeunétabudakkuadukan,baripanonnaceurik ningaliétabudak,jeungcimatanangeclakkaanakna 19Paramandur-mandurMesirngalakukeunkitukabarudak Israilsalamisababarahadinten,sarengteuayaanuwelas asihatanapiwelasasihkabarudakIsrail

20Jeungjumlahsakabéhbarudakanutiwasdiwangunan étaayaduaratustujuhpuluh,ayaanudiwangundeui pikeunngagantibataanuditinggalkeunkukaruhunna, jeungayaogéanudikaluarkeundeuikumaranéhnapikeun ngaluarkeunjalma-jalmaanugeusmaottiwangunanéta 21PadamelananudibebankeunkaurangIsraildinajaman Adikamleuwihbeurattibatananudilakukeundinajaman ramana.

22UrangIsrailngarenghapunggaldintenkusabab padamelananubeurat,sababaranjeunnanyarioskadirina sorangan,"TingalinalikaFiraunmaot,putranabakal hudangsarengngaringanpadamelanurang!"

23Tapipagaweananukadualeuwihbeurattibatananu kahiji,nepikaurangIsrailngarenghapningalihaletasarta ceuriknanepikakaAllahlantaranpagaweanmaranehna 24AllahngadangusoraurangIsrailjeungpanyuhunna dinamangsaharita,sartaAllahingetkamaranehnakana

perjangjiananudijieunkuAnjeunnajeungIbrahim,Ishak, jeungYakub.

25AllahningalibebananuditanggungkuurangIsrail, sarengpadamelananubeuratdinamangsaharita,teras Anjeunnamutuskeunpikeunngabébaskeunaranjeunna.

26HaritaMusaputraAmrammasihdikurungdijero panjara,diimahRehuelurangMidian,jeungZiporaputri Rehuelsalawasnanyumponankabutuhananakucara cicingeun

27MusadikurungdijeropanjaradibumiRehuelsalami sapuluhtaun

28Sanggeussapuluhtaun,nyaétataunkahijipamaréntahan FiraundiMesir,ngagantikeunramana, 29Siporangawalerkaramana,Rehuel,"Teuayanunanya atawanéanganurangIbranianugeusdipanjarasalila sapuluhtaunkuhidep."

30Ayeuna,upamiGustikersangawaler,hayuurangnitah anjeunnaningalinahaanjeunnamasihhirupatanapi parantosmaot,tapiramanateuterangyénanjeunna parantosngabantosananjeunna

31Rehuelngawaler,"Nahaayakajadiankieu,nepikaaya jalmaanudikurungdipanjarabariteumeunangdahareun salilasapuluhtaun,terushirupkénéh?"

32Siporangawalerkaramana,"Anjeuntangtosparantos ngupingyénAllahurangIbranitéhagungsareng pikasieuneun,sarengsalawasnangalakukeunmujijatmujijatpikeunaranjeunna"

33AnjeunnaanunyalametkeunIbrahimtiUrditanah Kasdim,jeungIshaktinapedangramana,jeungYakubtina malaikatPANGERANanugulatjeunganjeunnadisisi walunganYabuk.

34OgésarengjalmiieuAnjeunnaparantosngalakukeun seueurhal,Anjeunnangabébaskeunanjeunnatiwalungan diMesirsarengtinapedangFiraun,sarengtiturunanKus, jantenAnjeunnaogétiasangabébaskeunanjeunnatina pacekliksarengngajantenkeunanjeunnahirup

35EtahalkarasaeunhadekuRehuel,terusanjeunnanurut kanaparentahputrina,terusnitahkapanjarapikeun mariksanaonanugeuskajadiankaMusa

36AnjeunnaningaliMusakeurcicingdijeropanjarajero, nangtungbarimujijeungnenedakaAllahkaruhunna

37RehuelnitahMusakaluartijeropanjara,tuluydicukur, tuluyanjeunnangagantipakeanpanjaranasartadahar.

38SanggeusétaMusalebetkakebonRehuelanuayadi tukangeunimah,terusanjeunnanenedakaPANGERAN Allahna,anugeusngalakukeunmujijat-mujijatanuluar biasapikeunanjeunna

39Sabarianjeunnangadoa,anjeunnaneuteupkapayuneun anjeunna,terusayahijitangkalnilamditempatkeundina taneuh,anudipelakditengah-tengahkebon

40Anjeunnanyampeurkeuniteukéta,terusningali, jenenganGUSTIAllahNuMahaKawasadiukirdinaiteuk éta,ditulisjeungdiguratkeun

41Anjeunnamacaétakitab,tuluyngulurkeunleungeunna, terusmetikétakitabkawastangkalleuweungtinarungkunrungkun,sartaiteuknaayadinaleungeunna

42Ieuiteukanudianggopikeunngalaksanakeunsagala padamelanAllahurang,saatosAnjeunnanyiptakeunlangit sarengbumi,sarengsadayamahlukdijerona,laut, walungansarengsadayalaukna.

43SanggeusAllahngusirAdamtiTamanEden,Anjeunna nyepengiteuktuluyngolahtaneuhtimanaanjeunna dicandak

44TuluyiteukétaturunkaNuhsartadibikeunkaSem jeungturunanana,nepikaiteukétanepikadipasrahkeun kaIbrahim,urangIbrani

45SanggeusIbrahimmasrahkeunsagalakagungananaka Ishak,putrana,anjeunnaogémasihaniteukieukaanjeunna.

46WaktuYakubkaburkaPadan-Aram,anjeunnanyokot étabarang,sartanalikaanjeunnabalikdeuikaramana,éta barangteuditinggalkeun

47OgénalikaanjeunnaangkatkaMesir,anjeunna nyandakétakaleungeunnasarengmasihankaYusuf,hiji bagianlangkungtidulur-dulurna,sababYakubparantos ngarebutétakucarapaksatilanceuknaEsau

48SaatospupusnaYusup,parabangsawanMesirsumping kabumiYusup,terasiteukétasumpingkaleungeun RehuelurangMidian,sarengnalikaanjeunnakaluarti Mesir,anjeunnanyandakiteukétaterasmelaknadi kebonna

49SadayajalmiKinéanugagahberaninyobianmetikéta nalikaaranjeunnanyobianngarebutZipora,putrina,tapi aranjeunnateuhasil

50JadiétakaitetepdipelakdikebonRehuel,nepika anjeunnasumpinganubogahakkanaétakaiterusnyokot étakai

51BarangRehuelningaliiteukdinaleungeunMusa, anjeunnaheran,terusanjeunnamikeunZipora,putrina,ka Musa,pikeundikawinkeun

BAB78

1HaritaBaal-KhananbinAkbor,rajaEdom,pupus,terus dikurebkeundikaratonnaditanahEdom.

2Saatospupusna,turunanEsaungirimjalmakatanah Edom,nyandakhijilalakitidinyaanunaminaHadad,teras ngangkatanjeunnajantenrajangagentosBaal-Khanan,raja aranjeunna

3HadadngarajaanurangEdomopatpuluhdalapantaun 4Nalikaanjeunnangarajaan,anjeunnamutuskeunpikeun ngalawanturunanMoab,pikeunngawasaturunanEsau sapertossateuacanna,tapianjeunnateutiasa,sababturunan Moabngadanguhalieu,sarengaranjeunnaburu-burumilih rajapikeunaranjeunnatiantaradulur-dulurna

5Tiharitaaranjeunnangumpulkeunhijibangsaanugede pisan,terusngirimpasukankadulur-dulurnatibaniAmon pikeunméntabantuanmeranganHadad,rajaEdom

6HadadngadéngéhalanudilakukeunkuurangMoab, terusanjeunnasieunpisankamaranéhna,sartateudaék ngalawanmaranéhna

7DinamangsaharitaMusaputraAmram,anucicingdi Midian,nikahkaZipora,putriRehuelurangMidian.

8JeungZiporaleumpangdinajalanputri-putriYakub, anjeunnateukurangtikabeneranSarah,Rebecca,Rachel jeungLea

9Ziporangandungterusngalahirkeunanaklalaki,anu dingarananGersom,sababsaurna,"Kuringtehurangasing dinagrideungeun,"tapianjeunnateunyunatankulupna nurutkeunparentahRehuel,mitohalalakina

10Tuluyanjeunnangandungdeuiterusngalahirkeunanak lalaki,tapikulitkulupnadisunatan,terusdingaranan

Elieser,sababceukMusa,"KusababAllahkaruhunkuring tehpitulungkuring,sartanyalametkeunkuringtinapedang Firaun"

11RajaFirauntiMesirdinamangsaharitangagedekeun pagaweanurangIsrail,sartaterus-terusanngabeuratkeun bebanurangIsrail

12TuluyanjeunnanitahsupayadiumumkeundiMesir, pokna,"Ulahmérédeuijaramikajalma-jalmapikeun nyieunbata,sinangumpulkeunjaramisakumahaanu kapanggih"

13Kituogéjumlahbataanukududijieunnakududibikeun unggalpoé,teukududikurangan,sababmaranéhnakeur digawebariteupuguh.

14UrangIsrailngadéngéétahal,terusmaranéhnanalangsa jeungngarenghap,sartamaranéhnasasambatka PANGERANlantarannalangsapisan.

15PANGERANngadangukeunjeriturangIsrail,sarta ningalikumahaurangMesirnganiayakamaranehna 16PANGERANsirikkaumat-NajeungkatanahpusakaNa,sartangadangusoramaranehna,sartaAnjeunna mutuskeunpikeunngaluarkeunmaranehnatiMesir,pikeun masihanmaranehnatanahKanaanpikeundipimilik.

BAB79

1DinamangsaharitaMusakeurngangondomba-domba mitohaRehuel,urangMidian,disaluareungurunSin,bari nyekeliteukanudicokottimitohamitoha.

2Hijimangsaayaanakembeleungittiingon-ingonna, terusdiudagkuMusanepikagunungAllahdiHoreb 3NalikaanjeunnasumpingkaHoreb,PANGERAN nembongankaanjeunnadijerorungkun,sartaanjeunna mendakanrungkunétahurungkuseuneu,tapiseuneuna teubisangadurukrungkunéta.

4Musakacidareuwasnaningalitetempoanieu,kukituna rungkunteukaduruk,terusanjeunnanyampeurkeunpikeun ningalihalanuperkasaieu,terusPANGERANnimbalan kaMusakaluartijeroseuneusartanitahanjeunnapikeun inditkaMesir,kaFiraunrajaMesir,pikeunngusirurang Israiltinapangabdianana.

5PANGERANngadawuhkaMusa,"Geurabalikdeuika Mesir,sababjalma-jalmaanuhayangmaehanmanehgeus paraeh,jeungmanehkudunyaritakaFiraunsupayaurang Israildiusirtinagarana"

6PANGERANnunjukkeunkaanjeunnapikeun ngalakukeuntanda-tandasarengmujijat-mujijatdiMesirdi payuneunFiraunsarengdipayuneunrahayatna,supados aranjeunnapercantenyénPANGERANanungutus anjeunna

7MusanurutkanasagalaparentahPANGERAN,tuluy mulihkamitohalalakisartangawartosanhaléta,tapi Rehuelngawaler,"Mugiasingsalamet."

8MusaangkatkaMesir,mawagarwajeungputra-putrana, sartaanjeunnaayadihijipanginepandijalan,terusaya malaikatAllahturunkadinya,terusnéanganalesanpikeun ngalawananjeunna

9JeunganjeunnahayangmaehanIbrahimlantarananak cikalnateudisunat,sartageusngalanggarperjangjiananu dijieunkuPANGERANjeungIbrahim

10Musageusngadéngékeunomonganmitohalalakinaanu geusdiomongkeunkaanjeunna,anuteumeunangnyunatan anakcikalna,kukitunaanjeunnateunyunatananakna 11ZiporaningalimalaikatPANGERANkeurnéangan alesanpikeunngalawanMusa,sartamanéhnanyahoyén ieutéhlantaranMusateunyunatanGersom,putrana

12Ziporaburu-burunyokotbatuseukeutnuayadidinya, tuluynyunatananakna,sartangaleupaskeunsalakinajeung anaknatipananganmalaikatPANGERAN

13HaritaHarunputraAmram,dulurnaMusa,keur leumpangdisisiwalungandiMesir

14PANGERANnembongankaanjeunnaditempatéta, sartangadawuh,"TepunganMusadigurunkeusik."Musa nepunganMusadigunungAllah,terusdicium

15HarunngarérétkaMusa,ningaliZipora,garwaMusa, jeunganak-anakna.HarunnanyakaMusa,"Sahaieu jalma-jalma?"

16Musangawaler,"Etatehpamajikanjeunganak-anak kuring,anudipasihkeunkuAllahkakuringdiMidian." HaletangajengkelkeunHarunkulantaranetaawewejeung anak-anakna

17HarunngalahirkaMusa,"Pékgeurainditétaawéwé jeunganak-anaknakaimahbapana"Musangadéngékeun omonganHarun,terusngalaksanakeunana

18ZiporabalikdeuikaimahRehueljeunganak-anakna, teruscicingdidinyanepikawaktunaPANGERAN nganjangkaumat-Na,sartangaluarkeunmaranehnati MesirtikakawasaanFiraun.

19MusajeungHarunsumpingkaMesir,nepunganurang Israil,terusnyaritakeunsagalapangandikaPANGERAN kamaranehna,sartajalma-jalmatehbungahkacida.

20Isukna,MusajeungHarunhudangisuk-isukkeneh, terusinditkakaratonFiraunbarimawaiteukAllah

21Nalikaaranjeunnasumpingkagapuraraja,ayadua singangoraanudikurungdidinyanganggopakakasbeusi, sarengteuayaanukaluaratanapilebettipayuneun aranjeunna,kecualijalma-jalmaanudiparentahkeunku raja,nalikaparatukangsihirsumpingsarengnariksingasingaétakujampi-jampina,sarengieumawaaranjeunna karaja.

22Musaburu-burungangkatiteukkasinga-singaéta,tuluy ngaleupaskeunétasinga-singa,terusMusajeungHarun asupkakaratonraja.

23Singa-singaogédatangbarengjeungmaranéhna kalawanbungah,sartamaranéhnanuturkeunmaranéhna sartabungahkawasanjinganubungahningali dunungananabaliktitegalan

24NalikaFiraunningalihalieu,anjeunnareuwaspisanku bejaéta,sababrupanasigarupanaanak-anakAllah 25RajangalahirkaMusa,"Naonanuanjeun peryogikeun?"Jawabna,"PANGERAN,Allahnaurang Ibrani,ngutuskamikaanjeun,pikeunnimbalan,'Widian umatKamiinditsupayaaranjeunnangabaktikaKami'" 26NalikaFiraunngadangukecap-kecapéta,anjeunna kacidasieunnadipayuneunaranjeunna,terasanjeunna nyarioskaaranjeunna,"Inditayeunasarenguihdeuika abdiénjing."Sarengaranjeunnangalakukeunsakumaha anuditimbalankuraja

27Sanggeusaranjeunnaangkat,Firaunnimbalanka Bileam,tukangsihirna,jeungkaYanesjeungYambres, kitudeuikasakumnatukangsihir,tukangramal,jeungjuru

naséhatrajaAranjeunnasadayanasumpingsartacalikdi payuneunraja.

28RajanyarioskeunsagalakecapanudiucapkeunkuMusa sarengHarunkaanjeunna,sarengtukangsihirétanaroska raja,"Nangingkumahajalmi-jalmiétatiasasumpingka anjeun,kumargiayasinga-singaanudikurungdigapura?"

29Rajangawaler,"Kusababsinga-singaétadiangkatku iteuknapikeunngalawansinga-singaéta,tuluy dileupaskeun,terusdatangkakami"Singa-singaétaogé bungahningalisinga-singaétakawasanjingbungah nepungandununganana

30BileambinBeor,tukangsihirna,ngawalerkaraja, pokna,"Ieutehlaintukangsihirkawaskami."

31Ayeunageuranitahjalma-jalmadatang,sinadatang, uranguji,terusrajanurut

32IsuknaFiraunnimbalanMusajeungHarunpikeun datangkaraja,terusmaranehnanyokotiteukAllah,terus datangkarajasartanyaritakaanjeunna,pokna, 33KieutimbalanPANGERAN,AllahnaurangIbrani, "IdinanumatKamisupayaaranjeunnangabaktikaKami"

34Rajangalahirkaaranjeunna,"Tapisahaanubakal percayakaaranjeunyenaranjeuntehutusanAllahsarta yenaranjeundatangkakaulakuparentah-Na?"

35Ayeuna,pasihanhijikaajaibanatanapitandadinahal ieu,supadoskecap-kecapanuanjeunucapkeunbakal dipercaya

36Harunburu-burungalungkeuniteuknakapayuneun Firaunjeungkapayuneunparaabdina,terusiteuknarobah jadioray

37Tukang-tukangsihirningaliieuterusngalungkeun iteuknakataneuh,terusiteuknarobahjadioray.

38TerusoraynumakéiteukHarunngangkatsirahnaterus mukasungutnapikeunngelekiteuk-iteuktukangsihir

39Bileam,tukangsihirna,ngawaler,"Ieugeuskajadianti jamanbaheula,orayngelekbabaturanana,jeungmahluk hirupsilihngahakanbabaturanana"

40Ayeunabalikkeundeuiiteuknakakaayaanaslina,sarta iteukurangogébakalbalikkeundeuiiteukurangkawas kaayaanaslina,sartalamuniteukanjeunngelekiteukurang, mangkaurangbakalnyahoyénRohAllahayadinadiri anjeun,jeunglamunhenteu,anjeunnganukurtukang kawasurangsorangan

41Harunburu-burungulurkeunleungeunnaterusnyekel buntutoray,terusjadiiteukdinaleungeunna,terustukangtukangsihirngalakukeunhalnusaruakuiteukna,terus masing-masingnyekelbuntutorayna,terusjadiiteuk kawasnutadina

42Nalikaaranjeunnadibalikkeundeuikanaiteuk,iteuk Harunngelekiteukaranjeunna

43Nalikarajaningalihalieu,anjeunnamaréntahkeun pikeunmawabukucatetananuayahubungananasareng raja-rajaMesir,sarengaranjeunnamawabukucatetan, nyaétababadraja-rajaMesir,anueusinasadayabrahala Mesirdiukir,sababaranjeunnamikirhoyongmendakan namiPANGERANdijerona,tapihenteumendakanana

44RajaFiraunngalahirkaMusajeungHarun,"Kuringteu manggihanjenenganAllahmaranehanuditulisdinaieu kitab,jeungkuringteunyahongaranna"

45Parajurubicarasarengparaahliwijaksanangawalerka raja,"KamiparantosngupingyénAllahurangIbrani nyaétaputrajalmawijaksana,putraraja-rajajamanbaheula

46RajaFiraunmalikkaMusajeungHarunsartangalahir, "KuringteunyahosahaPANGERANanugeus diumumkeunkuaranjeun,jeungkuringmoalngutusumatNa."

47Aranjeunnangawalerkaraja,"PANGERAN,AllahNu MahaKawasa,jenenganana,sarengAnjeunnaparantos ngumumkeunjenengananakaurangtijamankaruhun urang,sarengngutusurang,saurna,"PergikaFiraunsareng bejakeunkaanjeunna,'KirimkeunumatKamisupados aranjeunnangalayananKami'"

48Ayeuna,mugiaabdisadayakersaangkatkagurun salamitiludinten,sarengngurbankaMantenna,sababti saprakurangangkatkaMesir,Mantennateuacannampi kurbanbeuleuman,kurbansato,atanapikurbankurbanti urangUpamiGustiteukersangutus,Mantennabakal bendukaGusti,sarengMantennabakalngagebugMesirku wabahatanapipedang

49SarengFiraunngalahirkaaranjeunna,Caritakeun ayeunakakawasaansarengkakawasaanana;sareng aranjeunnangawalerkaanjeunna,Anjeunnanyiptakeun langitsarengbumi,lautsarengsadayalaukna,Anjeunna ngabentukcahaya,nyiptakeungelap,nyababkeunhujanka bumisarengnyiramna,sarengngajantenkeunjukutsareng jukutbertunas,Anjeunnanyiptakeunmanusasareng sasatoansarengsasatoanleuweung,manuk-manukdiudara sarenglaukdilaut,sarengkusungutnaaranjeunnahirup sarengmaot

50SaéstunaMantennaanunyiptakeunanjeundina kandunganindunganjeun,masihananjeunnapaskahirupan, ngurusanjeunsarengnempatkeunanjeundinatahta karajaanMesir,sarengAnjeunnabakalnyabutnapas sarengnyawaanjeuntianjeun,terasmulangkeunanjeunka taneuhtempatanjeundicandak

51Rajakacidaambeknangadéngéomonganmaranéhna, terusngalahir,"Nanging,sahadiantaradéwa-déwa bangsa-bangsaanutiasangalakukeunieu?Walunganieu milikkuringsorangan,sartakuringanungadamelnapikeun dirikuringsorangan"

52Tuluyanjeunnangusiraranjeunnatianjeunna,sarta anjeunnamaréntahkeunpagaweankaIsrailsupayaleuwih beurattibatankamarijeungsamemehna

53MusajeungHarunkaluartipayuneunraja,sartaningali urangIsraildinakaayaananugorénglantaranparapawang geusngajadikeunpagaweanmaranehnabeuratpisan

54MusabalikdeuikaPANGERANsartamiwarang, "NahaGustinganiayaumatGusti?Tisaprakabdisumping kaFiraunpikeunnyarioskeunnaonanuGustipiwarangka abdi,anjeunnaparantosnganiayapisanurangIsrail."

55PANGERANngadawuhkaMusa,"Anjeunbakal ningaliyénkupanangananudiulurkeunsarengbala bencanaanubeurat,FiraunbakalngusirurangIsrailti nagarana."

56MusajeungHaruncicingdiMesirdiantaradulurdulurna,urangIsrail

57AriurangIsrailmah,urangMesirtehnyiksapisan hirupnakupagaweanbeuratanudipaksakeunka maranehna.

BAB80

1Saatosduataun,PANGERANngutusdeuiMusaka FiraunpikeunngaluarkeunurangIsrail,sarengngusir aranjeunnatitanahMesir

2MusaangkatkakaratonFiraun,terasnyarioskeunkecapkecaptiPANGERANanungutusanjeunna,tapiFiraunteu ngadéngékeunkanasoraPANGERAN,sarengGusti ngahudangkeunkakawasaan-NadiMesirkaFiraunsareng rahayatna,sarengGustingagebugFiraunsarengrahayatna kubalaianuageungsarengnyeripisan

3PANGERANngutusHarunpikeunngarobahsakumna caidiMesirjadigetih,katutwalungan-walunganana

4AyahijiurangMesirdatangreknginumjeungngalacai, anjeunnaningalikanakendina,sartakatingalinacaidina kendinarobahjadigetih;sartanalikaanjeunnadatangrek nginumtinacangkirna,caidinacangkirnarobahjadigetih

5Nalikaayasaurangawéwénukeurngagilingadonan terusmasakkadaharan,rupanajadisigagetih

6PANGERANnimbalandeuikasakumnacaididinya pikeunngaluarkeunbangkong,sartaetabangkongbangkongtehasupkaimah-imahurangMesir

7WaktuurangMesirnginum,beuteungnapinuhku bangkong,terusaranjeunnangibingdinabeuteungna kawasnalikangibingdiwalungan

8Cainginumjeungcaimasakmaranéhnarobahjadi bangkong,komonalikamaranéhnangagolerdina ranjangna,késangnangalahirkeunbangkong

9Sanajankitu,amarahPANGERANteueureun-eureunti aranjeunna,sartaleungeun-Nadiulurkeunkasakumna urangMesirpikeunngagebugaranjeunnakusagalarupa wabahanubeurat

10Tuluyanjeunnanitahjalma-jalmangagebugantaneuh Mesirnepikajangkungnaduahastadiluhurtaneuh

11Kutu-kutuétaogélobapisan,dinadagingmanusa sarengsasatoan,disakumnapangeusiMesir,ogékaraja sarengratuPANGERANngutuskutu-kutuéta,sarengéta ngajantenkeunMesirsedihpisankukutu-kutuéta

12Sanajankitu,amarahPANGERANteueureun-eureun, leungeun-NatetepngulurkeunkaMesir

13PANGERANngutussagalarupasasatoanliarkaMesir, sartasasatoan-sasatoanliardatangsartangancurkeun sakumnaMesir,manusajeungsasatoan,jeungtatangkalan, jeungsagalarupaanuayadiMesir

14PANGERANngutusoraygalak,kalajengking,beurit, cerpelai,bangkong,jeungnusejennanungarayapdina lebu

15Laleur,tawon,kutu,seranggajeungreungit,masingmasingngariungnurutkeunjenisna

16Sagalarupasasatoannungarayapjeungnujangjangan daratangkaMesirsartakacidanganyenyerieunanaurang Mesir

17Kutujeunglaleurasupkanapanonjeungceuliurang Mesir.

18Tuluytawondatangkaarahmaranéhnasartangusir maranéhna,tuluymaranéhnakaluartidinyakakamarkamarjero,terusdiudagkutawonéta

19NalikaurangMesirnyumputkusababayasato-satonu keurngariung,panto-pantonadikunci,terusGustinitah urangSulanuthnuayadilautpikeunnaékkaMesir

20Jeungleungeunnapanjang,sapuluhhastapanjangna saruajeunghastalalaki.

21Tuluymanehnanaékkahateup,mukakeunhateupjeung lanténa,tuluymotongna,tuluyngulurkeunleungeunnaka jeroimah,mukakoncijeungbautna,tuluymukakeun imah-imahdiMesir.

22Tiharita,sato-satogalakasupkaimah-imahurang Mesir,sartasato-satogalakétangaruksakurangMesir, sartaétamataksedihpisankaaranjeunna

23Sanajankitu,amarahPANGERANteueureun-eureunti urangMesir,sartaleungeun-Natetepngulurkeunka maranehna

24TuluyAllahngutuspageblug,sartapageblugnyebarka Mesir,kakuda,kakalde,onta,sapi,domba,jeungmanusa

25Isuk-isukkénéhurangMesirhudangrékmawaingoningonnakapadangrumput,tapitétélaingon-ingonnageus paéhkabéh

26Satoingon-ingonurangMesirnganukurhijidina sapuluhanutinggaleun,jeungsatoingon-ingonurangIsrail diGosyenteuayahijiogéanupaeh

27Allahngadatangkeunbareuhanungagedurkanadaging urangMesir,anungabebelakulitna,sartaetajadiateulanu parahdinasakumnaurangMesirtidampalsukunepika luhursirahna.

28Jeunglobapisanbisuldinaawakna,nepikadagingna burukjeungbaubusuk

29Sanajankitu,amarahPANGERANteueureun-eureun, leungeun-NatetepngulurkeunkasakuliahMesir

30PANGERANnurunkeunhujanésanukacidagedéna, anungagebugantangkalanggurmaranéhananasarta meulahkeuntangkalbuahmaranéhananasarta ngagaringkeunétatangkalnepikamuragkadinya

31Unggaljukuthéjoogégaringjeungtumpur,sababaya seuneunucampuradukturunditengah-tengahhujanés,ku kitunahujanésjeungseuneungahakansagalarupa

32Jalma-jalmajeungsasatoananuayadiluarnagriogé tiwaskuseuneujeunghujanés,kitudeuisinga-singangora kabéhcapé

33PANGERANngutusjeungmawalobapisansimeutka Mesir,Chasel,Salom,Chargol,jeungChagole,unggal jenissimeut,anungahakansagalaanusésanatinahujanes

34UrangMesirbungahningalisimeut,sanajansimeut ngahakanhasilkebon,terusnéwaksimeutlobapisanterus diasinanpikeundahareun

35PANGERANniupanginlautanutarikpisan,anu nyipratkeunsagalasimeut,kaasupanudiasinan,tuluy dialungkeunkaLautBeureum;euweuhhijiogésimeutanu nyésadiwatesMesir.

36AllahngutuspoekkaMesir,nepikasakuliahtanah MesirjeungPatrosjadipoeksalilatilupoe,nepikahiji jalmateubisaningalileungeunnanalikaleungeunna diangkatkanasungutna

37Dinawaktuéta,lobaurangIsrailanugeusngalawanka PANGERANsartaanuteungadengekeunMusajeung Harun,sartateupercayakaaranjeunnayenAllahanu ngutusaranjeunna

38Jeunganugeusnyarita,"KamimoalkaluartiMesirbisi tiwaskukalaparandigurunanusuwung,sartaanuteu ngadengekeunparentahMusa."

39PANGERANngahukumaranjeunnadinatiludintenanu poékmongkleng,terasurangIsrailnguburaranjeunnadina dinten-dintenéta,tanpaurangMesirterangatanapibungah kuaranjeunna

40PoékpisandiMesirsalilatilupoé,sahawaéanu nangtungnalikapoékdatang,tetepnangtungditempatna, anudiuktetepdiuk,anungagolerterusngagolerdina kaayaananusarua,jeunganuleumpangtetepdiukdina taneuhditempatanusarua;jeunghalieukajadianka sakumnaurangMesir,nepikapoékétaleungit

41Poé-poépoékgeuskaliwat,sartaPANGERANngutus MusajeungHarunkaurangIsrail,ngadawuh,Rayakeun péstaanjeunjeungjieunPaskahanjeun,sababKamidatang tengahpeutingkasakuliahurangMesir,sartaKamibakal maehansakabéhanakcikalna,tianakcikalmanusanepika anakcikalsato,sartanalikaKaminingaliPaskahanjeun, Kamibakalngaliwatanjeun.

42UrangIsrailngalakukeunsagalarupaanu diparentahkeunkuPANGERANkaMusajeungHarun, kituanudilakukeunkumaranehnadinapeutingeta.

43Tengahpeuting,PANGERANangkatkaMesir, ngaliwatkasakuliahMesir,tuluymaehansakumnaanak cikalurangMesir,tianakcikalmanusanepikaanakcikal sato

44PeutingétaFiraunhudang,anjeunnasarengsadaya abdinasarengsadayaurangMesir,sarengayasorajeritanu tarikdisakumnaMesir,sababteuayahijiogébumianu henteuayamayit

45Ogégambar-gambaranakcikalMesir,anudiukirdina témbokimahna,ancurtuluymuragkataneuh

46Malahtulang-tulanganakcikalnaanugeusmaot samemehnasartaanudikuburdiimah-imahna, dikumpulkeunkuanjing-anjingMesirdinapeutingeta terusdisérédkahareupeunurangMesirsartadialungkeun kahareupeunmaranehna.

47UrangMesirningalimusibahanuujug-ujugdatangka aranjeunna,terusurangMesirngajerittarikpisan

48SakumnakulawargaMesirceurikdinapeutingéta, masing-masinglalakilantarananaknalalaki,kitudeuianak cikalnaawéwé,sartasoraributMesirkadéngétikajauhan dinapeutingéta.

49JeungBathiaputriFirauninditjeungrajadinapeuting etapikeunnéanganMusajeungHarundiimah-imahna, sartamaranéhnamanggihanMusajeungHarundiimahimahna,keurdaharjeungnginumsartabungahbareng jeungsakumnaIsrail

50BathiangalahirkaMusa,"Nahaieuganjaranpikeun kahadeananuparantoskuringpigawékaanjeun,anu parantosngatiksarengngalatihanjeun,sarenganjeun parantosmawacilakaieukakuringsarengkakulawarga bapakuring?"

51Musangalahir,"Pastiayasapuluhbalaianuditimpakan kuPANGERANkaMesir;nahaayasalahsahijibalaianu narajanganjeun?Nahaayasalahsahijianunarajang anjeun?"ceukmanehna,"Teuaya"

52Musangalahirkamanehna,"Sanajanhidepanakcikalti indunghidep,hidepmoalmaot,jeungmoalayabencananu nepikahidepdiMesir"

53Manehnanyarita,"Naonuntungnakuringningaliraja, lanceukkuring,jeungsakumnakulawarganakatut rahayatnangalamankajahatanieu,anuanakcikalnabinasa barengjeungsakabehanakcikalurangMesir?"

54Musangalahirkamanehna,"Saenyanalanceukmaneh jeungkulawargana,kitudeuirahayatMesir,teu

ngadengekeunkanatimbalanPANGERAN,kukituna cilakaieudatangkamaranehna."

55RajaFirauntiMesirnyampeurkeunMusajeungHarun, katutsababarahaurangIsrailanuayadidinya,tuluy anjeunnanenedakaaranjeunna,pokna,

56Geurageuracandakdulur-dulurmaraneh,sakumna urangIsrailanuayaditanahieu,barengjeungdomba,sapi, jeungsagalarupana,ulahayaanudisesakeun,nganukur kudunenedakaPANGERAN,Allahmaraneh,pikeun Kami

57MusangalahirkaFiraun,"Sanajanhidepanakcikal indunghidep,ulahsieun,sababhidepmoalmaot,sabab PANGERANgeusnimbalanyenhidepkuduhirup,pikeun nembongkeunkakawasaanjeungpanangan-Naanukuat"

58TuluyFiraunmaréntahkeunsupayaurangIsraildiusir, sartasakumnaurangMesirnguatkeundiripikeunngusir aranjeunna,sababceukmaranehna,"Urangsadayanabakal binasa"

59UrangMesirngutusurangIsrailindit,mawalobapisan hartabanda,domba,sapi,jeungbarang-baranganu berharga,nurutkeunsumpahPANGERANantara AnjeunnajeungRamaurangIbrahim.

60UrangIsrailngalambat-lambatkeunangkatpeutingpeuting,sartanalikaurangMesirdatangkaaranjeunna pikeunmawaaranjeunnakaluar,aranjeunnananyaka aranjeunna,"Nahaurangmaling,nepikaurangkaluar peuting-peuting?"

61UrangIsrailmentabarang-barangperakjeungemaska urangMesir,kitudeuipakean,tapiurangIsrailngarampas barang-barangurangMesir

62Musaburu-buruhudang,tuluyangkatkawalungan Mesir,tuluyngangkatpetimayitYusuptidinyasarta dibawa

63UrangIsrailogémawapetimayitbapanamasingmasing,kitudeuipetimayittikaomnamasing-masing

BAB81

1UrangIsrailangkattiRaamseskaSukot,kira-kiragenep ratusrebulalakinuleumpang,cankaasupbarudakjeung pamajikanana

2Ogéjalma-jalmacampuranogéngiringkadinya,kitu deuidombajeungsapi,malahlobapisaningon-ingonna.

3UrangIsrailcicingdiMesirbaridigawebeurat,lilana duaratussapuluhtaun

4Saatosduaratussapuluhtaun,PANGERANngaluarkeun urangIsrailtiMesirkupanangananukuat

5UrangIsrailangkattiMesir,tiGosyen,jeungtiRameses, tuluymasangkemahdiSukotdinatanggallimabelasbulan kahiji

6UrangMesirnguburkeunsadayaanakcikalanuparantos dipaéhankuPANGERAN,sarengsadayaurangMesir nguburkeunjalmi-jalmianutiwassalamitiludinten

7UrangIsrailmajutiSukotterusmasangkémahdiEtom, ditungtunggurun

8DinadintenkatilusaatosurangMesirnguburmayitanak cikalna,seueurlalakianubangkittiMesirterasngudag IsrailpikeunmulangkeunaranjeunnakaMesir,sabab aranjeunnatobatyénaranjeunnaparantosngantepkeun Israilninggalkeunperbudakanana.

9Ayahijilalakinunyaritakatatanggana,"Musajeung HarungeusnyaritakaFiraun,pokna,'Simkuringrekindit kagurunsalilatilupoé,rekngurbankaPANGERAN, Allahsimkuring.'"

10Ayeunahayuuranghudangisuk-isukterusnitah aranjeunnamulang,jeunglamunmaranehnabalikbareng jeungurangkaMesirkadununganana,urangbakalnyaho yenmaranehnatehbogakapercayaan,tapilamun maranehnateudaékbalik,urangbakalngalawan maranehna,sartanitahmaranehnamulangkalawan kakuatananugedejeungleungeunanukuat

11Isuk-isukkénéh,sakumnabangsawanFiraunhudang, barengjeungkira-kiratujuhratusrébulalaki,tuluy maranéhnakaluartiMesirdinapoééta,terussumpingka tempaturangIsrailaya

12UrangMesirkabehnarenjoMusa,Harun,jeung sakumnaurangIsrailkeurcalikdihareupeunPi-Hahirot, keurdaharnginumbaringarayakeunpéstapikeun PANGERAN.

13UrangMesirsadayananyarioskaurangIsrail,"Leres pisanaranjeunparantosnyarios,'Kamibadeangkatka gurunsalamitiludintenkanggongurbankaAllahkami, terasuihdeui'"

14Ayeunadintenieuparantoslimadintentisaprakhidep angkat,nahahidepteuacanmulihkajuraganhidep?

15MusajeungHarunngawaler,"KusababPANGERAN, Allahurang,geusngadawuhkaurang,'Maranehmoalbalik deuikaMesir,tapiurangbakalinditkatanahanupinuhku susujeungmadu,sakumahaanugeusdijangjikeunku PANGERAN,Allahurang,kakaruhunurangyenrek dibikeunkaurang.'"

16BarangparabangsawanMesirningaliyénurangIsrail teungagugukaaranjeunna,antuknabalikdeuikaMesir, aranjeunnanyiapkeundiripikeunmeranganIsrail.

17PANGERANnguatkeunhateurangIsrailngalawan urangMesir,nepikamaranehnangagebugurangMesir kalawanhebat,sartaperangnasengitpisankaurangMesir, sartakabehurangMesirkaburtihareupeunurangIsrail, sabablobadiantaranaanutiwaskuurangIsrail

18ParabangsawanFiraunangkatkaMesirsareng ngawartosankaFiraun,saurna,"UrangIsrailparantos kabur,sarengmoaluihdeuikaMesir,sarengsapertoskieu MusasarengHarunnyarioskakami."

19SarengFiraunngadanguhalieu,haténasarenghaté sadayarahayatnamalikngalawanIsrail,sarengaranjeunna tobatyénaranjeunnaparantosngintunkeunIsrail;sareng sadayaurangMesirmamatahanFiraunpikeunngudagbani Israilpikeunngajantenkeunaranjeunnauihdeuikana bebanaranjeunna

20Tuluysilihtanya,"Naonieuanugeusdilakukeunku urang,nepikaurangngantepurangIsrailinditti pangbudakan?"

21PANGERANnguatkeunhatesakumnaurangMesir pikeunngudagurangIsrail,sababPANGERANkersa ngagebugurangMesirdiLautBeureum

22Raja-rajatuluynyiapkeunkaretaperangna,sartanitah sakumnaurangMesirkumpul,teuayahiji-hijiacananu tinggaleuniwaltibarudakjeungawewe

23SadayaurangMesirangkatsarengFiraunngudagurang Israil,sarengpasukanMesirétaageungpisansarengbeurat, sakitarsapuluhratusrébulalaki

24SakumnapasukanIsrailngudagurangIsrailpikeun dibawabalikkaMesir,sartanepikaaranjeunnageus kémahdisisiLautBeureum

25UrangIsrailngarérét,terusningaliurangMesirngudag maranéhna,sartaurangIsrailkacidasieunnaningali maranéhna,sartaurangIsrailnenedakaPANGERAN 26KulantaranurangMesir,urangIsraildibagijadiopat golongan,sartaaranjeunnapasea,sababsieunkuurang Mesir,sartaMusanyaritakamasing-masinggolongan 27RombongankahijinyaétatikaomRubin,Simeon,jeung Isakar,sartamaranéhnamutuskeunréknyemplungkalaut, lantaranmaranéhnakacidasieunnakuurangMesir

28Musangalahirkaaranjeunna,"Ulahsieun,singtetep nangtung,sartatingalikasalametantiPANGERANanu bakaldilaksanakeunpoeieupikeunmaraneh"

29RombongankaduanyaétatibaniZebulon,Binyamin jeungNaptali,sartaaranjeunnamutuskeunrékbalikdeui kaMesirbarengjeungurangMesir

30Musangalahirkaaranjeunna,"Ulahsieun,sabab sakumahaanugeuskatingalikumaranehayeuna,nyakitu deuimoalkatingalikumaranehsalamina"

31RombongankatilunyaétaturunanYudajeungYusup, sartaaranjeunnamutuskeunrékinditmeranganurang Mesir

32Musangalahirkaaranjeunna,"Maranehkudunangtung ditempatmaraneh,sababPANGERANbakalmerangan maraneh,sartamaranehkuducicing"

33RombongankaopatnyaétatibaniLewi,Gad,jeung Aser,sartamaranéhnamutuskeunrékinditkatengahtengahurangMesirpikeunngabingungkeunmaranéhna, terusMusangalahirkamaranéhna,"Tetepditempatanjeun jeungulahsieun,nganukurngadu'akaPANGERAN supayaMantennanyalametkeunanjeuntinaleungeun maranéhna."

34SanggeuskituMusanangtungtitengah-tengahjalmarea, tuluynenedakaPANGERAN,pokna,

35NunGUSTI,Allahnungawasasakumnabumi,mugia urangMesirulahnepikagumunggungyenkakawasaan sarengkakawasaantehkagunganaranjeunna

36PANGERANngadawuhkaMusa,"Nahaanjeun sasambatkaKami?BejakeunkaurangIsrailsupaya aranjeunnamaju,tuluyulurkeuniteukanjeunkalaut, beulahlautna,supayaurangIsrailbisameuntas."

37Musangalakukeunkitu,tuluyngangkatiteuknakaluhur laut,tuluymeulahetalaut

38Cailautdibagijadiduabelasbagian,terusurangIsrail ngaliwatbarileumpangbarimakesapatu,kawasjalmanu ngaliwatjalannugeusdisiapkeun.

39PANGERANnembongkeunkaajaiban-kaajaiban-Naka urangIsraildiMesirjeungdilautkuperantaraanMusa jeungHarun

40NalikaurangIsrailgeusasupkalaut,urangMesir ngudagaranjeunna,jeungcailautmimitingagebrétdeuika aranjeunna,sartaaranjeunnasadayanatilelepdinacai, jeungteuayahijijalmaanutinggaleuniwaltiFiraun,anu mujisyukurkaPANGERANsartapercayakaAnjeunna, kukitunaPANGERANteungabalukarkeunanjeunna binasadinawaktuétajeungurangMesir

41PANGERANnitahhijimalaikatpikeunnyokot anjeunnatiantaraurangMesir,anutuluyngalungkeun

anjeunnakatanahNinewesartaanjeunnangarajaanéta tempatsalamilila.

42DinapoeetaPANGERANnyalametkeunIsrailtina kakawasaanMesir,sartasakumnabaniIsrailningaliyen urangMesirgeusbinasa,sartamaranehnaningali kakawasaanPANGERANanuagung,dinanaonanugeus dilakukeunkuMantennadiMesirjeungdilaut

43TuluyMusajeungurangIsrailngawihkeunieulaguka PANGERAN,dinapoeanPANGERANngagebugurang Mesirkumaranehna

44SakumnaurangIsrailngawihbareng,pokna,"Kuring rekngawihkaPANGERAN,sababMantennakacida agungna,kudajeungnunumpaknageusdilelepkeunka laut;etatehgeuskatulisdinakitabHukumAllah"

45Saatosieu,urangIsrailangkat,terasmasangkemahdi Mara,sarengPANGERANmasihankaurangIsrailaturan sarengputusanditempatétadiMara,sarengPANGERAN nitahurangIsrailpikeunleumpangdinasagalajalan-Na sarengngalayananMantenna.

46TiMaraaranjeunnaangkatkaElim,didinyaayadua belascinyusujeungtujuhpuluhtangkalkorma,sarta barudakngakemahdidinyadisisicai.

47TiElimaranjeunnaangkatkagurunSin,dinatanggal limabelasbulankaduasaatosaranjeunnaangkattiMesir

48DinamangsaharitaPANGERANmasihanmannaka urangIsrailpikeundidahar,sartaPANGERANnurunkeun hujantisawargapikeunurangIsrailunggalpoe

49UrangIsrailngadaharmannasalilaopatpuluhtaun, sapanjanghirupnadigurun,nepikadatangkatanah Kanaanpikeunngarebutna

50TidinyaaranjeunnamajudeuitigurunSin,tuluy masangkemahdiAlus

51TiAlusaranjeunnamajuterusmasangkemahdi Rafidim.

52WaktuurangIsrailayadiRafidim,urangAmalekbin Elifas,putuEsau,dulurnaZefo,datangmeranganurang Israil.

53Anjeunnamawadalapanratussarébulalaki,tukangsihir jeungtukangsihir,tuluynyiapkeundiripikeunperang ngalawanIsraildiRafidim.

54Aranjeunnangalaksanakeunperanganuhebatsareng sengitngalawanIsrail,sarengPANGERANmasrahkeun AmaleksarengrahayatnakaMusasarengkaurangIsrail, sarengkaYosuaputraNun,urangEfrata,abdiMusa 55UrangIsrailngéléhkeunurangAmalekjeungbaladna kupedang,tapiperangnakacidasengitnakaurangIsrail.

56PANGERANnimbalankaMusa,"Tuliskeunieuhal dinahijibukupikeunpangéling-ngéling,tuluysimpendina leungeunYosuaputraNun,abdianjeunParentahkeunka urangIsrail,'LamunmaranehgeusnepikatanahKanaan, kudungahapuskeunpangéling-ngélingkaurangAmalekti sakuliahdunya.'"

57Musangalaksanakeunkitu,tuluynyokotkitabétasarta nyeratkeunkecap-kecapieudinaétakitab,pokna, 58Singingetkananaonanugeusdilakukeunkuurang AmalekkamaranehdijalannalikamaranehkaluartiMesir

59Anunepungananjeundijalansartangagebugtitukang, malahjalma-jalmaanulemahditukangeunanjeunnalika anjeunleuleusjeungcapé

60Kukituna,nalikaPANGERANAllahmaranehgeus maparinkatengtremantisakumnamusuhditanahanu

dipasihkeunkuPANGERANAllahmaranehkamaraneh pikeundijadikeunmilikpusaka,maranehkudungahapus sagalapangeling-elingkaurangAmalektihandapeun langit,ulahnepikapoho.

61RajaanuwelasasihkaurangAmalek,atawakajalmajalmaanudiingetanatawakaturunanana,Kamibakal nagihhukumantimanehna,sartaKamibakalngabasmi manehnatiantararahayatna.

62Musanyeratkeunsagalahalieudinahijikitab,sarta maréntahkeunkaurangIsrailngeunaansagalahalieu

BAB82

1UrangIsrailangkattiRafidimtuluymasangkemahdi GurunSinai,dinabulankatilutisaprakaranjeunnakaluar tiMesir.

2HaritaRehuel,urangMidian,mitohaMusa,sumpingka ditu,barengjeungZipora,putrina,katutduaputrana, lantarananjeunnageusngadéngéhal-halmujijatanu dilakukeunkuPANGERANkaIsrail,nyaéta ngabébaskeunmaranéhnatiMesir

3RehuelsumpingkaMusadiguruntempatanjeunna masangkémah,digunungAllah

4Musaangkatnepunganmitohalalakikalawan kahormatananuageung,sarengsakumnaurangIsrail ngiringananjeunna

5Rehueljeunganak-anaknacicingdiantaraurangIsrail lila-lila,sartatiharitaRehuelwanohkaPANGERAN.

6DinabulankatilutisaprakurangIsrailkaluartiMesir, dinadintenkagenepna,PANGERANmasihankaIsrail sapuluhparentahdiGunungSinai.

7SakumnaurangIsrailngadangukeunsagalaparentahieu, sartasakumnaurangIsrailbungahpisandinapoeeta karanaPANGERAN.

