हे र्म स गोपालस तृत ीयं पुस ्ं यत् तस उपरा इतत ्थ ते उपरा १ 1 मः रां अवदत् ; यूयं जानन् यत् यूयं भगवतः मेव्ाः अत तीर्याता इव जीवन्; यतः तव नगरर् असात् नगरात् दू रर् अनसत 2 अतः यतद यूयं सनगरं जानीर यनसन् नगरे तनवमन्, ततह् त्रर्र् अत सलातन कीरा सातददातन, भवभवनातन, अनावश्ातन गृहाति च पददतत? यो तह एतातन नगरे पददातत, मः सपुरं पतत प्ागरनं न तच्यततत 3 हे रूर्ः मंशयशीलः ्ृपिः च; ये न अवगचन् यत् एतातन मवा् ति अनपुपुाति मन्, परस च मारथा् तन मन्त अस नगरस पभुः रां वदतत; रर तनयरं वा, रर नगरात् बतहः गचतु वात 4 अतः रं सनगरे तनयरवशः त्ं ्ररषतम? त्ं रं समवसाः ्ृते, रया पदरानां वसूनार् ्ृते वा सस तनयरस अङी्ारं ्तुत शकोतु? यतद तु तत् अङी्ृ् पशात् सनगरं पतत प्ागचतम ततह् रं न पारसतम, त््ु ततः बतहषृतः भतवषतमत 5 अतः पशतु यत् परदे शे रनुष इव रं यत् आवश्ं पया् ां च तसात् अति्ं न पारोतु? मजः भव यत् यदा अस नगरस ईशरः वा पभुः वा रां तसात् बतहः तनषामतयषतत तदा रं तस तनयरस तवरोिं ्ृरा सनगरं ग्ुं शकोतुत यत रं मव्पम्तापूव््ं सस तनयरानुमारं तनद्ुं तवना जीतवतुं शकोतुत 6 अतः यूयं पररेशरस मेवां ्ुव््ः माविानाः भव्ु, तस हदये च तं िारय्ु , तस आजां पततजां च रनरानाः पररेशरस ्ाया् ति ्ुव््ुत मः तान् युषा्ं ्ृते भदं ्ररषतत इतत तनशयं ्ुपत; यतद यूयं तस आजां पालयरत 7 अतः यूयं यन्रतप मवतरं कीतुर् इचतम, तस साने अपरतचतानार् आवश्तातः रोचय्ु , यरा प्े्स मारथ्र्त तविवाः नायं ्ुपत; तपतृिां ्ारिं नाययतु; िनं च िनं च एतादशेुु ्ाय्ुु वययतुत 8 यतो तह यूयं एतादशातन मेवातन पूिा् तन ्तुत पररेश् वरः युु् रा्ं मरृन्ं ्ृतवान्त एतत् ्तुत बह शेयेरर्, भूतरः गृहाति वा
केतुं अपेकया; यतः एतादशाः मव् वसूतन अनसन् वत्रान्ालेन मह नशन्त 9 त््ु यूयं भगवतः नामः ्ृते यत् ्ररषर, तत् भव्ः सनगरे पारुयुः, दु ःरं भयं च तवना आननं पारुयुःत अतोऽतप अनजातीयानां िनं रा लोभयतु; यतः ते पररेश् वरम् य मेव्ानां ्ृते तवनाश्ाः मन्त 10 त््ु सिनेन मह वापारं ्ुपत, येन यूयं अन्ाननं पारुरत 11 वतभचारं रा ्ुपत, परस भायात न सृश्ु, न च तां ्ारयधर्त त््ु स्ायत लोभय रं ताता भतवषतमत उपरा २ 1 यदा अहं केतं गरा एल-वृकान् तवचाय् तेुां फलानां तवुये रनतम तच्यन् आमीत्, तदा ए्ः दू तः रर मरकं प्तकतः भूरा रां अवदत्त त्ं तच्यतम एवं तचराततन त 2 अहं तर् अवदर्, भो, एतां लतार्, एतत् एलं च तच्यातर यतः तेुां फलं मुनरं भवततत म च रां अवदत्; एतौ वृकौ पररेश् वरम् य मेव्ानां ्ृते पतततपतपेि सातपतौ सःत 3 अहं तं अवदर्, भो, अहं जातुर् इचातर यत् एतेुां वृकािां पततरानं त्ं भवततत शिुत इतत वदतत; पशतम रं इरां लतां इरां एलं च; रहोदय, अवदर् अहं तान् पशातर, . 4 इयं लता, ्रयतत, फलपदः, त््ु एलः फलहीनः वृकः अनसत तरातप एुा लता यावत् एतेन एलेि न सातपता, तया आतशता च न सात् तावत् बह फलं न दासतत स; त््ु भूरौ शयानः त््ु दु दफलं दासतत स, यतः मः एल-उपरर न लमते स; यदा तु एल-आतशतः मन् सस तदरत च फलं ददाततत 5 अतः ददवं यत् एलः ्रं दाकाफलात् नूनं न ददातत, अतपतु अति्ं फलं ददाततत ्रं रहोदय, अहं अवदर्, लतापेकया अति्ं फलं ददातत? यतः, मः अवदत् , एल-आतशतः लता बह मुफलं च ददातत; यदा तु भूरौ शयनं सात् ततह् अलं वहतत स, तदतप अतीव रोगीत 6 अतः पररेश् वरम् य मेव्ानार् इदर् उपरा पम् तता अनस; तरा ितन्दररदयोः पतततनतिरं ्रोततत अहं प्ुवाच रहोदय, एतत् रतय प्कयतुत शिु इतत मः अवदत्; ितन्स िनं भवतत; तरातप भगव्ं पतत मः दररदः अनस; यतः मः सिनस तवुये उद् िृतः भवतत, पभुं च अलं पार्यतत; यातन च पार्नाः ्रोतत ते आलसाः, बलहीनाः च मन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
7 अतः यदा िनी तनि्नानार् इदातन वसूतन पमारयतत तदा दररदः ितननां ्ृते भगव्ं पार्यतत; ईशरः ितन्ाय मवा् ति मदसूतन पयचतत, यतः दररदः पार्नायार् िनवान् अनस; तस च आगहािां भगवता मह रहती शन्ः अनसत 8 तदा ितन्ः मरत तनि्नानार् मेवां ्रोतत, यतः मः भगवता शुतः इतत जारा अति्ं सेचया तनःमंदेहं च तस् यत् इचतत तत् पयचतत, तस त्रतप अभावं न भवतु इतत च पशततत 9 दररदः ितननां ्ृते भगव्ं िनवादं ददातत; यतः ते भगवतः स्ाय्दयं ्ुव्न्त 10 अतः रनुष्ः मह एलः त्रतप फलं दातुं न रनते ; न च जानन् न च अवगचन् यत् तस मङततः लतायां योतजतः मन् लता सस ्ृते अतप च एलस ्ृते तदगुिं वृन्ं वहततत 11 तर्व तनि्नाः ितननां ्ृते भगव्ं पार्य्ः तेन शूयतेत तेुां िनं च वि्ते, यतः ते सिनस दररदािां मेव्ाः भवन्त अतः तौ परसरं म्र्भातगनौ ्ृतौत 12 अतः यः ्तशत् एतातन ्रा् ति ्रोतत, मः भगवता न ््ः भतवषतत, अतपतु जीवनग्े तलनरतः भतवषततत 13 मुनरनः मन् ये ितननः आतनः वि्नं जाय्े, यतः यः एतस तवुये बु्ः मः त्त्त् परमेतवतुं शकोततत
4 रया शुषवृकािां मदशाः दु दाः मदशाः शुषाः फलहीनाः च तनसन् परलो्े लत्ेत शुष्ाकवत् दहते; तेुां जीवनपय््ं दु षृतं ्ृततरतत प्तकतं भतवषतत; 5 ते पापं ्ृरा पापात् पशारापं न ्ृतव्ः इतत ्ारितः ते दह्ेत अने च मव् राद्ाति दह्े, यतः ते ईशरं समृतद्ता् रं न सी्ृतव्ःत 6 अतः गीष्ाले तव फलं जायते, तदरत मतलं ्ुप; बहवापारात् आतानं रक, रं च अपरािं न ्ररषतमत ये तह बहवापारे पवृराः ते बह पापं ्ुव्न्; यतो तह ते स्ायत ्ृरा ईशरस मेवां न ्ुव्न्त 7 यः रनुषः पररेश् वरम् य मेवां न ्रोतत, मः पररेश् वरम् य त्रतप याच् छन् ्रं पारुयात्? ये तु तस मेव्ाः इचन्, याच्े, गृहन् चत 8 त््ु यतद रनुषस ए्रेव अनुमरिं भवतत ततह् मः मेवां ्तुत शकोतत ईशरः, यतः तस रनः ईशरात् न हतं त््ु मः शु्तचरेन तस मेवां ्रोततत 9 अतः यतद रं एवं ्ररषतम ततह् भतवषे जगतत फलं पारसतम; ये च तर्व ्ररषन् ते मव् फलं जनतयषन्त
उपरा ३
उपरा ५
1 पुनः मः रर ्ृते बहतन वृकान् दतश्तवान् येुां पताति पातततातन, ये च रर दृषा शुष इव दश्े, यतः ते मव् मरानाः आमन्त मः रां अवदत्, “त्ं रं एतान् वृकान् पशतम? अहं अवदर् रहोदय, ते शुषवृकाः इव दश्े इतत पशातरत 2 मः रां प्ुवाच; एते वृकाः वत्रानलो्े वम्ः पुपुाः मदशाः मन्त अहं प्ुवाच- रहोदय, ते त्ररत शुषवृकमदशाः मन् ? यतः, मः अवदत्, न ितर्िः, न अितर्िः, परसरं जाय्े ; त््ु मव् अनसन् वत्रानलो्े मरानाः मन्त 3 ितर्िां ्ृते अयं मंमारः तशतशरवत् अनस, यतः ते न जाय्े त््ु पातपनां रधे तनवमन्त 4 यरा तशतशरे मव् वृकाः पताति नदाः, शुषवृकाः इव भवन्; न च ्ातन शुषाति हररतातन च जातुं शक्े , अतः अनसन् वत्रानलो्े न ितर्िः न दु दाः परसरं तववेच्े; त््ु ते मव् मरानाः मन्त
1 यदा अहं उपवामं ्ृरा ्नसंतशत् पव्ते उपतवश ईशरं रर ्ृते यत् त्रतप ्ृतवान् तत् मवत िनवादं ्रोतर सत पश रया मह वाता् लापं ्तुत पवृरं गोपाल्ं रर मरीपे उपतवश रां ्रयतत स, त्ं रां पातः्ाले एवर् अत नीतवान्? अहं उररं दरवान्, रहोदय, अद अहं ए्ं से शनं िारयातरत 2 मः प्ुवाच, त्ं से शनर्? अहं प्ुवाच, उपवामः अनसत म आह-त्ं तत् शीघर्? अहं प्ुवाच, अहं उपवामं ्रोतर, यरा रर अतामः आमीत्त पररेश् वरम् य उपवामः त्र् इतत यूयं न जानर इतत मः अवदत्; न च एुः उपवामः यः यूयं उपवामं ्ुव्न्, पररेश् वरे ि त्रतप लाभं न पारुरत 3 रहोदय, अहं अवदर्, त्ं भव्ं एवं व्ुं पेरयतत? मः अवदत् , अहं वदातर, यतः एुः म्ः उपवामः नानस यत् भव्ः उपवामं ्ुव्न् इतत रन्े; त््ु अहं युषान् दश्तयषातर यत् पूि्पवामः पररेशरस गाहः च त्र् अनसत 4 शिु, मः अवदत् , पभुः एतादशं अनावश्ं उपवामं न इचतत, यतः एवं उपवामेन रं िर् त्रतप उ्ततं न ्रोतुत 5 त््ु मन्दाननः एुः एव, सजीवने त्रतप दु दं रा ्ुप, त््ु शु्तचरेन पररेशरस मेवां ्ुपत तस आजां पालतयरा तस उपदे शानुमारं चर्ु, न च रनतम त्रतप दु दातभलाुं पारुव्ुत 6 त््ु भगवता तवशामं ्ुप यत् यतद रं एतातन ्रा् ति ्रोतु, तसात् भयं ्रोतु, मरत दु षृतं च तवरहतम, ततह् रं पररेशराय जीतवषतमत 7 यतद रं एवं ्ररषतम ततह् रं रहती ं उपवामं भगवतः गाहं च तम्ं ्ररषतमत 8 एतनसन् तवुये अहं रां यत् मादशं पदश्तयषातर तत् शिुत 9 ्शन ्तशत् ्ृतुकेतं बहभृ्ः च सवंशजानां ्ृते सस केतस ्नसंतशत् भागे दाकाकेतं रोतपतवान्त 10 दू रदे शं गरा सदामानां रधे ए्ं दामं तचरा यत् मः अ््ं तवशासः अनुरोतदतः च इतत रनते, दाकाकेतं च सस मंरकिे मरतप्तवान्त लताः गृहीयात् इतत आजापयन्त यत् यतद मः ्रोतत,
उपरा ४ 1 पुनः अने बहवः वृकाः दतश्ताः, येुां ्ेुा्न पताति, ्ेचन शुषाः शुषाः च दश्े सत मः रां अवदत् , “त्ं रं एतान् वृकान् पशतम? Ianswered, रहोदय, अहं तान् पशातर; .्ेचन च शुषाः, अने च पतपूिा् ःत 2 एते वृकाः हररतविा् ः मन् ये आगतरषरािं जगत् िारतयषन्त आगतरषरािः मंमारः तह, ितर्िां ्ृते गीष्ालः अनस; पातपनां तु तशतशरः एवत 3 अतः यदा भगवतः दया प्ाशते, तदा पररेशरस मेवां ्ुव््ः मव्ुां ्ृते प्काः, सदाः च भतवषन्त यरा तह गीष्ाले प्े्स वृकस फलं दतश्तं प्तकतं च भवतत, तर्व ितर्िां ्ाया् ति अतप प्ीतत्तातन प्तकतातन च भतवषन्, तातन च तनसन् लो्े पम्ातन आनननतातन च पुनः सातपतातन भतवषन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
सस आजां च पूरयतत ततह् मः तस् सतवतां दातुं पततजातवान्त न च मः तं अति्ं त्रतप ्तुत आजातपतवान्; तरा दू रदे शं गतःत 11 म दामः तम् य आजां सी्ृ् सातरनः यत् त्रतप आजातपतवान् तत् अ्रोत् त दाकाकेतं स्तयरा तृि्ः पूित जारा मः रनतम तच्तयतुं पवृरः; 12 रर पभुना यत् आजातपतं तत् रया ्ृतं , अहर् इदानी ं एतत् दाकाकेतं रतनषातर, यदा एतत् रतनतं भवतत तदा इदं मुनरतरं भतवषततत तृिातन च आ्ृष अति्ं फलं पदासतत, तृि्ः न तनप्ं भतवषततत 13 ततः मः त्ायत रतनरा तनसन् यन्रतप तृिातन आमन् तत् मवत उद् िृतवान्त तरा च दाकाकेतं अतीव मुनरं मरृ्ं च अभवत् , न तृि्ः गतलतःत 14 त्त््ालान्रं दाकाकेतस सारी दाकाकेतर् आग् गचतत, तत् मुनरं स्ं रतनतं च, तनसन् तवदरानातन तृिातन उद् िृतातन, लतातन च पफुनुतातन च दृषा मः समेव्स पररचया् यां बह आनननतः अभवत्त 15 यः पुतः तपयः, यः तस उरराति्ारी भतवतुर् अह् तत, तस तरताति च आहय, येन मह मः परारशत ्तुत पवृरः आमीत्त मः तान् वदतत यत् मः समेव्ं त्ं ्तुत आजातपतवान्, तस मेव्ेन त्ं अति्ं ्ृतर्; ते च तत् मेव्ं ततिरेव अतभनननतव्ः यत् मः सातरनः एतावत् पूित माकं पाावान्त 16 तदा मः तान् अवदत्, “अस् दामाय रया दरं आजां पालतयरा यतद मः सतवतां पततजातवान्त मः तत् अवलोत्तवान्, तदततरर्ं रर दाकाकेतस ्ृते उररं ्ायत ्ृतवान्, यत् रर अ््ं पम्ं ्ृतवान्त 17 अतः मः यत् ्ाय्र् अ्रोत् तदरत अहं तं रर पुतेि मह रर उरराति्ारी ्ररषातर यतः मः मदावं दृषा तत् न उपेतकतवान् त््ु तत् ्ृतवान्त 18 भगवतः पुतस तरतािां च एुा योजना अनुरोतदतवती यत् तस मेव्ः पुतेि मह उरराति्ारी भवेत्त 19 अतचरे ि अन्रं ्ुलसारी तरताति आहय तस् भृ्स भोजनात् अने्तविं भोजनं पेतुतवान्त 20 तसान् लबा तावन् तावनातान् आदाय शेुान् समेव्ेुु तवभजतत सत 21 तत् पार ते आननं पारुवन्त तेुां ्ृते यत् ्ृतं तदरत मः सातरनः अति्ं अनुगहं पारुयात् इतत ्ारयतत सत 22 एतातन मवा् ति शुरा तस पभुः पुनः रहता आनने न पूररतः अभवत्त मः सतरतान् सपुतं च पुनः आहय तान् अवदत् यत् तस मेव्ः तेतः पेतुत्ः रां म्ः त्ं ्ृतवान्त 23 अतः ते गृहसारी ं पतत तावत् अति्ं महरताः अभवन्; तस दामः पुतेि मह उरराति्ारी ्त्वःत 24 अहं तर् अवदर्, भो, एतातन उपरातन अहं न जानातर, न च तान् अवग्ुं शकोतर, यावत् भव्ः तातन रर मरकं न वायाय्ेत अहं भवनदः मह यत् त्रतप ्तरतं वा दतश्तं वा तत् मवत भवदः वायासातर इतत वदततत 25 भगवतः आजां पालय, रं च अनुरोतदतः भतवषतम, तस आजापाल्ानां मंयायां तलनरतः भतवषतमत त््ु यतद भगवता आजां दरं तदततरर्ं त्रतप मतदुयं योजतयषतम; रं सस ्ृते रहररं गौरवं कीरा भगवतः अति्ं अनुगहं ्ररषतम यत् अनरा भतवतवर् आमीत्त 26 अतः यतद रं भगवतः आजां पालतयरा तेुु एतातन सानातन योजयतम ततह् रं हु्तयषतम; त््ु तवशेुतः यतद रर आजानुमारं तान् पालतयषतमत
