परमेश ् वरस् य पराकमर दूतः यरशशेम स् य रक्ष करोतत २ राजा १८-१९ २ राजानः १८ 1 इसाराराजा राापुता होशेया तृतीयवर् यहूाराजा आहाजा पुतः हहजहिया राजं ितुत पवृवःत 2 सः पञहवंशहतवरवयः आसीत् यूा सः राजं ितुत आरबवान्; सः यरशाेेननरे नवहवंशहतवर्षः राजं िृतवान्त ता ेातुः नाे अहप जियाय हा पुती अबी आसीत् त 3 स हपतुः ूाऊूः यथा िृतं तथा परेेश् वरस् य सेकं यत् उहितं तत् अिरोत्त 4 सः उच्ानाहन अपसायय पहतेाः भगवान्, वनाहन ि हिता ेोशेन हनहेयता पीताा सपया खणनं िृतवान् , यतः ताहन हूनाहन यावत् इसाराा सनानाः तस् धूपं ूहनन स, ततः सः ते् नेहुान् इहत नाे् अयचत्त 5 सः इसाराा परेेश् वर परेेश् वरस् य उपरर हवश् वासं िृतवान् त ता पशात् यहूाूे शा सव्रु राजेरु ता सदशः िहशत् नासीत्त 6 सः परेेश् वरस् य आजां ाबवान्, ता अनुसरणं न त्वान् , हिन् तु तस् य आजां पाहातवान् यत् परेेश् वरः ेूसाे् आजाहपतवान्त 7 परेेश् वरः तेन सह आसीत् ; सः यत यत नतः तत तत सेृदः अभवत्, अशूरराजा हवरदं हवदोहं िृता ता सेवां न िृतवान्त 8 सः पहाुीनां नाजापययनं ता सीेां ि पहरणनोपुरात् वेहुतननरं यावत् पहारं िृतवान्त 9 हहजहियाहराजा ितुथयवर्, यत् इसाराराजा राापुता होशेया सपेे वर् , अशूरराजः शालनेसरः साेररयाूे शं पहत आनत तां वापवान्त 10 वरयतया अने ते तत् नृहीतवनः, हहजहियाहा रषे वर्, अथाय त् इसाराराजा होशेया नवेे वर् साेररयाः नृहीतःत 11 अशूरराजः इसारां अशूरूे शं नीता नोजननदाः सेीप्े हाााहबोरननरे ेाूीननरे रु ि ्ाहपतवान्त 12 यतः ते सपरेेश् वरस् य वाणी ं न आजापयनन स, हिन् तु ता सन्ं, परेेश् वरस् य सेविेूशेन यत् हिेहप आजाहपतं तत् सवत ि उलहलतवनः, ताहन ि न शृन् , न ि ितुये् इचननत 13 हहजहियाहराजा ितुूयशवर् अशूरराजः सनाहे ररबः यहूाूे शा सवाय न् वेहुतननरान् आक् तान् नृहीतवान्त 1
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
14 यहूाराजः हहजहियाहः अशूरराजं ाािीशं पहत पेहरतवान्, “ेया अपराधः िृतःत ेवः पतानच, यत् तं ेहय धारयहस तत् अहं वहहषाहेत अशूरराजः यहूाराजा हहजहियाहा िृते हतशतं रजता हतंशत् टोाानां सुवणत ि हनयु्वान्त 15 ततः परेेश् वरस् य नृहे राजनृहहनहधरु ि यत् हिेहप रजते् आसीत् तत् सवत हहजहियस् तस् ूववान्त 16 तनसन् िााे हहजहियाहः परेेश् वरस् य ेन्रिारे षः स्ेषः ि सुवणत हिता अशूरराजाय ूववान्त 17 अशूरराजः ाािीशतः तातयन्, रबसारीस् , रबशािे ि ेहता सेनायाः सह यरशाेेहवरदं हहजहियाराजा सेीपं पेहरतवान्त ते आरु यरशाेेननरे् आनताःत ते उपरर आनत पूणयकेता राजेान् न्ता ऊरयिुणा नाहािे न्तवनःत 18 राजानं आहय हहन्यापुतः रहायािीेः, शासजः शेबा, ाेखनिताय असफा पुतः योआहः ि तेरां सेीपं हननयताःत 19 रबशािेः तान् अवूत् , यूयं हहजहियं पहत वूथ, अशूरराजः ेहान् राजा िथयहत, हिं हवशासः यूयं यनसन् हवशससे? 20 तं वूहस, (हिनु ते वथयवाथाहन रव, ेे युदाय ेे पराेशय,ः बां ि अनसत इूानी ं िनसं हवशसहस यत् तं ेहय हवदोहं िरोहर? 21 पश, तं अा कता वेणुा ूणे हेसूे शे हवशसहस, यनसन् यहू ेनुषः अवामते तहहय ता हसे नता तं हवूारहयषहतत 22 यहू यूयं ेां वूथ, “असािं परेेश् वर परेेश् वरस् य उपरर हवश् वासं िुेय,ः तहहय सः न हिे्, यस् य उच्ानाहन वेूीः ि हत् य य् यूूान् यरशाेेस् य ि यरशाेेस् यस् य वेहूस् य सेकं यूयं भहजर् याः? 23 अतः पाथययाहे, ेे पभुं अशूरराजं पहतजां ूूातु, अहं तां अशसहसियं ेोिहयषाहे, यहू तं तेरु सवाराः ्ापहयतुं शकोहरत 24 तहहय तं ेे साहेनः ूासानाे् रिा सेनापहता ेुखं िथं हनवतयहयषहस, रथानाे् अशवाहनानां ि िृते हेसूे शे हवशासं िररषहस? 25 हिं अहे् इूानी ं भनवता हवना अा ्ाना हवनाशाथत ता हवरदं आनतः? परेेश् वरः ेां अवूत् , “अाां भूहें पहत नता तां नाशयत” 26 तूा हहन्यापुतः रहायािीेः, शेबना, योहः ि रबशािेे् अवूत्, “पाथययाहे, भवतः सेविान् अराेीभारायां वूतुत यतः वयं तत् अवनचाेः, हभहव्ानां जनानां िण्रु यहूीभारायां असाहभः सह ेा वूाेःत 27 हिनु रबशािेः तान् अवूत्, “हिं ेे साहेना ेां भवतः साहेनः सेीपं भवतः सेीपं ि रतत् विनं व्ुं पेहरतवान्? हिं सः ेां हभहव्ानां पुरराणां सेीपं न पेहरतवान् यत् ते भवन्ः सह सा नोबरं खाूनन, सा ेूतं ि हपबनन? 28 ततः रबशािेः न्ता यहूीभारायां उच्ः क्न् अवूत्, “अशूरराजा ेहाराजा विनं शणुतत 29 राजा इूं िथयहत, “हहजहिया युषान् ेा वञयतु, यतः सः युषान् सहसात् ेोिहयतुं न शकोहतत 30 हहजहियस् युषान् परेेश् वरस् य हवशासं ेा िुर यत् परेेश् वरः असान् अवशं ेोिहयषहत, इूे् ननरे् अशूरराजा हसे न सेपयहयर् यहतत 31 हहजहियाहा विनं ेा शणुत, यतः अशूरराजः इतु्वान्, “उपहारे न ेया सह सम्झतां िृता ेे सेीपं हननयत, ततः पतेिं सा सा दाकाफां, पतेिं हपपाीवृकं ि खाूनु, पतेिं सा िुणा जां हपबनुत 32 यावत् अहं युषान् सूे शसदशं भूहें, धान-ेद-भूहें, रोहटिा-दाकाकेतं, त्ा-ज्तून-ेधु-ूे शं, युषािं जीहवतुं न ह्येाणं भूहें पहत आनत न शणुतत 33 हिं राु्ूे वता अशूरराजा हसात् सूे शं ेोहितवान्? 34 हेथा अपाय ूा ि ूे वाः िुत सनन? सेफाव्े् हे ना इवाहा ूे वाः िुत सनन? हिं ते ेे हसात् साेररयां ेु्वनः? 35 सव्रु ूे शेरु ूे वेरु िे िे सनन ये ेे हसात् सूे शं ेु्वनः, येन परेेश् वरः यरशाेेे् ेे हसात् ेोियेत्? 36 हिनु जनाः हनःशबाः भूता तस् विनं न पतुवरनन स, यतः राजः आजा आसीत् यत्, “ता उवरं ेा ूूातुत”
2
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
37 ततः हहन्याहा पुतः रहायािीेः नृहपााः, शासजः शेबा, असफा पुतः योआः ि हवूीणयवसाहण हहजहियाहा सेीपे् आनत रबशािेः विनं िहथतवनःत २ राजानः १९ 1 तूा हहजहिया राजा हहजहियाहः तत् शुता सवसाहण हवूारहयता बोटवसेण आचाूहयता परेेश् वरस् य नृहं पहवशत्त 2 ततः सः नृहा अधीकिः रहायािीे्, शासजः शेबना, याजिानाे् अगजान् ि बोटावसेण आचाहूताः अेोजा पुता यशायाहा भहवषिाहूनां सेीपं पेहरतवान्त 3 ते ते् अवून्, हहजहियाहः इतु्े, अद केशा, भरयना, हन्ायाः ि हूवसः अनस, यतः बाािाः जनसेये आनताः, पसवा साेरत नानसत 4 भवतः परेेशरः परेेश् वरः रबशािेस् य सवाय न् विनं शोषहत, ये् अशूरराजेन जीहवतं परेेश् वरं हनन्तुं पेहरते्त तव परेेश् वरः परेेश् वरः यत् शुतवान् ताहन विनाहन भरयहयर् यहत, अतः अवहशुानां शेराणां िृते पाथयनां उतापयत 5 तूा हहजहियाहराजा सेविाः यशायाहा सेीपे् आनतवनःत 6 यशायाहः तान् अवूत् , यूयं ससाहेनं रवं वूथ, परेेश् वरः रवं वूहत, अशूरराजा ूासाः येन विनेन ेां हनन्तवनः, तेषः विनेषः ेा भये् भवत 7 पशत, अहं ता उपरर हवसोटं पेरहयषाहे, सः अफवाः शुता सूे शं पहत पतानहेषहतत अहं ि तं सूे शे खड् नेन पतनं िररषाहेत 8 ततः रबशािेः पतानत अशूरराजं हाबाूे शेन सह युदं िुवयनं दुवान् यतः सः ाािीशतः नतः इहत शुतवान्त 9 इहथयोहपयाराजा हतरहिायाः हवरये विनं शुता, “पश, सः भवतः हवरदं युदं ितुत हननयतवान्त 10 यूयं यहूाराजं हहजहियाहं रवं वूथ, यनसं हवशससे तव परेेशरः तां ेा वञयतु, यरशाेेे् अशूरराजा हसे न सेपयहयषतेत 11 पश, तं शुतवान् यत् अशूरराज्ः सवाय न् ूे शान् सवयथा नाशहयता िृतं, हिं तं ेोिहयषहस? 12 ेे हपतृहभः ये नाशाः तेरां राु्ूे वताः उदाररतवनःत यथा नोजान्, हारानः, रे सेफः, अूनसनहतः ि ये थेाासरननरे आसन्? 13 हेथराजः अपयूराजः सेफाव्ेननरा राजा हे ना इवाहः िुत अनस? 14 ततः हहजहियाहः ूू तानां हसपतं नृहीता पहितवान्, ततः हहजहियः परेेश् वरस् य नृहं नता परेेश् वरस् य सेकं पसाररतवान्त 15 हहजहियाहः परेेश् वरस् य सेकं पाथययन् अवूत् , हे इसारास् य परेेश् वर, यः िरबानां ेधे हनवसहत, तेेव पृहथवाः सवयराजानां परेेश् वरः अहसत तया दावापृहथवी िृतात 16 हे पभु, िणत नेसृत शणुत, हे भनवन्, तव नेताहण उू् घाट पशतु, सनहे ररबा विनं शणु, यः तं जीवनं परेेशरं हनन्तुं पेहरतवान्त 17 सतं हे पभु, अशूरराजाः राु्ाहण तेरां भूहें ि हवनाहशतवनःत 18 ते सूे वताः अगझ हकपवनः, यतः ते ूे वाः न आसन्, हिनु ेनुषहसिेयः, िाषपाराणझ, अतः ते तान् नाशयननत 19 अतः हे असािं परेेश् वर, अहं तां पाथययाहे यत् तं असान् ता हसात् उदारय, येन पृहथवाः सवाय हण राजाहन जाानन यत् तं िेवां तेेव परेेश् वरः परेेश् वरः अस् हतत 20 अेोजा पुतः यशायाहः हहजहियाहं पहत पेहरतवान्, “इसाराा परेेश् वरः परेेश् वरः रवं वूहत, तया अशूरराजस् नहे ररबा हवरदं यत् पाहथयतं तत् ेया शुते्त 21 रतूे व विनं भनवता ता हवरये उ्े्त हसयोनपुती िुेारी तां अवजाय तां हनन्तुं हसहतत यरशाेेा िना तां पहत हशरः िन्तवतीत 22 तया िे् हनन्तं हनन्तं ि? िा हवरदं तया सरं उच्ः उताहपतं ि? इसाराा पहवता हवरदं अहपत
3
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
23 तं तव ूू त्ः भनवनं हनन्तवान्, उ्वान् ि, “अहं ेे रथबहहभः सह पवयतानाे् ऊरयतां , ाेबनाना पाश्रु ि आनतः, ता उनच्तूे वूारवृकान्, ता िरेवृकान् ि हिनताहे, अहं ता सीेायाः हनवास्ानेरु ता िाे्ावने ि पहवशाहेत 24 ेया हवहितजााहन खहनताहन हपहबताहन ि, वाप्ानानां सवाय हण नदः ेे पाूताेन शोहरताहनत 25 हिं ेया तत् िृतं पुरातनिााा ि ेया तत् हनहेयते् इहत हिरिाापूवत न शुते्? इूानी ं ेया तत् िृतं यत् तं हवनाहशताहन ननराहण हवनाशिारीरु राशझ ्ापहयतुं अहय हसत 26 अतः तेरां हनवाहसनः अलशन्शाहानः आसन्, ते हवहकपाः, भहेताः ि आसन्; ते केततृणवत्, हररतझरहधवत्, नृहहशखरतृणवत्, धाना वृदेः पूवत हवसोहटतः इव ि आसन्त 27 अहं तु तव हनवास्ानं , तव हननयेनं , पवेशं, तव ेहय कोधं ि जानाहेत 28 यतः तव ेहय कोधः, तव िोााहाः ि ेे िण्रु आनतवान्, अतः अहं तव नाहसिायां ेे हिं, ेे ालनं तव अधरे ि ्ापहयषाहे, यसात् ेान्ण तं आनतवान्, तेन तां हनवतयहयषाहेत 29 रतत् भवतः िृते हिहं भहवषहत, यूयं अनसन् वर् सतः वधयेानाहन वसूहन खाहूषथ, हितीयवर् ि तूे व उतदनेत तृतीये वर् तु वप ाप दाकाकेताहण रोप ता फां खाूतुत 30 यहूानृहात् पााहयताः शेराः पुनः अधः ेूां िृता ऊरत फां ूााननत 31 यरशाेेतः शेराः हसयोनपवयतात् पााहयताः ि हननयहेषनन, सेनापवयता उराहः रतत् िररषहतत 32 अतः अशूरराजा हवरये परेेश् वरः इत् वा िथयहत, “सः अनसन् ननरे न आनहेषहत, तत बाणं न पातहयषहत, िविेन ता पुरतः न आनहेषहत, ता हवरदं तटं न हकपेत्त” 33 यया ेान्ण सः आनतः, तेन्व पुनरानहेषहत, अनसन् ननरे न आनहेषहत, इहत परेेश् वरः वूहतत 34 अहं सा िृते ेे सेविा ूाऊूा ि िृते रता ननरा रकणं िररषाहेत 35 तााः रातझ परेेश् वरस् य ूू तः हननयत अशूरस् य हशहबरे शतिताररं शरहसाहण पहारं िृतवान् , ते पातःिााे उताय सव् ेृतशवः आसन्त 36 अशूरा राजा सनाहे ररबः प्ाय नता पुनः आनत नीनवेननरे हनवसहत सत 37 यूा सः हनसोि् ूे वा नृहे आराधनं िुवयन् आसीत् तूा ता पुताः अद्ेाेिः शरे जरः ि तं खड् नेन ेाररतवनझ, ते आे्हनयाूे शं पहत पााहयतवनझत ता ्ाने ता पुतः रसरहदोनः राजं िृतवान्त
२ इहतहास ३२:१-२३ 1 तूननरं तूननरे् अशूरराजः सनाहे ररबः आनत यहूाूे शं पहवश वेहुतननरानां हवरदं हशहबरं िृता ताहन सा िृते हजतुे् अहिनयत्त 2 हहजहियाहः सनाहे ररबे् आनतं यरशाेेहवरदं युदं ितुये् उदते् इहत दुवान्त 3 सः सराजिुेार् ः सह पराकेीहभः सह ननरात् बहहः न्तानां फवाराणां जां हनवारहयतुं पराेशत िृतवान्, ते ि ता साहायं िृतवनःत 4 ततः बहजनाः सेानताः, ते सवाय न् फवारान्, ूे शा ेधे पवहनं ि नदं ि हनवारयनः िथयनन स, “अशूरराजाः हिेथये् आनत बह जां पारुयुः? 5 सः सं दृं िृता भगां हभहवं सवात हनेाय य नोपुराहण, बहहः अनं हभहवं ि उताप ूाऊूननरे हेलों ेर्तं िृता बाणिविाहन पिुराहण हनहेयतवान्त 6 ततः सः पजानां उपरर युदसेनापतयः ्ापहयता ननरिारा वीहथिायां तान् सङ्नृु तान् आराेेन उ्वान्त 7 बावनः साहसी ि भव, अशूरराजा, ता सह न्तानां सव्रां जनसेूहा ि िृते ेा भयं ेा हवराूं िुर, यतः ता अपेकया असाहभः सह अहधिं भवहतत 8 ता सह ेां सा बाहः अनस; हिनु असािं साहायाथत युदेरु ि युदं ितुत असािं परेेशरः परेेश् वरः अस् ेाहभः सह अनसत यहूाराजा हहजहियाहा विनं पजाः आहशतवनःत
4
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
9 तूननरं अशूरराजः सनाहे ररबः यरशाेेननरं ससेविान् पेहरतवान् (हिनु सः सये् ाािीशं ता सवयशन्ं ि घेररतवान्) यहूाराजा हहजहियाहा सेीपं यरशाेेननरे न्तानां सव्रां यहूाूे शानां सेीपं पेहरतवान्त 10 अशूरा राजा सनाहे ररबः इूे् उ्वान्, “यरशाेेननरा घेरणे भवनः िनसन् हवशासं िुवयनन? 11 हिं हहजहियाहः युषान् न पेरयहत यत् , “असािं परेेशरः परेेश् वरः अशूरराजा हसात् असान् ेोिहयषहत?” 12 हिं हह हहजहियाहः सोच्ानाहन सवेूीश अपहत यहूा यरशाेेूे शं ि आजाहपतवान् यत् यूयं रिााः वेूीयाः पुरतः आराधनं िुवयनु तनसन् धूपं ि ूहनु ? 13 हिं यूयं न जानथ यत् ेया ेे हपतृहभः सह अनूे शीयानां सव्रां िृते हिं िृते्? हिं तेरां ूे शानाे् ूे वाः ेे हसात् सभूहें ेोिहयतुं शकुवनन स? 14 ेे हपतृहभः ये राु्ाहण सवयथा नाहशतवनः, तेरु सव्रु ूे वेरु िोऽहप आसीत् यः ेे हसात् सजनं ेोिहयतुं शकोहत स, येन भवतः परेेशरः भवनं ेे हसात् ेोिहयतुं शकोहत? 15 अतः हहजहियाहः युषान् न वञयतु, न ि युषान् पतहभजापयतु, न ि ता हवशासं िरोतु, यतः िहशत् राु्ा वा राजा वा िोऽहप ूे वः ेे हसात् ेे हपतृहसात् ि सजनं ेोिहयतुं न श्वान्, भवतः परेेशरः भवतः ेे हसात् हियत् नूनं ेोिहयषहत? 16 ता सेविाः परेेश् वरस् य परेेश् वरस् य, तस् य सेविस् य हहजहियाहस् य ि हवरदं अहधिं वूनन सत 17 सः इसाराा परेेश् वरं परेेश् वरं हनन्तुं ता हवरदं व्ुं ि पताहण हानखतवान् यत्, “अनूे शानां ूे वताः यथा ेे हसात् सजनं न ेोियत्, तथ्व हहजहियास् परेेश् वरः स् व पजान् ेे हसात् न ेोिहयषहतत 18 ततः ते यरशाेेा हभहवरु न्तान् जनान् पहत यहूीनां विनेन उच्ः सरे ण क्नन स, तान् भयभीतान् ितुत, तान् वािुाान् ितुत ित यथा ते ननरं नृहीयुःत 19 ते यरशाेेा परेेशरा हवरदं वूनन स, यथा पृहथवाः जनानां ूे वानां हवरदं , ये ेनुषाणां हसेन हनहेयताः आसन्त 20 अत रव हहजहियाहः राजा, अेोजपुतः यशायाहः भहवषिाहूः ि पारय सनत पहत आकोहशतवनझत 21 ततः परेेश् वरः रिं ूू तं पेहरतवान्, यः सवाय न् वीरान् अशूरराजहशहबरान् ि अशूरान् सेनापहतन् ि हवनचनवान्त अतः सः सभूहें पहत ान्तः ेुखेन पतानतवान्त यूा सः सूे वा नृहं पहवशहत स, तूा ता आनरतः हननयताः तं खड् नेन तत हनन सत 22 रवं परेेश् वरः हहजहिये् यरशाेेहनवाहसनः ि अशूरराजा सनाहे ररबा हसात् अनेरां ि हसात् उदारहयता सवयतः ेानयूशयनं िृतवान्त 23 ततः परं बहवः यरशाेेननरं परेेश् वराय उपहाराः, यहूाराजा हहजहियाहा सेकं ि उपहाराः आनयनन स, येन सः ततः परं सव्रां राु्ाणां दुझ ेहहेा अभवत्त
यशायाह ३६-३७ यशायाह ३६ 1 हहजहियाहराजा ितुूयशवर् अशूरराजः सनाहे ररबः यहूाूे शा सवाय हण रहकतननराहण आक् तान् नृहीतवान्त 2 अशूरराजः रबशािे ाािीशतः यरशाेेननरं पहत ेहता सेनायाः सह हहजहियाराजा सेीपं पेहरतवान्त स ि पूणयिकेता राजेान् ऊरयिुणा नाहािापाश् न्तवान्त 3 ततः नृहा अधीकिः हहन्यापुतः रहायािीेः, शासजः शेबा, असफा पुतः योआहः ि अहभाेखिवाय ि ता सेीपं हननयताःत
5
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
4 तूा रबशािेः तान् अवूत् , यूयं हहजहियं वूथ, अशूरराजः ेहान् राजा िथयहत, यनसन् तं हवशसहस हिं हवशासः? 5 अहं वूाहे, हिं तु वृथा विनं ेे युदाय सलाहः, बां ि अनस, इूानी ं तं िनसं हवशसहस यत् तं ेहय हवदोहं िरोहर? 6 पश, तं हेसूे शे अा भगा वेणुा ूणे हवशसहसत यनसन् ेनुषः अवामते तहहय ता हसे नता ते् वेधहयषहत, तथ्व हेसूे शा फारो राजा सव्षः हवशाहसषःत 7 हिनु यहू तं ेां वूहस, वयं असािं परेेशरे परेेशरे हवशसाेः, तहहय हिं न स रव या उच्ानाहन वेूीश हता यहूां यरशाेेञ उ्वान्, यूयं अा वेूीयाः पुरतः आराधनां िररषथ? 8 इूानी ं ेे साहेना अशूरराजाय पहतजां ूूातु, अहं ि तां अशसहसियं ूाााहे, यहू तं तेरु सवाराः ्ापहयतुं शकोहरत 9 तहहय तं ेे साहेनः ूासानाे् रिा सेनापहता ेुखं िथं हनवतयहयषहस, रथानाे् अशवाहनानां ि िृते हेसूे शे हवशासं िररषहस? 10 हिं अहे् इूानी ं भनवता हवना अााः भूहें नाशहयतुे् आनतः? परेेश् वरः ेां अवूत् , “अाां भूहें पहत नता तां नाशयत” 11 तूा रहायािीेः शेबना ि योआहः ि रबशािेे् अवून्, “पाथययाहे, भवतः सेविान् अराेभारायां वूतुत यतः वयं तत् अवनचाेः, हभहव्ानां जनानां िण्रु ि यहूीभारायां असान् न वूाेःत 12 हिनु रबशािेः अवूत्, “हिं ेे साहेना ेां भवतः साहेनः सेीपं भवतः सेीपं ि रतत् विनं व्ुं पेहरतवान्? हिं सः ेां हभहव्ानां पुरराणां सेीपं न पेहरतवान् यत् ते भवन्ः सह सा नोबरं खाूनन, सा ेूतं ि हपबनन? 13 तूा रबशािेः न्ता यहूीभारायां उच्ः कन्ता अवूत् , “अशूरराजा ेहाराजा विनं शणुतत 14 राजा इूं िथयहत, “हहजहिया युषान् ेा वञयतु, यतः सः युषान् ेोिहयतुं न शकोहतत” 15 हहजहियस् युषान् परेेश् वरस् य हवशासं ेा िुर यत् परेेश् वरः असान् अवशं ेोिहयषहत, रतत् ननरं अशूरराजा हसे न सेपयहयर् यहतत 16 हहजहियाहा विनं ेा शणुत, यतः अशूरराजः इतु्वान्, “उपहारे न ेया सह सम्झतां िृता ेे सेीपं हननयत, पतेिं सा दाकाफां, पतेिं हपपाीवृकं ि खाूनु, पतेिं सा िुणा जां हपबनुत 17 यावत् अहं युषान् सूे शसदशं भूहें, धानेदा, रोहटिायाः, दाकाकेता ि भूहें पहत आनत भवनं नहयषाहेत 18 सावधानाः भवनु यत् हहजहियः युषान् पतहभजातुं न शकोहत यत् परेेश् वरः असान् ेोिहयषहतत हिं राु्ूे वता अशूरराजा हसात् सभूहें ेु्वती? 19 हेथ-अफाय ू-ूे वताः िुत सनन? सेफाव्ेा ूे वाः िुत सनन ? हिं ते ेे हसात् साेररयां ेु्वनः? 20 रतेरु सव्रु ूे वेरु िे िे सनन ये ेे हसात् सूे शं ेु्वनः, येन परेेश् वरः यरशाेेे् ेे हसात् ेोियेत्? 21 ते तु हनःशबाः भूता तस् विनं न पतुवाि, यतः राजः आजा आसीत् , “तस् उवरं ेा ूूातुत” 22 ततः नृहे हहन्याहा पुतः रहायािीेः, शासजः शेबा ि, असफा पुतः योआहः ि, हवूीणयवसाहण हहजहियाहा सेीपे् आनत रबशािेः विनं िहथतवनःत यशायाह ३७ 1 तूा हहजहिया राजा हहजहियाहः तत् शुता सवसाहण हवूारहयता बोटवसेण आचाूहयता परेेश् वरस् य नृहं पहवशत्त 2 ततः सः नृहा अधीकिं रहायािीे्, शासजं शेबा, याजिानाे् अगजान् ि आेोजा पुता यशायाहा भहवषिाहूनां सेीपं पेहरतवान्त 3 ते ते् अवून्, हहजहियाहः इतु्े, अद केशा, भरयना, हन्ायाः ि हूवसः अनस, यतः बाािाः जननः िृते आनताः, पसवा ि साेरत नानसत
6
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
4 भवतः परेेश् वरः रबशािेस् य विनं शोषहत, ये् अशूरराजेन स् वपभुः जीहवतं परेेश् वरं हनन्तुं पेहरतवान्, तव परेेश् वरस् य विनं ि भरयहत, अतः अवहशुानां शेराणां िृते पाथयनां उतापयत 5 तूा हहजहियाहराजा सेविाः यशायाहा सेीपे् आनतवनःत 6 यशायाहः तान् अवूत् , यूयं ससाहेनं रवं वूथ, परेेश् वरः रवं वूहत, अशूरराजा ूासाः यत् विनं शुता ेां हन्ा िृतवनः, तसात् ेा भये् भवत 7 पश, अहं ता उपरर हवसोटं पेरहयषाहे, तूा सः अफवाः शुता सूे शं पहत पतानहेषहतत अहं ि तं सूे शे खड् नेन पतनं िररषाहेत 8 ततः रबशािेः पतानत अशूरराजं हाबाूे शेन सह युदं िुवयनं दुवान् यतः सः ाािीशतः नतः इहत शुतवान्त 9 स इहथयोहपयाराजा हतरहिायाः हवरये विनं शुतवान्, “सः तया सह युदं ितुत हननयतवान्त” तत् शुता सः हहजहियाहा सेीपं ूू तान् पेहरतवान्त 10 यूयं यहूाराजं हहजहियाहं रवं वूथ, यनसं हवशससे तव परेेशरः तां ेा वञयतु, यरशाेेे् अशूरराजा हसे न ूीयतेत 11 पश, तया शुतं यत् अशूरराजाः सवाय न् ूे शान् सवाय न् हवनाशं िृता यत् िृतवनःत हिं ि तं ेोिहयषहस? 12 नोजान्, हारान, रे सेफ, अूनसनहतः ि ये ेे हपतृहभः हवनाहशताः, तेरां राु्ूे वताः हिं ेु्वनः? 13 हेथराजः अफाय ूराजः सेफरव्ेा हे ना इवाहा ि राजा िुत अनस? 14 ततः हहजहियाहः ूू तानां हसात् पतं नृहीता पहितवान्, हहजहियाहः परेेश् वरस् य नृहं नता परेेश् वरस् य सेकं पसाररतवान्त 15 हहजहियः परेेश् वरं पाहथयतवान् त 16 हे सेनापहतः, इसाराा परेेश् वरः, यः िरबानां ेधे हनवसन्, तेेव पृहथवाः सव्रां राजानां परेेश् वरः अहस, तया स् वनयः पृहथवी ि हनहेयतःत 17 हे परेेश् वर, िणत पवृत शणुतत हे परेेश् वर, तव नेताहण उू् घाट पशतु, सनहे ररबा सवाय हण विनं शणु , यः जीहवता परेेश् वरा हन्ां ितुत पेहरतवान्त 18 सतं हे पभु, अशूरराजाः सवाय न् राु्ान् तेरां ूे शान् ि हवनाहशतवनःत 19 ते सूे वताः अगझ हकपवनः, यतः ते ूे वाः न आसन्, हिनु ेनुषहसिेयः, िाषपाराणयोः, अतः ते तान् नाहशतवनःत 20 अतः हे असािं परेेश्वर, असान् ता हसात् तारय, येन पृहथवाः सव् राजाः जाानन यत् तेेव परेेश् वरः अस् हतत 21 अेोजा पुतः यशायाहः हहजहियाहा सेीपं पेहरतवान् यत्, “इसाराा परेेश् वरः परेेश् वरः रवं वूहत, यतः तया अशूरराजस् नहे ररबस् य हवरदं ेां पाहथयतःत 22 रतूे व विनं भनवता ता हवरये उ्े्त हसयोनपुती िुेारी तां अवहे ाहयता तां हतरसृत हसहतत यरशाेेा िना तां पहत हशरः िन्तवतीत 23 तं िे् हनन्तवान् हनन्तवान् ि? िा हवरदं तया सरं उच्ः उताहपतं ि? इसाराा पहवता हवरदं अहपत 24 तं तव ूास्ः भनवनं हनन्तवान्, उ्वान् ि, “ेे रथानां बहातायाः िारणात् अहं ाेबनानूे शा पाश् पवयतानाे् ऊरयतां पापवान्त अहं ता उनच्तूे वूारवृकान्, ता वरवृकान् ि हिता ता सीेायाः ऊरयतां ता िे्ावने ि पहवशाहेत 25 अहं खहनतवान्, जां ि हपहबतवान् ; पाूताेन ि वाप्ानानां सवाय हण नदः शुषाहनत 26 हिं तं बहिाापूवत न शुतवान् यत् ेया िथं िृते्त पािीनिााा ि ेया तत् हनहेयते् इहत? इूानी ं ेया तत् िृतं यत् तं रहकतननराहण हवरंसिराहशरु हवनाशहयषहसत 27 अतः तेरां हनवाहसनः अलशन्शाहानः आसन्, ते हवहकपाः, हवनसताः ि आसन्, ते केततृणवत्, हररतझरहधवत्, नृहहशखरे रु तृणवत्, धाना वृदेः पूवत हवसोहटता ि इव आसन्त 28 अहं तु तव हनवास्ानं , तव हननयेनं , पवेशं, तव ेहय कोधं ि जानाहेत
7
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
29 यतः तव ेहय कोधः, तव िोााहाः ि ेे िणययोः उपरर आनतः, अतः अहं तव नाहसिायां ेे हिं, ेे ालनं ि तव अधरे ्ापहयषाहे, यसात् ेान्ण तं आनतवान्, तेन तां हनवतयहयषाहेत 30 रतत् भवतः िृते हिहं भहवषहत, यूयं अनसन् वर् सतः वधयेानं खाहूषथत हितीयवर् ता्व वसनं भवहत, तृतीये वर् यूयं वपयनु, ापनन, दाकाकेताहण रोपयनन, ता फां ि खाूननत 31 यहूावंशात् ये शेराः पााहयताः ते पुनः अधः ेूां िृता ऊरत फां ूााननत 32 यरशाेेतः शेराः हसयोनपवयतात् पााहयताः ि हननयहेषनन, सेनापवयता उराहः रतत् िररषहतत 33 अतः अशूरराजा हवरये परेेश् वरः इत् वा िथयहत, “सः अनसन् ननरे न आनहेषहत, तत बाणं न पहरहत, िवि्ः सह ता पुरतः न आनहेषहत, ता हवरदं तटं न हकपेत्त” 34 यया ेान्ण सः आनतः, तेन्व पुनरानहेषहत, अनसन् ननरे न आनहेषहत, इहत परेेश् वरः वूहतत 35 अहं ेे िृते ेे सेविा ूाऊूा ि िृते रतत् ननरं रहकषाहेत 36 ततः परेेश् वरस् य ूू तः हननयत अशूरस् य हशहबरे शताशतञस् सहसाहण पहारं िृतवान्, ते पातः उहवषन् सव् ेृतशवः आसन्त 37 अशूरराजः सनाहे ररबः पन्तः, नता पुनः आनत नीनवेननरे हनवसहत सत 38 यूा सः हनसोि् ूे वा नृहे आराधनं िुवयन् आसीत्, तूा ता पुताः अद्ेाेिः शरे जरः ि तं खड् नेन ेाररतवनझत ते आे्हनयाूे शं पहत पााहयताः, ता ्ाने ता पुतः रसरहदोनः राजं िृतवान्त
शोि-शोि-हवचे ूः हहजहियाहा, यशायाहा, सनाहे ररबा, रबशािेयाः ि ऐहतहाहसििथनं पुरातनहनयेा पाथहेि्ानेरु अहभाेनखते् अनस: २ राजा १८–१९ , यशायाह ३६–३७ , २ इहतहासः ३२ ि
तयेरु
हिङ् जेम ् संस रणा सेानानरखणानां ेेानं िुवयन् शोि-शोि-हवचे ूः अनस , तूननरं पेुखपािाः सनन त 1. हहजहियाहा हनषा रवं पारन् ि सु ध ार २ राजा १८:१–३ – हहजहियाहः २५ वर् यहूाूे शे सा शासनं आरभते, "यत् परेेश् वरस् य दुझ स्ि् आसीत्" ि िरोहत त २ राजा १८:४ – सः उच्ानाहन अपसारयहत, पहतेाः भङ््े, वनाहन हिनहव, ेोशेन हनहेयतं िां ासपत (नेहुानं) खणयहत, यतः इसाराः तस् धूपं ूहहतुं आरबवान् आसीत्त २ राजा १८:५–७ि – "सः इसाराा परेेश् वरं परेेश् वरस् य उपरर हवश् वासं िृतवान्, येन ता पशात् यहूाूे शा सव्रु राजेरु ता सदशः िोऽहप नासीत्..." परेेश् वरः तेन सह अनस, सः यत यत नचहत तत तत सेृदः भवहतत २ राजा १८:७ख –८ – सः अशूरराजा हवरदं हवदोहं िृता (ता सेवां ितुत न असीिृतवान्) पहाुीनां नाजापययनं पहारं िरोहतत २ इहतहासः ३२:१–८ – सेनाहे ररबा सेीपनेनं दृषा हहजहियाहः सराजिुेार् ः सह यरशाेेा बहहः जासोतान् हनवारहयतुं पराेशत िरोहत, हभहवं नोपुराहण ि हनेाय य शसाहण हनेाय य जनान् पोराहयहत यत् "बावनः साहसी ि भवनु ... ता सह ेां सा बाहः अनस; हिनु असािं सेीपे परेेशरः असािं साहायाथत , असािं युदेरु युदं ितुत ि अनस" (२ इहतहास ३२:७-८)त
8
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
2. साेररया & अशू र ा आकेणा पतने् २ राजा १८:९–१२ – हहजहियाहा ितुथयवर् अशूरा राजा शालनेसरः साेररयां (इसाराा उवरराजं) वापवान्, हहजहियाहा ६ वर् तत् नृहाहत यतोहह इसाराः "सेशरा परेेशरा वाणी ं न आजाहपतवान्त २ राजा १८:१३ / यशायाह ३६:१ – हहजहियाहा १४ तेे वर् अशूरा राजा सनाहे ररबः यहूाूे शा सवाय हण वेहुतननराहण हवरदं आनत तान् नृहाहतत २ राजा १८:१४–१६ – भया कणेन हहजहियाहः ाािीशननरे सेनहे ररबं पहत िरं पेरयहत यत्, "ेया अपराधः िृतः, ेे िृते पतानच, यत् तं ेहय धारयहस तत् अहं वहहषाहेत सः पभोः ेन्रा िारे षः स्ेषः ि सुवणत अहप उू् धृत ३०० टोाा रजतं ३० टोाान् सुवणत ि ूूाहतत 3. रबशािे ह िे ताााब रवं ेनोव् ज ाहनि यु द २ राजा १८:१७–१८ / यशायाह ३६:२–३ – सनाहे र रबः ाािीशतः टाटय न्, रबसारी, रबशािे ि ेहता सेन ायाः सह यरशाेे ननरं पेर यहतत ऊरयिुणा नाहािायां हतषननत रहायािीेः, शेबा, योहः ि तान् हेहातुं हननयचननत २ राजा १८:१९–२१ / यशायाह ३६:४–६ – रबशािेः सनाहे ररबा स्े शं पसारयहत यत् "हिं हवशासः अनस यनसन् तं हवशहसहस?" सः यहूाूे शा उपहासं िरोहत यत् सः हेसूे शे हवशासं िरोहत, हेसूे शं "भगः वेणुः" इहत िथयहत यत् यः िहशत् तनसन् अवामते ता हसं वेधहयषहतत २ राजा १८:२२ / यशायाह ३६:७ – रबशािे हहजहियाहा धाहेयिसुधारं हविृतं ितुत पयतते, हहजहियाहः उच्ानाहन वेूीश हता परेेशरं आहकपवान् इहत ूावान् िरोहतत २ राजा १८:२३–२५ / यशायाह ३६:८–१० – रबशािे उपहासपूवयिं २००० अशानाे् अपयणं िरोहत यहू यहूा तेरां िृते सवारानाे् अहप आपूहतत ितुत शकोहतत ततः सः ूावान् िरोहत यत् परेेशरः सयेेव तं यहूाूे शा नाशाथत पेहरतवान् यत् "पभुः ेां अवूत् , अा भूहें हवरदं नता हवनाशं िुरत" २ राजा १८:२६ / यशायाह ३६:११ – रहायािीेः, शेबना, योआहः ि रबशािे यहूीभारायाः (हहबूभारायाः) अपेकया सीररयाभारायां (अराेीभारायां ) व्ुं यािने येन हभहव्ाः साेानजनाः न आतह्ताः भवननत २ राजा १८:२७–३५ / यशायाह ३६:१२–२० – रबशािे हभहव्पुररान् इबानीभारायां उू् घोरयन् निारयहतत सः तान् आगहं िरोहत यत् हहजहियाहः तान् पहतजां िृता न वञयेत् यत् परेेशरः तान् उदारहयषहतत सः डीन ं ं ेारयहत यत् हेात्, अपयू्, सेफाव्े, साेररया वा िोऽहप ूे वः अशूरात् सभूहें न उदाररतवान्-अतः "ते सव्रु ूे शेरु ूे वेरु िे सनन, ये ेे हसात् सूे शं ेु्वनः, येन परेेश् वरः यरशाेेे् ेे हसात् ेोियेत्?" (२ राजा १८:३५) इहत त २ राजा १८:३६–३७ / यशायाह ३६:२१–२२ – जनाः शाननं धारयनन, तस् रिं विनं अहप न उवरयनन, यथा हहजहियाहः आजाहपतवान् ("ता उवरं ेा ूूातु")त अहधिाररणः सवसभाडे नृहीता हहजहियाहा सेीपं पतानचननत 4. हहजहियाहः यशायाहं & पभु ा पथें पहतजां अने र यहत २ राजा १९:१–५ / यशायाह ३७:१–५ – राजा हहजहियाहः सवसं हवूारयहत, बोटवसेण आचाूयहत, परेेश् वरा नृहं नता रहायािीे् , शेबना, याजिानाे् पािीनान् ि यशायाहभहवषिाहूना सेीपं पेरयहत ते घोरयनन- "अयं हूवसः केशा, भरयना, हन्ायाः ि हूवसः अनस... अतः अवहशुानां िृते भवतः पाथयनां उतापयतुत" २ राजा १९:६–७ / यशायाहः ३७:६–७ – यशायाहः परेेश् वरस् य विनेन पतुवाि- "यत् विनं शुतवान् अशूरराजस् य सेविाः ेां हन्ा िृतवनः, तेषः ेा भये् भवत पश, अहं ता उपरर हवसोटं पेरहयषाहे, सः ि अफवाः शुता सूे शं पतानहेषहत, अहं ि तं पातहयषाहेत" सूे शे खड् नः” इहत त 9
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
5. रबशािे हा हन्नीयं पतं & हहजहियाहा पाथय न ा २ राजा १९:८–१३ / यशायाह ३७:८–१३ – रबशािेः पुनः आनत सनाहे ररबं हाबाहवरदं युदं िुवयनं पशहतत इहथयोहपयाूे शा हतरहािा राजा ता हवरदं युदं ितुत बहहः आनतः इहत शुता सनाहे ररबः पुनः हहजहियाहं पहत पताहण पेरयहत, यत् परेेशरः यरशाेेा उदारं ितुत न शकोहत इहत िेतयहत, हवनुराु्ाणां (नोजान्, हारन, रे सेफ्, तेासर) ि सूिी ं िरोहतत २ राजा १९:१४ / यशायाह ३७:१४ – हहजहियाहः ूू तात् पतं पाप पिहत, परेेश् वरस् य नृहं नता परेेश् वरस् य सेकं पसारयहत २ राजा १९:१५–१९ / यशायाह ३७:१५–२० – हहजहियाहः पाथययहत यत् "हे इसाराा परेेशरः, यः िरबानां ेधे हनवसहत, तं पृहथवाः सव्रां राजानां परेेशरः अहस... हे परेेश् वर, तव िणत पवृत शणु: हे परेेश् वर, तव नेताहण उू् घाट पश, शणु ि, सेनािेररबा विनं शणुत यः तं जीहवतं परेेशरं हनन्तुं पेहरतवान्त” सः सीिुवयहत यत् अशूरेण अनेरां राु्ाणां हवनाशः िृतः यतः तेरां ूे वताः िाषहशााेाताः आसन्, पाथययहत ि यत् "अतः हे असािं परेेशर, अहं तां पाथययाहे, तं असान् ता हसात् उदारय, येन पृहथवाः सव् राजाः जाानन यत् तं िेवां तेेव परेेशरः परेेशरः अहसत 6. यशायाहा ेाध ेे न परेे श रा उवरे् २ राजा १९:२० / यशायाह ३७:२१–२२ – यशायाहः हहजहियाहं पहत विनं पेरयहत यत् "यत् तया अशूरराजा सेनाहे ररबा हवरदं पाहथयतं तत् ेया शुते्त" २ राजा १९:२१–२८ / यशायाह ३७:२२–२९ – परेेश् वरः सनाहे ररबा अहभेानं भरययहत यत् "भवता िा हन्नं हनन्तं ि?... इसाराा पहवता अहपत" ईशरः हटपणी ं िरोहत यत् अशूरा हवजयाः िेवां ता हूवपयोजनेन रव अनुेताः आसन् ("हिं तं बहिाापूवत न शुतवान् यत् ेया िथं िृते्?")त सेनहे ररबा कोधात् ईशरः िथयहत यत्, "अहं तव नाहसिायां ेे हिं, ेे ाङं ि तव अधरे ्ापहयषाहे, यया ेान्ण तं आनतवान्, तेन ेान्ण तां पहतवतयहयषाहेत २ राजा १९:२९–३१ / यशायाह ३७:३०–३२ – परेेशरः यहूां जीहवता वृदेः ि हिहं ूूाहत: यहूानृहा अवहशुाः पुनः अधः ेूां िृता ऊरत फां ूााननत २ राजा १९:३२–३४ / यशायाह ३७:३३–३५ – ईशरः अशूरराजा हवरये पहतजां िरोहत यत् "सः अनसन् ननरे न आनहेषहत, न ि तत बाणं हनपातहयषहत, न ि िविेन ता पुरतः आनहेषहत, न ि ता हवरदं तटं हकपहत... यतः अहे् अा ननरा रकणं िररषाहे, ता उदाराय, ेे िृते ेे सेविा ूाऊूा ि िृतेत 7. ईशरीयहस के प ः & से न ाहे र रबा पतने् २ राजा १९:३५ / यशायाह ३७:३६ / २ इहतहास. ३२:२१ – तााः रव रातझ भनवतः ूू तः बहहः नता अशूरा हशहबरे १८५,००० जनान् पहरहत . यूा जनाः पातःिााे उहवषनन तूा "पशनु ते सव् ेृतशवः आसन्त" २ राजा १९:३६ / यशायाह ३७:३७ – सनाहे ररबः पन्तः, नीनवेननरं पतानत तत हनवसहतत २ राजा १९:३७ / यशायाह ३७:३८ / २ इहतहास. ३२:२१ – यूा सेनहे ररबः सूे वा हनसोखा नृहे पूजयहत तूा ता पुतझ अद्ेाेि ः शरे जरः ि तं खड् नेन पहत आे्हनयाूे शं पहत पााहयतझत ता ्ाने ता पुतः रसरहदोनः राजं िरोहतत
10
परमेश ् वरस् य पराकमर दू तः यरशशेम स् य रक्ष करोतत
आखानात् ेुख पािाः ेानवीयसम्झतेः हूवेोक ा ि भेूः हहजहियाहः पार्े ेन्रात् सुवणत हवनचद सेनहे ररबं केतुं पयहततवान् (२ राजा १८:१४–१६), तथाहप अशूरूे शः तथाहप पूणयहवजयाय पतानतवान् त ईशरा शतुं शानीिरणं ूु ायभतया रव िायत िरोहत; ्ाहयशाननः तूा रव अभवत् यूा हहजहियाहः रजता आशयं त्ा पूणयतया पाथयनां पहत नतवान्त आध ानािहवशासेन सह संयु् ा वावहाररितया घेरणा आर्ात् पूवत हहजहियाहः जापूायं ्हनतवान्, हभहवरु सुदृीिरणं िृतवान् , रकां ि ववन्तवान् (२ इहतहास ३२:२-५)त परेेशरे हवशासा अथयः वावहाररिूाहयता अवहे ाना न भवहत, परनु हहजहियाहः सा ूु नाय णां अपेकया सवयशन्ेान् पहत सा अननेहवशासं आधाररतवान्त उपहास-वञना-हवरदं आध ानाि-हववेि े् रबशािेः ेनोव्जाहनिरणनीहतं पयु्वान्-शासं हविृतवान्, भयं पसाररतवान्, परेेशरा साेर् प्ं िृतवान्, नेतृतं जनानां हवभाजनं ितुत ि पयहततवान् (२ राजा १८:२२, २८-३५)त हहजहियाहा "ता उवरं न ूूातु" इहत आूे शः हन्नीय्ः ताडनेन सह हववाूं ितुत निारहयतुं बुनदेान् हशकयहत, ता ्ाने ेुदेः पतकतया परेेशरा सेीपं नेतुे् ियनं िरोहतत भनवतः पुर तः अस ािं केश ान् पसारयन् यूा हहजहियाहः सेनहे ररबा भय्रं पतं पापवान् तूा सः तत् सीधा ेन्रं पहत नीता "पभुा सेकं पसाररतवान्" (२ राजा १९:१४)त रतेन पाथयनायाः आूशयः पापते: ेूतयधेिीः, भयाहन, हिनाश पतकतया परेेशरा साहनधं नृहीता ता पुरतः उू् घाहटताहन हवनात पाथयन ायां सव्चपाथहेितारपेण ईशरा ेहहेा हहजहियसः िेवां वन्नतजीवना पाथयनां न िृतवान्; सः पाहथयतवान् यत् परेेशरः िायत िररषहत "यथा पृहथवाः सवाय हण राजाहन जाानन यत् तं िेवां तेेव परेेशरः परेेशरः अहस" (२ राजा १९:१९)त ईशरा स्ानं िेनीिृताः पाथयनाः ता इचायाः हनिटतया सङचननत ेनुष ा नझरवः बनाे ईशरा सावयभ झेते् सेनहे ररबः ता स्नहवजयाः सा साेरया पररणाेः इहत ेनते स (२ राजा १९:२३-२४) त परेेशरः तस् साररतवान् यत् सः िेवां परेेशरा सवयवापी योजनायां साधने् रव आसीत् (२ राजा १९:२५-२८)त ईशरः अहभेानीनां पहतरोधं िरोहत, ता सावयभझेपयोजनानां हवरदं िोऽहप ाझहििशन्ः पबां ितुत न शकोहतत
11