8KamulyaanPANGERANayadiGunungSinai,terus MantennanimbalankaMusa,terusMusasumpingdina jeromegaterusnaékkagunung.

9Musaayadigunungopatpuluhpoéopatpuluhpeuting; anjeunnateudaharrotijeungteunginumcai,sarta PANGERANngajarkeunanjeunnakanaaturanjeung putusan-putusanpikeunngajarkeunkaurangIsrail

10PANGERANnyeratkeunsapuluhparentahanu diparentahkeunkaurangIsraildinaduapapanbatu,anu dipasihkeunkaMusapikeundiparentahkeunkaurang Israil

11Sanggeusopatpuluhpoéopatpuluhpeuting,sanggeus PANGERANréngséngandikakaMusadiGunungSinai, PANGERANmaparinpapanbatukaMusa,anuditulisku ramoAllah

12NalikaurangIsrailningaliyénMusangantosanturunti gunung,aranjeunnangumpuldisakurilingHarun,teras nyarios,"AriMusa,urangteuterangnaonanukajantenan kaanjeunna"

13Ayeunageurajumeneng,jieunhijiallahpikeunurang, anubakalmingpinurang,supayamanehulahnepikamaot 14Harunkacidasieunnakajalma-jalma,terusnitah maranehnamawaemaskaanjeunna,terusdijieunnaanak sapicairpikeunjalma-jalma

15SamemehMusalungsurtigunung,PANGERAN ngadawuhkaMusa,"Turunheula,sababumat-Naanuku manehdibawakaluartiMesirgeusngaruksakdirina"

16Maranehnageusnyieunanaksapicair,tuluysujudka dinya,jadiayeunaulahnepikaKaminumpesmaranehnati bumi,sababmaranehnatehbangsaanukerasbeuheungna

17MusanenedakaPANGERANpikeunjalma-jalma lantaranbarangjieunanaksapi,tuluyturuntigunungbari nyekelduapapanbatuanudipasihkeunkuAllahkaurang Israil

18BarangMusanyampeurkeunkakémahtuluyningali anaksapianudijieunkujalma-jalma,Musakacida ambekna,terusmeulahkeunpapan-papandihandapeun gunung

19Musasumpingkakémah,tuluynyokotanaksapi, dibeuleum,tuluydigilingnepikajadilebuleutik,tuluy diawurkeunkanacai,tuluydibikeunkaurangIsrailsupaya diinum

20Jeungayakira-kiratilurebujalmaanunyieunetaanak sapi,anupaehkupedangsilihtembak

21IsuknaMusangalahirkajalma-jalma,"Simkuringrek naékkaluhurngadeuheuskaPANGERAN,sugansim kuringbisangahampuradosa-dosaaranjeunanugeus dilakukeunkaPANGERAN"

22MusanaékdeuikaPANGERAN,teruscicingdidinya opatpuluhpoéopatpuluhpeuting

23SalilaopatpuluhpoéMusanenedakaPANGERAN pikeunurangIsrail,sartaPANGERANngadangukeun pamentaMusa,sartaPANGERANngabulkeunpamenta MusapikeunurangIsrail

24TuluyPANGERANnimbalankaMusasupayanyieun duapapanbatutuluydibawakaPANGERAN,anubakal nuliskeunsapuluhparentahdinaetapapan

25Musalungsur,ngukirduapapanbatu,tuluynaékka GunungSinaikaPANGERAN,sartaPANGERAN nyeratkeunsapuluhparentahdinaetapapanbatu

26MusatetepayadipayuneunPANGERANopatpuluh dintenopatpuluhwengi,sartaPANGERANngajarkeun anjeunnaaturan-aturansarenghukum-hukumanukedah ditepikeunkaIsrail.

27PANGERANnimbalankaanjeunnangeunaanurang Israilsupayaaranjeunnangadameltempatsucipikeun PANGERAN,supadosnami-Natiasaayadidinya,sareng PANGERANnununjukkeunkaanjeunnarupatempatsuci sarengrupasadayaparabotna

28Sanggeusopatpuluhpoé,Musalungsurtigunungbari mawaduapapanbatu

29MusasumpingkaurangIsrail,tuluynyarioskeunsagala timbalanPANGERANkaaranjeunna,sartangajarkeun hukum-hukum,aturan-aturan,jeungputusan-putusananu geusdiajarkeunkuPANGERANkaanjeunna.

30MusangawartosankaurangIsrailngeunaanpangandika PANGERAN,yenanjeunnakududijieuntempatsuci pikeuncicingditengah-tengahurangIsrail

31Jalma-jalmabungahpisankusagalakahadeananugeus dijangjikeunkuPANGERANkaaranjeunna,kujalan Musa,sartaaranjeunnanyarios,"Sadayaanugeus dijangjikeunkuPANGERANkaanjeun,kamibakal ngalaksanakeunana"

32Jalma-jalmatehbarengngahiji,tuluymérékurbanka tempatsuciPANGERAN,sartamasing-masingmawa kurbantiPANGERANpikeunkaperluanibadahditempat sucijeungpikeunsagalarupakaperluanana.

33SakumnaurangIsrailmawabarang-baranganuayadina kakawasaananapikeundianggodiBaitSuciPANGERAN, emas,pérak,tambaga,jeungsagalarupaanudipakédiBait Suci.

34Sadayaahlianuahlidinapadamelanétasumpingteras ngadameltempatsucipikeunPANGERAN,numutkeun sagalaanudiparentahkeunkuPANGERAN,masingmasingdinapadamelananuparantosdilakukeunku anjeunna;sarengsadayaahlianuwijaksanadinahaténa ngadameltempatsuci,sarengsadayaparabotnasareng sadayaalat-alatpikeunibadahsuci,sapertosanu diparentahkeunkuPANGERANkaMusa

35Sanggeuslimabulan,pagaweannyieuntempatsucidi KemahSucitehgeusréngsé,sartaurangIsrail ngalaksanakeunsagalaparentahPANGERANkaMusa

36Tuluymaranehnamawatempatsucikatutsagala parabotnakaMusa;sakumahaanudipidangkeunku PANGERANkaMusa,kituogeanudilakukeunkuurang Israil.

37Musaningalietapagawean,sartakatingaliyen maranehnageusngalakukeunsakumahaanu diparentahkeunkuPANGERAN,tuluyMusangaberkahan maranehna

BAB83

1Dinabulankaduabelas,tanggalduapuluhtilubulanéta, MusanyandakHarunjeungputra-putrana,tuluy ngagemkeunpakeankaaranjeunna,tuluyngolesan aranjeunnakuminyaksuci,sartangalaksanakeun sakumahaanudiparentahkeunkuPANGERAN.Musa nyanggakeunsagalakurbananudiparentahkeunku PANGERANdinapoeeta

2TidinyaMusanyandakHarunjeungputra-putrana,tuluy ngalahir,"ManehkuducicingdilawangKemahSucisalila tujuhpoe,sababkituparentahKami"

3Harunjeungputra-putranangalaksanakeunsagala parentahPANGERANkaMusa,sartaaranjeunnatetepdi lawangKemahSucisalilatujuhpoé

4Dinadintenkadalapan,nyaétadintenkahijibulankahiji, dinataunkaduatisaprakurangIsrailangkattiMesir,Musa ngadegkeuntempatsuci,terasmasangsadayaparabot KemahSucisarengsadayaparabottempatsuci,teras anjeunnangalaksanakeunsagalaanudiparentahkeunku PANGERANkaanjeunna

5MusanyauranHarunsarengputra-putrana,teras aranjeunnanyanggakeunkurbanbeuleumansarengkurban pamupusdosakanggodirinasorangansarengkanggo urangIsrail,sapertosanudiparentahkeunkuPANGERAN kaMusa

6DinapoeetaduaputraHarun,NadabjeungAbihu, nyokotseuneuasingterusdibawakapayuneun PANGERANanuteudiparentahkeunkamaranehna,terus ayaseuneukaluartipayuneunPANGERAN,ngaduruk maranehna,nepikamaranehnamaotdipayuneun PANGERANdinapoeeta

7DinapoeMusaréngséngadegkeuntempatsuci,para pamingpinIsrailmimitinyanggakeunkurban-kurbannaka PANGERANpikeunupacarangaresmikeunaltar

8Sabanpamingpinpikeunsapoé,unggalpamingpinpikeun duabelaspoé

9Jeungsagalarupakurbananudibawakuunggaljalma dinasapoe-poena,hijipingganpérakanubeuratnasaratus tilupuluhsyikal,hijimangkokpérakanubeuratnatujuh puluhsyikalnurutkeunsyikalsuci,duananapinuhku tipunganudicampurjeungminyakpikeunkurban kadaharan

10Hijisendok,beuratnasapuluhsyikalemas,pinuhku dupa.

11Hijisapijalungora,hijidombajalu,hijianakdomba jaluumursataunpikeunkurbanbeuleuman

12Jeunghijiembejalupikeunkurbanpamupusdosa

13Jeungpikeunkurbankarapihan,duasapijalu,lima dombajalu,limaembejalu,jeunglimaanakdombajalu umursataun

14KituanudilakukeunkuduabelaspamingpinIsrail unggaldintenna,unggaljalmidinadintenna.

15Tiharita,dinatanggaltilubelasbulanéta,Musa maréntahkeunurangIsrailpikeunngalaksanakeunPaskah

16UrangIsrailngayakeunPaskahdinatanggalopatbelas bulanétadinawaktuna,sakumahaanudiparentahkeunku PANGERANkaMusa,kituogéanudilakukeunkuurang Israil.

17Dinabulankadua,dinatanggalhiji,PANGERAN ngandikakaMusa,

18CatetsadayakapalalalakiurangIsrailanuumurnadua puluhtaunkaluhur,anjeunsarengHarunlanceukanjeun sarengduabelaspamingpinIsrail

19Musangalaksanakeunkitu,Harunsumpingsarengdua belaspamingpinIsrail,terasaranjeunnangitungsadaya urangIsraildiGurunSinai

20UrangIsrailanuumurnaduapuluhtaunkaluhur jumlahnanurutkeunkulawarganamasing-masing,aya genepratustilurebulimaratuslimapuluhurang

21TapiurangLewiteukaasupkanagolongandulurdulurna,urangIsrail

22JumlahlalakiurangIsrailtiumursabulankaluhuraya duapuluhduarebuduaratustujuhpuluhtilu.

23JumlahurangLewianuumurnasabulankaluhuraya duapuluhduarébuurang

24MusanempatkeunparaimamjeungurangLewimasingmasingpikeunngalaksanakeuntugasjeungtanggung jawabnadiKemahSuci,sakumahaanudiparentahkeunku PANGERANkaMusa.

25Dinatanggalduapuluhbulanéta,mégageuspindahti KemahSucitempatkasaksian

26HaritaurangIsrailnuluykeunlalampahananatigurun Sinai,sartamaranehnangalaksanakeunlalampahantilupoe, terusmegaeureundigurunParan;didinyaamarah PANGERANhurungkaIsrail,lantaranmaranehnageus ngajengkelkeunPANGERANkucaraméntadahareun supayamaranehnabisadahar

27PANGERANngadangukeunpamentamaranehna,sarta maparindahareunkamaranehna,anudidaharsalilasabulan

28Tapisanggeuskitu,PANGERANbendukamaranehna, nepikamaranehnadibasmikubalahinukacidagedena, terusmaranehnadikurebkeundidinya

29UrangIsrailnyebuttempatétaKebrotHataawa,sabab didinyamaranéhnanguburjalma-jalmaanunapsudahar

30TidinyaaranjeunnaangkattiKebrot-Hataawa,tuluy masangkemahdiHaserot,anuayadigurunParan.

31WaktuurangIsrailayadiHaserot,PANGERANbendu kaMiryamlantaranMusa,nepikaMiryamkatarajang kusta,bodaskawassalju

32Manehnadikurungdiluarperkemahansalilatujuhpoe, nepikacageurdeuisanggeuskatarajangkusta.

33TidinyaurangIsrailmiangtiHaserot,tuluymasang kémahditungtunggurunParan

34Harita,PANGERANngandikakaMusa,supayangutus duabelaslalakitiurangIsrail,saurangtiunggalkaom, pikeunngintiptanahKanaan

35Musangutusduabelaslalaki,tuluyaranjeunnasumping katanahKanaanpikeunnalungtikjeungnalungtik,sarta aranjeunnanalungtiksakuliahtanahtimimitigurunSin nepikaRekhobnurekkaKamot

36Sanggeusopatpuluhpoé,maranéhnadaratangkaMusa jeungHarun,terusngabéjaansakumahaanuayadina haténaSapuluhlalakitiantaramaranéhnangabéjakeun laporangoréngkaurangIsrailngeunaantanahanugeus dijelajahkumaranéhna,pokna,"Mendingurangbalikdeui kaMesirtibataninditkaieutanah,tanahanungahakan pangeusina"

37TapiYosuabinNunjeungKalebbinYefune,anu kaasupjalma-jalmaanunalungtiketatanah,nyarita, "Tanahetatehkacidahadena"

38UpamiPANGERANkersaeunkaurang,tangtos Mantennabakalmawaurangkaieutanahsarengmasihan kaurang,sababieutanahanupinuhkusususarengmadu

39TapiurangIsrailteungadengekeunkaaranjeunna, malahngadengekeunomongansapuluhlalakianugeus nyebarkeunbejagorengngeunaantanaheta

40PANGERANngadangugerentesurangIsrail,sarta Anjeunnabendusartasumpah,kieu,

41Tangtosmoalayahijiogéjalmitigenerasijahatieuanu bakalningalitanahieu,tianuumurnaduapuluhtaunka luhur,iwaltiKalebbinYefunesarengYosuabinNun

42Tapipastigenerasijahatieubakalbinasadigurunieu, sarenganak-anaknabakalsumpingkatanahétasareng aranjeunnabakalngagaduhanéta;jantenamarah PANGERANhurungkaIsrail,sarengAnjeunna ngajantenkeunaranjeunnangumbaradigurunsalamiopat puluhtaundugikaakhirgenerasijahatéta,sabab aranjeunnahenteunuturkeunPANGERAN

43Jalma-jalmacicingdigurunParanlilapisan,teras aranjeunnaangkatkagurunngalangkunganLautBeureum

BAB84

1HaritaKorahbinYezerbinKehatbinLewi ngumpulkeunlobalalakitiantaraurangIsrail,terus maranehnangabantahMusa,Harun,jeungsakumnajalma rea

2PANGERANbendukamaranehna,nepikataneuhmuka sungutna,ngelehkeunmaranehna,katutimah-imahnajeung sagalahartabandamaranehna,kitudeuisakumnajalmajalmanuayadikulawargaKorah

3Sanggeuskitu,Allahnitahjalma-jalmangurilingan ngaliwatanPagununganSeirlilapisan.

4HaritaPANGERANngadawuhkaMusa,"Ulahngajak perangngalawanturunanEsau,sababKamimoalmasihan kamanehnanaontimaranehna,sanajanngansakitugebisa

diinjekkudampalsuku,sababKamigeusmereGunung SeirjadiwarisankaEsau."

5KukitunaturunanEsauperangngalawanturunanSeir baheula,sartaPANGERANgeusmasrahkeunturunanSeir kaleungeunturunanEsau,sartangabasmiaranjeunnati hareupeunmaranehna,sartaturunanEsaucicingdi tempatnanepikaayeuna

6KukitunaPANGERANnimbalankaurangIsrail,"Ulah ngalawanturunanEsaudulur-dulurmaraneh,sababtanah maranehnateubogamaraneh,tapimaranehbisameuli dahareuntimaranehnakuduitterusdidahar,jeungcaiku duitterusdiinum"

7UrangIsrailngalakukeunsakumahaanuditimbalanku PANGERAN

8UrangIsrailngurilingangurunpasir,ngaliwatanGunung Sinaililapisan,teunepikaturunanEsau,sartaaranjeunna cicingdidinyasalilasalapanbelastaun

9HaritaLatinusrajabaniKitimpupus,dinataunkaopat puluhlimapamaréntahanana,nyaétataunkaopatbelas kaluarnabaniIsrailtiMesir

10Anjeunnadikurebkeunditempatanudiwangunna pikeundirinasoranganditanahKitim,tuluyAbimnas ngarajaanngagantikeunanasalilatilupuluhdalapantaun

11Dinamangsaharita,sanggeussalapanbelastaun,urang IsrailngaliwatwatestanahmilikturunanEsau,terus aranjeunnanepikadinya,ngaliwatjalankagurunMoab

12PANGERANnimbalankaMusa,"UlahngepungMoab, ulahmeranganmaranehna,sababKamimoalmérénanaon kamaranehsabagiantanahmaranehna"

13UrangIsrailngaliwatjalankagurunMoabsalilasalapan belastaun,sartaaranjeunnateumerangankaeta.

14DinataunkatilupuluhgenepurangIsrailkaluartiMesir, PANGERANngagebughatéSihon,rajaurangAmori, terusanjeunnaperangngalawanurangMoab.

15SihonngirimutusankaBeorbinJaneas,putraBileam, juruwartosrajaMesir,sarengkaBileamputrana,pikeun nyumpahanMoab,supadosMoabdiserahkeunkaSihon.

16ParautusanangkatmawaBeorbinJaneas,jeungBileam binna,tiPetordiMesopotamia,tuluyBeorjeungBileam binnasumpingkakotaSihon,terusaranjeunnanyumpahan MoabjeungrajanadihareupeunSihon,rajaurangAmori

17Sihonkaluarjeungsakumnapasukanana,tuluyinditka Moab,meranganmaranehna,sartaanjeunnanalukkeun maranehna,sartaPANGERANmasrahkeunmaranehnaka leungeunna,sartaSihonmaehanrajaMoab 18SihonngarebutsadayakotaMoabdinaperangéta; anjeunnaogéngarebutHesbontidinya,sababHesbon mangrupikeunsalahsahijikotaMoab,sarengSihon nempatkeunparapanglimasarengparabangsawannadi Hesbon,sarengHesbondinawaktosétakagunganSihon 19Kukituna,BeorjeungBileam,nungomongkeunmisil, ngucapkeunkieu,"HayuurangkaHesbon,kotaSihon bakaldiwangundeuijeungditetepkeun"

20CilakaanjeunMoab!Anjeungeusleungit,heurang Kemos!Tingali,etatehgeuskatulisdinakitabHukum Allah

21SarengnalikaSihonparantosngawasaMoab,anjeunna nempatkeunpangawaldikota-kotaanuparantosdirebutti Moab,sarengseueurpisanurangMoabanugugurdina perangkaleungeunSihon,sarenganjeunnangarebut seueurpisanaranjeunna,putrasarengputri,sareng

anjeunnamaehanrajaaranjeunna;jantenSihonuihdeuika tanahnanyalira.

22Sihonmasihanseueurpisanhadiahpéraksarengemas kaBeorsarengBileamputrana,terasanjeunna ngantepkeunaranjeunnaangkatkaMesopotamia,kabumi sarengnagarana

23HaritasakumnaurangIsrailngaliwattijalankagurun Moab,tuluybalikdeuikadinyasartangepunggurunEdom. 24SakumnajalmareasumpingkagurunSindinabulan kahijitaunkaopatpuluhtisaprakmaranéhnakaluarti Mesir,sartaurangIsrailcicingdidinyadiKades,digurun SinMiryammaotdidinyasartadikurebkeundidinya

25HaritaMusangirimutusankaHadad,rajaEdom, pikeunnimbalan,"Kieuparentahduluranjeun,Israil, 'MugiaabdikersangaliwattanahanjeunKamimoal ngaliwattegalanatanapikebonanggur,moalnginumcai sumurKamibakalnuturkeunjalanraja'

26CeukEdomkaanjeunna,"Anjeunteukengingngaliwat nagaraabdi."TerusEdomkaluarpikeunmeranganurang Israilkalawanbaladanukuat

27TurunanEsaunolakngantepkeunurangIsrailngaliwat tanahna,jadiurangIsrailnyingkahtidinyajeungteu ngalawanmaranehna

28SababsamemehnaPANGERANgeusmarentahkeunka urangIsrail,kieu,"MaranehulahmeranganturunanEsau," kukitunaurangIsrailnyingkahtidinyajeungteu meranganmaranehna

29TidinyaurangIsrailangkattiKades,sartasakumna jalma-jalmasumpingkaGunungHor

30HaritaPANGERANnimbalankaMusa,"Bejakeunka lanceukanjeunHarunyenanjeunnabakalmaotdidinya, sababanjeunnamoalbisaasupkatanahanugeusKami bikeunkaurangIsrail"

31HarunnaékkaGunungHor,numutkeuntimbalan PANGERAN,dinataunka-opatpuluh,dinabulankalima, dinatanggalhijibulaneta

32Harunyuswanasaratusduapuluhtilutaunnalika anjeunnapupusdiGunungHor

BAB85

1RajaArad,urangKanaananucicingdikidul,ngadéngé béjayénurangIsrailgeusdatangngaliwatanjalanmatamata,terusanjeunnangaturpasukannapikeunmerangan urangIsrail

2UrangIsrailkacidasieunnakaanjeunna,sababanjeunna bogapasukananulobapisan,jadiurangIsrailmutuskeun rékbalikdeuikaMesir.

3UrangIsrailbalikdeuikaMaserathBeniYaakon,kirakiratilupoeperjalananana,sababmaranehnakacida sieunnakurajaArad

4UrangIsrailteudaékbalikdeuikatempatna,jadi maranéhnacicingdiBeniYaakonsalilatilupuluhpoé

5NalikaurangLewiningaliyénurangIsrailteudaékbalik deui,aranjeunnasirikdemiPANGERAN,terasaranjeunna bangkitsarengmerangandulur-dulurnaurangIsrail,sareng maehanseueurpisandiantaraaranjeunna,sarengmaksa aranjeunnauihdeuikatempatna,GunungHor

6Waktuaranjeunnabalikdeui,rajaAradmasihngatur pasukannapikeunperangngalawanurangIsrail.

7UrangIsrailgeussumpah,pokna,"Lamunhidep serahkeunieubangsakaleungeunkami,kota-kota maranehnabakaldibasmi"

8PANGERANngadangukeunpamentaIsrail,sarta MantennamasrahkeunurangKanaankaleungeun maranehna,sartaMantennangabasmimaranehnakatut kota-kotamaranehna,sartaetatempatdingarananHorma

9UrangIsrailmajutiGunungHortuluymasangkemahdi ObotTiObotdeuiaranjeunnamajuterusmasangkemah diIye-Abarim,diwatestanahMoab

10UrangIsrailngirimpesenkaMoab,"Hayuurang ngaliwattanahanjeunkatempaturang"TapiurangMoab teungidinanurangIsrailngaliwattanahna,sababurang MoabkacidasieunnayenurangIsrailbakalngalakukeun kaaranjeunnasapertosanudilakukeunkuSihon,rajaurang Amori,kaaranjeunna,anugeusngarebuttanahnasarta maehanlobadiantarana

11Kukituna,urangMoabteungidinanurangIsrail ngaliwattanahna,sartaPANGERANnimbalankaurang Israil,"MaranehnaulahmeranganMoab,"jadiurangIsrail indittiMoab

12UrangIsrailmajutiwatesMoab,terusnepikasisi WalunganArnonnusejen,watesMoab,antaraMoabjeung urangAmori,terusmasangkemahdiwatesSihon,raja urangAmori,digurunKedemot.

13UrangIsrailngirimutusankaSihon,rajaurangEmor, eusinakieu,

14Mugiaabdi-abdikersangaliwattanahanjeun,abdimoal malikkategalanatanapikakebonanggur,abdi-abdibade ngalangkunganjalanrayarajadugikaparantosngaliwat watesanjeun,tapiSihonteukersaeunngaliwaturangIsrail.

15SihonngumpulkeunsakumnaurangEmorterusangkat kagurunpikeunmeranganurangIsrail,terusmerangan IsraildiYahas.

16PANGERANmasrahkeunSihon,rajaurangAmori,ka urangIsrail,sartaurangIsrailmaehansakumnarahayat SihonkupedangsartamalesdendamkaMoab.

17UrangIsrailngarebuttanahSihontiAramnepika Yabuk,tanahmilikurangAmon,sartaaranjeunna ngarampogsagalajarahantikota-kotaeta.

18Israilngarebutkota-kotaéta,sartaIsrailcicingdikotakotaurangEmor

19SadayaurangIsrailmutuskeunrékmeranganurang Amon,hayangngarebuttanahmaranéhnaogé

20KukitunaPANGERANnimbalankaurangIsrail,"Ulah ngepungurangAmon,ulahperangngalawanmaranehna, sababKamimoalmérénanaonkamaranehsabagiantanah maranehna."UrangIsrailngadengekanatimbalan PANGERAN,sartateuperangngalawanurangAmon

21UrangIsrailmalikterusnaékkatanahBasan,tanahna Og,rajaBasan,terusOgkaluarpikeunmeranganurang Israil,dibarengankulobalalakigagahberanijeung pasukananukacidakuatnatiurangAmori

22RajaOgtiBasantehjalmaanukacidakuatna,tapi Naaronputranamahkacidakuatna,malahleuwihkuatti batananjeunna

23CeukOgdinahaténa,"AyeunasakumnapasukanIsrail ngeusianrohangantiluparsa,ayeunakuringrékngagebug aranjeunnasakaligustanpapedangatawatumbak"

24OgnaékkaGunungYahas,tuluynyokothijibatugedé anupanjangnatiluparas,tuluyditumpangkeunkana

sirahna,tuluymutuskeunrékdialungkeunkaperkemahan urangIsrail,pikeunngagebugsakumnaurangIsrailkubatu éta

25MalaikatPANGERANsumpingterusnembuskeunbatu kanasirahOg,terusbatuétamuragkanabeuheungOg, nepikaOglabuhkataneuhlantaranbatuanubeuratpisan kanabeuheungna

26HaritaPANGERANngadawuhkaurangIsrail,"Ulah sieunkamanehna,sababKamigeusmasrahkeunmanehna kamaraneh,sakumnarahayatna,jeungsakumnatanahna, sartamaranehkudungalakukeunkamanehnasakumaha maranehngalakukeunkaSihon"

27MusalungsurkadinyajeungsababarahaurangIsrail, terusMusaneunggeulOgkuiteukdinapigeulangsukuna nepikaOgmaot

28TiharitaurangIsrailngudagturunanOgjeungsakumna rahayatna,terusaranjeunnangagebugjeungngabasmi maranehnanepikateuayadeuinunyesa

29TiharitaMusangutussababarahaurangIsrailpikeun ngintipYaeser,sababYaesertehkotaanukasohorpisan 30Paramata-mataangkatkaYaezersartanalungtiketa tempat,sartaparamata-matapercayakaPANGERAN, sartaaranjeunnameranganjalma-jalmaYaezer

31Tuluyjalma-jalmaieungarebutYaezerjeungdesa-desa didinya,sartaPANGERANmasrahkeunetakaleungeun maranehna,sartamaranehnangusirurangEmoranuayadi dinya

32UrangIsrailngarebuttanahduarajaurangEmor,genep puluhkotaanuayadisakuliahWalunganYordan,timimiti WalunganArnonnepikaGunungHerman

33UrangIsrailmajuteruskalebakMoabdisisiWalungan YordandeukeutYerikho

34UrangMoabngadéngésagalakajahatananudilakukeun kuurangIsrailkaduarajaurangEmor,nyaétaSihonjeung Og,jadisakumnaurangMoabkacidasieunnakuurang Israil

35ParakokolotMoabngalahir,"DuananarajaurangEmor, SihonjeungOg,anuleuwihkuattibatansakumnarajadi dunya,teukuatngalawanurangIsrail,kumahaurangbisa ngalawanmaranehna?"

36Pastiaranjeunnaparantosngirimpesenkaurang sateuacannasupadosngaliwattanahurangdina perjalananana,sarenguranghenteungantepkeun aranjeunna,ayeunaaranjeunnabakalmalikngalawan urangkupedangbeuratnasarengngancurkeunurang; sarengMoabsedihkuayanaurangIsrail,sareng aranjeunnasieunpisankaaranjeunna,sarengaranjeunna ngarencanakeunnaonanukedahdilakukeunkaurangIsrail.

37ParapamingpinMoabmutuskeunpikeunmilihsalah sahijijalmana,nyaétaBalakbinSiporurangMoab,tuluy diangkatjadirajadiMoabharitaBalaktéhjalmaanu wijaksanapisan.

38ParapamingpinMoabbangkitsartangirimutusanka urangMidianpikeunngadadasaranaranjeunna,sababdina mangsaharitaayaperanganuhebatjeungmumusuhan antaraMoabjeungMidian,tijamanHadadputraBedad rajaEdom,anungéléhkeunMidiandiwewengkonMoab, nepikaayeuna

39UrangMoabngirimutusankaurangMidian,sarta aranjeunnangadadarkeunkarapihanjeungmaranehna,

sartaparapamingpinMidiansumpingkatanahMoab pikeunngadadarkeunkarapihanpikeunurangMidian.

40ParakokolotMoabgeusrembuganjeungparakokolot Midianngeunaannaonanukududilakukeunsangkanbisa nyalametkeunnyawamaranehnatiIsrail.

41UrangMoabngomongkaparakokolotMidian, "AyeunaurangIsrailngaletaksagalarupanuayadi sakurilingurangkawassapingaletakjukutditegalan, sababkitukalakuanmaranéhnakaduarajaurangEmoranu leuwihkuattibatanurang"

42ParakokolotMidiannyarioskaMoab,"Kamiparantos ngadanguyénnalikaSihon,rajaurangAmori,perang ngalawananjeun,nalikaanjeunnangéléhkeunanjeun sarengngarebuttanahanjeun,anjeunnaparantosngutuska BeorputraJaneassarengkaBileamputranati Mesopotamia,sarengaranjeunnasumpingsareng nyumpahananjeun;kukitunapananganSihonngéléhkeun anjeun,sahinggaanjeunnangarebuttanahanjeun

43AyeunahidepkudunitahBileam,putrana,sabab anjeunnamasihkénéhayadinagarana,sartapasihan upahna,supayaanjeunnadatangsartanyumpahansakumna jalmaanudipikasieunkuhidep.ParakokolotMoab ngadéngéhalieu,sartaaranjeunnangarasareueuspikeun nitahBileam,putraBeor

44BalakputraSiporrajaMoabngirimutusankaBileam, pokna,

45AyahijibangsaanukaluartiMesir,geusnutupan sakumnabumi,sartaaranjeunnakeurngariungdi hareupeunKami

46Ayeunageurasumpingkadieu,kutukieubangsa pikeunKami,sababmaranehnaleuwihkuattibatanKami, suganKamibisameranganmaranehna,sartangusir maranehna,sababKamigeusngadengeyensahaanuku Kamidiberkahanbakaldiberkahan,jeungsahaanuku Kamikutukbakaldikutuk

47Tuluyutusan-utusanBalakangkatkaBileam,tuluy mawaBileampikeunnyumpahanjalma-jalmasupayabisa meranganMoab

48BileamsumpingkaBalakreknyumpahanIsrail,sarta PANGERANngadawuhkaBileam,"Ulahnyumpahanieu bangsa,sababetabangsageusdibereberkah"

49SabanpoéBalakngadesekBileampikeunnyumpahan Israil,tapiBileamteungadéngékeunkaBalaklantaran geusnimbalantiPANGERANkaBileam

50BarangBalakningaliyénBileamteudaéknurutkana kahayangna,anjeunnahudangterasmulihkabumi,sareng Bileamogémulihkatanahnaterasangkattidinyaka Midian.