27 अहं तं अवदर्, भो, यन्रतप रां आजापयतम, तत् अहं पातलषातरत अहं जानातर यत् रं रया मह भतवषतमत” अहं रया मह भतवषातर, यः तादशं मं्लं ्ृतवान्; अहं च मव्ः मह भतवषातर ये तर्व पयोजनं ्ुव्न्त 28 अयं उपवामः पररेश् वरम् य आजाः अतप पालनं ्ुव्न् अततशयर् उररः इतत मः वदततत एवं तत भतवषततत अतः रं तत् पालयतमत 29 मव्पररं सं माविानं ्ुप, प्े्ं 1 दु द्रा् त्, प्े्ं रतलनवचनात्, प्े्ं आहत्ारात् च आतानं रकतु; वत्रानस जगतः मव्तः वर्तः च रनः शु्ं ्ुपत यतद रं एतातन पातलषतम ततह् एुः उपवामः मम्् भतवषततत ३० एवं अतः ्ुपत पूवत तलनरतं ्ृरा यनसन् तदने रं उपवामं ्रोतु तनसन् तदने रं रोतक्ां जलं तवना त्रतप न आसादतयषतम; अनतदनेुु यत् अ्ं रातदतवं तत् परररािं गितयरा तनसन् तदने यत् वयः ्त्वः आमीत् तत् परर्् तविवा-तपतृतः, दररदे तः च दासतमत 31 एवं च रं सातनः अपरानं तम्ं ्ररषतम; यसात् तत् पारुयात् मः सातानं तृां ्रोतत, तस पार्ना च भवतः ्ृते भगवतः पररेश् वरम् य मरीपर् आगचे त्त 32 अतः यतद रं यरा रया रां आजापयतत तरा तव उपवामं मवादयतम ततह् तव यजः भगवतः गाहः भतवषतत, तव उपवामः च तस पुस्े तलनरतः भतवषततत 33 एवं ्ृततरदं पदं शुभं तपयं भगवतः गाहर्त एतातन यतद रं सम्तततभः मह मव्ः गृह्ः मह च अवलो्यतम ततह् रं मुरी भतवषतमत 34 ये ्तशत् एतातन शृन् तातन ्ुव्न्, ते अतप मुनरनः भतवषन्; यन्रतप भगवतः याचतयषन् तत् पारुयुःत 35 अहं तं पातर्तवान् यत् मः रर मरकं ्ृतुकेतस, भगवतः, दाकाकेतस, दाकाकेतस सन्तस मेव्स च मादशं वायातुत दाकाकेतात् उद् िृतानां तृिानां च; पुतस च तरतािां च यत् मः सेन मह पररुदं गृहीतवान्त अहं तह अवगचातर यत् तत् उपरा आमीत्त 36 मः रां अवदत् , रं याचने अतीव माहमी अतम, यतः रया त्रतप याचतयतुर् न अह् ततत यतः यतद भवदः तत् पदश्तयतुं योगं भवतत ततह् भवदः दतश्तं भतवषततत 37 अहं तस् प्ुवाच; रहोदय, यत् त्रतप दश्तयषतम, तत् रर अवायातं, अहं तत् वृरा दकातर, यतद अहं तत् त्र् इतत न अवगचातरत यतद च रं ्ातनचन उपरातन पसावयतम, न च वायासतम, अहं तातन वृरा शोषातरत 38. मः पुनः रां प्ुवाच, यः ्तशत् ईशरस मेव्ः अनस, तस हदये पभुः अनस, मः तस तवुये अवगरनं इचतत, तत् च गृहाततत मः च प्े्ं उपरं वायायते, भगवतः वचनं च अवगचतत यस तजजामा आवश्ी भवततत 39 ये तु आलसाः रनाः पार्नां ्ुव्न् ते भगवतः अनेुिं ्तुत शङयन्त यदतप पभुः तादशः अमािारिः मदावः अनस यत् मः अतवरारं मवत याच्ानां ्ृते ददाततत 40 अतः रं तेन पू् दू तेन बतलकः मन् एतादशं पबलं पार्नादानं पाावान्; रं न आलसं दृषा भगवतः अवगरनं त्ररत न याचमे , तत् च गृहातम? 41 अहं तं अवदर्; रां रर मरीपे अनस इतत दृषा अहं रां तत् अनेृकु र्, रां पृनचतुं च आवश्र्; रं तह मरत रां दश्यतम, उपनसते च रां वदतमत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
42 त््ु यतद अहं रया अनुपनसतौ एतातन पशातर वा शिोतर वा, ततह् अहं भगव्ं पार्तयषातर यत् मः तातन रर मरकं दश्यतुत 43 मः अवदत्, “अहं त्त्त् पूवत उ्वान् यत् रं मूकः माहमी च अतम, यतः रं एतेुां उपरानां अरत पृचतमत 44 त््ु रया सातयरात् अहं रां इदं ददा्ं प्कतयषातर यत् रं मव्तः जनान् जापयतमत 45 अतएव शिुत इतत मः अवदत्त पूवत उ्ं ्ृतुकेतं मरगं पृतरवीं मूचयतत त ्ृषेशरः म एव मृृषा मराावान्, गुिं च दरवान्त 46 तस पुतः पतवताता, दामः पररेशरस पुतः, दाकाकेतं तेुां जनानां उ्ारं ्रोततत दावः ते दू ताः मन् ये भगवता तेुां उपरर सातपताः, सजनस पोुिार्र्त दाकाकेतात् ये तृिातन उद् िृतातन तातन पापातन मन्, ये पररेश् वरम् य मेव््ः ्ृतातन आमन्त 47 मः भोजनात् यत् भोजनं पेतुतवान्, तत् आजां यत् मः सपुतेि सजनानार् आजां दरवान्त ये तरताति मः तया मह परारशत ्तुत आहतवान्, ते पतवतदू ताः मन् येुां मः पररं मृदवान्त गृहसातरनः अभावः, तस आगरनपय््ं मरयः अवतशदः अनसत 48 अहं तं अवदर्, भो, एतातन मवा् ति वसूतन अतीव उरराः, अद् भुताः, उरराः च मन्त त््ु, अगे अहं , त्ं अहं वा अनः ्ोऽतप पुपुः अतप ्दातप न तावत् बुन्रान् अतप एतातन वसूतन अवग्ुं शकोतत स? 49 अतोऽिुना भगवन् बूतह यतृचातरत मः प्ुवाच, त्ं इचतम इतत रां पृचतुत त्ररत रया उ्ं यत् अनसन् ददा्े पररेशरस पुतः मेव्स साने सातपतः? 50 शिुत इतत उ्वान्; ईशरस पुतः मेव्स अवसायां न सातपतः, अतपतु रहता मारथ् अति्ारे च सातपतःत अहं तं अवदर् '्रं रहोदय? अहं न अवगचातरत' 51 यतः मः अवदत्, पुतः येतः तपता तस् पदरवान्, तेुां प्े्ं रकिारत पुतः सदू तान् सापयततत त््ु मः सयरेव बह पररशरं ्ृतवान्, बह दु ःरं च पारोत्, येन तेुां अपरािान् अपासततत 52 न तह ्तशत् दाकाकेतं बह पररशरं दु ःरं च तवना रतनतुं न शकतेत अतः मः सजनानार् पापान् अपराज्तयरा तपतुः पाां ववसां दता जीवनस रागत दश्यतत सत 53 यूयं पशर, मः अवदत् यत् मः सपजानां पभुः अनस, मः सतपतुः मव्शन्ं पाावान्त त््ु भगवता त्ररत सपुतं, उरराति्ारस, मद् दू तानां च तवभाजनस तवुये परारशत ्ृतवान्, इदानी ं शिुतत 54 मः पतवतातानं मव्पररं मृदं यनसन् शरीरे पररेशरः तनवमतत स तनसन् शरीरे सापयतत सत यरा तचतदे हे यरा तस तहतं दशते सत अतः यनसन् शरीरे पतवताता आनीतः, तत् शरीरं तस आतानं मेवते स, मम्् शु्तया च तवनयेन चरतत स; न च तत् आतानं ्दातप दू तुतं ्ृतवान्त 55 अतः शरीरं मव्दा पतवतातनः आजापालनं ्ृरा तस मह मम्् पततवता च पररशरं ्रोतत स, ्दातप न च भरतत सत मः शरीरः शा्ः रलु दामरेन म्ाुिं ्ृतवान्, त््ु पतवतातना पररेशरस पबलतया अनुरोतदतः मन् तेन सी्ृतःत 56 यतः पतवतातानं पालतयरा पृतरवां न दू तुतः अभवत् , तसात् एतादशः सूलः राग्ः पररेश् वरः पम्ः अभवत्त अतः मः सपुतं मद् दू तान् च परारशत ्तुत आहतवान् यत् पतवतातनः तनद्ुं मेवरानस अस शरीरस ्ृते त्त्त् सातुं सानं दीयतेत रा भूत् तस मेवाफलं नदं इव दशतेत
57 यतः प्े्ं शु्ं शरीरं सस फलं पारसतत; यत् तनर्लं दशते, यनसन् पतवताता तनवतमतुं तनयु्ः अनसत एवं च भवतः इदानी ं अस ददा्स अतप वायानर् अनसत ५८ रहोदय, अहं अवदर्, इदानी ं भवतः अरत अवगचातर, यतः रया एतत् वायानं शुतर्त ततः परं शिुत, मः अवदत्, एतत् सशरीरं सचं शु्ं च िारय, येन तनसन् तनवमन् आता तस माकी भवेत्, रया मह आमीत् इतत नायः भवेत्त 59 इदरतप माविानं ्ुप यत् एतत् शरीरं नशतत इतत तव रनतम न पवत्ते, रं च तत् त्रतप ्ारं पतत दु पपयोगं ्ुपत यतद रं सशरीरं दू ुयतम ततह् पतवतातानरतप दू ुतयषतम; यतद च पतवतातानं दू ुतयषतम ततह् रं न जीतवषतमत 60 अहं अवदर्, त्ं यतद अजानेन एतत् वचनं शुरा पूवत ्ृतं सात्त एवं शरीरं दू तुतं ्रं रोकं पारसततत 61 मः प्ुवाच, रनुषािां पूव््रा् ति यत् अजानेन ्ृतातन, तत् ्ेवलं ईशरः एव तेुां उपायं ्तुत शकोततत यतः मवा् शन्ः तस एवत 62 त््ु इदानी ं आतनः रकिं ्ुप; ईशरं च मव्शन्रान् दयालुं च दृषा रया पूवत यत् दु षृतं तस उपायं दासतत, यतद भतवष्ालं यावत् रं सशरीरं आतानं च न दू ुतयषतम 63 ते तह महचराः मन्, ए्ः दू तुतः न भतवतुर् अह् तत त््ु अनः अतप तर्व भतवषततत अतः उभौ शु्ौ रक, रं पररेश् वरम् य ्ृते जीतवषतमत उपरा ६ 1 यदा अहं गृहे उपतवश यत् त्रतप ददवान् तदरत पररेशरस सुततं ्ुव्न् आमीत्त आजानां तवुये च तच्यतत स यत् ते अततशयेन उरराः, रहतीः, पाराति्ाः, तपयाः च मन्; ये च रनुषर् रोकं पााुं मररा् ः आमन्; अहर् एवर् अवदर् आतनः अ्ः; यतद अहर् एतान् आजानुमारं चरातर ततह् अहं मुरी भतवषातर, यः ्तशत् तामु चरतत मः पररेश् वरम् य ्ृते जीवततत 2 यदा अहं रनतम एवं वदन् आमीत्, तदा अहं तं रर मरीपे उपतवदं ददवान्त म च रां इ्ु्वान्त 3 रया भवदः पदरानां रर आजानां तवुये रं त्ं मंशयं ्रोतु? ते भदाति, रा मंशय, त््ु भगवते तवशामं ्ुप, रं तेुु चररषतमत अहं रां तह तान् पूित ्तुत बलं दासातरत 4 एते आजाः तेुां ्ृते लाभपदाः मन् ये पूवत ्ृतातन पापातन पशारापं ्ररषन्त यतद भतवष्ाले तेुु न ततकन्त 5 अतः यूयं ये ्तशत् पशारापं ्ुव्न्, ते वत्रानस जगतः दु दतां युषान् ््ा ्ज्ुत मवा् न् गुििरत च िारय्ु, तर्व यूयं एतान् आजान् पालतयतुर् शकुर; न च इतः परं पापं पुनःत 6 यतद युषा्ं भतवष्ालात् पापात् सं रतकषर, ततह् पूव्पापानां बहभागं तछनतरत रर आजानुमारं चर्ु, यूयं पररेश् वरम् य ्ृते जीतवषन्, एतातन रया युु् रा्ं पतत उ्र्त 7 इ्ु्ा मः अतप अवदत् ; वयं केतं गचारः, अहं रां रेुपालान् दश्तयषातरत अहं प्ुवाच रहोदय, गचारःत 8 ्नसंतशत् केते आगताः, तत मः ए्ं गोपाल्ं मुवेुं, बैगनीविरयं वसं दश्यतत सत मः बृहत्-मरूहान् पोुयतत स; तस रेुाः च पीततपूिा् ः, बह आनने न, पम्तातभः च आमन्; ते च लङ्ः, तत तत िावन् सत 9 गोपालः सरेुेुु रहती ं तृनां पारोत्; तस गोपालस च रुरं पम्ं भवतत स, यः समरूहस रधे ऊधत अिः च िावतत सत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
10 तदा दू तः रां अवदत् , “त्ं रं इरं गोपाल्ं पशतम? अहं प्ुवाच रहोदय, अहं तं पशातरत म रारबवीत्, एुः ३ आननपीततदू तःत अतः मः ईशरस मेव्ानां रनः दू ुयतत, तान् म्ात् तनवत्यतत, तान् बहतभः भोग्ः आननयतत, ते च नशन्त 11 ते जीतवतेशरस आजां तवसरन्, तवलामेुु वर्मुरेुु च जीवन्, दु ददू तेन भदाः भवन्, तेुु ्ेचन रृ्ुपय््ं भदाः भवन्त अने च पतनं पततत १२ अहं प्ुवाच; न अवगचातर यत् भवतः त्ं अतभपायः अनस, रृ्ुं पतत, पतनं च इतत वदन्त शिु इतत वदतत; एते मव् रेुाः ये रया अतीव आनननताः ददाः, ते तादशाः मन् ये मदा पररेश् वरात् तवमृताः, वत्रान्ालस ्ारेुु च मरप्िं ्ृतव्ःत 13 अतः एतेुां पशारापेन जीवनं पतत प्ागरनं न भवतत; यतः तेुां अनेुु पापेुु एतत् योतजतं यत् ते भगवतः नार तनननतव्ःत एतादशाः पुपुाः रृ्ुपय््ं तनयु्ाः भवन्त 14 ये रेुाः रया न पवरानाः, त््ु ए्नसन् साने राद्ः ददाः, ते तादशाः मन् ये ्र्िा भोगान् आननान् च ््व्ःत त््ु पभुतवप्ं त्रतप दु दं न उ्व्ःत 15 ते ्ेवलं म्ात् पततताः, तेुां ्ृते पशारापेन आशा सातपता अनसत एतादशस पतनस तह नवी्रिस ्ातचत् आशा अवतशदा अनस; रृताः तु अन््ालं यावत् गताःत 16 पुनः वयं त्त्त् दू रं अगे गतव्ः; मः च रर ्ृते ए्ं रहान् गोपाल्ं दतश्तवान्, यस गामतपः इव शेतब्चर्वसिारी, े्े पुकं, हसे च गन्पूित यतदं, अतीव ्तिनं च, अपरहसे चाबु्ं च िारयतत स तस रुरं ्िोरर् अमर् च आमीत्; पुपुं भयभीतं ्तुत पया् ार्; तस दतदः तादशी आमीत्त 17 तसात् युव्गोपालात् तादशान् रेुान् आदाय भोगेुु जीवनं यापयतत स, त््ु ऊधत अिः च न लङयतत सत तान् च ्ण््ः ्ण््ः पूि् ्नसंतशत् तीकितशलारले तकावान् यत् ते तेतः रु्ाः भतवतुर् न श्व्ःत 18 त््ु तेुु मंलगाः ्ण्शगालभोतजताः तस पहारे न च पीतिताः आमन्त मः तह तान् अदातप वाहयतत स, न च तेतः सातुं सानं वा मरयं वा ददातत सत 19 तदा अहं तान् कूरतया पहारं ्ृरा पीतितान् ददवान् तदा अहं तेुां ्ृते दु ःनरतः अभवर्त यतः ते रहती ं पीतिताः आमन्, न च तेुां तवशारः दरः आमीत्त 20 अहं रया मह नसतं गोपाल्ं अवदर्; रहोदय, ्ोऽयं कूरः अदमः गोपालः, यः एतेुु रेुेुु ्पिाहीनः चातलतः अनस? मः प्ुवाच, अयं गोपाल्ः रलु पतवतदू तेुु अनतरः, त््ु पातपनां दलाय तनयु्ःत 21 अतः पररेश्वरात् भदाः मंमार-्ार-भोग-मेव्-जनाः तस् रु्ाः भवन्त अत एव तान् प्े्ं रपभूतरनुमारं कूर् ः तवतवि्ः वेदनातभः दलयततत 22 रहोदय, अहं अवदर्, अहं जासातर, ते ्ीदशाः पीिाः मन्, येुां प्े्ं जनः भवतत? शिुत इतत मः अवदत् ; अने्ाः पीिाः, यातनाः च ताः मन्, येुां वत्रानजीवने रनुषाः पतततदनं गचन् त ्ेचन तह हातनर् अनुभवन्; अने दाररदर्; अने गोताः रोगाःत ्ेचन अशा्ाः मन्; अने अयोगेतः कततं पारुवन्; अने अनेुु अने्ेुु परीकेुु अमुतविामु च पतन्त 23 यतः बहवः अतवचतलत्ः योजनातभः बहतविं लकं ्ुव्न्, तेुां लाभः न भवतत; ते च वदन् यत् तेुां उपकरेुु मफलता नानसत 24 ते दु षृतं रनतम न आहय भगव्ं तशकयन्त यदा अतः ते मव्तविं केशं अमुतविां च पारुयुः; ततः ते रर मरकं मुतशकिारत
मरतप्ताः भवन्, भगवतः तवशामे च दृाः भवन्, शेुतदनातन च शु्तचरेन भगवतः मेवां ्ुव्न्त 25 यदा ते सपापानां पशारापं ्तुत आरभ्े तदा तेुां दु षृतातन ्ाया् ति सय््े, ईशरस ममानं च ्ुव्न् यत् मः नायः नायािीशः अनस, तेुां ्र्िानुमारं मवत दु ःरं अह् ्ःत 26 ततः सजीवने यत् अवतशदं तत् शु्तचरेन पररेशरस मेवां ्ुव्न्; मव्ुु ्ाय्ुु मफलतां पार यत् इचन् तत् भगवतः पारुवन्त 27 ततः ते रर हसे मरतप्ताः इतत भगवतः िनवादं ददततत न च ते अति्ं कूरतां पारुवन्त 28 अहं तं अवदर्; रहोदय, अहर् अदातप भव्ं पार्यातर यत् इदानी ं ए्ं वसु दश्यतुत त्र् उ्वान् रं पृचतम ? अहं तं अवदर्; त्ं ते ईशरभयात् तवरहन्, तनसन् एव ्ाले पीतिताः भवन् यदा ते सस तरथा आननं मुरं च भु्व्ः? मः रां प्ुवाच - ते मरान्ालं पीतिताः भवन्त 29 अहं तं अवदर्; ते तदा पीतिताः भवन् त््ु अलाः; ये तु ईशरं तवसरन् इतत समुरं भुङ््े, ते मागुिं दलं मतहतुं अह् न्त 30 मः रां प्ुवाच; रूृोऽतम, न च अस दलस पभावं तवजासतमत अहं तं अवदर्; रहोदय, यतद अहं तत् अवगचातर ततह् अहं भव्ं व्ुं न इचातरत 31 शिुत इतत उ्वान् भोगस दलस च त्ं बलं उभयोःत सस अ्ररके ए्घणां मुरस मरानाः भवतत; त््ु ए्घणायाः दलस पभावः ततंशत् तदवमानां भवततत अतः यः ्तशत् ए्ं तदवमं तरथामुरं भुङ््े, ए्तदनं च पीतितः भवतत; यत् ए्ं तदवमं दलं पूि्वु्स अ्ररकस तुलर्त 32 एवं पशतु ्तततदनातन ्तशत् सभोगान् अनुमृ् एतावता वुा् ति तदरत दण्तेत अतः भव्ः पशन् यत् ्रं लौत््भोगानां ्ालः अलः एव; त््ु दु ःरस, पीिायाः च बह अति्ंत ३३ अहं प्ुवाच; रहोदय, यरावत् एतेुु मव्ुु मुरदु ःरमरयेुु न अवगचातर; अहं भव्ं पार्यातर यत् भव्ः तान् तवुये अति्ं सदतया आतनः वायां ्ुव््ुत मः रां प्ुवाच; तव रूर्ता अदातप रतय लमततत 34 त्ं रं रनः शु्ं ्ृरा ईशरस मेवां ्तुत न अह् तम? माविानाः भव, रा भूत् यदा तव ्ालः पूि्ः भवतत तदा रं अदातप अतववे्ी भवतमत शिु ततह् यरा इचतम, यरा रं अति्ं मुलभतया अवगचतमत 35 यः ए्तदनं सभोगपरोदयोः आतनः मरप्िं ्ृरा आतानं यत् इचतत तत् ्रोतत, मः रहता रूर्तापूि्ः भवतत, न च स्ीयर् अवगचतत, त््ु परतदने पूव्तदने यत् ्ृतं तत् तवसरततत 36 न तह आननः लौत््पीततः च तेुु रूलभूतरूर्तायाः ्ारिात् सृतौ न सारतेत यदा तु रनुषस तदने दु ःरं पीिा च भवतत तदा मः वसुतः ततः परं वुत यावत् वा्ुलः भवतत; यतः तस दलः सृतौ दृः वत्तेत 37 अतएव मंवतरं दु ःरेन तत् सरतत; ततः च सस वरत मुरं आननं च रनतम आहय तदरत दनलतः इतत पतीयतेत 38 अतः ये ्तशत् तादशमुरेुु आतनः मरप्िं ्रोतत, ते एवं दनलताः भवन्त यतः तेुां जीवनं पार रृ्ुः भवतत सत 39 अहं तं अवदर्; रहोदय, ्े भोगाः आहताः भवन् ? मः प्ुवाच; तत् प्े्ं रनुषस पीततः यत् मः सेचया ्रोततत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
