1 kaq RAKI 1 Tobielpa churin Tobitpa, Ananielpa churin, Aduelpa churin, Gabaelpa churin, Asaelpa mirayninmanta, Neftali ayllumanta. 2 Asiria nacionpa reynin Enemesarpa tiemponpin, chay llaqtaq paña ladonpi kaq Tibe llaqtamanta preso apasqa karqan. 3 Noqa Tobit tukuy p’unchayniypi purirqani cheqaq-kaywan chanin-kaywan ñankunapi, askha limosnakunatan ruwarqani wawqeykunaman, llaqtaymanpas, paykunan ñoqawan kuska Nínive llaqtaman hamurqanku, Asiria runakunaq hallp’anman. 4 Israel hallp'aypi huch'uyllaraq kashaqtiymi, taytaypa Neftali ayllun llapan Israel ayllukunamanta akllasqa Jerusalén wasimanta urmarqan, llapan ayllukuna sacrificiota haywanankupaq chaypi, maypichus Ancha Hatun Diospa tiyasqan yupaychana wasi sapaqchasqa karqan, tukuy pachapaqtaq hatarichisqa karqan. 5 Llapan hatariq ayllukuna, taytay Neftalipa wasinpas, Baal vaquillaman sacrificiota haywarqanku. 6 Ichaqa sapa kutillanmi Jerusalén llaqtaman riq kani fiestakunapi, imaynan Israel nacionpa llapa runakunapaq kamachisqan karqan wiñaypaq kamachikuyman hina, ñawpaq ruruta, chunkamanta t'aqa miraymantawan, ñawpaq rutusqawan kuska. Altarpi sacerdotekunamanmi Aaronpa mirayninkunata qorqani. 7 Tukuy miraymanta chunka t'aqa t'aqa t'aqatan qorqani Jerusalén llaqtapi serviq Aaronpa churinkunaman, huk chunka t'aqa t'aqatawantaq venderqani, hinaspan sapa wata Jerusalén llaqtapi gastarqani. 8 Kimsa kaqtaq taytaypa maman Debora kamachiwasqanman hina, pikunamanpas qorqani, taytaypa mana tayta-mamayoq kasqayrayku. 9 Qhari kashaspaymi aylluy Anawan casarakurqani, paymantataq Tobiasta churiyarqani. 10 Nínive llaqtaman preso apasqa kashaqtiykutaq, llapa wawqeykuna aylluykunapas mana judío runakunaq t'antanta mikhurqanku. 11 Ñoqaqa manan mikhurqanichu. 12 Tukuy sonqoywan Diosta yuyarisqayrayku. 13 Ancha Hatun Diosmi Enemesarpa ñawpaqenpi khuyapayakuyta qowarqan, chaymi paypa qoqnin karqani. 14 Media llaqtaman rispaymi Gabriaspa wawqen Gabaelwan kuska saqerqani Media llaqtapi Rages llaqtapi chunka talento qolqeta. 15 Enemesar wañupuqtintaq, churin Senaquerib rey kapurqan. Paypa haciendanmi llakisqa karqan, chaymi Media llaqtaman mana riyta atirqanichu. 16 Enemesarpa tiemponpitaq wawqeyman askha limosnata qorqani, yarqasqakunamantaq t'antayta qorqani. 17 P'achayta q'alaman churaspa, llaqtaymanta mayqentapas wañusqata rikuspay otaq Nínive llaqtaq perqankunapi wikch'usqata rikuspayqa p'amparqani. 18 Rey Senaquerib Judeamanta ayqekuspa pitapas wañuchinman karqan chayqa, pakallapin p'amparqani. phiñakuyninpin askha runakunata wañuchirqan; ichaqa manan tarirqankuchu ayakunata reypa maskhaqtinku. 19 Nínive llaqtamanta huknin rispa reyman quejakuqtinmi, paykunata p'amparqani, pakakurqanitaq. wañuchisqa kanaypaq maskhasqa kasqayta entiendespaymi manchakuymanta kutirirqani. 20 Hinaqtinmi llapa kapuqniykunata kallpawan qechuwarqanku, manataqmi imapas puchuwarqanchu, esposay Anawan churiy Tobiaswanqa. 21 Pichqa chunka p'unchawtaq mana pasaraqchu, iskay churinkuna wañuchishaqtinku, Ararat orqokunaman ayqekuspanku. Churin Sarquedonotaq paypa rantinpi kamachikurqan. paymi taytanpa cuentankunata, tukuy ima ruwayninkunatapas churarqan, wawqey Anaelpa churin Achiacharus. 22 Aquiacarus noqapaq mañakuspataq, Nínive llaqtaman kutirqani. Aquiacharoqa copa apaq, señalta waqaychaq,
mayordomo, cuentata qhawaq ima kasharqan, Sarquedonotaq payta churarqan wawqeypa churin. 2 kaq RAKI 1 Wasiyman kutimushaqtiymi, warmiy Anata waway Tobiaswan kuska Pentecostés fiestapi, qanchis semanapaq ch’uya fiestapi, allin cenata wakichiwarqanku, chay fiestapin Mikhunaypaqmi tiyaykurqani. 2 Askha mikhunata rikuspataq churiyta nirqani: Riy, Señor Diosmanta yuyariq wawqenchiskunamanta ima wakcha runatachus tarinki chayqa, pusamuy. Qanraykutaq qhepakushani, nispa. 3 Hinaqtinmi Jesusqa kutimuspa niran: —Yayláy, huk llaqtamasinchismi ch'unqasqa kashan, qhatumanmi wikch'usqa kashan, nispa. 4 Hinaqtinmi manaraq ima aychatapas malliykushaqtiy, hatarispaymi huk cuartoman pusarani inti chinkaykunankama. 5 Hinaqtinmi kutirispa mayllakuspay mikuyniyta mikurqani. 6 Amóspa willakusqanta yuyarispa, paypa nisqan hina: “Fiestaykichiskunaqa llakikuymanmi tukupunqa, tukuy kusikuyniykichistaq waqayman tukupunqa”, nispa. 7 Chayraykun waqarqani, inti chinkaykuy qhepatataq aya p'ampanata ruwaspa p'amparqani. 8 Runamasiykunan ichaqa burlakuwaspanku niwarqanku: –Kay runaqa manan manchakunraqchu kay huchamanta wañuchisqa kayta. Chaywanpas, qhawariychis, wañusqakunata wakmanta p'ampapun. 9 Chay tutallataqmi p'ampasqaymanta kutimuspa patioypa perqa qayllanpi puñurqani, qhellichasqa, uyaypas mana qatasqa. 10 Manataqmi yacharqanichu perqapi gorriónkuna kashasqanmanta, ñawiypas kichasqa kashasqanmanta, chay gorriónkuna ñawiyman q'oñi wanuta upallachirqanku, ñawiypitaq yuraqyaykurqan, hampiqkunaman rirqani, ichaqa manan yanapawarqankuchu Achiacharusqa chiqaptam mikuchiwarqa, Elimais llaqtaman yaykunaykama. 11 Warmiy Anataq warmikunaq ruwayninkunata ruwananpaq hap’irqan. 12 Dueñonkunaman wasinkuman kachaqtintaq, paykunan pagarqanku, huk cabritotawantaq qorqanku. 13 Wasiypi kashaspataq qapariyta qallarispa payta nirqani: ¿Maymantataq kay uñacha? manachu suwasqa? dueñokunaman qoy; Suwasqa kaqtapas manam mikuymanchu. 14 Paymi ichaqa niwarqan: “Pagomanta aswan askhatataqmi qowarqanku”, nispa. Ichaqa manan creerqanichu, aswanmi kamachirqani dueñokunaman kutichipunanpaq, chaymi paymanta p'enqakurqani. Paytaq kutichimuwarqan: —¿Maypitaq kashan limosna qosqaykikuna chanin ruwasqaykikunapas? Qhawariy, qanpas llapa ruwasqaykikunapas reqsisqañan kashankichis. 3 RAKI 1 Llakisqa kaspataq waqarqani, llakisqa kaspataq mañakurqani: 2 Señor Diosníy, chaninmi kanki, llapan ruwasqaykikunapas, tukuy ñanniykikunapas khuyapayakuymi, cheqaq-kaymi, wiñaypaqtaq cheqaqta chaninta chaninchanki. 3 Yuyariway, qhawariway, ama castigawaychu huchaykunamanta, mana yachasqaymanta, ñawpaqeykipi huchallikuq ñawpa taytaykunamantapas. 4 Kamachikuyniykikunataqa manan kasukurqankuchu, chayraykun qanqa qechuwanaykupaq, preso apasqa kanaykupaq, wañunaykupaqpas, ch'eqesqa kasqayku nacionkunaman k'amiy simimanpas qowarqankiku. 5 Kunantaq juicioykikunaqa askha, cheqaqmi, huchaykunaman hina, ñawpaq taytaykunaman hina ruway, kamachikuyniykikunata mana hunt'asqaykurayku, manataq ñawpaqeykipi cheqaq-kaypi purisqaykurayku. 6 Chay hinaqa, kunanqa aswan allinpaq qhawarisqaykiman hina ruwaway, hinaspa kamachiy espirituyta qechuwananpaq, ch'usaqyachisqa kanaypaq, kay pachaman tukunaypaq,
llullakunata uyarisqayrayku kawsanaymantaqa wañuyniyqa allinmi k'amiwankichis, sinchitataq llakikunkichis, chayrayku kamachiy kay llakikuymanta kacharichisqa kanaypaq, hinaspa wiñay-wiñay cheqasman rinaypaq, ama uyaykita t'aqawaychu. 7 Chay p'unchaymi Ecbatane llaqtapi Media llaqtapi Raguelpa ususin Sarapas taytanpa sirvientankuna k'amirqanku. 8 Chay warmiqa qanchis qosakunawanmi casarasqa kasharan, paykunatan millay espiritu Asmodeo wañuchiran manaraq paywan puñushaqtinku. ¿Manachu yachanki qosaykikunata asnachisqaykita? Qanchis qosayoqñan kanki, manataqmi mayqenninkupas sutichasqachu karqanki. 9 ¿Imanasqataq paykunarayku maqawankiku? wañusqaña kaptinkuqa, paykunapa qipanta riy, ama haykapipas churitapas warmi churitapas qawasunchu, nispa. 10 Chaykunata uyarispanmi sinchita llakikuran, chaymi piensaran asnachikusqanta. Paytaq nirqan: –Ñoqaqa taytaypa sapallan ususinmi kani, kayta ruwasaq chayqa, k'amiymi kanqa, machuyaynintataq llakikuywan aya p'ampanaman apamusaq, nispa. 11 Hinaqtinmi chay warmiqa ventanata qhawaspa mañakuspa nirqan: –Diosniy Señor Diosníy, saminchasqan kanki, ch'uya, k'ancharishaq sutiykipas saminchasqa, hatunchasqa wiñaypaqmi. 12 Kunantaq Señor Diosníy, ñawiyta uyaytawan qanman churani. 13 Hinaspa niy: Kay pachamanta horqoway, amaña k'amisqa kasqayta uyarinaypaq, nispa. 14 Qanmi yachanki, Señor, runawan kuska tukuy huchamanta ch'uya kasqayta. 15 Hinaspapas manan hayk’aqpas sutiyta, taytaypa sutintapas, presochasqa kasqay hallp’api qhellicharqanichu, ñoqaqa taytaypa sapallan ususinmi kani, manataqmi wawanpas kanchu herederon kananpaq, nitaq qaylla ayllunpas, nitaq mayqen churinpas Kawsaqmanta, paymanmi warmi kanaypaq waqaychakusaq, qanchis qosaykunaqa wañusqañan kashanku. ¿Imaraykutaq kawsasaq? ichaqa, wañunay mana munaspaykiqa, kamachiy wakinta qhawariwanankupaq, khuyapayawanankupaqwan, manaña k’amiyta uyarinaypaq. 16 Chaymi iskayninkupa mañakusqankuta uyarisqaku hatun Diospa hatun kayninpi. 17 Rafaelta kacharqanku iskayninku qhaliyachinanpaq, Tobitpa ñawinpa yuraqyayninta chinkachinanpaq, Raguelpa ususin Saratataq Tobitpa churin Tobiasman warmi kananpaq qonanpaq. Asmodeotapas millay espirituta watananpaq; Herenciata chaskisqanrayku Tobiaspa kasqanrayku. Chay ratollapitaqmi Tobit wasinman kutiykuspa wasinman haykurqan, hinan Raguelpa ususin Saraqa alto cuartomanta uraykamurqan.
8 Askha kaspaqa limosnata qoy, pisilla kaspaqa ama manchakuychu pisillata qoyta. 9 Imaraykuchus necesitasqayki p'unchaypi allin qhapaq kayta waqaychanki. 10 Limosna qoyqa wañuymanta qespichin, manataq tutayaqman hamunanta saqenchu. 11 Ancha Hatun Diospa ñawpaqenpi llapa qoqkunapaq limosna qoyqa allinpunin. 12 Wawallay, tukuy qhelli hucha ruwaykunamanta cuidakuy, astawanqa ñawpa taytaykiq mirayninmanta warmiwan casarakuy, amataq huk wak llaqtayoq warmita casarakuychu, payqa manan taytaykiq ayllunmantachu . 13 Chhaynaqa, wawqey, wawqeykikunata munakuy, amataq sonqoykipi wawqeykikunata, llaqtaykiq churinkunata ususinkunatapas pisichaychu, mana warmiwan casarakusqaykimantaqa, hatunchakuyninpin ch'usaqyachiy, askha sasachakuykuna, qhelli huchapitaq ismuy llumpay pisichikuymi, millay huchaqa yarqaypa mamanmi. 14 Pipas qanpaq llank'aqpa pagasqanqa ama qanwan qhepachuchun, aswanpas makimanta qoy. Tukuy rimasqaykipi yachaysapa kay. 15 Ama pitapas cheqnikusqaykitaqa ruwaychu, ama vinota ukyaychu machachisunaykipaq. 16 T'antaykimanta yarqasqakunaman qoy, p'achaykimantataq q'ala kaqkunaman qoy. Askha kasqaykiman hinataq limosna qoy, amataq ñawiyki envidiakuchunchu limosna qoqtiykiqa. 17 Chanin runakunata p'ampanankupaq t'antaykita hich'ay, millay runamanqa ama imatapas qoychu. 18 Llapa yachayniyoq runakunata yuyaychaychis, amataq ima allin yuyaytapas pisichankichu. 19 Wiraqocha Diosniykichista saminchaychis, munaychistaq ñanniykikuna allin kananpaq, llapa ñanniykikuna, yuyaykusqaykikuna allin kananpaq. ichaqa kikin Wiraqochan llapan allin kaqkunata qon, munasqanman hinataq huch’uyaykun; kunanqa, churiy, kamachiyniykunata yuyariy, amataq yuyayniykimanta qarqosqa kachun. 20 Kunanmi paykunaman willashani, chunka talento qolqeta Gabriaspa churin Gabaelman qosqayta, Media llaqtapi Rages llaqtapi. 21 Waway, ama manchakuychu wakchayasqa kasqanchista, askha qhapaq kayniyoqmi kanki, sichus Diosta manchakuspa tukuy huchamanta t'aqakuspa paypa munasqanman hina ruwanki chayqa.
4 kaq RAKI
1 Hinaqtinmi Tobiastaq nirqan: –Yayláy, tukuy kamachiwasqaykitan ruwasaq. 2 Ichaqa, ¿imaynataq qolqeta chaskiyman, mana reqsishaspayqa? 3 Hinaqtinmi Jesusqa chay qelqata qospa nirqan: –Kawsashaqtiy qanwan riq runata maskhay, paymanmi pagasaq, hinaspa riy qolqeta chaskiq, nispa. 4 Hinaqtinmi Jesusqa huk runata maskhaq rispa, angel Rafaelta tariran. 5 Ichaqa manan yacharanchu; Hinan payta nirqan: –¿Atiwaqchu ñoqawan Rages llaqtaman riyta? ¿Allintachu chay cheqaskunata reqsinki? 6 Paykunatan angelqa nirqan: –Qanwanmi risaq, allintan yachani ñanta. 7 Hinaqtinmi Tobiasqa payta nirqan: –Taytayman willanaykama qhepakuy, nispa. 8 Hinaqtinmi Jesusqa payta nirqan: –Ama qhepakuychu, nispa. Hinaqtinmi taytanta haykuspa nirqan: –Ñoqawan kuska ripuq runatan tariruni, nispa. Hinaqtinmi Jesusqa nirqan: – Waqyamuway, ima ayllumantachus kasqanta yachanaypaq, qanwan rinanpaq confiaq runachus icha manachus icha manachus chayta yachanaypaq, nispa. 9 Hinaqtinmi Jesusqa waqyamurqan, hinan haykumuspa napanakurqanku.
1 Chay p'unchaymi Tobitqa yuyarirqan Media provinciapi Gabaelman qosqan qolqeta. 2 Hinan sonqollanpi nirqan: –Wañuytan munarqani, nispa. ¿imanaqtintaq mana wawayta Tobiasta waqyanichu manaraq wañushaspa qolqemanta willanaypaq? 3 Hinaqtinmi Jesusqa waqyamuspa niran: “Waway, wañupuqtiy, p’ampaykuway, nispa. amataq mamaykita pisichaychu, aswanpas tukuy kawsasqayki p'unchawkunapi yupaychay, kusichiqta ruway, amataq llakichiychu. 4 Waway, yuyariy, wiksanpi kashaspaykiqa askha peligrokunatan rikurqanki. 5 Churiy, tukuy p'unchawniykipi Señor Diosninchista yuyariy, amataq munayniykita huchallikuychu, amataq kamachikuyninkunata p'akiychu, tukuy kawsayniykipi chaninta ruway, amataq mana chanin ñankunata qatiychu. 6 Cheqaqtapuni ruwaqtiykiqa, qanpaqpas, chanin kawsaqkunapaqpas allinpunin ruwasqaykikunaqa allin kanqa. 7 Kapuqniykimanta limosna qoy. limosna qoqtiykipas, ama ñawiyki envidiakuchunchu, amataq mayqen wakchamantapas uyaykita kutirichiychu, manataqmi Diospa uyanqa karunchasunkichu.
5 CAPÍTULO
10 Hinaqtinmi Tobitqa payta nirqan: –Wawqeykuna, willaway ima ayllumanta, ima ayllumanta kasqaykitapas, nispa. 11 Paykunatan nirqan: –¿Mask'ashankichu huk aylluta otaq huk familiata otaq huk contratasqa runata churiykiwan rinanpaq? Hinan Tobitqa payta nirqan: –Wawqey, aylluykita, sutiykitawan yachayta munani, nispa. 12 Hinaqtinmi Jesusqa nirqan: –Ñoqan kani Azarias, hatun Ananiaspa wawqeykikunaq churin, nispa. 13 Hinaqtinmi Tobitqa nirqan: –Wawqe, allin chaskisqa kanki. amayá kunanqa piñakuwaychu, aylluykita aylluykitapas reqsinaypaq tapukusqayrayku; Qanmi wawqey kanki, honrado, allin uywayoq, chay hatun Samaia runakunaq churinkuna Ananiasta Jonatastawan reqsini, Jerusalén llaqtaman yupaychaq rispayku, phiwi churikunata, chunka kaq t'aqa rurukunatawan haywashaqtiyku. manataqmi wawqenchiskunaq pantasqanwanchu q'otusqa karqanku, wawqey, qanqa allin uywayoqmi kanki. 14 Ichaqa niway, ¿ima pagaytataq qosqayki? ¿Huk p'unchawpi huk drakmatachu, wawaypaq hina necesitasqaykikunatapas? 15 Arí, mana imamanta manchakuspa kutimunkichis chayqa, pagasqaykichismanmi imallatapas yapasaq. 16 Chaymi paykunaqa anchata kusikurqanku. Hinaqtinmi Tobiasta nirqan: –Preparanaykipaq alistakuy, Diosmi allin puriyta kachamusunki, nispa. Hinaqtinmi churin tukuy imata chay purinapaq wakichispa taytanqa nirqan: –Qan kay runawan riy, hanaq pachapi tiyaq Diospas allin kawsayniykita qosunki, Diospa angelninpas qanwan kuska kachun, nispa. Chaymi iskayninku lloqsirqanku, waynaq allqunwan kuska. 17 Maman Anataq waqaspa Tobitta nirqan: –¿Imanaqtintaq wawaykuta qarqorqanki? ¿Manachu makinchikpa tawnan, ñawpaqenchikpi yaykuspa lluqsispa? 18 Ama qolqeta yapayta munapayaychischu, aswanpas wawanchispaq q'opa hina kachun. 19 Señor Diospa kawsananchispaq qowasqanchismi aypawanchis. 20 Hinaqtinmi Tobitqa payta nirqan: Pañay, ama cuidakuychu. mana imamanta manchakuspa kutimunqa, ñawiykipas payta rikunqa, nispa. 21 Allin angelmi payta waqaychanqa, puriyninpas allinpunin kanqa, allinllataqmi kutimunqa. 22 Chaymantataq waqayta tukupurqan. 6 RAKI 1 Rispataq ch'isiyaq Tigris mayuman chayarqanku, chaypitaq samapakurqanku. 2 Wayna mayllakuq uraykamuqtintaq, mayumanta challwa saltaspa mikhunata munaspa. 3 Hinaqtinmi angelqa payta nirqan: –Challwata hap'iy, nispa. Chaysi waynaqa challwata hap'ispa allpaman aysarqan. 4 Paykunatan angelqa nirqan: –Challwata kichaspa sonqonta, higadota, gasotawan hap'ispa, allinllata churay, nispa. 5 Chaymi waynaqa angelpa kamachisqanman hina ruwarqan. challwata asnaspataq mikhurqanku, chaymantataq iskayninku purirqanku Ecbatane llaqtaman asuykunankukama. 6 Hinaqtinmi waynaqa angelta nirqan: –Wawqe Azarias, ¿imapaqtaq challwaq sonqonpas, higadonpas, gallopas? 7 Hinaqtinmi Jesusqa payta nirqan: –Sonqotapas higadotapas llamiykuspan, supaypas otaq millay espiritupas pitapas llakichiqtinqa, qhariq otaq warmiq ñawpaqenpin q’osñichinanchis, chhaynapin chay fiestaqa manaña sinchita llakikunqakuñachu, nispa. 8 Gallomanta rimaspaqa, allinmi kanman ñawinpi yuraqyaq runata hawiy, hinan qhaliyapunqa. 9 Rages llaqtaman asuykuspankutaq. 10 Chaymi angelqa waynata nirqan: –Wawqey, kunan p'unchaymi primoyki Raguelwan alojakusaqku. Paypa sapallan ususinpas kanmi, paypa sutinmi Sara. Paypa rantinpi rimasaq, warmi kananpaq qosqa kanaykipaq, nispa. 11 Paypa derechunqa qanpaqmi, qanqa ayllunmantan kanki, nispa.
12 Chay sirvientaqa sumaq rikch'ayniyoqmi, yachayniyoqtaqmi, kunanqa uyariwaychis, hinan taytanwan rimasaq. Ragesmanta kutimuspataq casarakuyta raymichakusaqku, yachanin Raguelqa manan Moisespa kamachikuyninman hina hukwan casarakuyta atinmanchu, ichaqa wañuymanta huchayoqmi kanqa, herencia derechoqa qanmanta aswan allin kasqanrayku, mayqenmantapas huk. 13 Hinaqtinmi waynaqa angelta kutichirqan: –Wawqe Azarias, uyarirqanin kay sirvienta qanchis qharikunaman qosqankuta, llapankutaqmi casarakuy wasipi wañurqanku, nispa. 14 Kunantaq taytaypa sapallan churin kani, mancharikunitaq, payman haykusaq chayqa, ñawpaq kaq hina wañusaq, millay espiritun payta munakun, mana cuerpota k’iriqchu, aswanpas hamuqkunatan k’irin payta; chayraykutaq manchakuni mana wañuspa, taytaypa, mamaypa kawsaynintapas ñoqarayku llakisqa aya p'ampanaman apamusaq, manan huk churiyoqchu kanku p'ampanankupaq. 15 Hinaqtinmi angelqa payta nirqan: –¿Manachu yuyarinki taytaykiq kamachikuyninkunata, aylluykimanta warmiwan casarakunaykipaq? chayrayku uyariway, wawqey; Payqa warmimanmi qosqa kanki. Amataq millay espirituta yupaychaychu; Kay tutallataqmi casarachisunki, nispa. 16 Casarakuy wasiman haykuspaqa q'apay usphata hap'ispa challwaq sonqontapas higadontawan churaspa q'osñita q'osñichinki. 17 Supaypas asnaspan ayqekunqa, manañan hayk'aqpas hamunqañachu, ichaqa, payman hamuspaqa iskayniykichis sayarispa khuyapayakuq Diosmanta mañakuychis, paymi khuyapayasunkichis, qespichisunkichistaq qan: ama manchakuychu, payqa qallariymantapachan qanpaq churasqa kashan; Hinan waqaychanki, paytaq qanwan kuska ripunqa, nispa. Hinaspapas piensani wawayoqmi kanki, nispa. Chaykunata uyarispanmi Tobiasqa munakuran, sonqonpas paywan hukllawakuran. 7 RAKI 1 Ecbatane llaqtaman chayaspataq Raguelpa wasinman chayarqanku, Sarataq paykunawan tuparqan. 2 Hinaqtinmi Raguelqa esposan Ednata nirqan: –¡Maynatan kay waynaqa primoy Tobitman rikch'akun! 3 Ragueltaq paykunata tapurqan: –Wawqe-panaykuna, ¿maymantataq kankichis? Paykunatan nirqanku: “Ninive llaqtapi presochasqa Neftalim runakunaq mirayninmantan kayku”, nispa. 4 Hinaqtinmi Jesusqa paykunata nirqan: –¿Reqsinkichischu familianchis Tobitta? Paykunataq nirqanku: —Noqaykuqa reqsiyku, nispa. Hinaqtinmi Jesusqa nirqan: –¿Allinchu kashan? 5 Hinaqtinmi paykunaqa niranku: –Kawsashanmi, qhalitaqmi kashanpas, nispa. 6 Hinaqtinmi Raguelqa saltaspa much'aykuspa waqarqan. 7 Payta saminchaspataq nirqan: –Qanqa honrado allin runaq churinmi kanki, nispa. Ichaqa Tobit ñawsa kasqanta uyarispan llakikuspa waqarqan. 8 Warmin Ednapas ususin Sarapas waqarqankun. Hinaspapas kusisqan paykunata kusichirqanku; Ovejamanta huk carnerota wañuchispankutaq, mikhunata mesa patapi waqaycharqanku. Hinan Tobias Rafaelta nirqan: –Wawqe Azarias, ñanpi rimasqaykimanta rimay, kay negociota kachamuchun, nispa. 9 Chaymi Raguelman willaran, hinan Raguelqa Tobiasta nirqan: –Mikhuy, ukyay, kusikuy. 10 Allinmi kanman ususiywan casarakunaykipaq, chaywanpas cheqaq-kaytan willasqayki. 11 Ususiytaqa qanchis qharikunamanmi casarachirqani, paykunan wañukurqanku chay tuta payman haykusqankupi. Tobiasmi ichaqa nirqan: –Manan kaypiqa imatapas mikhusaqchu, rimanakunanchiskama, jurananchiskama, nispa. 12 Ragueltaq khaynata niran: —Chaymantaqa apakuy imayna kasqanman hina, qanqa primonmi kanki, paypas qanpa kanki, khuyapayakuq Diosmi tukuy imapi allinta yanapasunki, nispa.
13 Hinan ususin Sarata waqyaspa taytanpa kasqanman chayarqan, hinaspan makinmanta hap'ispa Tobiasman qoykurqan: –Qhawariy, Moisespa kamachikuyninman hina hap'ispa qanman pusay, nispa tayta. Hinaspan paykunata samincharqan; 14 Warmin Ednata waqyaspataq papelta hap'ispa rimanakuy qelqata qelqarqan, hinaspan sellarqan. 15 Chaymantataq mikhuyta qallarirqanku. 16 Hinaqtinmi Raguelqa warmin Ednata waqyaspa niran: —Pay, huk cuartota allichaspa chayman pusamuy, nispa. 17 Paypa kamachisqanman hina ruwaspataq, chay warmiqa waqaspa ususinpa waqayninta chaskispa nirqan: 18 Ususiy, allinta sonqochay; hanaq pachaq, kay pachaq Wiraqochan kay llakikuyniykimanta kusichisunki.
9 RAKI
8 RAKI
10 RAKI
1 Cenaykuspataq Tobiasta pusamurqanku. 2 Rishaspataq Rafaelpa rimasqanta yuyarispa q’apaypa usphanta hap’ispa challwaq sonqonta higadontawan churaspa q’osñita ruwarqan. 3 Chay millay espirituq q'apayninta asnaqtinmi, Egipto llaqtaq k'uchunman ayqekurqan, hinan angelqa wataykurqan. 4 Iskayninku wisq’asqa kasqanku qhepamanmi Tobiasqa camamanta sayarispa nirqan: –Payñay, sayarispa mañakusun Dios khuyapayawananchispaq, nispa. 5 Hinan Tobias niyta qallarirqan: –Ñawpaq taytanchiskunaq Diosnin, saminchasqan kanki, wiñaypaq ch'uya, k'ancharishaq sutiykipas saminchasqan. hanaq pachapas, llapa unanchasqaykikunapas saminchasunki, nispa. 6 Adantan kamarqanki, Evatataq warminta qorqanki, paykunamantan runakuna hamurqanku, manan allinchu runa sapallan kasqanqa, nispa. payman rikch'akuq yanapaqta ruwasun, nispa. 7 Kunantaq, Wiraqocha, kay ñañaytaqa manan munapayaymanchu hap’iykuni, aswanpas chaninllatan, chayraykun khuyapayakuywan ordenasaq kuska machuyananchispaq. 8 Hinaqtinmi payqa niran: “Amen”, nispa. 9 Chaymi iskayninku chay tuta puñuranku. Ragueltaq sayarispa, aya p'ampanata rurarqan. 10 Chaymi niran: —Manchakuni paypas wañunanta, nispa. 11 Ragueltaq wasinman haykuspa. 12 Paymi warmin Ednata niran. Huknin sirvientata kachamuy, kawsashasqanta qhawananpaq, mana kaqtinqa p'ampanaykupaq, manataq pipas yachanqachu, nispa. 13 Hinaqtinmi sirvienta punkuta kichaspa haykuspa iskayninku puñushaqta tarirqan. 14 Hinaqtinmi Jesusqa kawsashasqanmanta willaran. 15 Hinaqtinmi Raguelqa Diosta yupaychaspa nirqan: –Diosníy, qanmi alabasqa kanki, ch'uya, ch'uya alabasqa kanaykipaq. chhaynaqa, ch’uya runakuna llapan kamasqaykikunawan yupaychasunkichis; Llapa angelniykikuna, akllasqaykikunapas wiñaypaq yupaychasunkichis, nispa. 16 Alabasqa kanki, kusichiwasqaykirayku; chaytaq mana hamuwanchu, chaytan sospecharqani; Ichaqa ancha khuyapayakuyniykiman hinan ñoqaykuwan ruwawarqankiku. 17 Alabasqa kanki, taytankuq sapallan churin iskay runakunata khuyapayasqaykirayku, khuyapayay, Señor Diosníy, qhali kawsayninkuta tukuchiy kusikuywan khuyapayakuywan ima. 18 Ragueltaq kamachinkunata kamachirqan aya p'ampana hunt'aykunankupaq. 19 Jesusqa chunka tawayoq p'unchaymi casarakuy fiestata ruwarqan. 20 Casarakuy p'unchawkuna manaraq tukukushaqtinmi, Raguelqa juramentowan nirqan: Casarakuypa chunka tawayoq p'unchaynin tukukunankama ama ripunanpaq. 21 Chaymantataq kuskan kaqninkunata hap’ispa taytanman mana imamanta manchakuspa ripunman; hinaspa warmiywan wañupuqtiy puchuqninta chaskinan.
