Skip to main content

Samoan - The Art of Ruling (Political Governance) for Nation-Building

Page 1


OLeTomaiolePule-PulegaFaaupufai

TusiaAriseta

Sataliaeletupuletalimalefiafiamafesiliatuileisi,‘Oleāleagavaasilionatāuamolepule?’ ‘Iatausiaoelava,’olanatalilea,‘iasa’olotomaifaigafa’atosinamaiafa’atinolefa’autautailetele oleolagaoletagata,iafa’amamaluinaleamiotonuimeauma,maiafaianiuomatagatafa’apenei AuāoleAtuafo’i,efiafiailefa’amasinogatonu!TusiaAriseta8:12-13

Safaailoaatueletupulonamaliegamafaiatuileisi,‘Oleāleuigaoleaveamatupu?’Onatali atuleaoia,‘Iapulealeleioelavamaiaauane’ita’ita’isesēinaeletamaoaigapooleta’uta’uai mana’ogafa’atauva’apoomana’ogalētalafeagai,oleaualamonileaolepulepeafaietemafaufau leleiilemataupu.Auāomeaumaetemana’omiamonioauia,maesaolotoleAtuamaimeae mana’omiamaeagaleleifo’iIafa’apeaoumafaufaugamaletagata,maiaelēmana’oinimease teleaena’omeaemana’omiamolepule!TusiaAriseta8:15-16

Ileasonasosooai,nafaiaailefuafuagalavaleaetasi,mainauamauaeletupuseavanoaefesili atuaiialii,naiafesiligiaaileuluaitagatanatotoemoleisifesili,Olealeituaigamaloaupito maualuga?Onaiataliatulea,'IapuleaoelavaiaaeaualetaitaieseinaelagonamalolosiAuāo tagataumalavaeiaileuigamasaniolemafaufau.Efoligamaioletoateleotagataeiailenaunaui meaʻaimameainumameafaafiafia,aotupueiailenaunauilemauainaoteritorimaletaʻutaʻua teleAeeleleileiaiolefaautautaimeauma'TusiaAriseta8:26-27

Sataliamaleagaleleieletupuletamāloamafesiliatuileisietalilefesili,pefaʻapefeaonaia ʻalofiaseolagafaigofiemafiafia?Onataliatuleaoia,'Afaiemanatuapeaeiaoiaolepuleose malotelemalealiʻiolemotuotagataetoʻatele,maeletatauonapisilonamafaufauiisimea,ae,e tatauonaiamafaufauitaimiumapefaʻapefeaonaiafaʻaleleiaatililolatousoifuamanuiaEtatau foʻionaiatataloileAtuainaialeaisetiuteefaʻatamalaiai.'TusiaAriseta9:17-18

'Efa'apefeaonataofiaesetagataoialavamailefa'amaualuga?'Onataliatuleaoia,'Afaietausia eialetutusamamanatuaitaimiumaoiaosetagataepuleitagata.Maefa'aumatiaeleAtuaē fa'amaualuga,mafa'aeainaēagamalumalotomaulalo!TusiaAriseta9:45-46

Faimailetupu,ualeleifo‘ilanatautala,mafesiliatuileisi,“Oaietatauonatatoutofiaefaima kovana?”Onataliatuleaoia,“Oilatouumaoē‘ino‘inoileamioleaga,mafa‘ata‘ita‘iilauamio, ialatouamiotonuinaialatoutausiapeaseigoalelei.Auāolemealeneietefaia,leTupue,’olana talalea,‘maoleAtualavaleauafoa‘iinaatu‘iāteoelepaleoleamiotonu”TusiaAriseta10:7-8

Safaaavanoaeletupusinataimieviviiatuaiileneitamaloaonafesiliatuleailetagatamulimuli, Olealemeasiliuaausiailepuleaosemalo?Onataliatuleaoia,'Ianonofopeatagataisetulaga

filemu,maiavaveonafaatinoinalefaamasinogatonuimataupuofeeseeseaiga'TusiaAriseta 10:23-24

Pentateuka

Auāuaouiloaoia,oleapoloa’iatuoiailanafanaumalonaaigapeamavaeatuoia,latoute tausialealaoIeova,ialatoufaileamiotonumalefaamasinogatonu;inaiafaataunuuinaeIeovaia Aperaamolemeanaiafetalaiatuaiiateia”Kenese18:19

‘Iaefilifilifo‘imailenu‘uumanitagatalototetele,oēmatata‘uileAtua,otagatafa‘amaoni,ma ‘ino‘inoilematape‘ape‘a;ma‘iaetofiailatouepule‘iāteilatou,efaimaali‘ioafe,maali‘io selau,oali‘iolimagafulu,maali‘iosefulu:‘Ialatoufa‘amasinoilenu‘uiasoumalava;omea teteleumalavalatoute‘aumai‘iāteoe,aomeaitiumalatoutefa‘amasinoina;‘onafa‘amāmāailea ‘iāteoe,malatoutetau‘aveleavegafa‘atasimaoe.’Esoto18:21-22

Auaetefaʻasalalauinasetalapepelo;auaetefaʻatasimaletagataamioleagaefaimamolimau pepelo.Auaetemulimuliiletoateleefaileamioleaga;auafoʻietetautalaisemataupueteliliu eseaimailetoateleefaʻaseseailefaamasinogaAuafoʻietelagolagoinaletagatamativailana mataupu.Auaetefaʻaseseinalefaʻamasinogaaletagatamativailanamataupu.Iaemamaoesemai lemataupupepelo;auafoʻietefasiotiletagataelesalamaleamiotonu;auāoutele taʻuamiotonuinaletagataamioleagaEsoto23:1-3,6-7

