GARII 1 1 Isin warri firdii biyya lafaa taatan, qajeelummaa jaalladhaa, Gooftaa gaarii (garaa,) yaadaa, garaa salphaadhaan isa barbaadaa. 2 Warra isa hin qorre biratti ni argama; warra isa hin amannettis of mul'isa. 3 Yaadni hamaan Waaqayyo irraa adda ba'a, humni isaas yeroo qorame warra hin beekne in ceepha'a. 4 Ogummaan lubbuu hamaa keessa hin seenu; qaama cubbuu jala jiru keessas hin jiraatin. 5 Hafuurri qulqulluun adabbii gowwoomsaa ni baqa, yaada hubannaa hin qabne irraas ni fagaata, jal'inni yommuu dhufus hin jiraatu. 6 Ogummaan hafuura jaalalaati; Waaqayyo nama arrabsu dubbii isaa irraa bilisa hin godhu, Waaqayyo tooftaa isaatiif dhugaa ba'aa, garaa isaa dhugaa kan ilaalu, arraba isaas kan dhaga'u dha. 7 Hafuurri Gooftaa biyya lafaa ni guuta, wanti waan hundumaa of keessaa qabus sagalee ni beeka. 8 Kanaaf namni waan jal'aa dubbatu dhokachuu hin danda'u; 9 Inquisition gorsa warra Waaqayyoon hin sodaanne keessa in ta'a, sagaleen dubbii isaas gocha isaa isa hamaa mul'isuuf gara Gooftaatti in dhufa. 10 Gurri hinaaffaa waan hundumaa in dhaga'a, sagaleen gungumaas hin dhokatu. 11 Kanaaf gungumuu isa bu'aa hin qabne irraa of eeggadhaa; arraba keessan dubbachuu irraa of qusadhaa; 12 Jireenya keessan dogoggoraan du'a hin barbaadinaa, hojii harka keessaniitiin badiisa ofitti hin harkinaa. 13 Waaqayyo du'a hin uumne; 14 Wantoota hundumaa akka jiraataniif uume; Summiin badiisaa isaan keessa hin jiru, mootummaan du'aas lafa irratti hin jiru. 15 (Qajeelummaan hin du'u.) 16 Namoonni Waaqayyoon hin sodaanne garuu hojii isaanii fi dubbii isaaniitiin gara isaanitti waaman; GARII 2 1 Warri Waaqayyoon hin sodaanne, ofii isaanii wajjin wal falman, garuu sirrii miti, Jireenyi keenya gabaabaa fi nama dadhabsiisa, du'a namaa keessattis qorichi hin jiru; 2 Hafuura hidhii keenya keessa jiru akka aarri, sochii garaa keenyaa keessattis ibsaa xiqqoo waan ta'eef, gara boodaattis akka waan takkaa hin taaneetti in dhalanne. 3 Innis erga dhaamsee qaamni keenya gara asheetaatti in jijjiirama, hafuurri keenyas akka qilleensa lallaafaa in bada. 4 Maqaan keenyas yeroo booda in dagatama, namni tokko illee hojii keenya hin yaadatu, jireenyi keenyas akka duumessa duumessaatti in darba, akka awwaara, isa citaa dhaan ari'ameetti in bittinnaa'a aduu, fi ho'a isheetiin mo'amuu. 5 Yeroon keenya gaaddidduu darbu waan ta'eef; dhuma keenya boodas deebi'uun hin jiru; 6 Kanaaf kottaa, wanta gaarii achi jirutti haa gammadnu; 7 Wayinii fi dibata gatii guddaa qabuun of haa guunnu;
8 Osoo isaan hin gogin, biqiltoota ruuzii ofitti haa gonfannu. 9 Tokkoon keenya iyyuu fedhii saalqunnamtii keenya irraa qooda isaa malee hin deemnu, bakka hundumaatti mallattoo gammachuu keenyaa haa dhiifnu, kun qooda keenya, qoodni keenyas kana. 10 Nama hiyyeessa qajeelaa haa cunqurfannu, dubartii abbaan manaa irraa du'e haa hin laafnuu, rifeensa diimaa durii warra dulloomaniif hin kabajnu. 11 Humni keenya seera haqaa haa ta'u, wanti dadhabaan homaa gatii hin qabne ta'ee argama. 12 Kanaaf warra qajeelotaaf haa eeggannu; sababni isaas dabaree keenyaaf waan hin taaneef, gocha keenyaan faallaa qulqulluu waan ta’eef, seera balleessuu keenyaan nu ceepha’a, maqaa balleessii keenyas irra darbiinsa barnoota keenyaa morma. 13 Beekumsa Waaqayyoo akka qabu in hima, mucaa Gooftaas ofiin jedha. 14 Yaada keenya akka ceephaʼu godhame. 15 Jireenyi isaa akka kan namoota kaanii waan hin taaneef, karaan isaa bifa biraa waan ta'eef, ilaaluun illee nutti ulfaata. 16 Nuyi akka sobaatti ilaalla, inni karaa keenya irraa akka xuraa'ummaa irraa fagaata, inni dhuma warra qajeelota eebbifamuuf in labsa, Waaqayyo abbaa isaa ta'uu isaatiin of jaja. 17 Dubbiin isaa dhugaa ta'uu isaa haa ilaallu; 18 Namni qajeelaan ilma Waaqayyoo yoo taʼe, isa gargaara, harka diinota isaa jalaas isa in baasa. 19 Garraamummaa isaa akka beeknuuf, obsa isaas akka mirkaneessinuuf, tuffii fi gidiraan isa haa qorannu. 20 Du'a nama qaanessuun isa haa murteessinu, dubbii isaatiin in kabajama. 21 Isaan wanta akkasii yaadanii ni gowwoomsan; 22 Iccitii Waaqayyoo garuu isaan hin beekne, mindaa qajeelummaa hin abdanne, namoota mudaa hin qabneef mindaa hin arganne. 23 Waaqayyo nama akka hin duunetti uume, akka fakkeenya ofii isaatii bara baraattis akka taʼu godheera. 24 Haa ta'u iyyuu malee, inaaffaa seexanaatti duuti gara biyya lafaatti dhufe; GARII 3 1 Lubbuun warra qajeelota garuu harka Waaqayyoo keessa jirti, gidiraan tokkollee isaan hin tuqu. 2 Namoota hin beekne duratti waan du'an fakkaate, deemuun isaaniis gadadootti fudhatama; 3 Isaan nu biraa deemuun isaanii guutummaatti badiisa ta'a, isaan garuu nagaa keessa jiru. 4 Namoota duratti adabaman iyyuu, abdiin isaanii jireenya hin duunetiin guutameera. 5 Xiqqoo adabamaniiru, Waaqayyo isaan qoratee ofii isaatiif kan malu ta'uu isaanii waan argateef, badhaasa guddaa in argatu. 6 Akka warqee iddoo ibiddaa keessa jirutti isaan qoreera, akka aarsaa gubamutti isaan fudhate. 7 Yeroo qorannaa isaaniittis ni ifu, akka ibiddaa citaa gidduutti ni fiiga.
8 Saboota irratti in faradu, saba irrattis ni bulchu, Gooftaan isaaniis bara baraan ni moo'a. 9 Warri isatti abdatan dhugaa ni hubatu, warri jaalalaan amanamoo taʼanis isa wajjin in jiraatu, ayyaanni fi araarri qulqulloota isaatiif waan taʼeef, inni filatamtoota isaatiifis ni yaada. 10 Warri Waaqayyoon hin sodaanne garuu akka yaada isaaniitti in adabamu. 11 Namni ogummaa fi guddifachaa tuffatu, gaddisiisaa dha, abdiin isaaniis waa'ee hin baafne, dadhabbiin isaanii bu'aa kan hin qabne, hojiin isaaniis bu'aa hin qabu. 12 Haadhotii manaa isaanii gowwoota, ijoolleen isaaniis jal'oota. 13 Sanyii isaanii abaaramaa dha. Kanaafis dhaltuun xuraa'aa hin taane, siree cubbamaa hin beekne eebbifamti; 14 Eebbifamaa dha, inni harka isaatiin yakka hin hojjenne, Waaqayyo irrattis wanta hamaa hin yaadne; 15 Firiin hojii gaarii ulfina qabeessa, hundeen ogummaas yoomiyyuu hin badu. 16 Ijoolleen ejjattootaa immoo, isaan gara fiixaan baʼiinsa isaaniitti hin gaʼan, sanyii siree jalʼaa immoo hundee irraa in buqqaʼa. 17 Umuriin isaanii dheeraa ta'us homaa hin ilaalaman; 18 Yookiin, dafanii yoo du'an, guyyaa qorumsaatti abdii hin qaban, jajjabina hin qaban. 19 Dhumni dhaloonni qajeelaa hin taane suukaneessaadha. GARII 4 1 Ijoollee dhabuu fi gaarummaa qabaachuu wayya, yaadannoon isaa hin du'u; 2 Yeroo inni argamu namoonni fakkeenya itti taʼu; yommuu bade immoo ni hawwu, gonfoo uffatee, injifannoo argatee, badhaasa xuraa'aa hin qabne argachuuf bara baraan injifata. 3 Sanyii warra Waaqayyoon hin sodaanne baay'atan garuu hin dagaagan, hidda gadi fagoos hin ba'an, bu'uura cimaa tokkollee hin kaa'u. 4 Yeroodhaaf dameedhaan yoo dagaagan iyyuu; taʼus, duubatti hin dhaabbanne, qilleensaan ni raafamu, humna qilleensaatiinis hundee irraa ni buqqaʼu. 5 Dameen mudaa hin qabne ni caccaba, firiin isaanii bu’aa kan hin qabne, nyaachuuf hin bilchaanne, eeyyee, homaa hin ta’u. 6 Ijoolleen siree seeraan ala irraa dhalatan qorannaa isaanii irratti warra isaanii irratti hammeenya raawwachuu isaanii dhugaa ba’u. 7 Namni qajeelaan du'aan yoo dhorkame iyyuu, boqonnaa in argata. 8 Umriin ulfina qabeessa taʼe, dheerina waggaadhaan kan madaalamu miti. 9 Ogummaan garuu namootaaf rifeensa diimaa dha, jireenyi xurii hin qabne immoo dulluma dha. 10 Inni Waaqayyoon gammachiise, isa biras ni jaallatama, kanaaf cubbamoota gidduu jiraachaa in hiikame.
11 Hammeenyi hubannoo isaa akka hin jijjiirre, yookaan gowwoomsaan lubbuu isaa akka hin gowwoomsine, dafee fudhatame. 12 Faarfannaan nama jajjabeessuun, wanta amanamaa taʼe ni dukkaneessa; akkasumas karaa fedhii saalqunnamtii sammuu salphaa ni salphisa. 13 Inni yeroo gabaabaa keessatti mudaa kan hin qabne ta'ee, yeroo dheeraa raawwate. 14 Lubbuun isaa Gooftaa gammachiiseera, kanaaf jal'oota keessaa isa baasuuf ariifate. 15 Sabni kun kana argee hin hubanne, yaada isaanii keessattis hin kaa'an, Ayyaanni isaa fi araarri isaa qulqulloota isaa wajjin akka ta'ee fi warra filatamoo isaaf akka kabaja qabu. 16 Akkasitti namni qajeelaan du'e warra Waaqayyoon hin sodaanne warra jiraatan ni farada; dargaggummaas kan utuu hin turin waggoota hedduu fi dulluma warra jal’ootaa fiixaan ba’u. 17 Isaan dhuma ogeeyyii in arganii, Waaqayyo gorsa isaatiin maal akka isaaf murteessee fi Gooftaan maal akka isa kaa'e hin hubatan. 18 Isaan isa arganii ni tuffatu; Waaqayyo garuu tuffii isaaniitti in kolfa, isaan booda immoo reeffa fokkisaa, warra du'an gidduuttis bara baraan arrabsoo ta'u. 19 Inni isaan ni ciccira, mataa isaaniis gad isaan gata, akka isaan afaan hin qabnetti; hundee irraa kaasee isaan in raasa; isaanis guutummaatti ni diigamu, ni gaddas; yaadannoo isaaniis ni bada. 20 Himata cubbuu isaanii yommuu gatan, sodaadhaan ni dhufu, yakki isaaniis fuula isaaniitti isaan in amansiisa. GARII 5 1 Yeroo sanatti namni qajeelaan sun ija jabina guddaadhaan fuula warra isa dhiphisan duratti ni dhaabata, dadhabbii isaatiifis hin lakkaaʼamu. 2 Yommuu argan, sodaa sodaachisaan ni raafamu, fayyina isaa isa isaan eeggatan hundumaa caalaas in ajaa'ibsiifatu. 3 Warri yaada garaa geddaratanii fi dhiphina hafuuraatiin boo'an, "Inni yeroo tokko tokko itti qoosnee fi mammaaksa arrabsoo ture; 4 Nuyi gowwoonni jireenya isaa akka maraatummaatti, dhumni isaas akka ulfina hin qabneetti ilaalle. 5 Akkamitti ijoollee Waaqayyoo keessaa lakkaa'ama, qoodni isaas qulqulloota keessaa in ta'a! 6 Kanaaf nuti karaa dhugaa irraa jalqabne, ifni qajeelummaas nutti hin ibsine, aduun qajeelummaas nutti hin baane. 7 Karaa jal'inaa fi badiisaatti of dadhabne, eeyyee gammoojjii karaan hin jirre keessa darbineerra; 8 Of tuuluun maal nu fayyade? moo, badhaadhummaan of jajuu keenyaan faayidaa akkamii nuuf fide? 9 Wantoonni sun hundinuu akka gaaddidduu, akka utubaa ariitiin darbanii darbu; 10 Doonii dalga bishaanii irra darbitee yommuu darbu, aarsaa ishee fi karaan qodaa dalga keessaa hin argamne; 11 Yookiin akka simbirroon qilleensa keessa balali'uu ishee mallattoon karaa ishee hin argamne, garuu qilleensi salphaan rukuttaa baallee isheetiin rukutamee
sagalee hamaa fi sochii isaaniitiin addaan ba'ee darba; sana boodas mallattoon bakka isheen deemte tokkollee hin argamu; 12 Yookiin akka xiyyaan mallattoo irratti dhukaafamu, qilleensa battaluma sanatti deebi'ee walitti dhufu, namni eessa akka darbe beekuu hin danda'u. 13 Nutis akkasuma, akkuma dhalanneen, gara dhuma keenyaatti dhufuu jalqabne, mallattoo gaarummaas argisiisuu hin qabnu; garuu jal'ina keenyaan dhumanne. 14 Abdiin namoota Waaqayyoon hin sodaanne akka biyyoo qilleensi afuufamee ti; akka foolii haphii obomboleettii wajjin ariʼameetti; akka aarri obomboleettiidhaan asii fi achi faca’ee, akka yaadannoo keessummaa guyyaa tokko qofa turutti darbu. 15 Qajeeloonni garuu bara baraan jiraatu; mindaan isaaniis Gooftaa bira jira, kunuunsi isaaniis isa hundumaa ol ta’e bira jira. 16 Kanaaf mootummaa ulfina qabeessa, gonfoo bareedaa harka Gooftaa irraa in argatu; 17 Inni hinaaffaa isaa hidhannoo guutuu ta'eef gara isaatti in fudhata, uumama sanas meeshaa waraanaa isaa diinota isaa haaloo ba'uuf in godha. 18 Qajeelummaa akka haada garaa, kophee bakka bu'ee firdii dhugaa in uffate. 19 Gaachana hin mo'amneef qulqullummaa in fudhata. 20 Dheekkamsa isaa isa hamaa billaadhaaf in qara, biyyi lafaas warra hin beekne irratti isa wajjiin in lola. 21 Yeroo sanatti qilleensi mirgaa kaayyeffate gara alaatti ni ba'a; duumessa keessaas, akka xiyya gaarii harkifame irraa gara mallattoo sanaatti ni balali'u. 22 Dhagaan bokkaa dheekkamsaan guutame akka bowwaa dhagaa keessaa ni darbatama, bishaan galaanaas isaan irratti ni dheekkama, lolaanis gara jabinaan isaan liqimsa. 23 Eeyyee, qilleensi jabaan isaan dura in dhaabata, akka obomboleettii isaan afuufa, akkasitti jal'inni guutummaa lafaa ni balleessa, gochi hamaan immoo teessoo warra jajjaboo ni kuffisa. GARII 6 1 Kanaaf, yaa mootota, dhaggeeffadhaa, hubadhaas; Isin warri firdii dhuma lafaa taatan baradhaa. 2 Isin warri saba bulchitan dhaggeeffadhaa, baay'ina sabootaattis of jajadhaa. 3 Aangoon Gooftaan siif kennameera, olaantummaa immoo isa hojii kee in qoru, gorsa kees in qoratu irraa siif kennameera. 4 Tajaajiltoota mootummaa isaa waan taateef, sirritti murtoo hin kennine, seeras hin eegne, gorsa Waaqayyoos duukaa hin deemne; 5 Warra iddoo olka'aa jiraniif firdiin cimaan in ta'a. 6 Araarri yeroo dhiyootti warra gadhee dhiifama ni godha, jajjaboon garuu humnaan in dararama. 7 Inni waan hundumaa irratti Gooftaa ta'e, nama tokko illee hin sodaatu, guddummaa nama kamiiyyuu hin sodaatu; 8 Warra jajjaboo irratti garuu qormaanni hamaan ni dhufa.
9 Kanaafuu, yaa mootota, ogummaa akka barataniif malee, akka hin kufneef, ani isinitti nan dubbadha. 10 Warri qulqullummaa qulqullaa'anii eegan qulqullummaatti in murtaa'u; 11 Kanaaf jaalala keessan dubbii koo irratti kaa'aa; isaan hawwi, in barsiifamta. 12 Ogummaan ulfina qabdi, yoomiyyuu hin badu; 13 Isheen warra ishii hawwan, dursa of beeksifti. 14 Namni dafee ishee barbaadu, balbala isaa irra teessee waan argatuuf, rakkina guddaa hin qabu. 15 Kanaaf ishii irratti yaaduun ogummaa guutuu dha, namni ishii dammaqus dafee of eeggannoo malee in ta'a. 16 Isheen warra isheef malu barbaadaa naanna'aa, karaa irrattis tola isaaniif argisitti, yaada hundumaa keessattis isaan qunnamti. 17 Jalqabni ishee inni dhugaan fedhii adabbii ti; kunuunsi adabbii immoo jaalala; 18 Jaalalli immoo seera ishee eeguu dha; seera isheetiif xiyyeeffannaa kennuunis akka hin mancaane mirkaneessa; 19 Wanti hin mancaane immoo gara Waaqayyootti nu dhiheessa. 20 Kanaaf fedhiin ogummaa mootummaa tokkotti fida. 21 Yaa mootota sabaa, teessoowwanii fi uleewwan mootummaatti kan gammaddan yoo taʼe, bara baraan akka moʼattaniif ogummaaf ulfina kennaa. 22 Ogummaa, maal akka taate, akkamitti akka ol dhufte, ani isinitti nan hima, iccitii isin jalaa hin dhoksu, jalqaba dhaloota ishee irraa kaasee ishee barbaada, beekumsa ishee ifatti nan fida, akkasumas dhugaa irra hin darbu. 23 Anis hinaaffaa balleessuun hin deemu; namni akkasii ogummaa wajjin walitti dhufeenya hin qabaatu. 24 Baay'inni ogeeyyii garuu nagaa biyya lafaa ti; 25 Kanaaf, dubbii kootiin barumsa fudhadhaa, gaarii isiniif in godha. GARII 7 1 Ani mataan koos nama du'aa, akka nama hundumaa, sanyii isa jalqaba lafa irraa uumame ti; 2 Gadameessa haadha koo keessattis ji'a kudhan keessatti foon ta'ee, sanyii namaa fi gammachuu hirribaan dhufu irraa walitti qabame. 3 Yeroon dhaladhes qilleensa waloo keessaa harkisee lafa uumamaan wal fakkaatutti kufe, sagaleen jalqabaa ani dhageessise akkuma warri kaan iyyi ture. 4 Uffata uffadheen hoosisan, sun immoo of eeggannoodhaan. 5 Mootiin jalqaba dhalootaa kan biraa qabu hin jiru. 6 Namoonni hundinuu gara jireenyaatti seensa tokko qabu, kan kana fakkaatanis baʼu. 7 Kanaaf ani kadhadhe, hubannaan naaf kenname; 8 Ulee fi teessoo irra ishee nan filadhe, badhaadhummaa ishee wajjin wal bira qabamee hin ilaalle. 9 Warqeen hundinuu akka cirracha xinnoo waan ta'eef, ani dhagaa gati jabeessa tokko illee ishee wajjin hin madaalle. 10 Fayyaa fi miidhagina caalaa ishee jaalladheera, ifa ishee keessaa ba'u gonkumaa hin dhaamu waan ta'eef, ifa bakka ishee argachuu filadhe.
11 Wanti gaariin hundinuu ishee wajjin natti dhufe, badhaadhni lakkaaʼamuu hin dandeenyes harka ishee keessa ture. 12 Ogummaan isaan dursaa waan jiruuf hundumaa isaaniitti nan gammade; 13 Ani ciminaan baradheera, tolaan ishee wajjin nan hima, badhaadhummaa ishee hin dhoksu. 14 Isheen namootaaf qabeenya gonkumaa hin dadhabnedha, warri itti fayyadaman kennaa barumsa irraa argataniif galateeffamuudhaan michoota Waaqayyoo ta'u. 15 Waaqayyo akkan barbaadetti akkan dubbadhu, wanta naaf kennameef akka gaariitti akkan ulfaa'u naaf kenneera; 16 Nutis, dubbiin keenyas harka isaa keessa jirra; ogummaa hundumaas, beekumsa hojii hojjechuus. 17 Inni waa'ee wantoota jiran, jechuunis biyyi lafaa akkamitti akka uumamtee fi hojiiwwan bu'uuraa akkan beekuuf beekumsa mirkanaa'aa naaf kenneera. 18 Jalqaba, xumuraa fi walakkeessa barootaa: jijjiirama garagalchuu aduun, jijjiirama waqtii; 19 Naannoo waggoota, iddoo urjiilee; 20 Uumama lubbu qabeeyyii fi dheekkamsa bineensota bosonaa: jeequmsa qilleensaa fi yaada namootaa: adda addaa biqiltootaa fi gaarummaa hundee; 21 Wantoota dhoksaa yookaan ifa taʼan hundumaas ani beeka. 22 Hafuurri hubannaa qulqulluu, tokkicha tokkicha, dachaa, haxxummaa, jiraataa, qulqulluu, xuraa'aa hin qabne, ifa, kan hin miidhamne, wanta gaarii kan jaallatu waan ta'eef, ogummaan inni waan hundumaa hojjetu na barsiiseera ariifataa, kan hayyamamuu hin dandeenye, waan gaarii hojjechuuf qophaa'aa, . 23 Namaaf gara laafessa, jabaa, mirkanaa'aa, of eeggannoo irraa bilisa, humna hundumaa kan qabu, waan hundumaa kan to'atu, hubannaa hundumaa keessa kan darbu, hafuurota qulqulluu fi baay'ee haxxummaa. 24 Ogummaan sochii hundumaa caalaa socho'aa dha, qulqullummaa isheetiin waan hundumaa keessa darbiti, ni darbiti. 25 Isheen afuura humna Waaqayyooti, dhiibbaa qulqulluu ulfina isa hundumaa danda'u keessaa yaa'u dha; 26 Isheen ifa ifa bara baraa, daawwitii xurii hin qabne humna Waaqayyoo fi fakkii gaarummaa isaati. 27 Tokko qofa waan taateef, waan hundumaa gochuu ni dandeessi, of keessatti haftee waan hundumaa haaromsiti; 28 Waaqayyo nama ogummaadhaan jiraatu malee nama hin jaallatu. 29 Isheen aduu caalaa, tartiiba urjii hundumaa caalaas bareedduudha. 30 Kana booda halkan in dhufa, hammeenyi garuu ogummaa hin mo'u. GARII 8 1 Ogummaan fixee tokko irraa gara fiixee isa kaaniitti in ga'a, waan hundumaas mi'aawaa ta'ee in tolchiti.
2 Ishee nan jaalladha, dargaggummaa kootii kaasee ishee barbaadeen ture, haadha manaa koo akka taʼu nan hawwe, bareedina ishiis nan jaalladha ture. 3 Waaqayyoo wajjin wal baruudhaan, ulfina ishee guddifti; 4 Iccitii beekumsa Waaqayyoo ni beekti, hojii isaas ni jaallatti. 5 Jireenya kana keessatti qabeenya hawwatamuu qabu yoo ta’e; wanta hundumaa kan hojjetu ogummaa caalaa maaltu badhaadha? 6 Ogummaan yoo hojjete; warra jiran hundumaa keessaa namni ishee caalaa hojjetaa haxxee ta'e eenyu? 7 Namni tokko qajeelummaa yoo jaallatu, dadhabbiin ishee gaarummaa ti, of to'achuu fi of eeggannoo, qajeelummaa fi jabina in barsiifti. 8 Dhiirri tokko muuxannoo baay'ee yoo barbaade, waan durii beekti, waan dhufus sirritti tilmaamti, haxxummaa dubbii ni beekti, hima dukkanaa'aas ibsuu ni dandeessi, mallattoo fi dinqii, taateewwan yeroo fi yeroo dursitee ilaalti. 9 Kanaaf, wanta gaarii gorsituu, yaaddoo fi gadda keessattis jajjabina akka taatu beekee, gara kootti geessuuf yaadeen ture. 10 Isheetiif jedhee namoota hedduu biratti ulfina nan argadha, jaarsolii birattis ulfina nan qabaadha, ani dargaggeessa ta'us. 11 Firdii keessatti of tuulummaa dafee nan argamna, namoota gurguddoo durattis nan dinqisiifadha. 12 Yeroon arraba koo qabadhu, yeroo boqonnaa koo in eegu, yeroon dubbadhus gurra gaarii naaf kennu, baay'ee yoon dubbadhe harka isaanii afaan isaanii irra ni kaa'u. 13 Kana malees karaa isheetiin jireenya hin duune nan argadha, warra na booda dhufaniif yaadannoo bara baraa nan dhiisa. 14 Saboonnis ana jalatti ni bitamu. 15 Gabroomfattoonni suukaneessaan waaʼee koo yommuu dhagaʼan ni sodaatu; Namoota baay'ee gidduutti gaarii, lola irrattis goota ta'ee nan argama. 16 Mana kootti ergan seenee booda, ishii wajjin nan boqodha; ishee wajjin jiraachuun immoo gammachuu fi gammachuu malee gadda hin qabu. 17 Yeroon wantoota kana ofitti ilaalee garaa koo keessattis yaadee, ogummaa wajjin michuu ta'uun akkam hin duune akka ta'e; 18 Hiriyummaa ishee qabaachuun immoo baayʼee nama gammachiisa; hojii harka ishee keessas badhaadhina daangaa hin qabnetu jira; akkasumas ishee waliin konfiraansii gochuu keessatti of eeggannoo; ishee wajjin haasa’uu keessattis gabaasa gaarii; Akkamitti akkan ishee natti geessu barbaadaa nan naanna'e. 19 Ani mucaa qoosaa fi hafuura gaarii qaba ture. 20 Kanaa mannaa, gaarii ta'ee, xuraa'ummaadhaan gara qaamaatti nan dhufe. 21 Ta'us, Waaqayyo isheef yoo naaf kenne malee, karaa biraatiin ishee argachuu akkan hin dandeenye yeroon hubadhe; sun immoo kennaa eenyuu akka taate beekuufis qabxii ogummaa ture; Gooftaan kadhadheen isa kadhadhe, garaa koo guutuudhaans.
GARII 9 1 Yaa Waaqayyo abboota kootii, Gooftaa araarasummaa, isa dubbii keetiin waan hundumaa uumte; 2 Uumama ati uumte irratti akka ol aanuuf ogummaa keetiin nama muude; 3 Biyya lafaa akka qajeelummaa fi qajeelummaatti sirreessaa, garaa qajeelaadhaan murtoo raawwadhaa. 4 Ogummaa isa teessoo kee bira taa'u naaf kenni; ijoollee kee keessaas na hin gatin; 5 Ani garbichi kee fi ilmi garbittii keetii nama dadhabaa, yeroo gabaabaa, firdii fi seera hubachuuf baay'ee dargaggeessa dha. 6 Namni tokko ijoollee namootaa gidduutti yoomiyyuu mudaa kan hin qabne ta'us, ogummaan kee isaa wajjin yoo ta'uu baate, homaa hin ilaallatu. 7 Ati mootii saba keetii, abbaa firdii ilmaan kee fi ijoollee durbaa kee akkan ta'uuf na filatte. 8 Gaara kee isa qulqulluu irratti mana qulqullummaa akkan ijaaru, mandara ati keessa jiraattu keessattis iddoo aarsaa godoo qulqulluu isa jalqaba irraa kaasee qopheessite sanaa wajjin wal fakkaatu akkan ijaaru na ajajteetta. 9 Ogummaan si wajjin ture, inni hojii kee beektu, yeroo ati biyya lafaa uumtuttis kan argamte, wanta fuula kee duratti fudhatama qabuu fi abboommii kee keessattis sirrii ta'e beekte. 10 Wanta si gammachiisu akkan beekuuf, achitti utuu jirtuu na wajjin akka hojjettuuf, samii kee isa qulqullaaʼaa fi teessoo ulfina kee keessaa ishee ergi. 11 Isheen waan hundumaa beekti, ni hubattis, gocha koo keessattis of eeggannoodhaan na geggeessi, humna ishee keessattis na eegdi. 12 Akkasitti hojiin koo fudhatama in ta'a, achiis saba kee irratti qajeelummaadhaan nan murteessa, teessoo abbaa koo irras taa'uuf nan malu. 13 Namni gorsa Waaqayyoo beekuu danda'u maali? moo fedhiin Gooftaa maal akka ta’e eenyutu yaaduu danda’a? 14 Yaadni namoota duʼanii gaddisiisaa dha, karoorri keenyas mirkanaaʼaa miti. 15 Qaamni manca'u lubbuu in dhiiba, godoo lafaa immoo yaada waan baay'ee irratti yaadu ni ulfaata. 16 Wantoota lafa irra jiran sirritti tilmaamuun nu hin rakkisu, wanta nu dura jirus dadhabbiidhaan ni arganna; 17 Gorsa kee eenyutu beeka, ogummaa kennitee, hafuura qulqulluu kee gubbaadhaa yoo ergite malee? 18 Akkasitti karaan warra lafa irra jiraatan haaromfame, namoonnis wanta si gammachiisu barsiifamaniiru, ogummaadhaanis fayyaniiru. GARII 10 1 Abbaa biyya lafaa isa jalqabaa uumame, isa kophaa isaa uumame kunuunsitee, kufaatii isaa keessaa isa baafte, . 2 Waan hundumaa akka bulchu aangoo isaaf kenne. 3 Namni jal'aan garuu dheekkamsa isaatiin ishii biraa yommuu deeme, dheekkamsa obboleessa isaa ajjeeseettis ni bada.
4 Sababa isaatiif lafti bishaan lolaadhaan liqimfamuu isheetiin, ogummaan ammas ishee eege, muka gatii xinnoo taʼe tokko keessattis karaa qajeelota qajeelche. 5 Kana malees, saboonni shira hamaa isaanii keessatti qaana’anii, nama qajeelaa argatte, Waaqayyo duratti mudaa tokko malee isa eegde, gara laafina inni ilma isaatiif qabu irraas cimsitee eegde. 6 Warri Waaqayyoon hin sodaanne yommuu badanii, nama qajeelaa isa ibidda magaalota shanan irratti buʼe jalaa baqate sana oolchite. 7 Jal'ina isaanii hamma har'aatti lafti badaa inni aarsu, biqiltoonni firii godhatanii fi gonkumaa hin bilchaanne dhugaa ba'aniiru. 8 Ogummaa utuu hin ta'in, wanta gaarii ta'e waan hin beekneef, miidhaa kana qofa utuu hin ta'in; garuu yaada gowwummaa isaanii biyya lafaatti dhiisanii, waan isaan mufatan keessatti hammayyuu dhokachuu hin dandeenye. 9 Ogummaan garuu warra ishii hojjatan rakkina jalaa baase. 10 Qajeelchi dheekkamsa obboleessa isaa jalaa yommuu baqatu isheen karaa qajeelaa irra isa qajeelchite, mootummaa Waaqayyoo itti agarsiifte, waa'ee wantoota qulqullaa'oos ni beeksifte, imala isaatiin duroomsitee, firii dadhabbii isaa baay'iste. 11 Ajaja warra isa cunqurfataniin isa cinaa dhaabbattee, isa sooressite. 12 Isheen diinota isaa jalaa isa ittiste, warra isa eeggatan irraas isa eegde, waldhabdee cimaa keessattis injifannoo isaaf kennite; gaarummaan hunda caalaa akka jabaatu akka beekuuf. 13 Qajeelaan yommuu gurgurame, cubbuu jalaa isa baafte malee, isa hin dhiisne; 14 Hanga ulee mootummaa fi humna warra isa cunqursan irratti fiddetti hidhaatti isa hin dhiifne; 15 Uummata qajeelaa fi sanyii mudaa hin qabne saba isaan cunqursaa ture jalaa oolchite. 16 Lubbuu garbicha Gooftaa keessa seentee, dinqii fi mallattoodhaan mootota sodaachisoo taʼan in mormte; 17 Qajeelotaaf badhaasa dadhabbii isaanii ni kenne, karaa dinqisiisaa isaan qajeelche, guyyaa haguuggii, halkan immoo ifa urjii ta'e; 18 Galaana Diimaa keessa isaan fide, bishaan baay'ee keessas isaan geggeesse. 19 Isheen garuu diinota isaanii bishaaniin liqimsitee, gadi fagoo keessaa ol isaan darbatte. 20 Kanaaf warri qajeelonni warra Waaqayyoon hin sodaanne saamanii, yaa Gooftaa, maqaa kee isa qulqulluu in galateeffatan, harka kee isa isaaniif lolanis garaa tokkoon guddifate. 21 Ogummaan afaan namoota afaan hin qabne ni banee, warra dubbachuu hin dandeenyes arraba isaanii akka namatti tolu godheera. GARII 11 1 Hojii isaanii harka raajii qulqulluutti badhaadhessite. 2 Lafa onaa nama hin jiraanne keessa darbanii bakka karaan itti hin jirretti dunkaana dhaaban.
3 Isaan diinota isaanii dura dhaabbatanii, mormitoota isaanii irraas haaloo ba'an. 4 Yommuu dheebotan si waaman, dhagaa dhagaa jabaa sana keessaa bishaan isaaniif kenname, dheebuun isaaniis dhagaa jabaa sana keessaa ni bade. 5 Diinonni isaanii wanta itti adabaman, isaanis rakkina isaaniitti faayidaa argataniiru. 6 Laga bara baraan yaaʼu dhiiga xuraaʼeen rakkate utuu hin taʼin, . 7 Abboommii daa'imman ittiin ajjeefaman sana ifatti ceepha'uuf, karaa isaan hin abdanneen bishaan baay'ee isaaniif kennite. 8 Dheebuu sanaan akkamitti mormitoota isaanii akka adabde labsi. 9 Yommuu qoramanii gara laafinaan adabaman iyyuu, warri Waaqayyoon hin sodaanne dheekkamsadhaan akka itti murtaaʼanii fi akkamitti akka dararaman, warra qajeelota malee karaa biraatiin akka dheebotan ni beeku turan. 10 Isaan kana akka abbaatti gorsitee fi yaalteetta, inni kaan garuu akka mootii cimaatti murteessite, adabde. 11 Isaan kan hin jirres taʼe kan argaman, wal fakkaataan ni dhiphatu turan. 12 Gaddi dachaa, wanta darbe yaadachuuf boo'ichi isaan irratti in dhufe. 13 Adabbii ofii isaaniitiin isa kaan akka fayyadu yommuu dhagaʼan, hamma tokko miira Gooftaa ni qabaataniiru. 14 Daa'imman gatamuun yeroo dheeraa dura utuu darbatamee ture, tuffiidhaan kan kabajan, dhuma irratti wanta ta'e yommuu argan dinqisiifatan. 15 Garuu mala gowwummaa hammeenya isaanii isa gowwoomfamanii bofa sammuu hin qabnee fi bineensota xuraa'oo sagadanitti, ati haaloo ba'uuf bineensota sammuu hin qabne baay'ee isaanitti ergite; 16 Namni cubbuu hojjete sanaan akka adabamu beekuuf. 17 Harki kee inni hundumaa danda'u, inni biyya lafaa bifa hin qabne uume, risaa ykn leencota gara jabeeyyii baay'ee isaan gidduutti erguuf mala hin barbaanne. 18 Yookiin bineensonni bosonaa hin beekamne, dheekkamsaan guutaman, haaraa uumaman, danfaa ibiddaa yookaan urgooftuu xuraa'aa aarri faca'e hafuura baasan, yookaan ibsaa suukaneessaa ija isaanii keessaa baasu; 19 Kana irraa miidhaan isaa al tokkotti isaan erguu qofa osoo hin taane, mul'anni hamaan sun guutummaatti isaan balleessuu danda'a. 20 Eeyyee, isaan kana malees dho'iinsa tokkoon kufanii, haaloo ba'uu irraa ari'atamaa, hafuura humna keetiin faca'uu danda'u turan; 21 Yeroo barbaadde hundumaatti humna kee isa guddaa argisiisuu dandeessa; humna harka keetii eenyutu dandama? 22 Guutummaan biyyi lafaa si dura jiru akka midhaan madaala xinnoo, eeyyee, akka copha bokkaa ganama lafa irratti bu'u ti. 23 Ati garuu hundumaaf araara qabda; ati waan hundumaa gochuu ni dandeessa, cubbuu namootaas waan sirreessuuf ija ishee ni qaqawweessa.
24 Ati waan jiru hundumaa ni jaallatta, wanta ati uumtes hin jibbitu, utuu jibbitee gonkumaa wanta tokkollee hin uumtu turte. 25 Osoo fedha kee ta'uu baatee attamitti wanti tokko illee obsuu danda'a ture? moo eegamee, yoo siin hin waamamin? 26 Yaa Gooftaa, yaa jaalallee lubbuu, isaan kan kee waan ta'aniif, ati garuu hundumaa ni dhiista. GARII 12 1 Hafuurri kee inni hin badne waan hundumaa keessa jira. 2 Kanaaf, yaa Gooftaa, hammeenya isaanii dhiisanii akka sitti amananiif, warra mufatan xiqqo xiqqoo adabsi, wanta isaan mufatan yaadachuudhaan isaan akeekkachiisa. 3 Warra durii biyya kee qulqulleettii keessa jiraatan sana lamaan harka abbootii keenyaan balleessuun fedha kee ture. 4 Hojii falfalaa baay'ee jibbisiisoo, aarsaa hamaa hojjechuu isaatiin isa jibbite; 5 Akkasumas warri gara laafina tokko malee ijoollee ajjeesan, foon namaa nyaatan, ayyaanoota dhiigaa; 6 Luboonni isaanii warra waaqolii tolfamoo waaqeffatan gidduutti, warra waaqeffannaa warra harka isaaniitiin lubbuu namoota gargaarsa hin qabne ajjeesan. 7 Biyyi ati hunduma caalaa ulfina gootu kun, kolonii ijoollee Waaqayyoo isa malu akka argattuuf. 8 Haa ta'u iyyuu malee, warra ati akka namaatti qusatte, warri loltoota kee dura bu'an, xiqqoo xiqqoo isaan balleessuuf ergite. 9 Warra Waaqayyoon hin sodaanne harka warra qajeelota jala galchuu dadhabdee, bineensota gara jabeeyyiidhaan ykn dubbii hamaa tokkoon al tokkotti isaan balleessuu dadhabde miti. 10 Firdii kee xiqqoo xiqqoo isaan irratti raawwachuudhaan garuu, dhaloota naasisaa ta'uu isaanii, hammeenyi isaaniis isaan keessatti akka dhalate, yaadni isaaniis gonkumaa akka hin jijjiiramne wallaaluu utuu hin taane, bakka qalbii diddiirrannaa isaaniif kennite. 11 Jalqabarraa kaasee sanyii abaaramaa ture; ati nama tokko sodaattee waan cubbuu hojjetaniif dhiifama isaaniif hin kennine. 12 Eenyutu, Maal goote? moo firdii kee eenyutu morma? Yookiin saboota badan, warra ati uumteef eenyutu si hima? moo eenyutu si dura dhaabbatee namoota jal'ootaaf haaloo ba'uuf dhufa? 13 Firdiin kee sirrii akka hin taane kan itti himtu si malee Waaqayyo biraa hin jiru. 14 Mootiinis taʼe abbaan irree nama ati adabde kamiifuu fuula isaa sirratti kaaʼuu hin dandaʼu. 15 Egaa akka ati ofii keetii qajeelaa taate, nama adabamuun isaaf hin malle murteessuun humna kee wajjin wal hin simne jettee waan hundumaa qajeelaa ta'ee ni qindeessita. 16 Humni kee jalqaba qajeelummaa waan ta'eef, ati Gooftaa hundumaa waan taateef, hundumaaf akka tola oolchitu si taasisa.
17 Namoonni humna guutuu akka qabdu yommuu hin amanne, humna kee argita, warra kana beekan birattis ija jabina isaanii mul'ifta. 18 Ati garuu humna kee irratti bobba'uudhaan, yeroo barbaaddetti aangootti fayyadamta waan ta'eef, haqummaadhaan murteessi, tola guddaadhaans nu sirreessita. 19 Garuu hojii akkasiitiin namni qajeelaan gara laafessa akka ta'u saba kee barsiifteetta, ijoollee kees cubbuudhaaf qalbii diddiirrannaa akka kennitu abdii gaarii akka qabaatan gooteetta. 20 Diinota ijoollee keetii fi namoota du'aaf itti murtaa'an, yeroo fi bakka hammeenya isaanii jalaa ittiin ba'an isaaniif kennitee, itti yaaddee yoo adabatte. 21 Ijoollee kee warra abbootii isaaniitti kakattee fi abdii gaarii kakuu galte, hammam of eeggannoo guddaadhaan murteessite? 22 Kanaaf, ati utuu nu adabduu, yommuu firdii kenninu, gaarummaa kee sirriitti akka yaadnuuf, ofii keenyas yommuu murtii argannu araara akka eegnuuf, diinota keenya dachaa kumaan dha'atta. 23 Kanaaf, namoonni garaa jabaa fi qajeelummaa malee jiraatanii utuu jiranii, ati wanta jibbisiisoo ofii isaaniitiin isaan dhiphifte. 24 Isaan karaa jal'inaatti baay'ee jal'ataniiru, waaqolii warra diinota isaanii keessaa illee akka ijoollee hubannaa hin qabneetti gowwoomfamanii tuffataman jedhanii isaan qabatanii turan. 25 Kanaaf, akka ijoollee sababa malee, isaanitti qoosuuf firdii ergite. 26 Warri sirreeffama inni isaan waliin taphate sanaan haaromfamuu hin barbaanne garuu firdiin Waaqayyoof malu itti dhaga'ama. 27 Ilaa, yeroo adabaman, jechuunis warra waaqa jedhanii yaadan, wanta isaan aarsan; amma isaan keessatti adabamaniiru, yommuu argan, Waaqayyo isa dhugaa ta'uu isaa beekanii, isa dura beekuu dhowwatan, kanaafis adabbiin garmalee isaan irratti dhufe. GARII 13 1 Dhugumatti namoonni hundinuu uumamaan waa'ee hin taane, warri Waaqayyoon wallaalanii, wanta gaarii mul'atu keessaa isa jiru beekuu hin dandeenye; 2 Garuu ibidda, qilleensa, qilleensi saffisaa, geengoo urjiilee, bishaan hamaa ykn ifa samii akka waaqolii biyya lafaa bulchanitti fudhatamu. 3 Bareedina isaaniitiin yoo gammadan waaqa ta'anii isaan fudhatan; Gooftaan isaanii hammam akka caalu haa beekan, barreessaan bareedinaa inni jalqabaa isaan uume. 4 Humna isaanii fi safuu isaaniitiin yoo dinqisiifatan garuu, inni isaan uume hammam akka jabaate isaan haa hubatan. 5 Guddinaa fi bareedina uumamtootaatiin madaalawaa ta'een kan isaan uume ni mul'ata. 6 Ta'us garuu Waaqayyoon barbaaduu fi isa argachuu hawwuu isaaniif dogoggoraan waan injifataniif, kanaaf isaan komatamuu isaanii xiqqaadha.