1 Taytan Tobitqa sapa p'unchaymi yuparqan, purinanku p'unchaykuna tukukuqtintaq mana chayamuqtinku. 2 Hinaqtinmi Tobitqa tapuran: “¿Wisq’asqa kashankuchu?”, nispa. icha Gabael wañusqañachu, manataq pipas qolqeta qonanpaq kanchu? 3 Chayraykun payqa sinchita llakikuran. 4 Hinaqtinmi warmin payta nirqan: –Wawayqa wañupunñan, unayta qhepakusqanrayku. Hinan payqa waqayta qallarirqan. 5 Kunanqa, waway, ñawiypa k'anchaynin, kacharisqaymantapacha, mana imamantapas llakikunichu. 6 Paykunatan Tobitqa nirqan: –Umalla kay, ama cuidakuychu, payqa allinmi kashan, nispa. 7 Hinaqtinmi Jesusqa niran: “Ch’inlla kay, ama engañawaychu, nispa. wawayqa wañusqañam. Sapa p'unchaymi risqanku ñanman lloqsirqan, p'unchaytaq mana mikhunata mikhuqchu, manataqmi tutantin waqayta saqeqchu churin Tobiasmanta, casarakuy chunka tawayoq p'unchay tukukunankama, chaytan Raguel jurarqan chaypi gastay. Hinaptinmi Tobias Raguelta nirqa: Ripuway, taytaypas mamaypas manaña qawawaspanku qawawaspanku, nispa. 8 Suegrontaq payta nirqan: –Noqawan qhepakuy, taytaykiman kachamusaq, paykunan willanqaku imaynachus qanwan pasashan chayta, nispa. 9 Tobiastaq ichaqa nirqan: –Manan! ichaqa taytayman risaq, nispa. 10 Hinaqtinmi Raguelqa hatarispa esposan Sarata, kuskan kaqninkunata, kamachinkunata, uywankunata, qolqetawan qorqan. 11 Hinaspan paykunata saminchaspa kacharqan: –Wawaykuna, hanaq pachaq Diosniykichis sumaqta purichisunkichis, nispa. 12 Paytaq ususinta nirqan: –Taytaykita suegraykitawan yupaychay, kunanqa tayta-mamayki kapunku, allin willakuykunata uyarinaypaq, nispa. Hinaspa much’aykurqan. Ednapas Tobiasta nillarqantaqmi: –Hanaq pachaq Señorniy, munakusqay wawqey, kutichipusunki, manaraq wañushaqtiy ususiy Sarapa churinkunata rikunaypaq, Señorpa ñawpaqenpi kusikunaypaq confianza especial nisqa; maypi kashaspa ama rogakuychischu mana allintaqa.
1 Hinan Tobiasqa Rafaelta waqyaspa nirqan: 2 Wawqe Azarias, huk kamachita, iskay camellokunatawan pusay, Gabael llaqtaman riy Rages de Media llaqtaman, hinaspa qolqeta apamuway, hinaspa casarakuyman pusamuway. 3 Raguelmi jurarqan mana ripunaypaq, nispa. 4 Taytaymi ichaqa p'unchawkunata yupan; unayta qhepakusaq chayqa, anchatan llakikunqa. 5 Hinaqtinmi Rafaelqa lloqsispa Gabaelwan samaykuspa chay qelqata qorqan. 6 Tutamantan iskayninku kuska lloqsispa casarakuyman rirqanku, Tobiastaq warminta samincharqan.
11 RAKI 1 Chay qhepatataq Tobiasqa ripurqan, Diosta yupaychaspa, payman allin puriyta qosqanmanta, hinaspan Raguelta warmin Ednatawan samincharqan, hinaspan purirqan Nínive llaqtaman asuykunankukama. 2 Hinaqtinmi Rafaelqa Tobiasta nirqan: –Wawqe, yachankiñan taytaykita saqepusqaykita. 3 Usqhaylla esposaykiq ñawpaqenpi wasita allichasunchis. 4 Makiykipi challwaq gallonta hap'iy. Chaymi paykunaqa puririrqanku, allqotaq paykunaq qhepanta rirqan. 5 Anaqa tiyasharqanmi wawanta maskhaq ñanta qhawaspa. 6 Hinaqtinmi Jesusqa hamushaqta rikuspa taytanta nirqan: – Wawayki, paywan riq runapas hamushan, nispa. 7 Rafaeltaq nirqan: –Tobias, yachanin taytayki ñawinta kicharinanta, nispa.
