Samoan - Book of Enoch by R.H. Charles

TusiaEnoka

MATAUPU1

1OupuolefaamanuiagaaEnoka,leanaiafaamanuiaina aileaufilifiliamaleauamiotonu,oeoleaolaileasoo lepuapuagatele,peaaveeseatagataamioleagaumamae amioletonu

2.‘Onafetalaiatuleaoia,“OEnokaletagataamiotonu,o lēnafa‘apupulainaonamataeleAtua,naiava‘aiale fa‘aaligaalēPa‘iailelagi,leanafa‘aalimaieagelu‘iāte a‘u,na‘oufa‘alogofo‘i‘iāteilatoumeauma,na‘ou malamalamafo‘i‘iāteilatouepei‘ona‘ouva‘aia,‘aelē moleneitupulaga,aoletupulagamulimulioleao‘omai.”

3.Etusaaimaēuafilifilia,naoufaiatuai,mauaou faamatalaatula’ufaataotoeuigaiailatou:Eafiomaile PaiaSilisiliesemailonaafioaga,

4.MaoleasavalileAtuaefaavavauilugaolelalolagi,i lugalavaoleMaugaoSinai,MafaaalimaimaiLana toagalauapi,MafaaalimaiilemalosioLonamanamaile lagiolagi

5Eooilefefetagatauma,Etetetefo‘ileoleo,Eoofo‘ii lemata‘utelemalegateteitulu‘igaolelalolagi.

6Elūlūinamaugamaualuluga,efa‘amaulaloinafo‘i maugamaualuluga,eliusuavaifo‘iepeiolepuluilumao leafi.

7.Emalepelepeatoalelalolagi,Efanofo‘imeaumaoile lalolagi,Efa‘amasinoinafo‘itagatauma

8.Aoēamiotonuoleaiafaialefilemu.Maoleaia puipuiaēuafilifilia,Maoleaiailealofamutimutivaleia teilatouMaoleaaveailatouumamaaleAtua,Maole amanuiailatou,Maoleafaamanuiainailatouuma.Mao leaIafesoasoaniiailatouuma,Maoleaalialimaile malamalamaiateilatou,MaoleaIafaialefilemumai latou.

1Iaoutoumātaumeaumaetutupuilelagi,pefaʻapefea onalatoulēsuiaolatoutaʻamilosaga,mafetuoloʻoile lagi,pefaʻapefeaonalatoutulaʻimafaʻatulagaile faʻatulagagataʻitasiilonalavataimi,maauaneʻisoliaa latoufaʻatulagagaatofaina

2.Iaoutouvaavaaiilelalolagi,maiaoutouuaʻiatuimea olootutupuionalugamaileamatagaseiaooileiuga,le mausaliololatoutulaga,eleaisemeaolooilelalolagie suia,aeogaluegaumaaleAtuaefaaalimaiiateoutou. 3Faautailetaumafanafanamaletaumalulu,uatumule lalolagiumailevai,uaufitiaaiaomalesaumaletimu

MATAUPU3

Iamātaumavaaipefaapefeailetaumaluluonafoligamai olaauumauamagomatouluumaolatoulau,vaganaai laauesefulufa,eletouluolatoulauaeetumaupealau tuaimoleluailetolutausagaseiaoomailelaaufou.

MATAUPU4

Maiatoematauinafo‘iasooletaumafanafanape fa‘apefeaonailugaa‘eolelailelalolagiefa‘asagaiai Ma‘ua‘outousailialepaolomalemalutaga‘onaole vevelaolela,ma‘uamufo‘ilelalolagiilevevelatele,o leaelēmafaiai‘ona‘outousoliale‘ele‘ele,poolepapa ‘onaolonavevela

MATAUPU5

9Faautafoi!olooafiomaioIamaonaaupaiaesefulu afe,efaamasinoitagatauma,maefaaumatiatagataamio leagauma:maefaasalainatagataumaialatouamioleaga umaualatoufaiamaleamioleaga,atoamaupufaigata umanafaiatuaietagataagasalaamioleagaiateIa MATAUPU2

1Iaoutouvaavaaipefaapefeaonaufitiaelaauilau lanumeamatamafuamai:olemealeaiaoutoumataalaai maiaoutouiloaAnagaluegauma,maiaoutouiloape faapefeaonafaiaeLesoifuaefaavavau

2.MaoAnagaluegaumaefaiapealavapeaileatausaga maleatausagaefaavavau,magaluegaumalatoute faataunuuinamoIa,maelesuiaalatougaluega,aeepei onafaatulagainaeleAtuaefaapeaonafaia.

3Mafaautapefaapefeaonafaataunuuinaelesamima vaitafeileaualalavaleaetasialatougaluegamaelesuia maiAnapoloaiga.

4Auaoutoulētumau,ele’ifaiafo’ipoloa’igaaleAli’i, auaoutouliliuesematautalaiupufa’amaualugama faigataiooutougutuleagaefa’asagaiLonasilisiliese.Oi, outouoēlotoma’a’a,toutelēmauasefilemu

5Olemealeatoutefa‘aumatiaaiooutouaso,E fa‘aumatiafo‘itausagaoooutouolaga,Efa‘ateleinafo‘i tausagaolo‘outoufa‘aumatiagailefa‘asalagaefa‘avavau, Elēmauafo‘ie‘outoulealofamutimutivale

6.Oasoiatoutefaiaaiooutouigoamaupuefaavavau moeamiotonuuma,Maooutouumaoefetuu,oleafetuu, Maooutouumaoeagasalamaeleamioatuaolealatou fetuuina,Maooutouumaoeleamioatuaoleaiaise fetuuMaoilatouumaoleaolioli,Maoleaiaile faamagaloinaoagasala,Maolealofamutimutivaleuma malefilemumaleonosai:Oleaiailefaaolatagamoi latou,osemalamalamaleleiMaooutouumaoeagasalao lealeaisefaaolataga,Aeoleatumaupeaiateoutouuma sefetuu.

7Aoēuafilifilia,oleaiailemalamalamamaleolioli malefilemu,Efaimolatoutofilelalolagi.

8Onafoaʻiinamaileaolepotoiēuafilifilia,Maolea latouolaumamalētoeagasala,Peonaoleamioletonupo olefaamaualuga:Aoilatouoēpopotoolealotomaulalo.

9Latoutelētoesolitulafonofo‘i,latoutelēagasalafo‘ii asoumaolatouolaga,latoutelēotifo‘iileto‘asāpoole to‘asāoleAtua,a‘iafa‘a‘ato‘atoainaleaofa‘ioasoo latouolagaMaoleafa‘ateleinaolatouolagailefilemu, maotausagaololatouoliolioleafa‘ateleina,ilefiafiae fa‘avavaumalefilemu,iasoumaolatouolaga

MATAUPU6

1Uaooinafaatoateleinalefanaugaatagata,onafananau maiaileaiailatouoafafinematagofiemaauleleiinaaso.

2Onavaʻaiatuleaoagelu,olefanaualelagi,malatou manaʻoiai,malatoufetautalatalaʻi:'Sauia,seʻitatou filifiliniatatouavāmailefanaugaatagatamafanauania tatoufanau'

3OnafaiatuleaoSemjâzâ,olēsaaveamaolatoutaʻitaʻi, iāteilatou:‘Outefefeneʻioutoulēmalilieefaileneimea, manaoaʻulavaetatauonatotogialesalaoleagasalatele’

4‘Onalatoutaliatulea‘iāteiamafa‘apeaatu:‘Iatatou tautōuma,maiatatoufusifusiaitatoulavaini fa‘amaonigaelētu‘ualeneifuafuaga,a‘iafaialeneimea’

5Onalatoutautōfaatasileamafaamautūilatoulavaini faasalaga.

6Eto‘aluaselauilatouuma;oēnaōifoionapooIareto iletumutumuoleMaugaoHeremoni,masalatouta‘uao leMaugaoHeremoni,auāsalatoutautōmanoatiailatou lavainifetuufa‘atasiiai

7Oigoafoʻineioolatoutaʻitaʻi:oSemiasa,ololatou taʻitaʻi,oArakiba,oRamêêl,oKôkabîêl,oTamîêl,o Ramîêl,oDânêl,oÊzêqêl,oBarâqîjâl,oAsâêl,oArmârôs, oBatarel,oAnânêl,oAnânêlSatarél,Turèl,Jômjâêl, Sariêl.

8Olatouali‘isiliiaoleto‘asefulu

MATAUPU7

1Oisiumafa‘atasimailatounafaiavāmoilatoulava, masalatouta‘itasimafilifilisetasimoialava,masa amataonalatouōatu‘iāteilatoumafa‘aleagainailatou lavafa‘atasimailatou,masalatoua‘oa‘oinailatoui togafitifa‘ataulāitumatogafitifa‘ataulāitu,maletipiinao a‘a,mafa‘amasaniilatouila‘au

2.Onatotōaileaoilaʻua,mafanauaainitagatatetele,o lolaʻuaumietoluafeafe

3Olēnafa'aumatiameaumanamauaetagataMainaua lētoemafaietagataonatausiailatou,

4.Saliliuatutagatatinoeseeteteeiailatoumafaaumatia tagata

5Onaamataleaonalatouagasalaimanufelelei,mamanu feʻai,mamanufetolofi,maiʻa,malatoutefeʻailetasiile isi,mainuletoto

6.Onamolialeaelelalolagiēamioleaga.

MATAUPU8

1MasaaʻoaʻoinaeAzazeltagataefaipelu,manaifi,ma talita,maufifatafata,mafaʻailoaatuiāilatouuʻameaole lalolagimaletomaiolegaosiga,mataulima,mateuga,ma lefaʻaaogainaoleantimony,maleteuteuinaolaumata,ma ituaigaumaomaʻataugata,mavalilanuuma

2.Onatupuaileaoleteleolelēamioatua,masalatou faitaaga,masataitaiseseinailatou,mauafaaleagainaio latoualaumaSaaʻoaʻoeSemjâzâtogafitifaataulaitu,ma aʻatipi,oArmârôslefoiaotogafitifaataulaitu,oBarâqîjâl, saaʻoaʻoilevaʻaifetu,oKôkabêlfetu,oEzêqêêlleiloao ao,oAraqiêlfaailogaolelalolagi,oShamsiêlfaailogaole la,maSariêllefaagasologaolemasinaMaaofanotagata, salatoualalaga,masaaluaʻelalatoualalagailelagi

MATAUPU9

1.OnavaavaaiifoleaoMikaele,Urielu,Rafaela,ma Kaperielumailelagimavaaialeteleoletotooloo faamaligiinailugaolelalolagi,maamiogaleagaumao loofaiailugaolefogaeleele.

2‘Onalatoufetautalatala‘ilea,“Olelalolaginafaiae aunoamasetasienofoai,‘ua‘alagaatuilatouifaitoto‘a olelagi.”

3Olenei,iateoutouleaupaiaolelagi,oagagaotagata oloofinauatu,mafaapeaatu,"Aumailamatoumataupui lumaoleSilisiliEse."

4‘OnalatoufaiatuleaileAli‘iolevavau:‘LeAli‘io ali‘i,leAtuaoatua,leTupuotupu,maleAtuaolevavau, olenofoāli‘ioLoumamaluetumauitupulagaumaole vavau,maLousuafaepa‘iamamamalumavi‘iae fa‘avavauumalava!

5.Naefaiameaumalava,mauaepuleimeaumalava;ua lēlavalavāmauamatalameaumaiouluma;uaesilafia meaumalava,eleaisemeaemafaionanatiamaiiateoe

6.UaevaaiilemeauafaiaeAzazêl,olēnaaʻoaʻoina amioletonuumailelalolagimafaʻaaliamealiloe faʻavavaunateuinailelagi,leanataumafaitagatae aʻoaʻoina:

7MaSemjâzâ,olēuaefoaʻiinaiailepuleepuleaiiana aumea

8.Maualatouōatuiafafineotagatailelalolagi,maua latoumomoemafafine,maualatoufaaleagainailatou lava,maualatoufaaaliaiailatouagasalaeseeseuma

9.Mauafanauaefafinenitagatatinoeese,maoleaua tumuailelalolagiatoailetotomaleamioletonu

10.Olenei,fa‘auta,olo‘otagiagagaoē‘uaotimaolo‘o fa‘asagaatuifaitoto‘aolelagi,‘uao‘oa‘efo‘ialatou tagiauē:elēmafai‘onataofia‘onaoamiogalētaupuleao lo‘ofaiailelalolagi

11.‘Uaesilafiafo‘imeaumaa‘ole‘io‘omai,‘uaesilafia fo‘ineimeama‘uaefa‘atagainailatou,‘aeetelēta‘umai ‘iāimatoulemeamatoutefaia‘iāteilatouetusaaima neimea’

MATAUPU10

1OnafetalaimaileaoleSilisiliEse,olePaiamale SilisiliEse,maauinaatuUrieluileataliioLameko,ma faapeaatuiateia:

2AluiaNoamata’uatuiateiailo’uigoa“Iaelafi!”ma fa’aaliatuiateialei’ugaolo’olatalatamai:olea fa’aumatialelalolagiatoa,maoleao’omaiseloloiluga olelalolagiuma,maoleafa’aumatiaaimeaumaoiai.

3.Olenei,iaefa‘atonuatu‘iāteia‘ina‘iamafai‘onasola ‘esema‘iafa‘asaoinalanafānaumotupulagaumaole lalolagi

4.OnatoefetalaiatuleaoleAliiiaRafaela:‘Fusilimama vaeoAsasela,malafoilepouliuli:mafaiseavanoaile toafa,olooiDûdâêl,malafoiai’

5Matu‘uionaluganipapama‘a‘amama‘ai,maufiufio iailepouliuli,matu‘uoiaenofoaiefa‘avavau,maufiufi onamata‘inane‘iva‘aiaeialemalamalama.

6Maileasoolefaamasinogateleolealafoinaoiaile afiMaiafaamaloloinalelalolagiuafaaleagainaeagelu, mafolafolaatulefaamaloloinaolelalolagi,inaialatou faamaloloinalefaamai,maialēfanoailefanaugaumaa tagataimealiloumauafaaaliaeLeoleomauaaʻoaʻoinaai alatoufanau.

8Uafaaleagainalelalolagiatoaonaogaluegana aʻoaʻoinaeAzâzêl:uaiatuuinaatuagasalaumaiateia

9.‘Uafetalaiatufo‘ileAli‘i‘iāKaperielu:‘Iae fa‘asagatauiēfa‘asauāmaēamioleaga,maēfa‘asagataui lefānaualefaita‘aga:‘iaefa‘aumatialefānauale faita‘agamalefānauaLeoleomaitagatamaiaeōatui latou:‘iae‘auinaatuilatouetaumaletasiileisi‘ina‘ia latoufa‘aumatialetasiileisiiletaua:auāeleainiolatou asoeumi.’

10Eleaisetalosagalatoutefaiaeolatoutamāiateoee taliainaiolatoutamāmoilatou;auālatoutefa‘amoemoe eolaileolaefa‘avavau,maoleaolailatouta‘ito‘atasii lelimaselautausaga

11‘OnafetalaiatuleaoleAli‘i‘iāMikaele:‘Aluia, fusifusiaSemjâzâmaana‘au‘auna‘ua‘au‘aunamafafine ‘ina‘iafa‘aleagainaaiilatoulava‘iāteilatouiolatou mealeagauma’

12.Aumaonafefasia‘iolatouatali‘i,maualatouva‘aiale fa‘aumatiaoēpele‘iāteilatou,‘iafusifusiailatoumole fitugafuluotupulagaivanuolelalolagi,se‘iao‘oileasoo lolatoufa‘amasinogamalolatoufa‘ai‘uga,se‘iao‘o‘ina fa‘ai‘uinalefa‘amasinogaefa‘avavau

13Oasoiaetaʻitaʻiinaatuaiilatouileluaelegata:mai lefaʻatigāinamalefalepuipuietaofiaaiilatouefaʻavavau.

14Olēefaasalainamafaʻaumatia,eamatamaiileataimi onafusifusiafaʻatasimailatouseʻiaoʻoileiʻugao tupulagauma.

15Mafa‘aumatiaagagaumaoēamioleagamafanaua Leoleo,auāualatoufa‘asauāitagata.

16Iafa‘aumatiamealeagaumamailefogaeleelemaia fa‘ai‘uinagaluegaleagauma:iaalialimaifo‘ilela‘auole amiotonumalefa‘amaoni:efa‘amanuiainaai;ogaluegao leamiotonumalefa‘amaonioleatotoinailefa‘amaoni male‘oli‘oliefa‘avavau

17Onasaoaileaoēamiotonuuma,Maoleaolaseia latoufanauinaniafeofanau,Maoasoumaololatou talavoumalolatoumatutuaolealatoufaamaeainaile filemu.

18Onagalueaiinaleaolelalolagiatoaileamiotonu,mao leatotōinaumailaaumatumuifaamanuiaga

19.Etotōinaaila‘aumatagofieuma,latoutetotōinaaifo‘i vine;olevinefo‘ilatoutetotōinaaiefuamaiaileteleo

leuaina,ofatufo‘iumaetotōinaaiefuamaiaileafe,o fuaoleolivefo‘iefuamaiailesefuluolesuāu‘u.

20Iaefa‘amamālelalolagimaisauāgauma,ma amioletonuuma,maagasalauma,mamealeagauma;ia fa‘aumatiafo‘imealeagaumaolo‘ofaiailelalolagimai lelalolagi

21Eamiotonufo‘ilefanaugaumaatagata,eviviiatufo‘i nu‘uumamaviviimai‘iātea‘u,eifomaifo‘itagatauma ‘iātea‘uEfa‘amamāinafo‘ilelalolagimaimealeaga uma,maagasalauma,mafa‘asalagauma,mafa‘atigauma, ‘outelētoe‘auinaatuilatouileatupulagamalea tupulagaefa‘avavau

MATAUPU11

1.Maoasoiaoleaoutatalainaaipotuofaamanuiagao looilelagi,inaiaouauinaifoilatouilelalolagiilugao galuegamaletigaolefanaugaatagata

2.Maoleupumonimalefilemuoleatuufaatasiaiaso umaolelalolagimaaugatupulagaumaotagata

MATAUPU12

1Aoleʻiooineimea,sanatiaEnoka,eleaisetasiole fanaugaatagatanailoalemeasanatiaaioia,malemea sanofoaioia,malemeauatupuiateia

2MaoanagaluegasafaiafaatasimaLeoleo,maoona asosafaatasimaleaupaia.

3Oaʻufoʻi,oEnoka,saoufaʻafetaiatuileAliʻiole mamalumaleTupuolevavau,mafaʻauta!nataʻuaaʻue LeoleooEnokaletusiupumafaimaiiateaʻu:

4‘Enoka,letusiupuoleamiotonu,aluia,mata‘uatui Leoleoolelagioēuatuualelagimaualuga,olenofoaga paiaefaavavau,maualatoufaaleagainailatoulavai fafine,maualatoufaiaepeionafaiaefanaualelalolagi, maualatoufaiavāiai:“Uaoutoufaialefaatafunagatelei lelalolagi:

5Eleaifo‘isefilemupoosefa‘amagalogaoagasalamo ‘outou:ma‘ualatoufiafia‘iālatoufānau,

6.Olealatouvaʻaialefasiotigaoēpeleiailatou,maole alatoutagiauēonaolefaʻaumatiagaoalatoufanau,mao lealatoufaatogaatuefaʻavavau,aeolealofatunoamale filemutoutelēmaua.”

MATAUPU13

1OnaaluatuleaoEnokamafaiatu:‘Asaselae,etelē mauasefilemu;uaooatulefaasalagamamafaiateoee noanoatiaaioe

2Elētaliainafo‘ioeesetasi,pefa‘atagainafo‘ioeese isi,‘onaoleamioletonunaea‘oa‘oina,ma‘onaogaluega umaoleamioleagamaleamioletonumaleagasalanae fa‘aaliaitagata

3Onaoualuatuleamatautalaatuiateilatouumafaatasi, onafefefeaileaoilatouuma,mauaooiailatoulefefe malegatete

4.Masalatouaioimaiiateaʻuetusisetalosagamoi latouinaialatoumaualefaamagaloga,maiafaitauinala latoutalosagailumaoleAliiolelagi

5Auātalumailenātaimi,ualēmafaionalatoutautalama Iapetepaaʻeolatoumatailelagionaolemāsiasiia latouagasalanafaasalainaaiilatou

6.Onaoutusialeaolalatoutalosaga,maletataloe faatatauiolatouagagamaalatougaluegataʻitoʻatasimae faatatauialatoutalosagainaiamaualefaamagalogamale umioaso

7.OnaoualuleamanofoilaloilevaioTanu,ilenuuo Tanu,ileituisauteosisifooHeremoni:Saoufaitauinala latoutalosagaseiaooinaoumoe

8Fa‘autafo‘i,nao‘omai‘iātea‘usemiti,manao‘omai ‘iātea‘unifa‘aaliga,na‘ouva‘aiafo‘inifa‘aaligaole a‘oa‘iga,ma‘uao‘omaiseleoolo‘ofetalaimai‘iātea‘u ‘ia‘outa‘uatuiatali‘iolelagi,ma‘ia‘oua‘oa‘iatu‘iāte ilatou

9.‘Uaouala,‘onaoualuatulea‘iāteilatou,olo‘o nonofofa‘atasiilatouuma,olo‘ofetagisii‘Abelsjâîl,o lo‘oilevaoLepanonamaSênêsêr,ma‘uaufiufiolatou mata.

10Onaoutoefaamatalaatuleaiolatoulumaofaaaliga umanaouvaaiailemoe,masaamataonaoutautalaatui upuoleamiotonu,maa’oa’iatuiLeoleofaalelagi.

MATAUPU14

1Oletusioafiogaoleamiotonu,maleaoaigaaLeoleoe faavavauetusaaimalepoloaigaalePaiaSilisilieseilena faaaliga.

2Naouvaaiila’umoeilemeaoleaoutautalaatuneii lelaulaufaivaotagatamalemānavaolo’ugutu:olemea uafoaiinamaieleSilisilieseitagataetalanoaiaima malamalamaiaiileloto

3EpeionaIafoafoainamatuuinamaiiletagatalemana emalamalamaaiileupuolepoto,uafaapeafoionaIa foafoainaa’umatuuinamaiiatea’ulemanaeaoaiai Leoleo,ofanaualelagi

4.Naoutusialautalosaga,maila’ufaaaliganafoligamai ai,olautalosagaolealētaliainaoeiasoumaole faavavau,mauaiulavainafaialefaamasinogaiateoe:ioe, olautalosagaolealētaliainaoe.

5Eamataatuneionaelētoealuaʻeilelagiefaʻavavau, mauasaisaitiaoeinoatagaolelalolagiiasoumaole lalolagi.

6Mauaoutouvaaiamuamualefaatafunagaoaoutou ataliipele,maolealeaisooutoufiafiaiailatou,aeolea latoupa'ūiooutoulumailepelu.

7Elētaliainafo‘ilautalosagamoilatou,elēooelava fo‘i:euilava‘inaetagimatatalomatautalai‘upuumao lo‘oiletusi‘ua‘outusia

8Onafaʻaaliamaileaiateaʻulefaʻaaliga:Faauta,ile faʻaaliganavalaʻauliaaʻueaomavalaʻauliaaʻuelepuao, maolealaofetumauilanavaveonaosoosoma faʻavavevaveinaaʻu,maomatagiilefaʻaaliganamafuaai onaoulelemasiʻiaʻeaʻuiluga,maaveinaaʻuilelagi

9Onaouulufaleatuleaseiaoulatalataatuisepaua fausiaitioatamauasiomiailaulaufaivaafi:onaamatalea onaoufefeai.

10Onaoualuatuleailaulaufaivaoleafimaou faalatalataatuisefaletelenafausiaimaatioata:mao puipuiolefaleepeiosefolatesselatednafaiaimaatioata, maolonafaavaenafaiaimaatioata

11Olonataualugasapeiolealaofetumauila,masaile vaoila’uanikerupiafi,masamaninololalagiepeiole vai

12.Oleafimumūnasiʻomiaaipā,mauamūfoʻiona faitotoʻaileafi.

13‘Uaouulufaleatuileafale,savevelaepeioleafima malūlūepeioleaisa:saleainimeafiafiaoleolagai totonu:saufitiaa‘uilefefe,masamauaa‘uilegatete.

14Aooʻugatetematetete,saoupaʻūfaōai

15Onaouvaaialeaosefaaaliga,mafaauta!saiaisefale lonalua,esiliatunailolefalemuamua,masamatalale faitotoaatoaio’uluma,masafausiaileafimumū

16.Maiituumalavasamatuāsilisilieselavailona matagofiemalonamatagofiemalonalauteleelēmafaiai onaoufaamatalaatuiateoelonamatagofiemalona lautele.

17Olonafolasaileafi,mailugaaʻesaiaiuilamaleala ofetu,maolonataualugafoʻisaiaileafimumū

18.Onaouvaaileamailoaatuaisenofoāliʻimaualuga;o lonafoligamaiepeioletioata,maonauiliepeiolela pupula,maoiinanavaaiaaikerupi

19.‘Uasaufo‘ivaitafeoleafimumūmailaloole nofoāli‘i,‘ualēmafaiai‘ona‘ouva‘aiiai

20SaafioaileMamaluSili,masasiliatulonapupulanai lolelamasasiliatulonasinasinanailosekiona.

21Eleaisetasioagelunamafaionaulufaleatumavaaii Onafofogaonaolematagofiemalemamalumaeleaise tagatanamafaionavaaiiateIa.

22OleafimumūsasiʻomiaaioIa,masatuiOnalumale afitele,eleaisetasiemafaionafaalatalataatuiateIa:e sefuluafeafeoēnatutuiOnaluma,aelemanaʻomiaeIa sefaufautua

23OēsilionapaiasalatalataiateIa,eleʻituuaoIaile po,petuuafoioIa.

24Seiaooileataimi,saoufaōioʻumata,matetete:ona valaaumaileaoleAliiiateaʻuiLonalavafofoga,ma fetalaimaiiateaʻu:'Sauia,Enoka,mafaalogomaiilaʻu afioga'

25‘Onasauleaoletasiole‘aupa‘ia‘iātea‘u,mafafagu a‘u,‘uaiafa‘atūinaa‘umafa‘alatalataatuilefaitoto‘a: ‘ona‘oupunouifoleaoo‘umatailalo

MATAUPU15

1‘OnatalimaileaoIamafetalaimai‘iātea‘u,‘ona‘ou fa‘alogoleaiLonasi‘ufofoga:‘Aualefefe,Enoka,le tagataamiotonumaletusi‘upuoleamiotonu;‘iaesau ‘i‘ineimafa‘alogomaiilo‘uleo.’

2Iaealu,faiatuiLeoleoolelagi,oēnaauinaatuoee fautuamoilatou:"Etatauonaefautua"motagata,aelēo tagatamooe:

3.Aiseāuaoutoutuuaailelagimaualuga,paia,male faavavau,mamomoemafafine,mafaaleagainaoutoulava iafafineotagata,mafaiavāmooutoulava,mafaiaepeio fanaualelalolagi,mafanauanitagatamaualulugaepeio aoutouatalii?

4.Euilavainapaiaoutou,faaleagaga,maolaileolae faavavau,auaoutoufaaleagainaoutoulavailetotoo fafine,mauafanauinafanauiletotooletino,ma,epeio lefanauatagata,uaoutoutuinanauiletinomaletotoe peionafaiaeilatoueotimafano

5Olemealeauaoufoaʻiinaatuaifoʻiiāilatouavāinaia latoufaʻatoʻāfanauinailatou,maialatoufanauinaaini fanaumaiiāilatou,inaialeaisemeaemativaaiilatoui lelalolagi.

6.Aooesafaaleagagamuamua,saolaileolaefaavavau, maeolapealavapeamotupulagaumaolelalolagi

7Olemealeaouteleʻitofiaainiavāmooutou;auāoē faaleagagaolelagi,olelagilolatounofoaga.

8Olenei,otagatatetele,oēnafanauamaiagagamatino, oleataʻuailatouoagagaleagailelalolagi,maole lalolagioleaaveamaolatounofoaga

9Uaōmaiagagaleagamaiolatoutino;auāuafananau maiilatoumaitagata,maoLeoleopaiaololatouamataga maleamatagamuamualea;oleaaveailatoumaagaga leagailelalolagi,maoleata’uailatouoagagaleaga

10.Aoagagaolelagi,olelagiolatounofoaga,aoagaga olelalolaginafananaumaiilelalolagi,olelalolagio latounofoaga

11.Maoagagaotagatatetelelatoutefaʻasauāina, faʻasauāina,faʻaumatia,osofaʻia,tau,mafaʻaumatiale lalolagi,mafaʻatupuinafaʻalavelave:latoutele'aini meaʻai,aeuiilealatoutefia'aimafiainu,mafaʻatupuina nimeaetausuaiaiMaoneiagagaoleatulaʻimaie faasagailefanaugaatagatamafafine,auānalatouōmai maiiailatou.

MATAUPU16

1Maiasoolefasiotigamalefaʻaumatiagamaleotio tagatatetele,oagagaoēuaoeseatuagaga,olea faʻaumatiaeaunoamalefaʻamasinoinaoleafaʻapea onalatoufaʻaumatiaseʻiaoʻoileasoolefaʻaiʻuga,le faʻamasinogateleleaoleafaʻaiʻuinaailevaitaimi,iluga oLeoleomaēeleamioatua,ioe,oleafaʻaiʻuinaatoatoa.

2Olenei,aoLeoleonaauinaatuoeefautuamoilatou,o ēnaiaimuamuailelagi,iaefaiatuiailatou:

3."Saeiaiilelagi,aeeleʻifaʻaaliamaiiateoemealilo uma,mauaeiloamealeaoga,maoneimeailemaaaoou lotouaefaʻaaliaaiifafine,maealaineimealilouafaia aiefafinemaaliileteleomealeagailelalolagi."

4Oleaiafaiatuiateilatou:"Eleaisooutoufilemu"

MATAUPU17

1Onalatouaveleaoaʻuisemeaepeioafimumūilatou saiai,maalatoumananaʻoai,efoligamaiilatouoni tagata

2.‘Ualatou‘aumaiaa‘uilepouliuli,malemaugaeo‘o atulonatumutumuilelagi

3Masaouvaaiinofoagaomalamalamamaoaofetuma faititilimamealolotoegatamaiai,oiinasaiaiseaufana afimaaūmaalatoumeaeuuai,masepeluafimauila uma

4Onalatouaveinaleaoaʻuilevaiola,maleafiosisifo, leaetaliaaigotoumaolela

5Onaoutaunuuleaisevaitafeoleafileaetafeaileafie peiolevaimatafeatuilesamiteleisisifo.

6Naouvaaiavaitafetetelemaoualuatuilevaitafetele malepogisatele,maoualuatuilemeaeleaisetagatae savaliai.

7Saouvaaiamaugaolepogisaoletaumalulumale nofoagaetafemaiaivaiumaoleloloto.

8Naouvaaiigutuovaitafeumaolelalolagimalegutuo leloloto.

MATAUPU18

1.Naouvaaiioaomatagiuma:NaouvaaiileaualanaIa sauniaaimeaumanafoafoainamafaavaemautuole lalolagi

2Masaouvaaialemaatulimanuolelalolagi:Saouvaaia matagiefaolootauaveinalelalolagimalevanimonimoo lelagi.

3Masaouvaaipefaapefeaonafaaloaloaematagiiamea ilelagi,mauaiailolatoutulagailevaolelagimale lalolagi:opoutūiaolelagi.

4Naouvaaiamatagiolelagiolooliliumaaumaialeliʻo olelamafetuumailolatougotoifo

5.Saouvaaiimatagiilelalolagiolooaveinaao:Saou vaaiialaoageluSaouvaaiilepitoolelalolagiile vanimonimoolelagiiluga

6.Onaoualuatuleamavaaiasenofoagaemuileaoma lepo,oiinaefitumaugaomaamatagofie,etoluisasaʻe, maletoluisaute

7.Aoēnaileituisasaʻe,oletasinafaiaimaʻalanu,ole tasinafaiaipenina,oletasinafaiaileiacini,maoēnai leituisautenafaiaimaʻamūmū

8.Aoleogatotonunaooatuilelagiepeiolenofoāliʻio leAtua,olemaaalabastara,maoletumutumuole nofoāliʻinafaiailesafaira

9.Onaouvaaialeaoseafimumū.Maitalaatuonei maugaolooiaisevaegaolepitoolelalolagitele:oiina namaeʻaailelagi

10.Masaouvaaiasevanuloloto,faatasiaimapoutūole afifaalelagi,masaouvaaiafaatasiaipoutūoleafiuapa'ū ifo,iasatutusalavalemaualugamaleloloto

11.Maitalaatuolevanutelenaouvaaiaaisenofoagae leaisevanimonimoepeiolelagiiluga,maeleaiseeleele uafaavaeinamautuilaloifo:eleaisevaiiluga,eleaifoi nimanufelelei,aeosenofoagagaogaomalematautia.

12Naouvaaiaiinafetuefituepeiomaugateteleoloo mu,maiateaʻu,inauaoufesiliatueuigaiailatou,

13.Nafaimaileagelu:‘Olenofoagaleneioleiʻugaole lagimalelalolagi:uaavealeneimafalepuipuimofetuma ʻaualelagi’

14.Ofetufo‘iolo‘ota‘avaleilugaoleafi,oilatouiana solialepoloa‘igaaleAli‘iileamatagaololatouosoa‘e, auānalatoulēo‘omaiiolatoutaimiatofaina.

15‘Onato‘asāaileaoia‘iāteilatou,ma‘uanoatiai latouse‘iao‘oiletaimiefa‘a‘ato‘atoainaailalatou agasalamolesefuluafetausaga’

MATAUPU19

1OnafaimaileaoUrieliateaʻu:‘Oiineioleatutuai ageluuafesootaʻimafafine,maolatouagagaoloʻo faʻaaogainafoligaeseeseoloʻofaʻaleagainaaitagatamao leataʻitaʻiseseinailatouilefaiaotaulagaitemoniepeio atua,oiineilatoutetutuai,seʻiaoʻoileasoole faʻamasinogateleleaoleafaʻamasinoinaaiilatouseʻia oʻoinafaʻaiʻuinailatou

2Maofafinefo‘ioagelunaseeseoleaaveama‘aiole lagi.’

3Naoaʻulava,oEnoka,naouvaaiilefaaaliga,oleiuga omeaumalava;eleaifoisetasievaaiepeionaouvaaii ai.

MATAUPU20

1Oigoaiaoagelupaiaoloovaavaaimai

2OUrielu,osetasioagelupaia,olēoloopuleile lalolagimaTartarus

3ORafaela,osetasioagelupaia,olēepuleiagagao tagata.

4ORakuelu,osetasioagelupaiaolēnatauimasuiile lalolagioēmalamalama

5.OMikaele,osetasioagelupaia,olonauiga,oialeaua tofiaepuleilevaegasilionaleleiotagatasoifuamale lalolagi

6.Saraqâêl,osetasioagelupaia,olēuatofiaepulei agaga,oēagasalaileagaga

7OKaperielu,osetasioagelupaia,olēepuleiParataiso magatamaKerupi.

8ORemielu,osetasioagelupaia,olēnatofiaeleAtua epuleiēoleatoetutūmai

MATAUPU21

1.Masaouagaiatuilemeasavevesiaimea.

2Masaouvaaiaaisemeamata’utia:Outele’ivaaiase lagiilugapooselalolagiuamausalilonafaavaeina,aeo senofoagaelemautonumamatautia.

3Naouiloaatufo‘ifetuefituolelagiuafusifusia fa‘atasiiai,epeiomaugatetelemauamūileafi

4.Onaoufaiatulea:‘Oleāleagasalauanoatiaaiilatou, maoleāfo‘ilemafua‘agaualafoinaaiilatouiinei?’

5OnafaimaileaoUrielu,osetasioagelupaia,olēsa faatasimaaʻu,masaaveamataʻitaʻiiāilatou,uafaapea mai:‘Enoka,aiseāuaefesilimaiai,maaiseāfoʻiuae naunauaiileupumoni?’

6.Oilatouiaoleaofaʻiofetuolelagi,oēuasoliale poloaʻigaaleAliʻi,mauanoatiaiineiseʻiaoʻoilesefulu afetausaga,oletaimieaofiaaialatouagasala,e faʻataunuʻuina.

7Onaoualuatuleamaiiināiseisinofoaga,leasasiliatu onamataʻutianailolemuamua,masaouvaaiasemea mataʻutia:oseafiteleiinasamumamumū,masa vaeluainalenofoagaeooatuilevanu,uatumuipoutūafi teteleolooifoifo:elemafaionaouvaaialonalautelepoo lonatele,elemafaifoionaoumateina

8‘Onaoufaiatulea:‘Ematuāmata‘utialenofoagamae matuāleagafo‘ipeava‘aiiai!’

9.OnatalimaileaoUrieluiateaʻu,osetasioagelupaia safaatasimaaʻu,mafaapeamaiiateaʻu:‘Enoka,aiseaua efefeaimamataʻu?’Onaoutaliatulea:‘Onaolenei nofoagamataʻutia,maonaolevaaigaoletiga’

10‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Olenofoagaleneio lefalepuipuioagelu,maoi‘ineiolealatou fa‘afalepuipuiinaaiefa‘avavau’

MATAUPU22

1Onaoualuleaiseisinofoaga,masaiafaaalimaiiate aʻuisisifoseisimaugatelemamaualugamaolepapa maaa.

2Saiaiitotonunimeagaogaoefa,elolotomalautele maematuālamolemoleEmatuālamolemoleiamea gaogaomalolotomapogisapeavaaiiai.

3OnatalimaileaoRafaela,osetasioagelupaiasa faatasimaaʻu,uafaapeamaiiateaʻu:

4'Uafaianeinofoagagaogaomoleneilavafa'amoemoega, inaiapotopotoaiagagaoēuamaliliu,ioe,inaiapotopoto aiagagaumaolefanaugaatagataiinei.Mauafaianei nofoagaetaliaaiilatouse'iao'oileasoololatou fa'amasinogamase'iao'oilolatoutaimiatofainase'iao'oi letaimiatofaina,se'iao'omailefa'amasinogateleiai latou'

5Naouvaaiiagagaolefanaugaatagatauaoti,onaalu aʻeleaolatouleoilelagimatalosagaatu.

6OnaoufesiliatuleaiaRafaelaleagelusafaatasimaaʻu, masaoufaiatuiateia:'Oleneiagagaoaieaealuatu lonaleomatalosagamai?'

7‘Onatalimaileaoia‘iātea‘u,‘uafa‘apeamai:‘Ole agagaleanaalu‘esemai‘iāApelu,olēnafasiotiaelona usooKaino,ma‘uaiafaialanafinauga‘iāteiase‘iao‘o ‘inafa‘aumatialanafānaumailefogā‘ele‘ele,ma‘ia fa‘aumatiafo‘ilanafānaumailefānauatagata’

8.Onaoufesiliatuleaeuigaiai,maeuigaimeagaogao uma:‘Aiseāuatete’aeseailetasimailetasi?’

9‘Onatalimaileaoia‘iātea‘umafa‘apeamai‘iātea‘u: ‘Uafaianeimeaetolu‘ina‘iavavae‘eseinaaiagagaoē ‘uaotiMa‘uafaiafo‘isevaevaegafa‘apeneimoagagao ēamiotonu,olo‘oiailevaipunapupula

10.Mauafaiafaapeamotagataagasalapealatouotima tanumiaileeleelemaeleifaatinoinalefaamasinogaiai latouiolatouolagaatoa

11.Oiineioleavavaeeseaiolatouagagaileneitigatele seiaooileasoteleolefaamasinogamalefaasalagamale puapuagaoilatouoefetuuefaavavau,maletauimasui moolatouagaga.OiinaoleaIanoatiaaiilatoue faavavau

12Mauafaiasevaevaegafaapenamoagagaoilatouoē oloofaiaalatoutagi,oēoloofaianifaaaligaeuigailo latoufaatafunaga,inauafasiotiailatouiasooēagasala

13Uafaiafaapeamoagagaotagataeleonitagata amiotonuaeonitagataagasala,oeuaatoatoaile solitulafono,maeuasoliatulafonooleaaveailatouma soa:aeolatouagagaolealefasiotiaileasoole faamasinogamaolealetoefaatuinamaiilatoumaiiina 14OnaouviviiatuleaileAliiolemamalumafaapeaatu: ‘Iaviialo’uAlii,oleAliioleamiotonu,olēpulee faavavau.’

MATAUPU23

1Maiiināsaoualuatuaiiseisinofoagaisisifoopitoo lelalolagi.

2Masaouvaaiaseafimumūetafeeaunoamase malologa,eleʻituilonaalaileaopoolepo,aeetafepea lavapea.

3Onaoufesiliatulea:'Oleāleneimeaelēmalolo?'

4OnatalimaileaoRakuelu,osetasioagelupaiasa faatasimaaʻu,mafaapeamaiiateaʻu:‘Oleneialaoleafi uaevaaiiai,oleafileaisisifooloosauainaaifetuumao lelagi.’

MATAUPU24

1.Onaoualuatuleamaiiinaiseisinofoagaolelalolagi, mauaiafaaalimaiiateausemaugaafiemuileaomale po

2Onaoualuatuleaitalaatuoleamaugamavaaiaai maugamatagofieefitueeseeseumaletasimailetasi,ma oonamaasamatagofiemamatagofie,matagofieatoa,e matagofiefoligamamatagofieifafo:etoluisasaʻe,etasi efaavaeileisi,maetoluisaute,etasiileisi,mavanu lolotomagaoā,eleaisetasioiameaefesootaʻimaleisi.

3Olemaugalonafitusaileogatotonuoneimauga,ma sasiliatulonamaualuganailooilatou,epeiolenofoao senofoāliʻi:masasiʻomialenofoāliʻielaʻaumanogi.

4Saiaifo‘iitotonuoilatousela‘auele‘isogisogilava a‘uiai,eleaifo‘iseisioilatouepeioia;saiailona manogiesiliatuilolemanogiuma,elēmagofo‘ionalau maonafugamalonala‘auefa‘avavau;ematagofiefo‘i onafua,maefoligatutusaonafuamalepama

5.Onaoufaiatulea:'Ematagofieteleleneilaau,mae manogilelei,maematagofieonalau,maematagofiefoʻi onafugaifoligavaaia'

6.OnatalimaileaoMikaele,osetasioagelupaiama mamalusafaatasimaaʻu,maoiaololatoutaitai

MATAUPU25

1Onafetalaimaileaoiaiateaʻu:'Enoka,aiseāuaefesili maiaiiateaʻueuigailemanogiolelaau,maaiseāfoʻiua efiailoaailemeamoni?'

2Onaoutaliatuleaiateiaefaapea:'Outefiailoamea uma,aemaiselavaeuigaileneilaau.'

3‘Onataliatuleaoia,‘uafa‘apeaatu:‘Oleneimauga maualuganaeva‘aia,olonatumutumuepeiolenofoāli‘i oleAtua,oLonanofoāli‘ilea,olemeaeafioailePa‘ia Silisili‘ese,leAli‘ioleMamalu,leTupuFa‘avavau,pea afioifooIaeasiasiilelalolagimaleagalelei’

4.Aoleneilaaumanogielefaatagainasetagataepaʻiiai seʻiaooilefaamasinogatele,peaIatauimasuiitagata umamaaumaiameaumailonaiugaefaavavauOna tuuinaatuleaieamiotonumaepaia.

5Oonafuaefaimameaʻaimoēuafilifilia:etotōinaile meapaia,ilemalumaluoleAlii,leTupueFaavavau.

6Onalatouolioliaileamaleolioli,malatouteuluatuile meapaia;eiailonamanogiiolatouivi,maeolaumii latouilelalolagi,epeionasaolaaioutamā:eleaifo‘ise fa‘anoanoapoosemalapoosefa‘alavelavepoose malaiaepa‘iatu‘iāteilatouiolatouaso

7OnaouviviiatuleaileAtuaoleMamalu,leTupue Faavavau,olēuasauniameafaapenamoēamiotonu,ma uaiafoafoainailatoumauafolafolamaiefoaiatuiai latou.

MATAUPU26

1Onaoualuleamaiiinaileogatotonuolelalolagi,masa ouvaaiasenofoagafaamanuiainasaiailaauolooolama fugamaiiselaauuavaeluainaonavaega.

2Masaouvaaiaaisemaugapaia,mailaloolemaugai sasaʻesaiaisevaitafemasatafeatuisaute

3.Onaouvaaialeaisasaʻeoleisimaugaemaualugaatu nailolenei,mailevaoiamaugaosevanulolotoma vaapiapi:olootafeaifoisevaitafeilaloolemauga

4Maileituisisifosaiaileisimauga,emaulaloifonai lolemuamuamaelaʻitiitilonamaualuga,maolevanu lolotomamagoilevaolatou:maoleisivanulolotoma magosailepitoomaugaetolu

5Salolotomavaapiapivanuuma,auānafaiaipapamalō, maeleʻitotōinaainilaʻau.

6Masaouofoipapa,masaouofoilevanu,ioe,saou matuaofolava

MATAUPU27

1.Onaoufaiatulea:'Oleālefa'amoemoegaolenei laueleelefa'amanuiaina,uatumuila'au,maleneivanu malaiaileva?'

2.OnatalimaileaoUriel,osetasioagelupaiasafaatasi maaʻu,mafaapeamai:‘Oleneivanuuamalaia,emoi latouuamalaiaefaavavau:Oiineiefaapotopotofaatasiai ilatouumauamalaia,oetautalaiolatoulaugutue faasagaileAliiiupuleagamaupufaigataeuigaiLona mamaluOiineiefaapotopotofaatasiaiilatou,maoiinei foioleaaveaailolatounofoagaefaamasinoai.

3Oasoegataaioleaiaiiailatoulefaaaligaole faamasinogatonuilumaoeamiotonuefaavavau:oiineio leaviviiatuaieealofamutimutivaleileAliiolemamalu, leTupueFaavavau

4Iasoolefaamasinogaiēnamuamua,latouteviviiatu iateIaonaolealofamutimutivaleuaIatofiamoilatou.

5OnaouviviiatuleaileAliioleMamalumafaailoaatu LonamamalumaviviiatuiateIamalemamalu

MATAUPU28

1.Onaoualuatuleaisasaʻe,ileogatotonuolemaugaole toafa,masaouvaaiasevaomasatuufua,etumuilaauma laautoto

2.Onatafemaileaolevaimailuga.

3Oletafemalosiepeiosevaitafeteleetafeatuileitui matusisifo,namafuaaionaosoaʻeaomalesauiituuma.

MATAUPU29

1.Onaoualuleaiseisinofoagailetoafa,mafaalatalata atuisasaʻeoleneiatumauga

2Masaouvaaiaailaaumanogioloomanavainale manogiolepululipanomalemuro,masafoligatutusafoi laaumalelaauolesekati

MATAUPU30

1.Maitalaatuoneimea,saoualumamaoatuisasaʻe,ma saouvaaiaseisinofoaga,osevanuetumuilevai

2Saiaiiinaselaau,elanuepeiolaaumanogiepeiole mastic.

3Maiituonavanusaouvaaiaailekinamonimanogi Maitalaatuoneimeasaouagaiatuaiisasaʻe.

MATAUPU31

1.Masaouvaaiaisimauga,maitotonuoiamaugasaiai togālaau,masatafemaiailenekita,eta’uaolesararama legalbanum

2Maitalaatuoneimauganaouvaaiaaiseisimaugai sasaʻeopitoolelalolagi,olooiailaaualoe,maolaau umasatumuilestacte,epeiolaausekati.

3Asusunuinaesetasi,esiliatulonamanoginailoseisi lavamanogi

MATAUPU32

1.Amaeʻaneimanogimanogi,aʻooʻutilotiloatuimatūi lugaomauga,naouvaaiaaimaugaefituetumuilaʻau natasilionaleleimalaʻaumanogimalekinamonimale pepa.

2Onaoualuatuaileailugaotumutumuoneimauga uma,ileitumamaoisasaʻeolelalolagi,mapasialesami oErythraeanmaaluesemamaomaiai,mapasialeageluo Zotîêl

3OnaoutaunuuleaileFaatoagaoleAmiotonu,maou vaaiaituaatuonalaauleteleolaauteteleolootutupu iinamalemanogilelei,etetele,ematagofiemamamalu, malelaauolepotolatouteaaiaimalatouiloalepototele

4.Olemaualugaolelaauepeiolepaina,oonalauepeio lelaauoleKaropa;oonafuaepeiofuifuivine,e matagofietele:maolemanogiolelaauesosoloatuimea mamao.

5Onaoufaiatulea:'Ematagofielelaau,ematagofiefoʻi lonafoliga!'

6.OnatalimaileaoRafaelaleagelupaia,olēsafaatasi maaʻu,uafaapeamai:‘Olelaauleneiolepoto,leana‘ai ailoutamāualevaonasoifuamaloutināuamatua,oēna muamuaatuiateoe,maualaaʻoaʻoinalepotomaua pupulaolamata,maualailoaualēlavalavāilaʻuamaua tulieseailaʻuamailefaatoaga’

MATAUPU33

1.Onaoualuatuleamaiiinaituluigaolelalolagi,maou vaaiaaimanufe’aitetele,eeseeseletasimailetasi;maou vaaiafo’imanufeleleieeseeseolatoufoligamale matagofiemaleo,eeseeseletasimaileisi

2Maileituisasaʻeonamanufeʻainaouvaaiaai tuluʻigaolelalolagioloʻoiailelagi,mafaitotoʻaolelagi uamatala.

3Masaouvaaipefaapefeaonaomaifetuolelagi,masa oufaitauinafaitotoalatouteomaiai,matusiaolatouala uma,ofetutaitasietusamalenumeramaolatouigoa,o latoualamaolatoutulaga,maolatoutaimimaolatou masina,epeionafaaalimaiiateaueUrieluleagelupaia safaatasimaa’u

4Naiafaʻaalimaimeaumaiateaʻumatusiamoaʻu:na iatusiafoʻiolatouigoamoaʻu,maalatoutulafonomaa latouvaega

MATAUPU34

1Onaoualuatuleamaiiināimatūituluigaolelalolagi, maoiinanaouvaaiaaisemasinitelemalemamalui tuluigaolelalolagiatoa.

2Maoiineinaouvaaiaaifaitotoaetoluolelagiua matalailelagi:ealamaiifaitotoataitasieagimaiai matagiimatu:aagimaiemalulu,uato’a,aisa,kiona,sau, matimuga

3Malatouteagimailetasifaitotoʻamolelelei:aealatou agimaiiisifaitotoʻaelua,eiailesauāmalepuapuagai lelalolagi,malatouteagimaifoʻilesauā

MATAUPU35

1.Onaoualuatuleaisisifoituluigaolelalolagi,maou vaaiaaifaitotoaetoluolelagiuamatalaepeionaou vaaiaisasae,etutusaleaofaiofaitotoa,maetutusafoile aofaioaualaealueseai.

MATAUPU36

1Onaoualuleamaiiināisauteituluʻigaolelalolagi,ma ouvaaiaaifaitotoʻaetoluolelagiuamatala:onasauai leaolesau,letimu,malematagi.

2Onaoualuatuleaisasaʻeituluʻigaolelagi,maou vaaiaiineifaitotoʻaetoluisasaʻeolelagiuamatalama faitotoʻalaitiilugaaʻeolatou.

3Euiatuineifaitotoʻalaititaitasifetuolelagima taufetuliatuisisifoilealauafaʻaaliaatuiāilatou

4.Otaimiumalavaoutevaaiatuai,outeviviiatupeaile AliioleMamalu,masaoufaaauaupeaonaviviiatuile AliioleMamaluolēuafaiavavegatetelemalemamalu,e faaaliatuailesilisilieseoLanagaluegaiagelumaagaga matagata,inaialatouviviiatuiLanagaluegamaLana foafoagauma:inaialatouvaaiatuilegaluegaaLona manamaviviiatuilegaluegateleaOnaaaomaviviiatu iateIaefaavavau

MATAUPU37

1Olefaaaligalonaluanaiavaaia,olefaaaligaolepoto-navaaiaeEnokaleataliioIareto,oleataliioMaalaelu,o leataliioKainano,oleataliioEnosa,oleataliioSetu,o leataliioAtamu

2.Oleamatagaleneioupuolepotonaousiiaʻeailoʻu leoetautalaatuaimafaiatuienonofoilelalolagi: Faalogomaiia,outouotagataanamua,mavaai,outouoe mulimulimai,iafiogaalePaiaoutetautalaatuaiilumao leAliioAgaga

3Esiliatuonata‘utinoatuna‘otagataanamua,aeo‘o lavaiēoleamulimulimai,matoutelētaofialeamatagao lepoto

4Eoomaiileasonei,eleituuinamailavaeleAliio Agagasepotofaapenaepeionaoumauainaetusaaima lo’umalamalama,etusaaimalefinagalomalieoleAliio Agaga,olēnatuuinamaiaiiatea’uleolaefaavavau.

5Olenei,uafa‘amatalamai‘iātea‘unifa‘ata‘otoetolu, ‘ona‘ousi‘iatuleaolo‘uleomafa‘amatalaatuiēnonofo ilelalolagi.

1OleUluaiFaataotoAafiomailefaapotopotogaoe amiotonu,Maoleafaamasinoinatagataagasalaonaoa latouagasala,Maoleatulieseailatoumailefogaeleele: 2Aafiomaifo‘iLēAmiotonuilumaoēamiotonu,oAna galuegafilifiliaefa‘alagolagoileAli‘ioAgaga,Maolea alialimailemalamalamaiēamiotonumaēfilifiliaoē nonofoilelalolagi,Ofealalenofoagaoēagasala,Mao feafo‘ilenofoagaemālōlōaiilatouoēuafa‘afitiale Ali‘ioAgaga?Saleleimoilatoupeanalatoulefananau mai

3.Afa‘aaliamealiloaēamiotonumafa‘amasinoinaē agasala,matulieseaēamioleagamailumaoēamiotonu maēuafilifilia,

4.Maileataimi,oilatoueanalelalolagiolealētoe malolosimafa’aeaina:Elēmafaifo’ionalatouva’aiatui fofogaoēpa’ia,auāuafa’aalimaieleAli’ioAgagaLona malamalamaifofogaoēpa’ia,amiotonu,maēuafilifilia.

5Onafanoaileaotupumaēmalolosimatuuinaatui latouilimaoēamiotonumaēpaia

6.EletoesailiaesetasilealofamutimutivalemaileAlii oAgagamoilatoulavaauāuaileiugaolatouola

MATAUPU39

1Eoomaifo‘iiiaasoeifomaiailelagimaualugale fanaufilifiliamalefanaupaia,maoleatasialatoufanau malefanaugaatagata

2OasoianamauaaieEnokatusiolelototelemale toʻasā,matusioleatuatuvalemaletuliesea.Elēalofa mutimutivalefoʻiiāilatou,uafetalaimaiaileAliʻio Agaga

3.Oasoianaave’eseinaaia’ueseafāmailelalolagi,ma tu’uifoa’uiletulu’igaolelagi

4Masaouvaaiaaiseisifaaaliga,onofoagaolepaia,ma nofoagaemaloloaieamiotonu.

5Oiineinavaʻaiaaieoʻumataolatounofoagafaatasima Anaageluamiotonu,maolatounofoagamalolofaatasima ēpaia.Masalatouaioimafaatogamatatalomolefanauga atagata,Masatafemaileamiotonuiolatoulumaepeio levai,Malealofamutimutivaleepeiolesauileeleele:O leauaiaiiateilatouefaavavaufaavavaulava.

6aMaileameanavaaiaaieoʻumataLēuaFilifiliaole amiotonumalefaatuatua,

7a.MasaouvaaiilonaafioagailalooapaauoleAliio Agaga

6b.Emanumalofo‘ileamiotonuionaaso,elēmafaitaulia fo‘iēamiotonumaēuafilifiliaiOnalumaefa‘avavau fa‘avavaulava

7bOēamiotonuumamaēuafilifiliaiOnalumaolea malolosiepeiomolimumū,Maolatougutuoleatumui faamanuiaga,Maolatoulaugutuoleaviviiatuilesuafao leAliioAgaga,MaoleamiotonuiOnalumaoleale mavaelava,MaoleamiotonuolealemavaelavaiOna luma

8.Saoufianofoaiiina,masaoumoomooileanofoaga: Masaiaila’uvaegaiinatalumaiasouamavae,auāua faapeaonafaatuinamoa’uilumaoleAliioAgaga

9.Inaasosaouviviimafa’asilisiliailesuafaoleAli’io Agagaifa’amanuiagamaviiga,auāuaIatofiaa’umo

fa’amanuiagamalemamaluetusaaimalefinagaloleleio leAli’ioAgaga.

10Mosetaimiumisavaavaaiatuaio’umatailea nofoaga,masaoufaamanuiaatuiateIamaviviiatuiate Ia,ofaapeaatu:‘IamanuiaoIa,iafaamanuiainaoIamai leamatagaeoolavailefaavavau’

11EleaisemutaiOnalumaUasilafiaeIaaolei foafoainalelalolagimeaefaavavaumameaoleaiaiilea tupulagamaleatupulaga

12OilatouelēmomoeeviviiatuiāteOe:latoutetutui lumaoLoumamalumaviviiatu,viviiatu,maviviiatu, mafaapeaatu:"Epaia,epaia,epaia,oleAliioAgaga:Ua faatumuinaeIalelalolagiiagaga."

13Oiineifo‘inava‘aiaaieo‘umatailatouumaelē momoe:latoutetutuiOnalumamafa‘amanuiamafa‘apea atu:‘Iavi‘iaOe,iavi‘iafo‘ilesuafaoleAli‘iefa‘avavau fa‘avavaulava’

14Onaliualeaoloʻumata,auāuaoulētoemafaiona vaai.

MATAUPU40

1Inauamavaelenamea,saouvaaialeafeoafemale sefuluafeoafe,saouvaaiasemotuotagataele mafaitauliamaelemafaitaulia,oetutuilumaoleAliio Agaga

2MaiituefaoleAliioAgaganaouvaaiaainiafioagae fa,eesemaiilatouelemomoe,masaouiloaolatouigoa: auāoleagelunaofaatasimaaʻunaiafaailoamaiiateaʻu olatouigoa,mafaaalimaiiateaʻumeaumananatia

3.Masaoufaalogoinaleoonaafioagaefaaolatouvivii atuilumaoleAliiolemamalu

4OleleomuamuaefaamanūinaleAliioAgagae faavavaufaavavaulava.

5Masaoufaalogoinaleleolonaluaoloofaamanuiaina LēuaFilifiliamaēuafilifiliaoēolootautauileAliio Agaga.

6Maoleleolonatolunaoufaalogoiaiotatalomaaioi moilatouoenonofoilelalolagimaaioiatuilesuafaole AliioAgaga.

7Onaoufaalogoleaileleolonafaolooteteeatuia SatanimafaasainailatoueomaiilumaoleAliioAgaga emoliailatouoenonofoilelalolagi.

8Inauamavaelea,saoufesiliatuileageluolefilemuo lēsaōfaatasimaaʻu,olēnafaʻaalimaiiateaʻumeauma uanatia:‘Oaieaneifaʻaaligaefauaouvaʻaiamaoaiana afiogauaoufaʻalogoiaimatusia?’

9.‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Olemuamualeneio Mikaele,olēalofamutimutivalemaleonosa‘i:olelona lua,olē‘uatofiaima‘iumamamanu‘aumaolefānaua tagata,oRafaelalea:olelonatolu,olē‘uatofiaimana uma,oKaperielulea:olelonafa,olē‘uatofiailesalamo ilefa‘amoemoeoēmautofiileolaefa‘avavau,eigoaia Fanuelu’Oageluiaeto‘afaaleAli‘ioAgagamaleoefa na‘oufa‘alogoiaiinaaso

MATAUPU41

1Inauamavaelenamea,saouvaaiamealiloumaole lagi,maleaualauavaevaeinaailemalo,maleaualaua fuainaaiamiogaatagatailefua

2Masaouvaaiaaimaotaoēuafilifiliamamaotaoēpaia, masavaaiaaieo’umatatagataagasalaumaolootuliesea maiiinaoēuafaafitialesuafaoleAliioAgaga,maua tosoinaese:masalatoulēmafaionaonosaiaonaole faasalagaesaumaileAliioAgaga.

3Oiinanavaʻaiaaieoʻumatamealilooleuilamale faititili,mamealiloomatagi,pefaʻapefeaonavaeluainae agiilugaolelalolagi,mamealilooaomalesau,mao iinanaouvaʻaiaailemealatouteōmaiaiileanofoaga malemealatoutefaʻasūsūinaaileeleeleefuefu

4Maoiinanaouvaaiaainipotutapunievaeluainamaiai matagi,olepotuoleuatoʻamamatagi,olepotuolepuao, maao,maoonaaoefealualuaʻisoloilugaolelalolagi talumaileamatagaolelalolagi

5Masaouvaaiipotuolelamalemasina,ofealatouteō maiaimaofeafoilatoutetoefoʻimaiai,malolatoutoe foʻimaimalemamalu,maleaualaesiliatuailetasinailo leisi,malolatoutaʻamilosagamatagofie,maleaualalatou telētuʻuaailolatoutaʻamilosaga,malatoutelē faʻaopoopoinasemeailolatoutaʻamilosagamalatoutelē aveeseinasemeamaiai,malatoutefaʻatuatualetasiile isi,etusaaimaletautogaualatoufusifusiafaʻatasiai.