40 कु्ो तह रागं तृप तनसन् पीततं पतीयते ; तरा वतभचारी रदपान्श; तनन्ः रृुावादी च; लोभी पुपुः व््ः च; यः ्तशत् च्ततदशं त्रतप ्रोतत, तस दु दभावनानुमरिात्, मः त्रिे तृनार् आरोततत 41 एते मव् भोगाः आननाः च ईशरस मेव्ानार् आहताः भवन्त एतेुां तह तसादतप पीतिताः दलं च लभ्ेत 42 भोगाः अतप मन् ये रनुषािां रोकं ददततत बहनां तह शुभं ्ुव्तां तनसन् पीततं लभ्े, तस आनन् ः आ्ृदाः च भवन्त 43 इदानी ं पररेश् वरम् य मेव्ानार् अम् य आननः लाभपदः, तादशानां जनानां जीवनं च जनयततत ये तु पूव््ाः आहताः भोगाः यातनादलं च आनयन्त 44 ये ्तशत् तेुु ततकतत, तेुां ्ृते पशारापं न ्ररषतत, मः आतनः उपरर रृ्ुं आनतयषततत उपरा ७ १ ्ततपयेतः तदनेतः अन्रं रया तदे व वन्ं ददवान् यः पूवत रया मह म्ातुतवान्, तनसन् एव केते, यनसन् केते रया तान् गोपालान् ददाः आमन्त म च रां अवदत्; त्ं रं अनेुमे ? 2 रहोदय, अहं अवदर्, अहं भव्ं पार्तयतुं आगतः यत् भव्ः गोपाल्ं दलमेव्ं रर गृहात् बतहः ग्ुं आजापय्ु, यतः मः रां बह पीियततत 3 मः प्ुवाच, “भवतः अमुतविाः, केशाः च मतहतुं आवश्ाःत यतः मः मत् दू तः भवतः तवुये आजां दरवान् यतः मः रां परीतकतुं इचततत ४ रहोदय, अहं अवदर्; त्ं रया ्ृतं रहत् अपरािं यत् अहर् अस दू तस ्ृते पदातुं शकोतरत शिु इतत मः अवदत्- रं रलु बहपापदोुी अतम, तरातप न ताव्ः पापाः यत् रं अनसन् दू ते पदातुं शकोतुत 5 त््ु तव गृहेि बहवः पापाः अपरािाः च ्ृताः, अतः मः मतदू तः तेुां ्र्िा दु ःनरतः मन् त्त््ालं यावत् दु ःरं भो्ुं आजातपतवान्त यरा तौ ्ृतं पशारापं ्ृरा वत्रानस जगतः मव्तः ्ारेतः पकालतार्त 6 यदा ते पशारापं ्ृरा शु्ाः भतवषन्, तदा म दू तः रां दलं तनयतं गतरषततत 7 अहं तं अवदर्; रहोदय, यतद ते तस मतदू तस कु्ं ्तुत वत््े, तरातप रया त्ं ्ृतर्? मः प्ुवाच- ते अनरा पीतिताः न भवेयु,ः यावत् रं ्ुलपरुरः दु ःरं न पारोतुत 8 यतः रं यन्रतप दु ःरं पारसतम, तत् तेुां बोिः ्रिीयः; यावत् रं मुसातपतः ततकतम तावत् ते त्रतप केशं अनुभतवतुं न शकुवन्त ९ अहं प्ुवाच; त््ु रहोदय, पश ते अतप इदानी ं मवा् तना पशारापं ्ुव्न्त अहं जानातर, मः वदतत, ते मवा् तना पशारापं ्ुव्न्; त््ु त्ं रं रनमे यत् तेुां पशारापं ्ुव््ः अपरािाः मदः अपा्ृताः भवन्? 10 न, ते ममतत न मन्; त््ु यः पशारापं ्रोतत मः सातानं पीियतत, मव्ुु ्ाय्ुु तवनयशीलः भवतत, बहतविं च केशं पारुयात्त 11 यदा मः मरत दु ःरं पारसतत यत् तस ्ृते तनयतं भवततत तदा ्दातचत् यः तं तनतर्तवान्, तदततरर्ं मवत च तनतर्तवान् , मः तस पतत दयालुः भूरा तस त्त्त् उपायं दासतत; तवशेुतः यतद मः पशारापं ्ुव््ं हदयं प्े्ं दु द्ाया् त् शु्ं जासततत
12 त््ु ममतत भवतः गृहस च दु ःरं यु्र्त यरा च रां रतय मरतप्तवान् भगवतः दू तेन आजातपतं तरा रया बह केशं मतहतुं आवश्र्त 13 त््ु भगव्ं िनवादं ददातु , यतः मः रां भतवतवं जारा रां योगं रनते यस ्ृते मः रतय केशः आगतरषतत, यः तत् मतहतुं मरर्ः अनसत 14 अहं तं अवदर्; रहोदय, ररतप रया मह भव, अहं च महजतया त्रतप केशं पारसातरत अहं रया मह भतवषातर इतत मः अवदत् ; अहं च तव दले तनतहतं दू तं पार्तयषातर यत् मः रां पतत सकेशान् मंयरं ्रोतुत 15 अतप च रं त्त््ालं यावत् दु ःरं पारसतम; ततः पुनः पूवा् वसां पारसतम; ्ेवलं तव रनमः तवनयेन एव तनर्रं भवत 16 शु्हदया भगव्ं आजापय; रं च तव गृहं तव बाल्ाः च; रया भवदः पदराः आजाः च चर; तदा तव पशारापः दृः शु्ः च भवेत्त 17 यतद रं सगृहेि मह एतातन वसूतन सापयतम ततह् तव अमुतविाः ररो गतरषन्त 18 ये ्तशत् एतान् आजानुमारं चरतत, तेतः मव्तः अतप तर्व केशाः गतरषन्त उपरा ८ 1 पुनः मः रर ्ृते ए्ं नीचर् अदश्यत् यत् केताति पव्ताः च आचादयतत स, यस छायायाः अिः मव् भगवतः नामा आहताः आगताःत 2 तस तवलो्स मरीपे भगवतः ए्ः दू तः अततउ्ृदः उनच्तः च नसतः आमीत्त तसात् तवलो-वृकात् रहता ह्ेन शाराः तछनतर स; तस तवलोलघुदलस छायायाः अिः नसतान् जनान् पायः ए्पाददीघ्तरव पमाररतवान्त 3 मव् तातन गृहीरा मः सस ह्ं ््ा वृकः यरा पूवत ददवान् तरा मवूि्ः अभवत्त यत् अहं आशय्चत्तः, अ्ः तचन्तवान् चत 4 तदा मः गोपाल्ः रां अवदत् ; मः वृकः एताव्ः शाराः तछ्ाः अतप मवूि्ः अनस इतत आशयत ्ुप, त््ु त्त्त् ततक, यतः इदानी ं भवतः ्ृते दतश्तं भतवषतत यत् मः दू तः त्ं तातन दलातन जनेतः दरवान्त 5 अतः मः पुनः तेुां दलान् यातचतवान्, यरा करेि प्े्ेन तातन पााातन, तर्व मः आहय सदलं पुनः सातपतवान्; यत् पार तान् परीतकतवान्त 6 ्ेतः शुषाति मड् गातन च पतङसृदातन चत तान् शेुेतः तवनच्ाः सयरेव सापनं च आजातपतवान्त अने शुषं रलु दले ुु दरव्ः, पर्ु पतङे न न सृदाः, एतान् अतप सयरेव सापतयतुर् आजातपतवान्त 7 अने तु अि्शुषदलान् दरव्ः; एते अतप पृर्् सातपताः आमन्त अने तु दले ुु अि्शुषं तवदारिं च दरव्ः; एतेऽतप सयरेव सातपताः आमन्त अने दलातन अि्शुषाति हररतातन च आनयन् स, एते च तर्व सयरेव सातपताः आमन् त 8 अने दलान् दौ भागौ हररतभागौ तृतीयभागं शुषं च मरप्यन् सत ते च पृरकृताःत अने तदभागं शुषं दलं तृतीयं हररतं च आनयन् स; सयरेव च सातपताः आमन्त 9 अने तु सदलान् नूनशुषान् मरप्यन् स, यतः तेुां तशरराः शुषाः एव आमन्, त््ु तेुु तवदारिातन आमन्, एतातन च
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
सयरेव तर्व सातपतातन आमन्त अनेुां दले ुु त्त्त् हररतं शेुं च शुषं आमीत्; एते च सयरेव तवतनतहताः आमन्त 10 अने आग् यरा गृहीतव्ः तरा हररतातन दलातन आनयन् स, जनानां अति्ां शः भागः सदलान् एवं आनयतत सत दू तः च एतेुु बह आनननतः, ते अतप सयरेव तवनच्ाः अभवन्त 11 अने न ्ेवलं हररतातन, अतपतु शारापूिा् तन दलातन आनयन् स; एते च सग्दूतेन रहता हु्ि सी्ृताःत अने दलातन शारातभः हररतातन, तातन अतप ्ेचन फलातन तेुु आनयन् सत 12 येुां तादशाः दलाः आमन्, ते अतीव पम्ाः आमन्; सग्दूतः सयर् तेुु रहती ं आननं पारोत् ; न च रया मह नसतः गोपाल्ः तेुु नूनतया पम्ः अभवत्त 13 ततः पररेश् वरम् य दू तः रु्ुकातन आनेतुं आजां दरवान् त सग्दूतः तेुां दले ुु फलयु्ाः शाराः युवानः पारुवन् तेुां रु्ुकं ्ृतवान्; गोपुरे ग्ुं च तान् आजापयत्त 14 म च तान् गोपुरे पेतुतवान् , येुु दले ुु अफलशाराः पारोत्, तेतः रुदां दतात तेुां तह मरानं वसं आमीत्, अरा् त् तहरवत् शेतर् ए्र्; येन मः तान् गोपुरे ग्ुं आजातपतवान्त तरा च ये दलान् हररतान् प्ागचन् स, तर्व मः अ्रोत्; तेतः शेतवसं दता गोपुरं ग्ुं पेतुतवान्त 15 एवं ्ृरा मः रया मह नसतं गोपाल्ं अवदत् , “अहं गचातरत त््ु रं तभतरुु एतान् पेुय, प्े्ं यनसन् साने तनवामः अह् तत स; पररं तेुां दलान् परीक, त््ु तान् पयरपूव््ं परीक यरा रां ्ोऽतप न व्यततत त््ु यतद ्तशत् रां पलायते ततह् अहं तान् वेदीयां परीतकषातरत इ्ु्ा गोपालं पययौ त 16 तस गरनान्रं गोपालः रां अवदत् , तेतः दलान् हरा रोपयारःत यतद ्दातचत् ते पुनः हररताः वि््ेत अहं तं अवदर्; रहोदय, तातन शुषदलातन पुनः ्दातप हररतातन ्रं भवेयुः ? 17 मः रां प्ुवाच; म वृकः तवलो, जीतवतुं च मदा पेर ्रोततत अतः यतद एते दलाः रोतपताः भतवषन्, त्त्त् आद् तां च पारुयुः ततह् तेुां बहवः पुनः पुनः पाााः भतवषन्त 18 अतः अहं पयरेन तेुां उपरर जलं पाततयषातर, यतद तेुु ्तशत् जीतवतुं शकोतत ततह् अहं तस मह आननं पारसातरत त््ु यतद न ततह् नूनाततनूनर् एतेन अहं सभागस उपेकां न ्ृतवान् इतत लततेत 19 ततः मः रां तान् आहय आजातपतवान्; ते मव् तस मरीपर् आग् यनसन् पङ् ्ौ मः नसतः आमीत्, तनसन् पङ् ्ौ च सदलान् दरव्ः; यत् पार तेुां प्े्ं करेि रोतपतवान्त 20 मवा् न् रोपतयरा तेुु बह जलं पातततवान् यत् ते जलेन आचातदताः आमन्, तस उपरर न दश्े सत ततः म तान् तमत्रा रां अवदत् ; गचारः त्त््ालान्रं पुनः आग् तान् दकारः त 21 यतो योऽयं वृकं मृजतत, मः मवा् न् जीतवतान् इचतत ये तसात् दलान् पारुवन्त आशामे च इदानी ं यत् एते दलाः एवं तम्ाः, तेुु बहवः आद् तायां पार, पुनः ससाः भतवषन्त 22 अहं तं अवदर्, भो, ्रयतु, अयं वृकः त्र् अतभपेतवान्? अहं तह बह तवनसतः अनस यत् एतावता शारानां तछ्ान्रं मा अदातप पूिा् इव दशते; न च तसात् नूनं त्रतप अवतशदं दशते, यत् रां बह तवसययततत 23 मः प्ुवाच, शिुतत अयं रहान् वृकः यः मरतलं पव्तं च मवात पृतरवीं च आचादयतत, मः पररेशरस तनयरः अनस, यः मवूि् जगतत प्ातशतः अनसत
24 अयं तनयरः पररेश् वरम् य पुतः, यः पृतरवाः मव्ुु अन् तेुु पचाररतः अनसत ये जनाः तस छायायां ततकन्, ते एव तस पचारं शुरा तवशामं ्ृतव्ःत 25 यः रहान् पू्ः दू तः भवनदः ददः मः राइ्ेलः आमीत्, यः सजनानार् उपरर अति्ारं िारयतत, तान् शामयतत चत यतः मः तवशातमनां हदयेुु ववसां रोतपतवान्; अतश येुां ्ृते मः तनयरं दरवान् तेुां मरीपं गचतत, तेुां पालनं ्ृतर् अनस वा इततत 26 मः प्े्स दलं परीकते; तेुां बहनां दु ब्लाः, ते दलाः भगवतः तनयरः एवत ततः मः मवा् न् तववेचयतत ये तनयरं न पातलतव्ः, तेुां प्े्स सानं जारात 27 अहं तर् अवदर्, भो, मः त्रर्र् ्ेचन गोपुरं पतत पेतुतवान् , अने च अत भवदः ््वान्? मः प्ुवाच, ये जनाः तसात् पाां ववसां उुतङतव्ः, ते रर मारथ् अवतशदाः मन्, येन ते सपापानां पशारापं ्ुव्न्, त््ु ये ववसां पूित ्ृरा तत् पालनं ्ुव्न्, ते तस अति्ारे मन्त 28 त््ु ये गोपुरं गतव्ः ते ्े रु्ुकं िारयन् इतत अहं अवदर्? मः प्ुवाच ये मव् तपशाचेन मह तवगहं ्ृतव्ः, तं तजरा रु्ुकं िारयन्, ते च ये ववसां पालतयतुर् ्तिनं दु ःरं पारुवन्त 29 ये तु हररतदलान्, तपिशारान् च ््व्ः, त््ु फलहीनाः, ते रलु तस्व तनयरस ्ृते केशं मह्े, त््ु रृ्ुं न पारुवन्त न च तेुां पतवतं तनयरं अङी्ृतव्ःत 30 ये सदलान् हररतान् पततगृहीतव्ः, ते तवनयशीलाः नायाः च मन्, ते अतीव शु्तचरेन जीवन्, पररेशरस आजां च पातलतव्ःत 31 शेुं रं जासतम यदा अहं तान् दलान् रया रोतपतातन तमत्तातन च तवचारतयषातरत 32 ्ततपयतदनान्रं वयं पुनः आग् तनसन् एव साने मः रतहरारयी दू तः नसतवान् अहं च तस पाश् नसतवान्, तदा मः रां अवदत्त १ तौलेन ब्नं ्ृरा रां मेवतुत 33 अहं सूलवसतनतर्तेन शु्ेन तौलेन ्तकब्ं ्ृतवान्त मः रां रेरलाब्ं तस मेवारत मजं च दृषा अवदत्, “येुां पुपुािां दलाः रोतपताः मन्, तेुां प्े्ं करेि यरा दरं तरा आहयतार्त” 34 मः रां केते आनयत्, अहं तान् मवा् न् आहय, ते मव् सस अने्पङ् ्ौ मजाः नसताःत ततः मः तान् अवदत्; प्े्ं सदलं उद् िृ् रर मरीपर् आनय्ुत पररं च तेुां दलाः शुषाः मड् गाः च पमवन् सत 35 येुां दलाः एवर् एव मन्, तेतः मः पृर्् सातुं आजातपतवान्त अर ये दलाः शुषाः त््ु न मड् गाःत एतेुु ्ेचन हररतदले ुु पमवन् स; अने शुषाः मड् गाः च पतङसृदाः इवत 36 ये तान् हररतान् ््व्ः, तेतः पृर्् सातुं आजातपतवान्त येुां दलाः शुषाः मड् गाः च आमन्, तेुां पररप्ारस मह नसतवान्त ततः ते आगताः येुां दलाः अि्शुषाः तवदाररताः च आमन्, एतेुां बहवः हररतातन अतवनच्ातन च दलातन ््व्ःत 37 अने तान् गोपुरे रु्ुकं िारय्ः इव शारातभः हररत्ः शारामु फलं च दरव्ःत अने तान् शुषान्, त््ु न मड् गान् पयचन्; ्ेचन च तान् पूव्वत् ््व्ः, अि्शुषाः, तवदाररताः चत 38 एतेुां प्े्ं पृर्् सातुं मः आजातपतवान्; ्ेचन सयरेव, ्ेचन ससपङ् ्ौत 39 अर ये दलाः हररताः, त््ु तवदाररताः आमन्, ते आगताःत एते दलान् मव्रा हररतान् पदता सकरेि नसतव्ःत एतेुां तवुये गोपालः आनननतः अभवत् यतः ते मव् पररवतत्ताः, तेुां तवदारितवहीनाः च आमन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