8 Chhaynaqa, ñawinta q'aytuwan ch'aqchuy, chaywan k'utusqa kaspataq, maqchikunqa, yuraqyaqtaq urmaykunqa, rikusunkitaq, nispa. 9 Hinaqtinmi Ana phawaylla lloqsispa churinpa kunkanman k'umuykuspa nirqan: –Waway, rikuspaymi kunanmantapacha wañuywan kusisqa kashani, nispa. Hinaspa iskayninku waqarqanku. 10 Tobittaq punkuman lloqsispa urmaykurqan. 11 Hinaqtinmi taytanta hap'iykuran, taytankunaq ñawinta q'ewiykuspa niran: Taytay, suyakuywan kay, nispa. 12 Ñawinkuna kuyuriyta qallariqtintaq, maqchikurqan. 13 Ñawinpa k'uchunkunamanta yuraqyaypas ch'akipurqan, churinta rikuspataq kunkanman urmaykurqan. 14 Hinan waqaspa nirqan: –Diosníy, saminchasqan kanki, sutiykipas wiñaypaq saminchasqan. Saminchasqan kanku llapa ch'uya angelniykikuna. 15 Qanmi maqawarqanki, khuyapayawarqankitaqmi, wawayta Tobiasta rikushani. Hinaptinmi churinqa kusisqallaña yaykuruspan taytanman willarqa Media lawpi hatun pasakusqanta. 16 Hinaqtinmi Tobitqa Nínive llaqtaq punkunpi nueganwan tupananpaq lloqsirqan, kusikuspa Diosta yupaychaspa. 17 Tobiasmi ichaqa paykunaq ñawpaqenpi graciasta qorqan, Dios khuyapayasqanrayku. Hinaqtinmi nuegan Saraman asuykuspan samincharqan: –Ususiy, allin chaskisqa kanki, ñoqaykuman pusamuqniyki Dios saminchasqa kachun, taytaykipas mamaykipas saminchasqa kachun, nispa. Chaymi Nínive llaqtapi llapa wawqenkuna kusikurqanku. 18 Hinan Aquiacarus wawqenpa churin Nasbaswan hamurqanku. 19 Tobiaspa casarakuyninqa qanchis p'unchaymi ancha kusisqa karqan. 12 RAKI 1 Hinaqtinmi Tobitqa churin Tobiasta waqyaspa nirqan: –Waway, qhawariy chay runaq pagasqanta, qanwan riq pagasqanta, qantaq astawan qonki, nispa. 2 Hinaqtinmi Tobiastaq payta nirqan: –Taytay, manan ima mana allinpaschu ñoqapaq apamusqaymanta kuskanta qoyqa. 3 Paymi mana imamanta manchakuspa qanman pusamuwarqan, warmiytataq qhaliyachiwarqan, qolqetataq apamuwarqan, hinallataq qhaliyachisunki. 4 Hinaqtinmi machu runaqa nirqan: –Paymanmi debisqa kashan, nispa. 5 Chaymi angelta waqyaspa nirqan: –Llapa apamusqaykichismanta kuskanta hap'ispa mana imamanta manchakuspa ripuy, nispa. 6 Hinaqtinmi iskayninkuta t'aqaspa nirqan: –Diosta saminchaychis, yupaychaychis, hatunchaychis, llapa kawsaqkunaq ñawpaqenpi qankunawan ruwasqaykichismanta, nispa. Allinmi Diosta yupaychay, sutinta hatunchay, yupaychaywan Diospa ruwasqankunata rikuchiy; chayrayku ama q'ewiychischu payta alabanaykipaq. 7 Allinmi reypa pakasqallanta pakayqa, ichaqa Diospa ruwasqankunata sut’inchayqa ancha hatunmi. Allin kaqta ruway, manataqmi ima mana allinpas llamisunkichikchu. 8 Mañakuyqa allinmi ayunowan, limosnawan, chanin kaywan ima. Chanin kaywan pisillaqa aswan allinmi mana chanin kaywan askhamantaqa. Aswan allinmi limosna qoy qorita huñunamantaqa. 9 Limosna qoyqa wañuymantan qespichin, llapa huchatan ch'uyanchanqa. Limosnata, chanin-kayta ruwaqkunaqa kawsaywanmi hunt'a kanqaku. 10 Huchallikuqkunan ichaqa, kawsayninkupa awqan kanku. 11 Cheqaqtapunin mana imatapas pakasaqchu. Ñoqaqa nirqanin: “Allinmi karqan reypa pakasqallanta waqaychayqa, ichaqa Diospa ruwasqankunata sut'inchayqa ancha hatunmi karqan”, nispa. 12 Chay hinaqa, qanpas, ususiyki Saratapas mañakushaqtiykin, ch'uya Diospa ñawpaqenman mañakuyniykichista yuyarichirqani.
13 Manaraq sayarispa mikhunaykita saqespa wañusqakunata pakaq rispaykiqa, allin ruwasqaykiqa manan pakasqachu karqan, aswanpas qanwanmi karqani. 14 Kunanmi Diosqa kachamuwarqan qanta, ususiyki Saratawan qhaliyachinaypaq. 15 Ñoqaqa Rafaelmi kani, qanchis ch'uya angelkunamanta huknin, ch'uya runakunaq mañakuyninta ruwaq, Ch'uya Diospa k'anchariyninpa ñawpaqenpi haykuspa lloqsiq. 16 Chaymi iskayninku mancharikuspanku, uyankuman k'umuykamurqanku. 17 Hinaqtinmi Jesusqa paykunata nirqan: –Ama manchakuychischu, qankunaqa allinmi kanqa. Chayrayku Diosta yupaychay. 18 Manan ñoqaq allinpaq qhawarisqayraykuchu hamurqani, aswanpas Diosninchispa munayninraykun hamurqani. chayrayku wiñaypaq yupaychaychis. 19 Tukuy kay p’unchaykunan qankunaman rikhurimurqani; Noqaqa manan mikhurqanichu nitaq ukyarqanichu, aswanpas huk rikuyllatan rikurqankichis. 20 Kunanqa Diosman graciasta qoychis, kachamuwaqniymanmi wichashani. Aswanpas tukuy ima ruwasqakunata huk libropi qelqay. 21 Hatarispankutaq manaña payta rikurqankuchu. 22 Hinaspan willakurqanku Diospa hatun musphana ruwasqankunata, hinallataq Señorpa angelnin paykunaman rikhurimusqanmantawan. 13 RAKI 1 Hinaqtinmi Tobitqa kusikuspa mañakuyninta qelqaspa nirqan: – Wiñay-wiñaypaq kawsaq Diosqa saminchasqa kachun, qhapaq suyunpas saminchasqa kachun, nispa. 2 Payqa maqaspa khuyapayakuqmi, infiernoman uraykachispan wakmanta pusamun, manataqmi pipas makinmanta hark'akuq kanchu. 3 Israelpa mirayninkuna, mana judío runakunaq qayllanpi payta willanakuychis, paymi paykuna ukhupi ch'eqechiwarqanchis. 4 Chaypin willaychis hatun kayninta, llapa kawsaqkunaq ñawpaqenpi payta hatunchaychis, paymi Señorninchis, wiñaypaqtaq Dios Yayanchis. 5 Mana allin ruwasqaykumanta maqawasun, khuyapayawasuntaq, ch’eqechiwasqanchis llapa nacionkunamantataq huñuwasun. 6 Tukuy sonqoykichiswan, tukuy yuyayniykichiswan payman kutirispa chaninta qhawarinkichis chayqa, paymi qankunaman kutirisunkichis, manataqmi uyanta pakasunkichischu. Chayrayku, qhawariy imatachus qanwan ruwananta, tukuy simiykiwan willakuy, atiyniyoq Señor Diosta yupaychay, wiñay-wiñay Reytapas hatunchay. Preso kasqay hallp'apin payta yupaychani, atiyniyoq kaynintapas hatunchakuynintapas huchasapa llaqtaman willani. Huchasapa runakuna, kutirispa, paypa ñawpaqenpi chaninta ruwaychis, ¿pitaq yachanman chaskisunkichischu, khuyapayasunkichischu? 7 Diosniytan hatunchasaq, almaymi hanaq pacha Reyta alabasaq, hatun kayninmantataq kusikunqa. 8 Llapa runakuna rimachunku, chanin kayninmanta llapanku yupaychachunku. 9 Chuya llaqta, Jerusalén llaqta, wawaykikunaq ruwasqanmanta maqachisunki, chanin runakunaq churinkunatapas yapamanta khuyapayasunki. 10 Señor Diosta yupaychaychis, payqa allinpunin, wiñay-wiñay Reytataq yupaychaychis, chhaynapi qanpi karpanta wakmanta kusikuywan hatarichinanpaq, chaypi preso kaqkunata qanpi kusichichun, wiñaypaqtaq munakuchun chaykunaqa llakikuypaqmi. 11 Askha nacionkunan karumanta hamunqaku Señor Diospa sutinman, makinkupi qokuykunata hap’ispa, hanaq pacha Reyman qoykunatapas; tukuy miraymi ancha kusikuywan yupaychasunki. 12 Llapa cheqnisuqniykikunaqa ñakasqa kanqaku, wiñaypaq munakuqniykikunapas saminchasqan kanqaku.
13 Kusikuychis, kusikuychis chanin runakunaq wawankunarayku, paykunaqa huñunasqa kaspanku chanin runakunaq Señornintan saminchanqaku. 14 Saminchasqan kanku munakuqniykikuna, thak kayniykipi kusikunqaku. Tukuy k'anchariyniykita rikuspa, qanrayku kusikunqaku, wiñaypaqtaq kusikunqaku, nispa. 15 Almayqa hatun Rey Diosta saminchachun. 16 Jerusalén llaqtaqa zafirokunawan, esmeraldakunawan, ancha chaniyoq rumikunawanmi hatarichisqa kanqa. 17 Jerusalén llaqtaq callenkunataq berilowan, carbúnculowan, Ofir rumikunawan ima asfaltasqa kanqa. 18 Llapan callenkunapin ninqaku: Aleluia! Hinaspan payta alabanqaku: “Alabasqa kachun wiñaypaq hatunchakuq Dios”, nispa. 14 RAKI 1 Chaymi Tobitqa Diosta yupaychayta tukuran. 2 Hinaqtinmi pusaq chunka watayoq kashaspa manaña rikuranñachu, chaymi pusaq wata qhepaman allinyapurqan. 3 Ancha machuyaspataq churinta wawanpa churinkunata waqyaspa niran: Waway, wawaykikunata apakuy, nispa. Qhawariy, machuyasqañan kani, kay kawsaymanta lloqsinaypaqtaq listo kashani. 4 Churiy Media llaqtaman riy, Nínive llaqtamanta profeta Jonaspa rimasqankunatan creeni, thunisqa kananta. huk tiempopaqtaq Media llaqtapi thak kay aswan allin kananmanta; Chay allin hallp'amanta wawqenchiskuna kay pachapi ch'eqesqa kanqaku, Jerusalén llaqtataq ch'usaq kapunqa, chaypi Diospa wasinpas ruphasqa kanqa, ch'usaqñataqmi kanqa huk tiempopaq. 5 Yapamantataq Dios paykunata khuyapayanqa, hinaspataq wakmanta apamunqa chay hallp’aman, chaypin huk yupaychana wasi hatarichinqaku, ichaqa manan ñawpaq kaq hinachu, chay pacha hunt’akunankama; chay qhepamantaq kutimunqaku llapa presochasqa kasqankumanta, Jerusalén llaqtatataq k’ancharishaqta hatarichinqaku, chaypitaq Diospa wasin wiñaypaq hatarichisqa kanqa k’ancharishaq wasiwan, profetakunaq rimasqankuman hina. 6 Llapa suyukunan kutirinqaku, Señor Diosta cheqaqtapuni manchakuspanku, idolonkuta p'ampanqaku. 7 Chhaynatan llapa suyukuna Wiraqochata yupaychanqaku, llaqtantaq Diosta willakunqa, Wiraqochataq llaqtanta hatunchanqa; Llapallan Señor Diosta cheqaq-kaypi chaninpi munakuqkunapas, wawqenchiskunata khuyapayakuspan kusikunqaku. 8 Kunantaq churiy, Nínive llaqtamanta lloqsiy, profeta Jonaspa rimasqankunaqa cheqaqtapunin hunt’akunqa. 9 Ichaqa kamachikuy simita kamachikuykunatapas hunt'ay, khuyapayakuq chanin kasqaykita rikuchikuy, allinniykipaq kananpaq. 10 Allinta p'ampaykuway, mamaykitapas ñoqawan kuska p'ampaykuway. ichaqa amaña Nínive llaqtapi qhepakuychisñachu. Yuyariy, churiy, imaynatas Aman uywaq Achiacharus hap'irqan, imaynatas k'anchaymanta tutayaqman pusarqan, imaynatas hukmanta premiarqan: chaywanpas Achiacharus qespichisqa karqan, hukninmi ichaqa premionta chaskirqan: tutayaqman uraykamusqanrayku. Manasesmi limosnata qorqan, hinaspan wañuypa toqllanmanta ayqekurqan, Amantaq chay toqllaman urmaykuspa wañupurqan. 11 Chhaynaqa, waway, yuyaykuy imatachus limosnata qon, chanin kaypa qespichisqanmantawan. Chaykunata niruspanmi, pachak pusaq pusaq chunka pichqayuq watayuq kachkaspa, puñunanpi kaq espirituta saqirqa. Hinan payta p'amparqan yupaychasqa. 12 Maman Ana wañupuqtintaq taytanwan kuska p'amparqan. Tobiasmi ichaqa warminwan wawankunawan kuska Ecbatane llaqtaman ripurqan suegron Raguelpa wasinman. 13 Chaypin payqa machuyapurqan, taytantapas suegrantawan p'amparqan, taytan Tobitpa kaqninkunatapas.
14 Media llaqtapi Ecbatane llaqtapi pachak iskay chunka qanchisniyoq watanpi wañupurqan. 15 Ichaqa manaraq wañukushaqtinmi uyariran Nabucodonosorwan Asuerowan Nínive llaqta thunisqa kasqanmanta.