6Emuamuaonaaluaʻelelamasavaliilonaalaetusaai malepoloaigaaleAliioAgaga,maemamaluLonasuafa efaavavaufaavavaulava.

7Inauamavaelenamea,saouvaaialealalilomaleala vaaiaolemasina,mauaiafaataunuuinalealaolonaalai leanofoagaileaomalepo--oletasieuuinasetulagae faafesagaimaleisiilumaoleAliioAgagaMalatoute faafetaimaviviiatumaelemalolo;Auāoilatoulavae maloloaiilefaafetai.

8Auāesuisoolelamosefa‘amanuiagapoosemalaia, Maolealaolemasinaolemalamalamaleaiēamiotonu malepouliuliiēagasalailesuafaoleAli‘i,oLēnafaia sevaeluagailevaolemalamalamamalepouliuli,Ma vaevaeinaagagaotagata,Mafa‘amalosiaagagaoē amiotonu,IlesuafaoLanaamiotonu.

9Auāeleaiseageluefa‘alavelave,eleaifo‘isemanae mafaionafa‘alavelave;auānatetofiasefa‘amasinomoi latouuma,natefa‘amasinoinafo‘iilatouumaionaluma.

MATAUPU42

1Eleʻimauaelepotosemeaenofoaioia;Onatuʻuina atuleaosenofoagamoiailelagi

2.UaaluatulePotoenofofaatasimalefanaugaatagata, aualeaisemeaenonofoai:uatoefoiatulePotoilona nofoaga,mauanofoilonanofoafaatasimaagelu.

3Onaaluatuleaoleamioletonumaionapotu:Naia maualēnateleʻisailia,Manaianofofaatasimailatou,E peioletimuiletoafa,Malesauilenuunaumati

MATAUPU43

1Masaouvaaiafo‘iisiuilamafetuolelagi,masaou vaaiafo‘ileaualanaIavala‘auinaaiilatouumaiolatou igoamasalatoufa‘alogo‘iāteIa.

2Masaouvaaipefaapefeaonafuainailatouisepaleni amiotonuetusaaimaolatoufuafaatatauolemalamalama: Saouvaaiilelauteleoolatouavanoamaleasoololatou alialimai,maleaualaemafuaaielalatoutaamilosagale

uila:masaouvaaiilalatoutaamilosagaetusaaimale aofaigaoagelu,maleaualalatoutetausiaailefaatuatuao letasiileisi

3.‘Ona‘oufesiliatuleaileagelunaōfa‘atasimaa‘u,olē nafa‘aalimai‘iātea‘ulemeanalilo,‘Oa‘eaiamea?’

4‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Uafa‘aalimaiele Ali‘ioAgaga‘iāteoeolatouuigafa‘atusa:oigoaiaoē pa‘iaoēnonofoilelalolagimatalitonuilesuafaoleAli‘i oAgagaefa‘avavaufa‘avavaulava’

MATAUPU44

Oleisifoʻimeaofoofogianaouvaʻaiaefaʻatatauiuila:o leaualaetulaʻimaiainisiofetumaaveamauilamaele mafaionateteʻamalolatoufoligafou

MATAUPU45

1.OleFaataotoLonaLualeaefaatatauieuafaafitiale suafaoleafioagaoleaupaiamaleAliioAgaga

2Latoutelēōaʻeilelagi,latoutelēōmaifoʻiile lalolagi:Oleiʻugaleaoēagasala,oēuafaafitialesuafao leAliʻioAgaga,oēuafaasaoinamoleasoopuapuagama puapuaga

3.OleasoleaenofoaiLēuaFilifiliailugaolenofoāliʻio lemamalu,matofotofoinaalatougaluega,maolatou nofoagaemaloloaiolealēmafaitauliaMaolea malolosiolatouagagaitotonuiailatoupealatouvaaii LēuaFilifilia,mailatouuavalaauiloʻuigoamamalu

4Onaoufa'anofoleaola'uAuFilifiliafa'atasimailatou Outeliuafo'ilelagimafaiamafa'amanuiagama malamalamaefa'avavau

5Outeliuafo‘ilelalolagimafaiamafa‘amanuiaga:Ou tefa‘anofoinafo‘ia‘uē‘uafilifiliaiai:Aoēagasalamaē faiamioleaga,latoutelēlaaiai

6Auāuaousauniamafa‘amalieinailefilemula‘u‘au amiotonu,mauaoufa‘anofoinailatouio‘uluma;aoē agasalaolo‘oiailefa‘amasinogaolo‘oo‘omai‘iātea‘u, ‘ina‘ia‘oufa‘aumatiailatoua‘ilefogā‘ele‘ele

MATAUPU46

1.OnaouvaaialeaoLēuapeioseao,uasinasinalonaao epeiofulufulumamoe,uafaatasimaIaseisitagatae foligamaiosetagata,uatumufoʻionafofogaileagalelei, epeiosetasioagelupaia.

2Onaoufesiliatuleaileagelunaōfaatasimaaʻuma faʻaalimaiiateaʻumealiloumaeuigaileAtaliiole Tagata,pooaioia,maofeanasauaioia,maaiseānaalu aioiamaleUluoAso?Onatalimaileaoiamafaapea maiiateaʻu:OleAtaliileneioleTagataolēuaiaile amiotonu,olēuanofofaʻatasimaialeamiotonu,maolē uafaʻaaliamaimeaumaoloʻolilo

3AuāuafilifiliaoiaeleAli‘ioAgaga,maolonatofiua siliatuilumaoleAli‘ioAgagaileamiotonuefa‘avavau

4OleneiAtaliioleTagatauaevaaiiai,efaatuinaeia tupumaemalolosimaiolatounofoaiga,atoamae malolosimaiolatounofoāli’i,maetatalainaeiafusioe malolosi,magauianifooeagasala

5.Etuleiifofo‘ieiaotupumaiolatounofoāli‘imao latoumalo,auālatoutelēviviiatumaviviiatu‘iāteia,pe

latoutelēfa‘amaulalofo‘iilemeanatu‘uinaatuai‘iātei latoulemalo.

6Efa‘ato‘ilaloinafo‘ieiaoēmalolosi,mafa‘atumuinai latouilemāsiasi.Efaifo‘ilepouliulimaolatounofoaga, Efaifo‘ianufemaolatoumoega,Eleaisolatou fa‘amoemoeetoetula‘imaiolatoumoega,Auālatoutelē vivi‘iatuilesuafaoleAli‘ioAgaga

7.Oilatouiaoēfaʻamasinoinafetuolelagi,masiʻio latoulimaefaasagatauiLēSilisiliEse,masavavaliile lalolagimanonofoaiMaoalatouamiogaumaefaʻaalia aileamioletonu,maololatoumalosiefaʻalagolagoia latouoa,maololatoufaʻatuatuaoloʻoiatuanalatoufaia iolatoulima,malatoutefaʻafitialesuafaoleAliʻio Agaga,

8MalatoutesauāinafaleoAnafaapotopotoga,maē faamaonioētautauilesuafaoleAliioAgaga.

MATAUPU47

1Oasoiaealuaʻeailetataloaēamiotonu,maletotooē amiotonumaileeleeleilumaoleAliʻioAgaga

2.Oasoiaoleaautasiaileaupaiaoēolooafioilugaile lagimaleleoetasimaaioimatatalomaviviiatu,ma faafetaimafaamanuilesuafaoleAliioAgaga,Onaole totooēamiotonuuafaamaligiina,maialēiʻuvaleletatalo aēamiotonuilumaoleAliioAgaga,inaiafaiale faamasinogamoilatou,maialēmafatiaaiilatoue faavavau.

3OasoianaouvaaiaaileUluoAsoinauaafiooIai lugaolenofoāliʻioLonamamalu,mauatatalainatusioē olaiOnaluma:maAnaʻauumaoilelagiilugamaAna faipuleuatutuiOnaluma,

4Masatumulotooēpa‘iaileolioli;auāuaofoinaatule to‘ateleoēamiotonu,mauafa‘afofogainaletataloaē amiotonu,mauafesiligialetotooēamiotonuilumaole Ali‘ioAgaga

MATAUPU48

1.Maileanofoaganaouvaaiaailepunavaioleamiotonu elemuta:Masasiomiaaieleteleopunavaiolepoto;Ma safeinuaiilatouumaoefiainu,Masafaatumuinailatou ilepoto,Masalatounonofofaatasimaeamiotonu,mae paia,maeuafilifilia

2MaoleitulaleanafaaigoainaaileAtaliioleTagatai lumaoleAliioAgaga,malonasuafailumaoleUluo Aso

3.Ioe,aole’ifaialelamafaailoga,aole’ifaiafetuole lagi,safaaigoainaLonasuafailumaoleAliioAgaga

4Efaioiamatootooiēamiotonuelagolagoaiilatou lavamalēpa’u’ū,Efaifo‘ioiamamalamalamaoNu‘u ‘ese,Malefa‘amoemoeoēuaatuatuvaleolatouloto. 5Oilatouumaenonofoilelalolagioleaifoionaluma, maviviimafaamanuiamafaamanatuileAliioagaga

6OlemealeauafilifiliaaioiamanatiaiOnaluma,ao leifaialelalolagimaefaavavau

7.OlepotooleAli‘ioAgagauafa‘aaliaaioiaiēpa‘ia maēamiotonu;Auānaiafa‘asaoinaletofioēamiotonu, Auā‘ualatou‘ino‘inoma‘ino‘inoileneilalolagi amioletonu,Ma‘ualatou‘ino‘inoianagaluegamaanaala umailesuafaoleAli‘ioAgaga:Auāolonasuafa‘ua

fa‘aolainaaiilatou,Maetusaaimalonafinagalolelei‘ua fa‘atatauiolatouola.

8Oasoneiefa‘anoanoaaitupuolelalolagi,maē malolosiefaimolatoulenu‘uonaogaluegaaolatoulima; auāoleasoololatoupuapuagamalepuapuagā,latoutelē mafaiaonafa‘aolainailatoulava

9Outetu‘uinaatufo‘iilatouilimaoē‘ua‘oufilifilia:E peiovaomagoileafi,efa‘apeafo‘i‘onamuilatouiluma olē‘uapa‘ia;Epeiolepuluilevai,egotoifoilatoui lumaolē‘uaamiotonu,Eleaifo‘isetoemeaemauaaii latou

10Maileasoololatoupuapuagaoleaiailemalologai lelalolagi,Maolatoulumaolealatoupa'u'ūmaletoe tutu:Eleaifoisetasietagoiaiionalimamafaatuilatou: AuāualatoufaafitialeAliioAgagamaLanaFaauuinaIa faamanuainalesuafaoleAliioAgaga.

MATAUPU49

lAuāeliligiifolepotoepeiolevai,Elēmavaefo‘ile mamaluionalumaefa‘avavau

2.Auāoiaemalosiimealiloumaoleamiotonu,Emou atufo‘ileamioletonuepeioseata,Eleaifo‘isonatumau; AuāolēuaFilifiliaetuilumaoleAli‘ioAgaga,E fa‘avavaulavalonamamalu,Eo‘oatufo‘ilonamanai tupulagauma

3Olooafioitotonuiateialeagagaolepoto,Male agagaefoaimaiailemalamalama,Maleagagaole mafaufaumalemalosi,Maleagagaoeuamomoeile amiotonu

4.Efa‘amasinofo‘ieiamealilo,eleaifo‘isetasiemafai onatautalapepeloionaluma;auāoiaoLēuaFilifiliai lumaoleAli‘ioAgagaetusamaLonafinagalolelei

MATAUPU50

1.Oasoiaoleasuiaaiēpaiamaēuafilifilia,Maolea tumaupeaiailatoulemalamalamaoaso,Maolealiliu atulemamalumaleviigaiēpaia

2.Ileasoolepuapuagaleaoleateuinaaileleagae faasagaieagasalaMaoeamiotonuoleamanumaloile suafaoleAliioAgaga:MaoleaIafaiaisiemolimauina leneimeainaialatousalamomalafoaigaluegaaolatou lima

3LatoutelēmauasemamaluilesuafaoleAli‘ioAgaga, aeoLonasuafaoleafa‘aolainaaiilatou,maoleaalofa mutimutivaleleAli‘ioAgaga‘iāteilatou,auāeteleLona alofamutimutivale.

4Eamiotonufo‘ioIaiLanafa‘amasinoga,Mailumao Lonamamaluelētumauaifo‘ileamioletonu:ILana fa‘amasinogaefanoaiēelēsalamōiOnaluma

5.Eamataatuneionaoulēalofamutimutivaleiāteilatou, uafetalaimaiaileAli‘ioAgaga

MATAUPU51

1.Oasoiaetoeavatuaielelalolagimeanatuuinaatuiai, EtoeavatufoieSeolimeanaiamaua,Etoeavatufoie Seolimeanaiaaitalafuai

2.Efilifiliafo‘ieiaēamiotonumaēpa‘iamai‘iātei latou:Auā‘ualatalatamaileasoefa‘aolainaaiilatou

3Oleanofofo‘iLēuaFilifiliailo‘unofoāli‘iiiaaso,ma olonagutuolealiligimaiaimealiloumaolepotomale fautuaga:Auāuafoa‘iinaatuilatoueleAli‘ioAgaga‘iā teiama‘uafa‘amamaluinaoia.

4.Oasoiaeosoosoaimaugaepeiomamoepoa,eosooso fo‘imaugaepeiotama‘imamoeuafa‘amalieinailesusu, esusulufo‘ifoligaoageluumailelagiileolioli

5.Auāoasoiaetula‘imaiaiLēuaFilifilia,eoliolifo‘ile lalolagi,enonofoaifo‘iēamiotonu,esavavaliaifo‘iēua filifilia

MATAUPU52

lMainauamavaenaasoilemealeanaouvaaiaai faaaligaumaomeauanatia--auānaaveinaesea’uise asiosiomaualatouaveinaa’uagaiisisifo.

2Oiinānavaʻaiaaieoʻumatamealiloumaolelagiole aiai,olemaugauʻamea,malemaugaapamemea,male maugaario,malemaugaauro,malemaugauʻameavaivai, malemaugaapamemea

3‘Ona‘oufesiliatuleaileagelunaōfa‘atasimaa‘u,‘O aiamea‘ua‘ouva‘aiailemealilo?’

4‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Oneimeauma‘uae va‘aiaolea‘au‘aunailepuleaLē‘uaFa‘au‘uina,‘ina‘ia malosimamamaluoiailelalolagi.’

5Onatalimaileaoleageluolefilemu,uafaapeamaiia teaʻu:'Faataliteisi,onafaaaliamaileaiateoeomealilo umaesiomiaaileAliioAgaga.'

6Oneimaugauavaaiiaioumata,Olemaugau’amea, malemaugaapamemea,malemaugaario,Malemauga auro,malemaugau’ameavaivai,malemaugapulu,Onei meaumaoleaiaiilumaoLēuaFilifiliaepeiolepulu:i lumaoleafi,Maepeiolevaietafeifomailugailugao namauga,Maolealeaisolatoumalosiilumaoonavae.

7Eoomaifo‘iiiaasoeleaisetasiefa‘aolaina,Poole auropooleario,Eleaifo‘isetasiemafaionasaoai

8.Eleaifo‘iseu‘ameamoletaua,eleaifo‘isetasie ofuinaseufifatafataEleaiseaogāole‘apamemea,eleai fo‘iseaogāoleapamemeamaelētāuaiai,elē mana‘omiafo‘ileapamemea.

9Oneimeaumaoleafaafitiamafaʻaumatiamaile fogaeleele,peaafiomaiLēuaFilifiliailumaoleAliʻio Agaga.

MATAUPU53

1Navaaiaaieoʻumatasevanulolotomagutumatala,oi latouumaenonofoilelalolagimalesamimamotuolea aumaiaiateianimeaalofamanifaailogaolefaaaloalo,ae olealetumulenavanuloloto

2Maolatoulimaefaiaamiogasolitulafono,Maotagata agasalaefaʻaumatiailatouumalatoutefaʻasauāinae aunoamaletulafono:Aeotagataagasalaoleafaʻaumatia ilumaoleAliʻioAgaga,Maoleatulieseailatoumai lugaoLanalalolagi,Maoleafanoilatouefaʻavavau faʻavavau

3.Auānaouvaʻaiaageluumaolefaʻasalagaoloʻononofo aimasauniameafaigaluegaumaaSatani

4‘Ona‘oufesiliatuleaileageluolefilemuolēnaō fa‘atasimaa‘u:‘Oai‘ea‘ualatousaunianeimea faigaluega?’

5‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Ualatousaunianei meamotupumaēmalolosioleneilalolagi,‘ina‘ia fa‘aumatiaaiilatou’

6.Amaeʻaleneimea,oleafaʻaaliamaieLēAmiotonu maFilifilialeaigaolanafaapotopotoga:olealētoetaofia ilatouilesuafaoleAliʻioAgaga

7Elētumaufo‘ineimaugaepeiolelalolagiilumao lanaamiotonu,aomaugaepeiosevaipuna,emālōlōfo‘i ēamiotonumailesauāinaoēagasala’

MATAUPU54

1.Onaouvaaileamaliliuatuiseisivaegaolelalolagi, mavaaiaaisevanulolotouamuaileafi

2Onalatouaumaialeaotupumaēmalolosi,maamata onalatoulafoilatouileneivanuloloto.

3Maoiinanavaʻaiaioʻumataileaualanalatoufaiaai neimeafaigaluega,ofilifiliuʻameaelemafuatiainalona mamafa.

4‘Ona‘oufesiliatuleaileageluolefilemuolēnaō fa‘atasimaa‘u,‘uafa‘apeaatu:‘Oai‘ea‘uasaunianei filifili?’

5Onafetalaimaileaoiaiateaʻu:'Oloʻosaunianeimea mo'autauaAzazêl,inaialatoupuʻeinailatoumalafoile vanuolefaʻasalagaatoatoa,maolealatouufiufiolatou auvaeimaʻatalatalaepeionapoloaʻimaiaileAliʻio Agaga

6.EpuʻeinafoʻiilatoueMikaele,maKaperielu,ma Rafaela,maFanueluileaasotele,malafoilatouileaasoi leogaumumu,inaiatauimasuiatuleAliʻioAgagaiāi latouonaololatouamioletonuileaveamapologaiā Satanimaletaʻitaʻisesēinaoēononofoilelalolagi

7‘Oasoiaesauailefa‘asalagamaileAli‘ioAgaga,ma oleaiatatalainapotuumaovaiolo‘oilugaa‘eolelagi, mavaipunaolo‘oilaloolelalolagi

8Efa‘atasiafo‘ivaiumamavai:olemeailugaa‘eole lagioletanelea,aolevaiilaloolelalolagiolefafinelea.

9Latoutefa‘aumatiafo‘iilatouumaoēnonofoile lalolagi,‘atoamaēnonofoilaloolelagi

10.Alatouiloafo‘ilolatouamioletonunalatoufaiaile lalolagi,onafanoaileaoilatouineimea

MATAUPU55

1‘Uamavaeleamea,‘onasalamōaileaoleAli‘ioAso, ‘uafa‘apeaatu:‘Ua‘oufa‘aumatiafuailatouumaoē nonofoilelalolagi’

2.MasatautōoIaiLonasuafamamalu:‘Eamataatunei onaoulēfaiafaapeaiēumaenonofoilelalolagi,maole aoufaatuinasefaailogailelagi:oleaavealeamatautoga olefaamaoniilevaoa’umailatouefaavavau,aoiai pealelagiilugaolelalolagi.Maoleneimeaetusaaima La’upoloaiga’

3Aoumanaʻoepuʻeinailatouilimaoageluileasoole puapuagamaletigaonaoleneimea,oleaoufaʻaosofiaai loʻufaʻasalagamaloʻutoʻasāiatumauilugaiailatou,ua fetalaimaiaileAtua,leAliʻioAgaga.

4Ooutoutupumalolosioēnonofoilelalolagi,etatau onaoutouvaʻaiilaʻuLēuaFilifilia,pefaʻapefeaonaafio oiailenofoāliʻiolemamalumafaʻamasinoiaAzâzêl,ma

anaaumeauma,maanaʻautauumailesuafaoleAliʻio Agaga.

MATAUPU56

1Masaouvaaiaaiiinaleauageluofaasalagaoloooatu, masalatouuuinanisasamanifilifiliuʻameamani apamemea.

2‘Ona‘oufesiliatuleaileageluolefilemuolēnaō fa‘atasimaa‘u,‘uafa‘apeaatu:‘Oai‘eailatouneioē‘ua uuinalesasa?’

3‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Iē‘uafilifiliama pele‘iāteilatou,‘ina‘ialafoilatouilevanulolotoole vanu’

4Onatumuaileaolenavanuiēuafilifiliamaepeleiai latou,Maoasoolatouolagaoleaiu,Maoasoololatou faaseseinaolealētoefaitauina

5Oasoiaetoefoʻimaiaiagelu,Malatouosoatuisasaʻe ilugaoPatiamaMetai:Latoutefaʻaosoinatupu,inaiaoʻo maileagagaolelemautonuiāilatou,Malatoute fafaguinailatoumaiolatounofoāliʻi,Inaialatouosoaʻee peioleonamaiolatouana,Maepeiolukofiaʻaiitotonu oalatoulafu

6Latouteōaʻemasoliilaloolatouvaelelaueleeleo Anaēuafilifilia,maolelaueleeleoAnaēuafilifiliaolea aveaiolatoulumamameaesoliaisaitomasealatele

7Aoleaavealeaaiola’uamiotonumameae faalavelaveaialatousolofanua.Maoleaamataonalatou tauilevaoilatoulava,Maoleamalolosiolatoulima taumatauefaasagaiailatoulava,Maolealeiloaese tagatalonauso,Pooseataliilonatamāpoolonatinā,Seia ooinalemafaitauliatagataotionaololatoufasiotia,Mao lealeaogalolatoufaasalaga

8.OasoiaetatalaaieSeolionaauvae,efoloinaaiilatou iina,efaaiʻuinafoʻilolatoufaʻaumatiaga;efaʻaumatiae Seolitagataagasalailumaoēuafilifilia

MATAUPU57

1.Uamavaeleamea,onaouvaaialeaoseisivaegaauo taavaletoso,matagataolootietieai,maolooomaii matagimaisasae,mamaisisifoisaute

2.Masafaalogoinaleleooalatoutaavaletoso,mainaua tupuleneivevesisamatauinaeleaupaiamailelagi,masa siitiapoutūolelalolagimaiolatounofoaga,masa faalogoinalonaleomailetasipitoolelagiileisipito,ile asoetasi

3.OnalatoufaapauuleamaifoatuileAliioAgaga.Ole iugaleaolefaataotolonalua

MATAUPU58

1Onaouamataleaonatautalaatuilefaataotolonatolue faatatauieamiotonumaeuafilifilia

2Amuiaoutou,outouamiotonumauafilifilia,Auāe mamalulooutoutofi

3.Oēamiotonuoleaiaiilemalamalamaolela.Maēua filifiliailemalamalamaoleolaefaavavau:Oasoolatou olagaolealegata,Elemafaitauliafo‘iasooēpaia

4Latoutesaililemalamalamamamaualeamiotonu faatasimaleAliioAgaga:Eiailefilemuieamiotonuile suafaoleAliieFaavavau

5.Amavaeleneimea,onafaiatuleaileaupaiailelagi, Ialatousailiamealilooleamiotonu,oletofiolefaatuatua: Auāuapupulaepeiolelailelalolagi,Uamavaeatufoile pouliuli

6.Eiaifo‘ilemalamalamaelēmuta,Eo‘oatuilei‘ugao aso,Auāoleafa‘aumatiamuamualepouliuli,Maole malamalamaefa‘atūinailumaoleAli‘ioAgaga,Maole malamalamaoleamiotonuefa‘atūinaefa‘avavauilumao leAli‘ioAgaga

MATAUPU59

1.Inaaso,navaʻaiaaieoʻumatamealiloouila,ma malamalama,mafaʻamasinogalatoutefaʻatinoina;ma latoutefaʻamalamalamainamosefaʻamanuiagapoʻose malaiaepeionafinagaloiaileAliʻioAgaga.

2Masaouvaaiaaimealiloolefaititili,mapeapaomaii lugailelagi,efaalogoinalonaleo,masaiafaaalimaiiate aufaamasinogaoloofaatinoinailelalolagi,pemole manuiamalefaamanuiaga,pemosemalaiaetusaaimale afiogaaleAliioAgaga

3.Inauamavaelena,safaaaliamaiiatea’umealilouma omalamalamamauila,malatoutesusulumole faamanuiainamalefaamalieina

MATAUPU60

1.Iletausagaelimaselau,ilemasinalonafitu,ileaso sefulufaolemasinailesoifuagaoEnokaIlenafaataoto naouvaaiaaileluluinaolelagiolagiesegatetetele,ma leaualeSilisiliEse,atoamaagelu,eafeafemasefuluafe, saatuatuvaleileatuatuvaletele

2Saafiofo‘ileUluoAsoilenofoāli‘ioLonamamalu,sa tutūfo‘iagelumaēamiotonuesi‘osi‘omiaoIa.

3Onagateteteleleaoaʻu,mauaoufefeai,onavaivaiai leaooʻusulugatiti,maualiusuāvaioʻumanava,mauaou paʻūfaō.

4‘Ua‘auinamaifo‘ieMikaeleleisiagelumaile‘au pa‘iama‘uaiafa‘atūinaa‘u,‘onatoefo‘imaileaolo‘u agaga;auā‘ualēmafai‘ona‘outatalialeva‘aigaalenei ‘au,malevāvāōmalelūlūinaolelagi‘Onafaimaileao Mikaele‘iātea‘u:‘Aiseā‘uaepopoleaiisefa‘aaliga fa‘apenei?Se‘iao‘omaiileasoneiolonaalofa mutimutivale;‘uaalofamutimutivalefo‘ioiama‘ua fa‘apalepaleiēononofoilelalolagi.

5Aoomaileaso,malemana,malefaasalaga,male faamasinoga,uasauniaeleAliioAgagamoilatouelē tapuaʻiiletulafonoamiotonu,mamoilatoueteenale faamasinogaamiotonu,mamoilatouetaʻufuaLona suafauasaunialenaaso,moēuafilifiliasefeagaiga,ae moēagasalasesuʻesuʻega

6AoomailefaasalagaaleAliioAgagaiailatou,olea maloloinaiaauane’ioomaifualefaasalagaaleAliio Agaga,maoleafasiotiaaifanaumaolatoutinamafanau maolatoutamaMulimulianeoleafaialefaamasinogae tusaaimaLonaalofamutimutivalemaLonaonosai

7Oleasolavaleanavaeluainaainimanufeʻaiselua,o semanufeʻaifafineeigoaiaLeviatana,enonofoileloloto olevasailugaopunaovai

8.AoletaneeigoaiaBehemoth,olēsanofoilona fatafataisevaogaogaoeigoaiaDûidâin,isasaʻeole faatoagaleaenonofoaiēuafilifiliamaēamiotonu,leana aveinaaʻeailoʻutamamatua,oletoafituleatalumai Atamu,oleuluaitagataleanafoafoainaeleAliioAgaga.

9Onaouaioiatuleaileisiageluefaaalimaiiateaule malosionamanufe’ai,penafaapefeaonalatouvaeluaina ileasoetasimalafoina,oletasiilevanuolesami,aole isiileeleelematutuolevao

10.‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:“Leatali‘ieole tagata,olemealenei‘etefiailoaaimealilo”

11Oleisiagelufo‘inaōfa‘atasimaa‘umafa‘aalimai ‘iātea‘ulemeanalilo,‘uaiata‘umai‘iātea‘ulemea muamuamalemeamulimuliilelagiimeamaualuluga, mameaoilaloolelalolagiimealoloto,mameaoi tulu‘igaolelagi,mameaoilugaolefa‘avaeolelagi.

12Mapotuomatagi,malevaevaeinaomatagi,male fuainaolatoumamafa,malefaitauinaofaitotoʻaomatagi, taʻitasietusaaimalemalosiolematagi,malemalosio malamalamaolemasina,malemalosietalafeagai:ma vaevaegaofetuetusaaimaolatouigoa,malevaevaeina ovaevaegauma.

13Mafaititilietusaaimamealatoutepa'ūiai,ma vaevaegaumaefaiaiuilainaiafa'amalamalamaina,maa latou'auinaialatouusiusita'iloa.

14Auāolefaititilieiainofoagaemaloloaiuatofiaiaia ofaatalitalimolonapa;elēmafaifo‘ionamāvaeinale faititilimaleuila,euilavaelētasimaelēvaeluaina,aee ōfa‘atasiila‘uaealaileagagamaelētete‘a‘ese 15Auāapupulaleuila,efa'alogoinaleleoolefaititili, maefa'amalosiaeleagagasemalologailetaimiolepao, mavaeluainatutusailevaoilatou;auāole'oaoalatou paoepeioleoneone,maoilatouta'itasia'opaoetaofiai sefa'a'au'au,mafa'afo'iituaelemanaoleagaga,ma tuleiailumaetusaaimavaegaeseeseolelalolagi

16Oleagagaolesamiefa‘atamāmamalosi,etusaaima lemalosiolonamalosietosoinaaiituaisefusi,mae fa‘apeafo‘ionatuleiailumamafa‘asalalauinaimauga umaolelalolagi

17.Oleagagaoleaisaolanalavaagelulea,maoleagaga oleuatoʻaoseageluleleilea

18Uatuuaeleagagaolekionaonapotuonaolona malosiOlooiaiseagagafaapitoaitotonu,maolemea ealuaʻemaiaiepeioleasu,maolonaigoaoleaisa

19.Elētuʻufaʻatasiafoʻileagagaolepuaomailatouio latoupotu,aeeiaisonapotufaʻapitoa;auāemamalulona alailemalamalamamalepōuliuli,maletaumalulumale taumafanafana,maoloʻoiaiseageluilonapotu

20.Oleagagaolesauemauituluʻigaolelagi,mae fesootaʻimapotuoletimu,maolonaalaeiletaumalulu maletaumafanafana:maoonaaomaaoolepuaoe fesootaʻi,maefoaʻiatuletasiileisi

21Aalueseleagagaoletimumailonapotu,eomai agelumatatalalepotumataʻitaʻiese,maasalalauatuile lalolagiatoaeaufaatasimalevaiilugaolelalolagiMa soosetaimilavaeaufaatasiaimalevaiilugaole lalolagi...

22Auāovaiemoēnonofoilelalolagi;auāomeaʻaiia molelalolagimaileSilisiliEseoloʻoilelagi:olemea leaeiailefuamoletimu,maepuleaiagelu

23.MaoneimeanaouvaaiaagaiatuileFaatoagaoe Amiotonu.

24Onafaimaileaoleageluolefilemusafaatasimaaʻu: ‘Oneimanufeʻaielua,uasauniaetusaaimalesilisiliese oleAtua,oleafafagainailatou...

MATAUPU61

1Masaouvaaiainaasoleumiomaeanatuuinaatuina agelu,masalatouaveapaaumoilatoulavamafelelei,ma latouagaiatuimatu

2Onaoufesiliatuleaileagelu,uafaapeaatuiateia: ‘Aiseāuaaveaienaageluneimaeamaōese?’Onafai maileaoiaiateaʻu:‘Ualatouōefua’

3‘Uafaimaifo‘ileagelunaōfa‘atasimaa‘u:‘Oneimea eaumaiaaifuaoēamiotonu,mamaeaoēamiotonuiē amiotonu,‘Ina‘ialatoufa‘alagolagoilesuafaoleAli‘io Agagaefa‘avavaufa‘avavaulava’

4.Oleaamataonanonofofaatasileaufilifiliamaleau filifilia,Maonafuaiaoleatuuinaatuilefaatuatua,Mao leafaamalosiaaileamiotonu

5.Oneifuafa'atatauoleafa'aaliaaimealiloumaole lolotoolelalolagi,Mailatouuafa'aumatiaeletoafa,Mai latouua'ainaemanufe'ai,Mailatouua'ainaei'aole sami,Inaialatoutoefo'imaimanonofoai,ileasooLēua Filifilia;Auāeleaisetasiefa'aumatiailumaoleAli'io Agaga,Eleaifo'isetasiemafaionafa'aumatia

6.Maoilatouumaoēnonofoilugailelaginalatou maualepoloaʻigamalemanamaleleoetasimale malamalamaetasiepeioleafi

7.MaoleToatasileanalatoufa‘amanuiainaialatou ulua‘i‘upu,Mavi‘iamafa‘amālōilepoto,Masapopotoi latouiletautalamaleagagaoleola

8.UatuufoieleAliioAgagaleuaFilifiliailugaole nofoāli’iolemamaluMaoleafaamasinoinaeiagaluega umaaleaupaiailugailelagi,Maoleafuainaalatou galuegailefuafaatatau.

9Aesiitiaeiaonafofoga,efaamasinoolatoualaliloe tusaaimaleafiogaaleAliioAgaga,maolatoualaetusa aimalealaolefaamasinogatonualeAliioAgaga,Ona latoutautalaatuleamafaamanuiaileleoetasi,mavivii atumafaaneeneemafaapaiainalesuafaoleAliioAgaga 10.MaoleaIavalaauinaleauatoaolelagi,maleaupaia umailuga,maleaualeAtua,oleKerupi,oSerafinima Ofanini,maageluumaolemana,maageluumaoaliisili, maleAuFilifilia,maisimanailelalolagimalugaolevai 11Oleasoleaoleasiiaʻeaileleoetasi,mafaamanuia maviviimafaaeainaileagagaolefaatuatua,maleagaga olepoto,maleagagaoleonosai,maleagagaolealofa mutimutivale,maleagagaolefaamasinogatonumale filemu,maleagagaoleagalelei,maoleafaapeaumaile leoetasi:"IamanuiaoIa,iaviialesuafaoleAliioAgaga efaavavaufaavavaulava"

12.Oilatouumaelēmomoeilugailelagiolea fa‘amanatuinaoIa:Ole‘aupa‘iaumaoilelagiolea fa‘amanatuinaoIa,‘atoamaēuafilifiliaumaoēnonofoi lefa‘ato‘agaoleola:‘atoamaagagaumaolemalamalama oēemafaionafa‘amanuia,mafa‘amamaluina,mavi‘ia,

mafa‘apa‘iainaLousuafapa‘ia,‘Onavi‘iama fa‘amanatuinaaileaetagataumaoLousuafaefa‘avavau fa‘avavaulava

13.AuāetelelealofamutimutivaleoleAli‘ioAgaga,e telefo‘ilonaonosa‘i,maoAnagaluegaumamameauma naIafoafoainauaIafa‘aaliaiēamiotonumaēuafilifilia,i lesuafaoleAli‘ioAgaga

MATAUPU62

1MauafaapeaonapoloaiatuleAliiitupumaemalolosi maeuamamalu,maenonofoilelalolagi,uafaapeaatu: ‘Iatatalaooutoumatamasiiaʻeooutounifopeafaitoute mafaiaonailoaLēuaFilifilia’

2UafaanofoinaoiaeleAliioAgagailugaolenofoāliʻi oLonamamalu,ualiligiifofoʻiiateialeagagaole amiotonu,uafasiotiafoʻieleafiogaaLonagututagata agasalauma,uafaʻaumatiafoʻitagataamioletonuumamai onaluma.

3Etutuileaasotupuumamaēmalolosi,maēua maualulugamaēuaumialelalolagi,latoutevaʻaimailoa aileafiooiailenofoāliʻiolonamamalu,mae faʻamasinoinaleamiotonuionaluma,eleaifoʻiseupu pepeloetautalaionaluma

4.Onaoomaileaoletigaiateilatouepeiolefafineole afanau,maetigaoiailefanaumai,peaulufalelanatama ilegutuolemanava,maetigaoiailefanaumai

5.Efevaaia’ifo’iletasivaegaoilatou,maematuāfefefe ilatou,maefa’anoanoafo’iolatoumata,maemauai latouiletiga,pealatouva’aialeAtali’ioleTagataolo’o afioilenofoāli’iolonamamalu.

6Otupufo‘imaēmalolosimailatouumaeanale lalolagilatoutefa‘amanūmavi‘iamafa‘ane‘ene‘eatu‘iā teiaolēpuleimeauma,olēsanatia.

7AuāsanatialeAtali‘ioleTagatatalumaileamataga, masaleoleoinaoiaeleSilisili‘eseilumaolonamana,ma fa‘aaliaoiaiē‘uafilifilia.

8Elūlūinafo‘ilefa‘apotopotogaoē‘uafilifiliamaē pa‘ia,Etutūfo‘iē‘uafilifiliaumaionalumaileaaso

9.Otupuumafo‘imaēmalolosimaēfa‘aeainamaēpule ilelalolagi,latoutefa‘apa‘ūionaluma,maifoatuma fa‘amoemoeileAtali‘ioleTagata,maaioiatu‘iāteiama fa‘atogaatumolealofamutimutivalemaionalima.

10Aeuiilea,oleatuleiailatoueleAliioAgaga,Inaia latouvaveonaoesemaiOnaluma,Maoleafaatumuliao latoumatailemaasiasi,Maoleafaateleinalepogisaio latoumata

11.Etu‘uinaatufo‘iilatoueiaiagelumolefa‘asalaga,e tauimasuiai‘iāteilatouauā‘ualatoufa‘asauāilana fānaumalana‘aufilifilia

12EfaiilatoumavaaigamoeamiotonumamoLanaau filifilia:Latouteoliolionaoilatou,auāoletoasaoleAlii oAgagauailugaiateilatou,mauaonālanapeluiolatou toto

13Efaaolainafo‘iēamiotonumaēuafilifiliaileaaso, latoutelētoeva‘aialavamataoēagasalamaēamioletonu 14.Eafiofo‘ileAli‘ioAgagailuga‘iāteilatou,E‘a‘ai fa‘atasifo‘iilatoumaleAtali‘ioleTagata,Eta‘otoma toetūefa‘avavaufa‘avavaulava

15Oēamiotonumaēuafilifiliaoleatoetutūmaiile lalolagi,maualētoefa‘anoanoa.Maoleafa‘a‘ofuinai latoui‘ofumamalu, 16.OofuiaoleolamaileAli‘ioAgaga:Elēpalafo‘iou ofu,elēmavaeatufo‘iloumamaluilumaoleAli‘io Agaga

MATAUPU63

1Oasoiaoleaaioiatuaiēmalolosimatupuoēeanale lalolagiiateIaetuuinaatuiailatousinamalologamai Anaageluofaasalaganatuuinaatuiaiilatou,inaialatou faapauumatapuaiilumaoleAliioAgaga,mata’uta’uatu alatouagasalaiOnaluma

2Latoutefa‘amanūmavi‘ialeAli‘ioAgaga,mafa‘apea atu:‘Iavi‘ialeAli‘ioAgagamaleAli‘iotupu,maleAli‘i oēmalolosimaleAli‘ioēmau‘oa,maleAli‘iole mamalumaleAli‘iolepoto’

3.MaematagofieLoumanaimealiloumamailea tupulagaileatupulaga,MaLoumamaluefa’avavaulava: ElolotomaelemafaitauliaAumealilouma,Maele mafaitauliaLauamiotonu.

4Uatatouiloaneietatauonatatouviviiatu,Mafaamanu ileAliiotupu,oLēoletupuitupuumalava

5.Malatoutefaimai:'E,anafaapeatatoutemauale malologaeviviiatuaimafaafetai,mata'uta'uatulotatou faatuatuailumaoLonamamalu!'

6.Oleneiuamatoumoomoomosinamalologaaematoute lemaua:Uamatoutulituliloamalemalosiaematoutele maua:Uamouatulemalamalamamaiomatouluma,Ole pouliuliolomatounofoagaefaavavaufaavavaulava.

7AuāmatouteleʻitalitonuiOnaluma,matouteleʻi faʻamamaluinafoʻilesuafaoleAliʻioAgaga,matoute leʻifaʻamamaluinafoʻilomatouAliʻi,aolomatou faʻamoemoesailetootooolomatoumalo,malomatou mamalu

8.Elēfa‘aolainafo‘iitatoueIaileasoootatou mafatiagamapuapuaga,Elēmauafo‘isemapusagae ta‘uta‘uatuai,Efa‘amaonilotatouAli‘iiAnagaluega uma,maAnafa‘amasinogamaLanaamiotonu,Elē fa‘ailogainafo‘itagataeAnafa‘amasinoga

9Mauatatoumavaeatuionalumaonaoatatougaluega, mauafaitauinaatatouagasalaumaileamiotonu.

10Olenei,latoutefaiifoiailatoulava:‘Uatumuo matouagagaileoaamioletonu,aeeletaofiaaiimatou mailealuifomaitotonuolemeaolooiaiileavegao Seoli’

11.Amavaeleamea,oleafaatumuliaolatoumataile pouliuli,malemāsiasiilumaoleAtaliioleTagata,mao leatulieseailatoumaionaluma,maoleatumaulepelui onalumaitotonuiateilatou

12.UafetalaimaileAli‘ioAgaga:‘Olefa‘amasinoga leneiefa‘atatauiēmalolosimatupumaēfa‘aeainamai latoueanalelalolagiilumaoleAli‘ioAgaga’

MATAUPU64

1Maisifo‘ifoliganaouva‘aiaolo‘onatiaileanofoaga 2Naoufaalogoileleooleageluofaapeamai:'Oagelu ianaifoilelalolagi,mafaaaliameananatiailefanaugaa

tagatamafaatosinalefanaugaatagataialatoufaiale agasala.'

MATAUPU65

1OasoianavaaiaaieNoauagotoifolelalolagimaua latalatamailonafaatafunaga

2.‘Onatula‘ileaoiamaileameamaaluatuitulu‘igaole lalolagi,ma‘ua‘alagaatumaleleoteleilonatamāo Enoka:‘onafaiatuleaoNoafa‘atolumaleleo‘ino‘ino: Fa‘alogomai‘iātea‘u,fa‘alogomai‘iātea‘u,fa‘alogo mai‘iātea‘u

3.‘Onaoufaiatulea‘iāteia:‘Ta‘umai‘iātea‘upooleā lemeaolo‘opa‘ūifoile‘ele‘ele‘uaiailelalolagiise tulagaleagamalūlūina,ne‘io‘o‘inaoutefanofa‘atasiai?’

4.Onatupuaileaosevāvāōteleilelalolagi,maua faalogoinaseleomailelagi,onaoufaapaʻūfaōailea

5OnasauleaoEnokalo’utamāmatuamatuio’utafatafa, mafaimaiiatea’u:‘Aiseāuaetagimaiaiiatea’umale tagitelemalefa’anoanoa?’

6Uaaluatufo‘isepoloa‘igamailumaoleAli‘ie fa‘atatauiēnonofoilelalolagi,‘iafa‘ataunu‘uinalolatou fa‘aumatiagaauā‘ualatoua‘oa‘oinamealiloumaaagelu, malesauāumaaSatani,maolatoumanaumaomealilo umamalemanaumaoēfa‘ataulāitu,malemanao togafitifa‘ataulāitu,malemanaoēfaitupuau‘ameamole lalolagiuma

7.Maleaualaegaosiaailesilivamaileefuefuoleeleele, maleaualaeafuamaiaileuʻameavaivaiileeleele

8Auāelēgaosiamaileeleeleleapamemeamale apamemeaepeiolemuamua:osepunaegaosiaai,mae tuaiseageluitotonu,maoleageluleaesilisiliese

9Onatagomaileaolo’utamamatuaoEnokailo’ulima mafa’atutūa’uiluga,mafaimaiiatea’u:‘Alu,auāuaou oleatuileAli’ioAgagaeuigaileneivāvāōilelalolagi’

10‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:“Onaololatou amioletonu,‘uafa‘amautuinaailalatoufa‘amasinogamae lētaofiaea‘uefa‘avavau‘Onaotogafitifa‘ataulāitu‘ua latousu‘esu‘einamaa‘oa‘oina,oleafa‘aumatiaaile lalolagimaēononofoai.”

11Aoilatouneieleaisolatouavanoaesalamoaie faavavau,auāualatoufaʻaaliatuiāilatoumeananatia, mauamalaiailatou;aooe,loʻuataliʻie,uasilafiaele AliʻioAgagaemamāoe,maeleaisouagasalailenei faʻalumainaeuigaimealilo 12.UaIatofiafo‘ilousuafa‘iaiaiitotonuoēpa‘ia,ma ‘iafa‘asaoinaoefa‘atasimaēnonofoilelalolagi,ma‘ua Iatofiafo‘ilaufānauamiotonumolemalomalemamalu tele,maoleatupumaiilaufānausepunaoēamiotonu maēpa‘iaelēmafaitauliaefa‘avavau

MATAUPU66

1Inauamavaelenamea,onaiafaaalimaileaiateaʻuo ageluofaasalagauasaunieomaimatatalamaimanauma ovaiolooilaloolelalolagiinaiaaumaialefaamasinoga malefaafanogaiailatouumaoenonofomanonofoile lalolagi

2OnapoloaʻiatuleaoleAliʻioAgagaiageluoēnaōatu, iaauaneʻilatoufaʻatupuinaleosoaʻeolevai,aiataofia; auāonaagelusapuleilemalosiovai

3OnaoualueseaileamailumaoEnoka

MATAUPU67

1.OasoianaoomaiaileafiogaaleAtuaiateaʻu,ma fetalaimaioIaiateaʻu:‘Noa,uaoomailoutofiioʻu luma,oleteleeaunoamasepona,oleteleolealofamale amiotonu.

2Oleneiuafaiaeagelusefalelaupapa,maamaeʻaona latoufaʻamaeʻainalenagaluegaoleaoutuʻuinaatuloʻu limaiaimafaʻasaoina,maoleatupumaiailefatuole ola,maoleafaiasesuigainaialetumauailelalolagie aunoamasetagataenofoai.

3Outefaatumauinafo‘ilaufānauio‘ulumaefa‘avavau fa‘avavaulava,maoleaoufa‘asalalauinailatouoē nonofofa‘atasimaoe;elēfuamaiilatouilefogā‘ele‘ele, aefa‘amanuiainamafa‘ateleinailelalolagiilesuafaole Ali‘i

4.MaoleaIafaafalepuipuiinanaagelu,oēuafaaaliale amioletonu,ilevanumuleanafaaalimaielo’u tamamatuaoEnokaiatea’uisisifoilelotolotoiomauga oauromaariomau’ameamau’ameavaivaimaapamemea. 5Masaouvaaialevanuleasaiailegatetetelemale sousouovai

6.Aoletaimilavaleanatupuaineimeauma,maile uʻameaualiusuavaimalegateteileanofoaga,namafuaai onamanogileteio,masafesootaʻimanavai,maolevanu oagelunataʻitaʻiseseinatagatanamuilaloolealaueleele.

7Maetafeatuvaitafeoleafiionavanu,olemealeae faasalainaaineiageluoēnataitaiseseinailatouoē nonofoilelalolagi.

8Aonavaiinaasooleaaogāmotupumaēmalolosima ēuamamalu,maēononofoilelalolagi,mole faʻamalologaoletino,aolefaʻasalagaoleagaga;olenei uatumuolatouagagailetuʻinanau,inaiafaʻasalainai latouiolatoutino,auāualatoufaʻafitialeAliʻioAgaga mavaʻaialolatoufaʻasalagaiasouma,aeletalitonui Lonasuafa

9Etusaaimaleogaogaolemuoolatoutino,oleatupu fo‘isesuigatutusaiolatouagagaefa‘avavaufa‘avavau lava;auāeleaisetasietautalaise‘upulēaogāilumaole Ali‘ioAgaga

10.Auāoleaoomailefaamasinogaiateilatou,auāua latoutalitonuiletuinanauolatoutinomafaafitialeAgaga oleAlii

11.Onalavavaioleasuiainaaso;auāafa‘asalaina ageluineivai,oleasuialevevelaoneivaipuna,maaalu a‘eagelu,oleasuiamamalūlūleneivaiovaipuna.

12‘Uaoufa‘alogofo‘i‘iāMikaeleolo‘otalimaima fa‘apeaatu:‘Oleneifa‘amasinogaolo‘ofa‘amasinoinaai agelu,osemolimauleamotupumaēmalolosioēeanale lalolagi.’

13Auāoneivaiolefa‘amasinogaeauaunaatuile fa‘amalologaoletinootupumalemana‘oolatoutino;o lemealealatoutelēva‘aiaimalētalitonuaioleasuiana vaimaaveamaafiemuefa‘avavau

MATAUPU68

1.Inauamavaelenamea,naaʻoaʻoinaaiaʻueloʻu tamamatuaoEnokamealiloumaoloʻoiletusio

Faʻataotonatuʻuinaatuiāteia,manaiatuʻufaʻatasiamo aʻuiupuoletusioFaʻataoto.

2OleasolavaleanataliatuaiMikaeleiaRafaelama faapeaatu:‘Olemanaoleagagauaaveinama faagateteinaaia’uonaoleogaogaolefaamasinogaomea lilo,olefaamasinogaaagelu:oaieaemafaionaonosaia lefaamasinogaogaogauafaatinoina,maualiusuavaiaii latouionaluma?’

3‘OnatoetaliatuleaoMikaele,‘uafa‘apeaatu‘iā Rafaela:‘Oai‘easetasielēfa‘amalūlūinalonalotoiai, maelēpopolefo‘ionaoleneifa‘amasinoga‘uatu‘uinaatu ‘iāteilatou‘onaoē‘uata‘ita‘iinaatuilatouifafo?’

4.UaooinatuoiailumaoleAliioAgaga,onafaiatulea oMikaeleiaRafaela:‘Outelētalialalatouvaegailaloo lesilafagaaleAlii;auāuatoasaleAliioAgagaiatei latouauāualatoufaiaepeiseaīoilatouoleAlii.Olemea leaomeaumauanatiaoleaoomaiiailatouefaavavau; auāeleaiseagelupoosetagataemaualanavaegaiai,ae naoilatoulavauamaualolatoufaamasinogaefaavavau.’

MATAUPU69

1Amaeʻaleneifaʻamasinogaolealatoufefefema faʻatupuinaleteteteauāualatoufaʻaalialeneimeaiē nonofoilelalolagi.

2Faautafoiiigoaonaagelumaolatouigoaia:ole muamuaoSamjâzâ,olelonaluaoArtâqîfâ,malelona toluoArmên,olelonafaoKôkabêl,olelonalimao Tûrâêl,olelonaonooRûmjâl,olelonafituoDânjâl,ole lonavaluoNêqâêl,olelonaivaoBarâqêl,olelonasefulu oAzâzêl,olelonasefulumaletasioArmârôs,olelona sefulumaleluaoBatarjâl,olelonasefulumaletoluo Busasêjal,olelonasefulumalefaoHanânêl,olelona sefulumalelimaoTûrêl,malelonasefulumaleonoo Sîmâpêsîêl,olelonasefulufituoJetrêl,olelonasefulu valuoTûmâêl,olelonasefulumaleivaoTûrêl,olelona luasefulumaletasioAzâzêl.

3Oali‘isiliiaoalatouagelumaolatouigoa,maolatou ali‘isiliileselaumalelimasefulumalesefulu

4.OleigoaoleuluaʻiJeqôn:olonauiga,olēna taʻitaʻisesēinaataliiumaoleAtua,maaumaiailatouile lalolagi,mataʻitaʻisesēinailatouealaiafafineotagata

5.Olonaluafo‘isaigoa‘iāAsbeêl:naiatu‘uinaatui atali‘ipa‘iaoleAtuafautuagaleaga,mata‘ita‘iseseilatou ‘ina‘ialatoufa‘aleagainaolatoutinoiafafineotagata

6.OlelonatolusaigoaiaKatereli:oialeanafaʻaaliatui lefanaugaatagataiasasaumaoleoti,manaia faʻasesēinaEva,mafaʻaaliatuilefanaugaatagata auupegaoleotioletalitamaleofutauuʻamea,malepelu moletaua,maauupegaumaoleotiilefanaugaatagata

7Mamailonaaaoualatouagaʻiatuaiiēnonofoile lalolagitalumaileaasoeoolavailefaavavau.

8Olonafafo‘ieigoa‘iāPênêmûe:naiaa‘oa‘oinale fānauatagataimeaoonamameasuamalie,manaia a‘oa‘oinailatouimealiloumaololatoupoto

9Masaiaaʻoaʻoinatagatailetusitusiilevaitusimale pepa,maoleanaagasalaailetoʻatelemailefaʻavavaue oʻomaiilefaʻavavaueoʻomaiileasonei

10Auāeleʻifaiatagatamoleafaʻamoemoe,efaʻamaonia ailolatoufaʻamaoniilepenimalevaitusi.

11Auānafoafoainatagataepeilavaoagelu,inaialatou tumauilemamāmaleamiotonu,maelemafaieleoti,lea efaʻaumatiaaimeauma,onamauailatou,aeoleneimea ualatoufanoai,maoleneimanauafaʻaumatiaaiaʻu.

12.OlelonalimauaigoaiaKâsdejâ:oialeanafaʻaaliatu ilefanaugaatagataiasasaleagaumaaagagamatemoni, masasaolepepeitotonuolemanava,inaiamavaeatu, masasaoleagagaoualegata,masasaepaʻūilevevela oleaoauli,oleataliiolegataeigoaiaTabââ'ĕt

13OlegaluegaleneiaKâsbeêl,olemataioletautogalea naiafaʻaaliaileaupaʻiainauaafiooiailugailemamalu, maolonaigoaoBîqâ

14.NatalosagaatuleneiageluiaMikaeleefaaaliatuiate ialesuafalilo,inaiamafaionaiafaaleoinailetautoga,ina iagateteilatouilumaolenasuafamaletautogaolēna faaaliamealiloumailefanaugaatagata.

15Olemanaleneioleneitautoga,auāemalosima mamana,manaiatuʻuinaatuleneitautogaoAkâeilelima oMikaele.

16OmealiloiaoleneitautogaMauamalolosiiamea onaolanatautoga:Masatautaulelagiaole’ifoafoainale lalolagi,Efaavavaulava.

17Maolemealeanafaavaeinaailelalolagiilugaole vai,Mamaimealiloomaugaesauaivaimatagofie,Mai lefoafoagaolelalolagieooilefaavavau.

18Maoletautogaleanafaiaailesami,Maolonafaavae naIafaatuinaaileoneonemoiaeteteeatuiletaimiolona toasa,Maelemafaionaiasopoiaatumailefoafoagaole lalolagieooilefaavavau

19Maoleatautogauafa'amausaliinaailoloto,Matumau aimalēgatetemailolatounofoagamailefa'avavaueo'oi lefa'avavau

20Maoleatautogaefa’amae’aaielelamalemasinaa la’uaala,Maeleliliuesemaiala’uasaunigamaile fa’avavaueo’oilefa’avavau

21Maoleatautogaefa’amae’aaiefetualatou faigamalaga,MauaIavala’auinailatouiolatouigoa,Ma ualatoutaliatuiateIamailefa’avavaueo’oile fa’avavau

22.Efa‘apeafo‘iiagagaolevai,mamatagi,mazephyrs uma,maolatoualamaiituumaomatagi

23Mauafaasaoinaaileoolefaititilimalemalamalamao uila:mauafaasaoinaaipotuoleuatoʻamapotuoleaisa, mapotuolepuao,mapotuoletimumalesau

24OilatouumaneietalitonumafaafetaiilumaoleAlii oAgaga,maviviiatuiateIailolatoumalosiuma,maoa latoumeaʻaiolooiaiifaatinogaumaolefaafetai:latoute faafetaimaviviiatumaviviiatuilesuafaoleAliio Agagaefaavavaufaavavaulava

25Maoleneitautogaemalositeleiailatou,Maealaiai uafaasaoinaaiilatoumauafaasaoinaaiolatouala,Mae lefaaleagainaailolatouala.

26Saiaileolioliteleiailatou,masalatoufaamanuiama viviiatumaviviiatuauāuafaaaliamaiiateilatoulesuafa oleAtaliioleTagata

27‘Uaafiooiailenofoāli‘iolonamamalu,‘uatu‘uina atufo‘ilefa‘amasinogaileAtali‘ioleTagata,‘uaia fa‘aumatiafo‘itagataagasalamailefogā‘ele‘ele,‘atoama ilatouoē‘uafa‘asesēinalelalolagi

28Efusifusiailatouifilifiliuʻamea,Maoleataofiai latouilemeaefaapotopotoaiilatou,Maoalatougaluega umaoleamouatumailefogaeleele

29.Eamatamaineionaleaisemeaepala;Auāuaafiomai leAtaliioleTagata,mauaafioilenofoāliʻiolona mamalu,maoleamavaeatumealeagaumaionaluma, maoleaaluatuleafiogaaleAtaliioleTagatamamalosi ilumaoleAliʻioAgaga.

MATAUPU70

1Mainauamavaeleneimea,nasiitialonasuafailona olagaatoaileAtaliioleTagatamaleAliioAgagamaiēo nonofoilelalolagi

2Masasiitiaoiailugaokariotaaleagagamauamou atulonaigoaiailatou.

3Talumaileaaso,ualētoefaitauinaaʻufaʻatasimai latou:mauaiatuʻuinaaʻuilevaomatagielua,ilevao MatūmaSisifo,ilemeanaaveaieagelumaeaefuaaimo aʻulenofoagamoēuafilifiliamaēamiotonu

4Masaouvaaiaaiuluaitamāmaēamiotonuoēna nonofoileanofoagatalumaileamataga.

MATAUPU71

1Uamavaeleamea,onaliualeaolo’uagaga,mauaalu a’eilelagi:UaouvaaiafoiataliipaiaoleAtuaUalatou savavaliilugaoleafimumū:Uasinasinaolatouofu,ua pupulafoiolatoumataepeiolekiona

2Onaouvaaialeaovaitafeafielua,Malemalamalamao leaafinapupulaepeiolelaauhyacinth,Onaoufaapauu leaio’umatailumaoleAliioAgaga

3OnatagomaileaoleageluoMikaele,osetasioagelu sili,ilo’ulimataumatau,masiia’ea’uiluga,mata’ita’i a’uimealilouma,mafa’aalimaiiatea’umealiloumao leamiotonu

4.‘Uaiafa‘aalimaifo‘i‘iātea‘umealiloumaotulu‘igao lelagi,mapotuumaofetuuma,‘atoamamalamalama uma,olo‘oōmaiaiilumaole‘aupa‘ia

5.Manaiafaaliliuinalo’uagagailelagiolagi,Masaou vaaiaiinasefausagaepeiseaiuafausiaimaatioata,Mai levaonamaatioataolaulaufaivaoleafiola

6.Masavaʻaiaeloʻuagagalefusinasiʻomiaailefaleafi, maionaituefasaiaivaitafeuatumuileafiola,masa siʻomiaaileafale

7.Sasiomiafo‘iSerafina,Kerupi,maOfana:Oilatouiae lēmomoe,maleoleoilenofoāli‘ioLonamamalu

8.Masaouvaaiaageluelemafaitaulia,Eafeafe,ma sefuluafenisefuluafe,oloosiomialenafaleMaMikaele, maRafaela,maKaperielu,maFanuelu,maagelupaiao looilugaa’eolelagi,uauluatumaulufafoilenafale

9.Onalatouomaiaileamailefale,maMikaelema Kaperielu,oRafaelamaFanuelu,atoamaagelupaiae toateleelemafaitaulia

10MafaatasimailatouleUluoAso,olonaaoua sinasinamamamaepeiofulufulumamoe,maonaofuele mafaamatalaina.

11Onaoupa'ūfaōailea,mauato'afilemulo'utinoatoa, maualiualo'uagaga;mauaoualagaatumaleleo tele,...ileagagaolemana,mauafaamanuiainama faamamaluinamaviia

12Ofa‘amanuiagafo‘iianasaumailo‘ugutusamatuā fiafialavailumaoleUluoAso.

13MaoleUluoAsonaafiomaifaatasimaMikaelema Kaperielu,oRafaelamaFanuelu,oafemasefuluafeo ageluelemafaitaulia.

14‘Onasauleaoia‘iātea‘umafa‘afeiloa‘imai‘iātea‘u ilonasi‘ufofoga,‘uafa‘apeamai‘iātea‘u:‘OleAtali‘i leneioleTagataolēnafānaumaiileamiotonu;etumau fo‘ileamiotonu‘iāteia,elētu‘uafo‘ioiaeleamiotonua leAli‘ioAso’

15‘Uafetalaimaifo‘ioia‘iātea‘u:‘Uaiafolafolaatu‘iā teoelefilemuilesuafaolelalolagiasau;auāolefilemu talumailefoafoagaolelalolagi,efa‘apeafo‘i‘iāteoee fa‘avavaufa‘avavaulava’

16Esavavalitagataumaionaalaauāelētu‘uaoiaele amiotonu:Oleaiaiolatounofoagaenonofoai,maolea iaifo‘iolatoutofi,Elēte‘a‘eseilatoumai‘iāteiae fa‘avavaufa‘avavaulava

17.Oleala,oleaiaiasoetelefaatasimaleAtaliiole Tagata,maoleamauaeēamiotonulefilemumaleala sa’o,ilesuafaoleAliioAgagaefaavavaufaavavaulava

MATAUPU72

1.Oletusiofaasologaomalamalamaolelagi,osootagao meataitasi,etusaaimaolatouvasega,olatoupulegama olatouvaitau,etusaaimaolatouigoamanofoaganaafua maiai,maetusaaimaolatoumasina,leanafaaalimaie Uriel,leagelupaia,olēsafaatasimaaʻu,olēololatou taʻitaʻi,iateaʻu;manaiafaaalimaiiateaʻuolatou tulafonoumaepeionaiai,maleaualaefaatatauitausaga umaolelalolagimaeooatuilefaavavau,seiaooina faataunuuinalefoafoagafouleaetumaueooatuile faavavau.

2Oletulafonomuamualeneiofetu:olefetueosoaʻei faitotoʻaisasaʻeolelagi,magotoifoifaitotoʻaisisifoo lelagi.

3Masaouvaaiafaitotoaeonoeosoaʻeailela,ma faitotoaeonoegotoailelamaosoaʻeailemasinama gotoifoaiineifaitotoa,mataitaiofetumailatoulatoute taitaia:eonoisasaʻemaleonoisisifo,maemulimulitaʻi umaletasiileisiilefaasologasaʻo:etelefoifaamalamai letaumataumaleagavaleoneifaitotoa.

4Mamuamualavaonaaluatuleaolefetutele,eigoaia La,maolonafaataamilosagaepeiolefaataamilosagaole lagi,mauatumuoiaileafiemalamalamama faamafanafana

5.Olekariotanaiaaluaʻeai,uatuleiaelematagi,maua gotoifolelamailelagimatoefoʻimaiimatūinaiaoʻo atuisasaʻe,mauataʻitaʻiaoiainaiaoʻoatuilefaitotoʻa talafeagaimasusuluatuilumaolelagi

6.Oleaualaleaetulaʻiaioiailemasinamuamuaile faitotoʻatele,olefaitotoʻalonafaleaeonoilevaega 7Mailefaitotoʻalonafaleaeosoaʻeailelailemasina muamuaoloʻoiainifaʻamalamasesefululua,ealuatuai seafipeatatalainailolatoutaimi

8.Aosoaʻelelailelagi,esauoiailefaitotoʻalonafai taeaoetolusefulusosoo,magotoifomalesaʻoile faitotoʻalonafaisisifoolelagi

9.Mailetaimileaeumiaileaoiasotaitasimapuʻupuʻu lepoipoumailetaeaotolusefulu

10Ileaasoeumiatuaileaonailolepoilevaegalona iva,maetutusalavaleaofaʻioleaomavaegaesefuluma vaegaevaluolepo

11.Maeosoaʻelelamailefaitotoʻafa,magotoifoile faitotoʻafamatoefoʻiatuilefaitotoʻalimaosasaʻeile tolusefulutaeao,maeosoaʻemaiaimagotoifoile faitotoʻalima

12.Onafa’aumiumiinaleaoleaoivaegaeluamae sefulutasivaega,mafa’apu’upu’ulepomaefituvaega

13Matoefoʻiatuisasaʻemaulufaleatuilefaitotoʻalona ono,maosoaʻemagotoifoilefaitotoʻalonaonoiletaeao etolusefulumaletasionaolonafaʻailoga

14.Oleasoleaeumiaileaonailolepo,maefaaluainale aonailolepo,maesefululuavaegaoleao,mae faapuupuuinalepomaeonovaega

15.Ealuaʻefoʻilelaefaʻapuʻupuʻuaileaoma faʻapuʻupuʻuailepō,maetoefoʻiatulelaisasaʻema ulufaleatuilefaitotoʻalonaono,maeosoaʻemaiaima gotoifoitaeaoetolusefulu.

16Amaeʻataeaoetolusefulu,efaʻaitiitialeaoilevaega etasi,maaveamavaegaesefulutasi,malepoefitu

17.Maealuaʻelelamailefaitotoʻalonaonoisisifo,ma aluatuisasaʻemaosoaʻeilefaitotoʻalonalimamole tolusefulutaeao,matoegotoisisifoilefaitotoʻalonalima isisifo.

18Ileaasoefa'aitiitiaaileaoivaegaelua,maesefulu vaegamalepoivaegaevalu

19.Maealuaʻelelamailefaitotoʻalonalimamagotoile faitotoʻalonalimaosisifo,maeosoaʻeilefaitotoʻalona famoletolusefulumaletasitaeaoonaolonafaʻailoga,ma gotoisisifo.

20Oleasoleaetutusaaileaomalepo,maetutusalona umi,maeivavaegaolepomaeivavaegaoleao

21.Maeosoaʻelelamaileafaitotoʻamagotoisisifo,ma toefoʻiisasaʻemaeosoaʻeitaeaoetolusefuluile faitotoʻalonatolumagotoisisifoilefaitotoʻalonatolu

22.Oleasoleaeumiaileponailoleao,maeumiaile ponailolepo,maepuʻupuʻuleaonailoleaoseʻiaoʻoi letaeaoetolusefulu,maetutusalavaleaofaʻiolepoma vaegaevaluoleao.

23Eosoaʻelelamailefaitotoʻalonatolumagotoile faitotoʻalonatoluisisifomatoefoʻiisasaʻe,mae tolusefulutaeaoeosoaʻeilefaitotoʻalonaluaisasaʻe,ma efaʻapenafoʻionagotoilefaitotoʻalonaluaisisifoole lagi

24.Oleasofo‘ileaesefulumaletasivaegaolepomae fituvaegaoleao

25.Maeosoaʻelelaileaasomailefaitotoʻalonaluama gotoisisifoilefaitotoʻalonalua,matoefoʻiisasaʻeile faitotoʻamuamuamoletolusefulumaletasitaeao,ma gotoilefaitotoʻamuamuaisisifoolelagi

26.Oleasoleaeumiailepomaetutusamalefaaluainao leao:maetutusalavalepomalesefululuavaegamaleao maleonovaega

27Mauasopoiaelelavaegaolanataamilosagamatoe liliuinavaegaolanataamilosaga,maulufaleatuilena faitotoailetolusefulutaeaomagotoifofoiisisifoileisi itu

28Maolepoleauafa’aitiitiaaileumiolepoilevaega lonaiva,mauaavealepomavaegaesefulutasimavaega efituoleao

29Uatoefoʻimailelamaulufaleatuilefaitotoʻalona luaisasaʻe,matoefoʻimaiinavaegaolanataʻamilosaga moletolusefulutaeao,eosoaʻemagotoifo

30.Maoleasoleaefa’aitiitiaaileumiolepo,mae sefuluvaegaolepomalevaluvaegaoleao.

31Maileaasoeosoaʻeailelamaileafaitotoʻa,magoto isisifo,matoefoʻiisasaʻe,maosoaʻeilefaitotoʻalona tolumoletolusefulumaletasitaeao,magotoisisifoole lagi

32Oleasoleaefa’aitiitiaailepomaeivavaega,male aoeivavaega,maetutusalepomaleaomaetutusale tausagamaonaasoetoluselauonosefulumalefa

33.Maoleumioleaomalepo,malepuʻupuʻuoleao malepoetulaʻimaiealailetafegaolelaefaiaainei eseesega

34.Oleauaooaiinaumiatulonaalaiasotaitasi,ma puʻupuʻuatulonaalaipouma

35Oletulafonoleamalealaolela,malonatoefoʻimaii taimiumaeonosefuluonatoefoʻimaimaosoaʻe,olona uigaolemalamalamateleleaeigoaiala,efaʻavavau faʻavavaulava

36.Olēetulaʻimaifaʻapea,olemalamalamatelelea,ma uafaaigoainafaʻapeaetusaaimalonafoligamai,epei onapoloaʻimaiaileAliʻi

37.Epeionatulaʻioia,efaapenafoionagotoifomaele toefaʻaitiitia,elemalolofoi,aetamoeileaomalepo,ma olonamalamalamaefaafituonapupulanailolemasina; aeolelapopoaetutusaumailaua.

MATAUPU73

1Mainauamavaeleneitulafonosaouvaaiaseisi tulafonoefaatatauiletamaimalamalama,leaeigoaia Masina.

2Olonafaataamilosagaepeiolefaataamilosagaolelagi, maolonakariotaetietieaiolootuleiaelematagi,maua tuuinaatuiateialemalamalamaisefuaelemafaatusalia.

3Esuiafo‘ilonaosoa‘emalonagotoifoimasinata‘itasi: oonaasofo‘iepeioasoolela,atutusalonamalamalama etutusamalevaegalonafituolemalamalamaolela.

4MaoleauatulaʻimaiaioiaMaolanauluaʻivaegai sasaʻeesauiletaeaolonatolusefulu:maileaasoevaaia aioia,maaveaaimooutouleuluaʻivaegaolemasinaile asolonatolusefulufaatasiaimalelailefaitotoaeosoaʻe ailela

5.Maoletasiafaoiaealuatuilevaegalonafitu,mao lonafaataamilosagaatoaegaogao,eaunoamase malamalama,vaganaailetasivaefituoiavaega,male vaegalonasefulufaolonamalamalama

6Amauaeialetasivaefituoleafaolonamalamalama, etutusalonamalamalamamaletasivaefitumaleafaolea mea.

7Maegotofaatasioiamalela,maaosoaʻelelaeoso faatasilemasinamamaualeafaoletasivaegaole malamalama,maileapoileamatagaolonataeaoile amatagaoleasomasinaegotofaatasiailemasinamalela, maelevaaiaileapofaatasimavaegaesefulufamaleafa oletasioiavaega

8Maeosoaʻeoiaileaasomalevaegalonafitutonu lava,maesaumatoealuifomaileosoaʻeolela,mai onaasoototoeepupulaoiaivaegaesefulutoluototoe

1Masaouvaaiaseisiauala,osetulafonomoia,male aualaetusaaimalenatulafononatefaatinoinaailana taamilosagafaalemasina.

2MaoneimeaumanafaʻaalimaieUriel,leagelupaʻiao letaʻitaʻioilatouuma,iateaʻu,maolatoutulaga,masa outusiaolatoutulagaepeionaiafaʻaalimaiiateaʻu,ma saoutusiaolatoumasinaepeionaiai,malefoligamaio latoumalamalamaseʻiaoʻoinamaeʻaasoesefululima

3Ilevaegaetasilonafituefaʻataunuʻuinaailona malamalamaumaisasaʻe,mailevaegaetasilonafitue faʻataunuʻuinaailonapogisaumaisisifo.

4Mainisimasinaesuiaaieiaanafaatulagaga,mainisi masinaetulituliloaaieialanalavaalauigaese

5.Imasinaeluaegotofaatasiailemasinamalela:o faitotoʻaogatotonueluaolefaitotoʻalonatolumale faitotoʻalonafa

6.Ealuatuoiamoasoefitu,maliliumatoefoʻimaiile faitotoʻaeosoaʻeailela,mafaʻataunuʻuinalona malamalamauma:maealueseoiamailela,maiasoe valueulufaleatuaiilefaitotoʻalonaonoealuaʻeailela.

7Aalueselelamailefaitotoʻafa,ealueseoiaiasoe fitu,seʻiaoʻoinaalueseoiamailefaitotoʻalimamatoe foʻimaiiasoefituilefaitotoʻafamafaʻaumaailona malamalamauma:onaalueseleaoiamaulufaleatuile faitotoʻamuamuaiasoevalu

8.Onatoefoʻimaileaoiailefituasoilefaitotoʻalonafa ealuaʻeailela

9Oleanaouvaaiaailolatoutulaga--pefaapefeaonaoso aʻemasinamagotolelainaaso.

10Afaiefaaopoopofaatasitausagaelima,etolusefulu asoesiliatuilela,maoasoumaefaaopoopoiaimose tasionatausagaelima,peaatoa,e364aso.

11Olefa'aopoopogaolelamafetueonoaso:ile5 tausagae6asoitausagata'itasie30aso:maepa'ūle masinaituaolelamafetuileaofa'ioasoe30.

12Maolelamafetueaumaiaaitausagaumailesa'o,ina ialatoulēfa'asolosolopefa'atuailolatoutulagaileasoe tasieo'oatuilefa'avavau;aefa'aumatausagaile fa'amasinogatonuatoatoaiasoe364

13Itausagae3e1092aso,maitausagae5e1820aso,o lealaitausagae8e2912aso.

14Molemasinalavaia,e3tausagaleaofaʻioasoe1062 aso,maile5tausagae50asoetuaiai:[olonauiga,ile aofaʻi(ole1770)etatauonafaʻaopoopoina(1000male) 62aso]

15.Maile5tausagae1770aso,olealamolemasinao asoile8tausagae2832aso

16[Auāile8tausagauatuaioiaileaofaʻioasoe80],o asoumauatuaiaioiaile8tausagae80

17.Mauamaeʻamalesaʻoletausagaetusaaimaolatou tulagaolelalolagimatulagaolela,eosoaʻemaifaitotoʻa eosoaʻeai(lela)magotoiasoe30

MATAUPU75

1Maotaʻitaʻiouluolefaitauafe,oēuatofiaepuleile foafoagaatoamafetuuma,eiaifoʻialatougaluegaiaso faʻalotoifaleefa,elēmafaionavavaeʻeseinamaiolatou tofiga,etusaaimalefaitaugaoletausaga,maoilatouiae

faialeauaunagaiasoefaelēofaitauinailefaitaugaole tausaga.

2Maonaoilatoueseseaitagataiina,auāonafetue auaunamonilavainofoagaolelalolagi,oletasiile faitotoamuamua,oletasiilefaitotoalonatoluolelagi,o letasiilefaitotoalonafa,maletasiilefaitotoalonaono, maolesa'ooletausagaefaataunuuinaionanofoaga eseeseetoluselauonosefulumalefa.

3Auāofaʻailogamataimimatausagamaasonafaʻaali maieleageluoUrieluiāteaʻu,olēuatofiaeleAliʻiole mamaluefaʻavavauilugaomalamalamaumaolelagi,i lelagimalelalolagi,inaialatoupuleilugaolelagima vaʻaiailelalolagi,maaveamataʻitaʻimoleaomalepō,o lonauigaolela,masina,mafetu,mameaolaumae auaunaatuoloʻofaiaalatoutaʻamilosagaikariotaumao lelagi.

4Ileaualalavaleaetasi,nafaʻaalimaiaieUrieliateaʻu faitotoʻaesefululua,uamatalaileliʻoolekariotaolelai lelagi,eosomaiaiaveolela:maesosoloatuaile mafanafanailelalolagiatoa,peatatalaiolatoutaimi atofaina

5.Mamomatagimaleagagaolesaupeatatala,etutatala ilelagiipito

6Aofaitotoʻaesefululuailelagi,ituluʻigaolelalolagi, ealuatuailela,lemasina,mafetu,magaluegaumaale lagiisasaʻemasisifo

7Etelefaamalamaetatalaileagavalemaletaumatauo latou,maetasilefaamalamailonataimiatofainaeaumaia ailemafanafana,etutusamafaitotoaeomaiaifetuetusa maLanapoloaiatuiailatou,maolemeafoilealatoute faatulagaaietusamalolatounumera.

8Masaouvaaiakariotailelagi,otaufetuliilelalolagi,i lugaaʻeonafaitotoaoloofeliuliuaʻiaifetuelegotolava 9.Esiliatuletasinailoisiuma,maolemealeae faʻatautaiaailonaalailelalolagiatoa

MATAUPU76

1Maituluigaolelalolaginaouvaaiaaifaitotoae sefululuauatatalaiituumaolelagi,ealuatuaimatagima agimaiilugaolelalolagi

2Etoluolatouuamatalailelagi,maetoluisisifo,mae toluiletaumatauolelagi,maetoluiletauagavale.

3Omeamuamuaetoluoilatouiaosasaʻe,mameae toluoimatū,mameaetoluemulimulimaiilatouiaoile agavaleoleituisaute,mameaetoluoisisifo.

4Ealamaiineimatagiefaolemanuiamalemanuia,ma mainamatagievalueoomaiaimatagileaga:aauinaatui latou,latouteaumaialefaafanogailelalolagiumamale vaiolooiai,mailatouumaoloononofoai,mameauma olooilevaimalelaueleele

5.Maolematagimuamuamainafaitotoʻa,uataʻuaole matagimaisasaʻe,esaumailefaitotoʻamuamuaoloʻoi sasaʻe,efaʻasagaatuisaute:maiaiesauailefaʻatafunaga, lelāmala,levevela,malefaʻaumatiaga

6Maealaatuilefaitotoʻalonaluaileogatotonuesauai meaetalafeagai,maesaumaiailetimumalefuamale manuiamalesau;maealaatuilefaitotoʻalonatoluoloʻo ileituimatūesauailemalulumalelāmala

7Amaeʻaneimea,eagimaimatagiisauteifaitotoʻae tolu:ealailefaitotoʻamuamuaolatouefaʻasagaisasaʻe, eagimaiaisematagivevela

8.Maealaatuilefaitotoʻaogatotonuesosooaiesauai manogimanogi,malesaumaletimu,malemanuiamale soifuamaloloina

9Maealailefaitotoʻalonatoluoloʻotaotoisisifoesau ailesaumaletimu,osēakerisemaletoafa.

10Amaeʻaneimea,omatagiimatū:mailefaitotoʻalona fituisasaʻeeoomaiailesaumaletimu,osēakerisema letoafa

11Mamailefaitotoʻaogatotonuesausaʻomailesoifua maloloinamaletimumalesaumalemanuia;maealamai lefaitotoʻalonatoluisisifoesauaiaomaleaisa,male kionamaletimu,malesaumasēakerise

12.Amaeʻanei[fa]omatagiisisifo:ealailefaitotoʻa muamuaefesoʻotaʻimaleituimātūesauailesaumale aisa,malemalulumalekionamaleaisa

13.Esaumailefaitotoʻaogatotonulesaumaletimu,ma lemanuiamalefaʻamanuiaga;aeolefaitotoʻamulimulie tuaoimaleituisauteesauailelāmalamalefaʻatafunaga, malemumalefaʻaumatiaga.

14Uamaeʻaaifaitotoʻaesefululuaoituefaolelagi,ua oufaʻaaliatufoʻiiāteoealatoutulafonoumamaalatou malaumamaalatoufaʻamanuiagauma,loʻuataliʻio Metusela

MATAUPU77

1Maolevaegamuamuaeta’uaolesasa’e,auāole muamualea:malelonalua,oleituisaute,auāoleaafio ifoaileSilisiliEseiina,ioe,oiinaiseuigafaapitoaolea afioifoaioIaolēuafaamanuiainaefaavavau

2.Mauata’ualeituisisifooleuafa’aitiitia,auāoiinae fa’aitiitiaaimaifoaimalamalamaumaolelagi

3Olevaegalonafa,uafaaigoainaoleituimatū,ua vaevaeinaivaegaetolu:olevaegamuamuaefaima nofoagaotagata:olevaegalonaluaolooiaisamiovai, mavanumavaomatuamavaitafe,malepogisamaao;ole vaegalonatoluolooiailefaatoagaoleamiotonu.

4Naouvaaiamaugamaualulugaefitu,esiliatuona maualuluganailomaugaumaoilelalolagi:onasauailea oleaisa,mauamavaeatuaso,vaitau,matausaga.

5Naouvaaiavaitafeefituilelalolagiesiliatuonatetele nailovaitafeuma:oletasioiavaitafeesaumaisisifoe sasaaatuonavaiileSamiTele.

6Onaomaileaoletoaluamaileituimatūilesamima sasaaatuolavaiileSamiErythraeanisasaʻe.

7Onaōmaileaoisietoʻafaileituimatūilolatoulava sami,etoʻaluaoilatouileSamiErythraean,maletoʻalua ileSamiTelemafaʻamatuʻuatuilatoulavaiinamaonisi efaimai:iletoafa.

8Efitumotutetelenaouvaaiailesamimaleatunuuautu: eluaileatunuuautumalelimaileSamiTele

MATAUPU78

1Oigoafo‘iolelaefa‘apea:olemuamuaoOrjârês,ma lelonaluaoTômâs

2Maolemasinaefaonaigoa:oleigoamuamuao Asônjâ,olelonaluaoEblâ,olelonatoluoBenâsê,male lonafaoErâe

3.Ofetuteteleiaelua:olola'uala'asagaepeiolela'asaga olelagi,maetutusalelapo'aola'asagaumaelua.

4Ileli'oolelaefituvaegaolemalamalamaefa'aopoopo iaileteleomeanailolemasina,mainifuafa'atatau ma'otiefa'aliliuinase'iao'oinamulevaegalonafituole la

5Onalatouōatuleamaulufaleatuifaitotoʻaosisifo,ma latoufaialalatoutaamilosagaimatū,malatouōatui faitotoʻaisasaʻeilugaolelagi

6.Aosoaʻelemasina,ealialimaiilelagiletasi vaesefulufaovaega:etumulonamalamalama:ileaso sefulufanatefaʻataunuʻuinalonamalamalama

7.Esefululimavaegaolemalamalamauafaaliliuinaatuia teiaseiaooileasosefululimapeamaeʻalona malamalama,etusaaimalefaailogaoletausaga,onaavea leaoiamasefululimavaega,maetuputupuaʻelemasinai lefaaopoopoinaovaegaesefulufa

8Aomouatulonamasina,efa’aitiitialemasinaileaso muamuailesefulufavaegaolonamalamalama,ilelona luailesefulutoluvaegaolemalamalama,ilelonatoluile sefululua,ilelonafailesefulutasi,ilelonaonoileiva,i lelonafituilevalu,ilelonavaluilefitu,ilelonaivaile ono,ilelonasefuluilelima,ilelonasefulutasiilefa,ile lonasefululuailetolu,ilelonasefulutoluilelua,ilelona sefulufaileafaolelonafitu,mamouatuatoalona malamalamaototoeilelonasefululima

9Mainisimasinaeluafulumaleivaasoolemasinama leluafulumalevaluasoetasi.

10MasafaʻaalimaieUrieliateaʻuseisitulafono:pea faʻaliliuinaatulemalamalamailemasina,mapoofeaitu efaʻaliliuinaatuiaielela.

11Ilevaitaimiatoaoloʻotuputupuaʻeailemasinailona malamalama,oloʻoiatuʻuinaatuiateialavapea faʻafeagaimalelaiasoesefulufa,oloʻofaʻataunuʻuina lonamalamalamailelagi,maafaʻamalamalamainaoiai letaimiatoa,oloʻofaʻataunuʻuinaatoatoalona malamalamailelagi.

12Maileasomuamuaetaʻuaaioiaolemasinafou,auā oleasoleaeosoaʻeailemalamalamaionaluga

13.Eatoalonamasinaileasotonulavaegotoailelai sisifo,maeosoaʻemaisasaʻeilepō,maesusulule masinailepōatoaseʻiaooinaosoaʻelelaionalumama vaaialemasinaionaluma.

14Ileituesauailemalamalamaolemasina,oiinafoʻie mouatuaiseʻiamouatuumalemalamalamamauaooina mutaasoumaolemasina,mauagaogaolona faataamilosaga,ualeaisemalamalama

15Etolumasinaetoluonaasoetolusefulu,aolonataimi etolumasinaeluafulumaleivaaso,leaefa’ataunu’uina ailonataimiefa’aitiitiaailonasoifuaileulua’ivaitaimi, mailefaitoto’amuamuaeselaufitusefulumalefituaso 16Aoalueseoia,ealialimaioiamomasinaetolue tolusefuluasoimasinataʻitasi,aomasinaetolueluafulu maleivaasoimasinataʻitasi.

17Ilepōefoligamaioiaosetamāloamoasoeluasefulu itaimiuma,aoleaoefoligamaioiaolelagi,maeleaise isimeaiateiavaganaailonamalamalama.

MATAUPU79

1Olenei,loʻuataliʻie,uaoufaʻaaliatuiateoemeauma, mauamaeʻaletulafonoofetuumaolelagi.

2.‘Uaiafa‘aalimaifo‘i‘iātea‘utulafonoumaoneimeai asota‘itasi,mavaitauta‘itasiolepulega,matausaga ta‘itasi,malonaaluatu,malefa‘atonuga‘uafa‘atonuinai masinata‘itasimavaiasota‘itasi.

3Malemouatuolemasinaleaetupuilefaitotoalona ono:auāoleneifaitotoalonaonouaatoatoalona malamalama,maamaeʻalenaonaamataleaolemouatu: 4Malemouatuleaetupuilefaitotoamuamuailona vaitau,seiaooinamaeʻaasoeselaufitusefulufitu:ua faitauinaetusaaimavaiaso,vaiasoeluasefululimama asoelua

5.Epa'ūoiaituaolelamalefa'asologaofetuilelima asotonulavailetaimietasi,mapeaumaonasopo'ia leneinofoagauaeva'aia

6.Oleatamalefa'ata'ita'igaleaofetuta'itasinafa'aalimai eUrieluleagelusili,ololatouta'ita'i,iatea'u

MATAUPU80

1Inaaso,natalimaiaileageluoUrielumafaapeamaiia teaʻu:'Faauta,uaoufaaaliatuiateoemeauma,Enoka, mauaoufaaaliatuiateoemeaumainaiaevaaiileneila maleneimasina,mataitaiofetuolelagimailatouumae liliuatuiailatou,alatougaluegamataimimamalaga.'

2Oasooēagasala,efaapuupuuinaaitausaga,Etuaifo‘i alatoufanauiolatoufanuamafanua,Esuiafo‘imeauma ilelalolagi,Elēalialimaiiolatoutaimi:Etaofiafo‘ile timu,Etaofiafo‘ielelagi

3Oonapoiaefa'aletonuaifuaoleeleele,Eletupuio latoutaimi,Etaofiafo'ifuaola'auiolatoutaimi.

4Esuiafo‘ielemasinalonafa‘atulagaga,Elēalialimai fo‘iilonataimi

5.Oasoiaevaaiaailelamaemalagaoiaileafiafiile pitoituaolekariotateleisisifo,maesusuluatulona malamalamaesiliatunailolefaatulagagaole malamalama.

6Etoʻatelealiʻiofetuoleasolialefaʻatonugaua faʻatonuinaMaoleasuiaeilatouneialatoutaʻamilosaga maalatougaluega,maolealēalialimaiivaitauua faʻatonuinamoilatou

7Enatiafo‘ilefa‘atulagagaatoaofetumaiēagasala,E sesēfo‘imafaufaugaoēoilelalolagi‘iāteilatou,E liliu‘eseinafo‘iilatoumaiolatoualauma,Emoni,latou tesesēmamanatuoatuailatou.

8Efa‘ateleinafo‘ileleaga‘iāteilatou,Eo‘omaifo‘ile fa‘asalaga‘iāteilatou‘ina‘iafa‘aumatiaaiilatouuma

MATAUPU81

1‘Uafetalaimaioia‘iātea‘u:‘Iaeva‘ai,Enoka,inei papamaafa‘alelagi,mafaitaumeaolo‘otusiaai,maiae mātauinameamonita‘itasi’

2.Onaouvaavaaileaipapamaafaalelagi,mafaitauimea umanatusiaaimamalamalamaimeauma,mafaitaule tusiogaluegaumaatagata,mafanauumaatagataoleai lugaolelalolagieoolavaitupulagaesilionamamao.

3OnaouviviiatuleaileAliisilisiliese,leTupuole mamaluefaavavau,auānaIafaiagaluegaumaole lalolagi,MasaouviviiatuileAliionaoLonaonosai,Ma saoufaamanuiaatuiateIaonaolefanaugaatagata.

4.‘Onaoufaiatulea:‘Amuialetagataeotiileamiotonu maleagalelei,eleaisetusioleamioletonunatusiaeuiga ‘iāteia,eleaifo‘iseasofa‘amasinoefa‘asaga‘iāteia’

5.Onaaumaialeaoaʻuenatagatapaiaetoafitumatuu aʻuileeleeleilumaolefaitotoaoloʻufale,mafaimaiia teaʻu:'TaʻuatumeaumailouataliioMetusela,mafaaali atuiaufanauumaeleaisetagataeamiotonuilumaole Alii,auāoIaololatouFoafoa'

6.Oletausagaetasimatoutetuʻuaaioemalouataliʻi, seʻiaetuʻuinaatuaupoloaʻigamulimuli,inaiamafaionae aʻoaʻoatuilaufanaumatusimoilatou,mamolimauatui aufanauuma;aoletausagalonalualatouteaveʻeseaoe maitotonuiailatou

7Iafaamalosilouloto,auāoleafolafolaatuele amiotonuleamiotonuiletagatalelei;oleaoliolifaatasile auamiotonumaleauamiotonu,malatouteofoatule faafetailetasiiletasi

8.Aoēagasalaeotifa‘atasimaēagasala,Eotifo‘iēliliu ‘esefa‘atasimaēliliu‘ese

9Oēfaialeamiotonu,eotiilatouonaoamiogaatagata, eaveeseinafo‘iilatouonaoamiogaaēamioleaga.

10Oasoianalatoulētoetautalamaiaiiateaʻu,onaou aluatuleailoʻunuʻu,mafaʻamanūileAliʻiolelalolagi

MATAUPU82

1.Olenei,lo’uatali’ioMetusela,oneimeaumaoute fa’amatalaatuiateoematusiamooe,mauaoufa’aaliatu iateoemeauma,mauaoutu’uinaatuiateoetusieuigai neimeauma:oleaiaeteu,lo’uatali’ioMetusela,tusimai limaoloutamā,maiaeva’aiiaetu’uinaatuitupulagao lelalolagi

2.Uaoufoa‘iinaatulePoto‘iāteoemalaufānau,Malau fānauolea‘iāteoe,‘Ina‘ialatoutu‘uinaatuialatou fānauitupulagauma,Oleneipotoesiliatunailoolatou mafaufau.

3Oēmalamalamaiai,latoutelēmomoe,aelatoute fa‘alogologoiaimalefa‘aeteete,inaialatoua‘oa‘oina leneipoto,maesiliatuonafiafiaiaiē‘a‘aiiainailo mea‘ailelei

4Amuiaēamiotonuuma,amuiailatouumaesavavaliile alaoleamiotonumaelēagasalaepeioēagasala,ile faitauinaoolatouasoumaesopoiaaielelalelagi,e ulufaleatumaaluesemaifaitotoʻamoasoetolusefulu faatasimauluoafeolefaatulagagaofetu,faatasiaima fetuefaoloovaeluainavaegaefaoletausaga,etaʻitaʻiai latoumaulufalefaatasimailatouiasoefa

5.Onaoilatou,eagasalaaitagatamalatoutelēfaitauinai latouilefaitaugaatoaoletausaga:ioe,eagasalaaitagata, malatoutelēiloatonuilatou

6Auāeaofiailatouilefaitaugaoletausagamauatusia monilavaiaiefaʻavavau,oletasiilefaitotoʻamuamua maletasiilefaitotoʻalonatolu,maletasiilefaitotoʻa lonafamaletasiilefaitotoʻalonaono,maefaʻaumale tausagaiasoetoluselauonosefulumalefa

7.Maoletalaolooiaiesa’omaolefaitaugatusitusiae sa’o;auāomalamalama,mamasinamatausamiga,ma

tausagamaaso,uafa’aalimaimafa’ailoamaieUrieluia tea’u,olēuatu’uinaiaieleAli’iolefoafoagaumaole lalolagile‘aualelagi

8.Epulefo‘ioiailepomaleaoilelagie fa‘amalamalamaaitagatailemalamalamaolela,ole masina,mafetu,mamanaumaolelagiolo‘ofeliuliua‘ii olatoukariotafa‘ata‘ali‘oli‘o

9.Ofa'asologaiaofetu,etutuiolatounofoaga,mao latouvaitaumatausamigamamasina

10Oigoaiaoētaʻitaʻiiāilatou,oēmataalainaialatou ulufalemaiiolatoutaimi,iolatoufaasologa,iolatou vaitau,iolatoumasina,iolatouvaitaimiopulega,mao latoutulaga.

11Emuamuaulufaleatuolatoutaitaietoafaoē vaevaeinavaegaefaoletausaga;onasosooaileamai latouotaitaietoasefululuaofaatulagagaoēvaevaeina masina;mamoasoetoluselauonosefuluolooiaiuluo afeoēvaevaeinaaso;mamoasoefaolooiaitaitaie vaevaeinavaegaefaoletausaga.

12Oneitaʻitaʻiolefaitauafeuafaʻapipiʻiinailevaole taʻitaʻimaletaʻitaʻi,taʻitasiituaosetulaga,aeolatou taʻitaʻiefaialevaevaega.Maoigoaiaotaʻitaʻie vaevaeinavaegaefaoletausagauafaʻatulagaina:Mîlkî'êl, Hel'emmêlêk,maMêl'êjal,maNârêl

13.Maoigoaoilatouolootaitaiailatou:Adnâr'êl,ma Îjâsûsa'êl,ma'Elômê'êl--oneitagataetoatoluemulimulii taitaioleaufono,

14.maetasiemulimuliitaitaietoatoluofa’atonugae mulimuliinataitaionofoagaevaevaeinavaegaefaole tausaga

15.Ileamatagaoletausagaemuamuatulaʻimai Melekejâlmapule,olonaigoaoTam'âinîmalela,mao asoumaolanapuleaoiatauaveinalepuleeivasefuluma letasiaso.

16Ofaʻailogaiaoasooleavaaiailelalolagiiasoolana pule:oleafu,malevevela,malefilemu;efuamaifoʻi laʻauuma,etutupumaifoʻilauilaʻauuma,male seleselegaosaito,mafugālaaurosa,mafugālaauumae tutupumaiilefanua,aemagolaʻauoletaumālūlū

17.Oigoaneiotaitaiolooilaloifooilatou:oBerka'êl,o Zêlebs'êl,maleisiuafaaopoopoiailetaitaioleafe,ua ta'uaoHîlûjâsĕph:uaooileiugaoasoolepulegaalenei taitai.

18OleisitaitaiesosoomaiaoHêl'emmêlêk,olēua faaigoaesetasiolelapupula,maoasoumaolona malamalamaeivasefulumaletasiaso.

19Ofaʻailogaiaoonaasoilelalolagi:olevevelatelema lemago,maolaʻauefaʻamataʻuinaolatoufuamafuamai olatoufuaumauamatuamauasaunia,maomamoeefai avāmato,maofuaumaolelaueleeleefaʻaputuina,ma meaumaoloʻoilefanua,malemeaesoliaivine:onei meaetutupuiasoolanapule.

20Oigoaia,mafa’atonuga,mata’ita’ionaali’ioleafe: oGîdâ'îjal,oKê'êl,maHê'êl,maleigoaoleali’ioleafe uafa’aopoopoiai,oAsfâ'êl':uaooilei’ugaoasoolana pule

MATAUPU83

1Olenei,lo‘uatali‘ie,Metusela,oleaoufa‘aaliatu‘iā teoeo‘ufa‘aaligauma‘ua‘ouva‘aia,maoleaou fa‘amatalaatuiouluma.

2Eluafaaaliganaouvaaiaaoleifaiavāa’u,maematua eselavaletasimaileisi:olemuamuainauaoua’oa’oina letusitusi:olelonaluaaoleifaiavāa’uiloutina,inaua ouvaaiasefaaaligamata’utiaMasaoutataloatuileAlii euigaiiamea

3Saoutaotoilefaleolo’utamamatuaoMaalaele,inaua ouvaaiaisefaaaligalepa’ūifoolelagimaalua’ema pa’ūifoileeleele.

4Inauapa'ūifoileeleele,saouvaaialefoloinaole eleeleisevanutele,mauatautaumaugailugaomauga, mauagotoifomaugailugaomauga,mauasaeialaau maualulugamaiolatouogalaau,mauatogiifomagotoifo ilevanu

5.Onapa'ūmaileaoseupuilo'ugutu,onaousiia'eleao lo'uleoealagaatu,mafaapeaatu:'Uafaaleagainale lalolagi'

6.OnafafaguleaoaʻueMahalalelloʻutamāmatuaaooʻu taotoionatafatafa,mafaimaiiateaʻu:“Sealemeauae tagiaifaapea,loʻuataliie,maaiseauaetagiaifaapea?”

7.‘Onaoufa‘amatalaatulea‘iāteialefa‘aaligaatoana ‘ouva‘aia,‘onafaimaileaoia‘iātea‘u:‘Uaeva‘aiase meamata‘utia,lo‘uatali‘ie,maolaufa‘aaligamitie matuāmata‘utialavaeuigaimealilooagasalaumaale lalolagi:etatau‘onagotoifoilevanutelemafa‘aumatiai sefa‘aumatiagatele

8.Olenei,lo’uatali’ie,tula’iiamafa’atogaatuileAli’io lemamalu,auāooeosetagatafa’atuatua,inaiatumaupea sevaegaototoeilelalolagi,maialēfa’aumatiaeIale lalolagiatoa.

9Lo’uatali’ie,oleaoomaineimeaumamailelagiile lalolagi,maoleaiailefa’aumatiagateleilelalolagi 10.Inauamavaeleamea,saoutuilugamatatalomaaioi mafaatoga,matusiilalola’utatalomotupulagaole lalolagi,maoleaoufaaaliatumeaumaiateoe,lo’uatalii oMetusela.

11Inauaoualuifoilalomavaaiatuilelagi,malelao osoaʻeisasaʻe,malemasinaogotoisisifo,maninaifetu, malelalolagiatoa,mameaumanaIasilafiaileamataga, onaouviviiatuleaileAliiolefaamasinogamaviviiatu iateIaauānaIafaialelaealuaʻemaifaamalamaosasaʻe, manaiaaluaʻemaosoaʻeilugaolelagi,maaluesema savalipeailealanafaaaliaiateIa

MATAUPU84

1Onaousiiaʻeleaoʻulimaileamiotonu,maviviiatui LēPaiamaLēSilisili,matautalaatuilemānavaoloʻu gutu,malelaulaufaivaotagata,leanafaiaeleAtuamole fanauatagata,inaialatoutautalaai,manaIafoaʻiatuiāte ilatoulemānavamalelaulaufaivamalegutulatoute tautalaai:

2.‘Iaviiaoe,leAli‘ie,leTupu,eSilimalemalosiilou silisiliese,leAli‘iomeaumanafaiailelagi,leTupuo tupumaleAtuaolelalolagiumaOloumanamaloumalo maloumamaluetumauefa‘avavaufa‘avavaulava,ma loupuleitupulagaumalava;Olagiumalavaolou

nofoāli‘iefa‘avavau,malelalolagiumaoloutu‘ugamaue fa‘avavaufa‘avavaulava.

3Auānaefaiamaetepuleameauma,eleaifo‘isemeae faigata‘iāteoe,elēalu‘eselepotomailounofoāli‘i,elē liliu‘esefo‘imaiouluma.Etesilafiamaesilasilamae fa‘afofogaimeauma,eleaifo‘isemeaenatiamai‘iāte oeauāetesilafiameauma

4.OleneiuaagasalaageluaLoulagiilesolitulafono,O lootumaupeaLoutoasailugaotinootagataseiaooile asoteleolefaamasinoga

5Olenei,leAtuae,leAli‘i,maleTupuSilisili,outeaioi atumafa‘atogaatu‘iāteOeefa‘ataunu‘uinala‘utatalo, ‘Iaetu‘uinamai‘iātea‘usefānauilelalolagi,‘Auafo‘i ne‘ifa‘aumatiatagatauma,‘Iaefaialelalolagi‘ialeaise tasienofoai,‘ina‘iaiaisefa‘aumatiagaefa‘avavau

6.Olenei,lo‘uAli‘ie,‘iaefa‘aumatiamailelalolagile tinooēnafa‘atupuinalouto‘asā,‘aeiaefa‘atūinaletinoo leamiotonumaleamiotonuepeiosela‘auolefatue fa‘avavau,‘Auafo‘i‘etenatiaoufofogailetataloalau ‘au‘auna,leAli‘ie

MATAUPU85

1Inauamavaeleneimea,saoutoevaaiiseisimiti,mao leaoufaamatalaatulemitiatoaiateoe,lo’uataliie.

2OnasiiaʻeleaeEnokalonaleomatautalaatuilona ataliioMetusela:‘Loʻuataliie,outetautalaatuiateoe; faalogomaiiaʻuupuiaeuaʻimaioutaligailefaaaligao mitialoutamā’

3AoleʻiaveinaloutināoEdna,naouvaaiaisefaaaligai lugaoloʻumoega,mafaauta,osepovipoanasaumaile eleele,maolepovipoalenaesinasina;onasauaileaose povifafine,mafaatasiaimaleneipovifafineelua,ole tasieuliulimaleisiemumu.

4Onasualeaelepoviuliulilepovimūmūmatuliloaoia ilelalolagiatoa,maoletaimileanaoulētoevaaiaaile povimūmū.

5Auatupulepoviuliulimauaalufaatasimaialepovi fafine,mauaouvaaialeteleopovinaoesemaiiateiae foligatutusamamulimuliatuiateia.

6Onaalueseleaolepovimuamuamailumaolepovi muamuaesaililepovimumu,aualemaua,mauatagiauē teleonaoiamasailiiateia.

7Masaouvaavaaiseiaooinasaulepovimuamuaiateia mafaafilemuinaoia,matalumailenataimiagaiilumasa letoetagioia.

8Onatoefanaumaileaoiaoleisipovipoʻapaʻepaʻe, onatoefanaumaileaoiaopovipoʻaetelemapoviuliuli.

9Naouvaaiafoʻiilaʻumoeletupuaʻeolepovipoʻa paʻepaʻemaaveamapovipoʻapaʻepaʻetele,mamaiiāte Ianatupugamaiaileteleopovipoʻapaʻepaʻe,mana latoufoligatutusamaia.Manaamataonalatoufanauale teleopovipoʻapaʻepaʻe,ianafoligatutusamailatou,ole tasiemulimuliiletasi,eoolavailetele

MATAUPU86

1Onaoutoevaaileaio’umataaoo’umoe,masaou vaaiilelagiiluga,mafaauta,uapa’ūifosefetumaile lagi,onatula’imaileama‘aima‘aiilevaoilevaona povi

2Inauamavaelenamea,saouvaaiapovitetelemapovi uliuli,mafaauta,salatousuiaumaolatoufalemalaufanua maalatoupovi,maamataonanonofofaatasi

3.Onaoutoevaaileailefaaaliga,maoutepaatuilelagi, mafaauta,uaouvaaialeteleofetuuaifoifomalafoifoi latoulavamailelagiilefetumuamua,onaavealeaoi latoumapoviitotonuonapovimafafagainafaatasimai latou.

4Onaoutilotiloatuleaiāteilatoumaouiloaatu,faauta foʻi,ualatoutatalaumaolatouvaegaoletino,epeio solofanua,mauaamataonaufiufipoviapovi,onatotōai leaoilatouumamafanauanielefane,kamela,maasini

5.Onafefefeaileaopoviumaiateilatoumauamatuā fefefeiateilatou,mauaamataonalatouuiolatounifo maʻai,masasaiolatounifo

6.‘Uaamatafo‘i‘onalatou‘ainaiapovi;fa‘autafo‘i,‘ua amata‘onagatetematetetetagataumaolelalolagiio latoulumama‘ualatousosola‘esemai‘iāteilatou

MATAUPU87

1.Masaoutoevaaiilealanaamataaionalatoufetaua’i ma‘ainaeletasileisi,mauaamataonatagileotelele eleele

2.‘Ona‘outoetepaa‘eleaoo‘umatailelagi,ma‘ou va‘aiatuilefa‘aaliga,fa‘autafo‘i,‘uaōmaimailelagini tagataepeionitagatapapa‘e;‘uaōatufo‘ileto‘afamai leameamaleto‘atolufa‘atasimailatou.

3Oletoatoluleanamulimulimai,nalatoupu’einalo’u limamaavea’ea’u,mamaoesemaitupulagaolelalolagi, masiitiaa’uisemeamaualuga,mafaaalimaiiatea’use ‘olouasi’itiailugaa’eoleeleele,maomaugaumasa maulaloifo

4.‘Onafaimaileaoletasi‘iātea‘u:‘Nofoia‘i‘ineise‘ia eva‘aiimeaumaetutupuinaelefane,kamela,maasini, mafetumapovi,mailatouumalava’

MATAUPU88

1.Naouvaaiafo‘isetasionafetueto‘afanamuamuasau, manaiapu‘einalefetumuamuanapa‘ūmailelagi,ma fusifusiaonalimamaonavaemalafoilevanu:oleaua vaapiapimalolotolevanu,mauamata‘utiamapogisa.

2Onatosoleaeletasioilatoulepelu,maavatuina elefanemakamelamaasini:onaamataleaonalatou fefasiai,mauagatetelelalolagiumaonaoilatou.

3Aooʻuvaʻavaʻaiatuilefaʻaaliga,faʻauta,oletasiona tagataetoʻafanasau,naiafetogiailatoumailelagi,ma faʻapotopotomaavefetuteteleumaolatouvaegaepeio solofanua,mafusifusiailatouumailimamavae,malafoi latouilevanuolelalolagi

MATAUPU89

1Onaaluleaoletasionatagataetoafailepovipaʻepaʻe maaʻoaʻoatuiateiaisemealilo,eaunoamalonafefe:na fanaumaioiaosepovimauaaveamatagata,mafausiase vaatelemoialavamanofoai;mapovietolunanonofo faatasimaiaitotonuolenavaamauaufitiaaiilatou

2Onaoutoetepaaʻeleaooʻumatailelagimavaaiaaise taualugamaualuga,efituvaitafeetafeifoiluga,maona vaitafeetafeteleatuitotonuosepa

3.Onaoutoevaailea,mafaauta,ovaipunauamatalai lugaolefogāeleeleolepatele,mauaamataonaosoaʻele vaiiluga,mauaouvaaiatuilepaseiaufitialona fogāeleeleumailevai

4.Onafaateleinaleaolevai,lepouliuli,malepuaoiluga; aooʻuvaaiatuilemaualugaolevai,uaaluaʻelevaii lugaaʻeolemaualugaolepa,mauatafeifoilugaolepa, mauatuilugaoleeleele

5Onafaapotopotoinaleaomanuumaolepaseiaouvaai penafaapefeaonagotoifomafoloinamafanoilevai.

6Aoleva’aleanaopeopeailugaolevai,a’opoviuma maelefanemakamelamaasininagotoifoilesami fa’atasimamanuuma,oleanaoulētoeva’aiaaiilatou, masalēmafaionalatousosolaese,auafanomagotoifoi leloloto

7.Onaoutoevaaileailefaaaligaseiaooinaaveeseinana vaitafemailetaualugamaualuga,mauafaalaugatasiaai luaoleeleelemauatatalainaisivanu

8.Onaamataleaonatafeifolevaiitotonuoneimea,seia ooinavaaialeeleele;auato’alevaailugaoleeleele,ona mouatuleaolepouliulimaalialimailemalamalama

9.Aolepovipaʻepaʻeualiutagatanasaumaileipu, faʻatasimapovietolufaʻatasimaia,oletasionapovie tolusapaʻepaʻeepeiolepovi,oletasisamūmūepeiole toto,maletasieuliuli:onaalueseleaolepovipaʻepaʻe maiiāilatou

10-27.MaileMaliuoNoaeooatuileEsoto.

10Onaamataleaonalatoufanauinamaimanufeʻaiole vaomamanufelelei,oleanatutupumaiaiituaigaeseese: leona,taika,luko,maile,haiena,puaavao,alope,sikureli, puaa,falako,otere,aeto,maoreva;maitotonuiailatouna fanaumaiaisepovipoʻapaʻepaʻe.

11Onaamataleaonalatoufe’ailetasiiletasi;aolepovi po’apa’epa’enafanaumaiiateilatou,nafanauaeiase asiniolevaomasepovipo’apa’epa’efa’atasimaia,ma uafa’ateleinaaiasiniolevao

12Aolepovipoʻanafanaumaiiāteianafanauase puaʻaulimasemamoepaʻepaʻe;maolepovipoʻa muamuanafanaualeteleopuaʻa,aolemamoeleana fanauamamoeesefulumalelua

13.Uamatutuanamamoeesefululua,onalatouavatuleao letasiiasini,onatoeavatuleaenaasinilemamoeiluko, onatupuaʻeleaolemamoefaatasimaluko.

14OnaaumaialeaeleAliimamoeesefulumaletasie nonofofaatasimaiamaetataafaatasimaiailelotolotoio luko:onalatoufaatoateleinaaileamaaveamalafumamoe etele.

15Onaamataleaonafefefelukoiateilatou,masalatou faasauaiateilatouseiaooinalatoufaaumatiaalatou fanaulaiti,malatoulafoalatoufanauilevaitafeeteleai levai:auaamataonatagileotelenamamoeonaoalatou fanaulaiti,mafaitioilolatouAlii.

16Onasolaeseleaosemamoenalaveaiinamailukoma aluatuiasinivao;masaouvaaiimamoeualatoufetagisi maalalaga,maaioiatuilolatouAliimalolatoumalosi atoa,seiaooinaafioifoleAliiomamoeileleoomamoe

maisenofoagamaualuga,maafiomaiiailatoumatausiia ilatou.

17OnavalaauatuleaoIailemamoenasaomailuko,ma fetalaiatuiaieuigailukoinaiaapoapoa’iatuiateilatou eauane’ipa’iatuimamoe.

18Onaōatuleaomamoeilukoetusaaimaleafiogaale Ali‘i,ma‘uafetaia‘imaiaseisimamoemaōfa‘atasima ia,‘onaōatuleaoleto‘aluamaulufalefa‘atasiile fa‘apotopotogaonaluko,matautalaatu‘iāteilatouma apoapoa‘iatu‘iāteilatou‘auane‘ipa‘iatuimamoemai letaiminei

19Onaouvaaialeaoluko,malolatousauāteleimamoe ilolatoumalosiatoa;mauaalalagaleotelemamoe.

20OnaafiomaileaoleAliiimamoemauaamataona latousasainanaluko:onaamataleaonatagiauēluko;aua filemumamoemauataofialoalealalaga.

21Onaouvaaileaimamoeseiaooinalatouoesemai totonuoluko;aesafaatauasoinamataoluko,maoeseatu nalukoetuliloamamoemalolatoumalosiatoa.

22OnaafioatuleaoleAli‘iomamoefa‘atasimailatou, ololatouta‘ita‘i,mamulimuliatu‘iāteiaanamamoeuma: maoonafofogasapupulamamamalumamata‘utiae va‘aiiai

23Auaamataonatuliloaelukonamamoeseiaooina latoutaunuuisesamiolevai.

24Onavaeluainaleaolesami,masatulevaiileaituma leaituiolatouluma,masataʻitaʻiailatouelolatouAliʻi matuʻuoIalavailevaoilatoumaluko.

25Aoleʻivaʻaiaenalukomamoe,salatouagaʻiatuile ogatotonuolesami,mamulimuliatulukoimamoe,ma taufetuliatunalukoiailatouilesami.

26UalatouvaaialeAliiomamoe,onalatouliliuleae sosolaesemaionaluma,auafaapotopotoinalesami,ma uapeionasafaia,onatumuaileaolevaimauaosoaʻe seiaooinaufitiaainaluko

27Masaouvaaiseiaooinafanomamalelemolukouma natuliloanamamoe.

28-40IsaraeluileToafa,leTuuinaMaioleTulafono,le FaitotoaiPalesitina.

28Auasosolaesemamoemaileavaimaōatuilevao,e leaisevaimaleaisemutia;onaamataleaonapupulao latoumatamavaai;masaouvaaialeAliiomamoeoloo fafagainailatoumaavatuiailatoulevaimalemutia,ma omamoeoloooatumataitaiinailatou.

29Onaaluaʻeleaolemamoeiletumutumuolepapa maualuga,mauaauinaatueleAliʻiomamoeiāteia.

30Inauamavaelenamea,saouvaaialeAliiomamoeoē satuiolatouluma,maoLonafoligasatelemamatautia mamamalu,masavaaiaoIaenamamoeumamasafefefe iOnaluma.

31‘Uafefefematetemūilatouuma‘onaoIa,ma‘ua latou‘alagaatuimamoesaiaifa‘atasimailatou:“Matou telēmafaia‘onatutuilumaolomatouAli‘ipeva‘aiatu ‘iāteIa”

32.Onatoealuaʻeleaomamoenataʻitaʻiinailatouile tumutumuolepapa,auaamataonatauasomamoemase esemailealanaiafaʻaaliatuiāilatou,aualeiloae mamoe.

33OnamatuātoʻasāaileaoleAliʻiomamoeiāilatou, mauailoaelemamoeleamea,onaaluifoleaoiamaile tumutumuolepapa,maaluatuimamoe,mauailoaaile toʻateleoilatouuatauasomauapaʻuʻūese.

34.‘Ualatouva‘aiatuiai,‘onalatoufefefeaileama tetemūilonaiai,ma‘ualatoumanana‘oetoefo‘iatuio latoulafu

35.Onaaveleaelemamoeisimamoefaatasimaia,ma sauinamamoenapa'u'ūese,maamataonafasiotiilatou; masafefefemamoeionaluma,maoleanatoeaumaiaaie lemamoenapa'u'ūese,matoefo'iatuiolatoulafu

36Masaouvaaiileneifaaaligaseiaooinaaveale mamoematagatamatuamafausiasefalemoleAliio mamoe,matuumamoeumaitotonuolenafale

37Masaouvaaiseiaooinamomoeleneimamoesa fetaiaimalemamoesataitaiailatou:masaouvaaiseiaoo inafanomamoeteteleumamatulaimaitamaitilaitiio latounofoaga,malatouooatuiselaufanualafulemu,ma faalatalataatuisevaitafeolevai.

38Onaalueseleaolemamoe,ololatoutaʻitaʻiuaavea matagata,mauamoe,onasailileaomamoeumaiaima tagiiaimaletagitele.

39Masaouvaaiseiaooinalatoutuualetagimolena mamoemasopoialenavaitafeolevai,onatulaileao mamoeeluaefaimataitaiiletulagaoilatounataitaiai latoumamomoe

40Masaouvaavaaiseiaooinataunuumamoeise nofoagalelei,maselaueleelematagofiemamatagofie,ma saouvaavaaiseiaooinamaoonanamamoe;masatule faleitotonuiailatouilelaueleelematagofie

41-50MaileTaimioFaamasinoseiaooileFausiainaole Malumalu

41Onisitaimiepupulaaiolatoumata,maonisitaimie tauasoai,seiaooinatulaimaiseisimamoemataitaiai latoumatoeaumaiailatouuma,onapupulaaileaolatou mata

42Onaamataleaonaʻainaetaʻifaumaalopemapuaʻa vaonamamoeseʻiaooinatoefaatuinaeleAliiomamoe seisimamoemaiolatoulotolotoi,olenataitaiailatou

43Onaamataleaelemamoepoʻaonasuaiituumaelua otaifau,alope,mapuaavaoseiaooinaiafaaumatiailatou uma

44Onavaaialeaelemamoeuapupulaonamatale mamoepoa,leasaitotonuolemamoe,seiaooinalafoaia lonamamalumaamataonatuleianamamoe,masoliiai, maamioleaga.

45OnaauinaatuleaeleAli‘iomamoeletama‘imamoei seisitama‘imamoemafa‘atūinaa‘eefaimamamoepo‘a mata‘ita‘iolemamoeesuiailemamoepo‘anatu‘ualona mamalu.

46Onaaluatuleaiaimatautalaatuiainaoia,matausia oiaefaimamamoepoa,maaveaaimaaliimataʻitaʻio mamoe;aeiletaimioneimeaumasasauāinaaiena taifaulemamoe

47.Onatuliloaleaelemamoepoʻamuamualemamoe poʻalonalua,onatulaʻileaolemamoepoʻalonaluama solaesemaionaluma;masaouvaʻaiseʻiaoʻoinatosoi laloetaifaulemamoepoʻamuamua.

48Onatulaʻileaolemamoepoʻalonaluamataʻitaʻiale mamoelaiti.

49Onatupuaʻeleaonamamoemafaatoateleina;ao maileuma,maalope,mapuaavaonafefefemasosolaese maiai,manatuʻimafasiotiaelemamoepoʻamanufeʻai, maualeaisetoemalosionamanufeʻaiimamoemaua leaisemeanalatoufaoaOnafanaualeaelemamoepoʻa leteleomamoemauamoe;onaavealeaosemamoe laʻitiitimamamoepoʻaesuiaioia,mauaaveamaaliʻi mataʻitaʻionamamoe

50Onatelemalauteleleaolefale,masafausiamona mamoe:masafausiaseʻolomaualugamateleilugaole falemoleAliʻiomamoe,masamaulalolenafale,aole ʻolosamaualugamamaualuga,masatuleAliʻiomamoei lugaolenaʻolomasalatouofoinaatuselaulautumuiOna luma.

51-67OMaloeLuaoIsaraelumaIuta,eooatuile FaaumatiagaoIerusalema.

51Masaoutoevaaiinamamoeualatoutoesesemauao eseialaeseese,maualafoaialolatoufale,onavalaauina leaeleAliiomamoenisimaimamoemaauinaatuilatoui mamoe,auaamataonafasiotiailatouemamoe

52.Masafaasaoinaletasioilatoumaeleifasiotia,ona tamoeeseleamaalagaleoteleilugaolemamoe;masa latousailiefasioti,aenalaveaiinaeleAliiomamoemai lemamoe,maaumaiaiateau,matuuaienofoiina.

53Etelefo‘iisimamoenaIa‘a‘auinaatuinamamoee molimauatu‘iāteilatoumafa‘anoanoa‘onaoilatou

54.Inauamavaelenamea,saouvaaiainaualatoutuuale faleoleAliimaLonaolo,salatoupauueseatoa,masa faatauasoinaolatoumata;masaouvaaialeAliiomamoe penafaapefeaonaIafaialeteleofasigaitotonuiailatou ialatoulafuseiaooinavalaauliaenamamoelenafasiga mafaalataLonanofoaga

55.OnatuuinaatuleaeIailatouilimaoleonamataika, malukomahaiena,malimaoalope,mamanufe’aiuma, onaamataleaonasaeiaenamanufe’ainamamoe

56.NaouvaaiatufoiuaIalafoaialolatoufalemalolatou olomatuuinaatuilatouumailimaoleona,esaeiama faaumatiailatou,ilimaomanufe’aiuma

57.Onaamataleaonaoualagaleotelemaloʻumalosiatoa, maaioiatuileAliiomamoe,mafaailoaatuiateIaeuiga imamoeuaʻainailatouemanufeʻaiuma

58.Aesale’iminoioIa,euilavainaIavaaia,masafiafia oIainaua‘ainailatoumafoloinamafaoaalatoumea,ma uatu’uailatoue‘ainailimaomanufe’aiuma.

59OnaIavalaauinaleaoleoleomamoeetoafitugafulu, matuuinaatunamamoeiateilatouinaialatoufafagainai latou,mafetalaiatuileoleomamoemaalatousoa:"Ia taitasioutoumaleoleomamoeeamataatunei,mamea umaoutepoloaiatuaiiateoutou,iaoutoufaia"

60Outetu‘uinaatufo‘iilatou‘iāte‘outou‘uafaitauina fa‘apea,ma‘outa‘uatu‘iāte‘outoupooaioilatoue fa‘aumatia‘ia‘outoufa‘aumatiailatou”‘Onatu‘uina atuleaeiaonamamoe‘iāteilatou.

61‘Onavala‘auatuleaoiailetasimafetalaiatu‘iāteia: “Va‘aimamātaumeaumaoleafaiaeleoleomamoeina mamoe;auāolealatoufa‘aumatialeto‘ateleoilatounai lolemea‘ua‘oupoloa‘iatuai‘iāteilatou”

62Maosoosefa'asiligamalefa'aumatiagaoleafaiae leoleomamoe,iatusiaaileaofa'ilatoutefa'aumatiaetusa aimala'upoloa'iga,maleaofa'ietusaaimaolatoulava mana'oga:iatusiafa'asagaileoleomamoeta'ito'atasile fa'aumatiagaumanatefaia.

63Iafaitaumaifo‘iio‘ulumailefaitauaofa‘ioēlatoute fa‘aumatia,maleaofa‘ioēlatoutetu‘uinaatue fa‘aumatia,‘ina‘ia‘oufaileneimeamamolimau‘iātei latou,ma‘ia‘ouiloaaimeaumaefaieleoleomamoe,‘ina ‘ia‘oumalamalamamava‘aiimealatoutefaia,pelatoute usiusita‘iila‘upoloa‘iga‘ua‘oupoloa‘iinaatu‘iātei latoupeleai

64.Aelatoutelēiloa,maetelētaʻuinaatuiāilatou,pe apoapoaʻiatuiāilatou,aenaoletusiaomeaumae faʻaleagainaaitagatataʻitoʻatasieleoleomamoeilona lavataimimatuʻuumaioʻuluma.”

