Skip to main content

Quechua - The Art of Ruling (Political Governance) for Nation-Building

Page 1


KamachiyArte-KamachiyPolítico

Aristeaspaqillqasqan

Reyqaallinpaqqhawarispankutichiynintachaskirqan,qatiqninmantataqtapurqan:‘¿Imataqaswan importantekamachikuykananpaq?’,nispaPaytaqkutichirqan:‘Manasobornomanta kacharichinapaq,aswanaskhakawsayninpiallinyuyaywanpurinapaq,chaninkaytatukuyimamanta aswanhatunchanapaq,kayhinarunakunawanamigontinkananpaqima’,nispa.¡Diospaschanin kaytamunakuqmi!Aristeaspacartan8:12-13

Reyqaacuerdontarikuchispanhuktaniran:‘¿Imataqreykayqa?’,nispa.Hinaspataqkutichirqan: ‘Allintakamachikunaykipaq,manataqqhapaqkaywan,allinreqsisqakaywanmanapantachikuspa manapisichasqaotaqmanaallinmunaykunamanapasqakaytaqa,kaymicheqaqkamachikuyqa sichusallintayuyaykunkichayqa’,nispaTukuyimachusnecesitasqaykiqaqanpallan,Diospas manannecesitakunchu,manataqmiallinchu.¡Yuyayniykikunarunamantukuqhinakachun,amataq askhakaqkunatamunaychuaswanpaskamachinapaqnecesariokaqllata!Aristeaspacartan8:15-16

Paqaristinmichayhinaarreglotaqhawarirqanku,chaymireyqachayqharikunatatapunanpaq oportunidadtatarispa,qhepamantapunankupaqpuchuqkunamantañawpaqkaqrunatatapurqan: ¿Imataqaswanhatungobierno?Hinaspataqkutichirqan:‘Kikinkamachikuqkayta,manataq munaykunawanapasqakayta’,nispa.Llaparunakunanhuknaturalk’umuyniyoqyuyayniyoqkanku. Yaqapascháyaqallapanqharikunamikhuyman,ukyayman,kusikuymanimamunakuyniyoqkanku, reykunapasterritoriotahap’inankupaq,hatunreqsisqakaymank’umuykunku.Ichaqaallinmikanman tukuyimapimoderadokasqanqaAristeaspacartan8:26-27

Reyqachayrunatasumaqtachaskispaqatiqnintatapurqakaytapukuytakutichinanpaq,¿imaynatataq manasasachakuspakusisqakawsakuytaatinman?Hinaspataqkutichirqan:‘Sichussapakutilla yuyarinmanhatunqhapaqsuyukamachikuqkasqanmanta,askharunakunaqseñornin kasqanmantawan,yuyayninpasmanahukruwaykunapichuocupasqakananta,aswanpas,sapa kutillanmiyuyaykunankarqanimaynatasaswanallintapaykunaqallinkausaynintakallpachanman chaytachayqa’,nispa.PaypasDiosmantanmañakunanmanaimaruwananpasqonqasqakananpaq’, nispaAristeaspacartan9:17-18

...'¿Imaynataqrunaqahatunchakuyninmantaharkakunman?',nispa.Hinaspataqkutichirqan:‘Sichus igualdadtawaqaychan,llapakutipiyuyarintaqrunakunatakamachikuqrunakasqanmanta’,nispa ¡Diosqahatunchakuqkunatanyanqamantukuchin,llamp'usonqokunatahuch'uyyaykukuqkunatapas hatunchan!Aristíaspacartan9:45-46

Reyqakayrunapasallintarimasqanmanta,hinaspaqatiqnintatapurqa:¿Pikunatataq kamachikuqkunatachurananchik?Hinaspankutichirqan:‘Llapamillayruwaykunatacheqnikuqkuna,

qankikiykichistaqatikuqkunachanintaruwanku,sapakutillaallinreqsisqakanankupaq’,nispa AtiyniyoqRey,kaytanruwashanki,Diosmichanincoronataqosunki’,nispa.Aristíaspacartan10:7-8

Reyqahuktiemponkayrunataalabarqan,chaymantataqqhepakaqtatapurqan:¿Imataqaswanhatun ruwayhukimperiotakamachispa?Hinaspataqkutichirqan:‘Chaykamachisqarunakunaqasapa kutillathakpitiyanankupaq,ch’aqwaykaqtintaqusqhayllajusticiataruwanankupaq’,nispa Aristeaspacartan10:23-24

Pentateuconisqa

Paytaqareqsinin,wawankunata,paypaqhepanpikaqfamiliankunatapaskamachinanta,paykunapas SeñorDiospañannintahunt'anqaku,chaninjuzgaytaruwanankupaq.ChaynapimTaytaDiosqa Abrahanmanpaymantarimasqantaapamunqa,nispaGénesis18:19textopi

Llaparunakunamantanqonkiatiyniyoqrunakunata,Diostamanchakuqrunakunata,cheqaq-kaq runakunata,munapayaytacheqnikuqrunakunatachayhinatachuray,waranqantinkamachikuqkuna, pachak-pachakkamachiqkuna,pichqachunkakamachiqkuna,chunkakunakamachiqkuna kanankupaq,runakunatasapakutijuzgachunku,tukuyhatunasuntokunatanapamusunkiku,sapa huch'uyasuntokunatanichaqajuzganqaku,chhaynapinqankikiykipaqaswanfacilkanqa, paykunataqqanwankuskaq'epitaqaapanqaku.Éxodo18:21-22