40 अर ते सदलान् दरव्ः, येुां अि्हररतातन अि्शुषाति च आमन्त एतेुु ्ेचन पूि्तया हररताः, ्ेचन अि्शुषाः; अने हररताः, तपिाङ् ्ुरयु्ाःत एते च मव् पेतुताः, प्े्ं सस यरायोगं पदं पततत 41 ततः ते सदलान् ््व्ः, येुां पुरतः हररतभागदयं तृतीयं च शुषं आमीत्त तेुु बहवः सदले ुु हररतं दरव्ः; अने्ाः अि्शुषाः; शेुाः शुषाः त््ु न मड् गाःत अतः एते पेतुताः, प्े्ं ससानं पततत 42 ततः ये दलानां पुरतः शुषभागदयं तृतीयं हररतं च आमीत्त एतेुां बहवः अि्शुषाः, अने शुषाः मड् गाः च दलान् पदरव्ः; अने अि्शुषाः तवदाररताः च; पर्ु अलाः हररताःत एते मव् च प्े्ं सपङ् ्ौ सातपताःत 43 ततः ते सदले ुु पारााः, येुु पूवत त्त्त् हररता आमीत्, शेुाः शुषाः आमन्त तेुां दलाः अति्ां शतः हररताः, अलशाराः, फलयु्ाः, शेुाः च मव्रा हररताः त 44 एतान् दृषा गोपालः अतीव हतु्तः यतः मः तान् एवं पारोत्त ते च यरायोगं गतव्ःत 45 तेुां मवा् न् दलान् परीक मः रां अवदत् यत् अहं रां अवदर् यत् अयं वृकः जीवनं पेरिा पशततत रहोदय, अहं पशातर इतत अवदर्त 46 तद् जासतम, भगवतः मदावः दया च रहती, गौरवं च भतवतवर्त यः पशारापयोगानां ्ृते सस आतानं दरवान्त 47 अहं प्ुवाच रहोदय, ततह् ते मव् त्ररत पशारापं न ्ृतव्ः? म प्ुवाच, येुां रनमा भगवता पूवत ददं ते शु्ाः सुः, ते मव्हदयेन तं मेतवषन् इतत, तेतः पशारापं दरवान्त 48 त््ु येुां व्नं दु दतां च मः दृषा अवगचतत स यत् ते तस मरीपं न प्ागतरषन्त तेतः मः पशारापं पतत प्ागरनं न्ारयतत स, रा भूत् ते पुनः दु दवचन्ः तस तनयरस तननां ्ुव्न्त 49 अहं तं अवदर्; अिुना रहोदय, रर जापयतु यत् तेुां प्े्स सानं त्र्, ये सदलं ््व्ः, तेुां २ भागः त्र्; यरा यदा ते सस रुदां मवूि्तया न िारयन्, त््ु पाां रुदां अपवतयतव्ः, एतातन वसूतन शुरा तवशामं ्ुव्न्, तदा ते सस दु षृतं सी्ृ् पशारापं ्ुव्न् 50 युषात् पुनः तेुां रुदां पार पररेशरस रतहरार् अ्ुव्न् यत् मः तेुां पतत दयालुः भूरा तेुां आतानां नवी्रिाय भव्ं पेतुतवान्त 51 शिुत इतत मः अवदत्, येुां दलाः शुषाः मड् गाः च पतङे न सृदाः इव दश्ेत चच्स परर्ाग्ाः, दोतहिः च मन्त 52 ये शेु्ः अपराि्ः मह भगवतः तननां ्ृरा तस नार यत् तेुां ्ृते आहतं तत् अङी्ृतव्ःत अतः एते मव् पररेश् वरम् य ्ृते रृताः मन्, तेुु ्श् तचत् अतप पशारापं न ्ृतवान् यदतप ते रर आजां शुरा रया तेतः पदराःत एतेतः पुपुेतः अतः जीवनं दू रं वत्तेत 53 ये च शुषदलान् मरप्यन्, त््ु न मड् गाः, ते तेतः दू रं न गतव्ःत यतः ते न्ली भूरा दु दाधानातन आनयन् स; पररेश् वरम् य मेव्ान् तव्ृतं ्ृतवन् तः, तवशेुतः पापं ्ृतव्ःत तेुां पशारापं ्तुत न अनुरनते, अतपतु तेुां तरथातम्ा््ः तान् तनवारयन्त 54 अतः एतेुां आशा वत्ते; रं च पशतम यत् तेुु बहवः पशारापं ्ृतव्ः, यतः रया रर आजाः तेुां पुरतः सातपताः; अदातप बहवः पशारापं ्ररषन्त ये तु पशारापं न ्ररषन् ते पशारापं जीवनं च नदं ्ररषन्त
55 त््ु ये पशारापं ्ृतव्ः तेुां सानं पररतभतरुु पारां, तेुु ्ेचन गोपुरे अतप गताःत अतः रं पशतम, पातपनां पशारापे जीवनं भवतत; ये तु पशारापं न ्ुव्न् तेुां ्ृते रृ्ुः मजः भवततत 56 ये अि्शुषतवदारिपूिा् तन दलातन दरव्ः, तेुां तवुये शिुतत येुां दलाः ्ेवलं अि्शुषाः आमन्, ते मंशतयनः; न तह ते जीतवताः न रृताःत 57 ये तु दले ुु पमवर् अ्ुव्न्, न ्ेवलं अि्शुषान् त््ु तवदारिपूिा् न् च, ते मंशतयनः दु दवातदनः च मन्त ये अनुपनसतान् कीिं ्ुव्न्, तेुां परसरं ्दातप शान्ः नानस, ये च परसरं ईषा् न्त 58 तरातप तेतः अतप पशारापः अतप्तः; रं तह पशतम यत् एतेुां ्ेचन पशारापं ्ृतव्ःत 59 ये मव् शीघं पशारापं ्ृतव्ः ते मव् गोपुरे सानं पारुयुः; त््ु ये पशारापे रनतराः अभवन्, ते तभतरुु तनवमन्; ये तु पशारापं न ्ररषन्, त््ु सदु द्ायत ्ुव्न्, ते रृ्ुं त्य्ेत 60 येुां दलाः हररताः, त््ु तवदाररताः; ते तादशाः मन् ये मव्दा तनकावान् मजनाः च आमन्, पर्ु तेुां परसरं गौरवस, पािानस च तवुये त्त्त् ईषा् , ्लहः च आमीत्त 61 एतेुु तवुयेुु परसरं तववादं ्ुव््ः मव् वरा् ः अबोिाः च मन्त 62 तरातप ते अनरा उरराः इतत दृषा यतद एतान् आजान् शुरा सयरेव मंशोिनं ्ररषन्, रर अनुनयेन महमा पशारापं ्ररषन्त ते अ्े गोपुरे तनवमन्, यरा ते यरार्तया योगतया च पशारापं ्ृतव्ःत 63 त््ु यतद ्तशत् पुनः सतववादं पतत आगतरषततत मः गोपुरात् बतहः तनप्ः भतवषतत, पािान् च नदः भतवषततत भगवतः आजापाल्ानां तह जीवनं यत् आजातपतं तत् ्रिं भवतत; न पिानरे, अननसन् वा गौरवेत 64 करया तवनयेन च रनुषाः जीवनं पारुयुःत त््ु तवदोह् ः, ववसायाः अवराननातभः च ते सस रृ्ुं कीिन्त 65 ये दले ुु अि्शुषर् अि्हररदा च आमीत्, ते लो्स अने््ाय्ुु तनरताः, म््ः मह न मंब्ाःत यसात् ्ारिात् तेुां अित जीवतत, अित च रृतर्त 66 अतएव रर आजां शुरा बहवः पशारापं ्ृरा गोपुरे तनवतमतुं पवृराःत त््ु तेुु ्ेचन मव्रा पततताः; एतेुां पशारापस सानं नानसत 67 यतो तह तेुां वत्रानसारा् द् ईशरस तननां ्ृरा अङी्ृतव्ः, अनेन दु दतायाः ्ारिात् ते पािान् ््व्ःत एतेुां च बहवः अदातप मंशतयताः मन्; एते अदातप प्ाग्ुं शकुवन्; यतद ते शीघं पशारापं ्ररषन् ततह् तेुां गोपुरे सानं भतवषतत; त््ु यतद ते रनतराः भतवषन् ततह् ते तभतरुु तनवमन्; त््ु यतद ते पशारापं न ्ररषन् ततह् ते त्य्ेत 68 येुां दलानां भागदयं हररतं तृतीयं च शुषं भवतत सत ते बहिा भगव्ं अङी्ृतव्ःत तेुु बहवः पशारापं ्ृरा गोपुरे सानं पााव्ः, बहवः पररेशरात् मव्रा तवर्ाःत एतेुां जीवनं मव्रा नदर् अनसत 69 ्ेचन मंतदगावसायां तववादं ्ृतव्ः, एते अदातप पुनः आग्ुं शकुवन्, यतद ते महमा पशारापं ्ुव्न्, स्ारेुु न ततकन्त त््ु यतद ते दु षृतं ्ुव्न् ततह् ते त्य्ेत 70 ये दले ुु शुषं भागं ददौ, अपरं हररतं च ददौत ये रलु तवशातमनः अभवन्, त््ु ितननः मनदः पूिा् ः च आमन्; ततः च बतहःसेुु तविररुु पतम्ाः भतवतुर् इच्ः तेन रहता गव् पततरा उ्तवुयेुु लकं ्ृरा म्ं ््ुं आरााःत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
71 न च ते म््ः मह मंयोतजताः, त््ु अन्ः मह तनवमन् स; एतत् जीवनं च तेुां ्ृते अति्ं मुरदं पतीयते सत तरातप ते पररेश् वरात् न तवमृताः, त्न् तु तवश् वामेन गताः; ्ेवलं ते तवशामस ्ाया् ति न ्ृतव्ःत 72 तेुु बहवः पशारापं ्ृरा गोपुरे तनवतमतुं पवृराःत तरातप अने अदातप तविररजनानार् रधे तनवम्ः सस वर्ः मह उतातपताः म्ः ईशरात् मव्रा पततरा अनजातीयानां ्ाया् ति दु दातन च अनुमृ् गतव्ःत अतः एतादशाः पुपुाः मुमराचारस अपररतचतेुु गण्ेत 73 एतेुां अने रनतम मंशयं ्तुत पवृराः; तन्ं रोकं पााुं दु द्र्िा तनराशाः अने एवं मंशतयताः म्ः अतप च तववादं जनयन् सत 74 अतः एतेुां ्र््ारिात् मंतदगानां च पुनरागरनस आशा अदातप वत्तेत त््ु तेुां सानं गोपुरे भवतु, तेुां शीघं पशारापः ्रिीयःत ये तु पशारापं न ्ुव्न्, त््ु समुरेुु तनतश्ाः मन्, ते रृ्ुमरीपे मन्त 75 ये तु शुषं तवदारिं च तशररं तवहाय हररतदलं ददतत सत एते मव्दा मजनाः तवशातमनः च २ ईशरस मरकं ऋजुः च आमन् तरातप तेुां शूनमुरानां तुचतवचाराना् ्ारिेन त्त्त् पापं ्ृतव्ःत 76 अतः तेुु बहवः रर वचनं शुरा ततिरेव पशारापं ्ृरा गोपुरे तनवतमतुं पवृराःत तरातप ्ेचन मंशतयताः अभवन्, ्ेचन मंतदगतचरेुु तववादं योजयन् स त अतः एतेुां पुनरागरनस आशा अदातप वत्ते, यतः ते मव्दा उरराः आमन्; त््ु ते ्दातप न चतलताः भतवषन्त 77 ये अ्े शुषं दलं दरव्ः, तेुां तशररं ्ेवलं हररतं तवहाय, ते तादशाः मन् ये रलु पररेशरे तवशामं ्ृतव्ः, त््ु दु दतायां जीवन्त तरातप पररेश् वरात् अतवच् छन्, मव्दा सेचया भगवतः नार वहन् ; तेन पररेश् वरम् य मेव्ान् सगृहेुु महजतया गृहीतवन् तःत 78 तसाद् एतातन शुरा ते प्ाग् अतचरे ि पशारापं ्ृरा मव्िर् जीवन् सत तेुु ्ेचन रृ्ुं पारुवन्, ्ेचन सदु द्र्िां रनतम ्ृरा बहपरीकां महजतया अभवन्त 79 मः मव्ुां दलानां तवुये वायानं मराां ्ृरा रां अवदत्, गरा मव्तः रनुषेतः वद यत् ते पशारापं ्ुव्न्, ते पररेशराय जीतवतुं माहायं ्ुव््ु, यतः पभुः रहता दयायाः भावेन रां मव्तः पशारापस पचारं ्तुत पेतुतवान्त 80 ये अतप दु षृत्ः रोकं न पारुयुःत त््ु पभुः ि्यत िारतयषतत, सपुतेि ्ृतं तनरविं च पालतयषततत 81 अहं तं अवदर्, भो, आशामे यत् मव् यदा एतातन शोषन् तदा पशारापं ्ररषन्त रर तवशामः अनस यत् मव् सअपरािान् सी्ृ् भगवतः भयं गृहीरा पशारापं ्तुत पुनः आगतरषन्त 82 मः रां अवदत्, यः ्तशत् मव्हदयेन पशारापं ्ृरा रया पूव््ेतः मव्तः दु देतः आतनः शुन्ं ्ररषतत, सपापेुु अति्ं त्रतप न योजतयषतत, मः भगवतः पूवा् िर्स तचत्तां पारसतत, यतद ते एतेुां आजानां तवुये त्रतप मंशयं न ्ुव्न्, ईशरस ्ृते च जीतवषन्त 83 ये तु स-अततकरेुु पररवत्नं ्ुव््ः वत्रानस जगतः ्ार्ः मह वाता् लापं ्ररषन्, ते आतनः रृ्ुदलं पारुयुःत त््ु रं एतेुु आजामु चरतम, यः ्तशत् एतेुु चरतत, तान् मम्् पयोकतत, मः पररेश् वरम् य ्ृते जीवततत
84 एतातन मवा् ति दश्तयरा मः अवदत्त शेुं ते ्ततपयेुु तदनेुु दश्तयषातरत उपरा ९ 1 पशारापस दू तस गोपालस आजाः उपरा च तलनररा; मः रर मरीपर् आग् रां अवदत्, अहं भवदः मवा् ति वचनातन दश्तयषातर यत् आता भवनदः मह रलपस आ्ृततं ्ृरा उ्वान्त यतः म आता पररेश् वरम् य पुतः अनसत 2 रं दु ब्लशरीरस ्ारिात् सग्दूतेन रां न घोतुतवान्, यावत् रं आताना बतलकः, बलं च वति्तः अभवः, येन रं सग्दूतं अतप दृकुं शकोतुत 3 तदा रलु गोपुरस तनरा् िं भवदः रलपेन मुृिु रतहरापूव््ं दतश्तर् आमीत्त तरातप रं ्नायाः इव मवत ददवान्त 4 त््ु इदानी ं रं सग्दूतेन बोतितः अतम, त््ु तेन आताना एवत त््ु रया मवत पयरपूव््ं तवचारिीयर्; अतोऽहं तेन पू्दू तेन तव गृहे पेतुतः यत् यदा रं मवत मारथ्न ददवान् तदा रं पूव्वत् न भीतःत 5 मः रां आ्ा् तियादे शस पव्तस ऊध्तां नीतवान्, तस तशररे वयं उपतवदव्ःत मः च रहं मरतलं दतश्तवान्, तस तवुये च दादश पव्ताः तभ्-तभ्-आ्ृतयःत ६ पररः ्ातलरवत् ्ृषः आमीत् त तदतीयः त्गः, ओुिीः तवना आमीत् त तृतीयः ्ण््ः ्ण््ः पूि्ः आमीत् त चतुर्स अि्शुषौुिीः आमन्; यस ऊध्भागः हररतः आमीत्, पर्ु तदन्रं रूलं शुषर् आमीत्; ्ाशन ओुिीः मूय्स उषतायां शुषाः आमन्त 7 प्रः पव्तः अतीव उद्ः आमीत्; पर्ु तरातप हररतौुिीः आमन्त ुकः पव्तः तवदारिपूि्ः आमीत्, ्ेचन लघु,ः ्ेचन बृहरराः; एतेुु च तवदारिेुु तृिातन वि््े स, न पफुनुतातन, त््ु शुषातन इव 8 मारस पव्तस रनोहरं चरागिं पूित फलं च आमीत्, मव्तविाः पशवः सग्पतकिः च तनसन् रादन् सत यरा यरा तसात् पोुयन् स तरा तरा तृिातन अति्ाति्ं वि््े सत 9 अदरः पव्तः फरार् ः पूि्ः आमीत्, तेतः फरारे तः मव्तविाः ईशरस पातिनः तम्न् सत नवरस पव्तस जलं मव्रा नामीत् , त््ु मव्रा तस अभावः आमीत्; घात्मपा् न् च पोतुतान्, रनुषािां तवनाश्ान् चत 10 दशरः पव्तः उनच्तवृक्ः पूि्ः छायायु्ः च आमीत्, तेुां छायायाः अिः पशवः तवशारं ्ुव््ः चव््ः आमन्त 11 ए्ादशः पव्तः सूलतरवृक्ः पूि्ः आमीत्; ते च वृकाः अने्तविफलभारयु्ाः इव आमन्; यत् यः ्तशत् तान् ददवान् मः तेुां फलं रातदतुर् इचतत एव न शकोततत 12 दादशः पव्तः मव्रा शेतः, अ््ं मुरदः च आमीत्, सयं च सस अ््ं उररं मौनयत ददातत सत १३ ¶ १ मरतलस रधे मः रहती ं शेततशलार् अदश्यत्, या मरतलात् तनग्तवती, तशला च तेतः पव्तेतः उ्तरः, चतुभु्जः च आमीत् यरा मरगस जगतः मरर्नं ्तुत मरर्ः इव आमीत्त 14 रर दृषा पुरातनं दशते स, तरातप तनसन् नूतनदारं नवतनतर्ततरव आमीत्त इदानी ं तत् दारं मूया् त् परं उजलर् आमीत्; एतावत्, यत् अहं तस प्ाशं बह पशंतमतवान्त 15 दारे दादश ्ुरारर्ाः नसताः आमन्; येुु चरारः दारस ्ोिेुु नसताः रर दृषा परुराः इव भाम्े स, यदतप शेुाः अतप रूलवान् आमन्, ते च दारस चतुभा् गेुु नसतव्ःत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
16 ताः ्ुरारर्ाः अनुगहे अतप वति्ताः यत् ते युगेन नसताः, मनीवसिाररिः, तशदरेरलाः च, तेुां दतकिबाह रु्ाः, यरा ते ्ेचन २ भारं उतापतयतुं पवृराः आमन् तरा तह ते अलङ् ्ृताः अततपम्ाः मजाः च आमन्त 17 एतत् दृषा अहं रनतम आशय्चत्तः यत् एतादशं रहत् आय्वसूतन दृकुं शकोतरत पुनः च तामां ्ुरारीिां तववरिं रया पशंतमतर् यत् ते एताव्ः मुनराः मु्ुराराः च आमन्; तरा दृतया तन्ं च नसरा मवत सगत वहन् इवत 18 यदा अहं रनतम एवर् तच्यन् आमीत्, तदा गोपालः रां अवदत्, त्ं रं अ्ः त्ं तच्यतम, वा्ुलः च अतम, माविानतया च पूरयतम? 19 यत् रं न अवगचतम, तत् रं बुन्रान् इव रा तच्यतम, त््ु भगव्ं पार्य, यत् रं तत् अवग्ुं मारथत पारसतम, यत् भतवषत् तत् रं न अवग्ुं शकोतु, त््ु रं पुरतः यत् अनस तत् पशतमत 20 अतएव ततदुयेुु रा वा्ुलः भव; त््ु ये पशतम तेुां अवगरनं पारुतहत 21 ्ौतु्ं करस; अहं भवदः यत् त्रतप व्वं तत् मवत भवदः पदश्तयषातर; त््ु पररं त्ं अवतशदर् इतत तवचारय्ुत 22 ¶ मः रां एतत् उ्वान् अहं उपरर पशन् ुक् लमाः आदरिीयाः पुपुाः आगच्ः ददव्ःत तेुां रुरातन मवा् ति मरानातन आमन्; ते च ्त्त् जनमरूहर् आहतव्ः; ये च तेुां आहानेन आगताः ते अतप लमाः, सूलाः च आमन्त 23 ते ुक् तेतः तस दारस उपरर ए्ं गोपुरं तनरा् तुं आजां दरव्ःत मदः च तेुां जनानां दारं पररतः इतसतः िाव्ः, ये गोपुरस तनरा् िारत ए्त आगताः आमन्, तेुां रहान् ्ोलाहलः आराःत 24 त््ु ये ्ुरारर्ाः दारस पररतः नसताः तेुां ्ृते गोपुरस तनरा् िं शीघं ्त्वतरतत जातव्ःत ते च हसान् पमाररतव्ः, यरा तेतः त्रतप ्तुत त्रतप पारुयुःत 25 ततः ते ुक् जनाः आजां दरव्ः यत् ते ्सानतचत् गभीरसानात् तशलाः उतार गोपुरतनरा् िारत मजी्रोतुत उतातपताः च दश शेताः तशलाः, चतुषोिाः, अतवनच्ाः चत 26 ततः ते ुक् पुपुाः दश ्ुरारर्ाः आहय भवने सापनीयातन मवा् ति तशलाः वतहतुं दारे ि नीरा गोपुरतनरा् िारत पवृरानां ्ृते पदातुं आजां दरव्ःत 27 ततिरेव ्ुरारर्ाः मवा् ः तरतलरा तातन तशलाः गभीरात् बतहः तनषातमतातन तशलान् उतापतयतुं पवृराःत 28 ¶ ये च दारस पररतः नसताः ते अतप तशलाः एवं वहन् स यत् ये तशलाः बलव्ः इव दश्े ते ्ोिेुु सातपताः, शेुाः पाश्योः सातपताःत 29 एवं ते मवा् न् तशलान् वहन् दारे ि नीरा यरा आजातपतं तरा तनरा् तृतः मरप्यन् स, ये तातन हसे सी्ृ् तातभः मह तनतर्तव्ःत 30 त््ु एतत् भवनं तनसन् रहातशलायां दारस उपरर च तनतर्तर्त एत्ः च मरगं गोपुरं आतशतर्त त््ु दशतशलानां तनरा् िेन तस गोपुरस आिाराय तनतर्तं मवत दारं पूररतर्त 31 तेुां दशतशलानां अन्रं प् तवंशततः तशलाः गभीरात् उनतताःत एते च तस्व गोपुरस भवने सातपताः; तातभः ्ुरारीतभः उताररानः यरा अने पूव्र्त
32 एतेुां पशात् प् ततंशत् जनाः उनतताःत एते च तर्व तनसन् एव ्ाय् उपयु्ाः आमन्त ततः अने चराररं शत् तशलाः उतातपताः, एते मव् तस गोपुरस तनरा् िे योतजताःत 33 तस गोपुरस आिारे चरारर पङ् न्ः पारभतत तशलाः च गभीरात् बतहः उतानर् अवप्व्ः; ये च तनतर्ताः ते अतप त्त्त् तवशारं ्ृतव्ःत 34 पुनः ते ुक् जनाः जनमरूहं आजां दरव्ः यत् तेतः दादशपव्तेतः तशलाः तस्व गोपुरस तनरा् िं पतत आनय्ुत 35 ते मव्तः पव्तेतः तवतविवि्तशलाः तछता तातन आनयन् ्ुरारीतः दरव्ःत तातन पार ते तान् नीरा गोपुरभवने पयचन्त 36 येुु ते तनतर्ताः शेताः, पूवा् द् तभ्ाः च अभवन्; यतः ते मव् मरानाः आमन्, पूव्वित च पररवत्यन् सत ्ेचन च पुपु्ः एव उपरर पाााः, ये भवने आग् यरा सातपताः आमन्त 37 एते न शेताः अभवन्, न च पूवा् द् तभ्ाः; यतः ते ्ुरारीतभः दारे ि न वहन् सत अतः भवने एते तशलाः अमहरताः आमन्, ये ते ुक् जनाः जारा तान् अपमारतयरा यसात् साने ते आनीताः आमन्, तत पुनः सापतयतुं आजां दरव्ःत 38 ते तान् तशलान् आनय्ः तान् अवदन्; त्ं यूयं अस भवनस ्ृते त्रतप तशलाः असा्ं मरीपं रा गचर, अतपतु गोपुरस मरीपे तान् सापयतु, एताः ्ुरारर्ाः तान् वहन् असा्ं मरीपं पारुयुःत 39 यतो यावद् एत्ः ्ुराररतभः अनेन दारे ि न नीताः, तावत् ते सवित पररवत्तयतुं न शकुवन्त अतः वृरा पररशरं रा ्ुपतत 40 ¶ तनसन् तदने भवनं ्ृतं तरातप गोपुरं न मराार् ; यतः पशात् तस तनरा् िं ्त्वर् आमीत्, अतः इदानी ं अतप तसात् त्त्त् तवलमः अभवत्त 41 एते ुक् जनाः तनरा् ि्ाय््तृ्तः त्त््ालं यावत् तवशारं ्तुत आजां दरव्ःत त््ु ताः ्ुरारर्ाः आजां दरव्ः यत् ते गोपुरात् न गचे युः; इदानी ं ते रर दृषा तस रकिारत अवतशदाः इव आमन्त 42 यदा मव् पनसताः तदा अहं तर् गोपाल्ं अवदर्त रहोदय, गोपुरस तनरा् िं त्ररत न मराार् ? यतः न शकोतत इतत मः अवदत्, यावत् तस पभुः आग् भवनं अनुरोदयतत; यत् यतद तनसन् अतहतातन तशलाः पारुयात् ततह् ते पररवतत्ताः भवेयुः; तस इचानुमारं तह गोपुरं तनतर्तर् अनसत 43 रहोदय, अहं अवदर्, अहं जासातर यत् अस गोपुरस तनरा् िं त्ं मूचयतत; यरा अहर् असाः तशलायाः, अस दारस च तवुये मूतचतः भतवषातरत 44 गभीरात् उताय ये तशलाः न तछ्ाः त््ु भवने यरा तनग्ताः तरा भवने सातपताःत त्ररत च पररं दशतशलाः आिारे सातपताः; ततः प्तवंशततः; ततः प्ततंशत्; ततः चराररं शत्? 45 भवने तनतकााः पुनः बतहः तनषास ससाने नीताः तशलाः तवुये अतप? एतेुां मव्ुां तवुये रर आतायाः इचां पूित ्ृरा मवत रर ्ृते प्कयतु इतत पार्यातरत 46 मः रां अवदत्; यतद रं जिः न भतवषतम ततह् मवत जासतम, अने मव्ऽतप तवुयाः पशतम यत् अनसन् गोपुरे घतकतुं पवृराः मन्; एतातन च मवा् ति मादशातन पयरपूव््ं अवगतरषततत 47 ्ततपयेतः तदनेतः अन्रं वयं यत पूवत उपतवदाः आमन् तत्व आगताःत मः रां अवदत् , वयं गोपुरं गचारः; तस तह पभुः आग् तत् परीकतयषततत 48 अतः वयं तत आग् ताः ्ुरारर्ाः तवना अनं ्त्त् अतप न पारुरःत म तान् पृदवान् त्ं तस गोपुरस पभुः तत आगतः? ते च प्ुवाच, भवनस परीकिारत मः ममतत तत भतवषततत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
49 ¶ अ्ल्ालान्रं रया आगच्ं जनमरूहं ददं, तेुां रधे ए्ः पुपुः एतावत् ऊध्ः यत् मः गोपुरं अततका्वान्त 50 तस तवुये ये ुक् पूवत भवने आजां दरव्ः, शेुाः मव् च तत् गोपुरं तनतर्तव्ः, अने च बहवः रहता गौरवयु्ाः, गोपुरपाल्ाः ्ुरारर्ाः तं तरतलतुं िातवरा तं चुमतयरा तस मरीपं ग्ुं पवृराःत 51 त््ु मः भवनं एतावता माविानीपूव््ं परीतकतवान् यत् मः प्े्ं तशलारलं मवादयतत सत प्े्ं दले न सहसेन पहतवान्त 52 येुु ्ेचन एवं पहताः ्ातलरवत् ्ृषाः अभवन् ; अने तकाः आमन्; ्ेचन तेुु दारिातन इव दश्े स; अने अपंगाः इव आमन्: ्ेचन न ्ृषाः न शेताः; ्ेचन तीकिाः दश्े स, अन्ः तशलातभः मह न महरताः, अने च तबनदु पूिा् ः आमन् त 53 भवने मम्् न लााः ये तशलाः अने्ाः प्ाराः आमन्त यन्रतप भगवता गोपुरात् बतहः तनषास तस मरीपे सापतयतुं आजातपतं, अने च तशलाः आनतयरा ससाने सापतयतुंत 54 तेन सातपतानां साने ्सात् पव्तात् तशलाः आनतयतवाः इतत पृदव्ःत त््ु मः तान् पव्तात् ्त्त् आनेतुं तनतु्वान्, मरीपसकेतात् बतहः आनेतुर् आजातपतवान्त 55 तेन केते रतनरा बहवः उजलाः चतुषोितशलाः, ्ेचन गोलाः अतप पारुवन्त त््ु तनसन् केते यत् त्रतप लां तत् मवत हरा त्ः ्ुरारीतभः दारे ि नीतर् ; ये चतुषोिाः आमन्, तेुां सापनं ्ृरा बतहः आ्ृषरािानां सानेुु सातपताःत 56 त््ु गोलातन भवने न सातपतातन यतः ते ्तिनाः आमन्, तेुां तछननारत बह्ालः आवश्ः सात्त त््ु ते गोपुरस पररतः सातपताः, यरा ते इतः परं चतुषोिं तछता भवने सापतयतवाः; ते तह अतीव शेताः आमन्त 57 ¶ गौरवपरुरः मव्गोपुरस सारी च एतत् दृषा रया मह नसतं गोपाल्ं आहय गोपुरस पररतः तनतकााः तशलाः तस् दता अवदत्त एतान् तशलान् मव्माविानीपूव््ं शोिय्ु, गोपुरस भवने सापय्ु, येन ते शेु्ः मह महरताः भवेयुः; ये तु शेु्ः मह न अनु्ूलाः भतवषन्, ते गोपुरात् दू रं तकााःत 58 एवं आजां दता मः मव्ः मह गोपुरं पतत पनसतवान्, त््ु ताः ्ुरारर्ाः गोपुरस रकिारत गोपुरस पररतः नसताः आमन्त 59 अहं तर् गोपाल्ं अवदर्, एताः तशलाः तनरा्ृताः म्ः ्रं अस गोपुरस भवने प्ाग्ुं शकुवन्? मः प्ुवाच; एतेुां तशलानां पुरतः रहररं भागं तछता भवने योजतयषातर, ते च शेु्ः मह महरताः भतवषन्त 60 अहं अवदर्, भो, ते ्रं सानं पूरतयतुं शकुयुः, यदा ते एतावता तछ्ाः भतवषन्? मः प्ुवाच; ये अलाः लत्े ते भवनस रधे सापतयरा बृहरराः बतहः सापतयरा अ्ः सापतयषन्त 61 म रां इ्ु्ा अवदत्; गचारः, तयः तदवमाः अन्रं वयं पुनः आगतरषारः, अहं च एतान् तशलान् शु्ाः म्ः गोपुरे सापतयषातरत 62 यतः गोपुरस पररतः ये मव् मन् ते शु्ाः भवेयु,ः रा भूत् गृहसारी महमा आग् गोपुरस पररतः अशु्ान् न पारुयात्त तरा च एतावत् कु्ः भव यत् एताः तशलाः ्दातप अस गोपुरस भवने न सातपताः, अहं च रर सातरनः आजां अतववे्ी इतत ददः भतवषातरत 63 ततः तततदनान्रं गोपुरं पााव्ः तदा मः रां अवदत्त एतातन मवा् ति तशलाः परीक पशारः यत् तेुु ्ः भवनं पतवशततत अहं प्ुवाच रहोदय, पशारःत
64 ¶ पररं च ्ृषविा् नां तवचारं ्तुत आरााः; यतः ते गोपुरात् बतहः आ्ृषरािाः यरा आमन् तरा एव दश्े स, अतः मः तान् गोपुरात् अपमारतयरा सयरेव सापतयतुं आजातपतवान्त 65 ततः मः तातन तकाति परीतकतवान्; तेुां बहवः पररतः तछ्ाः, ्ुरारीतभः गोपुरस भवने उपयु्ाः भवेयुः इतत आजातपतवान्; अतः ते तान् गृहीरा भवनस रधे सातपतव्ः; शेुान् च ्ृष्ः मह शयनं ्तुत आजातपतवान् यतः ते अतप ्ृषाः अभवन्त 66 तदन्रं दारिपूिा् तन तातन तवचाय् तातन बहतन अतप चे दनं ्ृरा भवनस शेुभागे तातभः एव ्ुराररतभः योजतयतुं आजातपतवान्त 67 एते मवूिा् ः पाााः इतत ्ारिेन बतहः सातपताः; त््ु तेुां दारिानां बहलतायाः राधरेन अवतशदाः मुिारं ्तुत न श्व्ः, अतः गोपुरस भवनात् दू रं तकााःत 68 ततः मः तान् अपंगान् तवचाररतवान् ; एतेुु बहवः दारिातन आमन्, ्ृषातन च अभवन्; अने बृहत् तवदारिातन आमन्; एतान् मः तनरा्ृत्ः मह सापतयतुं आजातपतवान्त 69 त््ु शेुाः शु्ाः, मुिाररताः च भूरा भवने सापतयतुं आजापयत्त अतएताः ताः ्ुरारर्ाः दु ब्लरात् भवनस रधे उपसापयन् सत 70 एतेुां पशात् मः तान् परीतकतवान् ये अि्शुकाः अि््ृषाः च पाााः; तेुु च बहवः इदानी ं ्ृषविा् ः आमन्; एतान् अतप मः तकाानार् रधे सापतयतुं आजातपतवान्त 71 शेुाः मव्रा शेताः पाााः; तातन ्ुरारर्ातभः उद् िृ् तनसन् एव गोपुरे सातपतातन, एतातन च बतहः सातपतातन यतः ते पूिा् ः दश्े सत यरा ते रधे सातपतेुु सातुं शकुवन्, यतः तेतः त्रतप न तछ्र् अभवत्त 72 तदन्रं मः तातन ्तिनातन तीकिातन च अवलोत्तवान्त त््ु एतेुां अलाः एव उपयोगः ्ृतः यतः ते अ््ं ्तिनाः दश्े स, यतः ते अ््ं ्तिनाः पाााः, शेुाः तु तनतर्ताः, ्ुरारीतभः भवनस रधे सातपताः, यतः ते दु ब्लतराः आमन्त 73 अर येुु तबनवः मन्, तान् तवचाररतवान् ; एतेुु ्ततपये ्ृषविा् ः पाााः, एते च महचरानार् मरीपं नीताः त शेुाः शेताः मवूिा् ः च आमन्; ्ुरारीतभः भवने सातपताः, बतहः सातपताः च, तेुां बल्ारिात्त 74 ¶ तदन्रं मः तान् तशलान् शेतगोलान् तवचाय् रां अवदत्, एत्ः तशलातभः त्ं ्ररषारः? अहं प्ुवाच रहोदय, अहं व्ुं न शकोतरत 75 मः प्ुवाच, त्ं रं ततह् एतेुां ्ृते त्रतप न तच्यतम? अहं प्ुवाच रहोदय, अहर् एतां ्लां न अवगचातर; न च अहं तशलाचे द्ः, न च त्रतप व्ुं शकोतरत 76 मः अवदत्, “त्ं रं न पशतम यत् ते अतीव गोलाः मन्? इदानी ं तान् वगा् ्ारं ्तुत रया तेतः बह त्रतप तछननतवर् ; तरातप एतेुां ्ेचन गोपुरस भवने ग्ुर् आवश्र्त 77 अहं प्ुवाच; यतद आवश्ं ततह् त्ररत रं सयरेव भान्ं ्रोतु, न तु तेुु तव्लः अनस चेत् तान् भवने मरायोजयतमत 78 एतनसन् मः बृहररान् उजलान् च तचरा तान् वगर्ृतवान् ; तत् ्ृरा ्ुरारर्ाः तान् उद् िृ् भवनस बतहः सातपतव्ःत 79 शेुं तवशारं यसात् केतात् ते हताः आमन्, तनसन् एव केते पुनः नीताःत तरातप ते न तकााः; यतः, मः अवदत्, अस गोपुरस त्त्त् अभावः अदातप नानस, यः तनरा् िीयः अनस; तरा च ्दातचत् भगवता एतातन तशलाः अनसन् भवने सातपतातन भतवषन्, यतः ते अ््ं शेताः मन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
80 ततः ्ृषवसिाररिः, रेरलाः, रु्े्ाः, रु््ेशाः च दादश अतीव भवाः नसयः आहताः आमन्त एताः रर दृषा दे शसीः इव आमन्त 81 ततः गोपालः तान् आजापयत् यत् भवनात् बतहः तकााः तशलाः उद् िृ् यसात् पव्तात् ते तनषातमताः आमन्, तान् पतत नेतुर्त 82 ते तान् मवा् न् आनने न उतार यसात् सानात् नीताः आमन्, तत नीतव्ःत 83 यदा गोपुरस पररतः ए्ः अतप तशला न अवतशदः तदा मः रां अवदत्, “अनसन् गोपुरे पररतः गरा पशारः यत् त्रतप अभावः अनस वात” 84 अतः वयं तस पररतः ग्ुं आरााःत मुनरं तनतर्तं च दृषा मः अतीव पम्ः भतवतुर् आरावान् ; यतः तत् एतावत् मुनरं फेरं ्ृतर् आमीत् यत् यः ्तशत् तत् ददवान् मः भवनस पेरिा अवशं ्ृतवान्त 85 यतः ए्ः तशलारलः एव इव आमीत्, न च ्ुतातप मन्ः पादु भू्तः; त््ु मवत ए्सात् तशलातः तछ्तरव दशते सत 86 ¶ यदा अहं पयरपूव््ं तचन्तवान् यत् एतत् त्र् गोपुरर् अनस, तदा अहं अ््ं पम्ः अभवर्, मः रां अवदत्, “अत ्ातनचन चूिा् तन लघुशंरातन च आनयतु, येन अहं भवनात् बतहः तनषातमतानां तशलानां सानातन पूरतयरा पुनः पतवृकुं शकोतरत यतः गोपुरस तवुये मवा् ति वसूतन मरं ्त्वातनत 87 अहं तस आजानुमारं ्ृतवान्, मः रां अवदत्, रर माहायारत मजः भव, एतत् ्ायत शीघं मराां भतवषततत 88 अतः मः तातन तशलारलातन पूरतयरा गोपुरस पररतः सानं शु्ं ्तुत आजातपतवान्त 89 ततः ताः ्ुरारर्ाः बेमोर् आदाय पररतः मवत शु्ं ्ृरा मवा् न् ्चरान् अपह् जलं तकपन् सत यत् ्ृरा सानं रनोहरं जातर्, गोपुरं च मुनरर्त 90 तदा मः रां अवदत् , “अिुना मवत शु्र् अनस, यतद पभुः गोपुरं मरााुं आगचे त् ततह् मः असा्ं तवुये त्रतप तश्ायतुं न पारसततत 91 इ्ु्ा मः पसासतत सत त््ु अहं तस पुकं गृहीरा भगवतः ्ृते तं पार्तयतुं आरावान् यत् मः रर ्ृते यत् त्रतप दतश्तं तत् मवत रर ्ृते वायातुर्त 92 मः रां अवदत्, “अिुना रर त्त्त् वापारः अनसत त््ु अहं रां मरत महमा वायासातरत यावत् अहर् आगचातर तावत् रर ्ृते अत ततकतुत 93 अहं तं अवदर्, भो, अहर् अत्व त्ं ्ररषातर? म प्ुवाच, न रं ए्ा्ी, एताः मवा् ः ्ुरारर्ाः रया मह मन् इतत दृषात 94 अहं अवदर्, रहोदय, ततह् रां तेतः मरप्यत ततः मः तान् आहय तान् अवदत् , “अहं यावत् अहं न आगतरषातर तावत् युु् रा्ं मरकं पशंमयातरत” 95 अतः अहं तातभः ्ुरारीतभः मह नसतवान्, इदानी ं ते रर पतत पम्ाः, तशदाः च आमन्त तवशेुतः चरारः ये तेुु रुयाः इव आमन्त ९६ ¶ अर ताः ्ुरारर्ाः रां अवदन् यत् गोपालः अद अत न प्ागतरषततत अहं तान् अवदर्, ततह् अहं त्ं ्ररषातर? ते प्ुवाच, “यतद मः आग् भवनदः मह वाता् लापं ्तुत शकोतत ततह् मायं यावत् तस ्ृते ततक; त््ु यतद न, तरातप रं असातभः मह यावत् मः ्ोरा न गचततत 97 अहं तान् अवदर्, अहं तस ्ृते मायं यावत् ततकातरत त््ु यतद तावतय््ं न आगचतत ततह् अहं गृहं गरा परे ि तदने पातः पुनः अत आगतरषातरत
98 ते रां प्ुवाच, रं असा्ं मरकं पदरः, असात् न गतरषतमत अहं ्ुत ततकातर इतत अवदर्? 99 ते प्ुवाच, रं भाता इव असातभः मह तनदां ्ररषतम, न तु पततवत्, यतः रं असा्ं भाता अतम, अतः परं वयं रया मह तनवामं ्तुत मजाः सःत रं तह असा्ं अतीव तपयः अतमत १०० तरातप तेुां मह तनर्रं ्तुत लनजतः अभवर्त मा तु तेुु रुया इव रां आतलंग चुनमतुं पवृरात शेुाः च रां तया चुनमतं दृषा भातृवत् रां चुमतयतुं पवृराः; गोपुरं पररतः नीरा रया मह कीितत सत १०१ ्ेचन सोताति अतप गायन् स, ्ेचन तेुां मह ्ोरमं ्ृतव्ःत त््ु अहं तेुां मह गोपुरं पररतः रौनेन आनननतः भूरा पुनः युवा इव रनतम भतरतवान्त १०२ मायं्ाले अहं ततिरेव गृहं गतरषातर स, त््ु ते रां तनवारयन् स, न ग्ुं च अनुरन्े सत अतः अहं तातभः मह तसाः रातौ तस्व गोपुरस मरीपे एव अभवर्त 103 अतः ते समनीवसाति भूरौ पमाररतव्ः; रधे रां सापतयरा न च अनत् त्रतप, ्ेवलं ते पार्यन् सत 104 अहं च तेुां मह अतवरारं पातर्तवान्, न तेतः नूनर्त ये रां तादशं पार्य्ं दृषा बह आनननतव्ः; अहं च तेुां मह परतदनपय््ं तत्व अभवर्त १०५ यदा वयं ईशरं पूतजतव्ः तदा गोपालः आग् तान् अवदत् , यूयं अस रनुषस त्रतप कततं न ्ृतव्ःत ते उररं दरव्ः, तं पृचतुत अहं तं अवदर्, रहोदय, तेुां मरीपे नसरा रया रहती म्ुतदः पााात 106 मः रां अवदत्, “्रं रं भोजनं ्रोतु? अहं प्ुवाच रहोदय, अहं भगवतः वचनेन मवा् र् रातौ भोजं ्ृतवान्त ते रां तदा मम्् सी्ृतव्ः इतत मः अवदत्; अहं अवदर् रहोदय, अतीव मािुत 107 मः प्ुवाच, त्ं रं इदर् इदं जातुर् इचतम? अहं प्ुवाच रहोदय, अहं ्ररषातर, पररं पार्यातर यत् रं यराकरं रया पृदं तरा मवत दश्यतुत 108 मः प्ुवाच, अहं तव इदं मवत ्ररषातर, न च तव त्रतप गोपतयषातरत १०९ ¶ पररं रहोदय, अहं अवदर्, ्रयतु, एुा तशला, एतत् दारं च त्ं वाच्र्? शिुत इतत मः अवदत् ; इयं तशला, इदं दारं च पररेशरस पुतः अनसत अहं प्ुवाच रहोदय, तत् ्रं भवेत्; दृषा तशला पुरा, दारं तु नवीनर्त 110 शिु, उवाच, हे रूर्! अवगचन् च त ईशरस पुतः रलु ्सातप पातिनः अपेकया पाचीनतरः अनस; यरा मः मर्मृदौ सतपता मह पररुदः आमीत्त 111 त््ु दारं नूतनं यतः मः अन्रेुु तदनेुु पूि््ालेुु प्तकतः; ये रोकं पारुयुः ते तेन पररेशरस रा्ं पतवश्ुत 112 दारे ि नीताः तशलाः रया ददाः, ्रं गोपुरस भवने सातपताः; त््ु ये दारे ि न नीताः, ते ससानेुु पेतुताः? ११३ अहं प्ुवाच रहोदय, अहं तत् ददवान्त एवं मः अवदत् , ईशरस रा्े ्ोऽतप न पतवशतत, त््ु यः पररेशरस पुतस नार गृहीयात्त ११४ यतः यतद रं ्नसंतशत् नगरं पतवशतम, तत् नगरं तभतरना पररवेतदतं सात्, ए्रेव दारं च सात् , ततह् तत् दारं तवना तनसन् नगरं पतवृकुं शकुर वा? ११५ अहं प्ुवाच रहोदय, अनरा ्रं ्ररषातर? अतः मः अवदत्, तनसन् नगरे पवेशस दारे ि तवना अनः ्ोऽतप राग्ः न सात्, अतः ्ोऽतप पररेशरस रा्ं पतवृकुं न शकोतत, त््ु
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
्ेवलं तस पुतस नारेन एव पतवृकुं शकोतत, यः तस अ््ं तपयः अनसत 116 तदा मः रां अवदत्, “तत् गोपुरतनरा् तृिां जनमरूहं रया ददर्? रहोदय, अवदर् अहं ददवान्त म प्ुवाच ते मव् दे वदू ताः गौरवे पू्ःत 117 त्ः मह तभतरवत् पररवेतदतः पभुः, त््ु दारं पररेशरस पुत,ः यः पररेशरस मरीपं ग्ुं ए्रातः राग्ः अनसत यतः ्तशत् पररेश् वरम् य मरीपं न गतरु् यतत, त््ु तस पुतेित 118 ररतप ददवान् ुक् पुपुाः रधे च मः पू्ः रहापुपुः गोपुरं भरन् गोपुरात् बतहः तशलान् ततरेृतवान्? ११९ रहोदय, अहं तान् ददवान् इतत अवदर्त मः प्ुवाच, मः लमोदरः पररेश् वरम् य पुतः आमीत् , ते च ुक् तम् य अम् य गौरवपूिा् ः दू ताः आमन्, ये तस दतकिे वारे च पररतः ततकन्त 120 एतेुु उररदू तेुु ्ोऽतप ईशरस मरीपं तस तवना न आगचततत मः अतप अवदत्, “अतः यः ्तशत् सनार न गृहातत, मः पररेश् वरम् य रा्ं न पतवशततत” १२१ ¶ अर अहं अवदर् त्ं गोपुरतरदर् ? एुः एव चच्ः इतत मः अवदत्त त्ं च रहोदय एताः ्ुरारर्ाः ? मः रां अवदत् , “एते पतवताः आतानः मन्, यतो तह ्श् तचत् पररेश् वरम् य रा्े पवेशं ्तुत न शकोतत, यद् एते तं सवसेि पररिापयन्त 122 यतः पररेश् वरम् य पुतम् य नार गहिं तव त्रतप पयोजनं न भतवषतत, यावत् रं तेतः तेुां वसं अतप न पारुयतमत एताः ्ुरारर्ाः पररेशरस पुतस शन्ः मन्त तरा रनुषः वृरा नार िारतयषतत, यावत् मः सशवा अतप मव्ः न भतवषततत 123 मः रां अवदत्, त्ं रया तातन तशलाः तकााः ददाः? ते रलु नार िारयन् स, त््ु वसं न िारयन् सत अहं अवदर् रहोदय, तेुां त्ं वसर् ? तेुां नार एव तेुां वसर् इतत मः अवदत्त 124 अतः यः ्तशत् पररेश् वरम् य पुतम् य नार िारयतत, मः तेुां नारातन अतप िारतयतुं अह् ततत यतः पररेश् वरम् य पुतः अतप तेुां नारातन वहततत 125 ये तशलाः तेुां हसेन रु्ाः, भवने अवतशदाः ददाः, ते सशवा वसाति िारयन् सत यसात् ्ारिात् रं तशलाया मह मरानविरयं मरगं गोपुरं ए्तशला इव तनतर्तं पशतमत 126 तर्व ये पररेश् वरम् य पुतम् य तवश् वामं ्ृतव्ः ते तम् य आत् रां िारयन्त पशत तेुां वसेुु ए्ः आता, ए्ः शरीरः, ए्ः वि्ः च भतवषतत; मव् च एतत् पारुयुः ये एतेुां ्ुरारीिां नारातन िारतयषन्त 127 अहं अवदर्, रहोदय, ततह् ये तशलाः असी्ृताः, ते अतप दारे ि नीताः, एतेुां ्ुरारीिां हसेन अस गोपुरस भवने पदराः, त्ररत तनतकााः? 128 म उवाच, रं मर्तवुयेुु पयरपूव््ं तजजामयतम, ये तशलाः तनरसाः आमन्, तेुां तवुये अतप शिुत एते मव् पररेशरस पुतस नार पााव्ः, तेन मह एतेुां ्ुरारीनां मारथत च पााव्ःत 129 अतएव एतान् आतानं पार ते तम्ाः भूरा पररेशरस मेव्ानां मंयां नीताःत ए्शरीरं च ए्ं वसं च आराव्ः यतः ते ३ मरानेन िर्ि यु्ाः आमन्, यत् ते मरानतपेि पयुयते सत 130 ततः परं ताः नसयः ्ृषवसिाररिः रु्े्ाः रु््ेशाः च ददाःत ते समौनय्न पलोतभताः म्ः स्ारान् तेुु तनिाय; ते सशवा पररिाय ्ुरारीिां वसं तवमृजन् सत 131 अतः ते पररेश् वरम् य गृहात् तवमतज्ताः, तामां नसयाः मरतप्ताःत त््ु ये समौनय्न न दू तुताः आमन्, ते पररेशरस
गृहे एव नसतव्ःत इदरबवीत् तेुां पाुािानां तनरा्ृतानां तातय्र्त १३२ ¶ अहं च अवदर्, रहोदय, त्ं यतद एतेुां पुपुािां ्शन पशारापं ्ृरा तामां नसयाः इचां ््ा पररवत्नं ्ृरा एतामां ्ुरारीनां मरीपं प्ाग् पुनः सगुिं िारतयषततत त्ं ते पररेशरस गृहं न पतवशन्? १३३ ते पतवशन् इतत मः अवदत्, यतद ते तामां नसयािां मवा् ति ्ाया् ति परर्् एतामां ्ुरारीनां शन्ं पुनः पारत स्र्मु चरन्त १३४ अत एव च भवने तवरारः अनस यत् यतद ते पशारापं ्ररषन् ततह् ते अस गोपुरस भवने योतजताः भवेयुः; त््ु यतद ते पशारापं न ्ररषन् ततह् अने ससाने तनतर्ताः भवेयु,ः तरा च ते मव्रा तकााः भवेयुःत 135 एतेुां मव्ुां ्ृते अहं भगव्ं िनवादं दरवान् यत् येुां मव्ुां पतत तस नार आहयते तेुां पतत दयालुः मन् असा्ं मरीपं पशारापस दू तं पेतुतवान् यत् असा्ं तवप्ं पापं ्ृतव्ःत असा्ं च ये पायः गतातन आमन्, येुां रोकस आशा नामीत्, त््ु इदानी ं जीवनस नवी्रिाय सूतत्पाााः मन्, तान् सूततत दरवान् इतत चत 136 तदा अहं अवदर्, इदानी ं रां दश्यतु रहोदय, त्रर्र् अयं गोपुरः भूरौ न तनतर्तः, अतपतु तशलायां दारे च तनतर्तः? म प्ुवाच रं रूृोऽतम, अबोिः, अतः रं एतत् पृचतमत १३७ अहं च अवदर्, रहोदय, रया भवतः मवत पृनचतवर्, यतः अहं त्रतप न अवगचातरत भवतः मव्ऽतप उरराति रहान् उरराः च मन्; यत् च रनुषः ्दातप न अवग्ुं शकोततत १३८ शिु, उवाच-दे वपुतस नार रहत्, अमीरं , मवत जगत् तेन मरतर्तर्त अतः यतद अहं अवदर्, ईशरस प्े्ं पािी सपुतेि पोतुतः भवतत, ततह् तस आरनवतानां , तस नार वह्ः, तस आजानुमारं चर्ः च तान् अतप त्ररत न मरर्तयषतत? 139 त्ं न पशतम, मः तान् मरर्यतत, ये मवा् तना तस नार िारयन्? अतः मः तेुां आिारः अनस, ये तस नार न अङी्ुव्न्, त््ु सेचया तत् मह्े, तेुां मरर्नं च हु्ि ्रोततत १४० ¶ अहं च अवदर्- रहोदय, एतेुां ्ुरारीनां नारातन वद; तामां च ्ृषवसिाररिां नसयःत १४१ शिुत इतत मः उ्वान्, ये ्ुरारीः अति्शन्शातलनः मन्, तेुां नारातन दारस ्ोिेुु ततकन्त एतातन तेुां नारातन : १. १४२ पररः श्ा इतत उचते; तदतीयः मंयरः; तृतीयः, शन्ः; चतुर्ः ि्य्र्; शेुाः ये एतेुां अिः ततकन् ते मन्, मरलता, तनद्ुता, पततवता, पम्ता, म्ं , अवगरनं, मरनयः, दानर्त 143 अतः यः ्तशत् एतातन नारातन, पररेश् वरम् य पुतम् य नारातन च िारयतत, मः पररेश् वरम् य रा्ं पतवशततत १४४ शिु इदानी ं तामां नसयः ्ृषवसावृतानां नारातनत एतेुु चरारः पिानाः पररः तवशामघातः; तदतीयं अमंयरर्; तृतीयः अतवशामः; चतुर्ः मुर इतत त १४५ शेुश ये अनुवत््े ते एवर् उच्े-दु ःरं, दु भा् वः, ्ारः, कोिः, रृुावादः, रूर्ता, अतभरानः, दे ुः चत एतान् आतान् वहन् पररेश् वरम् य मेव्ः रलु पररेश् वरम् य रा्ं दकतत, त््ु मः तनसन् न पतवशततत १४६ त््ु रहोदय, गभीरात् बतहः तनषास भवने सातपताः ताः तशलाः ्े मन्? दश, आह, ये आिारे सातपताः, ते पररयुगर् ; अनुवत्रानं प्तवंशततं तदतीयं ितर्िां | १४७ परा प्ततंशत्, भगवतः भतवषदातदना रनविः चत चराररं शत् च, पररेशरस पुतस पचारस पेररताः व्दाः च मन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
148 अहं अवदर्, भो, ्ुरारर्ाः तान् तशलान् अतप दारे ि नीरा भवने त्ररत सातपतव्ः? म उवाच, “यतो तह ते पररं तातन आतानातन वहन् स, ए्सात् अतप न ए्सात् पुपुाः, न पुपुाः आतातः, न च आतानः रनुषेतःत 149 त््ु तेुां रृ्ोः तदवमपय््र् आतनः तेुु रनुषेुु मंयोतजताः आमन्; ये यतद तेुां मरीपे एतातन आतानः न आमन् ततह् ते अस गोपुरस तनरा् िे उपयोतगनो न भतवतुर् अह् न् सत 150 अहं च अवदर्, भो, एतावत् दू रं रां दश्यतुत मः प्ुवाच, त्ं पृचतम? त्ररत एते तशलाः गभीरात् बतहः आग् अस गोपुरस भवने सातपताः, ते तान् पतवतान् आतान् बह्ालपूवत वहन् इतत दृषात १५१ तेुां तवशारारत जलेन आरोहिं आवश्र् इतत मः अवदत्त यतः ते पूव्जीवनस ररिं ््ा अनरा पररेशरस रा्ं पतवृकुं न श्व्ःत 152 अतः ते रृताः म्ः ईशरपुतस रुदायाः रुदिं ्ृरा ईशरस रा्ं पतवदव्ःत 153 यतः रनुषः पररेश् वरम् य पुतम् य नार् गहिात् पूवत रृत् युं भतवु् यततत त््ु यदा मः तां रुदां पारोतत तदा मः रृ्ुतः रु्ः भवतत, जीवनाय च तनयु्ः भवततत 154 इदानी ं मा रुदा रजनजलं यनसन् रनुषाः रृ्ुपय््ं अवतरन्, त््ु जीवनाय तनयु्ाः आगचन्त 155 अतः तेतः अतप एुा रुदा पचाररता, ते च पररेशरस रा्ं पतवृकुं तस उपयोगं ्ृतव्ःत 156 अहं च अवदर्, ततह् त्ररत रहोदय, एतातन चराररं शत् तशलाः अतप तत् रुदां पार पूव्रेव गभीरात् बतहः आपह? 157 मः प्ुवाच, यतः एते पेररताः गुपश ये पररेशरस पुतस नार पचारयन् स, ते तस तवशामं शन्ं च पार रृताः म्ः पूवत रृतानां ्ृते पचारं ्ुव्न् सत तेतः च एतत् रुदां दरव्ःत 158 तेन मह जले अवतीय् पुनः उपरर आगताःत त््ु एते जीतवताः म्ः अिः गरा पुनः जीतवताः उपरर आगताः, ये तु पूवत रृताः आमन्, ते रृताः अवतरन्, त््ु जीतवताः उपरर आगताःत 159 एतेुां राधरेन ते जीवनं पार पररेशरस पुतं जातव्ः, अतः ते तेुां मह आग् गोपुरस भवने आग्ुं योगाः अभवन् न च तछ्ाः, अतपतु मवूि्तया सातपताः; यतः ते िर्ि रहता शुदा च रृताः; ्ेवलं एुा रुदा तेुां ्ृते इच्ी आमीत्त १६० एवं भवतः एतेुां वायानर् अनसत १६१ ¶ अहं प्ुवाच- रहोदय, इदानी ं बूतह त्ं तेुां पव्तानार् तवुयः, ते त्रर्र् एताव्ः तभ्ाः; ए्तपस ्ेचन, अनस च ्ेचनत १६२ शिु इतत मः अवदत्; एते दादश पव्ताः ये रं पशतम, ते दादश राद्ाति मन्, ये मरगं जगत् तनरा् न्त अतः पररेश् वरम् य पुतः तेुां मरीपं पेतुत्ः तेुां पचारः तकयतेत १६३ त््ु त्ररत तभ्ाः, प्े्ं च आ्ृततः इतत अहं अवदर्? मः शिु इतत प्ुवाचत तातन दादश राद्ाति ये मरगं जगत् िारयन्, ते दादश जनाः मन्त १६४ यरा च रया ददाः पव्ताः तभ्ाः, तर्व तेत अतः ते पततपव्तस अरत ्र् च उद् घाकतयषातरत १६५ त््ु पररं रहोदय, अहं अवदर्, एतत् दश्यतु; एते पव्ताः एताव्ः तभ्ाः इतत दृषा ्रं ते अस गोपुरस तनरा् िे महरताः; ए्वित च आनीता; गभीरात् बतहः आगतानां च न नूनाः उजलाः? १६६ यतः मः प्ुवाच सग्स अिः ये राद्ाः मन् ते मव् ईशरस पुतस ए्रेव नार शुरा तवशामं ्ृतव्ः येन ते आहताःत
