Proverbios 1 kaq RAKI 1 Israel nacionpa reynin Davidpa churin Salomonpa rimayninkuna. 2 Yachayniyoq kayta, yachachikuytapas yachanapaq; hamut’ay simikunata hamut’anapaq; 3 Yachayniyoq kay, chanin kay, chanin kay, chanin kay yachachikuyta chaskinapaq; 4 Sasa runaman, waynaman yachayta, yuyayniyoq kayta qonapaq. 5 Yachayniyoq runaqa uyarinqa, yachaytataq yapanqa. Allin yuyayniyoq runaqa allin yuyaywanmi aypanqa. 6 Huk rikch'anachiy simita, sut'inchaynintapas allinta entiendenapaq. yachaysapakunapa rimayninkuna, tutayaq rimayninkupas. 7 Señor Diosta manchakuyqa yachaypa qallariyninmi, mana yuyayniyoqkunan ichaqa pisichanku yachayta yachachikuytawan. 8 Waway, uyariy taytaykiq yachachisqanta, ama mamaykiq kamachikuy siminta saqeychu. 9 Chaykunaqa umaykipaq sumaq adorno hinan kanqa, kunkaykipitaq cadenakunawan watasqa kanqa. 10 Churiy, huchasapakuna q'otusunkichis chayqa, ama arí ninkichu. 11 Sichus paykuna ninkuman: Hamuychis, yawarta suyasun chayqa, mana huchayoq runakunapaq pakallapi pakakusun, nispa. 12 Paykunata aya p'ampana hina kawsashaqta millp'usun; T'oqoman uraykamuqkuna hina qhali. 13 Llapan valorniyoq kaqkunata tarisaqku, wasiykutapas qechusqakunawanmi hunt'achisaqku. 14 Noqayku ukhupi suerteykita wikch'uy. llapanchis huk bolsayoq kasun: 15 Churiy, ama paykunawan kuska ñanpi puriychu. paykunaq ñanninmanta chakiykita hark'ay. 16 Chakinkunaqa mana allinmanmi phawarinku, yawarta hich’anankupaqtaq usqhaylla phawanku. 17 Yanqallam llikaqa mayqan pisqupa qayllanpi mastarisqa kachkan. 18 Hinan paykuna kikinku yawarninkuta suyakurqanku; paykunaqa pakallapin pakakunku kikin kawsayninkurayku. 19 Chay hinallataqmi llapa ganay munapayaqkunaq imayna kawsasqankupas. chaytaq dueñonkunaq kawsayninta qechun. 20 Yachayqa hawapi waqan; payqa callekunapin kunkanta riman. 21 Huñunakusqanku cheqaspi, punkukuna kicharikusqanpin qaparikun. 22 Qankuna, yanqa runakuna, ¿hayk'aqkamataq ch'ulla kawsayta munakunkichis? Qhapaqchakuqkunapas pisichasqankuwanmi kusikunku, mana yuyayniyoq runakunataq yachayta cheqnikunku? 23 K'amisqaymanta kutirikuychis, espirituyta hich'asqaykichis, rimasqayta willasqaykichis. 24 Waqyasqayrayku, mana munasqaykirayku. Makiyta haywarirqani, manataqmi pipas qhawarirqanchu; 25 Qankunan ichaqa llapa yuyaychasqayta yanqapaq qhawarinkichis, manataqmi ima anyasqaytapas munarqankichischu.
26 Ñoqapas asikusaqmi mana allinpi tarikusqaykimanta. Manchakuyniyki hamuqtinmi burlakusaq; 27 Manchakuyniykichis ch'usaqyachiy hina hamuqtin, thunisqaykichistaq wayra-para hina hamuqtin. llakikuypas, llakikuypas qankunaman chayamuqtin. 28 Hinan waqyamuwanqaku, ichaqa manan kutichisaqchu. temprano maskhawanqaku, ichaqa manan tariwanqankuchu. 29 Paykunaqa yachaytan cheqnikurqanku, manataqmi Señor Diosta manchakuyta munarqankuchu. 30 Paykunaqa manan ima yuyaychasqaytapas munarqankuchu. 31 Chayraykun paykunaqa kikinkumanta rurunkunata mikhunqaku, yuyaykusqankuwantaq saksasqa kanqaku. 32 Mana yuyayniyoq runakunaq t'aqakusqankun paykunata wañuchinqa, mana yuyayniyoq runakunaq allin kawsayninkutaq paykunata ch'usaqyachinqa. 33 Pipas uyariwaqniyqa allinllapunin tiyanqa, mana allinkunata manchakuspataq ch'inlla kanqa. 2 kaq RAKI 1 Churiy, rimasqayta chaskinkiman, kamachiyniykunatataq qanwan pakankiman chayqa; 2 Chhaynapin ninriykita yachayman k’umuykachinki, sonqoykitataq yuyayman churanki. 3 Ari, yachay qhepata qaparinki, hamut’anaykipaqtaq kunkaykita hoqarinki chayqa; 4 Qolqe hinata maskhaspa pakasqa qhapaq kayta hina maskhawaq chayqa, nispa. 5 Hinaqtinmi Señor Diosta manchakuyta entiendenki, Diosta reqsispataq tarinki. 6 Señor Diosmi yachayta qon, siminmantan lloqsimun yachaypas, yachaypas. 7 Chanin runakunapaqmi allin yachayta waqaychan, chanin puriqkunapaqqa k'uyukuqmi. 8 Payqa taripay ñankunatan waqaychan, ch'uya runakunaq ñannintan waqaychan. 9 Chhaynapin entiendenki chanin kayta, juzgayta, chanin kaytapas. ari, sapa allin ñan. 10 Yachay sonqoykiman haykuqtin, yachaytaq almaykiman kusichisunki chayqa. 11 Allin yuyaywanmi waqaychasunki, allin yuyaywanmi waqaychasunki. 12 Millay runaq ñanninmanta, qhelli rimaq runamanta qespichisunaykipaq. 13 Paykunan chanin ñankunata saqepunku, tutayaq ñankunapi purinankupaq. 14 Paykunan kusikunku mana allinkunata ruwaspa, millay runakunaq phiñakuyninwantaq kusikunku. 15 Paykunaq purisqankuqa q'ewisqa, ñanninkupitaq q'ewisqa. 16 Wak llaqtayoq warmimanta qespichisunaykipaqmi, mana reqsisqa runamantapas, paymi rimasqanwan alabasunki. 17 Paymi wayna kayninpi pusaqninta saqepun, Diosninpa rimanakuynintataq qonqapun. 18 Wasinqa wañuymanmi k'askakun, ñanninkunataq wañusqakunaman. 19 Manan pipas payman riqkunaqa kutimunkuchu, nitaq kawsay ñankunata hap'ipakunkuchu. 20 Chay hinapin allin runakunaq ñanninta purinki, chanin runakunaq ñannintapas waqaychanki.