Auatoutefaialeamioletonuilefaamasinoga;auaetefaailogainaletagatamativa,auafoieteavai letagatamauoa;aiaefaamasinoileamiotonuiloutuaoi.Auatoutefaialeamioletonuile faamasinoga,ilefua,ilemamafa,poolefuafaafua.Levitiko19:15,35

‘Ināfilifiliiao‘outoutagatapopoto,maēatamamai,maē‘uailoaio‘outouitū‘āiga,‘ona‘outofia leaoilatouefaimaali‘imo‘outou’Na‘oupoloa‘iatufo‘iio‘outoufa‘amasinoilealavaaso,‘ua fa‘apeaatu,‘‘Ia‘outoufa‘alogoi‘upuao‘outouuso,ma‘ia‘outoufa‘amasinomaletonuilevao letagatamalonauso,maletagata‘eseolo‘o‘iāteia.‘Auatoutefa‘ailogainasetasiile fa‘amasinoga;a‘ia‘outoufa‘alogoiletagatala‘itiitiepeioleali‘i;‘auatoutefefefeiletagata;auā olefa‘amasinogaealeAtua;aolemataupuefaigata‘iāte‘outou,‘aumaiia‘iātea‘u,‘oute fa‘alogoiai’”Teuteronome1:13,16-17

Olenei,Isaraelue,fa‘alogomaiiaitulafonomafa‘amasinogaoutea‘oa‘oinaatuai‘iāte‘outou, toutefaia,‘ina‘ia‘outouolaai,‘ina‘ia‘outouōatuai,mafaimo‘outoulenu‘u‘uafoa‘iinaatu‘iā te‘outoueleALI‘IleAtuao‘outoutamā.’Teuteronome4:1

Efa‘amasinoeiale‘aumātuaotimalefafineuaotilanatane,ealofafo‘iiletagata‘ese,eavatu‘iā teiameae‘aima‘ofu.’Teuteronome10:18

‘Iaetofiamooenifa‘amasinomanifaipuleioufaitoto‘auma,‘uafoa‘iinamaieleALI‘IlouAtua ‘iāteoe,iouitū‘āiga;latoutefa‘amasinoinalenu‘uilefa‘amasinogatonu.‘Aua‘ete fa‘api‘opi‘oinalefa‘amasinoga;‘aua‘etefa‘ailogainasetagata,‘auafo‘i‘etetaliasemeaalofa; auāolemeaalofaefa‘atauasoinaaimataoēpopoto,efa‘api‘opi‘oinaaifo‘i‘upuaēamiotonu.’ Teuteronome16:18-19

Anofooiailenofoāli’iolonamalo,iatusiaeiasekopioleneitulafonomoialavaisetusi,maile tusiolooilumaole‘auositaulagaosaLevī;eiaifo‘ilea‘iāteia,natefaitauiaiiasoumaolona

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

olaga;‘ina‘iaa‘oa‘oinaoia‘iamata‘uileALI‘IlonaAtua,‘iatausii‘upuumaoleneitulafonoma neisauniga,‘iafaia;‘inane‘ifa‘amaualugainalonalotoionauso,‘inane‘ite‘a‘esefo‘ioiaile poloa‘iga,ileitutaumatau,pooleitutauagavale;‘ina‘iafa‘aumiumiaionaasoilonamalo,oia ‘atoamalanafānauitotonu‘iāIsaraelu”Teuteronome17:18-20

Auaetefa'api'oinalefa'amasinogaaletagataese,pooleuamatuaoti,auafo'ieteaveleofuole fafineuaotilanataneefaimameaefa'amauai:Teuteronome24:17

Afaieiaisefinaugailevaotagata,malatouoatuilefaamasinoga,inaiafaamasinoinailatoue faamasino,onalatouta’uamiotonuinaleaolēuaamiotonu,mafaasalainalēuaamioleaga. Teuteronome25:1

Iamalaialēefa’api’opi’oilefa’amasinogaaletagataese,leualeainitamā,malefafineuaotilana taneOnatalimaileaolenu’uuma,AmeneTeuteronome27:19

Talafaasolopito

AuafaatuinaeleALIIfaamasino,oēnalaveaiinailatouailimaoēnafaoaalatoumeaFaamasino 2:16

Olo’ulotouaiaiiali’ipuleoIsaraelu,oēnaofofuailatouilenu’uIafa’amanūatuileALI’I Fa’amasino5:9

UafaiTavitamatupuiIsaraeluuma;uafaiafo‘ieTavitalefaamasinogamaletonuilonanuuuma. 2Samuelu8:15

UafetalaimaileAtuaoIsaraelu,uafetalaimailePapaoIsaraeluiatea’u,Olēpuleitagataetatau onaamiotonu,epulemalemata’uileAtuaEpeiolemalamalamaoletaeaopeaosoa’elela,ole taeaoeleainiao;epeiolevaomu’aetutupua’emaileeleeleilesusulumaninomaipeamavaele timu.2Samuelu23:3-4