१६७ अतः तस रुदां पार ते मव् ए्स्व १ अवगरनस २ जानस च भातगनः ्ृताः; तेुां तवशामः दानं च मरानर् अभवत् ; एतेुां ्ुरारीिां च आतानं तस नामा मह वहन्त १६८ अतश अस गोपुरस भवनं मरानविरयं भामते स, मूय्स तेजः इव प्ाशते सत १६९ ततः परं ते एवं ए्नसन् रनतम ममताः तेुां मव्ुां ए्रेव शरीरं भतवतुं आरार्; तरातप तेुु ्ेचन आतनः दू ुिं ्ृरा ितर्िां प्ारस तनतकााः भूरा पुनः पूव्नसतौ प्ाग् पूवा् पेकया अतप दु दाः अभवन्त १७० ¶ ्रं, अहं भोः, ते दु दतराः आमन् ये भगव्ं तवदु ?ः मः प्ुवाच यतद भगव्ं न जानातत मः दु दतया जीवतत ततह् तस दु दतायाः दलः तस् उपसापयततत १७१ यः तु भगव्ं जातवान्, मः मवा् न् दु दान् मव्रा पररहत्वः, अति्ाति्ं च िर्स दामः भतवतुर् अह् ततत १७२ त्ं च न तदा रां अति्ं पापं ्रोतत इव यः मदावं अनुमरिं ्त्वः, यतद मः पापस भागं पािानं ददातत; यः ईशरस मारथत न जारा अपरािं ्रोतत तसात् अपेकया? १७३ यसात् रलु एते रलु रृ्ोः तनततपताः; ये तु भगव्ं जारा तस आशयत ददव्ः, यतद ते दु दजीवनं पारुयु,ः ते तदगुिदलं पारुयुः, मदा त्य्े चत 174 अतः यरा रं ददवान् यत् गोपुरात् तशलाः बतहः तकााः, ये तनरा्ृताः आमन्; ते दु दानां कूरातनां ्ृते पदराः; रं च गोपुरं एवं शु्ं ददवान् यरा मवत ए्ेन पाुािेन तनतर्तर्त १७५ तरा ईशरस रलपः यदा शु्ा भतवषतत: (दु दाः न्ली च, दु दाः मंशतयनः च, ये च तनसन् दु दववहारं ्ृतव्ः, बतहः तनषातमताः च तवतविं पापं ्ृतव्ः) ए्शरीरं भतवषतत, ए्ः अवगरनः, ए्ः रतः, ए्ः तवशामः, ए्ः एव दानं च भतवषततत १७६ तदा पररेशरस पुतः तेुु आननं पारसतत, शु्ेचया सजनं गृहीयात्त १७७ अहं च अवदर्; रहोदय, एतातन मवा् ति वसूतन रहत् , गौरवपूिा् तन च मन्; त््ु इदानी ं प्े्स पव्तस पभावं बलं च रां दश्यतु यत् यः ्तशत् पािी भगवता तवशामं ्रोतत, मः एतातन शुरा तस रहत् आशयत पतवतं च नार आदरं ्रोततत १७८ शिु इतत तेन पव्तानां नानारं दादशराद्ािां इ्र्ःत १७९ ¶ ये पररपव्तस ्ृषस तवशामं ्ृतव्ः ते श्ातददोहं ्ृतव्ः; पभुतवप्ं दु दवचनं च उ्वान्; ईशरस मेव्ान् च दोहं ्ृतवान्त १८० एते रृ्ुदनलताः, तेुां ्ृते पशारापः नानस, अतः ते ्ृषाः मन्, यतः तेुां प्ारः दु दः अनसत १८१ तदतीयस पव्तस यः त्गः आमीत्, तस तवशातमनः पारनलनः दु दतायाः आचाया् ः च मन्, एते च पूव््ानार् पाश् मन्, येुु िर्फलं नानसत १८२ यरा तह तेुां पव्तः वना तनषलः; तरा च तादशानां रनुषािां रलु खीतदयानानां नार अनस, त््ु ते तवशामशूनाः मन्; न च तेुु म्स फलं तवदतेत १८३ तरातप तेुां पशारापस सानं अवतशदर् अनस, यतद ते महमा तत् अनुमृ् गचन्, त््ु यतद ते तवलमं ्ुव्न् ततह् ते अतप पूव्जातीय्ः मह रृ्ुभातगनः भतवषन्त १८४ अहं अवदर् रहोदय, तेुां पापं मरानमरीपं दृषा त्ररत पशारापस सानं अवतशदं न तु पूव्जातीयानां? १८५ अतः तेतः पशारापेन जीवनं पतत प्ागरनं वत्ते, यतः ते सपभुं तनननतव्ः, ईशरस मेव्ान् च दोहं न ्ृतव्ः, त््ु
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
तेुां लाभ्ारना रनुषान् वत्तव्ः, पातपनां ्ारनानुमारं नेतुर्त अतः ते एतदरत दु ःरं पारुयुःत १८६ तरातप तेुां पशारापस सानं अवतशदर् अनस यतः ते भगवतः तवप्ं त्रतप दु दं न उ्व्ःत १८७ ¶ ये तृतीयस पव्तस मन् यस ्ण्ाः ्ण्ाः च आमन्, ते ते तवशामं ्ृतव्ः, त््ु तेुु ्ेचन ितननः आमन्, अने बहतभः ्ाय्ः गृहीताः: ्ण्ाः तेुां िनाः, ्ण्ाः, येुु ्ाय्ुु ते पवृराः आमन्त १८८ ये बहवापारे , तवतवि्ाय्ुु च उलतिताः मन्, ते ईशरस मेव््ः मह न मनमतलताः, अतपतु य्ः ्ाय्ः गतलताः मन्, तेतः आहताः भरन्त १८९ तरा च ये ितननः ्देन ईशरस मेव्ानां वाता् लापं मरप्यन्त तेतः त्रतप यातचतं रा भूत् इतत भीतात अतः एते पररेश् वरम् य राज् यर् अम् तत ्श् तपेि पतवतशु् यन् ततत १९० यरा रनुषाः ्ण्ेुु नगपदाः ्देन गचन्, तर्व एतादशाः जनाः पररेशरस रा्े दु ु्भतया पतवशन्त १९१ तरातप अनस अक् त एतेुां मव्ुां ्ृते पशारापं पतत प्ागरनं ्ृतवान्; यतद तत् शीघं तत् पतत आगतरषन्; यतो तह पूव्तदनेुु ते ्ायत ्तुत उपेतकतव्ः, आगातर्ाले ते त्रतप तहतं ्ुव्न्त 192 अतः यतद पशारापं ्ृरा िर््रा् ति ्ररषन् ततह् ते जीतवषन्; त््ु यतद ते सदु दचरिं ्ुव्न् ततह् तेुां पािान् हतुत ये नसयः तेुां ्ृते पदासन्त १९३ ¶ चतुर्ः पव्तः यस बह ओुिीः आमन्, यस ऊध्भागः हररतः, पर्ु रूलं शुषं, यस ्ेचन मूय्स तापेन सृदाः शुषाः भवन् १९४ मंशतयनः, ये तवशामं ्ृतव्ः, ्ेचन अने च ये भगव्ं तजहायां वहन्, पर्ु हदये तं नानस, अतः तेुां तृिं शुषं, रूलहीनं च यतः ते ्ेवलं वचने एव जीवन्, त््ु तेुां ्ाया् ति रृतातन मन्त १९५ एते तेन न रृताः न जीवन्, तवरल् च मंतदगाःत न तह मंतदगाः हररताः न शुषाः; न रृता न जीवन् इ्र्ःत १९६ यरा तह मूय्स दश्नेन ओुिीः शुषन्; अतः मंतदगाः उतीिनं शुरा एव, अमुतविाभयात् च सरूततत पतत प्ाग् पुनः तान् मेव्े, सेशरस नार वतहतुं च लज्ेत १९७ एतादशाः पुपुाः तदा न रृताः न जीवन्; तरातप एते अतप जीतवतुं शकुवन्, यतद ते ममतत पशारापं ्ररषन्; त््ु यतद न, ततह् तामां नसयः पदासन्, ये तेुां पािान् हरन्त १९८ ¶ यरा प्रस पव्तस तवुये यः तशलारलः अनस तरातप हररततृिाः मन्, ते एतादशाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः, तवशातमनः च मन्, त््ु ्देन तवशामं ्ुव्न् माहमी च, सातभरानी च भवन्; तत् मवत जानातत इतत तच्नीयं सात्, पर्ु वसुतः त्रतप न जानाततत 199 अतः अस तवशामस ्ारिात् तेतः जानं तनग्चतत; तेुु च दाह-अनुरानं पतवशततत 200 त््ु ते सं उ््ः, तववेत्नः इव च वहन्त रूरा् श आचाया् ः इव दश्े सत 201 अनेन रूर्ता्ारिात् तेुु बहवः सं वि्रानाः वरा् ः शूनाः च भवन्त माहमं तह वृरा तवशामः अतीव दु दः आता अनसत 202 अतः एतेुां बहनां तकााः; अने तु सदोुं सी्ृ् पशारापं ्ृरा जातानां अिीनतां ्ृतव्ःत २०३ शेुेुु च मव्तः एतादशानां पशारापः अनुरतः; यतः ते न तावत् दु दाः रूरा् ः, अवजाशूनाः इव आमन्त
204 अतः यतद एते पशारापं ्ररषन् ततह् ते ईशरस ्ृते जीतवषन्त त््ु यतद न, ते तातभः नसयातभः मह तनवमन्, ये तेुु सदु दतां पयोकन्त २०५ ¶ यत् तह ुकस पव्तस रहररं लघु च तवदारिं भवतत, ते तादशाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः; येुु तु अलतवदारिातन आमन्, तेुु परसरं तववादाः अभवन्; तेुां ्लह्ारिात् च श्े कीिाः भवन्; 206 तरातप एतेुां बहवः पशारापं ्ृतव्ः, शेुाः अतप रर आजां शुरा पशारापं ्ृतव्ःत यतः तेुां तववादाः अलाः एव मन्, ते च महजतया पशारापं ्ररषन्त २०७ ये तु रहरराः तवदारिाः मन्, ते ्िोरतशला इव, दे ुअपराि-रनः, परसरं कोिपूिा् ः च भतवषन्त अतः एते गोपुरात् तनतकााः, तस भवने तनवेतशतुं न असी्ृताः; एतादशाः तह रनुषाः ्दातप न जीतवषन्त 208 असा्ं ईशरः पभुः, यः मव्ुु तवुयेुु शामनं ्रोतत, मव्ुु मृतदुु च अति्ारं िारयतत, मः असा्ं अपरािान् न सररषतत, त््ु पापं सी्ुव्तां महजतया शा्ः भवतत, त््ु रनुषः शा्ः, र््ः, दु ब्ल,ः पापपूि्ः च मन् रनुषतवप्ं कोिं िारयततत तस तािं वा नाशं वा तस मारथ् इवत 209 अहं तु युषा्ं पशारापस उपरर सातपतः दू तः इव युषान् उपदे शं ददातर यत् युषा्ं रधे यस ्सतचत् एतादशः उदे शः अनस मः तत् ््ा पशारापं ्तुत पुनः आगचे त्त यतद यूयं असात् दु दातनः शुन्ं ्रर ततह् पभुः युषा्ं पूव्पापं तचत्नतषतत; त््ु यतद यूयं तत् न ्ररषर, ततह् यूयं तस् रृ्ुपय््ं मरप्तयषरत २१० ¶ यरा मारः पव्तः यनसन् तृिातन हररतातन पफुनुतातन च आमन्, मव्ः पव्तः तवशासः च आमीत्; तस तृिातन च मव्तविाः पशवः रादन् स, तृिातन यरा यरा भतकतातन आमन् तरा तरा अति्ं पफुनुताः भवन् सत २११ ते तादशाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः, मव्दा मजनाः, ऋजुः च आमन्; परसरं त्रतप रतभेदं तवना त््ु एतेुां ्ुरारीनां आतानं िारतयरा पररेशरस मेव्ेुु आनननताः आमन्त मव्तः रनुषेतः दयां ्तुत च मव्दा अगेमरः आमीत्, मव्तः रनुषेतः सशरं महजतया अतनननतं, अतवचाररतं च दरवान्त २१२ अतः भगवता तेुां मरलतां तनद्ुतां च दृषा तेुां हस्र्मु वि्तयरा मव्ुु ्ाय्ुु अनुगहः ्ृतःत 213 अहं तु भवतः पशारापस उपरर तनयु्ः दू तः भव्ं चोदयातर यत् ये जनाः एतादशाः मन् ते मराने एव पयोजने ततक्ु, येन भवतः बीजाः मदा न तनरू्तलताः भवेयुःत 214 यतः पभुः युषान् परीतकतवान्, असा्ं मंयायां च तलनरतवान्त तव मव् वंशजाः पररेश् वरम् य पुतेि मह तनवमन्; यतः यूयं मव् तस आतनाःत २१५ ¶ यरा अदरस पव्तस तवुये यनसन् बहतविाः सोताः आमन्, येन पररेशरस मव्तविाः पातिः तमत्ताः आमन्; ते तादशाः मन् ये पेररताः तवशामं ्ृतव्ः येुां पचारारत पभुः मव्ुु जगतत पेतुतवान्; २१६ तेुु ्ेचन गुपरेन शु्तया तनषपकतया च उपदे शं ्ृरा उपतदशन्, त्त्त् अतप दु द्ारान् न ््व्ः, त््ु िर्म्योः तन्ं चरन्त 217 एतेुां तेन सग्दूतानां रधे मंभाुिातन भवन्त २१८ ¶ पुनः; यरा नवरः पव्तः यः रपभूतरः मप्पूि्ः च अनस; ते तादशाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः, त््ु तेुां बहवः ्लङाः आमन्त
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
२१९ एते तादशाः रनविः मन् ये समेवा्ायत दु दं तनव्हन्; तविवािां तपतृिां च रालर् अपह्; ये च तेुां पाावसूनार् आतनः मेवां ्ुव्न्, न तु परे ुां त २२० एते यतद अनसन् लोभे ततकन् ततह् रृ्ोः मरप्िं ्ृतव्ः, न च तेुां जीवनस आशा भतवषततत त््ु यतद ते पररवत्नं ्ृरा तनशलतया समेवा्ायत तनव्हन् ततह् ते जीतवतुं शकुवन्त २२१ ये तु तकाः पाााः, ते तादशाः मन् ये भगवतः नार अङी्ृतव्ः, पुनः भगवतः मरीपं न प्ागतव्ः, त््ु कूराः वनाः च अभवन् ईशरस मेव्ेुु न पयो्; त््ु तेतः तवर्ाः म्ः त्त्त् परादात् पािान् ््व्ःत २२२ यरा तह वेदने परर्् ्दातप न पररिाय लता नशतत तृि्ः गतलतः भवतत, ्ाला्रे वनः भवतत, सातरनः उपयोगी च तनवत्तेत अतः एतादशाः जनाः आतनः तनराशाः अमाः च सभगवतः अलाभाः भतवतुर् आरााःत २२३ तरातप एतेुां ्ृते पशारापः अनुरतः अनस, यतद ते खीदं अङी्ृतव्ः इतत हदयात् न लत्े; त््ु यतद एतेुु ्शन तं हदयात् अङी्ृतवान् इतत लतते ततह् तादशः जीवनं पााुं शकोतत वा इतत अहं व्ुं न शकोतरत 224 अतः अहं वदातर यत् यतद ्तशत् अङी्ृतवान् ततह् मः एतेुु तदनेुु पशारापं ्तुत प्ागचे त्त न तह इदानी ं यः ्तशत् भगव्ं अङी्ुव्तत, मः पशात् रोकं पााुं शकोतत, तरातप पूवत अङी्ृतानां ्ृते पशारापः पसातवतःत २२५ त््ु यः पशारापं ्ररषतत मः अस गोपुरस तनरा् िस मरााेः पूवत पशारापं शीघं ्त्वः, अनरा मः तातभः नसयातभः रृ्ुपय््ं पदासततत 226 अपंगाः तु व््ाः; ये च परसरं तरशयन्, एते ते नागाः ये रया तनसन् पव्ते तरतशताः ददाःत 227 यरा तह नागतवुं रनुषािां घात्ं भवतत; अतः तादशानां वचनं रनुषान् मंकरयतत, नाशयतत चत अतः ते यत् जीवनं यापयन् तस ्ारिेन तेुां तवशामे अपंगाः भवन्त 228 तरातप तेुु ्ेचन पशारापं ्ृरा ताताः अभवन्, अने अतप तर्व प्ारस रोकं पारुयुः, यतद ते पशारापं ्ररषन्; त््ु यतद न ततह् तातभः नसयातभः त्य्े येुां शन्ः बलं च तेुां वत्तेत २२९ ¶ त्ं तह दशरपव्तस तवुये, यनसन् पशून् आचादय्ः वृकाः आमन्, ते तादशाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः, तेुु ्ेचन तबशपाः अरा् त् चच्स रा्पालाः अभवन्त २३० अने, तादशाः तशलाः मन् ये न ्ृतं, त््ु पम्तचरेन ईशरस मेव्ानां रनोरयनं ्ृतव्ःत २३१ अर ये जघनरवालयानार् उपरर सातपताः; दररदान् तविवाश रतकताः; मती च मंभाुिं ्ृतव्ः, अतः ते अतप भगवता रतकताःत २३२ यः ्तशत् एवं ्ुया् त्, मः भगवता मह ममातनतः भवतत; तेुां सानं च सग्दूतानां रधे अनस, यतद ते अनपय््ं भगवतः आजापालनं ्ुव्न्त २३३ ¶ यरा ए्ादशः पव्तः यनसन् वृकाः अने्तविफलभारयु्ाः आमन्, ते तादशाः ये भगवतः नामा तवशामं ्ृरा रृ्ुं पारुवन् मजतचरेन मह्े, मव्हदयेन च सपािान् ््व्ःत २३४ अहं च अवदर्, ततह् त्ररत भो, एतातन मवा् ति फलातन रलु, त््ु ्ेचन अनेतः मुनरतराः? २३५ शिुत इतत मः अवदत्, ये भगवतः नामा दु ःरं पारुवन्, ते भगवता गौरवपूिा् ः गण्े; तेुां मव् अपरािाः अपा्ृताः भवन्, यतः ते पररेश् वरम् य पुतम् य नामः ्ारिात् ररिं पाप् नुवन्त
