Bibliapi Poligamia nisqa Lamectaq iskay warmikunata casarakurqan, hukninpa sutinmi karqan Ada, hukninpa sutintaq Zila. Génesis 4:19 textopi Huk warmiwan casarakuptinqa; mikhunantapas, p’achantapas, casarakuy debernintapas manan pisiyachinqachu. Manataq kay kinsantinta payman qonqachu chayqa, mana qolqeyoqmi lloqsinqa, nispa. Éxodo 21:10-11 textopi Sichus huk qhari iskay warmiyoq kanman, huknin munakusqan, huknintaq cheqnisqa, hinaspataq wawakunata wachakurqanku, munakusqanpas, chiqnisqapas. Piwi churitaq chiqnisqa kaqpa wawan kaptinqa, churinkunata kapuqninta herenciata chaskiptinqa, kuyasqan piwi churinta mana chiqnisqapa churinmanta ñawpaqman tukuchinqachu, payqa chiqapmi piwi churinmantaqa, ichaqa chiqnisqapa churintam riqsinqa piwi churinmanta, tukuy kaqninkunamanta iskay kutita quspa, paymi kallpanpa qallariynin. piwi churipa derechonqa paypa. Deuteronomio 21:15-17 textopi Wawqekuna kuska tiyaqtinku, huknin wañuspa mana wawayoq kaspaqa, wañuqpa warmin mana casarakunqachu wak llaqtayoq runawan, qosanpa wawqenmi payman haykuspa casarakunqa, qosanpa wawqenpa ruwanantataq ruwanqa. Paypa phiwi churinmi wañusqa wawqenpa sutinpi churakunqa, Israelmanta mana qarqosqa kananpaq. Sichus qhari wawqenpa warminta mana casarakuyta munanchu chayqa, wawqenpa warmin punkuman wichachun kurak runakunaman, hinaspa nichun: Qosaypa wawqenqa manan munanchu wawqenpaq Israelpi sutita hatarichiyta, manan qosaypa wawqenpa ruwananta hunt'anqachu, nispa. Hinan llaqtanpi kurak runakuna waqyaspa rimapayanqaku. Hinan wawqenpa warmin kurak runakunaq qayllanpi payman hamuspa, chakimanta zapatonta horqospa uyanta thuqaykunqa, hinaspan ninqa: ‘Chay hinan kanqa wawqenpa wasinta mana hatarichikuq runawanqa’, nispa. Israel nacionpin sutichasqa kanqa: Zapatonta suchuqpa wasin, nispa. Deuteronomio 25:5-10 textopi Chay p'unchaypin qanchis warmikuna huk qharita hap'ispa ninqaku: –T'antaykutan mikhusaqku, p'achaykutapas churakusaqku, sutiykiwan waqyasqa kayku, k'amiwanaykupaq, nispa. Isaias 4:1
1
Bibliapi Poligamia nisqa
Abraham Abramwan Nahorwantaq casarakurqanku, Abrampa warminpa sutinmi karqan Sarai. Nahorpa warminpa sutinmi karqan Milca, Haranpa ususin, Milcapa taytan, Iscapa taytanpas. Génesis 11:29 textopi Abrampa warmin Saraiqa manam wawayuqchu karqa, Egipto nacionmanta sirvientan Agar sutiyuq. Hinan Saraiqa Abramta nirqan: –Señor Diosmi hark'awarqan wachakunaypaq. ichapas paywan wawakunata tarinaypaq. Hinaptinmi Abramqa Saraipa kunkanta uyarirqa. Abrampa warmin Saraitaq Egipto nacionmanta sirvientan Agarta casarakurqan, Abrampa chunka wata Canaán suyupi tiyasqan qhepaman, qosan Abramman qoykurqan warmin kananpaq. Hinaspan Agarman haykuspa wiksallikurqan, wiksallisqa kasqanta rikuspataq patronan pisicharqan. Génesis 16:1-4 Chaymantataq Abrahamqa huk warmita casarakurqan, paypa sutintaq Cetura. Paymanmi wachakurqan