65Masaouvaaiseiaooinafafagainaeleoleomamoeilo latoutaimi,mauaamataonalatoufasiotimafaatamaia meaesiliatunailolemeanapoloaiinaaiilatou,maua latoutuuinaatunamamoeilimaoleona

66Mae'aimafa'aumatiaeleonamataikalevaegateleo namamoe,mae'aifa'atasifo'ipua'avaomailatou;masa latoususunuinale'olomalepetilefale

67Onaoumatuāfaanoanoaaileaileaoloauāualepetia lefaleomamoe,mamulimulianesaoulēmafaionailoa penauluatunamamoeileafale

68-71.VaitaimiMuamuaoPuleFaa-Agelu--maile FaaumatiagaoIerusalemaeooatuileToeFoiMaimaile Faatagataotauaina

68Onatu‘uinaatuleaeleoleomamoemaalatouaumea iamamoeimanufe‘aiuma,e‘ainailatou,ma‘uamauaei latouta‘itasiilonalavataimiseaofa‘igamautinoa:natusia eletasiiletusileaofa‘inafa‘aumatiaeilatouta‘itasi

69Masafasiotiamafaʻaumatiaeilatoutaʻitasileteleo meaesiliatunailolemeanafaʻatonuina;masaamataona outagimafaʻanoanoaonaonamamoe

70Maoleailefaaaliganaouvaaiaailetasinatusia,pe nafaapefeaonaiatusiailalomeaumanafaaleagainaena leoleomamoe,ileaasomaleaaso,maaveinailugama tuuilalomafaaaliatuletusiatoaileAliiomamoe--omea umalavanalatoufaia,mameaumanalatouaveesea,ma meaumanalatoutuuinaatuilefaafanoga

71OnafaitauinaleaoletusiilumaoleAliiomamoe, onaIatagoleailetusimailonalimamafaitauiaima faamaufaailogainamatuuilalo

72-77VaitaimiLonaLua--mailetaimioKuresaeooatui letaimioAlesanaleSili

72.Onaouvaaialoaleaoleoleomamoeoloofafagainai latoumolesefululuaitula,mafaauta,etoatoluona mamoeuatoefoimaimaomaimaulufalemaimaamata onatoefausiameaumanapa'ūilaloolefale;aua taumafaipuaavaoetaofiailatou,aualatoulemafaia

73.Onalatoutoeamataleaonafausiaepeionasaiai muamua,maualatoufaatuinalenaolo,mauafaaigoaaio leolomaualuga;maualatoutoeamataonatuuselaulaui lumaoleolo,aofalaoaumasaiaisaleagamaelemama.

74Aolemealea,nafaʻatauasoinaaimataonamamoe, maualēmafaiaionalatouvaʻai,faʻapeafoʻimataolatou leoleomamoe;maualatoutuʻuinaatuilatouiletoʻatelei olatouleoleomamoemolefaʻaumatia,maualatousolii mamoeiolatouvaemafaʻaumatiaai.

75EleʻiminoileAliʻiomamoeseʻiaoʻoina faʻasalalauinamamoeumailefanuamafefiloimailatou, maeleʻifaʻaolainailatoumailimaomanufeʻai.

76Olēnatusialetusinaiaaveinaaʻe,mafaʻaaliatuma faitauinailumaoleAliʻiomamoe,maʻaiʻoiatuiāteIa moilatou,maʻaiʻoiatuiāteIamoilatouaoiafaʻaaliatu iāteIameaumanafaiaeleoleomamoe,mamolimauatui Onalumaefaasagaileoleomamoeuma.

77Onatagoleaoiailetusimatuuionatafatafa,onaalu eselea

MATAUPU90

1-5.VaitaimilonaTolu--maiiaAlesanaleSilieooatuile PuleagaaEleni-Suria

1.Masaouvaaiaseiaooilealaleaetolusefululimaleoleo mamoenafaialetausigaomamoe,masalatoutaitasima faamaeainaalatouvaitaimiepeionafaiaelemuamua;ma sataliaeisiilatouiolatoulima,etausiilatoumololatou vaitaimi,etaitasileoleomamoeilonalavavaitaimi

2Mulimuliane,naouvaaiaila’ufaaaligamanufelelei umaolelagiolooomai,oaeto,oaeto,okaiti,maoreva; aoaetonataitaiamanufeleleiuma;onaamataleaona latou‘ainanamamoe,masaeiaolatoumatama‘ainao latouaano.

3Onatagileaomamoeauāuaʻainaolatoutinoemanu felelei,aoaʻu,saouvaaimatagiilaʻumoeonaoleleoleo mamoesaleoleomamoe.

4Masaouvaaiseiaooina'ainaetaifaumaaetomakaiti iamamoe,malatoutele'ituuaseaanopoosepa'upooni uauanatotoeiailatouseiaooinanaoolatouivinatutuai: mauapa'u'ūfoiolatouiviileeleelemauatoaitiitimamoe 5Masaouvaaiaseiaooinaamataeletoaluasefulutolule fafagainamafaamaeainaiolatouvaitaimieseesee limasefuluvalutaimi

6-12.VaitaimiFa--mailePuleagaaEleni-Suriaeooatui leFouvalegaaMakapaio

6.Aefaauta,uatauaveinaenamamoepapa’enitamai mamoe,onaamataleaonapupulaolatoumatamavaai, maalalagaatuimamoe.

7Ioe,nalatoualalagaatuiāilatou,aualatoulēfaalogoi meanalatoufaiatuiāilatou,auamatuātutuliilatou,ma uamatuātauasoolatoumata

8.Naouvaaiafo‘iilefa‘aaligalefeleleiatuoorevailuga onatama‘imamoema‘avesetasionatama‘imamoe,ma nutilili‘imamoema‘aina

9‘Ona‘ouva‘ailease‘iatupua‘enifoilugaonatama‘i mamoe,‘onalafoifoleaeorevaolatounifo;‘outeva‘ai fo‘ise‘iatupua‘esenifoteleosetasionamamoe,‘ona pupulaaileaolatoumata

10‘Onatepaatuleaoia‘iāteilatou,‘uapupulaolatou mata,‘onavala‘auatuleaimamoe,‘uailoaatuemamoe po‘a,‘onataufetuliumaatulea‘iāteia

11Euilavaineimeauma,aesafaaauaupeaonasaeiae aetomaoteremaorevamakitemamoemafeleleiifoiluga iailatouma'ainailatou:aesafilemupeamamoe,aua tagimafetagisimamoepoa.

12.Masataumatauiaorevamaiamasailietuuilalo lonanifo,aeleaisolatoumanaiai

13-19.OLeOsofa’igaMulimuliaNuuEseiTagataIutaia (ole13-15male16-18onivaegafa’alua)

13Masaouvaavaaiseiaooinaomaileoleomamoema aetomanaaetomakaiti,masalatouvalaauatuiorevaina ialatougauialenifoolenamamoepoa,onalatoutauailea mataumaia,masataumailatoumavalaauatuinaiaoo mailanafesoasoani

14.Masaouvaaiseiaooinasauletamaloa,olēnatusia igoaoleoleomamoemaaveinaaʻeilumaoleAliio mamoe,mafesoasoaniiaimafaaaliatuiaimeauma:ua sauoiamolefesoasoanialemamoepoa.

15MasaouvaaiatuseiaooinaafiomaileAliiomamoe iateilatoumaletoasa,maoilatouumanavaaiiateIana sosolaese,maualatoupauuumaiLonapaolomaiOna luma

16Safaapotopotofaatasiaetoumamaoteremaorevama kaiti,onaomaiaileafaatasimailatouomamoeumaole fanua,ioe,salatoufaapotopotouma,mafesoasoaniletasii leisiegauilenifoolemamoepoa

17.Masaouvaaialenatamaloa,olēnatusialetusietusa aimalepoloaigaaleAlii,seiaooinaiatatalainaletusie faatatauilefaafanoganafaiaenaleoleomamoemulimuli etoasefululua,mafaaaliaaiuasiliatuleteleomeaua latoufaaleagainanailoolatoumuamua,ilumaoleAliio mamoe

18.MasaouvaaiseiaooinaafiomaileAliiomamoeiate ilatoumatagoilonaaaoiletootooolonatoasa,mataiale lalolagi,mavaeluainalelalolagi,mapa'u'ūumamanufe'ai mamanufeleleiumaolelagimaitotonuonamamoe,ma foloinaileeleelemaufitiaaiilatou

19Onaouvaavaaiatuleaseiaooinatuuinaatusepelu teleimamoe,onafaasagaatuleaomamoeimanufe’ai umaolevaoefasiotiiateilatou,onasosolaaileaomanu fe’aiumamamanufeleleiolelagiiolatouluma

20-27Fa’amasinogaoAgeluPa’ū,LeoleoMamoe,maē Liliuese

20Onaouvaaileaseiafaatuinasenofoaliiilelaueleele matagofie,masaafioaileAliiomamoe,onatagoleaole isiitusiuafaamaufaailogainamatatalanatusiilumaole Aliiomamoe

21OnataʻualeaeleAliʻionatagataoēmuamuae toʻafituoēpapaʻe,mapoloaʻiatuialatouaumaiaiOna luma,eamatamaiilefetumuamualeanataʻitaʻialeala,o fetuumaepeiolatouvaegafaaliloliloosolofanua,maua latouaumaiailatouumaiOnaluma

22OnafetalaiatuleaoIailetagatanatusiaiOnaluma,o setasionamamoeetoafitupapa’e,mafetalaiatuiateia: “Iaeavenaleoleomamoeetoafitugafulunaoutuuinaatu iaimamoe,maoēnaaveinailatouilolatoulavapulena latoufasiotialeteleomeanailolemeanaoupoloa’iatuai iailatou”

23Faautafoiuafusifusiailatouuma,uaouvaaiatu,ma uatutuumailatouiOnaluma.

24Onafaialeaolefaamasinogailugaofetu,maua faamasinoinailatoumauamauauaagasala,maualatouo atuilenofoagaolefaasalaga,maualafoinailatouile vanuetumuileafimalemumū,mauatumuipoutūafi

25Onafaamasinoinaleaoleoleomamoeetoafitugafulu mauamauaailolatouagasala,maualafoinailatouile luaemuaileafi

26Masaouvaaiailenataimileaualanatatalainaaise luaepeiosetoileogatotonuolelalolagi,uatumuileafi, malatouaumaianamamoetauaso,mauafaamasinoinai latouumamamauauaagasalamalafoinaitotonuolenei luaepeiosetomu,mauasusunuinailatou;oleneiluasa ileitutaumatauolenafale

27.Masaouvaaianamamoeuamumauamuolatouivi.

28-38OIerusalemaFou,oleLiliugaoNuuEseoloo totoe,oleToetuoeAmiotonu,oleMesia.

28‘Onaoutuleailugaematamatase‘ialatougaugauina lefaletuai;ma‘ave‘esepoutūuma,maopoutūumama teuteugaolefalesagaugauinafa‘atasimaia,ma‘ualatou ‘ave‘eseamatu‘uisenofoagaileituisauteole lau‘ele‘ele.

29MasaouvaaiseiaooinaaumaiaeleAliiomamoese falefouesiliatuletelemalemaualuganailolefale muamua,mafaatuinailetulagaolefalemuamualeana gaugauinailepia:oonapoutūumasafou,maoona teuteugasafoumasiliatuletetelenailolefalemuamua,o lefaletuaileanaIaaveeseina,masaiaimamoeumai totonu

30Onaouvaaileaimamoeumanatotoe,mamanufe’ai umailelalolagi,mamanufeleleiumaolelagi,oloo faapa’u’ūmaifoatuinamamoemaaioiatumausiusitaiia teilatouimeauma

31.Onasosooaileamanaoletoatolunaofuiofupapae manapu’elo’ulimaoēnamuamuapu’einaa’u,male limaolemamoepo’anapu’einafo’ia’u,nalatoupu’eina a’umatu’uilaloilelotolotoionamamoea’ole’ifaiale fa’amasinoga

32Sasinasinaumalavanamamoe,masatelemamamā fo‘iolatoufulufulu.

33Oilatouumanafa‘aumatiamafa‘ata‘ape‘apeina,ma manufe‘aiumaolevao,mamanufeleleiumaolelagi,na fa‘apotopotoileafale,ma‘ua‘oli‘oliteleleAli‘iomamoe auā‘ualeleiumailatouma‘uatoefo‘iatuiLonamaota

34.Masaouvaaiseiaooinalatoutuuilalolepeluleana tuuinaatuimamoe,malatoutoeaumaiaitotonuolefale, mafaamauinailumaoleAlii,mavalaauliamamoeumai totonuolefale,aeleimafaionalatoumaua

35.Onapupulaleaomataoilatouuma,maualatouiloale mealelei,eleaisetasioilatoueleivaai

36Masaouvaaiaolefaletelemalautelemauatumutele

37Onaouvaaialeaosepovipoʻasinasinauafanaumai, eiaionanifotetelemamanufeʻaiumaolevaomamanu feleleiumaolelagisamatataʻuiateiamaaioiatuiateiai taimiuma

38‘Ua‘ouva‘aise‘iao‘o‘inaliuaolatoutupulagauma, ‘ualiuailatouumaipovipo‘asinasina;‘ualiuafo‘ile muamua‘iāteilatouisetama‘imamoe,‘ualiuafo‘ile

tama‘imamoeisemanutelema‘uaiaininifouliulitetele ilonaulu;‘uafiafiafo‘ileAli‘iomamoe‘onaoiama poviuma39‘Ona‘oumoeleaiolatoulotoā:‘ua‘ouala a‘ema‘ouva‘aiimeauma.

40.Olefa‘aaligaleneina‘ouva‘aiaa‘oo‘umoe,na‘ou alaa‘emafa‘afetaiatuileAli‘ioleamiotonumaavatu‘iā teialevi‘iga

41.Onaoutagitelelavalea,maualetaofiao’uloimata seiaooinaouletoemafaionaonosaia:inauaouvaai,ua tafeifoonaomeauaouvaaiiai;auāomeaumalavaeoo maimafaataunuuina,mauafaaaliamaiiatea’ugaluega umaatagatailolatoufaasologa

42.Olepōlavaleanaoumanatuaailemitimuamua,ma onaoleameanaoutagiaimaatuatuvaleaiauānaou vaaialefaaaliga

MATAUPU91

1.'Olenei,lo'uatali'ie,Metusela,vala'aumaiouusouma, mafa'apotopotomaiatali'iumaoloutinā;auāuavala'au maileafioga'iātea'u,maualiligiifoleagaga'iātea'u, 'ina'ia'oufa'aaliatu'iāteoemeaumaoleao'o'iāteoee fa'avavau'

2OnaaluatuleaoMetuselamafaapotopotoonausouma iateia,mafaapotopotoinaonaaiga.

3‘Uafetalaiatufo‘ioiailefānauumaaleamiotonu,‘ua fa‘apeaatu:‘Fa‘alogomaiia,‘outouatali‘ioEnoka,i‘upu umaalo‘outoutamā,maia‘outoufa‘alogoleleiileleoo lo‘ugutu;auā‘outeapoapoa‘iatu‘iāte‘outoumafaiatu ‘iāte‘outou,le‘aupele:‘Ia‘outoufiafiaileamiotonuma ‘ia‘outousavavaliai.’

4Auafo‘ine‘iefa‘alatalataatuileamiotonumaleloto fa‘alua,‘Auafo‘ine‘iefeoa‘imaēlotofa‘alua,A‘iae savaliileamiotonu,o‘uatali‘ie.Eta‘ita‘iinaaioeiala lelei,Efaifo‘ileamiotonumaausoa

5Auāuaouiloaetatauonafaateleinalesauāilelalolagi, Maoleafaatinoinasefaasalagateleilelalolagi,Maolea iuaileamioletonuuma:Ioe,oleavavaeesemaionaaa, Maoleafaaleagainalonafausagaatoa

6.Etoefa’atinoinaleamioletonuilelalolagi,magaluega umaoleamioletonumalefa’asauā,efa’aluafo’ile manumaloolesolitulafono

7.Afaʻateleinaleagasalamaleamioletonumaleupuleaga, Malesauāiituaigaumaoamioga,Mafaʻateleinale liliuesemalesolitulafonomalelemamā,Oleaoʻomaise faʻasalagatelemailelagiilugaoneimeauma,Maolea afiomaileAliʻipaʻiamaletoʻasāmalefaʻasalagae faʻatinolefaʻamasinogailelalolagi.

8Oasoiaevavae‘eseinaailesauāmaionaa‘a,maa‘ao leamioletonufa‘atasimalepepelo,maefa‘aumatiailatou mailaloolelagi

9.Otupuaumafo‘ianu‘u‘eseoleatu‘ua,masusunuina malumaluileafi,malatoute‘ave‘eseinailatoumaile lalolagiuma,malatoutelafoinailefa‘amasinogaaleafi, malatoutefanoileto‘asāmalefa‘amasinogamamafae fa‘avavau

10.Ealamaifo‘iēamiotonunailolatoumoe,ealamai fo‘ilepotomafoa‘iinaatu‘iāteilatou

11Amavaeleamea,oleavavaeeseaia’aole amioletonu,maoleafa’aumatiatagataagasalailepelu... oleavavae’eseinailatoumaiēefāifaiimeauma,maoi

latouoēefuafuainalefa’asauāmailatouoēefailefāifai oleafanoilepelu.

12Amavaelea,oleaiaiseisivaiaso,olevaiasolona valu,oleamiotonu,eavatuaiiailepeluefa‘amasinoina aiēfa‘asauā,etu‘uinaatufo‘itagataagasalailimaoē amiotonu

13Aooilonaiʻuga,olealatoumauanifaleonaolo latouamiotonu,MaoleafausiasefalemoleTupuSilisili ilemamaluefaavavau

14Maotagataumaoleavaavaaiatuilealaole amiotonuMaamavaelena,ilevaiasolonaiva,olea faaaliaailefaamasinogatonuilelalolagiatoa,Mao galuegaumaaēamioleagaoleamouatumailelalolagi uma,Maoleatusialelalolagimolefaafanoga

15Amavaeleneimea,ilevaiasolonasefuluilevaega lonafitu,oleaiailefaamasinogateleefaavavau,leaole aIafaatinoinaailetauimasuiitotonuoagelu

16Emavaeatufo‘ilelagimuamua,ealialimaifo‘ise lagifou,efa‘amalamalamamaifo‘iemanaumaolelagie fituonamalamalama

17Amavaeatuleaoleatelevaiasoelēmafaitauliae fa‘avavau,Eiaifo‘imeaumaileagaleleimaleamiotonu, Elētoeta‘uafo‘ileagasalaefa‘avavau

18Olenei,outetaʻuatuiateoutou,oʻuataliie,maoute faʻaaliatuiateoutoualaoleamiotonumaalaolesauā. Ioe,outetoefaʻaaliatuiateoutouinaiaoutouiloalemea oleatupu

19.Olenei,fa‘alogomaiia‘iātea‘u,o‘uatali‘ie,Ma‘ia ‘outousavavaliialaoleamiotonu,‘auafo‘i‘ia‘outou savavaliialaolefa‘asauā;Auāoilatouumaoēsavavalii alaoleamioletonuefanolavailatouefa‘avavau.

MATAUPU92

1OletusinatusiaeEnoka--natusiamonilavaeEnoka leneimataupufaavaeatoatoaolepoto,leaeviiaetagata umamaolefaamasinoolelalolagiumamoa’ufanauuma oeoleanonofoilelalolagiMamotupulagaolelumanai oeoleatausialeamiotonumalefilemu

2.Auane’iatuatuvalelouagagaonaoletaimi;Auāua atofainaelePaiamaleSilisilieseasomomeauma

3Ealamaifo‘ileamiotonunailemoe,Ealamaima savaliialaoleamiotonu,Oonaalaumamaanatalanoaga oleaiaiileagaleleiefa‘avavaumalealofatunoa

4Ealofamutimutivaleoiaiēamiotonumaavatuiāteia leamiotonuefaavavau,maeavatuiāteialemalosiinaia mauaaieialeagaleleimaleamiotonuEsavalifo‘ioiai lemalamalamaefaavavau.

5Efanofo‘ileagasalailepouliuliefa‘avavau,Elētoe va‘aiafo‘imaileaasoefa‘avavau

MATAUPU93

1Mainauamavaelena,natuuinaatueEnokamaamata onatoefaamatalamaitusiOnafaimaileaoEnoka:'E faatatauifanaualeamiotonumaeuigaieuafilifiliaole lalolagi,Maeuigailelaauoleamiotonu,oleaoutautala atuaineimea,Ioe,oa’uoEnokaoleaoutautinoatuiate outou,o’uataliie:

2Etusamalemeanafa‘aaliamai‘iātea‘uilefa‘aaliga faalelagi,Mana‘ouiloaealaileafiogaaagelupa‘ia,Ma ‘ua‘oua‘oa‘oinamaipapamaafaalelagi

3.OnaamataleaonafaamatalaeEnokamaitusimafaapea atu:‘Nafanaua’uilevaiasomuamuailefituolevaiaso, Aotumaupealefaamasinogamaleamiotonu’

4Amavaeatua’u,oleatula’imaileamioleagateleile vaiasolonalua,maoleatupua’eailepepelo;maoleai ailei’ugamuamuaMaoleafa’aolainaailetagata;maa umaonai’u,oleatupua’eaileamioletonu,maoleafaia setulafonomoēagasala

5Amae‘aleailevaiasolonatoluilonafa‘ai‘uga,olea filifiliasetagataefaimala‘auolefa‘amasinogaamiotonu, maolanafanauoleaaveamala‘auoleamiotonue fa‘avavau

6.Amaeʻaleailevaiasolonafa,ilonafaaiʻuga,olea vaaiaaifaaaligaaēpaiamaēamiotonu,maoleafaiase tulafonomotupulagaumamasepapuipuimoilatou

7.Amae‘aleailevaiasolonalima,ilonafa‘ai‘uga,olea fausialefaleolemamalumalepuleefa‘avavau

8Amavaeleailevaiasolonaono,oleafaʻatauasoinai latouumaoēnonofoai,Maolotooilatouumaolea lafoaʻilepotoeaunoamaleAtuaMaoleaaluaʻeaise tagata;Mailonafaʻaiʻugaoleasusunuinaailefaleole puleileafi,Maoleafaʻataʻapeʻapeinaleituaigaumaole aʻafilifilia

9Amavaeleameailevaiasolonafitu,oleatulaʻimaiai setupulagaliliuese,Maoleatelealatouamioga,Maoa latouamiogaumaolealiliuese

10Aooilonafaai’ugaoleafilifilia,oēuafilifiliaoē amiotonuolelaauefaavavauoleamiotonu,emaua a’oa’ogaefitueuigaiLanafoafoagauma

11Auāoaieasetasiolefanaugaumaatagataemafai onafaalogoilesiufofogaolePaiaeaunoamale atuatuvale?OaieasetasiemafaionamafaufauiOna mafaufauga?Oaieasetasiemafaionavaaiigaluegauma alelagi?

12Efa‘apefea‘eaonaiaisetasiemafaionava‘aiatuile lagi,maoai‘easetasiemafaionamalamalamaimeaole lagimava‘aiiseagagapooseagagamamafaionata‘u atuiai,pealua‘emava‘aiiolatoui‘ugaumama mafaufauiaipefaiaepeioilatou?

13.Oaieasetasiitagataumaemafaionailoalelautele maleumiolelalolagi,mauafaʻaaliatuiailefuaoiamea uma?

14.Peiaisetasiemafaionailoaleumiolelagimalona maualuga,malemeauafaʻavaeinaai,maleteleofetu,ma lemeaoiaifetuuma?

MATAUPU94

1.Olenei,outefaiatuiateoutou,o’uataliie,iaoutou alolofaileamiotonumasavavaliai;Auāoalaole amiotonuetatauonataliaina,aoalaoleamioletonue fa’afuase’ionafa’aumatiamamouatu

2Maoleafaʻaaliainisiotagataosetupulagaalaole sauāmaleoti,Maolealatouteteʻaesemaiiailatou,Ma olealatoulēmulimuliatuiailatou

3Olenei,outefaiatuiateoutouoeamiotonu:Auatoute savavaliialaoleamioleaga,pooalaoleoti,Auafoitou tefaalatalataatuiai,ne’ifanooutou

4Aiaoutousailimafilifilimooutoulavaleamiotonuma leolauafilifilia,Masavavaliialaolefilemu,Onaoutou olaaileamamanuia

5.Iataofimaua’uupuimafaufaugaoooutouloto,Aua fo’ine’ifa’aumatiamaiooutouloto;Auāuaouiloaolea fa’aosoosoinaetagataagasalatagataeoleatuilepotoma leleaga,inaialeaiseavanoamoia,maeleaiseituaigao faaosoosogaefa’aitiitia.

6Oitalofaiāilatouoēatiinaaʻeleamioletonumalesauā, mafaʻavaelepepelo;auāefaʻafuaseʻionasoloiailatou, maeleaisolatoufilemu

7Oitalofaiāilatouoēfausiaolatoufaleileagasala;auā oleasoloiailatoumaiolatoufaavaeuma,maolealatou paʻūilepeluOilatoufoʻioēmauaauromasilivaile faamasinogaefaafuaseʻionafano

8.Oitalofaiateoutou,outouemauoa,auāuaoutou faalagolagoiaoutouoa,Maoleaoutouoesemaiaoutou oa,AuātouteleimanatualeSilisiliEseiasooaoutouoa

9.Uaoutouupuleagamaamioletonu,uaoutousauniafoi moleasoefasiai,maleasoolepouliulimaleasoole faamasinogatele

10.Oleaoutetautalaatuaimatautinoatuiateoe:Olēna foafoainaoeoleaiafaatoilaloinaoe,Maolealeaise alofamutimutivalemoloupa'ū,MaoleaoliolilouFoafoa iloufaatafunaga.

11Ooutagataamiotonuinaasooleaaveamameae tauemuaitagataagasalamaēelēamioAtua

MATAUPU95

1.E,anapeioaovaio’umata,Inaiaoutagiiateoe,Ma sasaaifoo’uloimataepeioaovai:Inaiaoumaloloaiile atuatuvaleolo’uloto!

2.Oaiuafa‘atagainaoutouefaiaamiogafa‘alumainama amioleaga?Olemealeaeo‘oatuailefa‘amasinoga‘iāte ‘outou,o‘outoutagataagasala

3.Aualefefefeiēagasala,outouēamiotonu;auāetoe tu‘uinaatuilatoueleAli‘iio‘outoulima,‘ina‘ia‘outou fa‘amasino‘iāteilatouetusamao‘outoumana‘o

4.Oitalofaiāteoutouoēfaianianatemaelēmafaiona toefaʻafoʻisia:Olemealeaemamaoailefaʻamalologa maiiāteoutouonaoaoutouagasala

5.Oitalofaiateoutouoētauiatuleleagailetoutuaoi; auāetauiaoutouetusamaaoutougaluega

6Oitalofaiateoutou,omolimaupepelo,mailatouoē fuainaleamioletonu,auāoleafaafuaseʻionaoutoufano.

7Oitalofaiateoutou,ooutoutagataagasala,auātoute sauāinaēamiotonu;auāetu‘uinaatumasauāinaoutouona oleamioletonu,emamafafo‘ilanaamo‘iāte‘outou

MATAUPU96

1Iafa‘amoemoe,‘outouamiotonu;auāefa‘afuase‘iona fanotagataagasalaio‘outouluma,‘epulefo‘i‘outou‘iāte ilatouetusamao‘outoumana‘o

2Maileasoolepuapuagaoeagasala,oleaosoaʻelau fanauepeioaeto,maoleasiliatuonamaualuganailoo leaetolouofaga,maoleaoutouoʻoatumaulufaleatui māvaevaeolelalolagi,mamāvaevaeopapaefaavavaue peiokoneilumaoeamioletonu,maoleatagileauamu onaooematagi

3Oleaaualefefe,outouuamafatia;Auāolefaamalologa oleaaveamaooutoutofi,Maolemalamalamapupulao leafaamalamalamainaaioutou,Maoleleoolemalologa oleaoutoufaalogoinamailelagi.

4.Oitalofaiāteoutou,outoutagataagasala,auāoaoutou oauafoligamaiaioutouonitagataamiotonu,aoooutou lotouata’usalainaaioutouonitagataagasala,maolenei meamonioleaaveamamolimaufaasagaiāteoutouefai mafaamanatugaoaoutouamiogaleaga

5Oitalofaiateoutouoē‘ainalesaitoesilionalelei,ma inuleuainaiiputetele,masoliilaloovaeoēfa‘atauva‘a ilo‘outoumalosi

6.Oitalofaiateoutouoēinuvaimaivaipunauma,Auāe faafuaseʻionafaʻaumatiamamagumaguoutou,Auāua outoutuʻualevaipunaoleola

7.Oitalofaiateoutouoēfaiamioletonu,Malepepeloma leupuleaga:Oleaavealeamafaamanatugaefaasagaiate outoumoleleaga

8.Oitalofaiateoutou,outouemalolosi,oēfaasauāiē amiotonuilooutoumalosi;auāoleaoomaileasoolo outoufaafanogaOasoiaetelemaleleieoomaiiē amiotonuileasoolooutoufaamasinoga.

MATAUPU97

1Talitonu,outouamiotonu,emāsiasitagataagasala,ma fanoilatouileasooleamioletonu

2.Iaoutouiloaetagataagasala,oloosilafiaeleSilisili Eselooutoumalaia,Mauaolioliageluolelagiilooutou malaia

3.Seasemeatoutefaia,outoutagataagasala,Maofea toutesosolaiaiileasofaamasino,Peaoutoufaalogoile leooletataloaeamiotonu?

4.Ioe,toutetutusamailatou,oēoleafaimamolimau leneiupu:"Uaoutouaumeamaēagasala"

5OasoiaeooatuailetataloaēamiotonuileAli‘i,eoo maifo‘iasooloufa‘amasinogamooe.

6Efaitauinafo‘i‘upuumaola‘outouamioletonuiluma oLēSilisili‘EPa‘ia,eufitiafo‘io‘outoumatailemāsiasi, maete‘enaeiagaluegaumaefa‘avaeileamioletonu.

7Oitalofaiāteoutou,outoutagataagasala,oēnonofoile ogatotonuolevasamalelaueleelematūtū,oēe fa‘amanatuatuiāteoutoueleaga.

8Oitalofa‘iāte‘outouoēfa‘atauariomaauroile amioletonumafa‘apeaane:“Uamatoumau‘oai‘oloama ‘ua‘iāimatoumeatotino;‘uamatoumauameaumana matoumanana‘oiai”

9.Olenei,se‘iotatoufaialemeanatatoufuafuaina:Auā uatatoufa‘aputuinaario,maeto‘ateleēgalulueiotatou fale”Mauatumuatatoufalesaitoepeiolevai, 10Ioe,epeiolevaioleatafeeseaoutoupepelo;Auāe lētumauaoutouoa,Aevaveonaaluaʻemaiiateoutou; Auāuaoutoumauaumaileamioletonu,Maoleatuuina atuoutouisemalaiatele

MATAUPU98

1Olenei,outetautōatuiateoutou,iepopotomae valelea,Auāoleatelemeatouteooiaiilelalolagi

2.Auāooutoutaneoleasiliatuonaofuinateuganailoo sefafine,maofulanuesiliatunailoosetaupou:Ile

mamalumalemamalumalemana,maleariomaleauro malepāuli,malematagofiemalemeaʻaioleasasaaifoe peiolevai

3.Olemealeaeleaiaiilatouiaʻoaʻogamalepoto,Mao leafanoaiilatoufaatasimaalatoumeatotino;Faatasiai malolatoumamaluumamalolatoumatagofie,Male māsiasimalefasiotigamalemativatele,Olealafoinao latouagagaileogaumuoleafi.

4Uaoutautōatuiāteoutou,outoutagataagasala,epei onalēavealemaugamapologa,elēaveafo‘ilemaugama auaunaalefafine,efa‘apeafo‘ionalē‘auinamaile agasalailelalolagi,aoletagatalavaianafaia,maoi latouefaiaoleapa‘u‘ūilaloosefetuutele.

5Eleʻifoaʻiinaatufoʻilepailefafine,aeonaogaluegaa onalavalimauaotiaioiaeaunoamasefanau

6.Uaoutautōatuiāteoutou,outouoēagasala,ileAtua PaiaeSilisiliEse,Oaoutouamiogaleagaumauafaaaliai lelagi,Maeleaisetasioaoutouamiogasauāuaufiufia manatia.

7Auafo‘ietemafaufauilouagagapefa‘apeaifoilou lotoetelēiloamaetelēva‘aiaoagasalaumalavaetusia iasoumailelagiilumaoLēSilisiliEse.

8Eamatamaineionaoutouiloaolootusiailaloooutou sauāgaumauaoutousauāinaiasoumalavaseiaooileaso olooutoufaamasinoga.

9Oitalofa‘iāte‘outou,‘outouvalelea,auāolo‘outou valeatoutefanoai;toutesoliafo‘iēpopoto,olemealea elēmanuiaai‘outou.

10Olenei,iaoutouiloauasauniaoutoumoleasoole malaia:aiseatoutelefaamoemoeaieola,outoutagata agasala,aeoeseoutoumaoti;auātouteleiloasetogiola; auāuasauniaoutoumoleasoolefaamasinogatele,mole asoolepuapuagamalemāsiasitelemoooutouagaga

11.Oitalofa‘iāte‘outou,oēlotoma‘a‘a,oēfaiamio leagama‘a‘aitoto:Ofea‘ea‘outoumauaaimealeleie ‘a‘aiaimainuaima‘iamā‘onaai?Omealeleiuma‘ua tu‘uinamaieleAli‘iSilisili‘eseilelalolagi;olemealea toutelēmauaailefilemu

12Oitalofaiateoutouoefiafiaigaluegaoleamioletonu: aiseatoutefaamoemoeaiilemanuiaeooiateoutoulava? iaoutouiloaoleatuuinaatuoutouilimaoeamiotonu, latoutevavaeeseooutouuamafasiotiiateoutou,ma latoutelealofamutimutivaleiateoutou.

13Oitalofaiateoutouoēolioliilepuapuagaoē amiotonu;auāeleaisetuugamaueelimooutou

14.Oitalofaiateoutouoēfa‘atauva‘ai‘upuaēamiotonu, auāeleaiso‘outoufa‘amoemoeileola

15.Oitalofaiateoutouoētusiiupupepelomalelē amioatua;auālatoutetusiaalatoupepeloinaiafaalogoi aitagatamaamioleagaiolatoutuaoi

16Olemealealatoutelemauaailefilemuaeoti faafuaseʻi.

MATAUPU99

1Oitalofaiateoutouoēfaiamioleaga,Mamitamitaile pepelomafa’aviiviiiai:Toutefanolava,eleaisooutou olagafiafia

2Oitalofaiāteilatouoēfaʻapiʻopiʻoiupuoleamiotonu, masolialetulafonoefaʻavavau,maliuailatoulavaimea

salēaveaaiilatoumatagataagasala:Esoliailatouile eleele.

3Iasauniinaaso,outouoēamiotonu,esiiaʻeaoutou tataloefaimafaamanatuga,matuuatuiameaefaima molimauilumaoagelu,inaialatoutuuatuleagasalaaē agasalaefaimafaamanatugailumaoLēSilisiliEse 4Oasoiaefa'aosoainu'u,maetula'imaiaigaonu'uile asoolefa'aumatiaga.

5Oasoiaeōatuaiēuamatitivamaavealatoufanau,ma latoutelafoaʻiinailatou,inaiafanoaialatoufanauonaoi latou:Ioe,latoutelafoaʻiinaalatoufanauoloopepepea, malatoutelētoefoʻiatuiāilatou,malatoutelēalofa mutimutivaleiēuapeleiāilatou.

6Outetoetautōatufo‘i‘iāte‘outou,o‘outoutagata agasala,‘uasaunialeagasalamoleasoolefa‘amaligiinao letotoelēmuta.

7Oilatoufo‘ieifoima‘a,matupuaauromaarioma la‘aumama‘ama‘omea,mailatoueifoiagagaleagama temoni,matupuaumaelētusaaimalepoto,latoutelē mauasefesoasoanimai‘iāteilatou

8Elēamioatuafo‘iilatou‘onaolevaleaolatouloto,e fa‘atauasoinafo‘iolatoumata‘onaolefefeolatouloto, ‘atoamafa‘aaligaialatoumiti

9Oneimealatoutelēamioatuaaimamatataʻuai;auāua latoufaiaalatougaluegaumailepepelo,maualatouifoi lemaa:Olemealeaevavelavaonalatoufanoai

10Aoasoiaemanuiaaiilatouumaetaliaupuolepoto, mamalamalamaiai,matausiialaoLēSilisiliEse,ma savavaliilealaoLanaamiotonu,maauane’ioutou amioleagafaatasimaēamioleaga;auāefaaolainailatou

11.Oitalofaiateoutouoēfaasalalauatuleleagaiooutou tuaoi;AuāoleafasiotiaoutouiSeoli

12Oitalofaiateoutouoēfaianifuafuagapepelomale pepelo,mailatouoēfaatupuinaleoonailelalolagi;auāo leamatuāfaʻaumatiaaiilatou

13Oitalofaiateoutouoēfausiaooutoufaleilegaluega mamafaaisi,Maoalatoumeaumaopilikimamaaole agasala;Outefaiatuiateoutoueleaisooutoufilemu

14Oitalofaiāilatouoēteenalefuamaletofie fa‘avavauoolatoutamā,maoēmulimuliatuolatou agagaitupua;auālatoutelēmauasemalologa

15Oitalofaiāilatouoēfaiamioletonumafesoasoaniile faasauā,mafasiotiiolatoutuaoiseʻiaooileasoole faamasinogatele

16Auāoleaialafoa‘iinailalolooutoumamalu,ma aumaialepuapuagaiooutouloto,maoleaiafa‘aosoina lonato‘asātele,mafa‘aumatia‘outouumailepelu;e manatuafo‘iele‘aupa‘iamale‘auamiotonuumaa ‘outouagasala

MATAUPU100

1Oasoiaetasiefasiotiaaitamāmaalatouatali‘i,eotiai fo‘iuso,se‘iatafeifoolatoutoto

2Auāelētaofiaeletagatalonalimamailefasiotiaoona atali‘imaatali‘ioonaatali‘i,Elētaofiafo‘ieletagata agasalalonalimamailonausomamalu:Eamatamaile taeaose‘iao‘oilegotoolelalatoutefefasia‘iai

3Esavaliatufo‘ilesolofanuailefatafatailetotootagata agasala,elolofifo‘ilekariotailonamaualuga.

4Oasoiaeifoaiageluimealilo,mafaapotopotoinaile meaetasiilatouumanaaumaialeagasala,maoleatulai leSilisiliEseilenaasoolefaamasinoga,efaatinole faamasinogateleitagataagasala.

5.Etofiafo‘ieialeoleomaiagelupa‘iaiēamiotonuuma, eleoleoilatouepeiolemataolemata,se‘iafa‘aumatiae iaamioleagaumamaagasalauma,euilava‘inamomoe umiēamiotonu,eleaisemealatoutefefefeai.

6Onavaʻaialeaelefanaualelalolagioēpopotomale saogalemu,malatoutemalamalamaiupuumaoleneitusi, malatouteiloaaielēmafaiealatouʻoaonafaʻaolainai latou,ilesoloiaoalatouagasala

7.Oitalofaiateoutou,Tagataagasala,ileasoole puapuagatele,Ooutouoefaapuapuagatiaēamiotonuma susunuinailatouileafi:Etauiaoutouetusamaaoutou galuega.

8Oitalofaiateoutou,oelotomaaa,oemataalaefai togafitileaga:Olemealeaeoomaiailefefeiateoutou,e leaifoisetasiefesoasoaniiateoutou.

9Oitalofa‘iāte‘outou,‘outoutagataagasala,‘onao‘upu ao‘outougutu,ma‘onaogaluegaao‘outoulimanafaia e‘outouleamioleaga,toutesusunuinaileafimumūesili atuonaleaganailoleafi

10Olenei,iaoutouiloaoleafesilimaiagelueuigaia outougaluegailelagi,mailelamalemasinamafetue faatatauiaoutouagasalaauāoloooutoufaiale faamasinogailelalolagiiēamiotonu

11.Evala‘auatufo‘ioiaiaoumamapuaomalesauma letimuemolimau‘iāte‘outou;auāoleataofiaiamea uma‘onao‘outoumailepa‘ūifo‘iāte‘outou,maolea latoumanatuaa‘outouagasala.

12Olenei,iaavatunimeaalofailetimuinaialētaofiaai lonapaʻūifoiāteoutou,eoofoʻiilesau,peamauamaiiā teoutouleauromalearioinaiapaʻūifo.

13Apeapa'ūmaiiāteoutouleaisamalekionafa'atasi malolatoumalulu,maafakionaumafa'atasimaalatou malauma,oasoiatoutelēmafaiaionatete'eatuiātei latou

MATAUPU101

1Iaoutouvaavaaiilelagi,outoulefanaualelagi,ma galuegaumaaleSilisiliEse,maiaoutoumatata’uiateIa, auafoine’ioutoufaiasemealeagaiOnaluma

2AfaietapuniaeIapupuniolelagi,mataofialetimuma lesaumailetotōifoileeleeleonaooutou,olealasemea toutefaia?

3.Afaifo‘ieauinaatueIaLonato‘asā‘iāte‘outou‘onao a‘outouamioga,toutelēmafai‘onaaioiatu‘iāteIa;auā ‘ua‘outoutautalafa‘amaualugamalefa‘a‘ole‘oleiLana amiotonu;olemealeatoutelēmauaailefilemu

4.Toutelēva‘aiatueaile‘auvaa,olo‘ofelafoa‘iinao latouva‘aepeau,malūlūinaematagi,ma‘uamatuā faigatalava?

5Olemealeaualatoufefefeaiauāoalatoumealelei umaeōatuilesamifaatasimailatou,mauaiaiolatou lagonaleagaoleafoloinailatouelesamimalatoufanoai.

6Elēolesamiatoaeamaonavaiuma,maanameauma efeoa’iai,ogaluegaiaaleSilisiliEse,maele’ifa’atulaga eaeianitapula’aianagaluega,mafa’atapula’ainaile oneone?

7MaiLanaaoaigaefefeaimamagoai,eotiaionaiʻa umamameaumaoiai;Aooutoutagataagasalaoile lalolagi,toutelematatauiateia

8.Eleoiaeanafaialelagimalelalolagi,mameaumaoi ai?Olēnafoa‘iinamailemafaufaumalepotoimeauma efetolofiilelalolagimalesami

9Elēfefefeealeaufolauilesami?Aepeitaʻi,elēfefefe tagataagasalaileSilisiliEse.

MATAUPU102

1OasoiaeaumaiaaieIaleafiteleiateoutou,Ofeatou tesosolaiai,maofeatoutemauaailefaaolataga?AIa faalauiloamaiLanaAfiogaiateoutou,toutelefefefeea mafefefe?

2.Ematuāfefefefo‘ifetuumailemata‘utele,Egatete fo‘ilelalolagiumamatetemūmaatuatuvale

3Efa‘ataunu‘uinafo‘ieageluumaalatoupoloa‘iga,Ma latoutesailielafiilatoulavamailumaoleMamaluSili, Maoleatetetemagatetefanaualelalolagi;Maooutou tagataagasalaoleafetuuinaefa‘avavau,Maolealeaiso outoufilemu.

4Auatoutefefefe,ooutouagagaoeamiotonu,Ia faamoemoefoioutouuaotiileamiotonu

5.Auafo‘ietefa‘anoanoapeafaiuaaluifolouagagai Seolimalefa‘anoanoa,Maoloutinoilouolagaele‘ifaia etusaaimalouagalelei,A‘iaefa‘atalimoleasoole fa‘amasinogaotagataagasala,Maleasoolefetuumale aoaiga

6Aeaoutouoti,etautalatagataagasalaeuigaiateoutou: "Epeionatatouoti,efaapeafoionaotioeamiotonu,Ma oleaseaogalatouteseleseleinaonaoalatougaluega?"

7Faauta,epeioitatou,efaapeafoionalatouotiile faanoanoamalepouliuli,Maseasemeauasiliatuiai latounailoitatou?Mailetaimineiuatutusaaiitatou

8Oleāfo‘isemealatoutemauamaoleāfo‘isemea latouteva‘aiaefa‘avavau?Faauta,uaotifo‘iilatou,mae amataatuneiilefa‘avavaulatoutelētoeva‘aiase malamalama”

9.Outefaiatuiateoutou,ooutoutagataagasala,uaoutou lotomaliee'aimainu,mafaomaagasala,maaveesemeaa tagata,mamaualetamaoaigamavaaiiasolelei

10.Uaoutouiloaealemeaeooiaileiʻugaoēamiotonu, eleaisesauāuamauaiailatouseʻiaooilolatouoti?

11"Euiilea,nalatoufanomauapeiseaīualeailava,ua ifofo‘iolatouagagaiSeolimalepuapuaga."

MATAUPU103

1Olenei,olea,outetautoatuiateoutou,oēamiotonu,i lemamaluoLēSilisilimaFaamamaluinamaLēMamana olēpule,maiLonasilisilieseoutetautoatuiateoutou: 2Uaouiloasemealilo,Uaoufaitauinapapamaafaalelagi, Uaouvaaiitusipaia,Uaoumauafoitusitusigaiaima tusitusigaeuigaiai

3Uasauniamoilatouleagaleleiuma,leolioli,male mamalu,mauatusiamoagagaoeuaotiileamiotonu,ma oleafoaiinaatuiateoutouleteleomealeleiefaimataui moaoutougaluega,maolooutoutofiesiliatunailooe ola.

4Oagagafo‘io‘outou‘uaotiileamiotonuoleaolama ‘oli‘oli,elēfa‘aumatiafo‘iolatouagaga,elēfa‘amanatu fo‘i‘iāteilatoumailumaoLēSilisili‘eseitupulagauma olelalolagi:olemealea‘auane‘itoefefefeaiile fa‘alumainaoilatou.

5Oitalofaiateoutou,outoutagataagasala,peaoutouoti, Afaitouteotiileteleoaoutouagasala,Maoilatouepei ooutouefaimaieuigaiateoutou:'Amuiaēagasala:ua latouvaaiaolatouasouma'

6Maleaualanalatouotiaiilemanuiamaletamaoaiga, Malatouteleʻivaʻaianipuapuagapoonifasiotigatagatai olatouolaga;Maualatouotiilemamalu,Maeleʻi faʻatinoinalefaʻamasinogaiailatouiolatouolaga.”

7Iaoutouiloa,oleatuuinaifoolatouagagaiSeoli,Mao leamalaiailatouilolatoupuapuagatele

8.Euluatufo‘iooutouagagailepouliulimafilifilimale afimumūilemeaeiailefa‘amasinogamamafa;Maole fa‘amasinogateleoleaiaimotupulagaumaolelalolagi Oitalofa‘iāte‘outou,auātoutelēmaualefilemu.

9Aualefaapeaatuefaatatauieamiotonumaeamiolelei olooileolaga:“Iomatouasofaigatauamatougalulue malosiaimaooiaipuapuagauma,Mauamatoufetaia’i maleteleomalamauafa’aumatia,Mauamatoutoaitiiti mauavaivaiomatouagaga

10.Uafa‘aumatiaimatou,eleaisetasiefesoasoanimai ‘iāteimatouise‘upuetasi:‘Uafa‘atigāinamafa‘aumatia imatou,‘ualeaifo‘isomatoufa‘amoemoeeva‘aiileolai leaasomaleaaso.

11Samatoufa‘amoemoeeaveamaulu,a‘uaaveai matoumasi‘usi‘u:‘Uamatougaluluemalosi,a‘ualeaise fa‘amalieinailamatougaluega;‘uaaveafo‘iimatouma meae‘aiaēagasalamaēamioletonu,a‘ualatoufa‘ae‘e mailalatouamo‘iāteimatou

12.Uapuleilatouiaimatouoēna‘ino‘inomaiiaimatou mafasiaimatou;uamatoupunouomatouuaiēna ‘ino‘inomaiiaimatou,a‘ualatoulēalolofamai‘iātei matou.

13Samatoufiasolaesemaiiateilatou,inaiamafaiona matousosolaesemamaloloai,aele’imauasemeae mafaionamatousosolaiaimasaogalemuaimaiiatei latou

14Mauafaitioilatouifaipuleiomatoupuapuaga,maua alalagaatuienafaʻaumatiaimatou,aualatoulefaalogo maiiamatoutagi,maualefiafaalogomaiiomatouleo

15Masalatoufesoasoaniiēnafaoaamatouma faʻaumatiaimatoumailatounafaʻaitiitiaimatou;masa latounatialolatousauāina,masalatouleaveeseinamaiia imatouleamoaēnafaʻaumatiaimatouma faʻataʻapeʻapeinaimatoumafasiotiimatou,masalatou natialolatoufasiotigatagata,masalatoulemanatuana latousiʻiolatoulimaefaasagataumaiiaimatou

MATAUPU104

1Outetautōatuiāteoe,oageluilelagiemanatuapeaoe moleleleiilumaolemamaluoLēSilisiliEse:mauatusia ooutouigoailumaolemamaluoLēSilisiliEse.

2Iaefa‘amoemoe;auānafa‘amāina‘outoumuamuaile puapuagāmalepuapuagā;aolenei,epupula‘outouepei omoliolelagi,epupula‘outoumaeva‘aia‘outou,e tatalainafo‘i‘iāte‘outoufaitoto‘aolelagi

3Aetagiatu,iaetagiatumolefaʻamasinoga,onaeiloa atulea;auāoleaooatuoupuapuagaumailugaoēpule, mailatouumanafesoasoaniiēnafaoaaumea

4.Iafa‘amoemoe,‘auane‘ilafoa‘iinao‘outou fa‘amoemoegaauāolea‘outoumauale‘oli‘oliteleepeio ageluolelagi

5Oleāsemeaetatauonaoutoufaia?Elētatauona outoulafiileasoolefaamasinogatelemaelēmauafo‘i outouonitagataagasala,maemamaolavalefaamasinoga efaavavaumaiiateoutoumotupulagaumaolelalolagi

6Olenei,‘auatoutefefefe,‘outouēamiotonu,pea ‘outouva‘aiatuiēagasalaolo‘omalolosimamanuiaio latouala;‘auane‘i‘outoufa‘atasimailatou,a‘ia‘outou te‘a‘esemaialatousauā;auāolea‘outoufa‘atasima‘au alelagi

7.Euilavainaoutoufaimaitagataagasala:"Oatatou agasalaumaelēsuʻesuʻeinamatusiailalo,"aeolealatou tusiailaloaoutouagasalaumaiasouma

8.Olenei,outefaʻaaliatuiateoutou,olemalamalama malepouliuli,ileaomalepo,eiloaaiaoutouagasala uma

9.Aualefa‘alēmata‘uiooutouloto,‘auafo‘ilepepelo, ‘auafo‘ilesuiaoafiogatonu,‘auafo‘iletu‘ua‘iaoafioga alePa‘iaSilisili‘eseilepepelo,‘auafo‘ilemafaufauia ‘outoutupua;auāoa‘outoupepeloumamaa‘outou amioletonuumaelēoleamiotonu,aoleagasalatele

10Oleneiuaouiloaleneimealilo,oleasuiama fa'api'opi'oetagataagasalaupuoleamiotonuiauala eseese,malatoutautalaiupuleaga,mapepelo,mafaiani pepelotetele,matusianitusieuigaialatouupu

11.Alatoutusiamalefaamaonia’uupuumaialatou gagana,malatoutelesuiapefa’aitiitiasemeamaia’uupu, aetusiumailalomalefaamaoniomeaumanaoumuai molimauatuaieuigaiailatou.

12Onaouiloaleaoleisimealilo,oleatuuinaatutusiie amiotonumaepopotoeaveamapogaioleoliolimale amiotonumalepototele.

13Eavatufo‘i‘iāteilatoutusi,malatoutetalitonuiai ma‘oli‘oliai,‘onatauiaaileaoēamiotonuuma‘ua a‘oa‘oinamaiaialaumaoleamiotonu.

MATAUPU105

1OasoianapoloaʻiatuaileAliʻiiāilatouevalaʻauma molimauifanaualelalolagieuigailolatoupoto:Faʻaali atuiāilatou;auāooutouolatoutaʻitaʻi,maletauiile lalolagiuma

2.Auāoa’umalo’uatali’ioleafa’atasimailatoue fa’avavauialaoleamiotonuiolatouolaga;maoleaiate outoulefilemu:iaoliolioutoufanaualeamiotonuAmene

MATAUPU106

1‘Uamavaeninaiaso,‘onafaiavāleaolo‘uatali‘io Metuselailonaatali‘ioLameko,‘onatōaileaoia‘iāteia mafānauaiseatali‘i

2.Sapaʻepaʻelonatinoepeiolekionamamūmūepeio lefugaolerosa,malauuluolonaulumaonalauuluuumi sapaʻepaʻeepeiofulufulumamoe,maonamatae matagofie.Inauapupulaonamata,safaamalamalamaina lefaleatoaepeiolela,masamatuāpupulalefaleatoa

3Onatulaʻileaoiailimaolefafinefaatosaga,uatatala lonagutu,mauatalanoamaleAliioleamiotonu.

4OnafefeleaolonatamāoLamekoiāteiamasolaese, uaaluatuiāMetuselalonatamā.

5.‘Onafaiatuleaoia‘iāteia:‘Ua‘oufānauaseatali‘i ‘ese,e‘esemaitagatamaelēpeioia,maefoligatutusa maatali‘ioleAtuaolelagi;e‘esefo‘ilonanaturamaelē peioitatou,maoonamataepeioaveolela,maoona foligaemamalu

6Maefoligamaiiateaʻueleoiaosetupugamaiiate aʻuaemaiagelu,maoutefefeneʻifaiasevavegaile lalolagiionaaso

7.Olenei,lo‘utamāe,oa‘uneioiineieaioiatumaaioi atuiateoeinaiaealuatuiaEnoka,lotatoutamā,ma a‘oa‘omaiiateialeupumoni,auāolonaafioagaolooiai faatasimaagelu.

8‘Uafa‘alogoMetuselai‘upualonaatali‘i,‘onasauai leaoia‘iātea‘uitulu‘igaolelalolagi;auānaiafa‘alogo olo‘o‘ouiaiiina,‘ona‘alagaatuleaoiamaleleotele, ‘ona‘oufa‘alogoleailonaleo,‘ona‘ousauailea‘iāteia ‘Ona‘oufaiatulea‘iāteia:‘Oa‘ulenei,lo‘uatali‘ie, aiseā‘uaesauai‘iātea‘u?’

9‘Onataliatuleaoia,‘uafa‘apeaatu:‘Onaolepopole teleuaousauai‘iāteoe,ma‘onaosefa‘aaligamata‘utia uaoufa‘alatalataatuai.’

10Olenei,loʻutamāe,faʻalogomaiiateaʻu:uafanau maiiaLamekoloʻuataliʻiseataliʻi,eleaisetasietusama ia,elepeilonanaturaoletagata,maesiliatulepaʻepaʻe olonatinonailolekionamamūmūnailolefugaolerosa, maesiliatulepaʻepaʻeolonalauulunailolefulufulu mamoepaʻepaʻe,maepeioaveolelaonamata,ona pupulaleaoonamatamafaʻamalamalamainaailefale atoa

11.Onatulaʻileaoiailimaolefafinefaatosaga,uatatala lonagutumaviviiatuileAliiolelagi

12OnafefeaileaolonatamāoLamekomasolaesemai iateaʻu,masalētalitonuoianatupugamaiiateia,aua peioiaoageluolelagi;faautafoiuaousauiateoeinaia efaailoamaiiateaʻuleupumoni

13.Oaʻufoʻi,oEnoka,naoutaliatumafaapeaatuiāteia: ‘OleafaiaeleAliisemeafouilelalolagi,mauaumaona ouvaaialeneimeaisefaaaliga,maoutefaailoaatuiāte oeiletupulagaoloʻutamāoIareto,onisioageluolelagi nasolialeafiogaaleAlii

14Fa‘autafo‘i,‘ualatoufaialeagasalamasoliale tulafono,‘ualatoufa‘atasimafafinemafaialeagasala fa‘atasimailatou,‘ualatoufaiavāfo‘iinisioilatou,‘ua latoufānauaainialatoufānau.

15Latoutefanauinafo‘iilelalolaginitagatateteleelē tusaaimaleagaga,aoletino,maoleaiaisefa‘asalaga teleilelalolagi,maoleafa‘amamāinalelalolagimaimea leagauma.

16Ioe,oleaoomaisefaatafunagateleilugaolelalolagi uma,maoleaiaiselolomasefaatafunagatelemole tausagaetasi

17Oleneiatali‘ifo‘i‘uafānaumai‘iāteoe,oleatu‘uai lelalolagi,malanafānaueto‘atoluoleafa‘aolaina fa‘atasimaia:aotitagataumaoilelalolagi,olea fa‘aolainaoiafa‘atasimaonaatali‘i

18.Iaefa‘ailoaatuilouatali‘ioLamekoolēuafānaumai olonaatali‘imonilavalea,maiaefaaigoa‘iāteiaoNoa;

auāoleatu‘uaoia‘iāteoe,maoiamaonaatali‘iolea fa‘aolainamailefa‘aumatiaga,leaoleao‘omaiile lalolagionaoagasalaumamaamioletonuuma,leaolea fa‘ataunu‘uinailelalolagiionaaso.

19.Amavaeleamea,oleasiliatuonateleleamioletonu nailolemeanamuamuafaiailelalolagi;auāuaouiloa mealiloaleaupaia;auāoIa,leAlii,uaiafaaalimaiiate aʻumafaailoamaiiateaʻu,mauaoufaitauinailatoui papamaafaalelagi

MATAUPU107

1.Masaouvaaiauatusiailugaonamea,oleasoliae tupulagamatupulaga,seiaooinatula’imaisetupulagao leamiotonu,maiafaaumatialesolitulafonomamavaeatu leagasalamailelalolagi,maoomaiaiituaigaumaomea lelei

2Olenei,lo’uatali’ie,aluiamafa’ailoailouatali’io Lameko,oleneiatali’i,uafanaumai,olonaatali’imoni lavalea,maeleosepepeloleneimea

3InauafaalogoMetuselaiupualonatamāoEnokaauā naiafaaaliatuiateiameaumailemealilonaiatoefoi maimafaaaliatuiateiamafaaigoailenaataliioNoa;auā oleaiafaamafanafanainalelalolagipeaumale faatafunagauma.

MATAUPU108

1OleisitusinatusiaeEnokamolonaataliioMetusela mamoilatouoleamulimulimaiiateia,matausiale tulafonoiasoegataai.

2Ooutouoēuaamiolelei,toutefa‘atalitaliiiaasose‘ia o‘oilei‘ugaoēuafaialeamioleaga,malei‘ugaole malosioēsolitulafono.

3Iaoutoufaatalitaliseiamavaeatuleagasala,auāolea soloieseaolatouigoamailetusioleolamatusipaia,mao leafaaumatiaalatoufanauefaavavau,maoleafasiotiao latouagaga,maolealatoutagiauēmatagiauēisenofoaga osevaogaogao,maolealatoumuileafi;auāeleaise eleeleiina.

4Onaouvaaialeaosemeaepeioseaoelevaaia;auāo lonalolotosalemafaiaionaoutepaatuiai,masaou vaaiaseafimumūoloosusulu,mameaepeiomauga pupulaoloofeosofisolomasalalausoloileaitumaleaitu

5‘Onaoufesiliatuleaisetasioagelupa‘iasafa‘atasima a‘u,‘uaoufaiatu‘iāteia:‘Oleāleneimeapupula?Auāe lēoselagi,aoleafimumū,maleleooletagimale tagiauēmaletagiauēmaletigātele.’

6‘Onafetalaimaileaoia‘iātea‘u:‘Oleneimea‘uae va‘aia‘ualafoa‘iinaaiagagaoēagasalamaēfāifai,ma ēfaiamioleaga,maēfa‘api‘opi‘oimeauma‘uafetalai maiaileALI‘Iifofogaoperofetaomeaiaoleao‘o mai’

7Auāonisioiameauatusiamafa‘amaufa‘ailogainai lugailelagi,‘ina‘iafaitauinaeagelumailoaaimeaolea o‘oiēagasala,maagagaoēlotomaulalo,mailatou‘ua fa‘atigāinaolatoutino,ma‘uatauiaeleAtua;mailatou ‘uafa‘amasiasiinaetagataamioleaga

8OēnaalolofaileAtua,eleʻialolofaiauro,pooario, poosetasimealeleiolelalolagi,aualatoutuuinaatuo latoutinoefaimataulaga

9Oē,taluonafananaumaiilatou,salēmanaʻoimeaʻai faalelalolagi,auamanatuimeaumaepeiosemanavae mouatu,maolaetusaai,masatofotofoinateleilatouele Alii,mauailoauamamāolatouagagainaialatouvivii atuiLonasuafa.

10Uaoutoefaamatalaatuitusifaamanuiagaumaua atofainamoilatouUaiatofiafoiilatoumololatoutaui, auāuasiliatulolatoualofailelaginailoolatouolagaile lalolagi,euilavainasoliailatouetagataamioleaga,maua ooiailesauāmaleupuleagamaiiailatoumaua faamaasiasia,aeualatoufaamanuiaiateA’u 11Olenei,oleaouvala‘auinaagagaoēleleioēole tupulagaolemalamalama,maoleaouliuailatouna fananaumaiilepouliuli,oēnalētauiailetinoile mamaluepeionatatauaiilolatoufa‘amaoni

12.Outeaumaiailemalamalamapupulailatouuaalolofa ilo’usuafapaia,outefaanofoinafoiilatoutaitoatasiile nofoāli’iolonamamalu

13.Epupulafo‘iilatoumoasoelēmafaitaulia;auāole amiotonuolefa‘amasinogaleaaleAtua;auāolea foa‘iinaatueialefa‘amaoniiēfa‘amaoniilenofoagao alasa‘o.

14Latoutevaʻaifoʻiiēnafananaumaiilepouliuliua taʻitaʻiinailepouliuli,aoēamiotonuoleapupula

15.Ealalagafo‘itagataagasalamava‘aiatu‘iāteilatou ‘uapupula,eolavailatouimea‘uaatofainamoilatoui asomatau