7 Wanti mul'atu bareedduu waan ta'eef, hojii isaa waan beekaniif, ciminaan isa qoratu, ija isaaniis ni amanu. 8 Haa taʼu malee, isaanis dhiifama hin godhan. 9 Utuu baay'ee beekuu danda'anii biyya lafaa irratti xiyyeeffachuu danda'aniiru; akkamitti dafanii Gooftaa isaa hin arganne? 10 Isaan garuu gaddisiisaa dha, wanta du'e keessas abdiin isaanii jira, isaan waaqolii isaan waamu, isaanis hojii harka namaa, warqee fi meetii ta'an, hojii sana keessatti mul'achuu fi bineensota fakkaachuu ykn dhagaa homaa hin taane, hojii sana agarsiisuuf kan harka durii tokkoo. 11 Namni muka muka muka muka mukaa muka mukaa muka, gogaa isaa hundumaas ogummaadhaan naannoo isaa irraa buqqisee, bareedinaan hojjetee, mi'a jireenya namaatiif mijatu erga tolchee booda; 12 Hojii isaa irraa bocame soorata isaa tolchuuf erga fixee booda, of guuteera; 13 Balfa sana warra faayidaa hin qabne keessaa fuudhee, muka qaxxaamuraa fi hidda guutuu ta'ee, osoo waan biraa hojjechuu hin qabnetti ciminaan bocee, ogummaa hubannoo isaatiin tolche, fi akka fakkii namaatti tolche; 14 Yookiin akka bineensa fokkisaa tokkootti tolchee, bifa diimaatiin, halluu diimaa itti godhee, bakka hundumaas haguugee; 15 Innis kutaa mijatu itti tolchee booda dallaa keessa kaa'ee sibiilaan jabeesse. 16 Inni of gargaaruu akka hin dandeenye waan beekuuf akka hin kufneef isa qopheesse; Inni fakkii waan ta'eef, gargaarsa barbaada; 17 Yeroo sanatti qabeenya isaatiif, haadha manaa isaa fi ijoollee isaatiif kadhannaa in godha, nama jireenya hin qabnetti dubbachuus hin qaanfatu. 18 Jireenyi isa du'e kadhata waan ta'eef, fayyaadhaaf isa dadhabaa ni waama; Gargaarsi gad of deebisee isa gargaaruuf humna xiqqaa qabu in kadhata; 19 Bu'aa argachuu fi argachuudhaaf, milkaa'ina gaarii harka isaa irraas, dandeettii homaa gochuu isa hin dandeenye irraa in gaafata. GARII 14 1 Ammas namni doonii oofuu of qopheessee, dalga cimaa keessa darbuuf jedhu, muka meeshaa isa baatu caalaa manca'e ni waama. 2 Dhuguma fedhiin bu'aa waan sana qopheesse, hojjetaan immoo ogummaa isaatiin ijaare. 3 Yaa abbaa garuu, galaana keessatti karaa nagaa, dalga keessattis karaa nagaa tolfatteetta; 4 Balaa hundumaa irraa oolchuu akka dandeessu argisiisi; 5 Haa ta'u iyyuu malee hojiin ogummaa keetii hojii malee akka ta'u hin barbaanne, kanaaf namoonni lubbuu isaanii muka xiqqoo tokkotti akka dabarsan, galaana jabaa sanas meeshaa dadhabaa ta'een darbanii akka fayyan hin barbaanne. 6 Bara duriis, warri of tuuloonni yommuu badan, abdiin biyya lafaa harka keetiin bulfamu, mi'a dadhabaa ta'een miliqee, bara hundumaaf sanyii dhalootaa dhiisee deeme. 7 Muka qajeelummaan ittiin dhufu eebbifamaa dha.
8 Wanti harkaan tolfame garuu akka inni tolche abaaramaa dha. innis, sababni isaas, manca’aa waan ta’eef, waaqa jedhame. 9 Warri Waaqayyoon hin sodaanne fi waaqayyoon isaa waaqa hin sodaanne lamaan isaanii iyyuu Waaqayyoon jibbamaniiru. 10 Wanti tolfame, isa tolche wajjin in adabama. 11 Kanaaf, waaqolii tolfamoo warra Ormootaa irratti illee, uumama Waaqayyoo keessatti jibbisiisoo, lubbuu namootaaf gufuu, miilla warra hin beekneef kiyyoo ta'aniiru. 12 Waaqolii tolfamoo qopheessuun jalqaba halalummaa hafuuraa, kalaquun isaaniis jireenya mancaasu ture. 13 Jalqabaa kaasee hin turre, bara baraanis hin jiraatan. 14 Ulfina namootaa waa'ee hin baafneen gara biyya lafaatti galaniiru, kanaafis yeroo gabaabaa keessatti in dhumtu. 15 Abbaan gadda yeroo malee rakkate tokko fakkii mucaa isaa dafee irraa buqqifame yommuu hojjete, amma akka waaqa isa yeroo sanatti nama du'ee tureetti isa kabajee, warra isa jala jiraniif immoo sirna fi aarsaa ni kenna. 16 Akkasitti yeroon darbaa deemuun aadaan Waaqayyoon hin sodaanne tokko akka seeratti kan eegamu siʼa taʼu, fakkiiwwan bocaman immoo abboommii moototaatiin ni waaqeffamu turan. 17 Namoonni fagoo waan jiraataniif fuula duratti isa kabajuu hin dandeenye, fuula isaa isa sobaa fagoodhaa fuudhanii, mooticha kabajan tokkoo fakkii ifa taʼe tolchanii, gara fuulduraatti taʼuu isaaniitiin isa kana akka isa jajjabeessan akka waan achi jiruutti hin turre. 18 Akkasumas, ciminni tokkicha nama meeshaa hojjetu sanaa, warra wallaalota gara amantii sobaa caalutti ceesisuuf gargaareera. 19 Inni tarii nama aangoo qabu gammachiisuuf fedhii waan qabuuf, ogummaa isaa hundumaa faashinii hundarra gaarii taʼe fakkeessuuf dirqisiiseera. 20 Akkasitti namoonni sun ayyaana hojii sanaan sossobamaniiru, amma waaqa isa yeroo muraasa dura ulfina guddaa qabutti isa fudhatan. 21 Kun immoo carraa biyya lafaa gowwoomsuuf ture, sababiin isaas namoonni balaa yookaan abbaa irree tajaajilaa turan, dhagaa fi qodaa maqaa hin dabarfamin moggaasu turan. 22 Kana malees, beekumsa Waaqayyootiin dogoggora raawwachuun isaanii isaan hin gaʼu ture; garuu lola guddaa wallaalummaa keessa osoo jiranii, dha’oonni akkas gurguddoon sun nagaa jedhanii isaan waaman. 23 Ijoollee isaanii aarsaa dhiheessuudhaan utuu ajjeesanii, sirna dhoksaadhaan utuu raawwatanii, ykn sirnoota ajaaʼibsiifatanitti ayyaaneffachaa utuu jiranii; 24 Isaan kana booda jireenya yookaan gaa'ela xuraa'aa hin eegne; 25 Namoota hundumaa keessatti dhiigni, ajjeechaa, hannaa, fakkeessaa, manca’iinsa, amanamummaa dhabuu, jeequmsi, ragaa sobaa; 26 Namoota gaarii dhiphisuu, garagalchuu gaarii dagachuu, lubbuu xureessuu, gaarummaa jijjiiruu, gaa'ela keessatti jeequmsa, ejja fi xuraa'ummaa qaanii hin qabne.
27 Waaqolii tolfamoo waaqeffannaan maqaan isaa hin dhahamne jalqaba, sababii fi dhuma hammeenya hundumaati. 28 Yookaan yommuu gammadan ni maraatu, yookaan soba raajii dubbatan, yookaan haqa malee jiraatan, yookaan immoo salphaatti of kakatu. 29 Waaqolii tolfamoo warra jireenya hin qabne irratti hamma amanan; sobaan yoo kakatan iyyuu, akka hin miidhamne ilaalu. 30 Haa ta'u iyyuu malee sababii lamaan isaaniitiin haqaan ni adabamu; 31 Humna warra ittiin kakatanii miti; GARII 15 1 Ati garuu, yaa Waaqayyo, tola qabeessa, dhugaa, obsa, gara laafinaan waan hundumaa sirreessaadha. 2 Yoo cubbuu hojjenne, humna kee beekna, kan kee ti; 3 Si beekuun qajeelummaa guutuudha, humna kee beekuun hundee hin duune ti. 4 Sababni isaas, kalaqni hamaan namootaa, fakkiin halluu adda addaatiin xuraaʼe, hojii fakkii kaasuun buʼaa hin qabne nu hin gowwoomsine; 5 Arguun gowwoota akka hawwaniif sossoba, isaanis bifa fakkii du'aa hafuura hin qabne hawwu. 6 Warri isaan tolchan, warri isaan hawwan, warri isaan waaqeffatan, wanta hamaa jaallataniiru, wanta akkasii irratti amanamuufis ni malu. 7 Namni suphe dhooftuu lafa lallaafaa tolche, mi'a hundumaa dadhabbii baay'eedhaan tajaajila keenyaaf in tolcha; itti fayyadamni gosa lamaanuu, suphe dhooftuu ofii isaatii abbaa murtiiti. 8 Hojii isaa isa saalqunnamtii raawwachuudhaan, suphee sana irraa waaqa waaʼee gatii hin qabne tolcha, inni yeroo muraasa booda ofii isaatii lafa irraa tolfame, yeroo muraasa boodas gara sanatti deebiʼa, yeroo jireenyi isaa inni liqeesse in taʼu jechuun gaafate. 9 Yaadannoon isaa garuu dadhabbii baay'ee akka qabaatuuf, umriin isaas akka gabaabaa ta'uuf miti; 10 Garaan isaa asheeta, abdiin isaa lafa caalaa fokkisaa dha, jireenyi isaas suphee caalaa gatii xiqqaadha. 11 Inni Uumaa isaa, isa lubbuu socho'aa gara isaatti kakaasee fi hafuura jiraataa afuura baafate hin beeku ture. 12 Isaan garuu jireenya keenya akka bashannanaatti, yeroo nuti asitti qabnu immoo gabaa bu'aa akka ta'etti lakkaa'an; 13 Namni lafa irraa mi'awwan ciccimoo fi fakkiiwwan bocaman kan tolchu, namoota hundumaa caalaa akka nama mufachiisu of beeka. 14 Diinonni saba kee warri isaan bitaman hundinuu gowwoota, daa'imman caalaa gaddisiisaa dha. 15 Isaan waaqa tolfamaa warra ormaa hundumaa akka waaqayyotaatti lakkaa'aniiru; miilli isaanii immoo deemuuf suuta jedhu. 16 Namni isaan uume, inni hafuura ofii liqeesse immoo isaan tolche; 17 Inni nama du'aa ta'ee harka hamaadhaan waan du'e hojjeta, inni ofii isaatii waan waaqeffatu caalaa in caala; 18 Bineensota baay'ee jibbamoo ta'anis sagada turan;
19 Faarfannaa Waaqayyoo fi eebba isaa malee in deeman malee, bineensonni biratti hamma hawwataman hin bareedan. GARII 16 1 Kanaafis isaan kana fakkaataniin adabamaniiru, bineensota baay'eedhaanis dararamaa turan. 2 Adabbii kana mannaa, saba kee wajjin tola ooltee, fedhii nyaataa isaanii kakaasuuf foon dhandhamaa ajaa'ibaa, qamadii illee isaaniif qopheessite. 3 Isaan nyaata hawwuudhaan, bineensota isaan gidduutti ergaman fokkisaa waan taʼeef, wanta hawwii isaan barbaachisu illee akka jibbaniif; garuu kunniin, yeroo gabaabaaf hiyyummaa rakkatan, hirmaattoota mi’aa ajaa’ibaa taasifamuu danda’u. 4 Warra abbaa irree raawwatan irratti hiyyummaan isaan irraa fagaachuu hin dandeenye akka dhufu isaan barbaachisa ture; 5 Jabni bineensonni suukaneessaan isaan kana irratti yommuu dhufee, bofa garagalchaatiin yommuu badan, dheekkamsi kee bara baraan hin turre. 6 Isaan garuu abboommii seera keetii akka isaan yaadachiisuuf mallattoo fayyinaa qabatanii gorfamaniif yeroo muraasaaf ni rifatan. 7 Namni gara isaatti deebi'e, si fayyisaa hundumaa taate malee, wanta argeen utuu hin taane. 8 Kanaan diinonni kee hamaa hundumaa jalaa kan baasu si ta'uu isaa akka himatan goote. 9 Isaanif ciniinuu saroonnii fi risaawwan ajjeefaman, lubbuu isaaniitiif qorichi tokkollee hin argamne; 10 Ilmaan kee garuu ilkaan jawwee summii hin mo'anne; 11 Dubbii kee akka yaadataniif, isaan cicciramaniiru; dagatannaa gadi fagootti akka hin kufneef, gaarummaa kee yeroo hundumaa akka yaadataniif dafanii fayyaniiru. 12 Yaa Gooftaa, dubbii kee isa wanta hundumaa fayyisu malee, baala mukaas ta'e qodaa lallaafaa isaan fayyisu miti. 13 Ati humna jireenyaa fi du'aa waan qabduuf, gara karra si'oolitti in geessita, ol in deebifta. 14 Namni hammeenya isaatiin nama ajjeesa, hafuurri yommuu ba'u hin deebi'u; lubbuun ol fudhatamees hin deebi'u. 15 Harka kee jalaa bahuun garuu hin danda'amu. 16 Warri Waaqayyoon hin sodaanne, warri si beekuu dhowwatan, humna harka keetiin ni reebamanii turan, rooba ajaa'ibaa, bokkaa fi rooba ajaa'ibaatiin ari'atamaa turan, akka isaan irraa fagaachuu hin dandeenyetti, ibiddaan in dhuman. 17 Inni baay'ee nama dinqisiisu ibiddi bishaan keessa humna caalu qaba ture, inni waan hundumaa dhaamsa; 18 Bineensota warra Waaqayyoon hin sodaanne irratti ergaman akka hin gubneef, abiddichi yeroo tokko ni salphata ture; ofii isaanii garuu firdii Waaqayyootiin ari’atamuu isaanii arguu fi hubachuu danda’u turan. 19 Yeroo biraa immoo, firii biyya jal'aa balleessuuf, humna ibiddaa caalaa bishaan gidduutti iyyuu ni guba. 20 Kanaa mannaa, saba kee nyaata ergamootaa qopheessitee, buddeena dadhabbii isaanii malee
qophaaʼee, nama hundumaa gammachiisuu dandaʼuu fi miʼaa hundumaatti tole jedhee samii irraa isaaniif ergite. 21 Nyaanni kee mi'aa kee ijoollee keetti in labsee, fedhii nama nyaatutti tajaajila, akka nama hundumaatti of tolcha. 22 Ibiddi bokkaa keessatti boba'uu fi rooba keessatti ibsu firii diinotaa akka balleessu beekuuf qorri fi bubbee ibidda obsan, hin baqne. 23 Namni qajeelaan akka sooratuuf, ammas humna ofii isaa illee dagate. 24 Uumamni si tajaajilu, inni Uumaa taʼe, adabbii isaaniif jecha warra jalʼoota irratti humna isaa ni dabala, warra sitti amananiif immoo humna isaa ni hirʼisa. 25 Kanaaf, yeroo sanatti iyyuu gara bifa hundumaatti jijjiiramee, ayyaana kee isa akka fedha warra rakkatanitti waan hundumaa sooruuf abboomame. 26 Yaa Gooftaa, inni ati jaallattu, ijoolleen kee kan nama sooru, firii guddisuu utuu hin taʼin, warra sitti amanaman kan eegu dubbii kee taʼuu isaa akka beekaniif. 27 Wanti ibiddaan hin balleessine, ifa aduu xinnoodhaan hoʼifamee, utuu hin turin ni baala. 28 Biiftuun akka si galateeffannu dhowwuun, yeroo birraas si kadhachuu akka qabnu beekuuf. 29 Abdiin warra galata hin qabne akka qorra cimaa yeroo qorraa ni baala, akka bishaan bu'aa hin qabneetti ni baqa. GARII 17 1 Firdiin kee guddaa dha, ibsamuus hin danda'u; 2 Namoonni jalʼoonni saba qulqulluu sana cunqursuuf yommuu yaadan; isaan mana isaanii keessatti cufamanii, hidhamtoonni dukkanaa, hidhaa halkan dheeraatiin hidhamanii, qophii bara baraa irraa baqatanii achi ciisan. 3 Cubbuu dhoksaa isaanii keessatti dhokatanii ciisu jedhanii utuu yaadanii, haala suukaneessaa taʼeen ajaaʼibsiifamanii, mulʼata ajaaʼibsiisaa taʼanis ni dhiphataniiru. 4 Golli isaan qabate sun sodaa irraa isaan eeguu hin danda'u ture, garuu sagaleen akka bishaan gad bu'u naannoo isaaniitti dhaga'ama ture, mul'atni gaddisiisaas fuula ulfaataa ta'een isaanitti mul'ate. 5 Humni ibiddaa tokkollee isaan ibsuu hin danda'u, abiddi urjii ifaa halkan suukaneessaa sana ibsuuf obsuu hin dandeenye. 6 Ibiddi baay'ee sodaachisaa ta'e tokko qofa isaanitti mul'ate; 7 Fakkeessitoota falfala aartii yoo ilaalle, isaan gadi kaa'aman, ogummaadhaan of jajuun isaaniis salphinaan ceepha'e. 8 Warri sodaachisaa fi rakkina lubbuu dhukkubsate irraa ari'uuf waadaa galan, sodaadhaan dhukkubsatanii kolfamuu kan malu turan. 9 Wanti hamaan tokko illee isaan hin sodaanne iyyuu; ta'us bineensota achi darbaniin sodaataniiru, bofoonnis ni qoosan; 10 Qilleensa gama kamiinuu irraa fagaachuu hin dandeenye arguu isaanii haaluudhaan sodaadhaan duʼan.
11 Hammeenyi, dhugaa ba'umsa isheetiin kan itti murtaa'e, baay'ee kan nama sodaachisu, qalbii isheetiin kan dhiibame, yeroo hundumaa wanta gadhee dursee in dubbatti. 12 Sodaan gargaarsa sababni kennu gantuu malee waan biraa miti. 13 Keessa irraa kan eegamu xiqqaa ta'us, sababii dhiphina fidu caalaa wallaalummaa lakkaa'a. 14 Halkan sana garuu hirriba wal fakkaataa rafanii, inni dhugumaan hin dandamamnee fi jala si'oolii hin oolle keessaa isaan irratti dhufe. 15 Gara tokkoon mul'ata hamaa ta'een ni dhiphataniiru, gartokkoon immoo ni dadhaban, garaan isaanii isaan dadhabe; 16 Egaa namni achitti kufe hundinuu mana hidhaa sibiilaa hin qabne keessatti cufame. 17 Hundi isaanii sansalata dukkanaa tokkoon hidhamaniiru waan ta'eef, qonnaan bulaa, tiksee, hojjetaa maasii yoo ta'e, isa bira ga'ee, barbaachisummaa isa irraa fagaachuu hin dandeenye sana obse. 18 Qilleensi cimaan yoo taʼe, simbirroonni dameewwan babalʼatan gidduutti sagalee dhageessisaa yookiin bishaan gammachiisaa humnaan yaaʼu yoo taʼe, . 19 Yookiin sagalee suukaneessaa dhagaa gadi darbatame, yookaan fiigicha bineensota utaalanii mul’achuu hin dandeenye, yookaan sagalee boo’aa bineensota bosonaa gara jabeeyyii baay’ee, yookaan sagalee gaarreen qaawwa qaban irraa deebi’ee ka’u; wantootni kun sodaa irraa kan ka’e akka of wallaalan isaan godhe. 20 Biyyi lafaa guutuun ifa ifa ta'een ibse, namni tokko illee dadhabbii isaa keessatti hin gufanne. 21 Halkan ulfaataa, fakkii dukkana isa booda isaan simatu sanaa qofa isaan irratti babal'atee ture; GARII 18 1 Ta'us qulqulloonni kee ifa baay'ee guddaa qabu turan, sagalee isaa dhaga'anii boca isaaniis waan hin argineef, isaanis akkasumaan waan hin rakkanneef, gammachuu isaaniitti lakkaa'an. 2 Namoota kanaan dura isaan irratti balleessaa irra gaʼe amma waan isaan hin miidhneef garuu, isaan galateeffatanii, diina waan turaniif dhiifama isaaniif kadhatan. 3 Kanaa mannaa, utubaa ibiddaa gubatu, imala hin beekamneef qajeelcha akka taʼuuf, akkasumas aduu miidhaa hin qabne kabajaan akka isaan keessummeessuuf kennite. 4 Isaan ilmaan kee cufanii eegsisan, ifa seera isa hin mancaane biyya lafaaf ittiin kennamu, ifa irraa mulqamuu fi dukkana keessatti hidhamuun isaaniif malu turan. 5 Daa'imman qulqullootaa ajjeesuuf murteeffatanii, daa'imni tokko gadi darbatamee fayye, isaan ceepha'uuf, ati baay'ina ijoollee isaanii fuutee bishaan jabaa keessatti guutummaatti balleessite. 6 Abbootiin keenya kakaa akkamii akka amanan beekanii booda gammachuu akka qabaataniif halkan sana dursanii mirkanaa'aniiru.
7 Fayyinni qajeelotaa fi badiin diinotaa saba kee keessaa fudhatama argateera. 8 Warra mormitoota keenya ittiin adabde, nu warra waamte sana ulfina nuuf kennite. 9 Ijoolleen qajeelonni namoota gaarii dhoksaan aarsaa ni dhiyeessu, qulqulloonnis akka warra gaarii fi hamaa tokkicha irraa akka hirmaatan, abbootiin immoo amma faarfannaa galateeffannaa faarfachaa akka ta’aniif, walii galtee tokkoon seera qulqulluu ni baasan. 10 Gama biraatiin garuu iyyi dhukkubsataa diinotaa dhagaʼamee, ijoollee booʼaniif sagalee gaddisiisaa taʼe gara biyya alaatti ni dhagaʼama ture. 11 Gooftaan fi hojjetaan haala tokkoon adabaman; akkasumas akkuma mootichaa, namni idilees akkasuma rakkate. 12 Hundi isaanii walitti qabamanii duʼa gosa tokkoo wajjin duʼan lakkaaʼamuu hin dandeenye qaban; warri lubbuun jiranis isaan awwaaluuf gahaa hin turre, sababiin isaas yeroo tokkotti sanyiin isaanii inni kabajamaan ni bada. 13 Sababa faarfannaa sanaan waan tokko illee amanuu waan hin barbaanneef; ilmaan angafaa yeroo balleessan sabni kun ilmaan Waaqayyoo ta’uu isaa beekaniiru. 14 Wanti hundinuu callisee utuu jiruu, halkan sun immoo ariifataa ishee gidduutti utuu jiruu; 15 Dubbiin kee inni hundumaa danda'u, samii irraa teessoo mootii kee keessaa utaalee, akka nama waraana cimaa biyya badiisaa gidduutti, . 16 Abboommii kee isa hin fakkeessine akka billaa qaraatti fiddee, ka'ee dhaabatee waan hundumaa du'aan guutte; samii tuqee garuu lafa irra dhaabbate. 17 Achiis akka tasaa abjuu suukaneessaan mulʼatuun baayʼee isaan dhiphise, utuu hin eegamiin sodaachisni isaanitti dhufe. 18 Tokko asitti darbatamee, kaan immoo achitti darbatamee, walakkaa du'ee, sababa du'a isaa argisiise. 19 Abjuun isaan rakkisan, akka isaan hin badneef, maaliif akka dhiphatan akka hin beekneef, kana dursanii argisiisu turan. 20 Eeyyee, dhandhamuun du'aa warra qajeelotas ni tuqeera, tuuta lafa onaa keessattis badiisni ni ture; 21 Yeroo sanatti namni mudaa hin qabne sun ariifatee isaan falmuuf dhaabbate; gaachana tajaajila isaa isa sirrii, kadhannaa fi araara ixaana fidee, dheekkamsa sana ofirraa ittise, akkasitti immoo garbicha kee ta’uu isaa labsee balaa sana xumure. 22 Kanaaf, kakaa fi kakuu abbootii wajjin galan himatuudhaan, nama adabsiisu jecha tokkoon jilbeenfachiise malee, humna qaamaatiinis taʼe humna qawweedhaan utuu hin taʼin, nama balleessu sana moʼe. 23 Warri du'an tuullaadhaan wal irratti kufanii, gidduu dhaabbatanii, dheekkamsa sana dhaabe, gara warra jiranittis karaa addaan baase. 24 Uffata dheeraa sana keessatti addunyaan guutuun, tarree dhagaa afran keessattis ulfinni abbootii bocamee ture, Ulfinni kee immoo gonfoo mataa isaa irratti bocamee ture. 25 Warri balleessaan isaan kanaaf bakka kenne, isaan sodaate;
GARII 19 1 Warra Waaqayyoon hin sodaanne garuu, dheekkamsi gara laafina tokko malee hamma dhumaatti isaan irratti in dhufe; 2 Akkamitti akka deeman hayyama isaaniif kennanii, ariitiin erga isaan erganii booda, qalbii geddaratanii isaan ari'u turan. 3 Isaan amma iyyuu awwaala namoota duʼanii irratti gaddanii fi booʼaa utuu jiranii, mala gowwummaa kan biraa itti dabalanii, akka baqattootaatti isaan ariʼan. 4 Hireen isaan isaanitti malu, adabbii gidiraa isaanii irraa hanqate akka raawwataniif, gara kana irratti isaan harkisee, wantoota kanaan dura raawwataman akka dagatan isaan taasiseera. 5 Sabni kee karaa dinqisiisaa akka darbuuf, du'a ormaa garuu akka argataniif. 6 Uumamni hundinuu gosa isaa ta'een, ijoolleen kee osoo hin miidhamin akka eegamaniif, abboommii adda ta'e isaaniif kenname tajaajilaa ture. 7 Akkuma duumessa buufata sana golgu; bakka bishaan fuuldura dhaabbatutti lafti goggogaa ni mul’ate; galaana Diimaa keessaas karaa gufuu hin qabne; sulula jeequmsaa keessaas dirree magariisaa tokko; 8 Ummanni harka keetiin ittifame hundinuu dinqii dinqisiisaa kee isa ajaa'ibaa arguun achi keessa darban. 9 Yaa Gooftaa isa isaan oolchite, si jajachaa akka fardeen babalʼataniiru, akka hoolaattis utaalaniiru. 10 Isaan amma iyyuu wanta utuu biyya ormaa keessa jiraatanitti raawwatame, lafti horii bakka buʼee balaliʼaa akka baasu, akkasumas lagni qurxummii bakka buʼee hantuuta baayʼee akka ol baasu ni yaadatu turan. 11 Booda garuu simbirroota dhaloota haaraa argan, fedhii nyaataa isaaniitiin geggeeffamanii foon mi'aawaa gaafatan. 12 Qurxummiin quufa isaaniif galaana keessaa gara isaaniitti ol ba'e. 13 Adabbiin cubbamoota irrattis humna qilleensaatiin mallattoo duraanii malee utuu hin ta’in, akka hammeenya ofii isaaniitti haqaan rakkataniiru, orma irrattis amala cimaa fi jibbamaa ta’e waan raawwataniif. 14 Warri Sodoom warra yeroo dhufan hin beekne hin simanne; 15 Kana qofa utuu hin taʼin, namoota orma michoota hin taaneef waan itti fayyadamaniif, tarii warra kana biratti ulfina tokko tokko ni qabaata. 16 Isaan kun garuu warra ayyaanichaan isaan simatanii fi duraanuu seera tokkicha isaan waliin hirmaatan baay'ee isaan dhiphisan. 17 Kanaaf, isaan kun akkuma warra balbala nama qajeelaa sanaa jaamsuudhaan rukutaman; 18 Sababni isaas, elementoonni ofuma isaaniitti gosa walsimsiisaa tokkoon jijjiiramaniiru, akka akkuma faarfannaa keessatti yaadannoowwan maqaa faarfannaa sanaa jijjiiru, taʼus yeroo hundumaa sagalee dha; kunis wantoota raawwataman arguudhaan akka gaariitti hubatamuu danda’a. 19 Wantoonni biyya lafaa gara bishaanitti jijjiiramaniiru, wanti duraan bishaan keessa dabsaa turan amma lafa irra bu'aniiru.
20 Ibiddi bishaan keessatti humna qaba ture, safuu ofii isaa dagatee, bishaanichis uumama isaa isa dhaamsu irraanfate. 21 Gama biraatiin immoo, abiddichi foon lubbu qabeeyyii mancaʼanii keessa jiraatanis hin balleessine; isaanis gosa foon samii akka qorraa taʼee fi uumamaan baquuf mijatu hin balleessine. 22 Yaa Gooftaa, ati waan hundumaa keessatti saba kee guddiftee, ulfina isaaniif kennite, salphiftee hin ilaalle;