Zimranta, Jocsanta, Medanta, Madiánta, Isbacta, Suahtawan. Jocsantaq Sebata, Dedantawan churiyarqan. Dedanpa churinkunam karqa Asurim, Letusim hinaspa Leumim. Madiánpa churinkunapas. Efa, Éfer, Hanoc, Abida, Elda. Llapallan chaykunaqa Keturapa mirayninkunam karqa. Hinan Abrahamqa tukuy kaqninkunata Isaacman qorqan. Abrahanpa casarakusqan concubinakunaq churinkunamanmi ichaqa, Abrahamqa regalokunata qorqan, hinaspan churin Isaacmanta kacharqan, kawsashaqtinraq, inti lloqsimuy lado inti lloqsimuy ladoman. Génesis 25:1-6
Esau Esauqa tawa chunka watayoqpin casarakurqan Het llaqtayoq Beeriq ususin Juditta, Het llaqtayoq Elonpa ususin Basemattapas. Génesis 26:34-35 textopi Chaymantataq Esauqa Ismaelman rirqan, hinaspan warminkunaman casarakurqan Abrahanpa churin Ismaelpa ususin Mahalat, Nebajotpa panan. Génesis 28:9 textopi Kaykunaqa Edom llaqtam Esaupa mirayninkuna. Esauqa Canaánpa warmi churinkunamantam casarakurqa. Het runa Elonpa ususin Ada, Hevio Zibeonpa ususin Anapa ususin Aholibama. Chaymantapas Nabajotpa panan Ismaelpa ususin Basemat. Génesis 36:1-3
Jacob Hinaqtinmi Jacobqa Labanta nirqan: –Warmiyta qoway, p'unchayniy hunt'akusqanrayku, payman haykunaypaq, nispa. Hinaptinmi Labanqa chay lawpi llapallan runakunata huñuruspan fiestata ruwarqa. Ch'isiyaqtaq ususin Leata pusaspa payman pusamurqan. Hinan payman haykurqan. Labantaq ususin Lea Zilpaman sirvientanta qorqan. Tutamantataq Lea kasharqan, hinan Labanta nirqan: –¿Imatataq kayta ruwawarqanki? ¿Manachu qanwan kuska Raquelrayku servirqani? ¿Imanasqataq engañachiwanki? Labantaq nirqan: –Manan llaqtanchispiqa sullk'ataqa phiwi churimanta ñawpaqtaqa qonanchischu, nispa. Semanta hunt'ay, kaytapas qosqaykiku qanchis watatawan ñoqawan kuska servinaykipaq. Jacobtaq chayta ruwaspa semananta hunt'arqan, ususin Raqueltapas warmin kananpaq qorqan. Hinan Labanqa ususin Bilha Raquelman sirvientan kananpaq qorqan. Hinaspan Raquelman haykurqan, Raqueltapas Leamanta aswanta munakurqan, qanchis watatawantaq paywan kuska servirqan. Génesis 29:21-30 Raqueltaq Jacobta mana wawayoq kashasqanta rikuspa pananta envidiakurqan. Hinan Jacobta nirqan: Wawakunata qoway, mana chayqa wañusaqmi, nispa. Hinan Jacobqa Raquel contra phiñakurqan, 2
Bibliapi Poligamia nisqa
hinaspan nirqan: –¿Diospa rantinpichu kashani, pichus wiksaykiq rurunta hark'asunki? Paytaq nirqan: –Qhawariy, sirvientay Bilha, payman haykuy, nispa. Paymi qonqoriykukuspa wachakunqa, ñoqapas paywan wawayoq kanaypaq, nispa. Hinan kamachin Bilhata warmiman qorqan, Jacobtaq payman haykurqan. Génesis 30:1-4 Leaqa wawayoq kashasqanta rikuspa, sipasninta Zilpata casarakuspan Jacobta casarachirqan. Génesis 30:9 textopi
Gedeon Gedeonpa cuerponmanta chunka soqtayoq churinkunayoqmi karqan, askha warmiyoq kasqanrayku. Siquem llaqtapi tiyaq warminpas huk qhari wawata wachakurqan, paytan suticharqan Abimelec nispa. Jueces 8:30-31 textopi
Jair Paypa qhepantataq Galaad llaqtayoq Jair hatarirqan, iskay chunka iskayniyoq watatataq Israel llaqtata juzgarqan. Kimsa chunka churinkunam karqa kimsa chunka asno asnokunapi sillakuq, kimsa chunka llaqtayuqtaqmi karqaku, chay llaqtakunam kunankama Havot-jair sutichasqa, Galaad allpapi. Jueces 10:3-4
Ibzan Paypa qhepantataq Belén llaqtamanta Ibsan Israel llaqtata juzgarqan. Kimsa chunka churinkunata, kimsa chunka warmi churinkunatawan kacharqa, churinkunapaq kimsa chunka warmi churinkunata. Qanchis watataq Israel nacionta juzgarqan. Jueces 12:8-9 textopi
Abdon sutiyuq Paypa qhepantataq Piraton llaqtayoq Hillelpa churin Abdon Israelta juzgarqan. Paypa tawa chunka churinkuna, kimsa chunka sobrinokunayuq, soqta chunka asno asnokunapi sillakuq. Jueces 12:13-14
Elcana Efraín orqopi Ramataimzofim llaqtamanta huk runan karqan, paypa sutinmi karqan Elcana, Jerohampa churin, Elihupa churin, Tohupa churin, Zufpa churin, Efrata llaqtamanta. Payqa iskay warmiyoqmi karqan. hukninpa sutinmi karqan Ana, hukninpa sutintaq Penina, Peninataq wawayoq karqan, Anataq mana wawayoqchu karqan. Kay runaqa sapa watanmi llaqtanmanta lloqsispa Silo llaqtapi tukuy kallpayoq Señor Diosman yupaychaspa sacrificiota haywariq. Chaypin kasharqanku Elipa iskay churinkuna, Hofni, Finees, Señor Diospa sacerdotenkuna. Elcanaqa ofrenda haywasqan tiempo chayamuqtinmi, warmin Peninaman, llapa churinkunaman, ususinkunamanpas qorqan. Anamanmi ichaqa allin qollqeta qorqan. Anata munakusqanraykun, Señor Diosqa wiksanta wisq'aykusqa. Hinan awqanpas sinchita phiñachirqan, Señor Dios wiksanta wisq'asqanrayku. Watanwatan Señor Diospa wasinman rispa, chay hinatan payqa phiñachirqan. chayraykutaq waqarqan, manataq mikhurqanchu. Hinaqtinmi qosan Elcanataq nirqan: –Ana, ¿imanaqtintaq waqashanki? ¿Imanasqataq mana mikunki? ¿Imanaqtintaq sonqoyki llakisqa kashan? ¿Manachu qanpaq chunka churikunamanta aswan allin kani? 1 Samuel 1:1-8
3
Bibliapi Poligamia nisqa
Saul Saulpa warminpa sutinmi karqan Ahimaazpa ususin Ahinoam ... 1 Samuel 14:50 Saultaq huk concubinayoq karqan, paypa sutinmi karqan Rizpa, Aiaspa ususin... 2 Samuel 3:7
David Chaymi Davidqa runankunapiwan hatarispa iskay pachak runakunata wañuchirqan. Davidtaq ñawpaq qarankuta apamuspa reyman willarqanku, reypa cuñadon kananpaq. Saultaq ususin Micalta casarakunanpaq qorqan. 1 Samuel 18:27 Hinan Abigailqa usqhaylla sayarispa asnoman sillaykusqa, qhepanta riq phisqa sipaskunawan kuska. Davidpa kachasqankunata qatispataq warmin kapurqan. Davidqa Jezreel llaqtamanta Ahinoamtapas hap'irqanmi. iskayninkutaq warminkuna karqanku. 1 Samuel 25:42-43 Davidpaqtaq Hebrón llaqtapi churinkuna nacerqan, piwi churintaq karqan Amnon, Jezreel llaqtayoq Ahinoammanta. Iskaykaqninmi karqan Carmela nabal Nabalpa warmin Abigailpa Chileab. Kimsa kaqñataqmi karqa Gesur rey Talmaipa ususin Maacapa churin Absalon. Tawa kaqñataqmi karqa Hagitpa churin Adonías. Pichqa kaqñataqmi karqa Abitalpa churin Sefatías. Soqta kaqtaq Itream, Davidpa warmin Eglamanta. Paykunan Davidpa nacerqan Hebrón llaqtapi. 2 Samuel 3:2-5 Hinaspan Davidqa repararqan Señor Diosqa Israel nacionpi rey kananpaq churasqanta, Israel llaqtanrayku qhapaq suyunta hatunchasqanmantawan. Davidqa Hebrón llaqtamanta hamusqan qhepamanmi Jerusalén llaqtamanta aswan askha concubinakunata warmikunatawan casarakurqan. 2 Samuel 5:12-13 Uriaspa warmin qosan Urias wañupusqanta uyarispan qosanmanta waqarqan. Llakikuy tukukuptinñataqmi, Davidqa kachamurqa wasinman pusamunanpaq, hinaspam warminña karqa, hinaspam huk qari wawata wachakurqa. Davidpa ruwasqanmi ichaqa Señor Diosqa mana allinpaqchu qhawarirqan. 2 Samuel 11:26-27 Natantaq Davidta nirqan: –Qanmi chay runaqa kanki, nispa. Israelpa Diosnin Tayta Diosmi kaynata nin: Israelpa reynin kananpaqmi akllasqayki, Saulpa makinmantam qespichirqayki. Patronninpa wasintapas, patronnikipa warminkunatapas sinqaykimanmi quykurqani, Israelpa hinaspa Judá aylluntapas quykurqanim. chaytaq pisilla kanman karqan chayqa, kay hinatataq qoykiman karqan. ¿Imanaqtintaq Señor Diospa kamachisqanta pisicharqanki, paypa ñawpaqenpi mana allinta ruwanaykipaq? Hit runa Uriasta espadawan wañuchirqanki, warmintataq warmiykita hap'irqanki, Amón runakunaq espadanwantaq wañuchirqanki. 2 Samuel 12:7-9 Hinaqtinmi reyqa llapa familiankunapiwan qhepanta lloqsirqanku. Hinaptinmi reyqa chunka warmikunata saqirqa wasita waqaychanankupaq. 2 Samuel 15:16 Davidtaq Jerusalén llaqtapi wasinman chayarqan. Hinan reyqa wasita qhawanankupaq saqesqan chunka warmikunata hap'ispa mikhuchirqan, ichaqa manan paykunaman haykurqanchu. Chaymi wañukunankama wisq'asqa karqanku, viuda kaspa. 2 Samuel 20:3
4
Bibliapi Poligamia nisqa
Salomon Rey Salomonmi ichaqa askha mana reqsisqa warmikunata munakurqan, Faraonpa ususinwan kuska, Moab runakuna, Amón runakuna, Edom runakuna, Sidon runakuna, Het runakunapas. Israelpa mirayninkunaman Señor Diospa nisqan nacionkunamanta: Ama paykunaman haykunkichischu, amataq paykunapas haykusunkichischu, paykunan sonqoykichista diosninkuta saqenqaku, Salomonqa munakuywanmi kaykunata k'askarapurqan, nispa. Paypa qanchis pachak warminkuna, princesakuna, kinsa pachak concubinakunayoqmi karqan, warminkunapas sonqonta kutirirqanku. Salomon yuyaqña kashaqtinmi, warminkunaqa huk dioskunaman sonqonta t'aqakurqanku, manataqmi taytan Davidpa sonqon hinachu Diosnin Señor Dioswan sonqon hunt'akurqan. Salomonqa Sidon runakunapa diosan Astoretpa qepantam rirqa, Amón runakunapa millakuypaq millakuypaq millakusqan Milcompa qepanta. Salomonqa Señor Diospa ñawpaqenpin mana allinta ruwarqan, manataqmi taytan David hinachu Señor Diospa qhepanta purirqan. Chaymantam Salomonqa Jerusalén llaqtapa ñawpaqninpi Moabpa millakuypaq millakusqan Kemospaq hinaspa Amón runakunapa millakuypaq millakusqan Molecpaq alto pampata hatarichirqa. Saynallataqmi diosninkuman inciensota ruphachispa sacrificiota haywaq llapa wak llaqtayoq warminkunapaqpas. Señor Diosqa Salomonwanmi phiñakurqan, iskay kutita rikhurimuq Israelpa Diosnin Señor Diosmanta sonqon t'aqakusqanrayku. Hinaspan Jesusta kamachirqan ama huk dioskunaq qhepanta rinanpaq, ichaqa manan Señor Diospa kamachisqanta hunt'arqanchu. 1 Reyes 11:1-10
Rehoboam Hinan Roboamqa Davidpa churin Jerimotpa ususin Mahalatwan casarakurqan, Jesepa churin Eliabpa ususin Abihailtawan. Chaytaq wawakunata wachakurqan; Jeus, Samarias, Zahampiwan. Paypa qhepantataq Absalonpa ususin Maacata casarakurqan. Chaymi wachakurqan Abias, Atai, Ziza, Selomittawan. Rehoboamtaq Absalonpa ususin Maacata munakurqan warminkunamanta, warminkunamantapas, (chunka pusaqniyoq warmikunata, soqta chunka warminkunatawan casarakurqan, iskay chunka pusaqniyoq qhari wawakunata, soqta chunka ususinkunatawan.) 2 Crónicas 11:18-21
Abias Abíasmi ichaqa chunka tawayoq warmikunata casarakurqan, iskay chunka iskayniyoq qhari wawakunata, chunka soqtayoq warmi wawakunatawan. 2 Crónicas 13:21
Acab Siria rey Benhadadtaq llapa soldadonkunata huñurqan, kinsa chunka iskayniyoq reykuna, caballokuna, carretakuna ima. Israel nacionpa reynin Ahabman willaqkunata kachaspa niran: Benhadadmi nin: Qollqeykipas qoriykipas ñoqaqmi, nispa. Warmiykikunapas, wawaykikunapas, aswan sumaqllaña kaqkunapas, ñuqapam. Israelpa reyninmi kutichirqan: –Señor, rey, nisqaykiman hinan, qanpa kani, llapan kapuqniykunapas, nispa. Hinaqtinmi willakuqkuna kutimuspa nirqanku: – Benhadadmi kay hinata nin: ‘Qanmanña kachamushani, qolqeykita, qoriykita, warmiykikunata, wawaykikunatapas qowanki, nispa. Chaywanpas paqarinmi kay horata hina serviqniykunata qanman kachamusaq, paykunan wasiykita, kamachiykikunaq wasintapas t'aqwirinqaku. Hinaptinmi, tukuy ima munasqaykipas, makinkuman churaspanku, qechunqaku, nispa. Hinaqtinmi Israel reyqa llapa kurak runakunata waqyaspa nirqan: –Marcos, ama hina kaspa, qhaway kay runa imayna millay ruwaykunata maskhashan chayta, paymi kachamuwarqan warmiykunata, wawaykunata, qolqeyta,
5
Bibliapi Poligamia nisqa
qoriytawan, nispa. Manataqmi negarqanichu. Llapa kurak runakunapas llapan runakunapas payta nirqanku: —Ama payta uyariychu, amataq arí niychu, nispa. 1 Reyes 20:1-8 Ahabpataq qanchis chunka churinkuna karqan Samaria llaqtapi... 2 Reyes 10:1
Joas Joasqa qanchis watayoqmi rey kayta qallarirqan, Jerusalén llaqtapitaq tawa chunka wata kamachikurqan. Mamanpa sutinmi karqa Beerseba llaqtamanta Zibias. Sacerdote Joiada kashaqtinmi Joasqa Señor Diospa ñawpaqenpi allin kaqta ruwarqan. Joiadataq iskay warmikunata casarakurqan. Churikunatawan warmi churikunata wacharqan. 2 Crónicas 24:1-3
6