Amamllullawillakuytaqahatarichinkichu,amamillayrunakunawanqamakiykitachuraychumana chanintestigokanaykipaqAmamachkarunakunataqatinkichumanaallinkunataruwanaykipaq; amataqmiaskharunakunaqqhepantapisichaspaqarimankichu,manataqmiwakcharunataqa qhawarinkichu.Wakchaykipajuzgasqantaqaamampayparuwasqanpiwaqllichinkichu.Yanqa rimaymantakarunchakuy;Manahuchayoqtapaschaninrunatapasamawañuchinkichu,millay runataqamananchaninpaqchuqhawarisaq,nispa.Éxodo23:1-3,6-7

Mananjuzgaspaqamanachanintaqaruwankichischu,mananwakcharunataqarespetankichischu, manataqmiatiyniyoqrunatapasrespetankichischu,aswanpasrunamasiykitanchanin-kaypi juzgankichisMananjuzgaspapasnitaqjallp'apipas,pesaspapas,tupuspapasmanachanintaqa ruwankichischu.Levítico19:15,35

Yachayniyoqrunakunata,yachayniyoqrunakunata,aylluykichispireqsisqarunakunatawan pusamuychis,paykunatakamachikuqkunatachurasaq.Chaytiempopinjuezniykichistakamachirqani: –Uyariychiswawqeykichiskunaqimachuspasasqanta,sapankarunata,wawqeykichista,paywan kuskakaqwakllaqtayoqrunakunatapaschaninjuzgaychis,nispa.Runakunataqaamajuzgaspaqa respetankichischu;ichaqauyarinkichismihuch’uytapashatuntapas;manarunaquyanta manchakunkichischu;JuzgayqaDiospapunin,qankunapaqsinchisasakaqhuchatataqapamuwaychis, ñoqataquyarisaq,nispa.Deuteronomio1:13,16-17

Chaynaqa,Israelllaqta,uyariychikyachachisqaykamachikuykunatahinaspakamachikuykunatapas, chaynapikawsanaykichispaq,hinaspañawpataytaykichispaDiosninSeñorDiospaqosusqaykichis hallp'atahap'ikapunaykichispaqDeuteronomio4:1

Manatayta-mamakunata,viudakunatapasjuzgaspa,wakllaqtayoqrunatapasmunakun,mikhunata p'achatapasqospa.Deuteronomio10:18textopi

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

DiosniykiSeñorDiospaqosusqaykipunkuykikunapinjuezkunatawanoficialkunatachuranki, paykunanllaqtatachaninjuzganqaku.Amanjuzgaytaqaatipankichischu;amayápitapas respetankichu,amataqmiimaregalotapaschaskinkichu,hukregaloqayachaysapakunapañawinta ñawsayachin,chaninrunakunaparimaynintapaswaqllichinDeuteronomio16:18-19textopi

Paypakamachikuytiyananpitiyaykuspanmi,Levírunakunasacerdotekunapañawpaqenpi kaqkunamantakaykamachikuypacopiantahuklibropiqelqanqa,paywantaqmileenqatukuy kawsasqanp'unchaykunapi,DiosninSeñorDiostamanchakuytayachananpaq,kaykamachikuy simita,kaykamachikuykunatapashunt'ananpaqwawqe-panaykuna,kamachikuymantaama karunchakunanpaq,pañaman,lloq'eladomanpas,Israelpachawpinpiwawankunapiwanunayta kawsananpaqDeuteronomio17:18-20

Wakllaqtayuqpa,manatayta-mamayuqpajuzgasqantaqaamamwaqllichinkichu.nitaqviuda p’achatapasprendaruwanaykipaqapakuychu:Deuteronomio24:17

Runakunach'aqwaykaptin,juezkunajuzganankupaqhamuptinkuqachaymantataqchanin runakunatachaninchanqaku,millayrunakunatataqhuchachanqaku.Deuteronomio25:1 Ñakasqakachunwakllaqtayoq,manatayta-mamayoq,viudaqjuzgasqantawaqllichiqqaLlapallan runakunataqninqaku:“Amen”,nispa.Deuteronomio27:19

Willarina

ChaywanpasSeñorDiosqajuezkunatanhatarichirqan,paykunansuwakuqkunaqmakinmanta qespichirqanku.Jueces2:16

SonqoyqaIsraelnacionpagobernadorninkunapaqmi,paykunaqatukuysonqonkuwanmirunakunapa chawpinpiofrecekurqakuSeñorDiostasaminchaychisJueces5:9textopi

DavidtaqIsraelllaqtantinpireykapurqan.Davidtaqllapallaqtantajuzgaspachanin-kayta hunt'achirqan2Samuel8:15

IsraelpaDiosninminiwarqa,IsraelpaQaqanniwarqa:Runakunatakamachiqqachaninmikanan, Diostamanchakuspakamachikuqmi,nispaIntilloqsimuqtintutamantak'anchayhinankanqa,mana phuyuyoqpaqarinhina.paraqhepamanch’uyak’anchaywanhallp’amantalloqsimuqllamp’upasto hina2Samuel23:3-4

Kunantaq,SeñorDiosníy,taytayDavidparantinpikamachiykitareymanchurarqanki,ñoqaqa huch'uywawallaraqmikani,mananyachanichulloqsiytanitaqhaykuytapasChhaynaqa, kamachiykimanallinyuyaytaqoyllaqtaykitajuzgananpaq,allinkaqtamanaallinkaqtapas reparanaypaq,¿pitaqkayhatunllaqtaykitajuzgaytaatinman?ChayrimasqanmiSeñorDiosta kusichirqan,Salomonpakaytamañakusqanmanta.HinanDiosqapaytanirqan:–Kayta mañakusqaykirayku,manataqunaykawsaytamañakusqaykirayku.manataqmiqankikiykipaq qhapaqkaytamañakurqankichu,nitaqawqaykikunaqkawsaynintapasmañakurqankichu;ichaqa, taripaytareparanaykipaqmientiendeytamañakurqanki;Qhawariy,rimasqaykimanhinanruwarqani, yachayniyoqyuyayniyoqsonqotanqorqaykiChayhinaqa,mananpipasqanhinaqakarqanchu,nitaq qanhinaqahatarinqachu,nispa.1Reyes3:7-12

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

LlapanIsraelrunakunataqreypajuzgasqantauyarirqankuHinaspanreytamanchakuranku,Diospa yachayninpaypikashasqantarikuspanku,juzgananpaq.1Reyes3:28

Sichusñawpaqeypipurinki,imaynantaytaykiDavidpurirqanhinata,hunt'aqsonqowan,chanin sonqowanima,tukuykamachisqaymanhinaruwanaykipaq,kamachikuyniykunata, kamachikuyniykunatawanhunt'awaqchayqa,Israelllaqtapinwiñaypaqqhapaqsuyuykiqtiyananta takyachisaq,taytaykimanDavidmanprometesqaymanhina,nispaIsrael.1Reyes9:4-5

Kusisamiyoqmikankurunaykikuna,kusisqataqmikaykamachiykikuna,ñawpaqeykipisayaq, yachayniykitauyariqkuna.SaminchasqakachunDiosniykiSeñorDiosta,paymiqanwankusikurqan Israelpakamachikuytiyananpitiyachisurqanki,SeñorDiosqaIsraelllaqtatawiñaypaq munakusqanraykunreymanchurarqasunkichis,juzgaspachanintaruwanaykipaq.1Reyes10:8-9

Jeroboamrunaqakallpasapakallpasaparunankaran,Salomonqachaywaynatallank'aqkashaqta rikuspa,Josepawasinpillapakamachikuqtachurarqan.1Reyes11:28

ChaymiDavidqaIsraelnacionkunapireykapurqan,llapallaqtantataqjuzgaspachanin-kayta hunt'arqan.1Crónicas18:14

IsraelmantaSeñorDiospaMoisesmankamachikusqankamachikuykunata,kamachikuykunatapas hunt'anaykipaqqaallintankawsankiAmamanchakuychu,amataqhukmanyaychu1Crónicas22:13

Hinaspapasnoqaqawiñaypaqmiqhapaqsuyuntatakyachisaq,sichuskunanp'unchayhina kamachikuyniykunata,juzgasqaykunatapashunt'aqtinqa1Crónicas28:7

DavidpachurinSalomonmiqhapaqsuyunpikallpachasqakarqan,DiosninSeñorDiostaqpaywan kasharqan,paytataqanchatahatuncharqan2Crónicas1:1

Kunanyachayta,yachaytaqoway,kayrunakunaqñawpaqenmanlloqsispahaykunaypaq,¿pitaqkay llaqtaykitajuzganman,kayhinahatunkaqtaqa?DiosmiSalomontanirqan:–Sonqoykipiqamanan qhapaqkayta,qhapaqkayta,hatunchaytapas,awqaykikunaqkawsaynintapasmañakurqankichu, manataqmiunaykawsaytamañakurqankichuichaqaqankikiykipaqmiyachayta,yachaytapas mañakurqanki,reychurasqaykillaqtaytajuzganaykipaq.Qanmanmiqosqaykiqhapaqkayta,qhapaq kayta,hatunchaytawan,chaytaqamananmayqenreypasñawpaqeykipikaqreypaschaskirqanchu, nitaqqhepaykimanrikch'akuqreypaskanqachu,nispa.2Crónicas1:10-12

SalomonqaTaytaDiospasutinpaqwasitahatarichiytayuyaykurqan,qhapaqsuyunpaqtaqwasita hatarichinanpaq.Huramqanillarqantaqmi:–AlabasqakachunIsraelpaDiosninSeñorDiosqa,paymi reyDavidmanyachaysapachurintaqorqan,allinyuyayniyoq,allinyuyayniyoq,SeñorDiospaq wasitahatarichinanpaq,qhapaqsuyunpaqtaqwasitahatarichinanpaq,nispa.2Crónicas2:1,12

Qantaq,taytaykiDavidhinañawpaqeypipurinkiman,hinaspakamachisqaykimanhinaruwanki chayqa,kamachikuyniykunata,kamachikuyniykunatapashunt'ankichayqa,nispa.Chaypachan qhapaqsuyuykiqtiyanantatakyachisaq,taytaykiDavidwanrimanakusqaymanhina:Mananpipas Israelpikamachikuqkanki,nispa.2Crónicas7:17-18textopi

SaminchasqakachunDiosniykiSeñorDiosqa,paymiqanwankusikurqankamachikuytiyananpi churasunaykipaq,DiosniykiSeñorDiospaqreykanaykipaq,DiosniykiIsraelllaqtata

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

munakusqanrayku,wiñaypaqtakyachinanpaq,chayraykunpaykunaqreynintachurarqasunki, juzgaspachanintaruwanaykipaq.2Crónicas9:8

Juezkunatataqnirqan:–Qhawariychisimaruwasqaykichistapas,mananrunaraykuchujuzgankichis, aswanpastaripayp'unchaypiqankunawankashaqSeñorDiosraykun,nispa.Chayrayku,kunanqa SeñorDiostamanchakuychisQhawariychis,ruwaychis,mananimahuchallikuypaskanchuSeñor Diosninchispaq,nitaqrunatarespetaspa,nitaqimaqokuytapaschaskiypas.2Crónicas19:6-7

KayDiospawasinpallamk'ayninllakachun;Judíorunakunaqkamachikuqninpas,judíorunakunaq kurakrunakunapaspayparantinpikayDiospawasintahatarichichunku.Esdras6:7

EsdrasqaTaytaDiospakamachikuysimintamaskhananpaq,chaytahunt'ananpaq,Israelpi kamachikuykunata,taripaykunatayachachinanpaqima,sonqontawakichisqa.Esdras7:10

Qan,Esdras,makiykipikaqDiosniykiqyachayninmanhina,churaymagistradokunata juezkunatawan,paykunanjuzganqakumayuchimpapillaparunakunata,llapanDiosniykiq kamachikuyninkunatayachaqrunakunata.Manareqsiqkunatataqyachachiychis.PipasDiosniykiq kamachikuysiminta,reypakamachikuynintapasmanakasukuytamunaqqa,chayllajuzgasqakachun, wañuymanchayachun,qarqosqañakachun,imakunatapasqechunanpaq,carcelmanwisq'asqa kananpaqpas.Esdras7:25-26

WawqeyHananita,palaciopikamachikuqAnaníastawanJerusalénllaqtatakamachinankupaq kamachirqani,payqahunt'aqrunankarqan,askharunakunamantapasDiostamanchakurqanmi. Nehemías7:2

JudíoMardoqueoqareyAsueroqqhepanpinkasharqan,judíorunakunaukhupipashatunmikarqan, askhawawqenkunatanchaskirqan,llaqtanpaqhapaqkaynintamaskhaspa,llapamirayninkunatapas thak-kaypirimaspa.Ester10:3

Juzgaytaakllakusun:noqanchispurayachasunallinkaqta.Job34:4

Salmos

SeñorDiosmiichaqawiñaypaqwiñaypaqkawsanqa,kamachikuytiyanantapasjuzgananpaqmi allicharqan.Paymikaypachatachanin-kaypijuzganqa,chanin-kaypitaqrunakunatajuzganqa.Salmo 9:7-8

Payqachaninkayta,chaninchaytawanmunakun,kaypachaqaSeñorDiospasumaqkayninwanmi hunt'akashanSalmo33:5

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

SeñorDiosqajuzgaytamunakun,ch'uyarunakunatapasmanansaqenchu.wiñaypaqmiwaqaychasqa kanku,millaymiraymiichaqachinkachisqakanqaChaninrunaqsiminpasyachaytanriman, qallunpasjuzgaytariman.Salmo37:28,30

Diosníy,reymanqoyjuicioykikunata,chaninkayniykitapasreypachurinmanqoy.Llaqtaykitan chanin-kaywanjuzganqa,wakcharunakunatataqtaripaywan.Paymirunakunapawakcharunakunata juzganqa,wakcharunakunataqespichinqa,sarunchakuqtapaspakirunqamSalmo72:1-2,4

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Wakchakunatapas,manatayta-mamayuqkunatapasdefiendeychik,ñakariqkunatapas,manataytamamayuqkunatapaschaninchaychikWakchakunata,wakchakunatawanqespichiy,millayrunakunaq makinmantaqespichiySalmo82:3-4

Chaninchaypas,taripaypaskamachikuytiyanaykipitiyaymi,khuyapayakuypascheqaq-kaypas ñawpaqeykipinkanqa.Salmo89:14

Juzgaymiichaqachaninkaymankutimunqa,llapanchaninsonqoyoqrunakunanchaytaqatikunqaku Salmo94:15

Muyuriqninpinphuyukunapas,tutayaqpas,chaninkaypas,juzgasqapaskamachikuytiyananpa tiyananmi.Salmo97:2

Reypakallpanpastaripaykuytanmunakun;Qanmichaninkaytatakyachinki,Jacobpitaripaytapas chanin-kaytawanhunt'achinkiSalmo99:4

SeñorDiosmichaninta,juzgaytawanruwanllapasarunchasqarunakunapaq.Salmo103:6

Kusisamiyoqmijuiciotahunt'aqkunapas,chanin-kaytatukuytiemporuwaqkunapas.Salmo106:3

Makinparurasqankunaqacheqaqmi,taripaymi;llapankamachikuyninkunaqacheqaqmi.Salmo111:7

Cheqaqkaqñantanakllakurqani,taripayniykikunatanñawpaqeypichurarqaniAllinyuyayta, yachaytapasyachachiway,kamachikuyniykikunapiiñisqayrayku.Ñoqaqajurarqanin,hunt'asaqtaqmi chaninjuicioykikunatahunt'anaypaq,nispaÑoqaqajuzgaytachanintanruwarqani,ama sarunchawaqniykunamansaqewaychuSalmo119:30,66106121

KusisamiyoqmiJacobpaDiosninyanapaqnin,paypasuyakuyninqaTaytaDiosmi,paymihanaq pachata,kaypachata,lamarqochata,tukuychaypikaqkunatapaskamarqan.SeñorDiosmi presokunatakacharin:Salmo146:5-7

ReySalomonpaProverbiokuna

IsraelpareyninDavidpachurinSalomonparimayninkuna.Yachayta,yachachikuytapasyachanapaq; hamut’aysimikunatahamut’anapaq;Yachay,chanin,chaninchay,chaninkayyachachikuyta chaskinapaq;Sasarunamansutilidadtaqunapaq,waynamanyachayta,yuyayniyuqkaytaqunapaq. Proverbios1:1-4

SeñorDiosmiyachaytaqon,siminmantanlloqsimunyachaypasentiendeypas.Chanin runakunapaqmiallinyachaytawaqaychan,chaninpuriqkunapaqpask'uyukuqmiPayqataripay ñankunatanwaqaychan,ch'uyarunakunaqñannintanwaqaychan.Hinaptinmichaninkayta, chaninchayta,chaninkaytapashamut'anki.ari,sapaallinñan.Proverbios2:6-9

SeñorDiostamanchakuyqamanaallinkunatacheqnikuymi:hatunchakuykunata,hatunchakuykunata, millayñankunata,millaysimikunatapascheqnikuninYuyaychayqañoqaqmi,allin yachayniyoqtaqmikani.Kallpayoqmikani.Ñoqawanmireykunakamachikushanku, kamachikuqkunapaschaninkaytankamachinku.Ñoqawanmikamachikuqkunakamachikunku,allin qhawarisqarunakunapas,kaypachapillapajuezkunapasProverbios8:13-16

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Kallpanchakuqpamakinmikamachikunqa,qhellarunakunanichaqatributotachaskinqaku. Proverbios12:24

Divinasentenciaqareypasiminpinkashan,siminqamananjuzgaypisarunchanchu.Reykunapaq millaymillaymillayruwayqa,chaninkaywantakyachisqakamachikuqtiyananChaninsimikunaqa reykunapakusichiyninmi;Chantarimaqtapasmunakunkun.Proverbios16:10,12-13

Pisillaphiñakuqmiaswanallinqaatiyniyoqkunamantaqa;Espirituntakamachikuqmillaqtata hap'iqmantaqa.Proverbios16:32

Millayrunaqataripayñankunatawaqllichinanpaqmisinqanmantahukregalotahorqon.Proverbios 17:23

Mananallinchumillayrunaqrunantachaskiyqa,chaninrunatataripaypiurmachiyqa.Proverbios 18:5

Taripaytronopitiyaqreyqañawinwanmitukuymanaallinkunatach'eqechin.Proverbios20:8

Yachayniyoqreyqamillayrunakunatanch'eqechin,hinaspanruedakunatapaykunaqhawanman apamunProverbios20:26

Khuyapayakuypascheqaq-kaypasreytawaqaychan,kamachikuytiyananpaskhuyapayakuywanmi takyachisqaProverbios20:28

Sacrificiohaywaymantaqa,SeñorDiosqaaswanallinmichanin-kayta,juzgaytawanruwayqaMillay runakunapasuwakuyninmipaykunatachinkachinqa;juzgaytamanamunasqankuraykuProverbios 21:3,7

Chaninrunakunapaqqajuzgayqakusikuymi,manaallinruwaqkunapaqmiichaqachinkachisqakanqa. Proverbios21:15

Chaykunaqayachaysapakunapam.Mananallinchujuzgasparunakunatarespetayqa.Millayrunata niq:Chaninrunankanki,nispapaytanrunakunañakanqaku,suyukunapasmillakunqakun,anyaq runakunanichaqakusikunqaku,allinsaminchataqmipaykunamanhamunqa.Proverbios24:23-25

Espirituntamanakamachikuqrunaqa,thunisqa,manaperqayoqllaqtahinanProverbios25:28

Millayrunakunaqamananjuzgaytaqaentiendenkuchu,SeñorDiostamaskhaqkunanichaqallapanta entiendenku.Proverbios28:5

qapariqleonhina,karumanpuriqosohina;chaynamwakcharunakunapahawanpimillay kamachikuqpas.Proverbios28:15

Chaninrunakamachikuqkaqtinqa,llaqtankusikun,millayrunakamachikuqtinmiichaqallakikun. Proverbios29:2

Reyqataripaywanmihallp'atatakyachin,qoykunatachaskiqmiichaqathuñichin.Proverbios29:4

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Sichuskamachikuqllullakuytauyarinchayqa,llapakamachinkunaqamillayrunakunankanku Proverbios29:12

Wakchakunatahunt'aqsonqowanjuzgaqreyqawiñaypaqmitakyasqakanqaProverbios29:14

Askhankamachikuqpaallinqhawariynintamaskhanku;SapankarunaqjuzgayninqaSeñor Diosmantanhamun.Proverbios29:26

Lemuel,mananreykunapaqchu,mananreykunapaqchuvinotaukyayqanitaqkamachikuqkuna machachikunankupaqpas,amaukyaspanku,kamachikuysimitaqonqaspa,ñak'ariqrunaqjuzgasqanta q'ewichinankupaq,nispaProverbios31:4-5

Simiykitakichayupakunapaq,llapanchinkananpaqchurasqarunakunaqruwayninpi.Simiykita kichariy,chaninpijuzgay,wakchakunata,wakchakunata,manaallinrunakunatawanrimariy Proverbios31:8-9

Hinaspapasintiquranpitaripaycheqastaqarikurqanin,chaypimillayruwaykunakashasqanmanta; Chaninkaypacheqastaq,chaymanaallinruwayqachaypikasharqan.Sonqoypinnirqani:Diosmi chaninrunakunatamillayrunakunatapasjuzganqa,tukuyimapaq,tukuyimaruwanapaqpastiempon kan,nispa.Eclesiastés3:16-17textopi

Sichushukprovinciapiwakcharunakunaqsarunchasqakayninta,juzgaykunatachanin-kaytapas sinchitat'ikraytarikuspaykiqa,amaadmirakuychuchayasuntomanta,aswanhatunrunaqaallinpaqmi qhawarinPaykunamantaaswanhatuntaqmikanmanEclesiastés5:8textopi

Kamachikuytakasukuqqamananimamillaytapassientenqachu,yachayniyoqrunaqsonqonpas reparanmitiempotajuzgasqatapasImaraykuchustukuyimapaqpaskantiempo,juzgakuypas, chayraykunrunaqñak’ariyninqapaypihatun.Eclesiastés8:5-6textopi

Profetakuna

Allinruwaytayachay;taripaytamaskhay,sarunchasqakunatayanapay,manatayta-mamayoqkunata juzgay,viudamantarogakuyIsaias1:17

Wawanacewanchis,qhariwawaqowanchis,kamachintaqhombronpikanqa,sutinmiAdmirakuypaq, Consejero,AtiyniyoqDios,WiñayYaya,HawkaKawsayApuGobiernonpayapakuyninpas,thak kawsaypasmanantukukunqachu,Davidpakamachikuytiyananpi,qhapaqsuyunpipas,chayta ordenananpaq,taripaywanchaninwantakyachinanpaq,kunanmantapachawiñaypaqraqTukuyatiyniyoqSeñorDiospatukuysonqonwanmichaytaruwanqaIsaias9:6-7

Ay,manachaninkamachikuykunatakamachiqkuna,kamachikusqankullakikuykunata qelqaqkunapas.¡Manakaqrunakunatajuzgaymantat'aqanaypaq,llaqtaypawakchakunamanta derechuntaqechunaypaq,viudakunahap'inankupaq,manatayta-mamayoqkunatapassuwanankupaq! Isaias10:1-2

Khuyapayakuywanmikamachikuytiyanaqatakyachisqakanqa,Davidpakarpanpitaqcheqaqta tiyaykunqa,juzgaspa,taripaytamaskhaspa,chanin-kaytausqhayllaruwaspa.Isaias16:5

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Qhawariy,hukreymichaninkaypikamachikunqa,kamachikuqkunataqmijuzgaypikamachikunqaku Isaias32:1

SeñorDiosminin:“Qankunachaninchaytawaqaychaspachaninruwaychis,qespikuyniyqa qayllaykamushanñan,chaninkayniypassut'inchasqankanqa”,nispa.Isaias56:1

Jurankitaqmi:“SeñorDiosqakawsashanmi,cheqaq-kaypi,juzgaypi,chaninkaypiwanima”,nispa. Paywanminacionkunapassaminchakunqaku,paywanmihatunchakunqaku.Jeremías4:2

Chaywanhatunchakuqqa,entiendewaspareqsiwaspan,kaypachapikhuyapayakuq,juzgaq,chanin kayruwaqSeñorDioskasqayta,chaykunapinkusikuni,nispaJeremías9:24

Davidpamirayninkuna,kaynatamninTaytaDiosqa.Tutamantajuzgay,sarunchakuqpamakinmanta suwasqarunataqespichiy,paqtanphiñakuyniyninahinawañunqa,manataqpipaswañuchiyta atinmanchu,manaallinruwasqaykichisrayku.Jeremías21:12

TaytaDiosmikaynatanin:Juzgaspachaninkawsaytahunt'aychis,sarunchakuqrunakunatataq sarunchakuqpamakinmantaqespichiychis,amamanaallintaqaruwaychischu,amataqwak llaqtayoqta,manatayta-mamayoqta,viudatapasmaqaychischu,amataqkaycheqaspiqamana huchayoqyawartahich'aychischu.Jeremías22:3

SeñorDiosminin,chayp'unchaykunanchayamushan,DavidpaqchaninKallmatahatarichisaq,huk Reymikamachikunqa,allintataqmikawsanqa,kaypachapitaqjuzgaspachanin-kaytaruwanqa,nispa. Jeremías23:5

Chayp'unchawkunapi,chaypachakunapipas,chaninkayK'alltataDavidmanwiñachisaq;Hinaspan chayhallp'apitaripaytapaschanin-kaytawanhunt'achinqaJeremías33:15

Pipasmanausuriytaqoq,manamirachiq,manaallinruwaymantamakintaqechuq,runawanrunawan cheqaqtaripaytahunt'arqan,kamachikuyniykunapinpurirqan,chaninchasqaykunatapashunt'arqanmi, cheqaqtaruwananpaq;chaninmi,kawsanqapunin,nispanSeñorDiosqaninEzequiel18:8-9textopi

ApuSeñorDiosminin:Israelpakamachiqninkuna,ayqekuychik:Maqanakuytapas,saqueokunatapas hurquychik,huchachaytapaschanintapasruwaychik,llaqtaymantaqullqitaqichuychik,nispamnin ApuSeñorDiosqa.Ezequiel45:9

Chhaynaqa,rey,yuyaychasqayallinkachun,chaninkaywanhuchaykikunatap'akikuy,wakchakunata khuyapayakuspahuchaykikunatat'aqay.sichusthakkayniykiqlargoyachiyninkanmanchayqa.Noqa NabucodonosormihanaqpachaReytayupaychani,hatunchani,hatunchani,tukuyruwasqankunaqa cheqaqmi,ñanninkunapasjuzgaymi,hatunchakuspankupuriqkunatataqmipisichaytaatin.Daniel 4:27,37

HinanreyDarioqakaypachapitiyaqllaparunakunaman,nacionkunaman,llaparimaykunamanpas qelqarqanHawkayaymirachunqankunapaqKamachikunin:Reinoypillapakamachikuykunapi runakunaDanielpaDiosninpañawpaqenpikhatatataspamancharikunankupaq,payqakawsaqDiosmi, wiñaypaqtaqtakyasqakashan,qhapaqsuyunpasmanatukukuqmi,kamachikuyninpas tukukuykamaraqmikanqa,nispaPaymikacharichin,qespichin,hanaqpachapipaskaypachapipas milagrokunatawanmilagrokunatanruwan,paymiDanieltaleonkunaqatiyninmantaqespichirqan. Daniel6:25-27

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Chayrayku,Diosniykimankutiy,khuyapayakuy,juzgaytaima,sapakutiDiosniykitasuyakuy.Oseas 12:6

Manaallinkaqtacheqnikuychis,allinkaqtataqmunakuychis,punkupitaqjuzgaytatakyachiychis. Ichaqajuzgayqaunuhinapurichun,chaninkaytaqhatunmayuhinaAmos5:15,24

Tukuy-atiyniyoqSeñorDiosminin:‘Cheqaqjuzgaychis,sapankaykichistaqwawqeykichista khuyapayaychis,khuyapayakuychispas,amataqviudatapas,manatayta-mamayoqtapas,wak llaqtayoqtapas,wakchatapassarunchakuychischu.Amataqmayqenniykichispassonqoykichispi wawqencontramanaallintayuyaykuychischuZacarías7:9-10

Chaykunatanruwanaykichis;Sapankaykichismirunamasiykichismancheqaq-kaytarimaychis. Punkuykichispicheqaq-kaywanthak-kaypitaripaytahunt'aychis,amataqmayqenniykichispas runamasincontramanaallintayuyaykuychischu.Amayállullajuramentotamunakuychischu,tukuy chaykunaqacheqnikusqaymi,nispanSeñorDiosqaninZacarías8:16-17

Evangeliokuna

HinaqtinmiJesusqanirqan:–Warmachakunatasaqeychis,amahark'aychischu,hanaqpacha qhapaqsuyunqachayhinarunakunapaqmi,nispaMateo19:14

Chayhinaqa,¿pitaqhunt'aqyachayniyoqkamachi,patronninpawasinpikamachikuqtachuran, tiempollanpimikhunataqonanpaq?Cheqaqtapuninniykichis,paytanllapakaqninkunata kamachinanpaqchuranqa,nispa.Mateo24:45,47

Señorninmipaytanirqan:–Allinmi,allinhunt'aqkamachi,pisiruwaykunapihunt'aqmikarqanki, askharuwaykunapikamachikuqtachurasqayki,wiraqochaykiqkusikuymanhaykuy,nispa Señorninmipaytanirqan:–Allinmi,allinhunt'aqkamachi.pisiruwaykunapihunt'aqmikarqanki, askharuwaykunapikamachikuqtachurasqayki,wiraqochaykiqkusikuymanhaykuy,nispa.Mateo 25:21,23

HinaqtinmiJesusqapaykunatawaqyaspanirqan:–Yachankichismimanajudíorunakunata kamachikuqrunakunapaykunatakamachikusqankutahatunrunakunapaspaykunamanmiatiyta churanku.Ichaqamananchhaynachuqankunaukhupikanqa,aswanpaspipasqankunaukhupihatun kaytamunaqqaserviqniykichismikanqaRunaqChurinpasmananservinanpaqchuhamurqan, aswanpasservinanpaqmi,hinallataqaskharunakunaqrantinpikacharichisqakananpaqkawsayninta qonanpaqMarcos10:42-45

Amarikch'aymanhinachujuzgaychis,aswanpaschaninjuzgaytataripaychis.¿Kamachikuyninchikqa pitapasjuzganmanchumanaraquyarichkaspanimaruwasqantapasyachachkaspan?Juan7:24,51

Cartakuna

Icha,pipaskallpachaqpas,manasasachakuspallarurachun.Kamachiqqa,tukuysonqowan; khuyapayakuqrunaqa,kusikuywanRomanos12:8

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

LlaparunapasaswanhatunatiyniyoqrunakunamankasuykuchunMananDiospaatiyninqakanchu Pipasatiytahark'aqqa,Diospakamachikuynintanhark'akun,hark'akuqkunapashuchachasqakanqaku. Kamachiqkunaqamananallinruwaykunapaqchumanchachikunku,aswanpasmanaallin ruwaykunapaqmiChhaynaqa,¿manachuchayatiytamanchakunki?allinkaqtaruway,paykikintan alabanki:PaymiDiospaserviqninallinniykipaq,nispa.Manaallinkunataruwaspaykiqa,manchakuy. Payqamananyanqapaqchuespadataqaapakun,Diospaserviqninmi,manaallinruwaqman phiñakunanpaqvengakuqmi.Romanos13:1-4

SeñorDiosraykurunakunaqtukuykamachikuyninkunamankasukuychis,reymanñakachun,aswan hatunkamachikuqhinaña.Kamachiqkunamanpas,manaallinruwaqkunatamuchuchinankupaq,allin ruwaqkunataalabanankupaqwankachamuqkunamanhina1Pedro2:13-14

Apocrifanisqa

TaytaDiosmiPersianacionpareyninCiropaespirituntahatarichirqa,hinaspamtukuygobiernonpi willakurqa:“PersiakunapareyninCiromikaynataninIsraelpaWiraqochan,AnchaHatunSeñormi, kaypachapireykananpaqchurawarqan,kamachiwarqantaqmiJerusalénllaqtapijudíorunakunapi wasitahatarichinaypaq1Esdras2:2-4

HinallataqkamachirqanSisines,FeniciasuyupikamachikuqSisines,Satrabuzanes,compañeronkuna, hinallataqSiriapiFeniciapikamachikuqchurasqakaqkunapas,cuidakunankuchaycheqasmanama chaqrukunankupaq,aswanpassaqenankupaqZorobabel,Señorpakamachin,hinallataqJudea kamachikuq,hinallataqjudíorunakunaqkurakrunakuna,chaycheqaspiWiraqochaqwasinta hatarichinankupaq.1Esras6:27

Esdrasqaanchayachayniyoqmikarqan,chaymiSeñorDiospakamachikuysiminta kamachikuyninkunatapasmanaimatapassaqerparirqanchu,aswanpasllapaIsraelrunakunatan yachachirqankamachikuykunata,taripaykunatawan1Esdras8:7

ChayhinatanllapasuyukunaSeñortayupaychanqaku,llaqtanpasDiostawillakunqa,Wiraqochataq llaqtantahatunchanqaLlapallanSeñorDiostacheqaq-kaypichaninpimunakuqkunapas, wawqenchiskunatakhuyapayakuspankusikunqaku.Tobit14:7

Chayqhepamanmiaskhasuyukunaqseñorninkapurqani,llapanpachatataqkamachikurqani,manan hoqarisqachukarqaniatiyniymantahatunchakusqaywan,aswanpassapakutinmiapakurqanichanin kaywanllamp’usonqowanima,yuyaykurqaninkamachisqaykunatasapakutillach’inkawsaypi tiyanaypaq,hinallataqqhapaqsuyuytathakkawsaytaruwanaypaq,hinallataqkichasqatapasanaypaq aswanhatunlamar-qochapatakunaman,thakkaytamosoqyachinaypaq,llapanrunakunaqmunasqan Ester13:2textomanyapaykuna

Reykuna,uyariychis,hinaspaentiendeychisyachaychis,kaypachaqk'uchunpijuezkuna,nispa Llaqtakamachiqkuna,uyariychis,askhanacionkunamantahatunchakuychis.SeñorDiosmiatiyta qosunkichis,AnchaHatunDiosmantataqkamachikuqkaytaqosunkichis,paymiruwasqaykichista pruebasunkichis,yuyaykusqaykikunatapast'aqwirisunkichisSalomonpayachaynin6:1-3

ChayraykunyachaymunapayayqahukqhapaqsuyumanapamunLlaqtareykunan,kamachina tiyanakunapi,varakunapiwankusikuwaqchischayqa,yachayniyoqkaytayupaychaychis,wiñaypaq kamachinaykichispaq.Salomonpayachaynin6:20-21

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Qhapaqkaykaykawsaypimunasqakapuqkaqtinqa;¿Imataqyachaymantaaswanqhapaq,tukuy imataruwaq?Hinallataqsichusallinyuyaywanllank’anchayqa;¿Pitaqpaymantaaswanq'otukuq llank'aqri?Chaninkawsaytamunakuqtinqa,llank'asqankunaqaallinruwaykunan,payqayachachinmi manamanchakuqkayta,allinyuyayniyoqkayta,chaninkayta,manamanchakuqkayta,chaykunaqa mananrunakunaqkawsayninkupiaswanallinqakanmanchu.Salomonpayachaynin8:5-7

Manaallinñak'ariqtaqasarunchakuqpamakinmantaqespichiy.Juzgaypitiyashaspapasamapisi kallpayaychu,nispa.Sirac4:9

Runakunaruwaqpamakinwanmiallinpaqqhawarisqakanqa,runakunaqallinyuyayniyoq kamachikuqninpasallinrimasqanmikanqaSirac9:17

Yachayniyoqjuezmillaqtantayachachinqa;allinyuyayniyoqrunaqgobiernonpasallinordenasqa kashanImaynanrunakunaqjuezninkikinpas,chayhinallataqmioficialninkunapasLlaqtakamachiq runaqa,chayllaqtapitiyaqkunapas.Manayachayniyoqreyqallaqtantach'usaqyachin;Aswanqa kamachikuqkunapaallinyuyaywanmillaqtapitiyanqakuSirac10:1-3

SeñorDiostamanchakuyqakamachikuqkaytatarinapaqmi,ichaqaq'omerkaypas, hatunchakuyninpaschinkachiymiHatunrunakuna,juezkuna,atiyniyoqrunakunapashatunchasqa kanqaku.ChaywanpasmananmayqenninkupaskanchuSeñortamanchakuqmantaaswanhatun.Sirac 10:21,24

Kaypachapinacionkunatat'aqanakuqtinmi,sapankallaqtakunapikamachikuqtachurarqan.Israel ichaqaSeñorparakinmi:Sirac17:17

SeñorDiostamanchakuqkunantaripaytatarinqaku,chanin-kaytataqk'anchaytahinarawrachinqaku Sirac32:16

Paymanmikamachikuyninkunataqorqan,kamachikuysimikunapipasatiytaqorqan,Jacobman willananpaq,kamachikuyninkunapiIsraelrunakunamanwillananpaq.Sirac45:17

Davidkhuyapayakuqkasqanraykunwiñaypaqqhapaqsuyukamachikuytiyanantahap’ikapurqan1 Macabeos2:57

HinaqtinmirunakunaqaSimónparuwasqankunatatakirqanku,imahatunchaypaqtaqllaqtanta apamuytayuyaykurqan,kamachikuqninkuta,umalliqsacerdotenkuwanchurarqanku,llapan kaykunataruwasqanrayku,hinallataqllaqtanpaqchaninkayninta,iñiynintawaqaychasqanrayku, hinallataqllaqtantahatunchaytatukuyimaymanatamaskhasqanrayku.1Macabeos14:35

KusisamiyoqmiSeñorDiospaDiosnin;PaypaherencianpaqakllasqanrunakunatapasSalmo33:12

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Quechua - The Art of Ruling (Political Governance) for Nation-Building by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu