متلونه څپرکی 1 ۱د بنى ِاسرِئيلو د بادشاه دِؤد د زوئ سليمان ِامثال 2په حکمت ِو لرښوونو پوهيدل؛ د پوهيدو ټکي درک کول؛ 3د حکمت ،عدِلت ،قضاوت ِو عدل د لرښوونې ررلسه کول؛ 4ساده ره فرحت ورکول ،ځوِن ره علم ِو عقل ورکول. 5هوښيار سړی به ِوري ِو زده کړه به زیاره کړي ِ.و یو پوه سړی به هوښيار مشورې ررلسه کړي: ۶ـــ په یوه متل ِو رفسير پوهېدل؛ د هوښيارِنو خبرېِ ،و د هغوی رورې خبرې. ۷د ما الک خخدِئ وېره د پوهې پېل دے ،خو ِحمقان د احکمت ِو لرښوونې نه نفرت کوى. ۸زما زویه ،د خپل پلر نصيحت وِورئ ِو د خپلې مور شریعت مه پرېږده: ۹ځکه چې هغوئ به ستا په سر د فضل زیور وىِ ،و ستا په غاړه کښې به زنجير وى. ۱۰زما زویه ،کۀ چرې ګناهګارِن را رِښکاره کړى ،نو رِضى نۀ یې. ۱۱کۀ هغوئ ووِئى چې رِشى زمونږ سره رِشى ،رِځئ چې د وینې په ِنتظار کښېنو ،د بې سببه بې ګناه خلقو د پاره په پټه کښې پټ شو. 12رِځئ چې د قبر په څير ژوندي رير کړو ِ.و په ټوله کې ،لکه څنګه چې په کندې کې ښکته کيږي: ۱۳مونږ به ټول قيمتی مالونه پيدِ کړو ،خپل کورونه به د غنيمت نه ډک کړو. ۱٤زمونږ په مينځ کښې خپله لوټه وِچوه .رِځئ چې ټول یو پرس ولرو: ۱۵زما زویه ،د هغوئ سره په لره مه ځه .خپل پښه د دوی له لرې منع کړه: ۱۶ځکه چې د هغوئ پښې بدۍ ره منډې وهى ِو د وینې رویولو ره یې بيړه وکړه. ۱۷بيشکه چې جال د هر مرغۍ په نظر کې بې ځایه خپریږي. ِ۱۸و هغوئ د خپلو وینو په ِنتظار کښېناستل .دوی په پټه روګه د خپل ژوند لپاره پټ دي. ۱۹هم د هر چا لرې چې د ګټې للچ وي .کوم چې د هغې د مالکينو ژوند ِخلي. 20حکمت پرره چيغې وهي .هغې په کوڅو کې خپل غږ وویل: ۲۱هغۀ د غونډې په مخکښې ځائ کښې ،د دروِزو په پرِنستو کښې چغې وهى ،په ښار کښې خپلې خبرې دِسې بيانوي، ِ ۲۲ے ساده خلقو ،څومره وخت به راسو سادگي خوښوئ؟ ِو مسخره کوونکي په خپلو سپکاویو خوښ ديِ ،و ِحمقان د پوهې څخه کرکه لري؟ ۲۳زما په ملمتولو باندې را ره وګرځوه ،ګوره ،زه به خپل روح راسو ره روی کړم ،زه به راسو ره زما خبرې بيان کړم. ۲۴ځکه چې ما رِوغوښتل خو راسو ِنکار وکړ .ما خپل لس ِوږد کړِ ،و هيچا پام نه دی کړی. ۲۵خو راسو زما ټولې مشورې رد کړېِ ،و راسو زما د ملمتولو څخه هيڅ هم ونه غوښتل: ۲٦زز ۀ به ستا په مصيبت خندِ وکړم .کله چې ستا وېره رِشي زه به ملنډې وهم. 27کله چې ستاسو ویره د رباهۍ په څير رِشيِ ،و ستاسو رباهي د طوفان په څير رِشي .کله چې پر راسو رکليف ِو غم رِشي. ۲۸بيا به هغوئ ما ره پکارى خو زۀ به جوِب نۀ ورکوم .دوی به ما ژر لټوي ،مګر دوی به ما ونه موند: ۲۹ځکه چې هغوئ د علم نه کرکه وکړه ِو د ما الک خخدِئ نه وېره یې غوره نه کړه. ۳۰هغوئ زما هيڅ مشوره ونه منله ،هغوئ زما ټول ملمتو ره سپکاوے وکړ. ۳۱نو هغوئ به د خپلى طریقه ميوه وخوري ِزؤ دز خپلو سامانونو نه به ډک شى. ۳۲ځکه چې د ساده خلقو شا ګرځېدل به هغوئ ووژنىِ ،و د ِحمقانو خوشحالى به هغوئ رباه کوى. ۳۳خو څوک چې ما ره غوږ ونيسى هغه به په ِمن کې ِوسېږىِ ،و د بدى نه به خاموشه شى. فصل 2 1زما زویه ،که ره زما خبرې ومني ِو زما حکمونه له را سره پټ کړي. 2نو خپل غوږونه حکمت ره رِوباسئ ِو خپل زړه عقل ره وِړوئ. 3هو ،که راسو د پوهې په ِړه غږ وکړئ ِو د پوهې لپاره خپل غږ پورره کړئ. ۴که ره هغه د سپينو زرو په شان لټوې ِو د پټو خزِنو په شان یې لټوې. ۵نو بيا به د ما الک خخدِئ په ویره باندې پوهه شى ِو د خخدِئ پاک پوهه به مو پيدِ کړه. ۶ځکه چې ما الک خخدِئ احکمت ورکوى ،د هغۀ د خولې نه علم ِو پوهه رِځى. ۷هغه د صاداقانو دپاره ښه احکمت کوى ،هغه د هغوئ د پاره چې په نېغه چلن کوى د خندِ وړ دى. ۸هغه د عدِلت لره سارىِ ،و د خپلو مقدسانو لره سارى. ۹نو ره به په صدِقت ،عدِلت ِو ِنصاف باندې پوه شې .هو ،هره ښه لره. 10کله چې حکمت ستا زړه ره ننوځيِ ،و پوهه ستا روح ره خوشحاله وي. ۱۱حکمت به را ساری ،عقل به را ساری: 12را د بدکاره لر نه بچ کړه ،د هغه سړي نه چې بدې خبرې کوي.
متلونه
۱۳څوک چې د صدِقت لرې پرېږدي ِو د ريارو په لرو روِن شي. 14څوک چې په بد کار خوشحاله ويِ ،و د بدکارِنو په بدکارۍ خوشحاله وي. ۱۵د هغوئ لرې خکنډې وېِ ،و هغوئ په خپلو لرو کښې خندل، 16د دې لپاره چې راسو د ِجنبی ميرمنې څخه وژغورئ ،حتی د هغه ِجنبی څخه چې د هغې په خبرو کې خوشاله کوي. ۱۷هغه د خپلې ځوِنۍ لرښود هېروي ِو د خپل خخدِئ پاک لوظ یې هېر کړى دى. ۱۸ځکه چې د هغې کور مرګ ره مائل وِ ،و د هغې لرې مړو ره. ۱۹څوک چې هغې ره لړ نۀ شى بيا به وِپس رِشىِ ،و نۀ به د ژوند لرې په غاړه ِخلى. ۲۰راسو د نيکانو په لر روِن شئ ِو د صاداقانو په لره روِن شئ. ۲۱ځکه چې صاداقان به په خملک کښې ِوسېږى ِو کامل به په هغې کښې پارې شى. ۲۲خو بدکارِن به د زمکې نه وویستلے شى ِو سرکشان به د هغې نه ریښې وى. دریم څپرکی ۱زما زویه ،زما شریعت مه هېروه .مګر خپل زړه ره ِجازه رِکړئ چې زما حکمونه وساري: 2د ِوږدې ورځېِ ،وږد عمرِ ،و سولې لپاره به دوی را ره ِضافه کړي. 3رحم ِو حقيقت دې نه پریږدي :دوی په غاړه کې ورړئ .د خپل زړه په ميز باندې یې وليکئ: ٤نو راسو به د خخدِئ پاک ِو ِنسان په نظر کښې مهربانى ِو ښه پوهه ومومئ. ۵په خپل ټول زړه سره په څښتن باندې روکل وکړه ِ.و خپل عقل ره رکيه مه کوه. ۶په خپلو ټولو لرو کې هغه ومنئِ ،و هغه به ستاسو لرې سمې کړي. ۷په خپلو سترګو هوښيار ِوسه ،د څښتن څخه ووېرېږه ِو له بدۍ څخه ځان وساره. ۸دِ به ستا د مغز صحت ِو ستا هډوکو ره مغز وي. ۹د ما الک خخدِئ درناوى وکړه ِو د خپل مال ِو د ټولو حاصلرو د ِولنې حاصل سره. ۱۰نو ستا حوضونه به د ډیرو نه ډک شىِ ،و ستا دبۍ به د نوي شرِبو نه ډکې شى. ۱۱زما زویه ،د ما الک خخدِئ د سزِ نه نفرت مه کوه .د هغه د ِصلح څخه مه ستړی کيږئ: ۱۲د چا سره چې ما الک خخدِئ مينه لرى هغه ِصلح کوى .حتی د پلر په څير زوی چې هغه یې خوښوي. ۱۳بختور دی هغه سړے چې احکمت پېدِ کویِ ،و هغه سړے چې عقل حاصلوی. ۱۴ځکه چې د دې رجارت د سپينو زرو د رجارت نه ِو د هغې ګټې د سرو زرو نه غوره دي. 15هغه د یاقوت څخه ډیر قيمتي دی ِ:و ټول هغه څه چې راسو یې غوِړئ د هغې سره پررله کيدی نشي. ۱۶د ورځې ِوږدوِلی د هغې په ښي لس کې دی ِ.و د هغې په چپ لس کې شتمني ِو عزت. ۱۷د هغې لرې د خوشحالۍ لرې ديِ ،و د هغې ټولې لرې د ِمن دي. ۱۸هغه د هغوئ دپاره د ژوند ونې ده څوک چې په هغې باندې لس پورې کوىِ ،و هر هغه څوک خوشحاله دى چې هغه سارى. ۱۹ما الک خخدِئ په احکمت سره زمکه جوړه کړې ده .په پوهه سره هغه آسمانونه جوړ کړل. ۲۰د هغۀ د پوهې په وسيله ژورې ټوټې ټوټې شوېِ ،و وریځې د ِوښ لندې رِښکته کېږي. ۲۱زما زویه ،هغوئ دې ستا له سترګو نه لرې کوه ،عقل ِو هوښيار ِوسه. ۲۲نو هغوئ به ستا روح ره ژوندى وىِ ،و ستا په غاړه به فضل وى. ۲۳نو بيا به په خپله لر کښې په سلمتۍ سره ولړ شې ِو ستا پښه به ونۀ لوږه. ۲۴کله چې ره ژِړې ،نو مه وېرېږه ،هو ،ره به ژِړېِ ،و ستا خوب به خوږ وي. ۲۵د ناڅاپه وېرې نه مه وېرېږئ ِو نه د بدکارِنو د رباهۍ نه چې کله رِشي. ۲۶ځکه چې ما الک خخدِئ به ستا ِعتماد وىِ ،و ستا پښه به د نيولو نه وسارى. ۲۷دز هغوئ دز نيکى نه مۀ مۀ ِخلئ ،کله چې دِ کار ستا په لس کښې وي. ۲۸خپل ګاونډى ره مه وِیئ ،لړ شه ،بيا رِځه ،سبا به زه درکړم .کله چې راسو دِ ستاسو لخوِ لرئ. ۲۹د خپل ګاونډى اخلف بدى مۀ کوه ،ځکه چې هغه ستا په خوِ کښې په ِمن کښې ِوسېږى. ۳۰ـــ بې له کوم سړي سره جګړه مه کوه ،که هغه راره کوم زیان نه وي رسولی. ۳۱د ظالم سره حسد مه کوه ِو د هغه څخه هيڅ لره مه غوره کړه. ۳۲ځکه چې بدکاره ما الک خخدِئ ره کرکه دے ،خو د هغۀ رِز د صاداقانو سره دے. ۳۳د بدکارِنو په کور کښې د ما الک خخدِئ لعنت دے ،خو هغه د صاداقانو په کور کښې برکت ورکوى. ۳۴بيشکه هغه د سپکاوی کوونکی ره سپکاوی کوی ،خو هغه په کمو خلکو رحم کوی. ۳۵هوښيارِنو ره به عزت په ميرِث پارې وي ،خو شرم به د ِحمقانو وده وي. څپرکی 4 ِ۱ے بچو ،د پلر نصيحت وِورئ ِو د پوهيدو دپاره حاضر شئ. ۲ځکه چې زۀ راسو ره ښه رعليم درکوم ،زما شریعت مه پرېږدئ. ۳ځکه چې زۀ د خپل پلر زوئ وم ،د خپلې مور په نظر کښې یوِځے مهربان ِو محبوب وم.
متلونه
۴هغۀ ما ره هم رعليم ورکړو ِو رِره یې وفرمائيل چې ،ره پرېږده چې خپل زړه زما خبرې وساري :زما خحکمونه ومنئ ِو ژوندى ِوسئ. 5عقل ررلسه کړئ ،پوهه ررلسه کړئ :دِ مه هېروئ .نه زما د خولې له خبرو څخه کميږي. ۶هغې مه پرېږده ،هغه به ستا سارنه وکړي ،د هغې سره مينه وکړهِ ،و هغه به را وساري. 7حکمت ِصلي شی دی؛ نو حکمت ررلسه کړئ ِ:و ستاسو په هرڅه سره پوهه ررلسه کړئ. ۸هغې ره لوړ کړه ،هغه به را ره وده ورکړي ،کله چې ره هغه په غېږ کې ونيسئ نو هغه به ستا عزت وکړي. ۹هغه به ستا سر ره د فضل زیور درکړي ،هغه به را ره د جلل راج درکړي. ِ۱۰ے زما زویه ،وِورئ ِو زما خبرې قبول کړئ ِ.و ستا د ژوند کلونه به ډېر وي. ۱۱ما را ره د احکمت په لر ښوونه وکړه .ما راسو په سمه لره رهبري کړي دي. ۱۲کله چې ره لړ شې ،ستا قدمونه به سخت نه شې ِ.و کله چې راسو منډه کوئ ،راسو به ګونګ نه شئ. 13لرښوونه په کلکه ونيسئ؛ پرېږدئ چې لړ نشي :هغه وسارئ؛ ځکه هغه ستا ژوند دی. ۱۴د بدکارِنو په لر کښې مۀ ورننوځئ ِو د بدکارِنو په لره کښې مۀ مۀ ځئ. 15د هغې څخه ډډه وکړئ ،د هغې څخه مه ريریږئ ،له هغې څخه وګرځئ ِو رير شئ. ۱۶ځکه چې هغوئ نه ویده کيږى ،بې له دې چې بدکارى کړى وي ِ.و د هغوی خوب له منځه ځي ،پرره لدې چې دوی د یو څه د سقوط لمل شي. ۱۷ځکه چې هغوئ د شرِرت ډوډۍ خوري ِو د رشدد شرِب څښي. ۱۸خو د صاداق لره د رڼا په شان ده ،چې رر بشپړې ورځې پورې نوره هم رڼا کوى. ۱۹د بدکارِنو لره د ريارو په شان ده ،هغوئ نه پوهيږى چې په څۀ کښې دوکه کوى. ۲۰زما زویه ،زما خبرو ره غوږ شه .زما خبرو ره غوږ شه. ۲۱هغوئ دې ستا د سترګو نه لېرې نۀ شى .دوی د خپل زړه په مينځ کې وسارئ. ۲۲ځکه چې د هغوئ د پاره ژوند ژوند دے ِو د هغوئ ټول بدن ره صحت دے. ۲۳خپل زړۀ په پوره ِخلص سره وساره .ځکه چې له دې څخه د ژوند مسلې دي. ۲٤له را نه بده خوله لرې کړهِ ،و بدې شونډې دې له را لرې کړې. 25ستا سترګې دې سمې ره وګورېِ ،و ستا سترګې دې په نېغه روګه ستا مخې ره وګورې. ۲۶د خپلو پښو په لره سوچ وکړهِ ،و ستا ټولې لرې ثابتې شه. 27ښي لس ره مه وګرځئ ِو نه چپ لوري ره :خپله پښه د بدۍ څخه لرې کړئ. څپرکی 5 ۱زما زویه ،زما حکمت ره غوږ شه ِو زما عقل ره غوږ شه: ۲دز دے دز پاره چه رۀ دز احکمت خيال کوى ِزؤ ستا شونډے پوهه سارى. ۳ځکه چې د یوې عجيبې ښځې شونډې د شارو د چت په شان رِښکته کېږىِ ،و د هغې خوله د رېلو نه نرمه ده. ٤خو دز هغۀ ِانتخاب دز خکوم دز لرګي په شان ررخه ِو دز دوه دشتى رورو په شان رېز دى. ۵د هغې پښې د مرګ خوِره ځي .د هغې ګامونه په دوزخ کې نيسي. ٦دِسې نه چې ره د ژوند په لره فکر کوې ،د هغې لرې د حرکت وړ دي ،چې ره یې نه پېژنې. ۷نو ِوس زما وِورئِ ،ې بچوِ ،و زما د خولې خبرې مه پرېږده. ۸د هغې نه خپله لره لرې کړه ِو د هغې د کور دروِزې ره مه رِځه. 9دِسې نه چې ره خپل عزت نورو ره ِو خپل کلونه ظالمانو ره ورکړي: ۱۰دِسې نه چې ستا د مال نه بېګانه خلک ډک شی ِ.و ستا مزدوري د پردیو په کور کې وي. ِ۱۱زؤ په ِخير کى مارم کوى ،کله چه ستاسو غوښه ِزؤ ستاسو بدن وسوزى، ِ ۱۲زؤ ووِیه چه ما څنګه دز رعليم نه کرکه وکړه ِزؤ زما زړۀ دز ملمتى نه نفرت کوى. ِ۱۳و زما د ِستاذِنو خبره مې نه ده منلې ِو نه مې هغو ره غوږ نيولی دی چې ما ره یې لرښوونه کړې وه! ۱۴زۀ د جماعت ِو مجمع په مينځ کښې رقریبا ا په ټولو بدو کښې وم. ۱۵د خپل حوض څخه ِوبه وڅښئِ ،و د خپلې کوهي څخه بهېدونکي ِوبه وڅښئ. 16پرېږده چې ستا چينې بهر ره خپرې شيِ ،و په کوڅو کې د ِوبو سيندونه. ۱۷هغوئ صرف ستا خپل وىِ ،و ستا سره پردیان نۀ وى. 18ستا چشمه دې برکت وِچوي ِ:و د خپلې ځوِنۍ ميرمنې سره خوشحاله شه. 19هغه د مينې پټۍ ِو خوندور مرغۍ په شان وي ِ.جازه رِکړئ چې د هغې سينې هر وخت را رِضي کړي ِ.و ره رل د هغې په مينه خوشحاله ِوسې. ِ۲۰زئے زما زویه ،رۀ به دز یوى عجيبى ښځے سره څۀ خفه کيږى ِزؤ دز یو غيرملکى ښځے په غېږ کښے کښے کيږى؟ ۲۱ځکه چې د ِنسان لرې د ما الک خخدِئ د سترګو په مخکښې ديِ ،و هغه په خپلو ټولو لرو غور کوى. 22د هغه ګناهونه به بدکار پخپله وِخليِ ،و هغه به د خپلو ګناهونو په رارونو کې بند وي. ۲۳هغه به بې رعليمه مړ شي ِ.و هغه به د خپل حماقت په عظمت کې ګمرِه شي.
