د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي پاچاهان ۲ ۱۹-۱۸ دوهم پاچاهان ۱۸ ۱.د اسراییلو د پاچا ایله زوی هوشع د پاچاهۍ په دریم کال کې ،د یهودا د پاچا احاز زوی حزقیا پاچاهي پیل کړه ۲هغه پنځه ویشت کلن وو چې پاچاهي یې پیل کړه او په بیت المقدس کې یې نهه ویشت کاله پاچاهي وکړه .د هغه د مور نوم ابی .وو چې د زکریا لور وه و ۳.هغۀ د ُپل پلر داؤد په شان هغه څۀ وکړل چې د ما للک ُدائ په نظر کښې صحیح ووو ۴هغۀ د لوړو ځایونو نه لرې کړل ،مجسمې یې ماتې کړې ،د اشیرې بوتونه یې پرې کړل او هغه پیتل مار یې ټوټې ټوټې کړ چې .موسى جوړ کړے وو ،ځکه چې تر هغه وُته پورې بنى السرائیلو ورته ُوشبویۍ سوزولې ،او هغۀ ورته نحوستان نوم ورکړو ى ۵هغۀ د بنى السرائیلو په ما للک وُدائ وُدائ پاک باندې یقین ساتو ،نو د هغۀ نه پس د یهوداه په ټولو بادشاهانو کښې د هغۀ په شان .نۀ وو او نۀ د هغۀ نه مخکښې څوک ووو ۶ځکه چې هغه څښتن ته نږدې و او د هغه د پیروي کولو څخه یې لس وانه ُیست ،بلکې د هغه حکمونه یې مراعات کړل چې موسی ته ورکړي وو .څښتن حضرت ى ۷ما للک وُدائ د هغۀ مل وو ،او هغه هر چرته چې تللو نو کامیاب شو ،او هغه د اسور بادشاه لُلف بغاوت وکړو او د هغۀ لُدمت .یې ونۀ کړو ۸.هغه فلستیان تر غزې او د هغه تر سرحدونو پورې ،د چوکیدارانو د برج څخه تر دیوال لرونکي ښار پورې ووهل ۹د حزقیاه بادشاه د بادشاهۍ په څلورم کال ،چې د السرائیل د بادشاه ایله د زوئ هوشع د بادشاهۍ اووم کال وو ،د اسور بادشاه .شلمنسر په سامریه حمله وکړه او هغه یې محاصره کړو ۱۰او د دریو کلونو په آُر کې یې سامریه ونیوله :حزقیاه د بادشاهۍ په شپږم کال کې ،چې د بنى السرائیل د بادشاه هوشع د .بادشاهۍ نهم کال وو ،سامریه ونیول شوه د اسور پاچا اسراییلیان اسور ته بوتلل او هغوی یې په حلح ،د جوزان د سیند په غاړه هابور او د مادیانو په ښارونو کې ځای ۱۱ .پرځای کړل ځکه چې هغوی د ُپل څښتن ُدای ُبره ونه منله ،بلکې د هغه د لوظ او د هغه ټولو حکمونو څخه یې سرغړونه وکړه چې د ۱۲ موسی یې امر کړی وو ،او نه یې غوږ ونیو او نه یې عمل وکړ .څښتن ُدمتګار ى ۱۳د حزقیاه بادشاه د بادشاهۍ په څوارلسم کال ،د اسور بادشاه سینحرب د یهوداه په ټولو دېوالونو باندې حمله وکړه او هغه یې .ونیول ۱۴د یهوداه بادشاه حزقیاه د اسور بادشاه ته لکیش ته ولېږلو او ورته یې وویل” ،ما ګناه کړې ده ،زما نه لړ شه ،هر هغه څه چې ته ما ته ورکوې زه به یې برداشت کړم “.او د اسور بادشاه د یهوداه بادشاه حزقیاه ته درې سوه کیلوګرامه سپین زر او دېرش .کیلوګرامه سره زر مقرر کړل ۱۵.حزقیاه هغۀ ته هغه ټولې سپین زر ورکړې چې د ما للک وُدائ په کور او د شاهى محل په ُزانو کښې وې 1
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
۱۶په هغه وُت کې حزقیاه د څښتن د کور د دروازو او هغو ستنو څخه سره زر راوویستل چې د یهودا پاچا حزقیاه پوښلي وو او .د اسور پاچا ته یې ورکړل د اسور بادشاه د لکیش نه تارتان ،ربصارس او ربشاقي د حزقیاه بادشاه ته د یروشلم په ُلف د یو لوئ لښکر سره ولېږل .او ۱۷ هغوئ لړل او یروشلم ته راغلل .او کله چې هغوئ پورته راغلل ،نو راغلل او د پورتني حوض د ویالې په غاړه ودرېدل ،کوم .چې د ډکوونکو د پټي په لره کې دی ۱۸کله چې هغوی پادشاه ته غږ وکړ ،نو د حلقیا زوی الیاقیم ،چې د کور مشر و ،شبنا ،منشاء او د آسف زوی یوآخ ،چې د کتاب .لیکوال و ،هغوی ته راووتل ۱۹ربشاکیه هغوی ته وویل" :اوس حزقیاه ته ووایاست ،د اسور لوی پاچا داسې وایي :دا په کوم باور دی چې ته پرې باور "کوې؟ ۲۰ته وایېُ) ،و دا یوازې بې معنی ُبرې دي (،زه د جګړې لپاره مشوره او ځواک لرم .اوس ته په چا باور کوې چې زما په وړاندې بغاوت کوې؟ اوس ،ګوره ،ته د دې مات شوي سرې په امسا ،یعنې په مصر باندې تکیه کوې ،که څوک پرې تکیه وکړي ،نو دا به د هغه ۲۱ .لس ته ننوځي او هغه به سوری کړي .د مصر پاچا فرعون د هغو ټولو ُلکو لپاره همداسې دی چې په هغه باور لري ُ۲۲و که تاسو ما ته ووایئ چې مونږ په ُپل ما للک وُدائ باندې باور لرو ،نو دا هغه څوک نه دے چې حزقیاه یې د لویو ځایونو او قربانګاهګانو نه لرې کړے دے او یهوداه او یروشلم ته یې فرمائیلى دى چې تاسو به په یروشلم کښې د دې قربانګاه په وړاندې عبادت کوئ؟ ۲۳نو اوس ،زما د آشور بادشاه سره تړون وکړه ،او زه به تاته دوه زره اسونه درکړم ،که ته د ځان له ُوا وکولی شې چې په .هغو باندې سواران مقرر کړې نو بیا څنګه به زما د بادار د نوکرانو د یو تر ټولو کوچني قوماندان مخ واړوې او په مصر به باور وکړې چې د جنګي ګاډیو ۲۴ او اس سوارانو لپاره به وي؟ آیا زه اوس د څښتن له مرستې پرته د دې ځای د ویجاړولو لپاره راغلی یم؟ څښتن ماته وویل :په دې ُاوره باندې حمله وکړه ۲۵ .او هغه ویجاړ کړه ۲۶،بیا د هلقیاه زوئ اللیاقیم ،شبنا او یوآح ربشاقیه ته وویل” ،زما مهرباني ده چې ُپلو نوکرانو سره په شامي ژبه ُبرې وکړه ځکه چې مونږ یې پوهېږو :او د هغو ُلکو په غوږونو کې چې په دېوال باندې دي ،زمونږ سره د یهودیانو په ژبه ُبرې مه “.کوه ُ۲۷و ربشاقي هغوی ته وویل" :آیا زما بادار زه ستا بادار او تاته د دې ُبرو کولو لپاره رالېږلی یم؟ آیا هغه زه هغو ُلکو ته نه "یم لېږلی چې په دېوال ناست دي ،چې ُپل فضله وُوري او ُپل میتیازات ستاسو سره وڅښي؟ :بیا ربشاکیه ولړ شو او د یهودیانو په ژبه یې په لوړ غږ چیغه کړه او ویې ویل :د لوی پاچا ،د اسور د پاچا ُبرې واورئ ۲۸ ۲۹.بادشاه داسې فرمائى چې ،حزقیاه تاسو دوکه نۀ کړى ،ځکه چې هغه به تاسو د هغۀ د لس نه نۀ شى بچ کولے حزقیاه دې تاسو په ما للک وُدائ باور ونۀ کړي او ووائى چې ،ما للک وُدائ به ُامخا مونږ بچ کړى ،او دا ښار به د اسور ۳۰ .بادشاه ته نۀ ورکړے شى حزقیاه ته غوږ مه نیسئ ،ځکه چې د اسور بادشاه فرمائى چې ،زما سره د سوغات په توګه تړون وکړئ ،او ما ته راشئ ،او ۳۱ .بیا تاسو هر یو د ُپل انګورو او د ُپلې انځر د ونې مېوه وُورئ ،او د ُپل کوهي اوبه وڅښئ ۳۲تر څو چې زه راشم او تاسو داسې وطن ته بوځم لکه ستاسو د ُپل وطن په څېر ،د غلې دانې او شرابو وطن ،د ډوډۍ او انګورو باغونو وطن ،د زیتون د تېلو او شاتو وطن ،ترڅو تاسو ژوندي پاتې شئ او مړه نه شئ .او حزقیاه ته غوږ مه نیسئ کله .چې هغه تاسو ته قناعت درکوي او وایي چې څښتن به موږ وژغوري ۳۳آیا د نورو قومونو کوم ُدایانو ُپل ټول وطن د اسور د پاچا له لسه ُلص کړی دی؟ د حمات او ارفاد ُدایان چیرته دي؟ د سفروایم ،هینع او عوه ُدایان چیرته دي؟ ایا هغوی زما له لس څخه سامریه ژغورلې ۳۴ ده؟ د نورو هېوادونو په ټولو ُدایانو کې هغه څوک دي چې ُپل وطن یې زما له لسه ُلص کړی دی؟ څښتن به یروشلم زما له ۳۵ لسه ُلص کړي؟ ُ۳۶و ُلق غلي پاتې شول او هغۀ ته یې یوه ُبره هم جواب ورنه کړه ،ځکه چې د بادشاه وحکم دا وو چې” ،هغۀ ته جواب مه “.ورکوه بیا د هلقیاه زوی الیاقیم ،چې د کور مشر و ،شبنا منشی او د آسف زوی یوآح چې د کتاب لیکوال و ،حزقیا ته راغلل او ُپلې ۳۷ .جامې یې څیرې کړې او د ربشاقی ُبرې یې ورته وکړې دوهم پاچاهان ۱۹ ۱.کله چې حزقیاه بادشاه دا واورېدل ،نو ُپلې جامې یې وشلولې ،د ټاټ جامې یې واغوستې او د ما للک وُدائ کور ته لړو ۲.هغۀ الیاقیم ،چې د کور مشر وو ،شبنا ،د کاهنانو مشران او د ټاټ جامې یې اغوستې وې ،د آموص زوی اشعیا نبي ته ولېږل
2
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
۳هغوی ورته وویل" :حزقیاه داسې وایي :دا ورځ د مصیبت ،ملمتۍ او سپکاوي ورځ ده ،ځکه چې ماشومان د زیږون وُت ته ".رسیدلي دي ،او د زیږون توان نلري ۴کېدے شى چې ما للک وُدائ ستا وُدائ پاک به د ربشاقي ټولې ُبرې واوري ،څوک چې د هغۀ ما للک د اسور بادشاه د ژوندي وُدائ پاک د سپکاوي لپاره رالېږلے دے ،او هغه ُبرې به وغندي کومې چې ما للک وُدائ ستا وُدائ پاک اورېدلې دي .نو د هغه .پاتې شونو دپاره چې پاتې دي ُپله دعا اوچته کړئ ۵.نو د حزقیا پاچا ُدمتګاران اشعیا ته راغلل یسعیاه هغوئ ته ووئیل” ،تاسو ُپل ما للک ته داسې ووایئ ،ما للک وُدائ داسې فرمائى چې ،د هغو ُبرو نه مه وېرېږه چې تا ۶ “.اورېدلې دي ،چې د اسور بادشاه نوکرانو زما سپکاوے کړے دے ۷ګوره ،زه به په هغه باندې یوه ساه واستوم ،هغه به یوه اوازه واوري او ُپل وطن ته به راستون شي ،او زه به هغه په ُپل وطن .کې په توره ووژنم ۸نو ربشاقي واپس راغلو او د اسور بادشاه یې ولیدلو چې د للبناه په ضد جنګېدو ،ځکه چې هغه اورېدلے وو چې هغه د لکیش نه .تلے دے ۹کله چې هغه د ایتوپیا د پاچا ترهاقه په اړه واورېدل چې هغه ستا په وړاندې د جګړې لپاره راغلی دی ،نو هغه بیا حزقیاه ته :پېغام وړونکي واستول او ویې ویل و ۱۰تاسو به د یهوداه بادشاه حزقیاه ته داسې ووایئ ،چې ستا ُدائ پاک چې تۀ پرې باور لرې ،تا دوکه نۀ کړى او وائى چې .یروشلم به د اسور بادشاه ته نۀ حواله کیږى ۱۱ګوره ،تا اورېدلي دي چې د اسور پاچاهانو په ټولو هېوادونو څه کړي دي ،او هغوی یې په بشپړه توګه له منځه وړي دي ،نو آیا ته به وژغورل شې؟ ۱۲آیا د هغو قومونو ُدایانو هغه ُلک وژغورل چې زما پلر نیکونو تباه کړي وو ،لکه جوزان ،حاران ،رصف او د عدن اولدونه چې په تلسار کې وو؟ د حمات بادشاه ،د ارفاد بادشاه ،د سفروائم ښار ،د حنع او لعواح بادشاهان چرته دي؟ ۱۳ ۱۴حزقیاه د پېغام وړونکو د لس ُط ترلسه کړو او هغه یې ولوست ،او حزقیاه د ما للک وُدائ کور ته لړو او د ما للک وُدائ په .وړاندې یې ُپور کړو و ۱۵حزقیاه د ما للک وُدائ په حضور کښې دعا وکړه او وې فرمائیل” ،اے د بنى السرائیلو ما للکه ُدایه ،چې د کروبیانو په مینځ “.کښې ناست یې ،تۀ د زمکې د ټولو بادشاهتونو وُدائ پاک یې ،تا آسمان او زمکه جوړه کړې ده ۱۶اے ما للکه وُدایهُ ،پل غوږونه ټیټ کړه او واوره :اے ما للکه وُدایهُ ،پلې سترګې ُلصې کړه او وګوره ،او د سنحرب ُ.برې واوره ،چې هغه یې د ژوندي وُدائ پاک د سپکاوي لپاره رالېږلے دے ۱۷،اے ما للکه وُدایه ،په رښتیا سره د اسور بادشاهانو قومونه او د هغوئ وملکونه تباه کړى دى ۱۸او د هغوی ُدایان یې په اور کې واچول :ځکه چې هغوی ُدایان نه وو ،بلکې د انسانانو د لسونو کار وو ،لرګي او تیږې .نو .ځکه یې له منځه یوړل ۱۹نو اوس ،اے ما للکه وُدایه ،زمونږ وُدایه پاکه ،زۀ تا ته زارۍ کوم چې مونږ د هغۀ د لس نه بچ کړه ،ترڅو د زمکې ټول .بادشاهتونه پوه شي چې تۀ ما للک وُدائ یې ،یوازې تۀ یې و و ۲۰بیا د آموص زوئ اشعیا حزقیاه ته ولېږلو او وې وئیل” ،ما للک ُدائ د بنى السرائیلو ُدائ پاک داسې فرمائى ،هغه دعا چې تا .د اسور بادشاه سینحرب په حقله ما ته کړې ده ،ما واورېدله ۲۱دا هغه کلم دی چې څښتن د هغه په اړه فرمایلي دی :د صهیون پېغلې لور تا سپک ګڼلې ده او تا پورې یې ُندا کړې ده ،د .یروشلم لور ستا په وړاندې ُپل سر ښورولی دی ۲۲تا چا ته سپکاوی او سپکاوی کړی دی؟ چا ته دې ُپل غږ پورته کړی دی او چا ته دې سترګې پورته کړې دي؟ حتی د اسراییلو د مقدس ذات په وړاندې؟ ۲۳تا د ُپلو پېغمبرانو په وسیله د ما للک وُدائ سپکاوے کړے دے ،او تا وئیلى دى چې ،زۀ د ُپلو ګڼ شمېر ګاډو سره د غرونو لوړو ته ،د لبنان په څنډو کښې راغلے یم ،او د هغې لوړې دلدار ونې او د هغې غوره صنوبر ونې به پرې کړم .او زۀ به د هغۀ د .سرحدونو او د هغۀ د کارمل ځنګلونو ته ننوځم ۲۴.ما عجیبې اوبه کیندې او وڅښلې ،او د ُپلو پښو په تلو مې د محاصره شویو سیمو ټولې سیندونه وچ کړل ۲۵آیا تا ډېر پخوا نه دي اورېدلي چې ما دا څنګه وکړل ،او له پخوا وُتونو راهیسې مې دا جوړ کړی دی؟ اوس ما دا کار ترسره کړی دی ،نو ته باید د دېوالونو ښارونه په کنډوالو بدل کړې؟ نو ځکه د هغوی اوسېدونکي کمزوري وو ،هغوی وېرېدلي او شرمېدلي وو ،هغوی د پټي د واښو او شنو بوټو په څېر وو ،د ۲۶ .کورونو په بامونو د واښو او د هغو غلو په څېر وو چې د لویېدو څخه مخکې وچ شوي وي ُ.و زه ستا د اوسېدو ځای ،ستا د وتلو او دننه راتلو ځای او زما په وړاندې ستا قهر پېژنم ۲۷ ۲۸ځکه چې ستا غصه زما په ُلف ده او ستا شور ماشور زما غوږونو ته رسېدلی دی ،نو زه به ستا په پوزه کې زنځیر او ستا .په شونډو کې ُپل قیضه واچوم او تا به په هغه لره بیرته وګرځوم چې ته په کومه لره راغلی یې
3
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
۲۹او دا به ستا لپاره یوه نښه وي ،سږ کال به هغه څه وُورئ چې پخپله راټوکېږي او په دوهم کال کې هغه څه چې له هغې څخه .راټوکېږي؛ او په دریم کال کې به تاسو وکرئ ،ریبئ ،د انګورو باغونه وکرو او د هغې مېوې وُورئ ۳۰او هغه پاتې شوي کسان چې د یهوداه د کورنۍ څخه ژغورل شوي دي ،هغوی به بیا لندې ریښې ونیسي او پورته به مېوې .ورکړي رب الفواج جوش به دا کار ۳۱ ځکه چې د یروشلم نه به یو پاتې شوے راووځي ،او هغه څوک چې د صیون غره نه تښتي ،د و .وکړي نو ځکه ما للک وُدائ د اسور بادشاه په حقله فرمائى چې ،هغه به دې ښار ته نۀ ننوځى ،نۀ به هلته غشے وولي ،نۀ به د دې په ۳۲ .وړاندې ډال سره راشي ،او نۀ به د دې په وړاندې ډېورنډ ولګوي ۳۳.ما للک وُدائ فرمائى چې ،په کومه لر چې هغه راغلے وو ،په هغه لره به واپس راشى او دې ښار ته به نۀ راځى .ځکه چې زه به د دې ښار دفاع وکړم او دا به وژغورم ،د ځان لپاره او د ُپل ُدمتګار داود لپاره ۳۴ ۳۵په هغه شپه د څښتن فرښته راووتله او د اسوریانو په کمپ کې یې یو لک پنځه اتیا زره کسان ووژل .کله چې سهار وُتي .راویښ شول ،نو ټول مړي یې ولیدل ۳۶.نو د اسور پاچا سنحرب لړ او لړ او بیرته راستون شو او په نینوا کې اوسېد او کله چې هغه د ُپل معبود نلسروک په کور کې عبادت کولو ،نو د هغه زامنو ادر وم للک او شراضر هغه په توره وواژه او د ۳۷ .ارمنستان وملک ته وتښتېدل او د هغه زوئ السرحدون د هغه په ځائ بادشاه شو
تاریخ ۲ ۲۳-۱:۳۲ ۱د دې شیانو او د هغې د تاسیس وروسته ،د اسور پاچا سنحریب راغی ،او یهودا ته ننوتل ،او د دیوال لرونکو ښارونو په وړاندې .یې ُیمې ودرولې ،او فکر یې وکړ چې هغه د ځان لپاره وګټي ۲،کله چې حزقیاه ولیدل چې سینحرب راغلے دے او د یروشلم په ُلف د جنګ کولو اراده یې کړې ده ۳هغه د ُپلو شهزادګانو او زورورو سړو سره مشوره وکړه چې د ښار څخه بهر د چینو اوبه بندې کړي :او هغوی د هغه سره .مرسته وکړه ۴نو ډېر ُلک راټول شول ،او ټولې چینې او هغه ویاله یې بنده کړه چې د ځمکې له منځ څخه بهېده او ویل یې :ولې د اسور پاچاهان راشي او ډېرې اوبه ومومي؟ ۵هغۀ ُپل ځان هم مضبوط کړو او ټول مات شوى دېوال یې جوړ کړو ،او د برجونو پورې یې لوړ کړو ،او بل دېوال یې بهر .وو ،او د داؤد په ښار کې لملو یې مرمت کړو او ډېر زیات تلوارونه او ډالونه یې جوړ کړل ۶هغۀ د جنګ مشران په ُلقو مقرر کړل ،او هغوئ یې د ښار د دروازې په کوڅه کښې راغونډ کړل او هغوئ ته یې تسلي ورکړه ،او وې وئیل ۷قوي او زړور اوسئ ،د اسور د پاچا او د هغه ټول لښکر په ُاطر مه وېرېږئ او مه وېرېږئ ،ځکه چې زموږ سره د هغه په :پرتله ډېر څه شته د هغه سره انساني لس دیُ ،و زمونږ سره زمونږ څښتن ُدای دی چې زمونږ مرسته وکړي او زمونږ جنګونه وکړي .او ۸ ُ.لکو د یهودا د پاچا حزقیاه په ُبرو ځان ډاډه کړ ۹د دې نه پس ،د اسور بادشاه سینحرب ُپل نوکران یروشلم ته ولېږل )ُو هغه پخپله د لکیش سره محاصره کړ ،او ټول طاقت :یې ورسره وو( ،د یهوداه بادشاه حزقیاه او ټولو یهوداه ته چې په یروشلم کې وو ،او ورته یې وویل د اسور بادشاه سینحرب داسې فرمائى چې ،تاسو په چا باور کوئ چې په یروشلم کښې محاصره پاتې شئ؟ ۱۰ ۱۱آیا حزقیاه تاسو دې ته نه هڅوي چې ځانونه د قحط او تندې له امله مړه کړئ او وایي چې زمونږ څښتن ُدای به مونږ د اسور د پاچا له لس څخه وژغوري؟ ۱۲آیا همدغه حزقیاه ُپل لوړ ځایونه او قربانګاهګانې نه دي لرې کړي ،او یهودا او یروشلم ته یې امر کړی دی چې تاسو باید د یوې قربانګاه مخې ته عبادت وکړئ او په هغې باندې ُوشبویي وسوزوئ؟ ۱۳تاسو ته پته نشته چې ما او زما پلر نیکۀ د نورو وملکونو د ټولو ُلقو سره څۀ کړى دى؟ آیا د هغه وملکونو د قومونو معبودان په دې قادر وو چې ُپل وملکونه زما د لس نه بچ کړى؟ ۱۴زما پلر نیکۀ په بشپړه توګه تباه کړى ووو ،د هغه قومونو په ټولو ُدایانو کښې څوک وو چې ُپل ُلق زما د لس نه بچ کړى ،نو ستاسو وُدائ پاک به تاسو زما د لس نه بچ کړى؟ ۱۵نو حزقیاه دې تاسو دوکه نه کړي او نه دې په دې ډول تاسو غولوي ،او نه دې په هغه باور وکړي .ځکه چې د هیڅ قوم یا سلطنت ُدای ُپل ُلک زما او زما د نیکونو له لس څخه نه شي ژغورلی .نو ستاسو ُدای به تاسو زما له لس څخه څومره وژغوري؟ ۱۶.او د هغۀ آفسرانو د ما للک وُدائ پاک او د هغۀ د لُدمتګار حزقیاه په ُلف نورې ُبرې هم وکړې
4
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
۱۷هغه د اسراییلو د څښتن ُدای ته سپکاوی کولو او د هغه په وړاندې د ُبرو کولو لپاره لیکونه هم ولیکل ،او ویې ویل :لکه څنګه چې د نورو قومونو ُدایانو ُپل ُلک زما له لسه نه دي ژغورلي ،نو د حزقیاه ُدای به ُپل ُلک زما له لسه نه وي .ژغورلي ۱۸بیا هغوئ د ی وهودیانو په ژبه کښې د یروشلم ُلقو ته چې په دېوال باندې ووو په لوړ آواز سره چغه کړه ،چې هغوئ ووېروى او .مصیبت یې راولى ،ترڅو ښار ونیسى ۱۹هغوئ د یروشلم د وُدائ پاک ُلف ُبرې وکړې ،لکه څنګه چې د زمکې د ُلقو د معبودانو ُلف ،کوم چې د انسانانو د .لسونو کار وو ۲۰.او په دې ُاطر حزقیاه بادشاه او د آموص زوئ یسعیاه پېغمبر دعا وکړه او آسمان ته یې وژړل ۲۱نو ما للک وُدائ یوه فرښته راولېږله ،چې د اسور بادشاه په لښکر کښې یې ټول طاقتور سړى ،مشران او مشران ووژل .نو هغه په شرم سره ُپل وملک ته راستون شو .او کله چې هغه د ُپل وُدائ کور ته ورننوتو ،نو د هغۀ د ُپلو اولدونو نه راغلو هغوئ .هغه هلته په تووره ووژلو ۲۲په دې ډول څښتن حزقیاه او د یروشلم اوسېدونکي د اسور د پاچا سنحرب او د نورو ټولو ُلکو له لس څخه وژغورل او په .هر اړخ کې یې لرښوونه وکړه ډېرو ُلکو په یروشلم کې څښتن ته سوغاتونه راوړل او د یهوداه پاچا حزقیاه ته یې سوغاتونه راوړل ،نو له هغه وُته ۲۳ .راهیسې هغه د ټولو قومونو په نظر کې لوړ شو
یسعیاه ۳۷-۳۶ یسعیاه ۳۶ ۱.د حزقیاه بادشاه په څوارلسم کال کې ،د اسور بادشاه سینحرب د یهوداه په ټولو مضبوطو ښارونو حمله وکړه او هغه یې ونیول ۲او د اسور بادشاه ربشاقي د لکیش څخه یروشلم ته د حزقیاه بادشاه ته د یو لوئ لښکر سره ولېږلو ،او هغه د ډکوونکو د پټي په .لره د پورتني حوض د نهر په غاړه ولړ وو ۳.بیا د ُلقیاه زوئ اللیاقیم ،چې د کور مشر وو ،شبنا ،منشى او یوآخ ،د آسف زوئ ،چې د کتاب لیکونکى وو ،هغه ته راووتل او ربشاکیه هغوی ته وویل" :اوس حزقیاه ته ووایاست ،د اسور لوی پاچا داسې وایي ،دا په کوم باور دی چې ته پرې باور ۴ "کوې؟ ۵ته وایهُ) ،و دا یوازې بې معنی ُبرې دي( ،زه د جګړې لپاره مشوره او ځواک لرم .اوس ته په چا باور کوې چې زما په وړاندې بغاوت کوې؟ ۶ګوره ،ته په دې مات شوي سرې په امسا باندې ،په مصر باندې باور کوې ،که چېرې څوک پرې تکیه وکړي ،نو دا به د هغه .لس ته ننوځي او هغه به سوری کړي .د مصر پاچا فرعون د هغو ټولو ُلکو لپاره همداسې دی چې په هغه باور لري ُ۷و که تۀ ما ته ووایې چې مونږ په ُپل ما للک وُدائ باندې باور لرو ،نو دا هغه څوک نۀ دے چې حزقیاه یې د لویو ځایونو او قربانګاهو نه لرې کړے دے او یهوداه او یروشلم ته یې فرمائیلى دى چې تاسو به د دې قربانګاه په مخکښې عبادت کوئ؟ ۸نو اوس ،زما د بادار ،د اسور بادشاه سره تړون وکړه ،او زه به تاته دوه زره اسونه درکړم ،که ته د ځان له ُوا وکولی شې چې .په هغو باندې سواران مقرر کړې نو بیا څنګه به زما د بادار د نوکرانو د یو تر ټولو کوچني قوماندان مخ واړوې او په مصر به د جنګي ګاډیو او اس سوارانو ۹ باور وکړې؟ ۱۰او آیا زه اوس د څښتن له مرستې پرته د دې ُاورې د ویجاړولو لپاره راغلی یم؟ څښتن ماته وویل :په دې ُاوره باندې حمله .وکړه او هغه ویجاړ کړه ۱۱بیا اللیاقیم ،شبنا او یوآخ ربشاقیه ته وویل” :زما مهرباني ده چې ُپلو نوکرانو سره په شامي ژبه ُبرې وکړه ،ځکه چې مونږ “.یې پوهېږو .او زمونږ سره د یهودیانو په ژبه ُبرې مه کوه ،د هغو ُلکو په غوږونو کې چې په دېوال باندې دي ُ۱۲و ربشاقي وویل" :آیا زما بادار زه ستا بادار او تاته د دې ُبرو کولو لپاره رالېږلی یم؟ هغه زه هغو ُلکو ته نه یم لېږلی چې "په دېوال ناست دي ،چې ستا سره ُپل فضله وُوري او ُپل میتیاز وڅښي؟ ۱۳.بیا ربشاقي ولړ شو او د یهودیانو په ژبه یې په لوړ غږ چغه کړه او ویې ویل :د اسور د پاچا ،د لوى پاچا ُبرې واورئ ۱۴.بادشاه داسې فرمائى چې ،حزقیاه تاسو دوکه نۀ کړى ،ځکه چې هغه به تاسو بچ نۀ شى کولے حزقیاه دې تاسو په ما للک وُدائ باور ونۀ کړي او ووائى چې ،ما للک وُدائ به ُامخا مونږ بچ کړى :دا ښار به د اسور بادشاه ۱۵ .ته ورنه کړل شى ۱۶حزقیاه ته غوږ مه نیسئ ،ځکه چې د اسور بادشاه فرمائى چې ،زما سره د سوغات په ورکولو سره تړون وکړئ او ما ته .راشئ .تاسو هر یو د ُپل انګورو او د ُپلې انځر د ونې مېوه وُورئ او د ُپل کوهي اوبه وڅښئ ۱۷تر څو چې زه راشم او تاسو داسې ځمکې ته بوځم لکه ستاسو د ُپلې ځمکې په څېر ،د غلې دانې او شرابو ځمکه ،د ډوډۍ او .انګورو باغونو ځمکه
5
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
پام کوه چې حزقیاه تاسو دوکه نه کړي او ووایي چې څښتن به موږ وژغوري .آیا د قومونو کوم ُدای ُپل هېواد د اسور د ۱۸ پاچا له لس څخه ژغورلی دی؟ ۱۹د حمات او ارفاد ُدایان چیرته دي؟ د سفروایم ُدایان چیرته دي؟ او آیا هغوی سامریه زما له لس څخه ژغورلې ده؟ ۲۰د دې ټولو وملکونو معبودانو کښې هغه څوک دى چې ُپل وملک یې زما د لس نه بچ کړے دے ،نو ما للک وُدائ به یروشلم زما د لس نه بچ کړى؟ ُ.و هغوی غلي پاتې شول او هغه ته یې یو ټکی هم ځواب ورنه کړ :ځکه چې د پاچا امر دا و چې ،ځواب مه ورکوئ ۲۱ ۲۲بیا د لُلقیاه زوئ اللیاقیم ،چې د کور مشر وو ،شبنا منشى او د آسف زوئ یوآخ ،چې د حزقیاه سره وو ،د ُپلو جامو په څېر .ووېشل او د ربشاقي ُبرې یې ورته وکړې یسعیاه ۳۷ ۱.کله چې حزقیاه بادشاه دا واورېدل ،نو ُپلې جامې یې وشلولې ،د ټاټ جامې یې واغوستې او د ما للک وُدائ کور ته لړو ۲او هغه الیاقیم چې د کور مشر و ،شبنا چې د کاهنانو منشی و او د کاهنانو مشران چې ټاټ یې اغوستی و ،د آموص زوی اشعیا .نبي ته ولېږل ۳هغوی ورته وویل" :حزقیاه داسې وایي :دا ورځ د مصیبت ،ملمتۍ او سپکاوي ورځ ده ،ځکه چې ماشومان د زیږون په حال ".کې دي ،او د زیږون توان نلري ۴کېدے شى چې ما للک وُدائ ستاسو وُدائ پاک به د ربشاقي ُبرې واوري ،څوک چې د هغه ما للک د اسور بادشاه د ژوندي وُدائ پاک سپکاوے کولو لپاره رالېږلے دے ،او هغه ُبرې به وغندي کومې چې ما للک وُدائ ستاسو وُدائ پاک اورېدلې دي .نو .د هغه پاتې شونو دپاره چې پاتې ديُ ،پله دعا پورته کړئ ۵.نو د حزقیا پاچا ُدمتګاران اشعیا ته راغلل یسعیاه هغوئ ته ووئیل” ،تاسو ُپل ما للک ته داسې ووایئ ،ما للک وُدائ داسې فرمائى چې ،د هغو ُبرو نه مه وېرېږئ چې تا ۶ “.اورېدلې دي ،چې د اسور بادشاه نوکرانو زما سپکاوے کړے دے ۷ګوره ،زه به په هغه باندې یوه ساه واستوم ،هغه به یوه اوازه واوري او ُپل وطن ته به راستون شي ،او زه به هغه په ُپل وطن .کې په توره ووژنم ۸نو ربشاقي واپس راغلو او د اسور بادشاه یې ولیدلو چې د للبناه په ضد جنګېدو ،ځکه چې هغه اورېدلے وو چې هغه د لکیش نه .تلے دے ۹او هغه د ایتوپیا د پاچا ترهاقه په اړه دا ُبره واورېدله چې هغه ستا سره د جګړې لپاره راغلی دی .کله چې هغه دا واورېدل ،نو :هغه حزقیاه ته پېغام وړونکي واستول او ورته ویې ویل ۱۰تاسو به د یهوداه بادشاه حزقیاه ته داسې ووایئ ،چې ستا وُدائ پاک چې تۀ پرې باور لرې ،تا دوکه نۀ کړى او وائى چې .یروشلم به د اسور بادشاه ته نۀ ورکړے کیږى ۱۱،ګوره ،تا اورېدلي دي چې د اسور پاچاهانو د ټولو هېوادونو سره څه کړي دي او هغوی یې په بشپړه توګه له منځه وړي دي نو آیا ته به وژغورل شې؟ ۱۲آیا د هغو قومونو ُدایانو هغه ُلک وژغورل چې زما پلر نیکونو ،لکه جوزان ،حاران ،رصف او د عدن اولدونه چې په تلسار کې وو ،له منځه یوړل؟ د حمات بادشاه ،د ارفاد بادشاه ،د سفروایم ښار ،هینع او لعوا بادشاه چرته دي؟ ۱۳ ۱۴حزقیاه د پېغام وړونکو له لس څخه ُط ترلسه کړ او هغه یې ولوست .حزقیاه د څښتن کور ته لړ او د څښتن په وړاندې یې ُ.پور کړ ۱۵:حزقیاه څښتن ته دعا وکړه او ویې ویل ۱۶اے ما للکه وُدایه ،د بنى السرائیلو وُدایه ،چې د کروبیانو په مینځ کښې ناست یې ،تۀ د زمکې د ټولو بادشاهتونو وُدایه یې ،تۀ .آسمان او زمکه جوړ کړې ده ۱۷اے ما للکه وُدایهُ ،پل غوږونه وګوره او واوره ،اے ما للکه وُدایهُ ،پلې سترګې ُلصې کړه او وګوره ،او د سینحرب ټولې ُ.برې واوره ،کومې چې د ژوندي وُدائ پاک د سپکاوي لپاره رالېږلې دي ۱۸.اے ما للکه وُدایه ،په رښتیا سره د اسور بادشاهانو ټول قومونه او د هغوئ وملکونه تباه کړى دى ۱۹او د هغوی ُدایان یې په اور کې واچول :ځکه چې هغوی ُدایان نه وو ،بلکې د انسانانو د لسونو کار وو ،لرګي او تیږې .نو .ځکه یې هغوی له منځه یوړل ۲۰نو اوس ،اے ما للکه وُدایه ،زمونږ وُدایه پاکه ،مونږ د هغۀ د لس نه بچ کړه ،ترڅو د زمکې ټول بادشاهتونه پوه شي چې تۀ .ما للک وُدائ یې ،یوازې تۀ یې ۲۱بیا د آموص زوئ اشعیا حزقیاه ته واستول او وې وئیل” ،ما للک وُدائ د بنى السرائیلو وُدائ پاک داسې فرمائى ،کله چې تا د ،اسور بادشاه سینحرب په ُلف ما ته دعا وکړه ۲۲دا هغه کلم دی چې څښتن د هغه په اړه فرمایلي دی :د صهیون پېغلې لور تا سپکه ګڼلې ده او تا پورې یې ُندا کړې ده ،د .یروشلم لور ستا په وړاندې ُپل سر ښورولی دی
6
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
۲۳تا چا ته سپکاوی او سپکاوی کړی دی؟ تا د چا په وړاندې ُپل غږ لوړ کړی دی او ُپلې سترګې دې لوړې کړې دي؟ حتی د اسراییلو د مقدس ذات په وړاندې؟ ۲۴تا د ُپلو نوکرانو په وسیله د ما للک وُدائ سپکاوے کړے دے ،او تا وئیلى دى چې ،زۀ د ُپلو ګڼ شمېر ګاډو په ذریعه د غرونو لوړو ته ،د لبنان تر څنډو پورې رسېدلے یم ،او زۀ به د هغه لوړ دلیار ونې او د هغه غوره صنوبر ونې پرې کړم ،او زۀ .به د هغه د سرحد لوړوالى او د هغه د کارمل ځنګل ته ننوځم ۲۵.ما کنده کړې ده او اوبه مې څښلې دي ،او د ُپلو پښو په تلو مې د محاصره شویو سیمو ټولې سیندونه وچ کړي دي ۲۶آیا تا ډېر پخوا نه دي اورېدلي چې ما دا څنګه وکړل ،او له پخوا وُتونو راهیسې ،چې ما دا جوړ کړی دی؟ اوس ما دا کار .ترسره کړی دی ،نو ته باید د قلعه بندو ښارونو د ورانولو او په کنډوالو بدلولو لپاره یې نو ځکه د هغوی اوسېدونکي کمزوري وو ،هغوی وېرېدلي او شرمېدلي وو :هغوی د پټي د واښو او شنو بوټو په څېر وو ،لکه ۲۷ .د کورونو په بامونو واښه او لکه د غلې دانې چې د لویېدو څخه مخکې وچې شوې وي ُ.و زه ستا د اوسېدو ځای ،ستا د وتلو او دننه راتلو ځای او زما په وړاندې ستا قهر پېژنم ۲۸ ځکه چې ستا غصه او ستا شور ماشور زما غوږونو ته رسېدلی دی ،نو زه به ستا په پوزه کې زنځیر او ستا په شونډو کې ۲۹ ُ.پل قیضه واچوم ،او زه به تا په هغه لره بیرته وګرځوم چې ته په کومه لره راغلی یې ۳۰او دا به ستاسو لپاره یوه نښه وي ،سږ کال به هغه څه وُورئ چې په ُپله راټوکېږي ،او په دوهم کال به هغه څه وُورئ چې .له هغې څخه راټوکېږي ،او په دریم کال کې به تاسو وکرئ ،ریبئ ،د انګورو باغونه وکرو او د هغې مېوې وُورئ او هغه پاتې شوي کسان چې د یهودا له کورنۍ څخه ژغورل شوي دي ،هغوی به بیا لندې ریښې ونیسي او پورته به میوه ۳۱ .ورکړي رب الفواج جوش به دا ۳۲ ځکه چې د یروشلم نه به یو پاتې شوے راووځى ،او هغه څوک چې د صیون غر نه تښتېدلى دى ،د و .کار وکړى نو ځکه ما للک وُدائ د اسور بادشاه په حقله فرمائى چې ،هغه به دې ښار ته نۀ ننوځى ،نۀ به هلته غشے وولي ،نۀ به د دې په ۳۳ .وړاندې ډالونه جوړ کړى ،او نۀ به د دې په وړاندې ډېورنډ جوړ کړى ۳۴.ما للک وُدائ فرمائى چې ،په کومه لر چې هغه راغلے وو ،په هغه لره به واپس راشى او دې ښار ته به نۀ راځى .ځکه چې زه به د دې ښار دفاع وکړم او دا به د ځان لپاره او د ُپل ُدمتګار داود لپاره وژغورم ۳۵ ۳۶نو د ما للک وُدائ فرښته راووتله او د اسوریانو په لښکر کښې یې یو لک پنځه اتیا زره کسان ووژل .کله چې سهار وُتي .راویښ شول نو ټول مړي یې ولیدل .نو د اسور پاچا سنحرب لړ او لړ او بیرته راستون شو او په نینوا کې اوسېد ۳۷ ۳۸کله چې هغه د ُپل معبود نلسروک په کور کې عبادت کولو ،نو د هغه زامنو ادر وم للک او شراضر هغه په توره وواژه او د .ارمنستان وملک ته وتښتېدل او د هغه زوئ السرحدون د هغه په ځائ بادشاه شو
د آیت په آیت تجزیه د حزقیاه ،اشعیا ،سنحریب او ربشاکی تاریخي کیسه په زاړه عهد نامې کې په دریو لومړنیو ځایونو کې ثبت شوې ده :دوهم .او دوهم تاریخ ، ۳۲اشعیا ، ۳۷-۳۶پاچاهان ۱۹-۱۸ .کینګ جیمز نسخې له موازي برُو سره د آیت په آیت تحلیل دی ،چې وروسته مهم درسونه دي
.1د حزقیاه وفاداري او لومړني االحات کلنۍ کې په یهودا کې ُپله واکمني پیل کوي او "هغه څه کوي چې د څښتن په نظر کې سم حزقیاه په - ۲۵پاچاهان ۲ ۳-۱ :۱۸ ".وو هغه لوړ ځایونه لرې کوي ،انځورونه ماتوي ،ونې پرې کوي ،او هغه برنجي مار )نحشتان( ټوټې ټوټې کوي -پاچاهان ۲ ۴:۱۸ .چې موسی جوړ کړی و ،ځکه چې اسراییلو ورته ُوشبویي سوځول پیل کړي وو الف " -هغه د اسراییلو په څښتن ُدای باور درلود؛ نو له هغه وروسته د یهودا په ټولو پاچاهانو کې د هغه په پاچاهان ۲ ۷-۵:۱۸ .څېر بل څوک نه و "...څښتن د هغه سره دی ،او هغه هرچیرې چې ځي بریالی کیږي هغه د اسور د پاچا پر وړاندې بغاوت کوي )د هغه د ُدمت کولو څخه انکار کوي( او فلستیان تر غزې -پاچاهان ۷:۱۸ب۲ ۸- .پورې وهي د سنحریب د تګ راتګ لیدلو سره ،حزقیاه د ُپلو شهزادګانو سره مشوره کوي چې د بیت المقدس څخه بهر -تاریخ ۲ ۸-۱ :۳۲ د اوبو سرچینې بندې کړي ،دیوالونه او برجونه جوړ کړي ،وسلې جوړ کړي ،او ُلک وهڅوي" :قوي او زړور اوسئ ...د هغه
7
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
سره د غوښې لس دی؛ مګر زموږ سره زموږ څښتن ُدای دی چې زموږ سره مرسته وکړي او زموږ جنګونه وکړي" )۲ ).تاریخ ۸-۷ :۳۲
.2د سامریه سقوط او د اسور یرغل د حزقیاه په څلورم کال کې ،د اسور پاچا شلمانسر سامریه )د اسراییلو شمالي سلطنت( محاصره کړه ،او -پاچاهان ۲ ۱۲-۹:۱۸ ".د حزقیاه په شپږم کال کې یې ونیوله ځکه چې اسراییلو "د ُپل ُدای څښتن غږ ونه مانه د حزقیاه د واکمنۍ په څوارلسم کال کې ،د اسور پاچا سنحریب د یهودا د ټولو قلعه بندو -اشعیا / ۱:۳۶پاچاهان ۲ ۱۳:۱۸ .ښارونو په وړاندې راځي او هغه نیسي د وېرې په یوه شیبه کې ،حزقیاه په لکیش کې سنحریب ته ُراج لیږي او وایي" ،ما ګناه کړې ده؛ له -پاچاهان ۲ ۱۶-۱۴:۱۸ ټنه سره زر ټنه سپین زر او ۳۰ما څخه بیرته راشئ :هغه څه چې تاسو په ما باندې اچوئ زه به یې برداشت کړم ".هغه ۳۰۰ .ورکوي ،حتی د څښتن د معبد د دروازو او ستنو څخه سره زر هم لرې کوي
.3د ربشاکیه ملنډې او رواني جګړه سنحریب د لکیش څخه ترتان ،ربصاری او ربشاکیه د یوې لویې لښکر سره بیت -اشعیا / ۳-۲:۳۶پاچاهان ۲ ۱۸-۱۷:۱۸ .المقدس ته لیږي .دوی د پورتني حوض د نهر په غاړه ولړ دي .الیاقیم ،شبنا او یوآه د دوی سره د لیدو لپاره بهر ځي ربشاکیه د سنحریب پیغام رسوي" :دا په کوم باور دی چې ته پرې باور کوې؟" هغه -اشعیا / ۶-۴:۳۶پاچاهان ۲ ۲۱-۱۹:۱۸ په مصر باندې د باور کولو لپاره یهودا ملنډې وهي ،مصر ته "مات شوی سر" وایی چې د هر هغه چا لس به سوری کړي چې .پرې تکیه کوي ربشاکیه د حزقیاه د مذهبي اصلحاتو د تحریف هڅه کوي ،او ادعا کوي چې حزقیاه د لوړو -اشعیا / ۷:۳۶پاچاهان ۲ ۲۲:۱۸ .ځایونو او قربانګاهو په لرې کولو سره ُدای ته سپکاوی کړی دی اسونه وړاندې کوي که چیرې یهودا د دوی لپاره ربشاکیه په ملنډو سره - ۲۰۰۰اشعیا / ۱۰-۸:۳۶پاچاهان ۲ ۲۵-۲۳:۱۸ سواران هم چمتو کړي .هغه بیا ادعا کوي چې څښتن پخپله هغه د یهودا د ویجاړولو لپاره لیږلی و" :څښتن ماته وویل ،د دې ".ځمکې په وړاندې ودریږه او ویجاړ یې کړه الیاقیم ،شبنا او یوآه له ربشاکیه څخه غوښتنه کوي چې د یهودیانو د ژبې )عبراني( پر ځای -اشعیا / ۱۱:۳۶پاچاهان ۲ ۲۶:۱۸ .په سوریه )ارامیک( ژبه ُبرې وکړي ترڅو په دیوال کې عام ُلک ونه ویریږي .ربشاکیه انکار کوي ،په عبراني ژبه په دیوال کې ناستو کسانو ته چیغې وهي -اشعیا / ۲۰-۱۲:۳۶پاچاهان ۲ ۳۵-۲۷:۱۸ .هغه له هغوی څخه غوښتنه کوي چې حزقیاه ته اجازه ورنکړي چې دوی د دې ژمنې سره دوکه کړي چې ُدای به یې وژغوري هغه ویاړ کوي چې د حمات ،ارفاد ،سفاروایم یا سامریه هیڅ ُدای د دوی ځمکې د اسور څخه نه دي ژغورلي -نو "د هغو ټولو ُدایانو څخه څوک دي چې ُپل هیواد یې زما له لس څخه ژغورلی دی ،چې څښتن به بیت المقدس زما له لس څخه .وژغوري؟" ) ۲پاچاهان (۳۵:۱۸ ُلک چوپ پاتې شول او هغه ته یوه ُبره هم ونه کړه ،لکه څنګه چې حزقیاه -اشعیا / ۲۲-۲۱:۳۶پاچاهان ۲ ۳۷-۳۶:۱۸ .امر کړی و )"هغه ته ځواب مه ورکوئ"( .چارواکي د ُپلو جامو په څیر حزقیاه ته راستانه شول
.4حزقیاه د اشعیا او د څښتن لومړۍ وعده غواړي حزقیاه پاچا ُپلې جامې وڅښلې ،ځان یې په ټاټ پوښلی ،د څښتن کور ته ننوځي ،او -اشعیا / ۵-۱ :۳۷پاچاهان ۲ ۵-۱ :۱۹ الیاقیم ،شبنا او د کاهنانو مشران اشعیا پیغمبر ته لیږي .دوی اعلن کوي" :دا ورځ د مصیبت ،ملمتۍ او سپکاوي ورځ ده ...نو ".له همدې امله د پاتې شویو پاتې شونو لپاره ُپله دعا پورته کړئ اشعیا د ُدای د کلم سره ځواب ورکوي" :د هغو ُبرو څخه مه وېرېږه چې تا اوریدلي -اشعیا / ۷-۶:۳۷پاچاهان ۲ ۷-۶:۱۹ دي ،چې د اسور پاچا نوکرانو زما سپکاوی کړی دی .وګوره ،زه به په هغه باندې یو چاودنه راولیږم ،او هغه به یوه اوازه ".واوري ،او بیرته به ُپل هیواد ته راشي؛ او زه به هغه په ُپل هیواد کې د تورې په واسطه ووژنم
.5د ربشاکیه سپکاوی لیک او د حزقیاه دعا .ربشاکیه بیرته راستنیږي ترڅو سنحریب ومومي چې د للبناه په وړاندې جګړه کوي -اشعیا / ۱۳-۸:۳۷پاچاهان ۲ ۱۳-۸:۱۹ دا اوریدل چې د ایتوپیا پاچا تیرهاکا د هغه سره د جګړې لپاره راغلی دی ،سنحریب بیا حزقیاه ته لیکونه لیږي ،هغه ته ُبرداری .ورکوي چې ُدای بیت المقدس نشي ژغورلی او د ویجاړ شویو قومونو لیست )ګوزان ،هاران ،ریزف ،تلسر(
8
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
حزقیاه د قاصد څخه لیک ترلسه کوي ،هغه لولي ،د څښتن کور ته ځي ،او د څښتن په -اشعیا / ۱۴:۳۷پاچاهان ۲ ۱۴:۱۹ .وړاندې یې خپروي حزقیاه دعا کوي" :ای د اسراییلو څښتن ُدایه ،چې د کروبیانو په منځ کې -اشعیا / ۲۰-۱۵:۳۷پاچاهان ۲ ۱۹-۱۵:۱۹ ،اوسېږې ،ته د ځمکې د ټولو سلطنتونو ُدای یې ،حتی ته یوازې یې ...ای څښتنهُ ،پل غوږونه راښکته کړه او واوره :ای څښتنه ُپلې سترګې ُلصې کړه او وګوره :او د سنحریب ُبرې واوره ،چې هغه یې د ژوندي ُدای د سپکاوي لپاره لیږلی دی ".هغه دا مني چې اسوریه نور قومونه له منځه یوړل ځکه چې د دوی ُدایان یوازې لرګي او ډبرې وو ،او دعا کوي" :اوس ،ای زموږ څښتنه ُدایه ،زه له تا څخه غوښتنه کوم ،موږ د هغه له لس څخه وژغوره ،ترڅو د ځمکې ټول سلطنتونه پوه شي چې ته څښتن "ُ.دای یې ،حتی ته یوازې یې
.6د اشعیا له لرې د خدای ځواب اشعیا حزقیاه ته پیغام لیږي" :هغه څه چې تا د اسور پاچا سنحریب په وړاندې ما ته -اشعیا / ۲۲-۲۱:۳۷پاچاهان ۲ ۲۰:۱۹ ".دعا کړې وه ،ما اوریدلي دي ...څښتن د سنحریب غرور ملمتوي" :تا چا ته سپکاوی او سپکاوی کړی دی؟ -اشعیا / ۲۹-۲۲:۳۷پاچاهان ۲ ۲۸-۲۱:۱۹ حتی د اسراییلو د مقدس ذات په وړاندېُ ".دای یادونه کوي چې د اسوریانو بریاوې یوازې د هغه د الهي تقدیر له مخې اجازه ورکړل شوې )"ایا تاسو ډیر وُت دمخه نه دي اوریدلي چې ما دا څنګه کړي دي؟"( .د سنحریب د غضب له املهُ ،دای اعلن کوي" :زه به ستا په پوزه کې ُپل کنډک او ستا په شونډو کې ُپل لګاو واچوم ،او زه به تا په هغه لره بیرته وګرځوم چې ته ".راغلی یې ُدای یهودا ته د بقا او ودې نښه ورکوي :د یهودا د کورنۍ پاتې شوني به بیا -اشعیا / ۳۲-۳۰:۳۷پاچاهان ۲ ۳۱-۲۹:۱۹ .لندې ریښې ونیسي او پورته به میوه ورکړي ُدای د اسور پاچا په اړه ژمنه کوي" :هغه به دې ښار ته نه ننوځي ،نه به هلته -اشعیا / ۳۵-۳۳:۳۷پاچاهان ۲ ۳۴-۳۲:۱۹ غشی وولي ،نه به د ډال سره مخې ته راشي ،او نه به یې په وړاندې ُندق ودروي ...ځکه چې زه به د دې ښار دفاع وکړم ،ترڅو ".یې وژغورم ،د ځان لپاره او د ُپل بنده داود لپاره
.7الهي مداخله او د سنحرب سقوط په هماغه شپه ،د څښتن فرښته بهر ته ځي او د اسوریانو په کمپ کې -تواریخ ۲۱:۳۲اشعیا / ۲ / ۳۶:۳۷پاچاهان ۲ ۳۵:۱۹ ".سړي وژني .کله چې ُلک سهار وُتي پاڅیږي" ،وګورئ ،دوی ټول مړي وو ۰۰۰،۱۸۵ .سنحریب لړ ،نینوا ته راستون شو ،او هلته اوسېده -اشعیا / ۳۷:۳۷پاچاهان ۲ ۳۶:۱۹ کله چې سنحریب د ُپل ُدای نصروک په کور کې عبادت کاوه ،د -تواریخ ۲۱:۳۲اشعیا / ۲ / ۳۸:۳۷پاچاهان ۲ ۳۷:۱۹ هغه زامنو ادرمملک او شراضر هغه په توره وواهه او د ارمنستان ُاورې ته وتښتېدل .د هغه زوی اسارحدون د هغه پر ځای .پاچا شو
د کیسې څخه مهم درسونه د انساني جوړجاړي او الهي خلاون ترمنځ توپیر حزقیاه په پیل کې هڅه وکړه چې د معبد څخه د سرو زرو په ایستلو سره سنخریب واُلي )دوهم پاچاهان ُ ،(۱۶-۱۴:۱۸و اسوریه په هرصورت د بشپړ فتح لپاره راستون شو .د ُدای د دښمن راضي کول په ندرت سره کار کوي؛ تلپاتې سوله یوازې .هغه وُت راغله کله چې حزقیاه په سپینو زرو تکیه کول پریښودل او په بشپړ ډول دعا ته مخه کړه عملي چمتووالی د روحاني باور سره یوځای د محاصرې له پیل څخه مخکې ،حزقیاه د اوبو رسولو مخه ونیوله ،دیوالونه یې پیاوړي کړل ،او دفاع یې تنظیم کړه )دوهم په ُدای باور د عملي مسؤلیت له پامه غورځولو معنی نلري ،مګر حزقیاه د ُپلو قلعو پرځای په ُدای باور ).تواریخ ۵-۲:۳۲ .وکړ د ملنډو او دوکې په وړاندې روحاني تفکر ربشاکیه رواني تاکتیکونه وکارول — د مقدس کتاب تحریف کول ،ویره ُپرول ،د ُدای قدرت تر پوښتنې لندې راوستل ،او د ُلکو څخه د مشرتابه د ویشلو هڅه کول )دوهم پاچاهان .(۳۵-۲۸ ،۲۲:۱۸د حزقیاه امر چې "هغه ته ځواب مه ورکوئ" د
9
د څښتن قوي فرښته د بیت المقدس دفاع کوي
سپکاوي ډکو طعنو سره د بحث کولو څخه د انکار کولو حکمت ښوونه کوي ،پرځای یې دا غوره کړه چې مسله مستقیم ُدای ته .ورسوي د څښتن په وړاندې زموږ ستونزې خپرول کله چې حزقیاه د سنخاریب ګواښونکی لیک ترلسه کړ ،هغه یې مستقیم معبد ته یوړ او "د څښتن په وړاندې یې ُپور کړ" )دوهم دا د دعا لپاره یوه نمونه وړاندې کوي :د پام وړ ګواښونه ،ویره او اندیښنې په مستقیم ډول د ُدای په حضور ).پاچاهان ۱۴:۱۹ .کې اُیستل او د هغه په وړاندې یې ُلصول د خدای جلل په دعا کې تر ټولو لوړ لومړیتوب دی حزقیاه یوازې د شخصي بقا لپاره دعا نه کوله؛ هغه دعا وکړه چې ُدای به عمل وکړي "چې د ځمکې ټول سلطنتونه پوه شي چې ته څښتن ُدای یې ،حتی ته یوازې ته یې" ) 2پاچاهان .(19:19هغه دعاګانې چې د ُدای په عزت متمرکزې دي د هغه د ارادې .سره نږدې سمون لري د انسان غرور د خدای د حاکمیت په وړاندې سنحریب باور درلود چې د هغه پوځي فتحې د هغه د ُپل ځواک پایله وه )دوهم پاچاهان ُ .(۲۴-۲۳:۱۹دای هغه ته یادونه وکړه چې هغه یوازې د ُدای په عمومي پلن کې یوه وسیله وه )دوهم پاچاهان ُ .(۲۸-۲۵:۱۹دای د متکبرانو په وړاندې مقاومت .کوي ،او هیڅ دنیاوي ځواک د هغه د ُپلواکو موُو په وړاندې بریالی نشي کیدی
10