२३६ शिुत, तेुां फलं त्ररत तभ्ं, ्ेचन अनेतः अततका्ाः, ये नायािीशानां मरकं आनीताः पृदाः च भगव्ं न अङी्ृतव्ः, त््ु मजतचरेन दु ःरं पारुवन् एते भगवतः अति्ं गौरवपूिा् ः मन्त फलातन तसादनतरातन तातन एतातनत २३७ ये तु भयभीताः मंशतयताः च आमन्, खीदं सी्ुव््ु वा अङी्ुव््ु वा इतत सयरेव तवचाररतव्ः, तरातप दु ःरं पारुवन्त तेुां फलं लघुतरं भवतत, यतः एुः तवचारः तेुां हदये आगतःत २३८ भृ्स तह सातरनः अङी्ारः ्रिीयः वा इतत तवचारः दु दः दु दः च तवचारःत अतः यूयं तादशतवचारं ्ुव््ः माविानाः भव्ु यत् एतत् रनः युषामु न ततकतत, यूयं पररेश् वरम् य मरकं त्यरत 239 युषा्ं तु ये तस नामा रृ्ुं पारुर, तेन भगवतः ममानः ्त्वः, यतः मः युषान् सनारिाररिी ं रनतेत मव्पापात् रं रोचतयषतम इतत चत 240 अतः त्ररत च भव्ः सं मुनरनः न रन्े? आर् म्ं तच्यतु यत् यतद ्तशत् दु ःरं पारोतत ततह् मः रहत् ्ायत ्रोतत? यतः पभुः युषान् जीवनं ददातत, यूयं तत् न अवगचन्त यतः भवतः अपरािाः रां पीियन् स; यतद युषा्ं तस नामा दु ःरं न भु्वान् सात् , ततह् इदानी ं भगवतः ्ृते रृताः सुःत २४१ अतएव युषान् इदं वदातर ये तवचारयन् यत् यूयं तं सी्ुव््ु वा अङी्ुव््ु वात भवतः पररेशरस ्ृते पभुः अनस इतत सी्ुव््ु; ्दातचद् तर् अङी्ुव्न् यूयं ब्नेुु न भवरत २४२ मव् राद्ाति सातरनः अङी्ुव्तां मेव्ान् दलयन्; त्ं रनमे यत् भगवता युषान् मर्स मारथ्न युषान् ्ररषतत? 243 अतः पररेश्वरम्य अन्त्ालं जीतवतुं म्वा एतान् मंशयान् हदयात् अपमारय्ुत २४४ यरा दादशः पव्तः यः शेतः आमीत्, ते तादशाः मन् ये तनषपकबाला इव तवशामं ्ृतव्ः, येुां तवचारे ुु ्दातप दु भा् वः न आगतः, न च ते ्दातप पापं त्र् इतत जातव्ः, त््ु तेुां अरलतायां मव्दा एव ततकन्त २४५ अतः एतादशाः रनुषाः तनःमंदेहं ईशरस रा्ं पारुयुःत यतः ते ्दातप ईशरस आजां ्दातप त्रतप न दू तुतव्ः, अतपतु जीवनपय््ं तनषपकतया मराननसतौ एव ततकन्त २४६ अतोऽबवीत् यः ्तशत् दु भा् वेन बाल्रेन ततकतत; येुां तवुये रया अदातप उ्ं तेुां मव्ुां अपेकया अति्ं गौरवपूित भतवषतत, यतः एतादशाः मव् बाल्ाः भगवता गौरतवताः, मव्तः पररेतः च रातनताःत 247 अतः यूयं मुनरनः मन् ये युषा्ं मवा् न् दु भा् वं दू री्ृ् तनद्ुतां िारतयषन्त यतः यूयं पररं पभुं दकरत २४८ एवं मव्पव्तानां वायानं मराररा अहं तर् अवदर्, रहोदय, मरतलात् बतहः आनतयतानां , असी्ृतानां ्के गोपुरे सातपतानां तशलानां तवुये त्ं तवुये अतप दश्यतुत २४९ यरा गोपुरस भवने ये गोलतशलाः योतजताः आमन्, ये च अदातप गोलतशलाः आमन्त २५० ¶ इदानी ं शिुत इतत वदतत, ये तशलाः मरतलात् बतहः गोपुरस भवने आनीताः, तेुां ्के सातपताः चत ते तस शेतपव्तस रूलं भवन्त २५१ अतः यतो तह ये तस पव्तस तवुये तवशामं ्ृतव्ः ते अतीव तनद्ुाः आमन्; अस गोपुरस सारी आजापयत् यत् ये अस पव्तस रूलभूताः मन् ते भवने सापनीयाःत २५२ यतः मः जानातत स यत् यतद ते अनसन् भवने सातपताः भवन् ततह् ते उजलाः एव भतवषन्; न च तेुु ्शन अतप ्ृषः भतवषतत सत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
२५३ त््ु यतद मः शेुपव्तात् एवं प्ारे ि योतजतवान् सात् ततह् पुनः गोपुरस दश्नं तस शोिनस च आवश्ता पायः सात्त २५४ इदानी ं एते मव् शेततशलाः युव्ाः मन् ये तवशामं ्ृतव्ः, तवशामं ्ररषन् वा; ते तह मव् मरानतविाःत मुरी एुः प्ारः, तनद्ुरात्त 255 तातन वृरातन उजलातन तशलातन अतप शिुत, एते मव् अस शेतपव्तस मन्त त््ु ते गोलतपेि दश्े यतः तेुां िनेन तेुां म्ात् त्त्त् अ््ारः ्ृतः, तेुां नेताति च च्ाच्ी्ृतातनत २५६ तरातप ते ्दातप भगवतः न गतव्ः, न च तेुां रुरात् त्रतप दु दं वचनं तनग्तर्; त््ु मवत िरत गुिं म्ं चत 257 तदा भगवता तेुां रनः दृषा म्स अलङारः ्रिीयःत मः आजापयत् यत् ते भदं भव्ु, तेुां िनं च कीिं ्ुव््ुत 258 यतः मः तान् मव्रा हतुत न इचतत, यरा ते अवतशदेन त्त्त् तहतं ्ृरा पररेशराय जीतवतुं शकुवन्त यतः ते अतप मतदिाः मन्त २५९ अतः तेतः त्त्त् तवनच्ः आमीत्, अतः ते अस गोपुरस भवने सातपताःत २६० ¶ शेुाः ये अदातप गोलतपेि आमन्, अस गोपुरस तनरा् िारत योगाः न अभवन्, यतः ते अदातप रुदां न पााव्ः ते ससानं पतत नीताः यतः ते अतीव गोलतपेि पाााः आमन्त २६१ त््ु एुः वत्रानः मंमारः तेतः, तेुां िनस वरत च तवनच्ं भतवतुरह् तत; तदा ते पररेशरस रा्ाय योगाः भतवषन्त यतः तेुां पररेश् वरम् य रा्े पवेशः ्रिीयः यतः पररेश् वरः एतम् य तनद्ुजाततं आशीवा् दं दरवान्त २६२ अतः एतादशः ्ोऽतप न पततत; यतो तह तेुु ्तशत् तपशाचेन पलोतभतः अपरािं ्रोतत तरातप मः शीघरेव सपभोः पररेशरस मरीपं प्ागतरषततत २६३ अहं पशारापस दू तः रां मुरी रने , ये ्ेऽतप बालवत् तनद्ुाः मन्, यतः तव भागः भगवतः मत्, गौरवपूि्ः च अनसत 264 अहं युषान् मवा् न् वदातर ये एतत् रुदां पााव्ः; मरलतां िारय्ु, भवतः तवप्ं ये अपरािाः भवन्, तान् रा सय्तार्, अपरािसृ्ा दु भा् वं ्कु तां वा न ्ुव््ुत २६५ त््ु ए्ाता भूरा एतेुां दु दानां चीरािां उपायं ्ृरा युषात् अपमारयतुत यरा रेुेशरः तनसन् आननं पारुयात्; यतः मः मवा् न् ससान् लभेत् चेत् मः आननं पारसततत २६६ त््ु यतद एतेुु रेुेुु ्शन तव्ीि्ः दशते ततह् गोपाल्ानां ति्् भतवषततत त््ु यतद गोपाल्ाः एव तव्ीिा् ः भतवषन्; रेुशालातिपते त्ं प्ुररं ्ररषन्? त्ं ते रेु्ः वा्ुलाः इतत वतदषन्? त््ु तेुां तवशामः न भतवषततत २६७ अतवशमनीयं तह यत् गोपालः समरूहेन दु ःरं पारुयात्; म च रृुावादस अति्ं दलं पारसततत २६८ इदानी ं अहं गोपाल्ः अनस; तवशेुतः च भवतः लेरान् दातवर्त २६९ ¶ अतः गोपुरस तनरा् िं ्ुव््ः आतनः पालनं ्ुपतत शान्पेतरिः तेुु पभुः तनवमतत; शान्ः तह तपयः; त््ु मः तववातदनः दु भा् वपूि्तः च दू रः अनसत 270 अतसस् यरा पाां तरा आतानं मवूित पुनः पदातुत यतद रं पूि््त् नूतनं पूित वसं दासतम ततह् पुनः तत् पूित पारुयात्त अतः यतद पूि््रा् रां तवदीित पुनः पदासतत ततह् त्ं रं तत् पारसतम?
२७१ त्ं रं ममतत न कु्ः भतवषतम; तं च तननद वदन्; अहं रां मवत रर वसं दरवान् ; त्ररत रया तत् तवदारतयरा रर ्ृते तनषयोजनं ्ृतर्? इदानी ं रया यनसन् भािे ्ृतं तस ्ारिेन रर न त्रतप पयोजनर्त त्ं रं पूि््त् एतत् मवत न वतदषतम, यतः मः तव वसे यत् चीरं ्ृतवान्? २७२ अतः यतद रं सवसस तवुये तच्यतम, रं तत् ससं न पाावान् इतत आकोशयतम; त्ं रनमे यत् पभुः ्ररषतत, यः रां मवूि्तया सातानं दरवान्, रया च तं मव्रा अलाभ्ारीं ्ृतवान्, येन मः सपभोः ्ृते ्ोऽतप पयोजनः न भवेत्? रया भदः म तह तस न पुनः लाभपदःत 273 ततह् भगवता तव ्र्िा सातना तवुये अतप तर्व न ्ररषतत? न मंशयः, अहं अवदर्, येुां मव्ुां कततसरिे तनर्रं लरसते, तेुां ्ृते अतप तर्व ्ररषततत २७४ रा पदातत तदा पादस अिः मः अवदत् , तस दया; त््ु तस ममानं ्ुपत, यतः मः भवतः अपरािेुु एतावत् ि्यत िारयतत, न तु भवतः ्सतचत् इव; त््ु पशारापं ्ुपत, यतः तत् भवतः ्ृते लाभपदं भतवषततत २७५ ¶ एतातन मवा् ति वचनातन उपरर तलनरतातन, अहं गोपालः, पशारापस दू तः, ईशरस मेव्ान् दतश्तवान्, उ्वान् चत 276 अतः यतद यूयं एतातन वचनातन तवशास शृन्, तेुु चरन्, सरागत च मंशोियन्, ततह् यूयं जीतवषन्त त््ु यतद यूयं दु भा् वं कततसरिं च ्ुव्न् ततह् तादशाः पातपनः ईशरस ्ृते न जीवन्त २७७ एतातन मवा् ति रया व्वातन रया एवं युषा्ं ्ृते पदरातनत तदा गोपालः रां अवदत्, “त्ं रया रर मवत यातचतर्? अहं उररं दरवान्, रहोदय, रर अनसत २७८ ततह् भवने सातपतानां एतेुां तशलानां अव्ाशानां तवुये रया त्ररत न पृदं यत् अहं तदतप रां वायातुं शकोतर? अहं उररं दरवान् रहोदय, अहं तत् तवसृतवान्त शिु ततह् एतान् अतप तवुये म उवाचत २७९ ते एव इदानी ं एतातन आजातन शुरा मवा् तना पशारापं ्ृतव्ः; २८० यदा भगवता तेुां पशारापः उररः शु्ः च ददः, ते तनसन् एव तततकतुं शकुवन् इतत, तदा तेुां पूव्पापानां तवनाशं ्तुत आजातपतवान्त एतातन तह अ्ररकाति तेुां पापातन आमन्, अतः ते न प्तकतुं अतप तनतर्ताःत उपरा १० 1 रया एतत् पुस्ं तलनरतस अन्रं यः दू तः रां तस् गोपाल्ाय पदरवान्, मः यनसन् गृहे अहं आमर्, तनसन् गृहे आग् शयायार् उपतवदवान्, मः गोपालः तस दतकिहसे नसतवान्त 2 ततः मः रां आहय रां अवदत्; रया रां तव गृहं च अस गोपाल्स ्ृते पदरं यत् रं तेन रतकतः भवतमत अहं अवदर् आर् भगवन्त 3 अतः यतद रं मव्तः केशेतः मव्तः कूरे तः च रतकतः भतवषतम, मदचनेुु ्ाय्ुु च मफलतां पारसतमत मव् च गुिाः िरा् ः च भवेयुः; ये आजाः तेन दराः तेुु चर, मव्ुु पापेुु रं आतिप्ं ्ररषतमत 4 यतद रं तातन आजां पालयतम ततह् वत्रानस जगतः मवा् ः ्ाराः भोगाः च तव अिीनाः भतवषन्त मफलता च रां प्े्ं म्ाय् अनुवत्तेत
हररामस गोपाल्स तृतीयं पुस्र् - उपराः
5 अतः तस गुपरा्ु्िं तवनयशीलतां च गृहीरा मव्तः वद यत् मः ईशरस मरकं रहती ं गौरवं यशसी च अनस, रहता अति्ाररिी, ्ाय् च शन्शातलनः राजपुतः अनसत 6 मर्लो्े पशारापस मारथत तस्व पतत्ृतर्त त्ं न ते रहता अति्ाररिी इव भामते? 7 युषा्ं तु तस मदावं तस युषा्ं पतत चतव्तं तवनयं च अवहे लयरत ८ ¶ अहं तं अवदर्; रहोदय, यदा मः रर गृहर् आगतः तदा आरत तं पृचतु यत् रया त्रतप अववनसतं ्ृतर्, अरवा त्रतप तवुये तस आकेपः ्ृतः वा? 9 अहं जानातर, मः अवदत्, रया त्रतप अववनसतं न ्ृतं, न च परं तादशं त्रतप ्ररषतमत अतः अहं रया मह एतातन वचनातन वदातर यत् रं ि्यत िारयतम; यतः तेन रर मुतववरिं दरर्त 10 त््ु रं परे ुां पतत एतातन वदतम, येन ये पशारापं ्ृतव्ः, पशारापं ्ररषन् वा, ते रया मह मरानतवचाराः भवेयुःत म च तान् अतप यरा उररं लेरान् ददातु , अहं च भगवतः अतप तर्व ्ररषातरत 11 अहं प्ुवाच; रहोदय, अहं मव्तः रनुषेतः ईशरस अद् भुतातन ्ाया् ति घोुयातर; आशामे च ये मव् तान् पेरिा पूवत पापं ्ृतव्ः, यदा ते एतातन वचनातन शुरा पशारापं ्ररषन्, जीवनं च पुनः पारुयुःत 12 अतः अनसन् मेवने तनर्रं भव, तत् पूित ्ुप इतत मः अवदत्त यः ्तशत् अस गोपाल्स आजानुमारं ्ररषतत, मः जीवतत; अत भगवता च रहती गौरवं भतवषततत 13 ये तु तस आजां न पालनं ्ुव्न्, ते सपािात् पलाय्े , तस पततदनदी च भवन्त ये च तस आजां न अनुमरन् ते रृ्ोः मरप्िं ्ररषन्, प्े्ं सर्ेन दोतुिः भतवषन्त 14 त््ु अहं रां वदातर, एतातन आजातन पालनं ्ुप, ततः रं मव्पापानां तचत्तां पारसतमत 15 ¶ अतप च रया एताः ्ुरारर्ाः रया मह तनवामारत पेतुताः; यतः ते रतय अतीव दयालुः इतत रया ददर्त तेन तव महाय्ानां ्ृते तातन भवेयुः, येन तेन दरातन आजातन भव्ः शेकतया पालतयतुर् अह् न्त एतातन तह ्ुराया् तन तवना एतातन आजातन पालतयतुर् न शक्ेत 16 अहं पशातर यत् ते भवनदः मह ्रं भतवतुं इचन्त अहं तान् आजापतयषातर यत् ते मव् तव गृहात् न गतरषन्त 17 ्ेवलं रं सगृहं शु्ं ्ुप, यतः ते सचगृहे महजतया तनवमन्त ते तह शु्ाः मतीः पररशतरिः च; मव्ुां च भगवता अनुगहः अनसत 18 अतः यतद भवतः गृहं शु्ं भतवषतत ततह् ते रया मह ततकन्त त््ु यतद तत् ्दातप एतावत् अलं दू तुतं न भतवषतत ततह् ते तव गृहात् मदः गतरषन्, यतः एताः ्ुरारर्ाः त्रतप पदू ुिं मतहतुं न शकुवन्त 19 अहं तं अवदर्; रहोदय, आशामे यत् अहं तान् एवर् पीितयषातर, यत् ते रर गृहे तनवामं ्ुव््ः मव्दा आननं पारुयुःत यरा च यस् रया रां मरतप्तं, मः रर तवुये त्रतप तश्ायतुं न ्रोतत; अतः ते अतप न तशतकषन्त 20 ततः मः तर् गोपाल्ं अवदत्, अहं पशातर यत् पररेश् वरम् य मेव्ः जीवतत, एतान् आजान् पालतयषतत, एताः ्ुरारीः शु्े तनवामसाने सापयततत 21 इ्ु्ा मः रां पुनः तस गोपाल्स मरीपं दता ्ुरारीः आहय तान् अवदत्; यतः अहं पशातर यत् यूयं अस रनुषस गृहे महजतया तनवमन्, तदा अहं तं तस गृहं च युषा्ं मरकं
पशंमयातर यत् यूयं तस गृहात् मव्रा न गचरत ते च सेचया एतत् वचनं शुतव्ःत 22 ¶ ततः मः रां अवदत्, पौपुं समेवायां गच; पररेश् वरम् य रहत् वम् य मवा् न् जनान् ्रय, अम् तत, तम् य अनुगहम् य अनुगहं पाप् सतमत 23 यः ्तशत् एतेुु आजामु चरतत, मः जीवेत्, जीवने मुरी च भतवषततत यः तु तान् उपेकेत्, मः न जीतवषतत, जीवने च दु ःरी भतवषततत 24 मव्तः ्रयतु यत् ये ्तशत् भदं ्तुत शकोतत, मः म्र्ति वायारं रा तवररतु, यतः तेुां ्ृते लाभः भवततत अहं तह इचातर यत् मव् रनुषाः शतयतानां अमुतविातः रोतचताः भवेयुःत 25 यतो तह यः इचतत, तन्जीवने च अमुतविां पारोतत, मः रहती ं पीतितः, आवश्तां च पारोततत अतः यः ्तशत् तादशं आतानं आवश्तातः रोचयतत, मः आतनः रहती ं आननं पारोततत 26 यो तह तादश्ः अमुतविातभः दु ःनरतः भवतत, मः शङ् रलाब् इव मरानतपेि पीतितः भवततत अने्े च तादशतवपदानां ्ारिात् तान् अमतहतुं न शकुव्ः आतनाशरतप तचतव्ःत 27 अतः यः तादशस पुपुस तवपतरं जारा तसात् न रु्ं ्रोतत, मः रहत् पापं ्रोतत, तस र्स दोुी च भवततत 28 अतः ये जनाः पभुतः मारथत पााव्ः, ते म्र्ति वायारं ्ुव््ुत रा भूत् यूयं तातन ्तुत तवलमं ्ुव््ः, गोपुरस तनरा् िं न मराां भवतत; यतः भवतः ्ृते भवनं तनप्र् अनसत 29 यतद यूयं म्ायत ्तुत शीघं न ्रर, ततह् गोपुरं मराां भतवषतत, तसात् यूयं तनप्ाः भतवषरत 30 रया मह एवर् उ्ा मः शयनाद् उताय गोपाल््नातां मह गृहीरा पनसतवान्त 31 तरातप मः रां अवदत् यत् मः गोपाल््ना् रर गृहं पतत पेुतयषातरत आरेन् त