51UrangIsrailmajutidataranMoab,tuluymasangkémah disisiWalunganYordantiBet-YesimotnepikaAbelSitim,ditungtungdataranMoab

52WaktuurangIsrailcicingdilebakSitim,aranjeunna mimitingalakukeunlakujinajeungputri-putriMoab

53UrangIsrailgeusnyampeurkeunMoab,terusmasang kémahnadihareupeunkémahurangIsrail

54UrangMoabsieunkuurangIsrail,nepikaurangMoab nyokotsadayaputri-putrinasarenggarwa-garwanaanu geulissarengrupanaendah,terasngagemkeunemas,pérak, sarengpakeananumahalkaaranjeunna

55UrangMoabngajurungawéwé-awéwéétadilawang kémahnamasing-masing,supayaurangIsrailbisaningali

aranjeunnaterusmalikkaaranjeunna,sartateungalawan Moab.

56SakumnaurangMoabngalakukeunhalieukaurang Israil,sartaunggallalakinempatkeunpamajikanjeung anaknaawewedilawangkémahna,sartasakumnaurang IsrailningalikalakuanurangMoab,sartaurangIsrailmalik kaanak-anakaweweMoabsartahayangkamaranehna, sartamaranehnainditkamaranehna.

57Jeungkajadian,nalikaayaurangIbranidatangkapanto kemahMoab,terusningalisaurangputriMoabterus hayangpisankaetaawewe,terusnyaritakaetaawewedi pantokemahnaonanudipikahayangkuetaawewe,bari maranehnakeurngobrol,jalma-jalmadijerokemahsok kaluarterusnyaritakaetaawewekawaskieu:

58Tangtosanjeunterangyénurangsadayanadulur,urang sadayanaturunanLutsarengturunanIbrahimsaderekna, nahakunaonanjeunhenteukersacicingsarengurang, sarengkunaonanjeunhenteukersatuangrotisareng kurbanurang?

59NalikaurangMoabgeusngabobodoanjeunnaku omongan-omonganana,sartangarayuanjeunnakukecapkecapanupikabitaeun,aranjeunnangajugjuganjeunna diukdijerokémahsartamasaksartangurbankeun anjeunna,sartaanjeunnangadaharkurbanjeungroti maranéhanana.

60Tuluyaranjeunnamasihananggurkaanjeunna, anjeunnanginumnepikamabok,tuluyaranjeunna nempatkeunmojanggeulisdipayuneunanjeunna,teras anjeunnangalakukeunkaanjeunnasakumahakarepna, sababanjeunnateuterangnaonanukedahdilakukeun, sababanjeunnaparantosnginumanggurseueurpisan.

61KituanudilakukeunkuurangMoabkaIsrailditempat éta,dilebakSitim,sartaPANGERANbendukaIsrailku lantaranhaléta,sartaMantennangutussasaladka aranjeunna,sartaayaduapuluhopatrebuurangIsrailanu maot

62AyahijilalakitikaomSimeon,ngarannaZimribinSalu, anungahijijeungKosbi,putriZurrajaMidian,urang Midian,dihareupeunsakumnaurangIsrail

63PinehasputraÉlazar,putraimamHarun,ningali kalakuanjahatZimri,terusanjeunnanyokottumbaktuluy ngudagmaranéhna,terusditusuknepikamaéhan maranéhnaduaan,nepikawabaheureuntiurangIsrail.

BAB86

1Saatoswabahéta,PANGERANngandikakaMusa sarengkaImamElasarputraHarun, 2CatetkeunparakapalasakumnaumatIsrail,anuumurna duapuluhtaunkaluhur,sakuranulayakperang 3MusajeungElaserngitungjumlahurangIsrailnurutkeun kulawarganamasing-masing,sartajumlahsakumnaurang Israilayatujuhratusrebutujuhratustilupuluhurang 4JumlahurangLewi,tiumursabulankaluhur,ayadua puluhtilurebuurang,jeungdiantaramaranehnateuaya hijijalmaacananukacatetkuMusajeungHarundiGurun Sinai.

5SababPANGERANgeusngadawuhkamaranehnayen maranehnabakalparaehditegalan,jadimaranehnakabeh paraeh,jeungtayahijiogeanukariiwaltiKalebbin YefunejeungYosuabinNun

6TiharitaPANGERANngandikakaMusa,"Bejakeunka urangIsrailsupayamaleskaurangMidiankulantaran dulur-dulurna,urangIsrail"

7Musangalaksanakeunkitu,sartaurangIsrailmilihdua belasrebulalakitiantaramaranehna,sarebulalakiti unggalkaom,tuluyinditkaMidian

8UrangIsrailperangngalawanurangMidian,sarta aranjeunnamaehansakumnalalaki,kitudeuilima pamingpinMidian,sartaBileambinBeordipaehanku pedang

9UrangIsrailngaboyongpamajikan-pamajikanurang Midian,kitudeuibarudakna,ingon-ingonna,jeungsagala hartabandamaranehna.

10Tuluyaranjeunnanyokotsagalajarahanjeungsagala barangrampasan,tuluydibawakaMusajeungElaserdi dataranMoab.

11Musa,Élazar,jeungsakumnapamingpinjamaahangkat nepunganaranjeunnakalawankabungah

12Tuluyaranjeunnangabagi-bagisagalarampasanti Midian,sartaurangIsrailgeusmalesdendamkaMidian pikeundulur-dulurna,urangIsrail

BAB87

1DinawaktosétaPANGERANngadawuhkaMusa,"Ieu mangsaanjeungeusrékréngsé,candakayeunaYosua putraNun,abdianjeun,terastempatkeunanjeunnadi KemahSuci,sarengKamibakalnitahanjeunna."Musa ngalaksanakeunana

2PANGERANnembongandiKemahSucidinatihang awan,sartatihangawanétanangtungdilawangKemah Suci

3PANGERANnimbalankaYosuaputraNun,"Singkuat jeungsingwani,sababmanehanubakalmawaurangIsrail katanahanugeusKamijangjikeunkamaranehna,sarta Kamibakalnyarenganmaneh"

4MusangalahirkaYosua,"Singkuatjeungsingwani, sababmanehnubakalngajadikeunurangIsrailngamilik tanaheta,sartaPANGERANbakalnyarenganmaneh,moal ninggalkeunmanehatawangantunkeunmaneh,ulahsieun atawaputusasa"

5MusanyauransadayaurangIsrailterasnyarioska aranjeunna,"Maranehgeusningalisagalakahadeananu parantosdilakukeunkuPANGERANAllahmaraneh pikeunmaranehdigurunpasir

6Ayeuna,turutansagalaparentahhukumieu,turutanjalan PANGERANAllahmaraneh,ulahnyimpangtijalananu diparentahkeunkuPANGERANkamaraneh,bohka katuhubohkakenca

7MusangajarkeunkaurangIsrailaturan,putusan,jeung hukum-hukumanukududilampahkeunditanahéta sakumahaanudiparentahkeunkuPANGERANka anjeunna

8AnjeunnangajarkeunjalanPANGERANjeunghukumhukum-Nakaaranjeunna;etatehgeusditulisdinakitab hukumAllahanudipasihkeunkaurangIsrailku perantaraanMusa.

9SanggeusMusaréngsémaréntahkeunkaurangIsrail, PANGERANnimbalankaanjeunna,"NaékkaGunung Abarimterusmaotdidinya,tuluykumpulkeunkaumat anjeunkawasHarun,duluranjeun,anugeuskumpul"

10Musaangkatkaditusakumahaanudiparentahkeunku PANGERAN,terasanjeunnapupusditanahMoab numutkeunparentahPANGERAN,dinataunkaopatpuluh tisaprakurangIsrailkaluartitanahMesir.

11UrangIsrailceurikkaMusadidataranMoabsalilatilu puluhpoé,sartapoé-poéceurikjeungkasedihkaMusa geusréngsé

BAB88

1SaatospupusnaMusa,PANGERANngandikakaYosua putraNun,

2ManehkudumeuntasWalunganYordankatanahanu geusKamipasihankaurangIsrail,sartamanehkudu maparinetatanahkaurangIsrail

3Unggaltempatanudijugjugkudampalsukumaraneh bakaljadimilikmaraneh,timimitigurunLibanonnepika WalunganPeratanugede,bakaljadiwatestanahmaraneh 4Moalayanubisanandinganmanehsapanjanghirup maneh;sakumahaKamigeusnyarengankaMusa,Kami ogebakalnyarengankamanehSingkuatjeungsingwani ngalaksanakeunsagalahukumanudiparentahkeunku MusakamanehUlahnyimpangtijalankakatuhuatawa kakenca,supayamanehhasildinasagalahalanumaneh pigawe.

5YosuamaréntahkeunkaparaperwiraIsrail,"Ngaliwatan perkemahan,teruspasihanparentahkajalma-jalma, 'Sadiakeunbekel,sababtilupoédeuimaranehbakal meuntasWalunganYordanpikeunngarebuttanahéta'" 6ParapamingpinIsrailngalaksanakeunkitu,nitahjalmajalmapikeunngalaksanakeunsagalaparentahYosua.

7YosuangutusduajalmapikeunngintiptanahYerikho, terusetajalma-jalmainditngintipkotaYerikho

8Sanggeustujuhpoé,maranéhnadaratangkaYosuadi kémahnasartaarunjukan,"PANGERANgeusmasrahkeun sakabéhtanahieukaurang,sartapangeusinareuwasku sieunkuurang."

9Tiharitaisuk-isukkénéhYosuahudangjeungsakumna Israil,tuluyindittiSitim,terusYosuajeungsakumnaIsrail meuntasWalunganYordan;Yosuayuswadalapanpuluh duataunnalikaanjeunnameuntasWalunganYordanjeung Israil

10Jalma-jalmanaéktiWalunganYordandinatanggal sapuluhbulankahiji,tuluymasangkemahdiGilgaldi pojokwétanYerikho

11UrangIsrailngayakeunPaskahdiGilgal,didataran deukeutYerikho,dinatanggalopatbelasbulanéta, sakumahaanukaungeldinaHukumMusa.

12IsuknadinaPaska,mannaeureun,sartaurangIsrailteu meunangdeuimanna,sartamaranehnangadaharhasil tanahKanaan

13JerichoditutuppageuhpikeunurangIsrail,taya sahijieunanukaluaratawaasup

14Dinabulankadua,dinatanggalhijibulanéta, PANGERANnimbalankaYosua,"Geurahudang,tingali YerikhogeusdiserahkeunkamanehkaKamijeung sakumnarahayatna;jeungsakumnaprajuritmaranehkudu ngurilingankotaeta,sakalisapoé,kitukududilakukeun salilageneppoé"

15Paraimamkuduniuptarompet,sartalamunmaraneh ngadengesoratarompet,sakumnarahayatkudu

ngagorowoktarik,nepikatembokkotaruntuh;sakumna rahayatkudunarajang,unggaljalma,ngalawanmusuhna. 16YosuangalaksanakeunsagalaparentahPANGERANka anjeunna.

17Dinapoekatujuharanjeunnangurilingankotatujuhkali, sartaparaimamniuptarompet

18Dinaputerankatujuh,Yosuanimbalankajalma-jalma, "Singsurak,sababPANGERANgeusmasrahkeun sakumnakotakaurang"

19Nganétakotajeungsagalaeusinaanukududikutuk pikeunPANGERAN,sartasingati-atiulahnepikabarangbaranganudikutukéta,bisimaranehnyieunkemahIsrail dikutuksartangaganggueta.

20Tapisadayapérak,emas,kuningan,sarengbeusikedah disucikeunpikeunPANGERAN,étasadayanakedah disimpendinaperbendaharaanPANGERAN.

21Jalma-jalmaniuptarompétbaringagorowoktarikpisan, témbok-témbokYérikhoruntuh,terusjalma-jalmananjak, unggallalakilempengkahareupna,terusngarebutétakota sartangancurkeunsagalaeusina,lalakijeungawéwé,kolot jeungngora,sapi,dombajeungkalde,kupedang

22Tuluysakumnakotadiduruk,nganukurbarang-barang tinapérak,emas,kuningan,jeungbeusianudiasupkeun kanaperbendaharaanPANGERAN

23HaritaYosuasumpah,pokna,"Singdikutukjalmaanu ngawangundeuiYerikho;anakcikalnabakaldikuburku pondasina,jeunggapura-gapuranabakaldikuburkuanak bungsu."

24TapiAkhanbinKarmi,binZabdi,binZerah,binYuda, ngalakukeunkajahatandinabarang-baranganudikutuk, anjeunnanyokotsabagianbaranganudikutuktuluy disumputkeundijerokemah,sartaPANGERANbenduka Israil

25Sanggeuséta,nalikaurangIsrailbaliktingadurukkota Yerikho,YosuangutusjalmapikeunngintipkotaAi,sarta meranganétakota

26Jalma-jalmanatuluynarajangAi,terusbalikdeuibari ngomong,"UlahkabehjalmamilukaAi,nganukurtilu rebuuranganukudunarajangkotaeta,sababjumlah jalmanasaeutik."

27Yosuangalaksanakeunkitu,sartaayakira-kiratilurebu urangIsrailanungiringanjeunna,tuluymeranganurangAi 28PerangnasengitpisanngalawanIsrail,sartaurangAi maehantilupuluhgenepurangIsrail,sartaurangIsrail kaburtihareupeunurangAi

29BarangYosuaningalihalieu,anjeunnanyoéhkeun pakeananatuluysujudkataneuhdipayuneun PANGERAN,anjeunnasarengparakokolotIsrail,sarta aranjeunnangawuransirahkukekebul

30Yosuangalahir,"NunPANGERAN,nahaGustimaksa ieujalmi-jalmimeuntasWalunganYordan?Naonanu kedahabdicarioskeunsaatosurangIsrailmaliktimusuhmusuhna?"

31Kukituna,sadayaurangKanaan,anucicingditanahieu, bakalngadanguhalieu,terasngepungsarengngabasmi namiurang

32PANGERANngalahirkaYosua,"Kunaonanjeunsujud? Geurahudang,geuraindit,sababurangIsrailgeus ngalakukeundosa,geusnyokotbaranganudikutukKami moalayadeuisarengaranjeunnakajabalamunbaranganu dikutuktehdibasmitiantaraaranjeunna"

33Yosuangumpulkeunjalma-jalma,tuluymawaUrim nurutkeunparentahPANGERAN,sartasukuYudaanu kapilih,AkhanbinKarmianukapilih

34YosuangalahirkaAkhan,"Ceukanak,naonanugeus hideppigawé?"Akhanngawaler,"Diantarabarang-barang jarahan,kuringningaliayabajuanuéndahdijieuntiSinear, duaratussékelpérak,jeungsapotongemasanubeuratna limapuluhsékel.Kuringhayangétabarang-barangterus nyokotna,tapiétakabéhdisumputkeundijerotaneuhdi tengah-tengahkémah"

35Yosuanitahjalma-jalmapikeunnyokotetabarangbarangtikemahAkhan,tuluydibawakaYosua

36YosuanyandakAkhanjeungparabot-parabotéta,kitu deuiputra-putrana,putri-putrina,jeungsagalabarangbarangna,tuluydibawakaLebakAkhor

37Yosuangadurukaranjeunnadidinya,terusAkhan dibalangkubatukusakumnaurangIsrail,terusdiluhureun anjeunnaayatumpukanbatu,kukitunatempatétadisebut LebakAkhor.BenduPANGERANeureun,terusYosua datangkakotaétasartameranganétakota

38PANGERANngadawuhkaYosua,"Ulahsieun,ulah reuwas.KamigeusmasrahkeunAikaleungeunmaneh, rajanajeungrahayatna,sartakudulaksanakeunka maranehnasakumahaanugeusmanehpigawekaYerikho jeungrajana.Nganbarang-barangjarahanjeungingoningonnakududijarahkumaranehsoranganPasangkeun pasukanpikeunngahadangkotaditukangeunana"

39Yosuangalaksanakeunsakumahaanuditimbalanku PANGERAN,milihtilupuluhrebuprajuritanugagah beranitiantarapasukan-pasukanperang,tuluynitah aranjeunnapikeunngahadangkota.

40Tuluyanjeunnamaréntahkeunkaaranjeunna,pokna, "Lamunmaranehningaliurang,urangbakalkaburti hareupeunmaranehnakalawanakal-akalan,sarta maranehnabakalngudagurang,tuluymaranehkudukaluar titempatpanyumputanterusngarebutkota"Tuluy maranehnangalakukeunkitu.

41Yosuatarung,terusurangkotaetakaluarnyerangurang Israil,lantaranteunyahoyenmaranehnakeurngahadangti tukangeunkota.

42YosuajeungsakumnaurangIsrailpura-puracapédi hareupeunmaranehna,teruskaburkagurunkalawanakalakalan.

43UrangAingumpulkeunsakumnajalmaanuayadikota pikeunngudagurangIsrail,tuluyaranjeunnakaluarsarta katarikkaluartikota,tayahijiogéanutinggaleun,sarta aranjeunnangantepkeunkotanakabukasartangudagurang Israil.

44Jalma-jalmaAianukeurngahadangburu-burukaluarti tempatna,tuluyburu-buruasupkakota,ngarebutsarta ngaduruketakotaSanggeuséta,urangAimalikdeui,sarta katingalihaseupkotageusnaékkalangit,sartaaranjeunna teubisamundurkaditukadieu

45SadayaurangAiayaditengah-tengahIsrail,ayaanuti dieuayaanutiditu,terusdielehkeunnepikateuayahijihijiacananutinggaleun

46MelosrajaAikuurangIsrailditéwakhirup-hirup,tuluy dibawakaYosua,tuluydigantungkeundinakainepika maot

47Sanggeusngaduruketakota,urangIsrailbalikdeuika dinya,terusmaehansakurnuayadijeronakupedang

48Jumlahjalma-jalmaAianutiwas,bohlalakibohawéwé, ayaduabelasrébuurang;nganukuringon-ingonjeung barang-barangjarahankotaanudirampas,sakumahaanu ditimbalankuPANGERANkaYosua.

49Raja-rajadisisiYordan,raja-rajaKanaan,ngadéngé kajahatananudilakukeunkuurangIsrailkaYerikhojeung Ai,terusaranjeunnangumpulrékmeranganIsrail 50NganurangGibeonanusieunpisanmeranganurang Israilbisimaranehnabinasa,jadimaranehnangalakukeun akal-akalan,terusmaranehnadatangkaYosuajeungka sakumnaIsrail,terusnyaritakamaranehna,"Kamitehti nagrijauh,ayeunamahjieunperjangjianjeungkami"

51UrangGibeonngarebuturangIsrail,terusurangIsrail nyieunperjanjianjeungmaranehna,sartamaranehna ngadadasaranmaranehna,sartaparapamingpinjamaah sumpahkamaranehna,tapisanggeusnaurangIsrailnyaho yenmaranehnatehtatanggamaranehnasartacicingdi antaramaranehna

52TapiurangIsrailteumaehanmaranehna,sabab maranehnageussumpahkamaranehnademiPANGERAN, sartamaranehnajaditukangngalakaijeungtukangngala cai.

53Yosuangalahirkaaranjeunna,"Kunaonaranjeunnipu kuring,nepikangalakukeunhalieukakami?"Aranjeunna ngawaler,"Kusabababdi-abdianjeunparantosdibéjaan sagalahalanuanjeunlakukeunkasadayarajaurangEmor, sarengkamisieunpisankananyawakami,sarengkami ngalakukeunhalieu."

54DinapoeetaYosuanitahmaranehnapikeunmeulahkai jeungngalacai,tuluydibagi-bagijadibudakbeulianka sakumnakaomIsrail.

55RajaAdonisédektiYerusalemngadangusagalarupa anudilakukeunkuurangIsrailkaYerikhosarengAi, anjeunnangirimutusankaRajaHohamtiHebron,Raja PiramtiYarmut,RajaYafiatiLakis,sarengRajaDeberti Eglon,pokna,

56Hayuurangdatangkadieu,tulunganurang,supaya urangbisangéléhkeunurangIsrailjeungurangGibeon, anugeusngayakeundaméyjeungurangIsrail

57Tuluyaranjeunnangumpul,sartalimarajaurangAmori narajangkaditukadieu,sartasakumnapasukanna,hiji bangsaanukacidalobanakawaskeusikbasisir

58Raja-rajaétadatangkaGibeon,tuluymasangkemahdi hareupeunGibeon,terusmimitimeranganurangGibeon UrangGibeonngirimpesenkaYosua,"Hayugeura sumpingkadieu,tulungankami,sababraja-rajaurang Emorgeusngahijirékmerangankami"

59YosuajeungsakumnapasukanperangangkattiGilgal, terusYosuaujug-ujugdatangkadinya,terusmaehanlima rajaetakulobapisanbalad

60PANGERANngabingungkeunaranjeunnadihareupeun urangIsrail,anumaehanaranjeunnakucaraanudahsyatdi Gibeon,terasngudagaranjeunnadijalananunaékkaBet HoronkaMakeda,sarengaranjeunnakaburtipayuneun urangIsrail

61Nalikaaranjeunnakabur,PANGERANnurunkeun hujanestisawargakaaranjeunna,sarenglangkungseueur anumaotkuhujanestibatankuurangIsrailanudibantai

62UrangIsrailngudagaranjeunna,tapiterus-terusan digebugandijalan,bariterus-terusandigebugan.

63Waktumaranéhnakeurnyerang,poégeusréksurup, Yosuangalahirkajalma-jalma,"Panonpoé,eureundiluhur Gibeon,jeungbulandiluhurLebakAyalon,nepikaéta bangsamalesdendamkamusuh-musuhna."

64PANGERANngadangukeunkanapamentaYosua,sarta panonpoeeureunditengahlangitsalilatilupuluhgenep menit,kitudeuibulaneureunteuburu-burusurupsapoe pinuh.

65Teuayadeuidintenanusapertoskitu,sateuacanatanapi saatosna,anuPANGERANngadangukeunsoramanusa, sababPANGERANanumeranganIsrail

BAB89

1Yosuangawihkeunieulagudinapoénalika PANGERANmasrahkeunurangAmorikaYosuajeung urangIsrail,sartaanjeunnangadawuhkasakumnaIsrail, 2Gustiparantosngalakukeunhal-halanuperkasa,nun PANGERAN,parantosngalakukeunhal-halanuagung; sahaanusapertosGusti?Biwirabdibakalngawihpikeun jenenganGusti

3Kabecikansarengbentengabdi,menaraabdianuluhur, abdibadengawihkeunlaguénggalkaGusti,kalawan ucapansukurabdibadengawihkeunkaGusti,Gustiteh kakuatankasalametanabdi.

4SadayarajadidunyabakalmujiGusti,parapamingpin dunyabakalngawihkaGusti,barudakIsrailbakalbungah kukasalametanGusti,aranjeunnabakalngawihsareng mujikakawasaanGusti

5KaGusti,nunPANGERAN,urangpercaya,urangngaku GustitehAllahurang,sababGustitehpanyalindungan urangjeungmunaraanukuatngalawanmusuhurang

6KaGustiabdisasambatsarengteuera,kaGustiabdi percantensarengdisalametkeun;nalikaabdisasambatka Gusti,Gustingadangusoraabdi,Gustinyalametkeunjiwa abditinapedang,GustinunjukkeunsihkurniaGustika abdi,GustimasihankasalametanGustikaabdi,Gusti nyenangkeunmanahabdikukakuatanGusti

7Gustimiangpikeunnyalametkeunurang,kupanangan GustiGustinebusumatGusti;Gustingawalertisawarga kasucianGusti,nyalametkeunurangtipuluhanrébujalma 8Panonpoéjeungbulaneureundisawarga,sartaGusti nangtungdinaamarahGustingalawanjalma-jalmaanu nindesurangsartamaréntahkeunhukumankaaranjeunna

9Parapamingpindidunyageusnarangtung,raja-raja bangsa-bangsageusngumpul,aranjeunnateuobahdi payuneunGusti,aranjeunnahayangperang

10GustingalawanaranjeunnadinaamarahGusti,sareng nurunkeunamarahGustikaaranjeunna;Gustingancurkeun aranjeunnadinaamarahGusti,sarengngabasmiaranjeunna dinamanahGusti

11Bangsa-bangsageusbeakkuamarahGusti,karajaankarajaangeusruntuhkulantaranamarahGusti,Gustigeus ngagebugraja-rajadinapoeanGustiamarah

12Gustingucurkeunamarahkaaranjeunna,amarahGusti anungagedurnyepengaranjeunna;Gustimalikkeun kajahatananakaaranjeunna,sarengngabasmiaranjeunna dinakajahatanana

13Maranehnamasangbubu,tuluyragragkadinya,kana jaringanudisumputkeun,sukunakajebak.

14PananganGustisiapngalawansadayamusuhGustianu nyarios,'Kupedangnaaranjeunnangarebuttanah,ku leungeunnaaranjeunnacicingdikota;Gustingeusian beungeutnakuéra,tanduknaanjeunmuragkeunkataneuh, GustingareureuwaskeunaranjeunnadinaamarahGusti, sarengngancurkeunaranjeunnadinaamarahGusti

15BumingadegdegjeungoyagkusoraangintopanGusti nungagelebugaranjeunna,Gustiteunahannyawanatina maot,malahnurunkeunnyawanakaalamkubur

16GustingudagaranjeunnadinaanginpuyuhGusti, ngabasmiaranjeunnadinaanginpuyuhGusti,hujan aranjeunnadirobahjadihujanes,aranjeunnamuragkana lianganujeronepikateubisahudangdeui.

17Bangké-bangkénakawasruntahanudialungkeunka tengahjalan

18AranjeunnaancurleburkuamarahGusti,umatGusti disalametkeunkukakawasaanGusti

19KukitunahateurangbungahkukaGusti,jiwaurang ngagumkeunkukasalametanGusti.

20LetahkamibakalnyaritakeunkakawasaanGusti,kami bakalngawihsarengmujipadamelanGustianuajaib

21Gustiparantosnyalametkeunurangtimusuh-musuh urang,parantosngaleupaskeunurangtijalma-jalmaanu ngalawanurang,parantosngancurkeunaranjeunnati payuneunurangsarengngarubuhkeunaranjeunnadi handapeundampalsukuurang

22KitubakalmusnasadayamusuhGusti,nun PANGERAN,sarengjalmi-jalmijahatbakalsapertos jaramianuditiupangin,sarengjalmi-jalmianudipikacinta kuGustibakalsapertostangkalanudipelakdisisicai

23YosuajeungsakumnaIsrailbalikdeuikapakemahandi Gilgal,sanggeusmaehanraja-rajaeta,teuayahijiogeanu tinggaleun

24Limarajakabursorangantimedanperang,tuluy nyumputdihijiguha,terusYosuanéanganmaranéhnadi medanperang,tapiteukapanggih

25TiharitaayanungawartosankaYosua,"Raja-rajageus kapanggih,ayeunakeurnyumputdijeroguha"

26Yosuanimbalan,"Tempatkeunjalma-jalmapikeun ngajagadilawangguha,bisiayanukabur."UrangIsrail ngalaksanakeunkitu

27YosuanyauransakumnaIsrailsartanimbalankapara panglimaperang,"Tempatkeundampalsukumaranehkana beuheungraja-rajaieu"Yosuangalahir,"Kituanubakal dilakukeunkuPANGERANkasakumnamusuhmaraneh"

28TiharitaYosuanitahmaehanraja-raja,tuluy dialungkeunkajeroguha,sartaneundeunbatu-batugededi sungutguha.

29TiharitaYosuajeungsakumnabaladnaangkatka Makeda,tuluymaehanetakotakupedang

30Anjeunnangabasmijalma-jalmajeungsakumnanuaya dikotaéta,sartarajajeungrahayatnadibasmikawasnu dilakukeunkaYerikho

31TidinyaanjeunnangajugjugkaLibna,tuluymerangan etakota,tapiPANGERANmasrahkeunetakotaka anjeunna,terusYosuamaehanetakotajeungsakumna jalma-jalmanakupedang,sartaYosuangalakukeunkaeta kotajeungkarajanasakumahaanudilakukeunkaYerikho

32TidinyaanjeunnaangkatkaLakhispikeunmerangan éta,terasHoram,rajaGaza,angkatpikeunngabantosan jalma-jalmaLakhis,sarengYosuangéléhkeunanjeunna

sarengrahayatnadugikateuayaanutinggaleunpikeun anjeunna.

33YosuangarebutLakiskatutsakumnarahayatna,sarta anjeunnangalawanetakotasakumahaanugeusdilakukeun kaLibna.

34TidinyaYosuamajukaEglon,tuluyngarebuteta tempat,tuluymaehanetatempatkatutsakumnarahayatna kupedang.

35TidinyaanjeunnaangkatkaHebron,terusmeranganeta kota,ngarebutetakota,terusngancurkeunetakota sagemblengna,tuluybalikdeuikaDebirjeungsakumna Israil,terusmeranganetakota,terusmaehanetakotaku pedang.

36Anjeunnangabasmisakumnajalmadidinya,teuaya anunyésakeunsasaha,sartaanjeunnangalakukeunka dinyajeungrajanasakumahaanudilakukeunkaYerikho.

37YosuangéléhkeunsadayarajaurangAmoritiKadesBarneadugikaAza,sarenganjeunnalangsungngarebut nagarana,sababPANGERANanuparantosmerangan Israil

38YosuajeungsakumnaurangIsrailsumpingka pakemahandiGilgal.

39WaktuharitaYabin,rajaHazor,ngadangusagalarupa anudilakukeunkuYosuakaraja-rajaurangEmor,Yabin ngirimutusankaYobat,rajaMidian,kaLaban,raja Simron,kaYepal,rajaAkhsaf,jeungkasakumnaraja-raja urangEmor,pokna,

40Gancangsumpingkadieu,tulungankami,supadoskami tiasangéléhkeunurangIsrail,sateuacanaranjeunna nyerangkamisarengngalakukeunkakamisapertosanu aranjeunnalakukeunkaraja-rajaEmoranusanés.

41Raja-rajaieungadéngékeunkanaomonganYabin,raja Chazor,terusmaranéhnainditjeungsakabéhpasukanna, tujuhbelasraja,jeungrahayatnalobanakawaskeusikdi basisirlaut,barengjeungkudajeungkaretaperanganuteu kaétangjumlahna,terusmaranéhnadatangjeungmasang pagerbabarengandisisicaiMerom,terusmaranéhna patepangpikeunngalawanIsrail

42PANGERANngadawuhkaYosua,"Ulahsieunka maranehna,sababisukankira-kirawaktukieuKamibakal nyerenkeunmaranehnakabehkahareupeunmaraneh, kuda-kudanakududicacagjeungkareta-karetaperangna kududibeuleum."

43Yosuajeungsakumnaprajuritujug-ujugnyerang aranjeunna,terusmaehanaranjeunna,sababPANGERAN geusmasrahkeunaranjeunnakaurangIsrail.

44Raja-rajaétadiudagkuurangIsrailkatutpasukanpasukanna,terusdielehkeunnepikateuayanutinggaleun, terusYosuangalaksanakeunsakumahaanugeus ditimbalankuPANGERANkaanjeunna

45HaritaYosuabalikdeuikaChazor,tuluymaehaneta kotakupedang,ngabasmisakurjalmadijerona,sarta ngaduruketakotakuseuneuTiChazor,Yosuangajugjug kaSimron,tuluymaehanetakotanepikaancur

46TidinyaanjeunnaangkatkaAkhsaf,sartaanjeunna ngalawanetatempatsakumahaanudilakukeunanaka Simron.

47TidinyaanjeunnaangkatkaAdulam,tuluymaehan sakumnajalma-jalmadidinya,sartaanjeunnangalakukeun kaAdulamsakumahaanudilakukeunkaAkhsafjeung Simron

48Tidinyaanjeunnangaliwatkakota-kotaraja-rajaanu geusdielehkeun,sartaanjeunnamaehansakumnarahayat anutinggaleunsartangancurkeunetakota-kota

49Nganbarang-barangjarahanjeungingon-ingonnaanu dijarahkuurangIsrail,tapiunggaljalmadipaehan,euweuh hiji-hijiacananudisesakeun

50SakumahaanudiparentahkeunkuPANGERANkaMusa, kitudeuiYosuajeungsakumnaIsrailngalaksanakeun parentahna,teuayananaonanukaleuleuwihi

51YosuajeungsakumnaurangIsrailngarebutsakumna tanahKanaansakumahaanudiparentahkeunku PANGERAN,sartamaehansakumnaraja-rajana,tilupuluh hijiraja,sartaurangIsrailngarebutsakumnanagarana.

52SaliantikarajaanSihonjeungOganuayadisakuliah WalunganYordan,anulobanakota-kotanageusdielehkeun kuMusa,sartaMusamasrahkeunetakota-kotakaurang Ruben,urangGad,jeungkasatengahkaomManasye 53Yosuangéléhkeunsadayarajaanuayadisisikulon WalunganYordan,terasmasihantanahkasalapankaom sarengsatengahkaomIsrailpikeundiwariskeun

54SalilalimataunYosuaperangngalawanraja-rajaéta, sartaanjeunnamasrahkeunkota-kotamaranéhananaka urangIsrail,sartatanahétajaditenangteuayadeuiperang disakuliahkota-kotaurangAmorijeungurangKanaan

BAB90

1Dinamangsaharita,dinataunkalimasanggeusurang IsrailmeuntasWalunganYordan,sanggeusurangIsrail eureunperangngalawanurangKanaan,haritaayaperang anugedejeungsengitantaraurangEdomjeungurang Kitim,sartaurangEdommeranganurangKitim 2RajaAbianustiKitimmajuperangdinataunéta,nyaéta dinataunkatilupuluhhijipamaréntahanana,sareng pasukananuageungtijalma-jalmaanuperkasatibani Kitim,terasanjeunnaangkatkaSeirpikeunmeranganbani Esau.

3Hadad,rajaEdom,ngadéngébejaéta,terusmaju merangananjeunnakalawanbaladanulobapisansarta pasukananukuat,tuluyperangngalawananjeunnadi wewengkonEdom

4UrangKitimngéléhkeunturunanEsau,sartaturunan KitimmaehanduapuluhduarébulalakititurunanEsau, sartasakumnaturunanEsaukaburtihareupeunmaranéhna

5BaladurangKitimngudagmaranéhnanepikaHadad,raja Edom,nukeurlumpattipayuneunmaranéhna,terus maranéhnanéwakmanéhnahirup-hirup,tuluydibawaka Abianus,rajaKitim.

6Abianusnitahsupayaanjeunnadipaéhan,sartaHadad, rajaEdom,pupusdinataunka-48pamaréntahanana

7UrangKitimterusngudagEdom,terusmaehan maranehnakalawanlobapisan,nepikaEdomjaditakluk kaurangKitim

8JeungturunanKitimngawasaEdom,jeungEdomjadidi handapeunkakawasaanturunanKitimsartatiharitajadi hijikarajaan

9Tiharitaaranjeunnateutiasadeuingangkatsirahna, sarengkarajaanaranjeunnangahijisarengturunanKitim

10SarengAbianusnempatkeunpajabatdiEdomsareng sadayaturunanEdomjantenbawahansarengupetika

Abianus,sarengAbianusuihdeuikatanahnanyalira, Kitim.

11Nalikaanjeunnauihdeui,anjeunnangabarukeun pamaréntahananasarengngawangunkaratonanulega sarengdibentengpikeuntempatcicingkarajaan,sareng ngarajaankalayanamankabaniKitimsarengEdom

12Dinamangsaharita,sanggeusurangIsrailngusir sakumnaurangKanaanjeungurangEmor,Yosuageus sepuhpisan

13PANGERANngadawuhkaYosua,"Manehgeuskolot, geuslobaumur,jeungmasihkenehlobatanahanukudu direbut

14Ayeunabagi-bagiieutanahjadiwarisanpikeunsalapan kaomjeungsatengahkaomManasye,tuluyYosua ngalaksanakeunsakumahaanuditimbalankuPANGERAN kaanjeunna.

15Sakumnatanahétadibagi-bagikeunkakaom-kaomIsrail nurutkeunbabagianmasing-masing

16TapikaomLewiteudipaparintanahmilik,kurbankurbankaPANGERANtehmilikpusakamaranehna, sakumahaanugeusditimbalankuPANGERANka maranehnakujalanMusa.

17YosuamasihanGunungHebronkaKalebbinYefune, hijibagiantibatandulur-dulurna,sakumahaanu ditimbalankuPANGERANkujalanMusa.

18KukitunaHebronjaditanahpusakaKalebjeung turunan-turunanananepikaayeuna

19Sakumnatanahétadibagi-bagikeunkuYosuaka sakumnaIsrailpikeunjaditanahpusaka,sakumahaanu diparentahkeunkuPANGERANkaanjeunna

20UrangIsrailmasihankota-kotakaurangLewitinatanah miliknasorangan,kitudeuisampalan-sampalanpikeun ingon-ingonjeunghartabandamaranehna,sakumahaanu diparentahkeunkuPANGERANkaMusa,kituogeanu dilakukeunkuurangIsrailEtatanahdibagi-bagikuundian, bohnugedebohnuleutik

21Tuluymaranehnainditrekngarebuttanahetanurutkeun wates-watesna,sartaurangIsrailmeretanahpusakaka YosuaputraNunditengah-tengahmaranehna

22KutimbalanPANGERAN,kotaanudipéntakuanjeunna dibikeunkaanjeunna,nyaétaTimnat-SerakdiPagunungan EpraimAnjeunnangadegkeundeuiétakotasartacicingdi dinya.

23Ieutanah-tanahanudibagi-bagikeunkaurangIsrailku caraundiankuImamÉlaser,kuYosuabinNun,jeungku parakapalakulawargakaom-kaomdiSilo,dipayuneun PANGERAN,dilawangKemahSuci,sartasanggeus aranjeunnaeureunngabagi-bagikeuntanah.

24TungtungnatanahétakuPANGERANdipasihkeunka urangIsrail,sartamaranéhnangamilikétatanahsakumaha anugeusdijangjikeunkuPANGERANkamaranéhna, sartasakumahaanugeusdijangjikeunkuPANGERANka karuhunna

25PANGERANmasihanurangIsrailkatengtremanti sakumnamusuh-musuhdisakurilingna,sarengteuayaanu tiasangalawanaranjeunna,sarengPANGERAN masrahkeunsadayamusuhnakaleungeunna,sarengteu ayahijihalanugagaltinasagalakahadeananuparantos dijanjikeunkuPANGERANkaurangIsrail,enya PANGERANngalaksanakeunsagalahal.

26YosuanyauransadayaurangIsrailterasngaberkahan aranjeunna,sarengnitaharanjeunnapikeunngalayanan PANGERAN,sarengsaatosétaanjeunnangantepkeun aranjeunnaangkat,sarengaranjeunnaangkatkakotana masing-masing,sarengkatanahmiliknamasing-masing.

27UrangIsrailngawulakaPANGERANsapanjanghirup Yosua,sartaPANGERANmaparinaranjeunna katengtremantisakumnatempatdisakurilingna,sarta aranjeunnacicingkalawanamandikota-kota maranéhanana

28Dinamangsaharita,AbianusrajaKitimpupus,dina taunkatilupuluhdalapanpamaréntahanana,nyaétataun katujuhpamaréntahananadiEdom,terasanjeunna dikurebkeunditempatanuparantosdiwangunnapikeun dirinasorangan,sarengLatinusngawasangagantikeun anjeunnalimapuluhtaun.

29Sarengsalamipamaréntahannaanjeunnangaluarkeun pasukan,terasanjeunnaangkatsarengperangngalawan pendudukBritanniasarengKernania,turunanElisaputra Yawan,sarenganjeunnangéléhkeunaranjeunnasareng ngajantenkeunaranjeunnajantenupeti

30AnjeunnangadanguyenEdomgeusngalawanti kakawasaanurangKitim,terusLatinusinditkadinyaterus ngéléhkeunjeungnalukkeunmaranehna,terusnempatkeun maranehnadihandapeunkakawasaanurangKitim,terus EdomjadihijikarajaanjeungurangKitimsapanjang hirupna

31Mangtaun-taundiEdomteuayaraja,sarta pamaréntahananadikawasaankuurangKitimjeungrajana

32Dinataunka-26saatosurangIsrailmeuntasWalungan Yordan,nyaétataunka-66saatosurangIsrailkaluarti Mesir,Yosuaparantossepuhpisan,yuswanasaratus dalapantaundinamangsaharita

33SanggeusPANGERANmaparinkatengtremanka sakumnaIsrail,kaparakokolot,kaparahakim,jeungka paraperwirana,YosuangahimpunsakumnaIsrail,kapara pamingpinna,tisakumnamusuh-musuhdisakurilingna. Yosuangalahirkaparakokolotjeungkaparahakimna, "Kuringgeuskolot,geuslanjutumur,sartamaranehgeus ningalinaonanugeusdilakukeunkuPANGERANka sakumnabangsa-bangsaanugeusdiusirtihareupeun maraneh,sababPANGERANanugeusmerangan maraneh."

34Ayeunakudukuatpikeunngajagajeung ngalaksanakeunsagalaparentahHukumMusa,ulah nyimpangtidinyakakatuhuatawakakenca,ulahcampur jeungbangsa-bangsaanutinggaleunditanaheta;ulah nyebut-nyebutngarandewa-dewana,tapikudungahiji jeungPANGERANAllahmaraneh,sakumahaanugeus dilakukeunnepikaayeuna

35YosuapisanngajurungurangIsrailpikeunngalayanan PANGERANsapanjanghirupna.

36UrangIsrailsadayanangalahir,"Kamisadayanabakal ngawulakaPANGERAN,Allahkami,sapanjanghirup kami,kamisarenganak-anakkami,sarengincu-incukami, sarengturunankamisalamina"

37DinapoeetaYosuangadamelperjangjianjeungjalmajalma,tuluynitahurangIsrailindit,sartamaranehna masing-masinginditkatanahmiliknajeungkakotana

38Dinamangsaharita,nalikaurangIsrailcicingdikotakotamaranéhananakalawanaman,aranjeunnanguburpeti

matisuku-sukukaruhunmaranéhanana,anudibawati Mesir,masing-masingditanahpusakaanak-anakna,dua belasputraYakubdikuburkuurangIsrail,masing-masing ditanahmilikanak-anakna.

39Ieungaran-ngarankota-kotatempatdikurebkeunanadua belasputraYakub,anudibawakubaniIsrailtiMesir

40AranjeunnanguburkeunRubensarengGaddisisi WalunganYordanieu,diRum,anuparantosdipasihkeun kuMusakaturunan-turunanana

41SimeonjeungLewidikurebkeundikotaMauda,anu geusdibikeunkaturunanSimeon,sartawewengkonkota etatehpikeunturunanLewi

42LayonYudadikurebkeundikotaBenyamindisisi Betlehem

43Tulang-tulangIsakarjeungZebulondikuburkeundi Sidon,dibagiananugeusjadimilikturunan-turunanana.

44Dandikurebkeundikotaturunan-turunananadiEstael, ariNaftalijeungAserdikurebkeundiKades-Naftali, masing-masingditempatnasorangananugeusdibikeunka turunan-turunanana

45Tulang-tulangYusupdikuburkeundiSikem,dilahan anudibeulikuYakubtiHemor,anujadiwarisanYusup.

46LayonnadikurebkeundiYerusalem,disisiurangYebus, anudibikeunkaurangBenyaminUrangIsrailnguburkeun karuhunnamasing-masingdikotaturunanna.

47Sanggeusduataun,YosuaputraNunpupusdinayuswa saratussapuluhtaun,sartalilanaYosuangahukumIsrail duapuluhdalapantaun,sartaIsrailngawulaka PANGERANsapanjanghirupna

48Jeungkajadian-kajadianséjénnangeunaanYosua, perang-perangna,jeungteguran-tegurannaanudipaké pikeunngahukumIsrail,jeungsagalaparentahnaka maranéhna,kituogéngaran-ngarankota-kotaanudirebut kuurangIsraildinamangsaanjeunna,étakabéhkacatet dinakitabpangandikaYosuakaurangIsrail,jeungdina kitabperang-perangPANGERAN,anudituliskuMusa, Yosua,jeungurangIsrail.

49UrangIsrailnguburkeunmayitYosuadiwewengkon tanahmilikna,diTimnat-Serakh,anudibikeunkaanjeunna diPagununganEpraim.

50ElaserputraHarunpupusdinamangsaharita,terus dikurebkeundipasirmilikPinehasputrana,anudibikeun kaanjeunnadiPagununganEpraim.

BAB91

1Harita,sanggeusYosuapupus,urangKanaanmasih kénéhayaditanahéta,sartaurangIsrailmutuskeunrék ngusirmaranéhna

2UrangIsrailnaroskaPANGERAN,"Sahaanukedah mimitimajukaditukadieupikeunmeranganurang Kanaan?"PANGERANngawaler,"KaomYudaanukedah maju"

3UrangYudaarunjukankaSimeon,"Hayuurangkatanah milikurang,urangbakalmeranganurangKanaan,sarta urangogébakalmilukatanahmilikmaneh"Jadiurang SimeonmilukatanahmilikurangYuda.

4UrangYudamajuperangngalawanurangKanaan,jadi PANGERANmasrahkeunurangKanaankaurangYuda, sartaurangYudamaehansapuluhrebuurangdiBezek.

5AranjeunnaperangngalawanAdonibezekdiBezek,tapi anjeunnakaburtipayuneunaranjeunna,terusdiudagterus dicekel,terusdicekelterusdipotongjempolsukujeung jempolsukuna.

6Adonibezekngalahir,"Tilupuluhrajaanudipotong jempolsukujeungjempolsukuna,ngumpulkeundahareun dihandapeunméjakuring,sakumahaanugeuskuring pigawé,kituogéAllahmaleskakuring."Aranjeunna mawaanjeunnakaYerusalemsartaanjeunnamaotdidinya 7UrangSimeoninditbarengjeungurangYuda,terus maranehnamaehanurangKanaankupedang

8PANGERANayasarengbaniYuda,sarengaranjeunna ngarebutpagununganéta,sarengbaniYusupangkatka Betel,nyaétaLus,sarengPANGERANayasareng aranjeunna

9TurunanYusupngintipkaBetel,terusparapangawal ningaliayalalakinukeurkaluartikota,terusnéwakéta lalakiterusngomongkamanéhna,"Témbongkeunjalan asupkakotakakami,kamibakalnémbongkeunkasaeanka hidep"

10Etajelemanunjukkeunjalanasupkakota,terusturunan Yusupdatangterusmaehanetakotakupedang.

11Etalalakijeungkulawarganadiusir,tuluyanjeunna inditkaurangHetsartaanjeunnangadegkeunhijikota, sartaanjeunnanyebutetakotaLuz,jadisakabehurang Israilcicingdikota-kotamaranehna,jeungbarudakIsrail cicingdikota-kotamaranehna,sartabarudakIsrail ngawulakaPANGERANsapanjanghirupnaYosua,jeung sapanjanghirupnaparakokolot,anugeusmanjangkeun umurnasanggeusYosua,sartaningalipagawean PANGERANanuagung,anugeusdilakukeunpikeunIsrail.

12SanggeusYosuapupus,parakokolotngahukumIsrail salilatujuhbelastaun

13SarengsadayasesepuhogéperangdiIsrailngalawan urangKanaansarengGustingusirurangKanaanti payuneunurangIsrail,supadosurangIsrailnempatkeundi tanahna.

14SarengAnjeunnangalaksanakeunsagalapangandika anuparantosdiucapkeunkaIbrahim,Ishak,sarengYakub, sarengsumpahanuparantosdiikrarkeun,pikeunmasihan kaaranjeunnasarengkaturunan-turunanana,tanahurang Kanaan

15PANGERANmasihansakumnatanahKanaankaurang Israil,sakumahaanugeusdijangjikeunkakaruhunna,sarta PANGERANmasihanaranjeunnakatengtremantijalmajalmadisakurilingna,sartaurangIsrailcicingkalawan amandikota-kotamaranéhanana

16MugiaGustidiberkahansalamina,amin,sarengamin.

17Singkuat,sartasingtegerhatéaranjeunanupercayaka PANGERANPanutup