متلونه
شپږم څپرکی ۱زما زویه ،که ره د خپل ملګري ضامن یې ،که را خپل لس د یو ِجنبي سره ووهلې، 2ره د خپلې خولې په خبرو کښل کېدې ،ره د خپلې خولې په خبرو کښل شوې یې. ۳زما زویه همدِ ِوس وکړه ِو خپل ځان وژغوره ،کله چې ره د خپل ملګري په لس کې شې .لړ شه ،ځان عاجز کړهِ ،و خپل ملګری ډِډمن کړه. ۴ـ خپلو سترګو ره خوب مه ورکوه ِو نه هم خپلو سترګو ره خوب مه ورکوه. ۵ځان د ښکار د لس نه د مرغۍ په شان ِو د مرغۍ په شان د ښکار نه بچ کړه. ِ ۶ی سستی ميږی ره لړ شه .د هغې لرې ره پام وکړئ ِو هوښيار ِوسئ: ۷چې هيڅ لرښود ،نګرِن ِو حاکم نه وي، ۸په ِوړي کې د هغې غوښه برِبروي ِو په فصل کې د هغې خوِړه رِټولوي. ِ۹ې سسته ،ره به څومره ویده شې؟ ره به کله له خوبه پاڅېږې؟ ۱۰خو بيا هم لږ خوب ،لږ خوب ،د ویده کيدو لپاره لږ لسونه رړل: ۱۱نو ستا فقر به د مسافر په شان رِشيِ ،و ستا محتاج د وسله وِل سړي په شان رِشي. ۱۲شرِرري ِو بدکاره سړے په خندِ ډکه خوله ګرځي. 13هغه په خپلو سترګو ژِړي ،هغه په خپلو پښو خبرې کوي ،هغه په خپلو ګورو رعليم ورکوي. ۱٤دز هغۀ په زړۀ کښې بدګمانى ده ،هغه په پرله پسې روګه د شرِرت منصوبه کوى .هغه بې ِرفاقي کوي. ۱۵نو د هغه ناڅاپه مصيبت به رِشي .ناڅاپه به د درملنې پرره مات شي. ۱۶دِ شپږ څيزونه ما الک خخدِئ نه نفرت کوىِ ،و ِوه د هغۀ دپاره کرکه دے. ۱۷د مغرور نظر ،دروغجنه ژبه ِو لسونه چې بې ګناه وینه رویوي، ۱۸هغه زړه چې د بدو خيالونو خيال ساري ،هغه پښې چې په بدو کښې رېز وي، 19یو دروغجن ګوِه چې دروغ وِیی ِو هغه څوک چې د وروڼو په مينځ کې نفاق وِچوي. ۲۰زما زویه ،د خپل پلر خحکم منه ِو د خپلې مور شریعت مه پرېږده: ۲۱هغوئ رل په خپل زړه ورړئ ِو په غاړه باندې یې ورړئ. ۲۲کله چې ره لړ شې ،هغه به را رهبري کوې .کله چې ره ویده شې ،دِ به را وساري ِ.و کله چې ره ویښ شې ،دِ به له را سره خبرې وکړي. ۲۳ځکه چې خحکم یو څرِغ دی ِ.و قانون رڼا ده ِ.و د لرښوونې ملمتي د ژوند لره ده: ۲٤د بدکاره ښځے نه ځان وسارى ،دز بدى ښځي دز ژبى دز خوشحالى نه. ۲۵په خپل زړه کې د هغې د ښایست خوِهش مه کوه .نه یې پرېږده چې را د خپلو پلکونو سره وِخلي. ۲۶ځکه چې د یوې لوڅې ښځې په ذریعه یو سړے د ډوډۍ یوه ټوټه رِوړلے شىِ ،و زناکاره به د قيمتي ژوند په لټه کښې شى. ۲۷آِیا یو سړے په غېږ کښې ِور وِخلى ِو د هغۀ کالى نۀ شى سوځولے شى؟ ۲۸آیا یو سړے په ګرمو ډبرو باندې روِن دے ِو پښې یې نه سوځولے شى؟ ۲۹نو هغه څوک چه د خپل ګاونډى ښځى ره ورننوځى .څوک چې هغې ره لس وروړي هغه به بې ګناه نه وي. 30د غلو نه سپکاوی نه کوي ،که هغه غل وکړي د خپل روح د پوره کولو لپاره کله چې هغه وږی وي. ۳۱خو کۀ چرې هغه وموندل شى نو هغه به ِووه چنده بحال کړى .هغه به د خپل کور ټول مال ورکړي. ۳۲خو څوک چې د ښځې سره زنا کوي د عقل نه محرومه ده ،څوک چې دِ کار کوي خپل ځان رباه کوي. ۳۳یو زخم ِو بې عزري به یې وشي ِ.و د هغه ملمت به له منځه نه ځي. ۳۴ځکه چې حسد د ِنسان غصه ده ،نو هغه به د غچ ِخستو په ورځ نه بچ کېږي. ۳۵هغه به د فدیې پروِ نه ساري ِ.و نه به هغه رِضي شي ،که څه هم ره ډیرې ډِلۍ رِکړې. څپرکی 7 ۱زما زویه ،زما خبرې وساره ِو زما خحکمونه را سره وساره. ۲زما خحکمونه ومنئ ِو ژوندئ ِوسئ ِ.و زما قانون ستا د سترګو د مڼې په څير. ۳هغوئ په خپلو ګورو ورړئ ،د خپل زړه په ميز باندې یې وليکئ. ۴حکمت ره ووِیه ،ره زما خور یې ِ.و پوهه ره خپل خپلوِن ووِیه: Theseچې دوی به له نيمنې ښځې څخه راسې راسې راسې چې د هغې د خبرو سره فليټټري وي. ۶ځکه چې ما د خپل کور کړکۍ ره وکتل، ِ۷زؤ دز ساده خلقو په مينځ کښے ما دز ځوِنانو په مينځ کښے یو دز عقل نه ډک ځوِن وليدل. 8د هغې کونج ره نږدې د کوڅې څخه ريریدل؛ ِو هغه د هغې کور ره لړ، 9په ماښام ،ماښام ،په روره ِو روره شپه کې: فاحقى په لباس ِزؤ دز زړۀ نه ډکه وه. ِ۱۰زؤ وګوره چه دز هغۀ سره یوه ښځه رِغله چه دز ا ( ۱۱هغه په زوره ِو سخته ده ،د هغې پښې په کور کې نه پارې کيږي. ۱۲هغه ِوس په کوڅو کې پرره ده ِو په هر کونج کې په ِنتظار ولړه ده). ۱۳نو هغې هغه ونيولو ِو ښکل یې کړو ِو په بې شرمه مخ یې ورره وویل:
متلونه
۱۴زما سره د سلمتۍ نذرِنې دي .نن ورځ ما خپل نذر ِدِ کړ. ۱۵نو له دې ِمله زه ستا د ليدو لپاره رِغلی یم ،په زحمت سره ستا مخ لټومِ ،و را مې پيدِ کړ. ۱۶ما خپله بستره د نلدوِنۍ په پوښونو ،د نقاشۍ ِو د مصر د ښۀ کتان سره سينګار کړې ده. ۱۷ما خپله بستره د عطرِ ،لماس ِو دِرچينی سره خوشبویه کړې ده. ۱۸رِځئ چې رر سهاره پورې د مينې نه ډک وِوسو ،رِځئ چې په مينې سره ځان آرِم کړو. 19ځکه چې نيک سړی په کور کې نه دی ،هغه ِوږد سفر ره رللی دی: ۲۰هغه د پيسو یوه کڅوړه له ځانه سره وړې ده ِو په ټاکلې ورځ به کور ره رِشي. ۲۱هغې د خپلې ډېرې عادلنه خبرې په کولو سره هغه ره ِړ کړِ ،و د خپلو شونډو په خوشالولو سره یې هغه ِړ کړ. 22هغه په سمدستي روګه د هغې پسې ګرځي ،لکه یو غویى چې ذبح ره ځي ،یا د ِحمق په شان د ذخيرې د ِصلح دپاره. 23رر هغه پورې چې د هغه د ځيګر له لرې یو ډِرټ برید وکړي؛ لکه څنګه چې مرغۍ جال ره ګړندی ځي ِو نه پوهيږي چې دِ د هغه د ژوند لپاره دی. ۲۴نو ِوس زما خبره وِورئِ ،ے بچو ،زما د خولې خبرو ره پام وکړئ. ۲۵ستا زړۀ د هغې په لرو کښې مه ګرځه ،د هغۀ په لرو کښې مه ګمرِه کېږه. ۲۶ځکه چې هغې ډېر ژوبل کړلِ ،و ډېر زورور سړى د هغې په لس ووژل شول. 27د هغې کور د دوزخ لره ده ،د مرګ خونو ره ځي. څپرکی 8 ۱آیا عقل نه ژِړي؟ ِو پوهه د هغې غږ پورره کوي؟ 2هغه د لوړو ځایونو په سر کې ولړه ده ،د لرې په ِوږدو کې د لرو په ځایونو کې. ۳هغه په دروِزو ،ښار ره د ننورلو په وخت ِو په دروِزو کې د ننورلو په وخت کې چيغې وهي. ِ۴زئے خلقو ،زز ۀ راسو ره غږ کوم ِ.و زما غږ د ِنسان زِمنو ره دی. ِ۵زئے ساده خلقو ،احکمت درک کړهِ ،زؤ کم عقلو ،د عقلمند زړۀ ِوسئ. ِ6ورېدل؛ ځکه چې زه به د غوره شيانو خبرې وکړم ِ.و زما د شونډو خلصيدل به سم شيان وي. ۷ځکه چې زما خوله به رښتيا ووِیي ِ.و شرِرت زما په شونډو کرکه ده. ۸زما د خولې ټولې خبرې په صدِقت دی .په دوی کې هيڅ بد یا بدمرغه نشته. ۹دِ هر څۀ دز هغۀ دز پاره ښکاره دى څوک چه پوهه لرى ِزؤ دز هغوئ دز پاره چه پوهه پيدِ کوى. ۱۰زما لرښونه قبول کړه ،نه سپين زر ِ.و پوهه د سرو زرو پر ځای. 11ځکه چې حکمت د یاقوت څخه غوره دی ِ.و ټول هغه شيان چې غوښتل کيږي د هغې سره پررله نشي. ۱۲زۀ احکمت په هوښيارۍ سره ِوسېږمِ ،و د احکمت د ِخترِعارو علم پېدِ کوم. ۱۳د ما الک خخدِئ نه وېرې د بدى نه نفرت کول دي :غرور ،غرور ،بدې لرې ِو د بدې خولې نه زۀ کرکه کوم. 14مشوره زما دهِ ،و ښه حکمت :زه پوه یم .زه قوت لرم. ۱۵زما په وسيله بادشاهان حکومت کوىِ ،و شهزِدګان د ِنصاف حکم کوى. ۱٦زما په وسيله ِخمتيان ِزؤ ِميرِن ِزؤ دز زمکې ټول قاضيان هم حکومت کوى. 17زه د هغوئ سره مينه لرم څوک چې ما سره مينه لري ِ.و هغه څوک چې ما ژر لټوي هغه به ما ومومي. ۱۸مال ِو عزت زما سره دى .هو ،دوِمدِره شتمني ِو صدِقت. 19زما ميوه د سرو زرو نه ښه ده ،هو ،د ښه سرو زرو څخه ِ.و زما عاید د سپينو زرو په پررله. ۲۰زۀ د عدِلت د لرو په مينځ کښې د صدِقت په لره کښې مخکښېږم: ۲۱دِ چې زۀ هغوئ ره چې ما سره مينه کوى د مال په ميرِث کښې پارې شى ِ.و زه به د هغوی خزِنې ډکې کړم. ۲۲ما الک خخدِئ د خپلې لرې په شروع کښې ،د هغه د زړو کارونو نه مخکښې ما قبضه کړې وه. ۲۳زز ۀ دز ِبدخت نه ِزؤ دز شروع نه ِزؤ دز زمکه دز هر وخت نه قائم شوى یم. ۲۴کله چې ژورې نه وې ،زه رِوغوښتل شوم .کله چې د ِوبو ډکې چينې نه وې. ۲۵مخکې له دې چې غرونه آباد شي ،مخکې له دې چې غرونه رِونغاړل شي: ۲۶په دِسې حال کښې چې هغۀ رر ِوسه پورې نه زمکه جوړه کړې وه ،نۀ کروندې ِو نۀ د دخنيا د خاورو نه رر ټولو لوئ برخه. 27کله چې هغه آسمانونه چمتو کړل ،زه هلته وم :کله چې هغه د ژورو په مخ کې کمپاس جوړ کړ: 28کله چې هغه پورره ورېځې جوړې کړې :کله چې هغه د ژورو چينو ځوِکمن کړ: ۲۹کله چې هغه سمندر ره خپل فرمان ورکړ چې ِوبه باید د هغه حکم نه ريریږي :کله چې هغه د ځمکې بنسټونه وټاکل: 30بيا زه د هغه سره وم ،لکه څنګه چې یو څوک د هغه سره لوی شوی وِ ،و زه هره ورځ د هغه خوښ وم ،رل د هغه په وړِندې خوشحاله وم. 31د هغه د ځمکې د ِوسيدو وړ برخه کې خوشحاله کول؛ ِو زما خوښي د ِنسانانو د زِمنو سره وه. 32نو ِوس زما خبرو ره غوږ ونيسئِ ،ى بچو ،ځکه چې بختور دي هغه څوک چې زما لره ساري. ۳۳هدِیت وِورئ ِو هوښيار ِوسئ ِو د هغې نه ِنکار مه کوئ. 34بختور دی هغه سړی چې زما غوږ نيسي ،هره ورځ زما دروِزې ره ګوري ِو زما د دروِزو په چوکيو کې ِنتظار کوي. ۳۵ځکه څوک چې ما ومومي هغه ژوند ومومي ِو د څښتن رضا به ررلسه کړي.