Olenei,leALI‘Ie,lo‘uAtua,‘uaefaialau‘au‘aunamatupuesuiailo‘utamāoTavita;oa‘ufo‘io setamaitiitila‘itiiti;‘outelēiloalealuatumaleulufaleOlau‘au‘aunafo‘iolo‘oitotonuolou nu‘u‘uaefilifilia,olenu‘utele,elēmafaitauliapefaitaulia‘onaoleto‘ateleOlenei,‘iaefoa‘i maiilau‘au‘aunaselotomalamalamaefa‘amasinoailounu‘u,‘ina‘ia‘ouiloaleleleimaleleaga; auāoai‘easetasiemafaia‘onafa‘amasinoleneinu‘utelefa‘apenei?’‘UafiafialeALI‘Iile‘upu, ‘ina‘uafesiliatuSolomonaileneimea.‘OnafetalaimaileaoleAtua‘iāteia,“‘Uaetalosagamaii leneimea,‘ae‘uaelētalosagamaimooeileolaumi;‘uaelētalosagamaifo‘imooei‘oloa,‘uae lētalosagamaifo‘iileotiooufili;a‘uaetalosagamaimooeilemafaufaueiloaaile fa‘amasinoga;fa‘auta,‘ua‘oufaiaetusamaau‘upu;fa‘auta,‘ua‘oufoa‘iinaatu‘iāteoeleloto potomalemafaufau;eleaisetasinamuamua‘iāteoeetusamaoe,eleaifo‘isetasiemulimuli mai‘iāteoeetusamaoe.”1Tupu3:7-12

UafaalogoIsaraeluumailefaamasinoganafaiaeletupu,onalatoufefefeaileailetupu;auāua latouiloaolooiateialepotooleAtuaefaiaifaamasinoga.”1Tupu3:28

Afaifo‘ietesavaliio‘uluma,epei‘onasavaliloutamāoTavita,malelotosa‘omaleamiotonu,e faimeaumana‘oupoloa‘iatuai‘iāteoe,maetausiia‘utulafonomaa‘ufa‘amasinoga,‘ona‘ou

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

fa‘atumauinaleaolenofoāli‘ioloumalo‘iāIsaraeluefa‘avavau,epei‘ona‘oufolafolaatuilou tamāoTavita,‘uafa‘apeaatu,Elēmotulougafailenofoāli‘ioIsaraelu.’”1Tupu9:4-5

Amuiaoutagata,amuiaauauaunanei,oetutuioulumaeleaunoa,mafaalogoiloupotoIa faafetaiaIeovalouAtua,olenafinagalomalieiateoe,efaanofooeilenofoaliioIsaraelu;auāna alofaIeovaiaIsaraeluefaavavau,olemealeanaiatofiaaioeefaimatupu,inaiaefaiale faamasinogamaleamiotonu.1Tupu10:8-9

OIerepoamofo‘ioletoamalosimalelototoa:‘uailoaeSolomonaoletaule‘ale‘aeto‘agaoia, ‘onaiatofialeaoiaepuleigaluegaumaale‘āigaoIosefa.1Tupu11:28

‘UafaiTavitamatupuiIsaraeluuma,‘uaiafaiafo‘ilefa‘amasinogamaleamiotonuilonanu‘u umalava.1NofoaigaaTupu18:14

Onamanuiaaileaooe,peafaietetausiefaitulafonomafaamasinoganapoloaimaiaiIeovaia MoseiaIsaraelu;iaefaamalosi,maialototele;aualefefe,aualemata’u”1NofoaigaaTupu22:13

Outefaatumauinafo‘ilonamaloefa‘avavau,peafaietumauoiailefaiaoa‘upoloa‘igamaa‘u fa‘amasinoga,epeionafaiaileasonei”1NofoaigaaTupu28:7

Uafa’amalosiaSolomonaleatali’ioTavitailonamalo,sa‘iāteiafo’ileALI’IlonaAtua,ma‘ua namatuāfa’ateleinalonamamalu.2NofoaigaaTupu1:1

Iaefoaʻimaiiāteaʻulepotomalemalamalama,inaiamafaionaoualuatumasauilumaolenei nuʻu:auāoaieasenatemafaiaonafaamasinoilounuʻuuamatuātele?Onafetalaimaileaole AtuaiāSolomona,“Auāoloulotoleneimea,uaelēolemaiileʻoa,pooletamaoaiga,poole mamalu,pooleotioēitaiāteoe,uaelēolemaifoʻiileolaumi;auaeolemaiilepotomale malamalamamooelava,inaiaefaamasinoiloʻunuʻu,uaoutofiaaioeefaimatupu;olepotoma lemalamalamauafoaʻiinaatuiāteoe;outefoaʻiinaatufoʻiiāteoeleʻoa,maleʻoa,malemamalu, eleʻiiaiitupunamuamuaiāteoe,eleaifoʻisetasiemulimuliiāteoeefaʻapea.”2Nofoaigaa Tupu1:10-12

‘UafinagaloSolomonaefaisefalemolesuafaoleALI‘I,masefalemolonamalo.‘Uafaiatufo‘i Hiramo,“‘Iavi‘ialeALI‘IleAtuaoIsaraelu,olēnafaialelagimalelalolagi,olēnafoa‘iinamai ‘iāTavitaletupuleatali‘ipoto,olē‘uapotomafa‘autauta,‘ina‘iafaisefalemoleALI‘I,mase falemolonamalo.”2NofoaigaaTupu2:1,12

Aooe,afaietesavaliioʻulumaepeionasavaliloutamāoTavita,maefaiameaumanaoupoloaʻi atuaiiāteoe,maetausiiaʻutulafonomaaʻufaamasinoga,onaoufaatumauinaleaolenofoāliio loumalo,epeionaouosiaailefeagaigamaloutamāoTavita,efaapeaatu,Elemotulougafaefai mapuleiāIsaraelu.’”2NofoaigaaTupu7:17-18

IaviialeALI‘IlouAtua,olēnafinagalo‘iāteoeefa‘anofooeilonanofoāli‘iefaimatupumole ALI‘IlouAtua;auānaalofalouAtua‘iāIsaraelu,efa‘atumauinailatouefa‘avavau,olemealeana iatofiaaioeefaimatupu‘iāteilatou,‘ina‘iaefaialefa‘amasinogamaleamiotonu.”2Nofoaigaa Tupu9:8

Uafaiatuifaamasino,Iaoutoufaaeteeteimeatoutefaia;auātoutelēfaamasinomotagata,ao Ieova,olēfaatasimaoutouilefaamasinogaOlenei,iailugaiāteoutoulemataʻuiāIeova;ia

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

outoufaaeteetemaiaoutoufaia;auāeleaiseamioletonuiāIeovalotatouAtua,poosefaailoga tagata,poosetaliainaomeaalofa.”2NofoaigaaTupu19:6-7

Tu'upealegaluegaoleneifaleoleAtua;iatoefausiaeleali'iepuleitagataIutaiamatoeainao tagataIutaialeneifaleoleAtuailonatulaga.Esera6:7

AuānasauniaeEseralonalotoesailiiletulafonoaIeova,mafaiai,maaʻoaʻoatuiIsaraelu tulafonomafaamasinoga.Esera7:10

Ooefo‘iEsera,etusamalepotoolouAtuaolo‘o‘iāteoe,‘iaetofianiali‘ifa‘amasinomani fa‘amasino,latoutefa‘amasinoilenu‘uumaoionatalaatuolevaitafe,oilatouumaoēiloa tulafonoalouAtua;ma‘iaea‘oa‘oatu‘iāteilatouoēlēiloa.OlēelēfaialetulafonoalouAtua maletulafonoaletupu,‘iavave‘onafa‘asalainaoia,pooleoti,pooletuliesea,poolefaoaomea, poolenoatagaEsera7:25-26

‘Ua‘outu‘uinaatu‘iāHananilo‘uuso,maHananialepuleilemaota,epuleiIerusalema;auāoiao letagatafa‘amaoni,ma‘uasililonamata‘uileAtuailoleto‘atele.Neemia7:2

AuāoMoretekaioleIutaianaaupitoatuiletupuoAsueru,samamaluoiaitagataIutaia,uafiafiai ailetoateleoonauso,oloosailiiamanuialonanuu,matautalaiamanuialanafanauuma.Eseta 10:3

Iatatoufilifilimoitatoulavalemeaetonu;iatatouiloalemealelei.Iopu34:4

Salamo

AoleALI‘Ietumaulavaefa‘avavau;uasauniaeialonanofoāli‘imolefa‘amasinoga.Olea fa‘amasinoinafo‘ieialelalolagimaleamiotonu,oleafa‘amasinoinafo‘ieialenu‘umaletonu Salamo9:7-8

Efiafiaoiaileamiotonumalefaamasinoga;uatumulelalolagiileagaleleioIeovaSalamo33:5

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofi Salamo33:12

AuāefiafialeALI‘Iilefa‘amasinogatonu,elētu‘uafo‘ieiaonatagatapa‘ia;efa‘asaoinailatoue fa‘avavau;aolefānauaēamioleagaefa‘aumatia.Etautalalegutuolēamiotonuilepoto,etautala fo‘ilonalaulaufaivailefa‘amasinogatonuSalamo37:28,30

LeAtuae,iaeavatuiletupuaufaamasinoga,malauamiotonuileataliioletupu.Efaamasinoeia lounuuileamiotonu,maoutagatamatitivailefaamasinogatonuEfaamasinoeiatagatamatitivao lenuu,efaaolaeiafanauaematitiva,maenutimomoiaeialeuafaasaua.Salamo72:1-2,4

Iaoutoupuipuiiēmatitivamaēualeainimātua:iaoutoufaamasinoiēuapuapuagatiamaēua matitiva.Iaoutoulaveaiēuamatitivamaēuamatitiva;iaoutoulaveaiiāilatoumailimaoēamio leagaSalamo82:3-4

Oleamiotonumalefaamasinogatonuolefaavaeleaolounofoāliʻi;olealofamalefaamaonie muamuaatuioulumaSalamo89:14

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

Aetoefoʻilefaʻamasinogaileamiotonu;emulimuliatufoʻiiaioēuasaʻoolatouloto.”Salamo 94:15

Oaomalepouliulioloosiʻomiaaioia;oleamiotonumalefaamasinogaolefaavaeleaolona nofoāliʻi”Salamo97:2

Efiafiafo‘ilemalosioletupuilefa‘amasinogatonu;ooe‘uaefa‘atumauinaleamiotonu,ooe‘ua efa‘atinoinalefa‘amasinogatonumaleamiotonu‘iāIakopoSalamo99:4

EfaiaeleALI‘Ileamiotonumalefa‘amasinogamoēuasauāinaumalavaSalamo103:6

Amuiailatouoetausiilefaamasinogatonu,malēfaileamiotonuitaimiuma.Salamo106:3

Ogaluegaaonaaaoefaamaonimatonu;efaamaonianapoloaigaumalava.”Salamo111:7

Uaoufilifilialealaoleupumoni;uaoutuuinaatuaufaamasinogaio’uluma.Iaeaoaomaiiateau lefaautautaleleimalepoto;auāuaoufaatuatuaiaupoloaiga.Uaoutautō,outefaataunuuinalava, outetausiiaufaamasinogatonuUaoufaialefaamasinogatonumaleamiotonu;aualetuuinamai a’uieuasauāmaiiateau.Salamo119:30,66,106,121

‘Amuialetagataolē‘uaiaileAtuaoIakopoefaimaonafesoasoani,olē‘uaiailonafa‘amoemoe ileALI‘IlonaAtua,olēnafaialelagimalelalolagi,olesamimameaumaoiai;olētausiile fa‘amaoniefa‘avavau;olēnatefaialefa‘amasinogamoē‘uasauāina;olēnateavatumeae‘aiiē ‘uafia‘ai.OleALI‘Ietatalainaē‘uanoanoatia:Salamo146:5-7

FaataotoaleTupuoSolomona

OfaataotoaSolomonaleataliioTavita,letupuoIsaraelu;Inaiailoalepotomaleaʻoaʻoina;ia lagonaaiupueatamaiai;iamauaaileaʻoaʻoinaolepoto,maleamiotonu,malefaamasinogatonu, maleamiosaʻo;iaavatuailefaautautaiefaigofie,olepotomalemafaufauiletaulealeaFaataoto 1:1-4

AuāoleALI‘Iefoa‘imailepoto;emailonafofogalepotomaleatamaiEteteuinalepotomoē amiotonu;oiaoletalitamoēsavavalisa‘o.Etausieiaalaolefa‘amasinogatonu,eleoleofo‘ieia lealaolana‘aupa‘ia‘Onaemalamalamaaileaileamiotonu,malefa‘amasinogatonu,maleamio sa‘o;ioe,oalaleleiumalava.”Faataoto2:6-9

Olemata’uileALI’Iole‘ino’inoleaileleaga;olefa’amaualuga,malefa’amaualuga,maleala leaga,malegutufa’api’opi’o,oute‘ino’inoiai.Olo’upulelea,malepoto;oa’uoleatamai;oa’u lemalosiOa’uepuleaitupu,efa’amasinoinaaifo’ieali’ilefa’amasinogatonuOa’uepuleai ali’i,maali’i,ofa’amasinoumaolelalolagi.”Faataoto8:13-16

Epulelimaolēfiligā;aolēpaiēefaimapologaFaataoto12:24

Olooilaugutuoletupuleafiogapaia;elesoliaelonagutulefaamasinogaOsemeaeinosiae tupulefaiaoleamioleaga;auāefaatumauinalenofoāliiileamiotonu.Olaugutuamiotonuefiafiai aitupu;latoutealolofafoiilētautalailemeatonu.Faataoto16:10,12-13

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

"Esililetagataegesegeselonaitailēuamalosi;esilifo‘ilēuapuleilonalotoilēnateā‘eale ‘a‘ai."Faataoto16:32

Etaliaeletagataamioleagasemeaalofamailefatafataefaapi’opi’oaialaolefaamasinogatonu Faataoto17:23

Elēleleionafa’aaloaloiletagataamioleaga,mafa’aleaogainaletagataamiotonuilefa’amasinoga. Faataoto18:5

Oletupuoloʻonofoilenofoāliʻiefaʻamasino,efaʻataʻapeʻapeinaeonamatamealeagauma. Faataoto20:8

Efaataapeapeinaeletupupotoēamioleaga,matuleiifoleuiliiolatouluga.Faataoto20:26

"Olealofamalefaamaonieleoleoinaailetupu;efaatumauinafoilonanofoāliiilealofa."Faataoto 20:28

EsiliatuonataliaeleALI‘Ilefaiaoleamiotonumalefa‘amasinogailoletaulaga.Olemeana faiaeēamioleagaefa‘aumatiaaiilatou;auālatoutelēmafafaionafaialefa‘amasinogatonu Faataoto21:3,7

"Olefiafialeailēamiotonulefaiaolefaamasinoga;aolemalaiaeoēfaiamioleaga."Faataoto 21:15

Omeafo‘iiaemoēpopoto.Elēleleilefa‘ailogainaotagatailefa‘amasinoga.Olēfaiatuile tagataamioleaga,“Uaamiotonuoe,”efetu‘uinaoiaelenu‘u,e‘ino‘inofo‘inu‘u‘iāteia;aoē a‘oa‘i‘iāteia,efiafiaiai,eo‘omaifo‘i‘iāteilatoulefa‘amanuiagalelei”Faataoto24:23-25

Olēelēpulealonaloto,epeiose‘a‘aiualepetia,maualeainipāFaataoto25:28

Elēmalamalamatagataamioleagailefaamasinoga;aoēuasaʻiliiāIeova,emalamalamaimea umalavaFaataoto28:5

Epeioleleonatagimaleurosafealualua’i,efa’apealepuleamioleagailenu’umativaFaataoto 28:15

Apuleēamiotonu,efiafialenu‘u;aopuleēamioleaga,efa‘anoanoalenu‘uFaataoto29:2

Efa'atumauinaeletupulenu'uilefa'amasinogatonu;aolētaliameaalofa,elepetiaailenu'u Faataoto29:4

Afaiefaalogosepuleipepelo,eamioleagaanaauaunaumaFaataoto29:12

Oletupuefaʻamasinomalefaʻamaoniiēmatitiva,efaʻatumauinalonanofoāliʻiefaʻavavau” Faataoto29:14

Etoateleesaililealofaolefaipule;aolefaamasinogaotagataumaemaiiaIeovaleaFaataoto 29:26

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

Elētatauitupu,Lemuelue,elētatauitupuonainuuaina;elētataufo‘iiali‘ionainuile‘ava malosi;ne‘ilatouinu,‘onagaloaileaoletulafono,mafa‘api‘opi‘oailefa‘amasinogaoso‘osetasi oē‘uapuapuagātiaFaataoto31:4-5

Iaetautalamoēgūgūilefinaugaaēuatofiailemalaia.Iaetautala,iaefaamasinomaletonu,ma iaefinaumoēuamatitivamaēuamatitivaFaataoto31:8-9

Uaouiloafoʻiilaloolelalemeaefaamasinoai,uaiaileamioleaga;malemeaeamiotonuai,uai aileamioleagaUaoufaapeaifoiloʻuloto,EfaamasinoinaeleAtualeuaamiotonuatoamaleua amioleaga;auāeiailonalavataimimomeaumamagaluegauma.”Failauga3:16-17

Afaieteiloaatulesauāinaoēmatitivamalefaapi’opi’oinaolefa’amasinogamaleamiotonuise itūmālō,‘auaeteofoileamea;auāolēesiliatuilēesilionamaualugaolo‘ova‘ava‘aimai;aoi aiēesilionamaualuga‘iāteilatouFailauga5:8

Olētausiilepoloaʻigaelēlagonaeiasemealeaga;aolelotooletagatapotoeiloaletaimimale faamasinoga.Auāeiailetaimimalefaamasinogaimeaumalava,olemealeauateleaile puapuagaoletagataiateia.Failauga8:5-6

Perofeta

Iaaʻoaʻoefailemealelei;iasaililefaamasinogatonu,iafesoasoaniilēuasauāina,iafaamasinoi lēualeainimātua,iafinaumolefafineuaotilanataneIsaia1:17

Auāuafanaumaimoitatouletama,uafoaʻiinamaimoitatouleataliʻi;eilonaualemalo;etaʻua foʻioiaoleSilisiliEse,oleFaipule,oleAtuaMalosi,oleTamāeFaavavau,oleAliʻioleFilemu EleaisegataagaolefaʻateleinaolonamalomalefilemuilenofoāliʻioTavitamalonamalo,e faʻatonuinaai,mafaʻatumauinaaiilefaʻamasinogamaleamiotonu,eafuamaiiletaimineieoʻoi lefaʻavavau.OlemaelegaoleALIʻIoʻauefaiaaileneimea.Isaia9:6-7

Oitalofaiāilatouoēfaiatulafonoamioletonu,maētusiatulafonofa'asauāualatoufa'atonuina;e fa'aliliu'eseinaaiēmatitivamailefa'amasinoga,maave'esealefa'amasinogatonumaiēmatitivao lo'unu'u,inaiaaveafafineuaotialatoutanemaalatouvete,maiafaoameaaēualeainimātua! Isaia10:1-2

Efa'atumauinalenofoāli'iilealofa,eti'eti'efo'ioiaionalugamalefa'amaoniilefale'ieoTavita, efa'amasino,masa'ili'iliilefa'amasinogatonu,mafa'avaveonafaialeamiotonu.Isaia16:5

Faauta,epuleletupumaleamiotonu,epulefoialiimalefaamasinotonuIsaia32:1

OloʻofaʻapeaonafetalaimaioleALIʻI,'Iaoutoutausisiilefaʻamasinoga,mafaialeamiotonu;auā ualatalataonaoomailaʻufaʻaolataga,maualatalataonafaʻaaliamailaʻuamiotonu.'Isaia56:1

Etetautōfo‘i,Olo‘osoifualeALI‘Iilefa‘amaoni,ilefa‘amasinogatonu,maleamiotonu;e manuiafo‘inu‘u‘iāteia,latoutemitamitafo‘i‘iāteia.”Ieremia4:2

Aolēmitamita,iamitamitaoiaileneimea,inauaiamalamalamamauailoaa’u,oa’ulavaoIeova, olēfaialealofa,malefaamasinoga,maleamiotonuilelalolagi;auāomeaiaoutefiafiaiai,ua fetalaimaiaiIeova”Ieremia9:24

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

LeaigaoTavita,oloʻofaʻapeaonafetalaimaileALIʻI,Iafaʻatinolefaʻamasinogailetaeao,maia laveaʻiinalēuafaoaanameamailelimaolēfaʻasauā,neʻialuatuloʻuitaepeioleafi,mamuae leaisetasiemafaionatineia,onaoleleagaoaoutouamiogaIeremia21:12

OloʻofaʻapeaonafetalaimaioleALIʻI,‘Iaoutoufaialefaʻamasinogamaleamiotonu,maiaoutou laveaʻiinalēuafaoaalatoumeamailelimaolēfaʻasauā;‘auaneʻifaʻasauā,‘auaneʻifaʻasauāile tagata‘ese,malēualeainimātua,malefafineuaotilanatane;‘auafoʻineʻifaʻamaligiinaletotoo ēualēsalaileneimea’Ieremia22:3

Faauta,oleaoomaionaaso,uafetalaimaiaiIeova,outefaatuinaaimoTavitaleLalaauamiotonu, epulefoileTupu,emanuiafoi,efaiafoieialefaamasinogamaleamiotonuilelalolagi.”Ieremia 23:5

Onaonapo,maletaimilavalea,outefaatupuinaaimoTavitaleLaoleamiotonu;efaiafoieiale faamasinogamaleamiotonuilenuuIeremia33:15

Olēualēavatunitupefa’asili,ualētaliafo’initupefa’asili,uate’aeselonalimamaileamioletonu, uafaialefa’amasinogatonuilevaotagatamatagata,uasavaliia’utulafono,matausiia’u fa’amasinoga,inaiafaiamalefa’amaoni;eamiotonuoia,eolalavaoia,olo’ofetalaimaiaile Ali’ileATUA”Esekielu18:8-9

OloʻofaʻapeaonafetalaimaileAliʻileATUA,‘Ualavalea,aliʻioIsaraelue;‘ia‘outoutu‘u‘esele fa‘asauāmalefaoa,a‘iafa‘atinolefa‘amasinogamaleamiotonu,‘ia‘outou‘ave‘esea‘outoufaoa olo‘unu‘u,olo‘ofetalaimaiaileAli‘ileATUA.’Esekielu45:9

Olenei,letupue,iaetaliala’ufautuaga,maiaegauiaauagasalaileamiotonu,maauamioletonui lealofamutimutivaleiematitiva;peafaiemafaionafaaumiumiailoufilemu.Oa’uneio Nepukanesa,outeviviiatumaviviiatumafaamanuileTupuolelagi,oanagaluegaumae faamaoni,oonaalafoietonu:oesavavalimalefaamaualuga,emafaieiaonafaamaulaloina. Tanielu4:27,37

OnatusiatuleaoletupuoTariuitagatauma,atunuu,magaganaeseese,oenonofoilelalolagi uma;IafaateleinalooutoumanuiaOutetuuinaatulepoloaiga,Inaiagatetemamatatautagatai lumaoleAtuaoTanieluiitumaloumaolo’umalo;auāoiaoleAtuasoifua,etumauefaavavau,e lefaaumatialonamalo,eoolavalonapuleileiuga.Oiaelaveaimafaasaoina,efaiafoieia faailogamavavegailelagimalelalolagi,olenalaveaiinaTanieluaileonaTanielu6:25-27

Olenei,iaeliliuatuilouAtua;iaetausilealofamalefaamasinoga,maiaefaatalitalipealavapeai louAtua.”Hosea12:6

‘Ia‘outou‘ino‘inoileleaga,a‘ia‘outoulotoilelelei,ma‘ia‘outoufa‘atūinalefa‘amasinogaile faitoto‘a;atonuealofaleALI‘IleAtuao‘auiē‘uatotoeoIosefa.‘A‘iatafeifolefa‘amasinogae peiolevai,maleamiotonuepeiolevaitafeteleAmosa5:15,24

OloʻofetalaimaileALIʻIoʻau,oloʻofaʻapeamai,‘Iafaʻamasinotonu,maiaalofamutimutivale maalofamutimutivaleletagatailonauso’Auaneʻifaʻasauāilefafineuaotilanatane,pooleua leainimātua,pooletagataese,pooleuamativa;auafoʻineʻimafaufauiooutoulotoisemea leagaefaiilonauso’Sakaria7:9-10

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

Omeaneitoutefaia;Iaoutoutautalaileupumoni,iafaamasinoilefaamaonimalefilemuio outoufaitotoaAuane’imafaufauisemealeagaiooutoulotoefaasagailetasiileisi;auafoine’i fiafiailetautopepelo;auāomeaumaiaouteinoinoiai,uafetalaimaiaiIeova”Sakaria8:16-17

Evagelia

AuafetalaiatuIesu,“Tuumaiiatamaiti,aualevaoiailatou,auane’iomaiiatea’u;auāefaapeio ilatouneioeolemaloolelagi.”Mataio19:14

Oaieaseauaunafaamaonimalepoto,uatofiaelonaaliiepuleilonaaiga,iaavatualatoumeae ‘aiionapoetatauai?Emoni,outefaiatuiateoutou,etofiaoiaepuleianameauma.Mataio 24:45,47

Onafaiatuleaolonaaliiiateia,Ualeleilava,leauaunaleleie,malefaamaoni;uaefaamaoniinai meaitiiti,outetofiaoeepuleimeaetele;ulufalemaiiailefiafiaoloualiiMataio25:21,23

AuavalaauatuIesuiateilatou,uafetalaiatuiateilatou,Uaoutouiloaoeuata’uaoaliionuuese, ualatoupuleiateilatou;oeuasilifoiiateilatou,ualatoupuleiateilatou.Aelefaapeaiate outou;aolēfiasiliiateoutou,iafaioiamaaoutouauauna;olēfiamuamuafoiiateoutou,iafaio iamaauaunaaoutouumaAuāele’isauleAtaliioletagatainaiaauaunamaitagataiateia,aia auaunaatuia,mafoaiinaatulonaolaefaimatogiolamotagataetoatele.Mareko10:42-45

Aualefaamasinoetusamafoligavaaia,aiafaamasinoilefaamasinogatonu.Pefaamasinoinaease tagataelatatoutulafonoaoleifaalogoinaoia,mailoalanameauafai?Ioane7:24,51

Tusi

Poolēapoapoa’i,iaapoapoa’iatu;olēfoa’i,iafaiamalefa’amaoni;olēpule,iafaiamalefiliga;o lēalofamutimutivale,iafaiamalelotofiafiaRoma12:8

Iausiusitaitagataumaifaipulesilisili.AuāeleaisepulepealēmaileAtua;ofaipuleolooiainei uatofiaeleAtuaOlenei,olēeteteeilefaipule,uateteeoiailesaunigaaleAtua;oēeteteefoi,e faasalainailatoulava.Auāelēosemeaemata’uaifaipuleiēamiolelei,aoēamioleaga.Etelē fefeeaiēeamioleaga?Iaefaialemealelei,onaviialeaooeeialava:Auāoiaoleauaunaale Atuaiateoe,iaeleleiaiAeafaietefaialemealeaga,iaefefe;auāelētauiafuaeialepelu;auāo iaoleauaunaaleAtua,olēetauimasuiilēeamioleaga.Roma13:1-4

IaoutouusiusitaiipoloaigaumaatagataauāoleAlii:pooletupu,olēesilisiliese;pooaliisili,o ēuaauinamaieiamolefaasalainaoēamioleaga,maleviigaoēamiolelei.1Peteru2:13-14

Apokerifa

UafaʻaosofiaeleALIʻIlelotooKuresaletupuoPeresia,mauaiatalaʻiatuilonamalouma,maua tusiafoʻi,uafaʻapeaatu,OloʻofaʻapeamaiKuresaletupuoPeresia,OleAliʻioIsaraelu,oleAliʻi silisiliese,uaiatofiaaʻuefaimatupuolelalolagiuma,mauaiapoloaʻimaiiāteaʻuefaisefale moiaiIerusalemaiIutaia.1Esera2:2-4

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

MasaiapoloaʻiinafoʻiSisinneslekovanaoSuriamaFenisia,maSatarabusane,maalatouaumea, mailatounatofiaeaveamapuleiSuriamaFenisia,ialatoufaʻaeteeteneʻilatoufaʻalavelaveile nofoaga,aiatuʻuinaatuiaSerupapelu,leauaunaaleAliʻi,malekovanaoIutaia,matoeainao tagataIutaia,efausialefaleoleAliʻiileanofoaga1Esera6:27

AuāsamatuāpotolavaEsera,oleanateleʻituʻuaaisemeaoletulafonomapoloaʻigaaleAliʻi,a uaiaaʻoaʻoinaIsaraeluumaitulafonomafaʻamasinoga.1Esera8:7

OleaeviviiatuaiatunuuumaileAlii,maoleata’uta’uatuelonanuuleAtua,maoleafaaeainae leAliilonanuu;oilatouumafoiealolofaileAliileAtuailefaamaonimalefaamasinotonuolea olioli,mafaaalialealofamutimutivaleiotatouusoTobit14:7

Inauamavaelenamea,uaaveaa’umaaliiiatunuuetelemauaoupuleilelalolagiatoa,eaunoa malefaamaualugailo’upule,aesaoutauaveinapealavapeaa’uileamiotonumaleagamalu,ma saoufuafuaefaatumauinapeao’utagataiseolagafilemu,mafaialo’umaloiafilemu,matatalamo leaualaeooatuaiiletalafataipitoitua,efaafouinaailefilemu,olemealeaemanaomiaetagata uma.FaaopoopogaileEseta13:2

Olea,faʻalogomaiiaoutoutupu,maiaoutoumalamalama;iaoutouaʻoaʻo,ooutouoēfaʻamasinoi tuluʻigaolelalolagi.Faʻalogomaiia,ooutouoēpuleilenuʻu,maiaoutoumitamitaileteleonuʻu. AuāuafoaʻiinaatuiāteoutoulemanaeleAliʻi,malepulesilisiliesemaileSilisiliEse,olēnate tofotofoinaaoutougaluega,masuʻesuʻeinaaoutoufautuaga.PotooSolomona6:1-3

Olemealea,olemanaʻoilepotoeaumaiaaisemaloAfaioloʻoefiafiainofoāliʻimatootoo,o outoutupuolenuʻu,iaoutoufaʻaaloaloilepoto,inaiamafaiaionaoutoupuleefaʻavavau.Potoo Solomona6:20-21

Afaioleoaosemeaemanaʻomiaileneiolaga;oleāeasemeaesiliatulonatamaoaiganailole poto,olēefaiameauma?Afaifoʻieaogālefaautauta;oaieasetufugaesiliatulonapotonailoia? Afaifoʻiealofasetagataileamiotonu,oanagaluegaoniuigaleleiia:auāoiaeaʻoaʻoatuile faautautamalefaautauta,lefaamasinotonumalelototoa:omeaiaelēmafaietagataonasiliatu onaaogāiolatouolagaPotooSolomona8:5-7

Iaelaveaʻilēuamafatiailesauāmailelimaolēfaʻasauā;auafoʻineʻielotovaivaipeaenofoile faʻamasinoga.Siraka4:9

Auāeviialegaluegaeletufuga;eviiafo‘ilepulepotoolenu‘uilanalaugaSiraka9:17

Olefaamasinopotoeaʻoaʻoinalonanuu;maolepulegaaletagatapotoefaatulagainaleleiEpeio lefaamasinoolenuu,efaapeafoionaaliiofisa;mapoolealeituaigatagataolepuleoleaai,e faapenafoiilatouumaoenonofoai.Oletupuvaleaefaaumatialonanuu;aolefaautautaoeua puleenonofoaileaaiSiraka10:1-3

EmuamualemataʻuileAliʻiilemauainaolepule;aolesauāmalefaʻamaualugaeleiloaaiO aliʻisili,mafaʻamasino,maaliʻisili,efaʻaaloalogia;aeleaisetasioilatouesiliatuilēemataʻui leAliʻi.Siraka10:21,24

Auāilevaevaeinaoatunuuumaolelalolagi,naiatofiaaisetasiepuleinuuuma;aoIsaraeluole tofileaaleAlii:Siraka17:17

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

OēmatataʻuileAliʻiemaualefaʻamasinogatonu,maefaʻamumuinalefaʻamasinogatonuepeio semalamalamaSiraka32:16

Naiatu‘uinaatu‘iāteiaanapoloa‘iga,malepuleitulafonoofa‘amasinoga,‘ina‘iaa‘oa‘oatu‘iā Iakopoimolimau,mafa‘ailoaatu‘iāIsaraeluanatulafonoSiraka45:17

OnaolealofaoTavita,naiamauaailenofoāliʻiolemaloefaʻavavau.1Makapaio2:57

Olemealeanapepeseailenu‘uigaluegaaSimona,malemamalunaiamanatueaumaiailona nu‘u,naiatofiaaioiaefaimakovanamaositaulagasili,auānaiafaianeimeauma,maonaole fa‘amasinotonumalefa‘amaoninaiatausiamolonanu‘u,maonaolemeafo‘inaiasailiaaiiauala umaefa‘aeainaailonanu‘u.1Makapaio14:35

Amuialenu‘uefaimaolatouAtualeALI‘I,olenu‘ufo‘i‘uafilifiliaeiaefaimōnalavatofiSalamo33:12

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Samoan - The Art of Ruling (Political Governance) for Nation-Building by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu