Issuu

‫جو چوٿون ڪتاب‬ ‫تعارف‬ ‫هي ڪتاب قديم ظلم جي مدهم وحشتن مان گونجندڙ هڪ خوفناڪ گجگوڙ وانگر آهي‪ .‬اهو هڪ باب آهي جيڪو شام جي ظالم‬ ‫اينٽيوڪس جي ظلم تي ٻڌل آهي‪ ،‬جنهن کي ڪجهه ايپيفينس‪ ،‬دي ديوانو سڏيندا هئا‪ .‬پهرين صدين جي رومي تاريخ ٻن اهڙن ظالمن کي‬ ‫رڪارڊ ڪري ٿي ‪ -‬ٻيو‪ ،‬ڪيليگول‪ ،‬ٻيو شاندار ديوانو‪.‬‬ ‫هن لکڻ جي شڪل هڪ تقرير جي شڪل آهي‪ .‬تقرير جا عروج ۽ زوال ايتري احتياط سان وقت تي مقرر ڪيا ويا آهن؛ ان جا دليل ايترا‬ ‫جاِ تي سڀ کان‬ ‫تباهي ڪندڙ آهن؛ ان جو منطق ايترو بيحد آهي؛ ان جا زور ايترا گهرا آهن؛ ان جو دليل ايترو ٿڌو آهي ‪ -‬جو اهو پنهنجي ء‬ ‫وڌيڪ فصاحت جي نموني طور وٺندو آهي‪.‬‬ ‫مکيه ڳالهه آهي ‪ -‬جرئت‪ .‬ليکڪ الهامي عقل جي فلسفي جي هڪ پرجوش بيان سان شروع ٿئي ٿو‪ .‬اسان هن ويهين صدي کي عقل جي‬ ‫لِ هڪ‬ ‫دور جي طور تي سوچڻ پسند ڪريون ٿا ۽ ان کي افسانن جي دور سان مقابلو ڪريون ٿا ‪ -‬پر اهڙي لکڻي اهڙي مفروضي ء‬ ‫چئلينج آهي‪ .‬اسان هڪ ليکڪ کي ڳوليون ٿا جيڪو شايد عيسائي دور کان اڳ پهرين صدي سان تعلق رکي ٿو ۽ عقل جي هڪ واضح‬ ‫فلسفي کي بيان ڪري ٿو جيڪو اڄ به ايترو ئي طاقتور آهي جيترو ٻه هزار سال اڳ هو‪.‬‬ ‫تشدد جي ڪمرن ۾ مشاهدن جي ترتيب بي رحم آهي‪ .‬اسان جي جديد ڪنن تي‪ ،‬جيڪي نرم شين سان مطابقت رکن ٿا‪ ،‬اهو خوفناڪ طور‬ ‫تي متاثر ڪري ٿو‪ .‬مسلسل تشدد جي تفصيل (صديون بعد اسپيني انڪوائيزيشن جي اوزارن جي تجويز ڪندي) اسان جي ذوق کي حيران‬ ‫ڪندڙ طريقي سان بيان ڪئي وئي آهي‪ .‬پوڙهي ماڻهو‪ ،‬ست ڀائر‪ ،‬۽ ما ءِ جي بيوقوف ڪردارن جو ظهور به‪ ،‬هن وحشيت کي نرم ڪرڻ‬ ‫لِ ڪجهه به نٿو ڪري جنهن سان هي مقرر جرئت کي ظاهر ڪري ٿو‪.‬‬ ‫ء‬ ‫اعلي اخلقي‬ ‫عيسائي چرچ جي قديم فادرن هن ڪتاب کي احتياط سان محفوظ ڪيو (اسان وٽ اهو هڪ شامي ترجمي مان آهي) هڪ‬ ‫ي‬ ‫قدر ۽ تعليم جي ڪم جي طور تي‪ ،‬۽ اهو بلشبہ ڪيترن ئي ابتدائي عيسائي شهيدن کان واقف هو‪ ،‬جيڪي ان کي پڙهڻ سان شهادت جي‬ ‫بلندي تي پهتا هئا‪.‬‬ ‫باب ‪1‬‬ ‫اعلي سوچ حاصل نه ڪئي آهي" ‪.‬دٻا ءِ" جو بحث‪.‬‬ ‫قديم زماني کان فلسفي جو هڪ خاڪو جيڪو الهامي عقل بابت آهي‪ .‬تهذيب ڪڏهن به‬ ‫ي‬ ‫آيت ‪ 48‬انسانيت جي سڄي فلسفي جو خلصو پيش ڪري ٿي‪.‬‬ ‫اعلي‬ ‫تي‬ ‫جذبن‬ ‫عقل‬ ‫الهامي‬ ‫ڇا‬ ‫يعني‬ ‫ٿو‪،‬‬ ‫ڪريان‬ ‫ارادو‬ ‫جو‬ ‫ڪرڻ‬ ‫بحث‬ ‫مان‬ ‫تي‬ ‫اعلي درجي جو سوال اهو آهي جنهن‬ ‫‪ 1‬فلسفياتي طور تي‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫حڪمران آهي؛ ۽ ان جي فلسفي ڏانهن مان سنجيدگي سان توهان جي ڌيان جي درخواست ڪندس‪.‬‬ ‫‪ 2‬ڇاڪاڻ ته نه رڳو موضوع عام طور تي علم جي شاخ جي طور تي ضروري آهي‪ ،‬پر ان ۾ سڀ کان وڏين خوبين جي تعريف شامل‬ ‫آهي‪ ،‬جنهن مان منهنجو مطلب آهي خود قابو‪.‬‬ ‫پوِ اهو پڻ واضح طور‬ ‫‪ 3‬يعني‪ ،‬جيڪڏهن عقل ثابت ٿئي ٿي ته هو پرهيزگاري‪ ،‬پيٽ ۽ هوس جي خلف جذبن کي ڪنٽرول ڪري ٿو‪ ،‬ته ء‬ ‫تي ظاهر ٿئي ٿو ته هو انصاف جي خلف بدخواهي جهڙين جذبن تي‪ ،‬۽ مردانگي جي مخالف شين تي‪ ،‬يعني ڪاوڙ‪ ،‬درد ۽ خوف تي‬ ‫حاڪم آهي‪.‬‬ ‫پوِ اهو وسارڻ ۽ جهالت کي ڇو نٿو ڪنٽرول ڪري؟ انهن جو‬ ‫‪ 4‬پر‪ ،‬ڪجهه پڇي سگهن ٿا‪ ،‬جيڪڏهن عقل جذبن جو مالڪ آهي‪ ،‬ته ء‬ ‫مقصد طنز ڪرڻ آهي‪.‬‬ ‫‪ 5‬جواب اهو آهي ته عقل ذهن ۾ موجود خامين تي قابض نه آهي‪ ،‬پر انهن جذبن يا اخلقي خامين تي آهي جيڪي انصاف‪ ،‬مردانگي‪،‬‬ ‫پرهيزگاري ۽ فيصلي جي خلف آهن؛ ۽ انهن جي صورت ۾ ان جو عمل جذبن کي ختم ڪرڻ نه آهي‪ ،‬پر اسان کي انهن جي ڪاميابي‬ ‫سان مزاحمت ڪرڻ جي قابل بڻائڻ آهي‪.‬‬ ‫‪ 6‬مان توهان جي سامهون ڪيتريون ئي مثال آڻي سگهان ٿو‪ ،‬مختلف ذريعن مان ورتل‪ ،‬جتي عقل پاڻ کي جذبن تي حاوي ثابت ڪيو آهي‪،‬‬ ‫پر هاڻي تائين بهترين مثال جيڪو مان ڏئي سگهان ٿو اهو انهن جو نيڪ اخلق آهي جيڪي نيڪي جي خاطر مري ويا‪ ،‬اليعزر‪ ،‬۽ ست‬ ‫ڀائر ۽ ما ءِ‪.‬‬ ‫‪ 7‬ڇو ته انهن سڀني پنهنجي دردن جي حقارت سان‪ ،‬ها‪ ،‬موت تائين‪ ،‬ثابت ڪيو ته عقل جذبن کان مٿانهون آهي‪.‬‬ ‫‪ 8‬مان هتي انهن جي خوبين جي تعريف ۾ وڌيڪ ڪري سگهان ٿو‪ ،‬اهي‪ ،‬ما ءِ سان گڏ مرد‪ ،‬هن ڏينهن تي مرڻ تي اسان اخلقي‬ ‫لِ ملهائيندا آهيون‪ ،‬پر ان جي بدران مان انهن کي انهن اعزازن تي مبارڪباد ڏيندس جيڪي انهن‬ ‫خوبصورتي ۽ نيڪي جي محبت ء‬ ‫حاصل ڪيا آهن‪.‬‬ ‫‪ 9‬ڇاڪاڻ ته انهن جي همت ۽ برداشت جي تعريف‪ ،‬نه رڳو سڄي دنيا طرفان پر انهن جي جلدن پاران به‪ ،‬انهن کي ان ظلم جي خاتمي‬ ‫جو ليکڪ بڻايو جنهن ۾ اسان جي قوم بيٺي هئي‪ ،‬انهن پنهنجي برداشت سان ظالم کي شڪست ڏني‪ ،‬ته جيئن انهن جي ذريعي انهن جو‬ ‫ملڪ پاڪ ٿي سگهي‪.‬‬