متلونه
۳۶خو هغه څوک چې زما خلف ګناه کوي په خپل نفس باندې ظلم کوي :ټول هغه څوک چې زما نه نفرت کوي مرګ خوښوي. څپرکی 9 ۱حکمت خپل کور جوړ کړے دے ،هغې خپلې ِووه ستنې پرې کړې دي: ۲هغې خپل ځناور وژلی دی .هغې خپل شرِب ګډ کړل هغې خپل ميز هم چمتو کړی دی. ۳هغې خپلې لوڼې رِلېږلې دي ،هغه د ښار په لوړو ځایونو ژِړي، ۴څوک چې ساده وي ،هغه دې رِوباسي ،د هغه چا لپاره چې پوهه غوِړي ،هغې ورره وویل: ۵رِشئ زما ډوډۍ وخورئ ِو هغه شرِب وڅښئ چې ما ګډ کړي دي. ۶ناپوهه پرېږده ِو ژوند وکړه ِ.و د رفاهم په لره کې لړ شئ. ۷هغه څوک چې سپکاوی کوونکی ملمتوی هغه په خپله شرميږی ِو هغه څوک چې یو بدکار ره ملمتوی هغه په خپل ځان دِغ ِچوی. ۸سپکاوی کوونکی مه ملمتوه ،که نه هغه له را څخه کرکه کوه ،هوښيار سړی ره ملمت کړه ،هغه به له را سره مينه وکړي. ۹هوښيار سړے ره رعليم ورکړو نو هغه به نور هم هوښيار شى :صاداق سړى ره رعليم ورکړو نو هغه به په رعليم کښې زیات شى. ۱۰د ما الک خخدِئ وېره د احکمت پېل دےِ ،و د خمقدس پېژندنه عقل دے. ۱۱ځکه چې زما په وسيله به ستا ورځې زیارې شيِ ،و ستا د عمر کلونه به زیات شي. ۱۲که ره هوښيار یې نو د خپل ځان دپاره به هوښيار ِوسې ،خو که ره سپکې کوې نو یوِزې ره به یې بردِشت کوې. ِ ۱۳حمقه ښځه چغې وهي ،ساده ده ِو هيڅ نه پېژني. ۱۴ځکه چې هغه د خپل کور په دروِزه کښې د ښار په لوړو ځایونو کښې په څوکۍ کښېناستله. 15د هغو مسافرو غږ کول چې په سمه لر روِن دي: ۱۶څوک چې ساده وي ،هغه دې دلته رِوباسيِ ،و هغه څوک چې پوهه غوِړي ،هغې ورره وویل: 17د غل ِوبه خوږې ديِ ،و په پټه کې خوړل شوې ډوډۍ خوندوره ده. ۱۸خو هغه نه پوهيږى چه مړى هلته دى ِ.و دِ چې د هغې مېلمانه د دوزخ په ژورو کې دي. څپرکی 10 1د سليمان متلونه .هوښيار زوی د پلر خوشحاله کوي ،مګر یو ناپوه زوی د مور درد دی. 2د بدکارۍ خزِنې هيڅ ګټه نه رسوي ،مګر صدِقت د مرګ څخه خلصوي. ۳ما الک خخدِئ به د صاداقانو روح ره قحطى نۀ ورکوى ،خو هغه د بدکارِنو مال له منځه وړى. ٤هغه څوک غریب کيږى څوک چه په ټيټ لس معامله کوى ،خو د محنتي لس مالدِره کيږى. 5هغه څوک چې په دوبي کې رِټولوي یو هوښيار زوی دی ،مګر هغه څوک چې په فصل کې ویده کيږي هغه زوی دی چې د شرم لمل کيږي. ۶د صادق په سر برکت دی ،خو ظلم د بدکاره خوله پټوی. 7د صادقانو حافظه برکت دی ،مګر د بدکار نوم به مړ شي. ۸هوښيار په زړۀ کښے خحکمونه رر لسه کوى ،خو ِحمق به غرق شى. ۹هغه څوک چې په نېغه لر روِن وى هغه به خامخا روِن وى ،خو هغه څوک چې خپله لره غلطه کړى هغه به وپېژندل شی. 10هغه څوک چې سترګې پټوي د غم سبب کيږي ،مګر یو ِحمق به رِښکته شي. ۱۱د صاداق خوله د ژوند څاه ده ،خو ظلم د بدکاره خوله پټه کړې ده. 12نفرت د جنګونو سبب ګرځي ،مګر مينه ټول ګناهونه پټوي. ۱۳د هغه چا په شونډو کښې چې د عقل خاوند دے احکمت موندلے شى ،خو د هغه چا په شا کښې چې بې عقله دے ،یو ډنډ دے. 14هوښيارِن پوهه ِچوي ،مګر د ناپوهانو خوله رباهي ره نږدې ده. ۱۵د مالدِرِنو مال د هغۀ مضبوط ښار دے :د غریبانو رباهۍ د هغوئ فقر دے. 16د صاداقانو کار ژوند ره وده ورکوي :د بدکارِنو ميوه ګناه ره. 17هغه د ژوند په لره کې دی چې په لرښوونو عمل کوي ،مګر هغه څوک چې د ملمتۍ څخه ِنکار کوي غلط دی. ۱۸هغه څوک چې نفرت په دروغو پټوىِ ،و څوک چې سپکاوى کوىِ ،حمق دى. 19د خبرو په ګڼه ګوڼه کې ګناه نه غوِړي ،مګر هغه څوک چې خپلې شونډې پریږدي هوښيار دی. ۲۰د صادق ژبه د سپينو زرو په شان ده :د بدکار زړه لږ ِرزښت لري. ۲۱د صاداقانو شونډې ډېرو ره خورِک ورکوى ،خو کم عقلن د احکمت په غېږ کښې مري. ۲۲د ما الک خخدِئ برکت دے ،هغه مالدِره کوىِ ،و هيڅ غم ورسره نۀ دے. ۲۳دِ د کم عقل دپاره د شرِرت په شان لوبه ده ،خو د عقل خاوند حکمت لري. 24د بدکارِنو ویره به په هغه باندې رِشي ،مګر د صادقانو هيله به پوره شي. ۲۵لکه څنګه چې طوفان ريریږي ،نو بدکارِن نور نه پارې کيږي ،مګر صادق یو رل پارې بنسټ دی. ۲۶لکه څنګه چې غاښونو ره سرکه ِو سترګو ره لوګی ،هماغسې سست دی چې هغه رِلېږلی. ۲۷د ما الک خخدِئ نه وېرې ورځې ِوږدوى ،خو د بدکارِنو کلونه به لنډ شى. ۲۸د صاداقانو ِخميد به خوشحالى وي ،خو د بدکارِنو ِخميد به رباه شى.
متلونه
۲۹د ما الک خخدِئ لره د صاداقانو دپاره قوت دے ،خو د بدکارِنو دپاره به رباهى وى. ۳۰صادقان به هيڅکله له مينځه لړ نۀ شى ،خو بدکارِن به په زمکه کښې نۀ شى. ۳۱د صاداق د خولې نه احکمت رِځى ،خو د بدکاره ژبه به پرې شى. ۳۲د صاداقانو شونډې پېژنى چې څۀ د منلو وړ دى ،خو د بدکارِنو خوله بدې خبرې کوى. څپرکی 11 1د دروغو رول ما الک خخدِئ ره کرکه ده ،خو د یو صحيح وزن هغه خوښ دے. ۲کله چې غرور رِشي ،نو شرم رِځي ،مګر د کم عقل سره حکمت دی. ۳د صاداقانو صدِقت به هغوئ ره لرښونه کوى ،خو د سرکشانو بدى به هغوئ رباه کوى. 4د غضب په ورځ کې شتمني ګټه نه کوي ،مګر صدِقت د مرګ څخه خلصوي. 5د کامل صدِقت به د هغه لره سمه کړي ،مګر بدکار به د خپل بدکارۍ په وِسطه سقوط وکړي. ۶د صاداقانو صدِقت به هغوئ ره نجات ورکوى ،خو سرکشان به په خپله غېږ کښې نيولے شى. ۷کله چې یو بدکار مړ شي ،د هغه ِميد له منځه ځيِ ،و د ظالمانو ِميد له منځه ځي. ۸صادق د مصيبت نه خلصيږیِ ،و بدکار د هغه په ځای رِځی. ۹منافق په خوله خپل ګاونډى رباه کوى ،خو د علم په وسيله به صادق بچ کيږى. ۱۰کله چې د صادقانو سره ښه شي ،ښار خوشحاله ويِ ،و کله چې بدکارِن رباه شي ،نو چيغې وهي. ۱۱د صاداقانو په برکت ښار لوئى کوى ،خو د بدکارِنو په وسيله رباه کيږى. 12هغه څوک چې د عقل څخه بې برخې وي هغه خپل ګاونډی ره سپکاوی کوي ،مګر یو پوه سړی د هغه په لس کې دی. ۱۳خبردِر رِزونه ِفشا کوى ،خو هغه څوک چې د ِیماندِر روح لرى هغه پټ سارى. ۱۴چرره چې مشوره نه وي نو خلق رِپرېوځي ،خو د مشاورِنو په ګڼه ګوڼه کښې ِمن وي. 15هغه څوک چې د پردیو لپاره ضامن وي هغه به د دې لپاره هوښيار ويِ ،و هغه څوک چې د ضمانت څخه نفرت کوي ډِډمن وي. 16یوه مهربانه ښځه عزت ساريِ ،و پياوړي سړي شتمني ساري. ۱۷مهربانه سړے د خپل ځان سره نيکى کوى ،خو هغه څوک چې ظالم دى د خپل بدن په غم کښې دے. ۱۸بدکار د دروغو کار کوى ،خو هغه څوک چې صدِقت کرى ،هغه ره به ضرور ِجر وى. 19لکه څنګه چې صدِقت ژوند ره وده ورکوي ،نو هغه څوک چې د بدۍ رعقيب کوي هغه د خپل مرګ په لټه کې دی. ۲۰هغه څوک چې د بدو زړونو خاوندِن دي هغه ما الک خخدِئ ره کرکه لري ،خو څوک چې په خپله لر کښې صادق وي هغه د هغه خوښ دے. 21که څه هم لسونه سره یو ځای شي ،بدکار به بې سزِ پارې نشي ،مګر د صادقانو رخم به ورکړل شي. ۲۲لکه څنګه چې د خنزیر په کونج کې د سرو زرو ګاڼې وي ،همدِسې یوه عادله ښځه هم بې عقله ده. ۲۳د صاداقانو خوِهش صرف ښه دے ،خو د بدکارِنو رمنا غضب دے. ۲٤هلته شته چې خورېږى ِو ل زیارېږى ِ.و دِسې هم شته چې د پوره کيدو په پررله ډیر مخنيوی کوي ،مګر دِ د فقر سره رړِو لري. 25آزِد روح به غوړ شي ِ:و هغه څوک چې ِوبه ورکوي پخپله به هم ِوبه شي. ۲۶څوک چې غله بندوي نو خلک به په هغه باندې لعنت وِیي ،خو برکت به د هغه چا په سر وي چې دِ خرڅوي. ۲۷هغه څوک چه دز نيکى په لټه کښے دے دز ۲۸هغه څوک چې په خپل مال باندې باور لري هغه به سقوط وکړي ،مګر صادق به د څانګې په څير وده وکړي. ۲۹هغه څوک چې خپل کور ره رکليف ورکوي هغه به د باد په ميرِث کې ويِ ،و ِحمق به د هوښيار زړونو خدمتګار وي. ۳۰د صادقانو ميوه د ژوند ونې ده ِ.و هغه څوک چې روحونه وګټي هوښيار دی. 31ګورئ ،صادقانو ره به په ځمکه کې بدله ورکړل شي :بدکار ِو ګناهکار ډیر. څپرکی 12 1څوک چې د لرښوونې سره مينه لري هغه د پوهې سره مينه لري ،مګر هغه څوک چې د ملمتۍ څخه نفرت کوي بې رحمه دی. ۲ښه سړى د ما الک خخدِئ فضل حاصلوی ،خو د بد کار سړے به هغه غندنه کوى. ۳یو سړی به د بدکارۍ له لرې نه جوړیږي ،مګر د صادقانو ریښه به نه حرکت کوي. ٤نيکه ښځه د خپل مېړه دپاره راج دى ،خو هغه څوک چې شرمېږى هغه د هډوکو د سړېدلو په شان ده. ۵د صاداقانو فېصلې سمې وی ،خو د بدکارِنو مشورې دروغ دی. ۶د بدکارِنو خبرې د وینې په ِنتظار کښې دي ،خو د صاداقانو خوله به هغوئ بچ کوى. ۷بدکارِن رباه کيږى ِزؤ نۀ وى ،خو د صاداقانو کور به ودریږي. ۸د یو سړے به د هغۀ د احکمت په مطابق ستاینه کوى ،خو هغه څوک چې د غلط زړۀ لرى هغه به د نفرت وړ وى. ۹هغه څوک چه حقير وى ِزؤ یو نوکر لرى ،هغه دز هغه چا نه غوره دے چه دز خپل ځان عزت کوى ِزؤ دز ډوډئ کمښت لرى. ۱۰صادق د خپل ځناور ژوند ره پام کوى ،خو د بدکارِنو نرم رحم ظالم دے. 11هغه څوک چې خپله ځمکه کري هغه به د ډوډۍ څخه ډک وي ،مګر هغه څوک چې د باطلو خلکو پيروي کوي د عقل څخه بې برخې دی.
متلونه
12بدکار د بدکارِنو جال غوِړي ،مګر د صادقانو ریښه ميوه ورکوي. ۱۳بدکار د خپلو شونډو په سرغړونې سره په جال کې ِچوي ،مګر صادق به د مصيبت څخه رِوباسي. 14یو سړی به د هغه د خولې په ميوو سره په نيکۍ رِضي شي ِ ،و د سړي د لسونو بدله به هغه ره ورکړل شي. 15د کم عقل لره د هغه په نظر سمه ده ،مګر هغه څوک چې مشورې ره غوږ نيسي هوښيار دی. ۱۶د کم عقل غضب ِوس معلوم دے ،خو هوښيار سړے شرم پټوي. ۱۷هغه څوک چه رښتيا وِئى صدِقت ښکاره کوى ،خو د دروغو ګوِهى دوکه ورکوى. ۱۸دِسې څوک شته چې د رورې په شان خبرې کوى ،خو د هوښيار ژبه صحت ده. 19د ریښتيا شونډې به د رل لپاره قائم وي ،مګر د دروغ ژبه یوِزې د یوې شيبې لپاره ده. ۲۰د هغوئ په زړۀ کښې دوکه ده چې د بدۍ خيال سارى ،خو د صلحې د صلح کارِنو دپاره خوشحالى ده. ۲۱په صادقو باندې به هيڅ بده نه وي ،خو بدکار به له بدۍ ډک وي. ۲۲دروغژن شونډې ما الک خخدِئ ره کرغېړن دے ،خو هغه څوک چې رښتينې خبرې کوى هغه د هغۀ خوښ دے. ۲۳هوښيار سړے علم پټوي ،خو د ِحمقانو زړۀ د حماقت ِعلن کوى. ۲۴د محنتي لس به حاکم وي ،خو سست به د ذمه وِر وي. ۲٥د ِنسان په زړۀ کښې سختۍ هغه ټيټ کوى ،خو ښه کلم هغه خوشحاله کوى. ۲٦صاداق د خپل ګاونډى نه زیات ښۀ دے ،خو د بدکارِنو لره هغوئ ره ګمرِه کوى. ۲۷سست سړے هغه څۀ نۀ شى کولے کوم چه په ښکار کښے ِخلى ،خو د محنتي سړے مال قيمتى دى. ۲۸د صدِقت په لر کښې ژوند دے ِ.و د هغې په لره کې هيڅ مرګ نشته. څپرکی 13 ۱هوښيار زوی د خپل پلر لرښونه ِوري ،خو سپکاوی نه ِوري. 2یو سړے به د خپلې خولې په مېوه ښه وخوري ،خو د ظالمانو روح به د رشدد خورِک وخوري. 3هغه څوک چې خپله خوله ساري خپل ژوند ساري ،مګر څوک چې خپلې شونډې خلصې کړي هغه به رباه شي. ٤د سست نفس خوِهش کوى ،خو هيڅ نۀ لرى ،خو د محنتي روح به غوړولى شى. ۵صادق سړے د دروغو نه نفرت کوى ،خو بدکار سړے کرکه کوى ِزؤ شرميږي. ٦صدِقت هغه څوک سارى څوک چه په لر کښے سړے دے ،خو بدى ګناهګار رباه کوى. ۷دِسې شته چې ځان شتمن کړي ،خو هېڅ هم نه لري ،دِسې شته چې ځان غریب کړي ،خو ډېر شتمن وي. ۸د ِنسان د ژوند فدیه د هغه شتمني ده ،خو غریب د ملمتۍ نه ِوري. ۹د صاداقانو رڼا خوشحالى کوى ،خو د بدکارِنو څرِغ به ورک شى. ۱۰یوِزې د غرور په وجه لنجه پيدِ کيږي ،خو د ښه نصيحت سره حکمت دی. 11د باطل په وِسطه ررلسه شوې شتمني به کمه شي ،مګر څوک چې په محنت سره رِټولوي هغه به زیات شي. 12هيله ځنډول زړه ناروغه کوي ،مګر کله چې هيله رِشي ،دِ د ژوند یوه ونه ده. 13څوک چې د کلم سپکاوی کوي هغه به رباه شي ،مګر څوک چې د حکم څخه ویره لري هغه ره به ِجر ورکړل شي. 14د هوښيار قانون د ژوند سرچينه ده چې د مرګ له جالونو څخه ځان خلصوي. 15ښه پوهه فضل ورکوي ،مګر د سرغړونکو لره سخته ده. ۱۶هر هوښيار سړے د علم سره معامله کوى ،خو کم عقل خپل حماقت ښکاره کوى. ۱۷بدکار پېغمبر په فساد کښې رِګېر دے ،خو وفادِر سفير صحت دے. 18د هغه چا لپاره به بې وزلي ِو شرم وي چې د لرښوونې څخه ِنکار کوي ،مګر هغه څوک چې ملمتي ره درناوی کوي. 19هغه ِرمان چې پوره شو د روح لپاره خوږ دی ،مګر د بدکارۍ څخه ليرې کول د ِحمقانو لپاره کرکه ده. 20هغه څوک چې د هوښيارِنو سره چلن کوي هغه به هوښيار وي ،مګر د ِحمقانو ملګری به رباه شي. ۲۱بدى د ګناهکارِنو رعقيب کوى ،خو صاداقانو ره به نيکى ورکولے شى. ۲۲یو نيک سړے د خپلو بچو بچو ره په ميرِث کښې پارې کيږىِ ،و د ګناهګار مال د صاداقانو دپاره جمع کوى. رﯦ لو لو ه ۲۳د غریبانو په کرونده کښے ډیر خورِک دے ،خو دز .ی کرو لو لو ۲۴څوک چې خپله لښته نه پرېږدي ،د خپل زوی څخه کرکه کوي ،خو هغه څوک چې د هغه سره مينه لري هغه وخت په وخت رنبيه کوي. ۲۵صادق د خپل نفس د رسکين دپاره خورِک کوى ،خو د بدکارو ګېډى به غوِړى. څپرکی 14 ۱هره هوښياره ښځه خپل کور جوړوي ،خو ناپوهه هغه په خپلو لسونو غورځوي. ۲هغه څوک چې په صدِقت سره روِن دی هغه د ما الک خخدِئ نه وېرېږى ،خو هغه څوک چې په خپله لره کښې بې لرې کوى د هغۀ نه نفرت کوى. ۳د ناپوهانو په خوله کې د غرور ډنډ دی ،مګر د هوښيارِنو شونډې به هغه ساري. غون ځائ پاک دى ،خو د غوِ په قوت کښې ډېر زیاروِلے دے. ٤چرره چې غوِګانې نۀ وي نو دز ز
متلونه
۵یو وفادِر ګوِه به دروغ نۀ وِئى ،خو دروغژن ګوِه به دروغ ووِئى. ٦سپکاوى کوونکى د احکمت لټوى ،خو هغه نۀ شى پيدِ کوى ،خو پوهه د هغه چا دپاره آسانه ده څوک چې پوهه شى. ۷د یو ناپوه سړى له حضوره لړ شه ،کله چې ره په هغه کې د پوهې شونډې ونه پېژنې. ۸د هوښيارِنو حکمت د هغه په لره پوهېدل دي ،خو د ِحمقانو حماقت دوکه ده. ۹ناپوهان په ګناه ملنډې وهي ،خو د صاداقانو په مينځ کښې ِحسان شته. ۱۰زړۀ خپل رلخ پېژنى ِ.و یو ِجنبی د هغه په خوښۍ کې مدِخله نه کوي. ۱۱د بدکارِنو کور به ړنګ شى ،خو د صادقانو خېمه به وده کوى. 12دلته یوه لره ده چې ِنسان ره سمه ښکاري ،مګر د هغې پای د مرګ لرې دي. ۱۳په خندِ کې هم زړه غمجن دی ِ.و د دې خوښۍ پای دروند دی. 14د شاګرد زړه به په خپلو لرو ډک شيِ ،و یو ښه سړی به د خپل ځان څخه رِضي وي. ۱٥ساده سړے په هره خبره باور کوى ،خو هوښيار سړے خپل رګ ره ښه ګورى. ۱٦هوښيار سړے ویریږى ِزؤ دز بدئ نه پریږى ،خو کم عقل غوسه کوى ِزؤ یقين لرى. 17هغه څوک چې ژر غوسه شي هغه ِحمقانه کار کويِ ،و د بد کار سړي څخه کرکه کيږي. ۱۸ساده خلقو ره حماقت په ميرِث ورکوى ،خو هوښيارِنو ره د علم راج ورکولے شى. 19بد د نيکۍ په وړِندې سجده کوي ِ.و بدکارِن د صادقانو په دروِزو کې. 20غریب د خپل ګاونډى نه هم کرکه کوى ،خو مالدِر ډېر دوستان لرى. ۲۱هغه څوک چې خپل ګاونډى ره سپکاوى کوى ،ګناه کوى ،خو څوک چې په غریبانو رحم کوى ،هغه خوشحال دى. ۲۲آیا هغوئ خطا نۀ کوى څوک چې بدى منى؟ مګر رحم ِو حقيقت به د هغو لپاره وي څوک چې د خير ِرِده کوي. ۲۳په هر کار کښے فائده ده ،خو دز شونډو خبرې صرف دز خخدِئ پاک طرف ره رِځى. ۲٤د هوښيارِنو راج د هغوئ مال دى ،خو د کم عقلنو حماقت حماقت دى. ۲٥یو رښتينى ګوِه زړونه خلصوي ،خو دوکه ورکوونکى ګوِه دروغ وِیي. ۲۶د ما الک خخدِئ په وېره کښې مضبوط ِعتماد دےِ ،و د هغۀ بچو ره به د پناه ځائې وى. ۲۷د ما الک خخدِئ وېره د ژوند یوه سرچينه ده ،چې د مرګ له جالونو څخه ځان وباسي. ۲۸د خلقو په ګڼه ګوڼه کښې د بادشاه عزت دے ،خو د خلقو په کمښت کښې د بادشاه رباه دے. ۲۹هغه څوک چې په غضب کې سست وي ،هغه ډېر پوه دی ،مګر هغه څوک چې په روح کې ګړندی وي د حماقت لوړوِلی کوي. 30یو سالم زړه د غوښې ژوند دی ،مګر د هډوکو په خرِبيدو حسد کوي. ۳۱څوک چې په غریبانو باندې ظلم کوى هغه د خپل خالق ملمت کوى ،خو څوک چې د هغۀ عزت کوى هغه په غریبانو رحم کوى. ۳۲بدکار په خپل بدکارۍ کې له منځه ځي ،خو صاداق د خپل مرګ هيله لري. 33حکمت د هغه چا په زړه کې ځای لري چې پوهه لري ،مګر هغه څه چې د ِحمقانو په مينځ کې وي هغه څرګندیږي. ۳۴صادق د یو قوم سر لوړى کوى ،خو ګناه د هر قوم دپاره ملمت دى. ۳۵د بادشاه ِحسان د هوښيار نوکر سره دی ،مګر د هغه قهر د هغه چا په وړِندې دی چې د شرم لمل ګرځي. څپرکی 15 1نرم ځوِب غصه لرې کوي ،مګر دردناک خبرې غصه رِپاروي. ۲د هوښيار ژبه د پوهې په سمه روګه کار ِخلي ،خو د ِحمقانو خوله د حماقت خبره کوي. ۳د ما الک خخدِئ سترګې په هر ځائ کښې دي ،بد ِو ښۀ څۀ وینئ. ٤پاکه ژبه د ژوند یوه ونه ده ،خو په هغه کښې بدګمانى د روح خلفت دے. ِ ۵حمق د خپل پلر لرښوونو ره سپکاوی کوی ،خو هغه څوک چې ملمتی ره پام کوی هوښيار دی. ۶د صاداق په کور کښې ډېره خزِنه ده ،خو د بدکارِنو په عاید کښې مصيبت دى. ۷د هوښيارِنو شونډې پوهه خپروي ،خو د کم عقل زړه دِسې نه کوي. ۸د بدکارِنو قربانۍ ما الک خخدِئ ره کرکه ده ،خو د صاداقانو دعا د هغۀ خوښه ده. ۹د بدکارِنو لره ما الک خخدِئ ره کرکه ده ،خو هغه د هغه چا سره مينه کوى څوک چې د صدِقت پسې ګرځى. ِ10صلح د هغه چا لپاره دردناکه ده څوک چې لره پریږدي ِو څوک چې د ملمتۍ څخه نفرت کوي هغه به مړ شي. ۱۱دوزخ ِو رباهي د ما الک خخدِئ په وړِندې ده ،نو د بنى آدم زړونه به څومره زیات وي؟ ۱۲روهين کوونکی د هغه چا سره مينه نه کوي چې هغه ره ملمتوي ِو نه به هغه هوښيارِنو ره ځي. ۱۳خوشحاله زړۀ خوشحاله کوى ،خو د زړۀ په غم کښې روح مات شى. 14د هغه چا زړه چې عقل لري د پوهې لټون کوي ،مګر د ِحمقانو خوله په حماقت باندې رغذیه کوي. ۱۵د مصيبت ځپلو ورځو ټولې بدې دي ،خو هغه څوک چې خوشحاله زړۀ لرى د رل دپاره ِختر وى. ۱۶د ما الک خخدِئ د وېرې لږ څۀ د لویې خزِنې ِو د هغې سره د رکليف نه ډېر ښه دى. 17د بوټو ډوډۍ غوره ده چيرې چې مينه وي ،د بند شوي غوِ ِو نفرت څخه. ۱۸خ غصه کوى شخړه رِپاروى ،خو هغه څوک چې په غصه کښې سست دى هغه شخړه رِمينځته کوى. ۱۹د سست سړي لره د ِغزو د څادر په شان ده ،خو د صادقانو لره روښانه ده. ۲۰هوښيار زوئ پلر خوشحاله کوى ،خو کم عقل سړے د خپلې مور نه نفرت کوى.
متلونه
۲۱حماقت د هغه چا دپاره خوشحالى ده څوک چه دز عقل نه محروم دے ،خو دز عقلمند سړے په صدِقت سره روِن دے. ۲۲دز م خ شورى نه بغېر ِانصاف مایوسه کيږى ،خو د مشاورِنو په ګڼه ګوڼه کښې ثابت شى. ۲۳یو سړے دز هغۀ دز خخلے په جوِب خوشحالى کوىِ ،زؤ هغه کلم چه په مناسب وخت کښے وِئى ،څومره ښۀ دى! ۲٤د هوښيارِنو دپاره د ژوند لره پورره ده ،چې هغه د جهنم نه لندې لړ شى. ۲۵ما الک خخدِئ به د مغرورِنو کور رباه کوى ،خو هغه به د کونډې سرحد ټينګ کړى. ۲۶د بدکارِنو خيالونه ما الک خخدِئ ره کرکه دے ،خو د پاکو خلقو خبرې خوږې خبرې دي. ۲۷هغه څوک چې د ګټې للچ وي ،په خپل کور کې ستونزې پيدِ کوي .مګر هغه څوک چې د ډِلۍ څخه نفرت کوي هغه به ژوندی وي. ۲۸د صاداق زړۀ د جوِب ورکولو دپاره مطالعه کوى ،خو د بدکارِنو خوله بدى خ څيزونه خوري. ۲۹ما الک خخدِئ د بدکارِنو نه لرې دے ،خو هغه د صاداقانو دعا ِورى. 30د سترګو رڼا زړونه خوشحاله کويِ ،و ښه خبر هډوکي غوړوي. 31هغه غوږ چې د ژوند ملمت ِوري هغه د هوښيارِنو په مينځ کې پارې کيږي. ۳۲هغه څوک چې د لرښوونې نه ِنکار کوي د خپل ځان سپکاوی کوي ،مګر څوک چې ملمت ِوري هغه پوهه ررلسه کوي. ۳۳د ما الک خخدِئ وېره د احکمت لرښوونه ده ِ.و رر عزت مخکې عاجزي ده. څپرکی 16 ۱د ِنسان د زړۀ ريارى ِو د ژبې جوِب د ما الک خخدِئ له طرفه دے. 2د ِنسان ټولې لرې د هغه په نظر پاکې دي .مګر څښتن روحونه وزن کوي. ۳خپل کار څښتن ره وسپارهِ ،و ستاسو فکرونه به ثابت شي. ۴ما الک خخدِئ هر څۀ د خپل ځان دپاره جوړ کړى دى ،هو ،حتا بدکار هم د بدې ورځې دپاره. ۵هر هغه څوک چې په زړۀ کښې مغرور وى هغه ما الک خخدِئ ره کرکه دےِ ،ګر چې لسونه سره یوځى نو هغه به بې سزِ نۀ شى. ۶د رحم ِو حق په وسيله ګناه پاکيږيِ ،و د ما الک خخدِئ د ویرې په وسيله ِنسانان د بدۍ نه بچ کيږى. ۷کله چې د یو سړے په څير ما الک خخدِئ خوشحاله شى ،نو هغه خپل دښمنان هم د هغۀ سره په ِمن کښې کوى. ۸دز حق نه بغير دز لوئ عاید نه لږ صدِقت غوره دى. ۹د سړى زړه خپله لره جوړوى ،خو ما الک خخدِئ د هغۀ قدمونه هدِیت کوى. 10د بادشاه په شونډو کې یو ِلهی کلم دی :د هغه خوله په قضاوت کې سرغړونه نه کوي. ۱۱د ما الک خخدِئ حق ِو رول د ما الک خخدِئ دی ،د کڅوړو ټول وزن د هغۀ کار دے. ۱۲دِ د بادشاهانو دپاره بد کار دے ،ځکه چې رخت په صدِقت قائم دے. ۱۳صادقې شونډې د بادشاهانو خوند دے ِ.و دوی د هغه چا سره مينه لري چې سم خبرې کوي. ۱۴د بادشاه غضب د مرګ د پېغمبرِنو په شان دے ،خو هوښيار سړے به هغه ِرِم کړى. 15د بادشاه د شکل په رڼا کې ژوند دی ِ.و د هغه ِحسان د وروستنۍ بارِن په څير دی. ۱۶د عقل حاصلول د سرو زرو نه څومره غوره دي !ِو پوهه ررلسه کول د سپينو زرو په پررله غوره شوي! ۱۷د صاداقانو لره د بدئ نه د ځان خلصول دي ،هغه څوک چې خپله لره سارى هغه د خپل روح حفاظت کوى. ۱۸غرور د رباهۍ نه مخکښې روِن دےِ ،و د زوِل نه مخکښې رکبر. ۱۹نو دِ غوره ده چې د بې وزلو سره عاجز وِوسئ ،د دې نه چې مال غنيمت د مغرورِنو سره رقسيم کړئ. ۲۰هغه څوک چې په هوښيارۍ سره معامله کوي هغه به ښه وموميِ ،و څوک چې په څښتن باور لري ،هغه خوشحاله دی. ۲۱په زړۀ کښې هوښيار به هوښيار وِئىِ ،و د شونډو خوږه زده کړه زیاروي. ۲۲پوهه د هغه چا دپاره د ژوند سرچينه ده څوک چې دِ لري ،مګر د ِحمقانو لرښوونه حماقت دی. ۲۳د هوښيار زړۀ د هغۀ په خوله ښوونه کوىِ ،و د هغۀ په شونډو کښې زده کړه ورزده کوى. ۲۴خوږې خبرې د شارو د چت په شان دي ،روح ره خوږې ِو هډوکو ره روغتيا. ۲٥دِسې یوه لره شته چې ِنسان ره سمه ښکاري ،خو د هغې په پاى کې د مرګ لرې دي. ۲٦هغه څوک چه محنت کوى دز خپل ځان دپاره محنت کوى .ځکه چې د هغه خوله د هغه څخه غوِړي. ۲۷یو بدکاره سړے بدى کوىِ ،و د هغۀ په شونډو کښے د ِور په شان وي. ۲۸یو بدګمانه سړے دز شخړو کرلے کوىِ ،زؤ اخلف کوونکى خپل دوستان جدِ کوى. ۲۹یو ظالم سړے خپل ګاونډى غولوى ِو په هغه لره کښى چه ښۀ نۀ وى. 30هغه د بدو شيانو د جوړولو لپاره خپلې سترګې پټوي ،هغه د خپلو شونډو حرکت کوي ،هغه بدۍ رِولي. ۳۱د سر د جلل راج دی ،که د صدِقت په لره کې وموندل شي. ۳۲هغه څوک چې په غوسه کې سست وي د زوروِکو څخه غوره دی ِ.و هغه څوک چې د هغه په پررله چې یو ښار نيسي د هغه روح حاکم وي. 33په غيږ کې ِچول کيږي .مګر د دې ټول ِختيار د څښتن لخوِ دی. څپرکی 17 1د هغه کور نه چې په جنګ کښې د قربانۍ نه ډک وي وچه لوښي ِو په هغې کښې خاموشي غوره ده.
متلونه
وروڼو په مينځ کښې به د ميرِث برخه وى. ۲یو هوښيار نوکر به په یو زوئ باندې حکومت کوى چې د شرم سبب وىِ ،و د خ ۳د سرو زرو لوښي د سپينو زرو ِو کوټه د سرو زرو دپاره ده ،خو څښتن زړونه ِزمویي. ۴بدکاره دروغجنو شونډو ره پام کوی ِ.و دروِغجن شرِرري ژبې ره غوږ نيسي. ۵څوک چې په غریبۍ پورې ملنډې وهى د هغه د خالق ملمتى کوىِ ،و څوک چې په مصيبتونو خوشحاله وي هغه به بې سزِ نۀ وى. 6د ماشومانو ماشومان د زړو خلکو راج دی؛ ِو د ماشومانو عزت د هغوی پلرونه دي. 7غوره وینا د ِحمق نه کيږي :ډیر لږ دروغجن شونډې یو شهزِده. 8ډِلۍ د هغه چا په نظر کې د قيمتي ډبرې په څير ده چې دِ لري :هرچيرې چې وګرځي نو بریا ررلسه کوي. ۹هغه څوک چې د ګناه پټول د مينې په لټه کې دى .مګر هغه څوک چې یوه خبره رکرِروي ډیر ملګري جل کوي. 10یو ملمتي یو هوښيار سړي ره د کم عقل په سل دِغونو نه زیات دِخليږي. 11یو بد سړی یوِزې د سرکشۍ په لټه کې دی ،نو د هغه په وړِندې به یو ظالم پيغمبر ليږل کيږي. 12د هغے لوټ شوى ږیره د یو سړے سره املو شى ،نه دز کم عقل نه په خپل حماقت. 13څوک چې د نيکۍ بدله د بدۍ په بدل کې ورکوي ،بد به د هغه د کور څخه نه وځي. 14د شخړې پيل دِسې دی کله چې یو څوک ِوبه پریږدي؛ نو مخکې له دې چې مدِخله وشي شخړې پریږده. ۱۵هغه څوک چې بدکارِن عادل ګڼي ِو هغه څوک چې د صادقانو غندنه کوي ،هغوی دوِړه څښتن ره کرکه لري. ۱۶نو د ِحمق په لس کښې د احکمت د حاصلولو قيمت ولې دے ،په دِسې حال کښې چې د هغۀ زړۀ نشته؟ ۱۷دوست هر وخت مينه کوىِ ،و ورور د مصيبت دپاره پيدِ کيږى. ۱۸بې عقل سړے لسونه وهى ِو د خپل ملګرى په حضور کښې ضامن شى. 19هغه سرغړونې خوښوي څوک چې جنګ خوښوي ِ ،و څوک چې خپله دروِزه لوړه کوي د رباهي په لټه کې دي. 20هغه څوک چې بد زړه لري هغه هيڅ ښه نه موندلی شيِ ،و د هغه چا چې بده ژبه لري په فساد کې رِځي. ۲۱هغه څوک چه یو کم عقل پيدِ کوى دز خپل غم دپاره دِ کار کوىِ ،زؤ دز ِحمق پلر خوشحالى نۀ لرى. 22خوشحاله زړه د درملو په څير ښه کوي ،مګر مات شوی روح هډوکي وچوي. ۲۳یو بدکاره سړے دز ګېډې نه یو سوغات ِخلي چې دز عدِلت لرې خرِبې کړى. ۲۴حکمت د هغه چا په وړِندې دی چې پوهه لري .مګر د ِحمق سترګې د ځمکې په سر کې دي. ۲٥کم عقل زوئ د خپل پلر د پاره غم دے ِو د هغه د پاره ررخه ده. ۲۶همدِرنګه عادل ره سزِ ورکول هم ښه کار نه دی ِو نه هم د عدل په خاطر د شهزِدګانو ګوزِر کول. ۲۷هغه څوک چه پوهه لرى هغه خپل کلم بيانوىِ ،زؤ پوه سړے د ښۀ روح خاوند دے. ِ۲۸زؤ ِحمق هم کله چه خپل رس خل سارى نو هوښيار ګڼلے شىِ ،زؤ هغه څوک چه خپلے شونډے بند کړى دز پوه سړے دز قدر وړ دى. څپرکی 18 ۱د خوِهش په وسيله یو سړے د خپل ځان نه جدِ کوى ِو د ټول احکمت سره مدِخله کوى. ِ ۲حمق په پوهه نه خوښيږي ،خو دِ چې د هغه زړه خپل ځان معلوم کړي. ۳کله چې بدکار رِشي ،نو د سپکاوي ِو سپکاوی سره هم رِځي. ۴د ِنسان د خولې خبرې د ژورو ِوبو په شان ديِ ،و د احکمت څاه د څاڅکو په شان ده. ۵د بدکارو نه منلو ،د صاداقانو په قضاوت کښې غلبه کول ښه نۀ دى. ۶د ِحمق شونډې په شخړه کې رِښکته کېږيِ ،و د هغه خوله د ټکان غږ کوي. ۷د ِحمق خوله د هغه رباهي دهِ ،و د هغه شونډې د هغه د روح جال دي. ۸د طالب خبرې د زخمونو په شان ديِ ،و د ګېډې دننه خوِ ره ځي. ۹هم هغه څوک چه په خپل کار کښے سستى کوى هغه دز هغۀ ورور دے چه لوئ رباه کوى. ۱۰د ما الک خخدِئ نوم یو مضبوط برج دے ،صاداقان دې ره ورننورى ِو محفوظ وى. ۱۱د مالدِره مال د هغۀ مضبوط ښار دےِ ،و په خپل غرور کښې د لوړ دېوِل په شان دے. ۱۲د رباهۍ نه مخکښې د ِنسان زړۀ مغرور دےِ ،و د عزت نه مخکښې عاجزي ده. ۱۳څوک چې د یوې خبرې د ِورېدو نه مخکښې جوِب ورکوى نو دِ د هغۀ دپاره حماقت ِو شرم دى. 14د ِنسان روح به د هغه ضعف ساري .مګر یو ټپي روح څوک بردِشت کولی شي؟ 15د هوښيار زړه پوهه ررلسه کوي ِ.و د هوښيار غوږونه د پوهې په لټه کې دي. 16د یو سړي ډِلۍ د هغه لپاره ځای جوړوي ِو هغه د لویو خلکو په وړِندې رِوړي. 17هغه څوک چې په خپل حق کې لومړی وي ،عادل ښکاري .مګر د هغه ګاونډی رِځي ِو هغه لټوي. 18لوټ د شخړو د ختمولو لمل کيږيِ ،و د زوروِکو ررمنځ ویشل کيږي. 19یو ورور چې په قهر شوی وي د یو قوي ښار په پررله ډیر سخت دیِ ،و د دوی شخړې د کل د ډنډونو په څير دي. 20د یو سړی ګيډه به د هغه د خولې ميوه پوره شي ِ.و د هغه د شونډو په زیاروِلي سره به هغه ډک شي. ۲۱مرګ ِو ژوند د ژبې په ِختيار کښې دی ِو څوک چې د دې سره مينه لري هغه به د هغې ميوه وخوري. ۲۲څوک چې ښځه پيدِ کړي ښه څيز ومومي ِو د څښتن رضا ررلسه کړي. ۲۳غریبان د معاهدو نه کار ِخلي .خو بډِیه ځوِب ورکوي. 24یو سړی چې ملګري لري باید خپل ځان دوستانه وښييِ ،و یو ملګری شتون لري چې د ورور په پررله نږدې وي.
متلونه
څپرکی 19 1د هغه غریب نه چې په خپل صدِقت روِن دے د هغه چا نه ښه دے چې په شونډو یې بدګمانه وي ِو کم عقل وي. 2همدِرنګه ،چې روح بې علمه وي ،دِ ښه نه ده ِ.و هغه څوک چې په خپلو پښو ګړندی کوي ګناه کوي. ۳د ِنسان حماقت د هغه لره خرِبويِ ،و د هغه زړه د څښتن په وړِندې کرکه کوي. 4شتمني ډیری ملګري جوړوي .خو غریب د خپل ګاونډۍ څخه جل کيږي. ۵د دروغو ګوِه به بې سزِ نۀ وىِ ،و څوک چې دروغ وِئى هغه به بچ نۀ شى. ۶ډېر خلک به د شهزِده په ګټه دعا وکړيِ ،و هر سړی د هغه ملګری دی چې ډِلۍ ورکوي. ۷د غریبانو ټول وروڼه د هغۀ نه نفرت کوى ،د هغۀ دوستان به د هغۀ نه څومره لرې وى؟ هغه د ِلفاظو سره دوی رعقيبوي ،مګر دوی هغه غوِړي. ۸هغه څوک چې حکمت ررلسه کوي د خپل ځان سره مينه لري ،هغه څوک چې پوهه ساري هغه به ښه ومومي. ۹د دروغو ګوِه به بې سزِ نۀ وىِ ،و څوک چې دروغ ووِئى هغه به رباه شى. ۱۰د ِحمق لپاره خوښي نه ښکاري .د یو نوکر لپاره ډیر لږ دی چې په شهزِدګانو باندې حاکم وي. 11د سړى عقل خپل غصه کموي ِ.و دِ د هغه جلل دی چې د سرغړونې څخه رېر شي. ۱۲د بادشاه غضب د زمري ِوښکو په شان دے .مګر د هغه ِحسان د وِښو په څير دی. ِ ۱۳حمق زوی د خپل پلر مصيبت دیِ ،و د ښځې جنجال په دوِمدِره روګه کميږي. 14کور ِو شتمني د پلرونو په ميرِث کې دهِ ،و هوښيار ښځه د څښتن له خوِ ده. 15سستي په ژور خوب کې ِچوي ِ.و یو بې کاره روح به له لوږې سره مخ شي. ۱٦څوک چه خحکم منى هغه خپل ځان سارى .مګر هغه څوک چې د هغه لرې ره سپکاوی کوي هغه به مړ شي. ۱۷هغه څوک چې په غریبانو رحم کوى هغه ما الک خخدِئ ره قرض ورکوى ِ.و هغه څه چې هغه ورکړي دي هغه به بيرره ورکړي. 18خپل زوی ره د ِميد په وخت کې رعليم ورکړئ ِو خپل روح د هغه د ژړِ لپاره مه پریږدئ. 19یو لوی قهرجن سړی به د سزِ سره مخ شي ،ځکه چې که راسو هغه وژغورئ ،بيا هم باید دِ کار وکړئ. ۲۰نصيحت ره غوږ ونيسه ِو هدِیت ررلسه کړه ،چې په ِخرت کې هوښيار شئ. ۲۱ـــ د ِنسان په زړه کې ډېر وسایل شته .په هرصورت ،د څښتن مشوره به ودریږي. ۲۲د یو سړے خوِهش د هغۀ مهربانى دهِ ،و غریب سړے د دروغجن نه ښه دى. ۲۳د ما الک خخدِئ وېره ژوندى کوىِ ،و څوک چې دِ لرى هغه به مطمئن پارې شى .هغه به په بدو کې نه ليدل کيږي. ۲٤یو سست سړے خپل لس په غېږ کښې پټ سارى ِو دومره به نۀ وى چې بيا به یې خولې ره رِولى. ۲٥سپکاوى کوونکى ووهئ ،نو ساده به خبر شىِ ،و څوک چې پوهه لرى ملمت کړئ ،نو هغه به په علم پوهه شى. ۲٦هغه څوک چه خپل پلر رباه کوى ِزؤ خپله مور ئے غورځوى ،هغه زوئ دے چه دز خخدِئے باعث شى ِزؤ دز ملمتى سبب شى. 27زما زویه ،هغه لرښونې وِورئ چې د پوهې د خبرو څخه د غلطۍ سبب ګرځي. ۲۸یو بې دین شاهد د عدِلت سپکاوی کويِ ،و د بدکاره خوله ګناه خوري. ۲۹قضاوت د ملعونانو دپاره ِو د ِحمقانو د شا د پاره رياره ده. څپرکی 20 1شرِب مسخره کوونکی دی ،قوي څښاک په قهر دیِ ،و څوک چې په دې سره دوکه کوي هوښيار نه دی. ۲د بادشاه نه وېره د زمري د غرقېدو په شان ده ،څوک چې هغه خ غصه کوى هغه د خپل ځان خلف ګناه کوى. ۳دِ د یو سړے د پاره د عزت خبره ده چې د جنګ نه لس وِخلى ،خو هر ِحمق به مدِخله کوى. 4سست سړی به د یخنۍ له ِمله کوره ونه کړي .نو هغه به په فصل کې سوِل وکړي ِو هيڅ شی نلري. ۵د ِنسان په زړه کښې مشوره د ژورو ِوبو په شان ده .مګر یو پوه سړی به دِ رِوباسي. ٦زیارره سړے به هر یو د خپل نيکى ِعلن کوى ،خو یو وفادِر سړے څوک پيدِ کولے شى؟ ۷صادق په خپل صدِقت روِن دے ،د هغۀ ِولد د هغۀ نه پس برکت دے. ۸هغه بادشاه چې د عدِلت په رخت کښېناست ،په خپلو سترګو ټول بدى ختمېږى. ۹څوک ووِئى چې ما خپل زړۀ پاک کړى دى ،زۀ د خپلې ګناه نه پاک یم؟ ۱۰ډول ډول وزنونه ِو بېلبېل پيمانه ،دِ دوِړه د څښتن لپاره یو شان دي. 11حتی یو ماشوم هم د هغه په کارونو پيژندل کيږي چې ِیا د هغه کار پاک دی ِو که سم دی. ۱۲ما الک خخدِئ د ِورېدونکے غوږونه ِو د ليدلو سترګه دوِړه جوړ کړل. 13د خوب سره مينه مه کوه ،کنه ره به فقر ره رِشې .خپلې سترګې خلصې کړهِ ،و ره به په ډوډۍ وخورې. 14دِ هيڅ شی نه دی ،هيڅ شی نه دی ،پيرودونکی وِیی :مګر کله چې هغه لړ شي ،نو هغه فخر کوي. 15سره زر ِو د یاقوت ګڼ شمير شته ،مګر د پوهې شونډې یو قيمتي زیور دی. ۱۶د هغه کالي وِخله چې د بېګانه سړي ضامن ويِ ،و د هغې نه د بېګانه ښځې په بدل کې بيعت وِخله. 17د دوکې ډوډۍ د سړي لپاره خوږه ده .خو وروسته به د هغه خوله له کنجرو ډکه شي. 18هر مقصد د مشورې په وِسطه رِمينځته کيږي ِ:و په ښه مشوره سره جنګ وکړئ. 19هغه څوک چې د خبرو ِررو په څير ګرځي رِزونه ِفشا کوي ،نو د هغه چا سره مدِخله مه کوئ څوک چې په شونډو خوشاله کوي.
متلونه
۲۰څوک چې خپل پلر ِو مور ره لعنت ووِیي ،د هغه څرِغ به په رياره رياره کې مړ شي. 21یو ميرِث په پيل کې په چټکۍ سره ررلسه کيدی شي .مګر په پای کې به برکت نه وي. 22ره مه وِیه ،زه به د بدۍ بدله ورکړم .مګر څښتن ره ِنتظار وکړه ِو هغه به را وژغوري. ۲۳د څو وزنونو نه ما الک خخدِئ ره نفرت دے ِ.و ناسم روِزن ښه نه دی. ۲۴د ِنسان رګ د څښتن څخه دی .نو سړی به څنګه په خپله لره پوه شي؟ ۲٥دِ د هغه سړے د پاره یو جال دے څوک چې مقدس څيزونه خوري ِو د قسم خوړلو نه پس به سوِل کوى. ۲٦یو هوښيار بادشاه بدکارِن خوِرۀ کوىِ ،و په هغوئ باندې څرخه ِچوى. ۲۷د ِنسان روح د ما الک خخدِئ شمع ده ،چې د ګېډې د ټولو دِخلي برخو لټون کوى. ۲۸رحم ِو رښتينی پادشاه ساريِ ،و د هغه رخت د رحمت په وسيله سارل کېږي. ۲۹د ځوِنانو جلل د هغوئ قوت دىِ ،و د زړو سړو ښایست خړ سر دى. 30د زخم نيلی رنګ بدی له مينځه وړي ،نو د ګيډې دننه برخې یې پټوي. څپرکی 21 ۱د بادشاه زړه د ما الک خخدِئ په لس کښې دے ،لکه د ِوبو د سيندونو په شان ،چې چرره یې وغوِړى هغه یې وګرځوى. 2د ِنسان هره لره د هغه په نظر سمه ده ،مګر څښتن په زړونو غور کوي. ۳د عدل ِو ِنصاف کول د قربانۍ نه د ما الک خخدِئ په نزد ډېر د منلو وړ دى. ِ۴زؤ لوړ نظر ِزؤ مغرور زړۀ ِزؤ دز بدکارِنو ځالے خګناه دے. 5د محنتي فکر یوِزې د کثرت په لور روِن دی .مګر د هر هغه چا څخه چې ګړندي وي یوِزې غوِړي. 6په دروغجنه ژبه خزِنې ررلسه کول د هغوئ په طرف چې د مرګ په لټه کې دي یو باطل دی. ۷د بدکارِنو لوټ به هغوئ رباه کوى .ځکه چې دوی د قضاوت کولو څخه ِنکار کوي. ۸د ِانسان طریقه عجيبه ِو عجيبه ده ،خو د پاکو خلقو د پاره د هغۀ کار سم دى. ۹د کوټې په یو کونج کښې ِوسېدل غوره دي ،د دې نه چې په پرِخه کور کښې د جنګې ښځې سره ِوسېږى. ۱۰د بدکار روح د بدۍ خوِهش کوى ،د هغۀ ګاونډى د هغۀ په نظر کښې هيڅ رحم نۀ کوى. 11کله چې سپکاوی ره سزِ ورکړل شي ،ساده سړی هوښيار کيږيِ ،و کله چې هوښيار ره لرښوونه کيږي ،هغه پوهه ررلسه کوي. ۱۲صادق په هوښيارۍ سره د بدکارِنو په کور غور کوى ،خو خخدِئ پاک د بدکارِنو د بدۍ په وجه رباه کوى. ۱۳څوک چې د غریبانو په ژړِ خپل غوږونه بند کړى ،هغه به پخپله هم ژِړى ،خو ِورېدل به یې نۀ کوى. 14په پټه کې ډِلۍ غصه کموي ِ:و په سينه کې ِنعام قوي قهر. 15دِ د عادلنه قضاوت کولو لپاره د خوښۍ خبره ده ،مګر د بدکارِنو لپاره به رباهي وي. ۱۶هغه سړے چه دز عقل نه غافل وى هغه به دز مړو په جماعت کښے پارے شى. 17هغه څوک چې د لذت سره مينه لري هغه به غریب وي :هغه څوک چې د شرِبو ِو ريلو سره مينه لري هغه به شتمن نشي. ۱۸بدکار به د صاداقانو دپاره فدیه وىِ ،و بدکار د صاداقانو دپاره. ۱۹دِ غوره ده چې په دښته کې ِوسېږئ ،د دې نه چې د نارِضه ِو غوسه شوې ښځې سره وي. ۲۰د هوښيارِنو په کور کې د خوښې خزِنه ِو رېل شته .خو یو ِحمق سړی دِ مصرفوي. ۲۱هغه څوک چې د صدِقت ِو رحمت پسې ګرځي ،ژوند ،صدِقت ِو عزت ومومي. ۲۲هوښيار سړے د زورورِنو ښار ونړوىِ ،و د هغه د ِعتماد قوت رِکم کړى. ۲۳څوک چې خپله خوله ِو ژبه ساري هغه خپل روح له رکليفونو څخه ساري. ۲٤مغرور ِو رکبر کوونکى د هغۀ نوم دے ،څوک چې په غضب مغرور دے. ۲٥د کاهل خوِهش هغه وژنى .د هغه لسونه د کار کولو څخه ِنکار کوي. ۲٦هغه ټوله ورځ للچ کوى ،خو صاداقان ورکوى ِو نه معاف کوى. ۲۷د بدکاره قربانۍ مکروه ده ،کله چې هغه د بد عقل سره رِوړى نو څومره به زیارے شى؟ ۲۸یو دروغجن ګوِه به رباه شى ،خو هغه سړے چه ِوریږى هغه رل خبرى کوى. ۲۹یو بدکاره خپل مخ سختوي ،خو د نيکانو دپاره هغه خپله لر نيسي. ۳۰د ما الک خخدِئ اخلف نه احکمت ،نۀ عقل ِو نۀ مشوره شته. ۳۱آس د جګړې د ورځې په وړِندې چمتو دی ،مګر خوندیتوب د څښتن څخه دی. څپرکی 22 1ښه نوم د لویو شتمنيو په پررله غوره شویِ ،و د سپينو زرو ِو سرو زرو په پررله د خوښې وړ دی. 2شتمن ِو غریب یو ځای کيږي :څښتن د دوی ټولو جوړونکی دی. ۳هوښيار سړے د بدۍ مخينه کوى ِو ځان پټ سارى ،خو ساده سړے رېرے شى ِو سزِ ورکوى. ۴په عاجزۍ ِو د ما الک خخدِئ د وېرې سره مال ،عزت ِو ژوند دے. ٥د بدکاره په لره کښې ِغزى ِو جالونه دى ،څوک چې خپل روح سارى هغه به د هغوئ نه لرې شى. ۶ماشوم ره په هغه لره روزنه ورکړئ چې باید لړ شيِ ،و کله چې هغه زوړ شي ،هغه به له هغې څخه نه وځي.
متلونه
۷مالدِر په غریبانو حکومت کوىِ ،و پور ِخستونکى د پور ورکوونکى غلم دى. ۸هغه څوک چې ګناه کري هغه به باطل حاصل کړيِ ،و د هغه غضب به ورک شي. 9هغه څوک چې سترګه لري برکت دی .ځکه چې هغه خپله ډوډۍ غریبانو ره ورکوي. ۱۰روهين کوونکی وباسئِ ،و جنجال به ورک شي .هو ،شخړه ِو ملمتي به ختمه شي. ۱۱هغه څوک چې د زړه پاکوِلی خوښوی ،د هغه د شونډو د فضل په خاطر به بادشاه د هغه ملګری وی. ۱۲د ما الک خخدِئ سترګې د علم حفاظت کوىِ ،و هغه د ظالم خبرې رباه کوى. سست سړے ووِئى” ،بغېر زمرى دى ،زۀ به په کوڅو کښې ووژل شم. ۱۳خ ۱۴د پردیو ښځو خوله یوه ژوره کنده ده ،هغه څوک چې د څښتن څخه کرکه لري هغه به په هغه کې رِښکته شي. 15د ماشوم په زړه کې حماقت رړل کيږي .مګر د ِصلح ډنډ به هغه له هغه څخه لرې کړي. ۱۶هغه څوک چې د خپلې شتمنۍ د زیارولو دپاره په غریبانو باندې ظلم کوىِ ،و هغه څوک چې مالدِرِنو ره ورکوى نو خامخا به په دې کار ِخته شى. 17خپل غوږونه ښکته کړه ،د هوښيارِنو خبرې وِورئ ِو خپل زړه زما په پوهه کې وِچوئ. ۱۸ځکه چه دِ یو خوندور څيز دے که چرے هغوئ په خپل ځان کښې وسارى .دوی به ستا په شونډو کې ځای پرځای شي. ۱۹د دې دپاره چې ستا روکل په ما الک خخدِئ باندې وشی ،ما نن را ره هم دِ خبر کړے دے. ۲۰آیا ما را ره په نصيحت ِو پوهه کې غوره شيان نه دي ليکلي؟ ۲۱دز دے چه زز ۀ را ره دز حقيقت دز کلم په یقين خبر کړم .د دې لپاره چې راسو هغو ره د حقيقي خبرو ځوِب ورکړئ چې راسو ره یې ليږلي دي؟ ۲۲غریبان مه لوټئ ځکه چې هغه غریب دىِ ،و په دروِزه کښې په مظلوم باندې ظلم مه کوئ. ۲۳ځکه چې ما الک خخدِئ به د هغوئ مقدمه وڅېړى ِو د هغوئ روح به خرِب کړى چې هغوئ یې خرِب کړل. 24د غوسه شوي سړي سره ملګرريا مه کوئ ِ.و د قهرجن سړي سره مه ځئ: ۲٥دِسې نه چې ره د هغۀ لرې زده کړې ِو خپل روح ره یو جال وِخله. ۲۶ره د هغو کسانو څخه مه کېږه چې لسونه یې وهي ،یا د هغو کسانو څخه چې د پورونو ضامن دي. ۲۷کۀ چرې ره د ورکولو دپاره هيڅ نۀ لرى ،نو هغه به ستا کټ ستا د لندې نه ولې لرې کړى؟ ۲۸هغه پخوِنۍ نښه مه لرې کوئ چې ستاسو پلرونو ټاکلې ده. ۲۹آیا راسو یو سړی وینئ چې په خپل کار کې ليوِله دی؟ هغه به د بادشاهانو په وړِندې ودرېږي .هغه باید د بدو سړو په وړِندې ودریږي. څپرکی 23 ۱کله چې راسو د یو مشر سره د خورِک کولو لپاره کښېنئ ،نو په غور سره فکر وکړئ چې ستاسو په وړِندې څه دي: ِ ۲زؤ په غيږ کښے چاقو وِچوه ،کۀ رۀ د ِشتها لرے سړے وے. ۳د هغۀ د ښایستونو خوِهش مه کوه ،ځکه چې هغه د دروغو غوښه ده. 4د شتمن کيدو لپاره کار مه کوئ :د خپل حکمت څخه ډډه وکړئ. ۵آیا ره په هغه څه باندې سترګې پټوې چې نه دي؟ ځکه چې شتمني په یقيني روګه خپل وزرونه جوړوي .دوی د آسمان په لور د عقاب په څير ِلورنه کوي. ۶د هغه چا ډوډئ مه خورئ چې بد نظر لري ِو د هغه د خوندور خورِک خوِهش مه کوئ. ۷لکه څنګه چه هغه په خپل زړۀ کښے فکر کوى ،هغه هم هغه شان دى :وخورئ ِو وڅښئ ،هغه را ره وِیى .خو د هغه زړه ستا سره نشته. 8هغه لوښي چې راسو خوړلي وي ،راسو به ِلتهاب وکړئ ِو خپلې خوږې خبرې له لسه ورکړئ. ۹د کم عقل په غوږونو کښې مه خبرې کوه ،ځکه چې هغه به ستا د خبرو احکمت سپک وى. 10زِړه نښه مه ليرې کړئ؛ ِو د بې پلره کروندو ره مه ورننوځئ ۱۱ځکه چې د هغوئ خلصونکے زورور دے .هغه به له را سره د هغوی دليل ومني. 12خپل زړه په لرښونه ِو خپل غوږونه د پوهې په خبرو باندې ولګوه. ۱۳د ماشوم ِصلح مه کوئ ،ځکه چې که راسو هغه په ریښه ووهئ ،هغه به نه مړ کيږي. 14ره به هغه په ډنډ ووهې ِو د هغه روح به له دوزخ څخه وژغورې. ۱۵زما زویه ،که ستا زړه هوښيار وي ،زما زړه به خوشحاله شي ،حتی زما. 16هو ،زما لسونه به خوشحاله شي ،کله چې ستا شونډې سمې خبرې کوي. ۱۷خپل زړه د ګناهکارِنو سره حسد مه کوه ،بلکې ټوله ورځ د څښتن په وېره کې ِوسېږه. 18ځکه چې په یقين سره پای دی ِ.و ستا رمه به نه ختميږي. 19زما زویه ،ره غوږ شه ِو هوښيار شه ِو خپل زړه ره په لره کې لرښوونه وکړه. ۲۰د شرِبو په منځ کې مه ِوسئ .د غوښې خوړلو په منځ کې: ۲۱ځکه چې شرِبی ِو خوِر به فقر ره رِځیِ ،و ستړیا به سړی په ټوټو ِغوستلو. ۲۲د خپل پلر خبره وِورئ چا چې را پېدِ کړى دى ِو د خپلې مور په زړۀ کښې مۀ سپکوئ. 23رښتيا وِخله ِو مه یې خرڅوه .همدِرنګه حکمت ،لرښوونهِ ،و پوهه. ۲۴د صاداق پلر به ډېر خوشحالى کوىِ ،و څوک چې یو هوښيار بچى پېدِ کوى هغه به د هغۀ نه خوشحالى کوى.
متلونه
25ستا مور ِو پلر به خوشحاله شيِ ،و هغه به خوشحاله شي. ۲۶زما زویه ،ما ره خپل زړه رِکړه ِو ستا سترګې دې زما لرې څارې. ۲۷د کسبى دپاره یوه ژوره کنده ده ِ.و عجيبه ښځه یوه رنګ کنده ده. ۲۸هغه هم د ښکار په شان په ِنتظار کښې پروت دےِ ،و د خلقو په مينځ کښې د سرکشۍ زیاروِلے دے. ۲۹څوک خفه دي؟ څوک غم لري؟ څوک جنجال لري؟ څوک چغې وهي؟ څوک بې سبب زخمونه لري؟ څوک د سترګو سور لري؟ ۳۰هغه څوک چې په شرِبو کې ډېر وخت رېروي .هغوی چې د مخلوط شرِب په لټه کې دي. ۳۱شرِب ره مه ګوره کله چې سور وي ،کله چې په پيالې کې خپل رنګ ورکوي ،کله چې دِ پخپله حرکت کوي. ۳۲په ِخره کښې د مار په شان ډز کوىِ ،و د مار په شان ډز کوى. ۳۳ستا سترګې به عجيبې ښځې ووینيِ ،و ستا زړه به غلطې خبرې وکړي. ۳۴هو ،راسو به د هغه چا په شان ِوسئ چې د سمندر په مينځ کې پروت وي ،یا د هغه چا په شان وي چې د ريږې په سر باندې پروت وي. ۳٥هغوئ ما ووهل ،رۀ ووِیه چې زۀ ناروغ نۀ وم .دوی ما وهل ټکولِ ،و ما ِحساس نه کړ :زه به کله ویښ شم؟ زه به یې بيا هم ولټوم. څپرکی 24 ۱د بدو خلقو سره حسد مه کوه ِو د هغوئ سره د ملګرريا خوِهش مه کوه. ۲ځکه چې د هغوئ زړونه د رباهۍ مطالعه کوىِ ،و د هغوئ شونډې د شرِرت خبرې کوى. 3د حکمت په وسيله کور جوړیږي ِ.و په پوهيدو سره دِ رِمينځته کيږي: ِ۴و د علم په وسيله به کوټې د ټولو قيمتي ِو خوندور مالونو نه ډکې شي. 5هوښيار سړی پياوړی دی .هو ،یو پوه سړی ځوِک زیاروي. ۶ځکه چې راسو به په هوښيارۍ سره جنګ وکړئِ ،و د ډېرو مشاورینو په وسيله به ِمن وي. ۷عقل د کم عقل دپاره ډېر لوړ دی ،هغه خپله خوله په دروِزه نه خلصوی. 8هغه څوک چې د بد کار کولو منصوبه کوي هغه به بدکاره وبلل شي. ۹د ناپوهۍ خيال کول ګناه دهِ ،و سپکاوى د سړو دپاره کرکه ده. ۱۰که ره د سختۍ په ورځ بې هوشه شې ،نو ستا قوت لږ دی. ۱۱کۀ رۀ د هغوئ د خلصون نه ډډه وکړه څوک چې مرګ ره رِښکته شوى دى ِو هغوئ چې وژلو ره ريار دى. ۱۲کۀ رۀ وِېې ،ګوره ،خمونږ دِ نۀ پېژنو .آیا هغه څوک چې په زړه کې فکر کوي هغه ره پام نه کوي؟ ِو هغه څوک چې ستا روح ساري، هغه نه پوهيږي؟ ِو آیا هغه به هر سړی ره د هغه د کارونو سره سم ِجر نه ورکوي؟ ۱۳زما زویه ،شات وخورئ ،ځکه چې دِ ښه ده ِ.و د شارو چت ،چې ستا خوند ره خوږ دی: 14نو د احکمت پوهه به ستاسو روح ره وي :کله چې راسو هغه ومومئ نو ِنعام به وي ِ ،و ستاسو رمه به نه قطع کيږي. ِ۱۵ې بدکاره ،د صاداقانو د ِوسېدو په وړِندې ِنتظار مه کوه .د هغه د ِسترِحت ځای مه خرِبوئ: ۱۶ځکه چې یو صادق سړے ِوه ځله رِپرېوځي ِو بيا پاڅېږى ،خو بدکار به په فساد کښې رِګېر شى. ۱۷کله چې ستا دښمن رِپرېوځي نو خوشحالي مه کوهِ ،و کله چې ستا دښمن په ټپه ودرېږي نو زړه مه خوشحاله کوه. ۱۸دِسې نه چې ما الک خخدِئ دِ ووینى ِو هغه به نارِضه شىِ ،و خپل غضب به ررې لرې کړى. ۱۹د بدو خلقو نه خفه کېږهِ ،و د بدکارو نه حسد کوه. ۲۰ځکه چې بدکار ره به هيڅ ِجر نشته .د بدکارِنو شمع به ِور وِچول شي. ۲۱زما زویه ،د ما الک خخدِئ ِو بادشاه نه وېرېږهِ ،و د هغوئ سره مدِخله مه کوه چې د بدلولو دپاره ورکړل شوى دى. ۲۲ځکه چې د هغوئ آفت به ناڅاپه رِپورره شى ِ.و د دوِړو په بربادۍ څوک پوهيږي؟ ۲۳دِ څيزونه هم د هوښيارِنو سره رعلق لري .دِ ښه نه ده چې په قضاوت کې د ِشخاصو درناوی وشي. 24هغه څوک چې بدکار ره ووِیی ،ره صادق یې .خلک به په هغه لعنت ووِیي ،قومونه به ررې کرکه وکړي: ۲۵خو څوک چې هغه ملمتوي هغوئ به خوشحاله وي ِو په هغوئ به ښه برکت رِشي. ۲۶هر سړی به خپلې شونډې ښکل کړي چې سم ځوِب ورکړي. ۲۷بې کاره خپل کار ريار کړه ِو په کرونده کښې د خپل ځان دپاره مناسب کړه ِ.و وروسته خپل کور جوړ کړه. ۲۸د خپل ګاونډى اخلف بې سبب ګوِه نۀ شى ِ.و په خپلو شونډو دوکه مه کوئ. ۲۹مه وِیه ،زۀ به د هغۀ سره هم هغه شان وکړم لکه څنګه چې هغۀ ما سره کړى دى ،زۀ به هغه سړى ره د هغه د کار مطابق بدله ورکوم. ۳۰زۀ د کاهلنو د پټى نه ِو د بې عقل سړى د ِنګورو باغ ره لړم. ِ۳۱زؤ ګورئ دِ ټول په ِغزو کښے کرل شوى خوو ِزؤ دز غاړ خکو دز مخ کښے خوو ِزؤ دز کاڼو دیوِل ونړیدلے خوو. ۳۲بيا ما وليدل ِو په ښه روګه یې وګڼل :ما ورره وکتل ِو لرښوونه مې ررلسه کړه. 33بيا هم لږ خوب ،لږ خوب ،د خوب لپاره لږ لسونه رړل: 34نو ستا فقر به د سفر په شان رِشي ِ.و د یو وسله وِل سړي په روګه ستاسو غوښتنه. څپرکی 25 ۱دِ هم د سليمان متلونه دي چې د یهودِه بادشاه حزقياه سړو نقل کړل. ۲دِ د خخدِئ پاک جلل دے چې یو څيز پټ سارى ،خو د بادشاهانو عزت دِ دے چې یو څيز لټوى.
متلونه
۳آسمان د لوړوِلي دپارهِ ،و زمکه د ژورريا دپارهِ ،و د بادشاهانو زړونه د کتلو وړ نه دي. ۴د سپينو زرو نه خندق لرې کړه ،د ښۀ لوښى دپاره به یو لوښى رِووځى. ۵بدکارِن د بادشاه په وړِندې لرې کړه ،د هغه رخت به په صدِقت قائم شي. ۶خپل ځان د بادشاه په حضور کې مه وړِندې کوه ِو د لویو خلکو په ځای کې مه ودرېږه. ۷ځکه ښه دِ ده چه راره ووِئى چه دلته پورره شه .د هغه په وړِندې راسو باید د هغه شهزِده په حضور کې چې ستاسو سترګو ليدلی وي ټيټ کړئ. ۸په بيړه مه ځئ چې هلې ځلې وکړئ ،دِسې مه کوه چې په ِخر کې به څه وکړي ،کله چې ستا ګاونډي را شرمنده کړي. ۹د خپل ګاونډى سره په خپله خبره بحث کوه ِ.و د بل رِز نه کشف کړئ: ۱۰دِسې نه چې هغه څوک چې دِ وِورى هغه دې شرمنده کړى ِو ستا بدنامى دې پرې نۀ ږدى. ۱۱یوه خبره چې په سمه روګه ویل کيږي د سپينو زرو په عکسونو کې د سرو زرو مڼو په څير ده. ۱۲لکه څنګه چې د سرو زرو د غوږوِلۍ ِو د ښه سرو زرو زیور دی ،همدغسې یو هوښيار ملمتوونکی په فرمانبردِر غوږ دی. 13لکه څنګه چې د حاصلرو په وخت کې د وِورې یخنۍ ،د هغوی لپاره یو وفادِر پيغمبر دی چې هغه یې ليږلی دی ،ځکه چې هغه د خپلو بادِرِنو روح رازه کوي. 14څوک چې په دروغو سوغات فخر کوي هغه د وریځو ِو باد په شان دى چې بې بارِن دى. 15په ِوږده صبر سره یو شهزِده قانع کيږيِ ،و نرمه ژبه هډوکي ماروي. ۱۶آیا راسو شات موندلی دی؟ دومره وخورئ چې ستا لپاره کافي وي ،دِسې نه وي چې له هغې څخه ډک شئ ِو کانګې وکړئ. 17د خپل ګاونډي د کور څخه پښه وباسه .دِسې نه چې هغه ستا څخه ستړي شي ِو له را څخه کرکه وکړي. ۱۸هغه سړے چه دز خپل ګاونډى په خلف دز دروغو ګوِهى ورکوى هغه دز روره ،روره ِزؤ ريز رير دے. ۱۹د مصيبت په وخت کې په بې وفا باندې باور د مات شوي غاښ په څير دیِ ،و پښه له ګډ څخه ورلې ده. ۲۰لکه څنګه چې هغه څوک چې په سړه هوِ کې جامې وِخلېِ ،و په نایټر کې د سرکې په شان ،هغه څوک چې په سخت زړه سندرې وِیي. ۲۱که ستا دشمن وږى وى نو هغه ره ډوډۍ ورکړه ِو که رږی ويِ ،وبه ورره ورکړي: ۲۲ځکه چې ره به د هغه په سر باندې د ِور سکروټو ډډې کوىِ ،و ما الک خخدِئ به را ره ِجر درکړى. ۲۳د شمال باد بارِن غورځوي ،په دې ډول د غصې ِو غصې ژبه غندنه کوي. ۲۴د کوټې په کونج کښې ِوسېدل غوره دي ،د دې نه چې د جنګ کوونکې ښځې سره ِو په پرِخه کور کښې ِوسېږى. ۲۵لکه څنګه چې رږی روح ره سړې ِوبه ،همدومره د لرې وطن نه ښه خبر دی. ۲۶صادق سړے د بدکارِنو په وړِندے رِښکته کيږى ،لکه د خرِبې چينې په شان. ۲۷ډېر شات خوړل ښه کار نه دى ،نو ځکه د سړو لپاره د خپل عزت لټول د جلل نه دى. ۲۸هغه څوک چې په خپل روح باندې حاکم نه وي ،د هغه ښار په شان دی چې مات شوی ِو بې دېوِل دی. څپرکی 26 1لکه څنګه چې په دوبي کې وِوره ِو په فصل کې بارِن ،دِسې عزت د ِحمق لپاره نه ښکاري. ۲لکه څنګه چې مرغۍ په منډه وهي ،لکه چې په ِلورلو کې لمبو وهي ،همدِسې بې سببه لعنت به نه رِځي. ۳د آس د پاره څرِغ ،د خره دپاره ولګوه ِو د کم عقل د شا دپاره ډنډه. ۴کم عقل ره د هغه د حماقت په شان ځوِب مه ورکوه ،کنه ره هم د هغه په شان شې. ۵کم عقل ره د هغه د حماقت سره سم ځوِب ورکړئ ،نه دِ چې هغه په خپل غرور کې هوښيار شي. ۶هغه څوک چې د ِحمق په لس پېغام ورلېږى هغه پښې پرېکوى ِو وڅښى. ۷د لخوډ پښې یو شان نۀ دي ،د کم عقلنو په خوله کښې یو مثال دے. ۸لکه څنګه چې هغه څوک چې کاڼى په غېږ کې ونښلوى ،همدومره کم عقل ره عزت ورکوى. ۹لکه څنګه چې د شرِبو په لس کښې ِغزى رِښکته کېږى ،دغه شان د کم عقلنو په خوله کښې مثال دے. 10لوی خدِی چې ټول شيان یې جوړ کړي دوِړه ِحمقانو ره ِجر ورکوي ِو سرغړونکو ره ِجر ورکوي. ۱۱لکه څنګه چې سپی خپل ِنتاني ره ورګرځي ،همدومره ِحمق خپل حماقت ره ورګرځي. ۱۲آیا راسو یو هوښيار سړی په خپل غرور کې وینئ؟ د هغه څخه د ِحمق څخه ډیر ِميد شتون لري. 13سست سړے ووئيل چه په لر کښې یو زمرے دے .زمری په کوڅو کې دی. ۱٤لکه څنګه چې دروِزه په قبضه باندې ګرځى ،هماغومره سست په خپله بستره باندې ګرځى. ۱۵سست خپل لس په غېږ کې پټوي .دِ هغه غمجن دی چې بيا یې خولې ره رِوړي. ۱٦سست سړے په خپل غرور کښې د هغو ِوو سړو نه زیات هوښيار دے کوم چې دليل وړِندې کولے شى. ۱۷څوک چې رېرېږي ِو په هغه شخړه کې لس وهنه کوي چې د هغه سره نه وي ،د هغه چا په شان دی چې د سپي غوږونه نيسي. ۱۸د یو لېونى سړى په شان چې د ِور لمبې ،ريرونه ِو مرګ رِکاږى، ۱۹نو آیا هغه سړے چه خپل ګاونډى غولوى ِزؤ وِئى چه زز ۀ په سپورټ نۀ یم؟ 20چرره چې لرګي نه وي هلته ِور وځي ،نو چرره چې طالب نه وي هلته جنګ ختميږي. ۲۱لکه سکاره د ِور د سوځولو لپاره ِو لرګي د ِور لپاره .همدِسې یو متضاد سړی دی چې شخړه رِوپاروي. ۲۲د طالع کلم د زخمونو په شان دے ِو د ګېډې په دِخلى برخو کښې رِښکته کېږى.
متلونه
۲۳سوزېدونکې شونډې ِو بدکاره زړۀ د سپينو زرو په خځلو پوښل شوى لوښي په شان دى. ۲٤هغه څوک چه کرکه لرى په خپلو شونډو کښے رباه کوى ِزؤ دز هغۀ دننه دوکه ورکوى. ۲۵کله چې هغه عادلنه خبرې کوي ،نو باور مه کوئ ،ځکه چې د هغه په زړه کې ِوه نفررونه دي. ۲٦دز چا نفرت په دوکه پټه ده ،دز هغۀ شرِرت به دز ټول جماعت په وړِندے ښکاره شى. ۲۷څوک چې کنده وخوري هغه به په هغه کښې رِپرېوځيِ ،و څوک چې یوه ريږه رِوباسي ،هغه به په هغه باندې رِګرځي. ۲۸دروغجنه ژبه دز هغوئ نه نفرت کوى څوک چه دز هغه په وسيله ِخته دى ِ.و د خوشالۍ خوله بد کار کوي. څپرکی 27 1د سبا په ِړه فخر مه کوه .ځکه چې ره نه پوهېږې چې یوه ورځ به څه رِوځي. 2بل سړى ستا ثناء کوى ،نه ستا خپله خوله .یو ِجنبیِ ،و نه ستاسو په شونډو. 3یوه ډبره درنه ده ِو شګه وزن لري .خو د ِحمق غضب له دوِړو څخه ډېر دروند دی. 4غصه ظالمانه دهِ ،و غوسه سخته ده .مګر څوک کولی شي د حسد په وړِندې ودریږي؟ 5ښکاره ملمتي د پټې مينې څخه غوره ده. 6وفادِر د ملګري زخمونه دي .خو د دښمن ښکلول دروِغجن دي. 7بشپړ روح د شارو د چت څخه نفرت کوي .خو وږي نفس ره هره ررخه خبره خوږه ده. ۸لکه د مرغۍ په شان چې د خپل ځالې نه وځي ،همدِسې یو سړے هم د خپل ځائ نه وځي. 9عطر ِو عطر زړونه خوشحاله کوي ،د زړه په مشوره د ِنسان د ملګري خوِږه. ۱۰ستا خپل ملګري ِو د خپل پلر ملګري مه پرېږده .د مصيبت په ورځ د خپل ورور کور ره مه ځه ،ځکه چې د لرې ورور په پررله نږدې ګاونډی ښه دی. ۱۱زما زویه ،هوښيار شه ِو زما زړه خوشحاله کړه ،چې زه هغه چا ره ځوِب ورکړم چې زما ملمتوي. ۱۲هوښيار سړے د بدۍ وړِندے کوى ِو ځان پټ سارى .مګر ساده ريریږيِ ،و مجازِت کيږي. ۱۳د هغه کالي وِخله چې د یو پردي سړي ضامن وي ِو د یوې بېګانه ښځې په بدل کې د هغه سره بيعت وِخله. ۱۴څوک چې سهار وختي پاڅېدو خپل ملګري ره په لوړ آوِز برکت ورکړي ،دِ به د هغه دپاره لعنت وګڼل شي. 15په بارِن کې پرله پسې څاڅکي ِو متضاد ښځه یو شان دي. ۱۶څوک چې هغه پټوي هغه باد پټويِ ،و د خپل ښي لس عطر چې ځان پرې کوي. ِ17وسپنه ِوسپنه ريزوي؛ نو سړی د خپل ملګري مخ ريزوي. ۱۸څوک چې د ِنځر ونه ساري هغه به د هغې مېوه وخوري ،نو هغه څوک چې د خپل بادِر ِنتظار کوي عزرمند وي. 19لکه څنګه چې په ِوبو کې مخ ره ځوِب ورکوي ،د ِنسان زړه ِنسان ره. 20دوزخ ِو رباهي هيڅکله نه ډکيږي .نو د ِنسان سترګې هيڅکله نه رِضي کيږي. ۲۱لکه د سپينو زرو د لوښي ِو د سرو زرو د کوټې په شان .همدِسې یو سړی د هغه ستاینه کوي. ۲۲که چرے ره د غنمو په مينځ کښے یو کم عقل د غنمو په مينځ کښے دز حشرو سره ښخ کړے شى ،خو د هغۀ حماقت به د هغۀ نه ليري نۀ شى. ۲۳د خپلو رمو په حالت پوه شئ ِو خپلو رمو ره ښه ګورئ. 24ځکه چې شتمني د رل لپاره نه دهِ ،و راج د هر نسل لپاره دوِم لري؟ ۲٥وِښه رِښکاره کېږى ،نرم وِښه رِښکاره کېږىِ ،و د غرونو بوټى رِغونډ شوى دى. ۲٦وری ستا د جامو دپاره دیِ ،و وزې د پټی په قيمت دی. ۲۷د وزو شيدې به ستا د خورِک ،د کور د خورِک ِو د خپلو لوڼو د پالنې دپاره کافي وي. څپرکی 28 ۱بدکارِن ورښتي کله چې څوک رعقيب نه کړي ،خو صادقان د زمري په شان زړور وي. 2د یوې خاورې د سرغړونې لپاره د هغې ډیری پاچاهان دي ،مګر د پوه ِو پوه سړي په وِسطه به د هغه حالت ِوږد شي. 3یو غریب سړے چه په غریبانو ظلم کوى د هغه بارِن په شان دے چه هيڅ خورِک نۀ کوى. ۴څوک چې شریعت پریږدي د بدکارِنو ستاینه کوى ،خو د هغوئ سره جنګ کوى. 5بدکارِن په قضاوت نه پوهيږي ،مګر هغه څوک چې د څښتن په لټه کې دي په هر څه پوهيږي. ٦غریب هغه څوک چه په خپل صدِقت روِن دے دز هغه چا نه چه په خپله لر کښے بدګمانى کوى ِګر چه مالدِره وى. ۷څوک چې شریعت منى هغه هوښيار زوئ دى ،خو هغه څوک چې د فسادیانو ملګرى دى خپل پلر شرموي. ۸څوک چې په سود ِو ناحقه خپل مال زیات کړي ،هغه به د هغه چا لپاره جمع کوي چې په غریبانو رحم وکړي. ۹هغه څوک چې د شریعت د ِورېدو نه خپل غوږ وګرځوي ،د هغه دعا به هم مکروه وي. ۱۰څوک چې صاداقان په بده لر ګمرِه کوى ،نو هغه به په خپله کنده کښې رِپرېوځی ،خو د صاداقانو سره به ښۀ خ څيزونه وى. ۱۱مالدِر سړے په خپل غرور کښې هوښيار دے .خو بې وزله چې عقل لري هغه لټوي. ۱۲کله چې صاداقان خوشحالى کوى نو لوئ جلل دے ،خو کله چې بدکارِن رِپاڅى نو سړے پټ شى. 13هغه څوک چې خپل ګناهونه پټوي هغه به بریالي نشي ،مګر څوک چې ِعترِف وکړي ِو پریږدي هغه به رحم وکړي.
متلونه
۱٤بختور دے هغه سړے چه دز رل نه ویریږي ،خو هغه څوک چه خپل زړۀ سخت کړى په فساد کښے به ئے وى. 15لکه د غرق زمری ِو د وریښتانو په څير .په غریبو خلکو باندې یو ظالم حاکم هم دی. 16هغه شاهزِده چې پوهه غوِړي هغه هم یو لوی ظالم دی ،مګر هغه څوک چې د للچ څخه کرکه لري هغه به خپل عمر ِوږد کړي. ۱۷یو سړے چه دز هر چا دز وینو سره ظلم کوى هغه به کنده ره ورښتى .هيڅوک پریږده چې هغه پارې نشي. ۱۸څوک چې په نېغه لر روِن وى بچ به شى ،خو هغه څوک چې په خپله لره کښې بدګمانى کوى هغه به سمدستي رِپرېوځي. 19هغه څوک چې خپله ځمکه کري هغه به ډیره ډوډۍ ولري ،مګر هغه څوک چې د بې کاره خلکو پيروي کوي هغه به په کافي ِندِزه غربت ولري. 20یو وفادِر سړی به د برکتونو څخه ډک وي ،مګر هغه څوک چې د شتمن کيدو لپاره بيړه کوي بې ګناه نه وي. 21د خلکو ِحترِم کول ښه ندي ،ځکه چې د یوې ډوډۍ په بدل کې به ِنسان سرغړونه وکړي. ۲۲هغه څوک چه دز مالدِره کيدو دپاره ګړندى وى هغه بد نظر لرى ِزؤ دِ خيال نۀ کوى چه غریبى به په هغۀ رِځى. ۲۳هغه څوک چه یو سړے ورپسے ملمت کړى هغه به دز هغه چا نه زیات مهربانى کوى چه په ژبه خوشحالى کوى. ۲٤څوک چه خپل پلر یا مور لوټ کړى ِزؤ ووِئى چه دِ هيڅ ګناه نۀ ده .هماغه د رخریب ملګری دی. ۲٥هغه څوک چې د مغرور زړه لرى شخړه رِپاروى ،خو څوک چې په ما الک خخدِئ باندې روکل کوى هغه به لوئ شى. ۲۶هغه څوک چې په خپل زړۀ باور کوى هغه ِحمق دى ،خو څوک چې په هوښيارۍ سره چلن کوى نو بچ به شى. ۲۷هغه څوک چه غریبانو ره ورکوى نو کمى به نۀ وى ،خو هغه څوک چه خپل سترګے پټوى هغه به ډیر لعنت وى. ۲۸کله چې بدکارِن رِپورره شي ،نو خلک خپل ځانونه پټوي ،خو کله چې هلک شي ،صادقان زیارېږي. څپرکی 29 1هغه څوک چې په مکرر ډول ملمتيږي د هغه غاړه سخته کوي ،ناڅاپه به له مينځه ویسي ِو پرره له درملنې. ۲کله چې صاداقان په وِک کښې وى نو خلق خوشحالى کوى ،خو کله چې بدکارِن حکومت کوى نو خلق مارم کوى. ۳څوک چې د احکمت سره مينه لرى نو خپل پلر خوشحاله کوى ،خو هغه څوک چې د فاحشو سره ملګرريا کوى نو خپل مال خرچ کوى. ٤بادشاه په قضاوت سره زمکه ټينګوي ،خو څوک چې رحفې ررلسه کوى هغه رباه کوى. ٥یو سړے چه دز ګاونډى خوشالى کوى دز هغۀ دز پښو دز پاره جال کښے. ۶د بدکار په ګناه کښې جال شته ،خو صاداق سندرې ِورى ِو خوشحالى کوى. ۷صاداقان د غریبانو په حقله غور کوى ،خو بدکارِن دِ نۀ پېژنى. ۸مذهبي سړى ښار په جال کښې ِچوى ،خو هوښيارِن غصه لرې کوى. ۹کۀ یو هوښيار سړے د ناپوه سړے سره شخړه وکړي ،که هغه غوسه وى یا خندِ ،نو هيڅ آرِم نشته. ۱۰وینه رویونکي د صادقانو نه کرکه کوي ،خو صادق د هغه روح لټوي. ِ ۱۱حمق خپل ټول عقل بيانوي خو هوښيار سړے دِ خبره رر ِخره پورې ساري. ۱۲کۀ یو خحکمرِن دروغ وِوري ،نو د هغۀ ټول نوکرِن بدکار دى. ۱۳غریب ِو دوکه بازِن سره یو ځای کيږي ،څښتن د دوی دوِړو سترګو ره رڼا ورکوي. ۱۴هغه بادشاه چې په وفادِرۍ سره د غریبانو عدِلت کوى ،د هغۀ رخت به د رل دپاره قائم وى. 15ډنډ ِو ملمتي حکمت ورکوي ،مګر یو ماشوم چې خپل ځان ره پریږدي خپله مور شرموي. ۱۶کله چې بدکارِن زیات شي ،سرغړونې زیارېږى ،خو صاداقان به خپل زوِل ووینى. ۱۷خپل زوی سم کړه ،هغه به راره آرِم درکړي .هو ،هغه به ستا روح ره خوښي ورکړي. ۱۸چرره چه رویا نه وي هلته خلق رباه کيږى ،خو څوک چه شریعت مرِعت کوى هغه خوشحاله دے. 19یو بنده به د خبرو سره سم نه شي ،ځکه چې هغه پوهيږي چې هغه ځوِب نه ورکوي. ۲۰آیا راسو یو سړی وینئ چې په خپلو خبرو کې ګړندی وي؟ د هغه څخه د ِحمق څخه ډیر ِميد شتون لري. ۲۱هغه څوک چې خپل نوکر په نرمۍ سره له ماشوم څخه رِوباسي ،هغه به په ِوږده روګه د هغه زوی شي. ۲۲غوسه سړے شخړه رِپيدِ کوىِ ،و غصه سړے په ظلم زیارے شى. ۲۳د سړى غرور به هغه ټيټى کړى ،خو عزت به د عاجزى روحىه سارى. ۲٤څوک چې د غل سره ملګرى دى د خپل نفس نه نفرت کوى ،هغه لعنت ِورى ِو نه خيانت کوى. ۲۵د ِنسان ویره یو جال رِپيدِ کوی ،خو څوک چې په ما الک خخدِئ باندې روکل کوی هغه به محفوظ وی. 26ډیری د حاکم خوښي لټوي .مګر د هر سړي قضاوت د څښتن څخه رِځي. ۲۷بې ِنصافه سړے د صاداقانو نه نفرت دےِ ،و هغه څوک چې په لر کښې صادق دے د بدکارِنو نه کرکه دے. څپرکی 30 ۱د یعقه د زوی ِګور کلم ،حتی د پيشنهاد څخه :هغه سړی ِريایل ره ،حتی ِیتيل ِو یوکل ره، ۲یقينا ا زز ۀ دز هر یو سړے نه زیات وحشی یم ِزؤ دز یو سړے دز پوهه نۀ یم. ۳ما نه احکمت زده کړے دے ِو نه مې د مقدسارو علم حاصل کړے دے. ۴څوک آسمان ره پورره شوی ِو څوک ښکته شوی دی؟ باد چا په خپلو مټو رِټول کړی دی؟ ِوبه چا په جامو کې رړلې دي؟ چا د ځمکې ټول سرونه جوړ کړل؟ د هغه نوم څه دیِ ،و د هغه د زوی نوم څه دی ،که راسو کولی شئ ووِیاست؟
متلونه
۵د خخدِئ پاک هره خبره پاکه ده ،هغه د هغوئ د پاره ډِل دے څوک چې په هغۀ باور کوى. ۶دز هغۀ په خبرو کښې مۀ ورزیاره کوه ،کنه هغه به را ره ملمتى وکړې ِو ره دروغجن معلوم شې. 7ما له را څخه دوه شيان غوښتل؛ له مرګه مخکې له ما څخه ِنکار مه کوه: ۸له ما نه باطل ِو دروغ لرې کړه ،ماره نه فقر رِکړه ِو نه شتمني .ما ره خوِړه رِکړئ چې زما لپاره مناسب وي: ۹که زه ډک شم ِو را نه ِنکار وکړم ِو ووِیم چې څښتن څوک دی؟ که زه غریب شم ِو غل وکړم ِو زما د خدِی نوم بې ځایه وِخلم. ۱۰نو یو نوکر په خپل بادِر باندې رور مه کوه ،که نه نو هغه به په را لعنت ووِیي ِو ره به ګناهکار شې. ۱۱یو دِسې نسل شته چې خپل پلر ره لعنت وِیي ِو خپلې مور ره برکت نه ورکوي. ۱۲دِسې یو نسل شته چې په خپلو سترګو پاک دى ،خو بيا هم د خپلې ناپاکۍ نه پاک شوى دى. ۱۳یو نسل شته ،د هغوئ سترګې څومره لوړې دي !ِو د دوی پلکونه پورره کيږي. ۱۴دِسې یو نسل شته چې غاښونه یې د رورو په شان دي ِو د ژِمې غاښونه یې د چاقو په شان دي چې د ځمکې نه غریبان ِو د خلقو نه غریبان خوري. 15د ِسليس دوه لوڼې لري ،چيغې یې وهلې ،ورکړئ ،ورکړئ .درې شيان دي چې هيڅکله نه رِضي کيږي ،څلور شيان نه وِیي ،بس دي: ۱۶ـ قبر؛ ِو نرۍ رحم؛ هغه ځمکه چې له ِوبو نه ډکه ده؛ ِو ِور چې نه وِیي ،بس دی. ۱۷هغه سترګه چې په خپل پلر باندې ملنډې وهي ِو د خپلې مور ِطاعت ره سپکاوی کوي ،د وِدۍ کاسان به هغه رِوباسي ِو ځوِن عقاب به یې وخوري. 18دلته درې شيان دي چې زما لپاره ډیر حيرِنونکي دي ،هو ،څلور چې زه یې نه پوهيږم: 19په هوِ کې د عقاب لره؛ په ډبره باندې د مار لره د سمندر په مينځ کې د کښتۍ لره؛ ِو د یو سړي لره د نوکري سره. ۲۰د زناکارې ښځې لره هم همدِسې ده .هغې وخوړله ِو خپله خوله یې مسح کړه ِو ویې ویل :ما هيڅ بد کار نه دی کړی. ۲۱د دریو څيزونو دپاره زمکه خفه دهِ ،و د څلورو څيزونو په وجه چه بردِشت نۀ شي کولے. 22د یو نوکر لپاره کله چې هغه پاچاهي کوي ِ.و ِحمق کله چې د غوښې څخه ډک شي. 23د بدکارې ښځې لپاره کله چې هغه وِده شوې وي؛ ِو یوه لسي ښځه چې د هغې د ميرمنې وِرث وي. 24په زمکه باندې څلور څيزونه ډېر لږ دي خو ډېر عقلمند دي: ۲٥مېږیان دِسې قوم دى چې نه غښتلى دى ،خو په ِوړي کې خپله غوښه رياروي. ۲٦کونجى خو کمزورى خلق دى ،خو په ريږو کښې خپل کورونه جوړوي. ۲۷ملخانو ره بادشاه نشته ،خو هغوئ ټول په ډخولونو پسې روِن دى. ۲۸مکۍ په خپلو لسونو نيولې ده ِو د بادشاهانو په محلونو کښې ده. 29دلته درې شيان دي چې ښه کيږي ،هو ،څلور په ښه روګه روِن دي: 30یو زمری چې په حيوِنارو کې خورِ پياوړی دی ِو د هيچا لپاره نه مخ ِړوي. ۳۱یو خړ هاؤنډ یو وزه هم؛ ِو یو پاچا چې د هغه په وړِندې هيڅ رِپورره نشي. ۳۲که را د خپل ځان په پورره کولو کې ِحمقانه کار کړی وي ِو یا دې بد فکر کړی وي ،نو خپل لس په خوله کېږده. 33په حقيقت کې د شيدو څکول مکهن رِوباسيِ ،و د پوزې غوټه وینه رِوباسي ،نو د غضب جبري شخړه رِ منځته کوي. فصل ۳۱ 1د ليموئيل بادشاه خبرې ،هغه پيشن گوئی چې د هغه مور ورره ښوولې وه. 2څه ،زما زوی؟ ِو څه ،زما د رحم زوی؟ ِو څه ،زما د نذر زوی؟ ۳خپل زور ښځو ره مه ورکوه ِو نه هم خپلې لرې هغو ره مه ورکوه چې بادشاهان رباه کوي. ِ۴ې لموئيل ،د بادشاهانو دپاره نه ده چې شرِب وڅښى ِ.و نه د شهزِدګانو قوي څښاک لپاره: ۵دِسې نه چې هغوئ څښاک وڅښى ِو شریعت یې هېر کړى ِو د کوم مصيبت ځپلو قضاوت یې خرِب کړى. ۶هغه چا ره چې د رباهۍ دپاره ريار دي قوي څښاک ورکړئِ ،و هغو ره شرِب ورکړئ چې زړونه یې سخت وي. ۷هغه دې وڅښئ ِو خپله فقر هېره کړئِ ،و د هغه بدبختۍ نور مه هېروئ. ۸خپله خوله د ټولو هغو ګونګيانو دپاره پرِنيزئ چې د هلکت دپاره ټاکل شوي دي. 9خپله خوله خلص کړه ،په صادقانه روګه قضاوت وکړه ِو د بې وزلو ِو مسکينانو په ِړه دليل وټاکه. 10څوک یوه نيکه ښځه پيدِ کولی شي؟ ځکه چې د هغې بيه د یاقوت څخه ډیره ده. 11د هغې د ميړه زړه په ډِډه روګه په هغې باور لري ،نو هغه به د غل کولو ِړريا ونلري. ۱۲هغه به د خپل ژوند په ټولو ورځو کښې د هغۀ سره نېکى کوى ِو نه بد. 13هغه وړۍ ِو زغره لټوي ِو په خپلو لسونو په خوښۍ سره کار کوي. ۱۴هغه د سودِگرو د بېړۍ په شان ده .هغه خپل خوِړه له لرې څخه رِوړي. ۱۵هغه هم په دِسې حال کښې چې شپه ده پاڅېږى ِو خپل کور ره یې غوښه ِو خپلو لوڼو ره یوه برخه ورکړه. ۱۶هغې یو کرونده وګڼله ِو هغه یې وِخله ،د خپلو لسونو په ميوو سره هغې د ِنګورو باغ جوړ کړ. 17هغه په زور سره خپل کمر بندوي ِو خپل لسونه مضبوطوي. 18هغه پوهيده چې د هغې رجارت ښه دی :د هغې شمع د شپې لخوِ نه جل کيږي. ۱۹هغې خپل لسونه رکه ره کېږدی ِو لسونه یې د خيټې په غاړه کېږدی.
متلونه
۲۰هغې خپل لس بې وزلو ره پورره کړ .هو ،هغه خپل لسونه ِړمنو ره رسوي. ۲۱هغه د خپلې کورنۍ دپاره د وِورو نه نه وېرېږى ،ځکه چې د هغې ټول کور سورى جامې ِغوستلى دى. 22هغه د ځان لپاره د ټيپسټري پوښونه جوړوي .د هغې جامې ورېښمو ِو ِرغوِني دي. ۲۳د هغې مېړه په دروِزو کې پېژني ،کله چې هغه د ځمکې د مشرِنو په منځ کې ناست وي. ۲۴هغه ښه کتان جوړوي ِو خرڅوي ِ.و سودِګر ره کمربندونه ورکوي. ۲۵قوت ِو عزت د هغې جامې دي ِ.و هغه به په رِرلونکي وخت کې خوشحاله وي. ۲۶هغې خپله خوله په حکمت سره پرِنيزي ِ.و د هغې په ژبه د مهربانۍ قانون دی. ۲۷هغه د خپلې کورنۍ لرې ره ښه ګوريِ ،و د سستۍ ډوډۍ نه خوري. ۲۸د هغې ماشومان رِپاڅېږي ِو هغې ره مبارک ووِیي .د هغې ميړه همِ ،و هغه د هغې ستاینه کوي. ۲۹ډېرو لوڼو نيک عمل کړی دی ،خو ره په هغو ټولو باندې غوره یې. ِ ۳۰حسان فریب دیِ ،و ښکل بې ځایه ده ،مګر کومه ښځه چې د څښتن څخه ویره لري ،د هغې ستاینه کيږي. ۳۱هغې ره د خپلو لسونو مېوه ورکړئ ِ.و ِجازه رِکړئ چې د هغې خپل کارونه په دروِزو کې د هغې ستاینه وکړي.