Innis wayinii sana dhugee machaa'e; dunkaana isaa keessaas hin haguugame. Nohi immoo wayinii isaa keessaa dammaqee, wanta ilmi isaa quxisuun isa irratti raawwate ni bare. Seera Uumamaa 9:21,24
Yeroo midhaan isaanii fi wayiniin isaanii itti baay'ate caalaa gammachuu garaa koo keessa galchite. Yaa Waaqayyo, ati qofti nagaadhaan na jiraachifta, nagaadhaan na ciibsa, nan rafa. Faarfannaa 4:7-8
Loox immoo Zo'aar keessaa ba'ee, ijoollee durbaa isaa lamaan isaa wajjin gaara sana keessa jiraate; inni Zo'aar keessa jiraachuu sodaate, inni ijoollee durbaa isaa lamaan wajjin holqa keessa jiraate. Angafni immoo quxisuu sanaan, "Abbaan keenya dulloomeera, akka biyya lafaa hundumaatti namni gara keenya seenu hin jiru sanyii abbaa keenyaa akka eegnuuf isa. Halkan sanas abbaa isaanii wayinii ni dhugsan; yommuu isheen ciiftes, yommuu isheen kaatees hin hubanne. Borumtaa isaas, ilmi angafaa quxisuu sanaan, "Kunoo, ani kaleessa abbaa koo wajjin ciisee jira; sanyii abbaa keenyaa akka eegnuuf galtee isa waliin cii. Halkan sanas abbaa isaanii wayinii ni dhugsan, inni quxisuun immoo ka'ee isaa wajjin ciise; yommuu isheen ciiftes, yommuu isheen kaatees hin hubanne. Seera Uumamaa 19:30-35
Karaa jal'ootaatti hin seeninaa, karaa namoota hamaa irra hin deeminaa. Irraa fagaadhaa, bira hin darbinaa, irraa garagalchaa, darbaa. Badii yoo hojjetan malee hin rafan; hirribni isaaniis ni fudhatama, yoo tokko tokko kuffisan malee. Isaan buddeena hamaa nyaatu, wayinii hamaas ni dhugu. Fakkeenya 4:14-17
Yihowaan immoo Aaronitti akkas jedhe, "Ati, ilmaan kees yommuu godoo walga'ii keessa seentan, akka isin hin duunetti, wayinii fi dhugaatii dhugaatii hin dhugin; Qulqulluu fi qulqullaa'aa, xuraa'aa fi qulqulluu gidduutti garaagarummaa akka qabaattaniif; Seerota Waaqayyo harka Museedhaan isaanitti hime hundumaas ijoollee Israa'el akka barsiistaniif. Seera Lewotaa 10:8-11 Yihowaan immoo Museedhaan akkana jedhe, "Israa'elootatti dubbadhu, akkas jedhi, 'Dhiirri ykn dubartiin tokko waadaa Naazireeti tokko waadaa galuudhaaf yommuu addaan ba'an, Waaqayyoof adda ba'uuf! dhugaatii cimaa hin dhugu, daadhii wayinii ykn dhugaatii cimaa hin dhugu, wayinii dhugaatii tokko illee hin dhugu, wayinii jiidha qabus taʼe goggogaa hin nyaatu. Guyyoota gargar ba'u hundumaa muka wayinii irraa tolfame tokko illee hin nyaatu, midhaan isaa irraa kaasee hamma gogaa isaatti. Lakkoofsa 6:1-4 Inni garuu kunoo, ati ulfooftee ilma ni deesse naan jedhe; ammas daa'imni gadameessa isaatii kaasee hamma guyyaa du'aatti Naazireeta Waaqayyoof in ta'a. Abbootii firdii 13:7 Yeroo isheen Waaqayyo duratti kadhachuu ishee itti fufteetti, Eeliin afaan ishee irratti mallatteeffate. Haannaa, garaa ishee keessatti dubbatte; funyaan ishee qofti ni socho'e, sagalee ishee garuu hin dhaga'amne, kanaaf Eliin akka isheen machaa'e itti fakkaate. Eliin immoo, "Hanga yoomiitti machaa'a?" wayinii kee si irraa kaasi. Haannaan immoo deebistee, "Lakki yaa gooftaa koo, ani dubartii hafuura gadda qabeettiidha, ani wayiniis ta'e dhugaatii dhugaatii hin dhugne, lubbuu koo Waaqayyo duratti dhangalaase malee" jetteetti. 1 Saamu’eel 1:12-15 Abigaayil immoo gara Naabaal dhufte; kunoo, akka ayyaana mootii mana isaa keessatti ayyaana qopheesse; Naabaal immoo baay'ee machaa'ee waan tureef garaan isaa keessa gammadee ture; Ganama garuu wayiniin Naabaal keessaa bahee, haati manaa isaas waan kana itti himtee, garaan isaa keessa du'ee akka dhagaa in ta'e. Gara guyyaa kudhaniin booda Waaqayyo Naabaal rukutee du'e. 1 Saamu’eel 25:36-38 Absalom immoo garboota isaa akkas jedhee ajajee ture, "Amnoon garaan isaa wayinii wayinii yommuu gammadu, Amnoon rukutaa yeroon isiniin jedhus mallatteessi! achiis isa ajjeesi, hin sodaatin, ani si hin ajajnee ree? ija jabaadhu, jajjaboos ta'i. 2 Saamu’eel 13:28
Wayiniin nama qoosaa, dhugaatii cimaan ni dheekkama, namni ittiin gowwoomfame immoo ogeessa miti. Fakkeenya 20:1 Namni gammachuu jaallatu hiyyeessa in ta'a, inni wayinii fi zayita jaallatu hin sooressa. Fakkeenya 21:17 Eenyuutu wayyoo qaba? eenyutu gadda qaba? eenyutu waldhabdee qaba? eenyutu babbling qaba? eenyutu sababa malee madaa qaba? eenyutu ija diimaa qaba? Warri wayinii sanatti yeroo dheeraa turani; warra wayinii makaa barbaaduuf deeman. Wayinii yommuu diimate, yommuu xoofoo keessatti halluu isaa kennu, yommuu sirritti of sochoosu hin ilaalin. Dhuma irratti akka bofaatti ni ciniina, akka bofaattis ni ciniina. Ijji kee dubartoota ormaa in ilaala, garaan kees dubbii jal'aa in dubbata. Eeyyee, ati akka nama galaana gidduu ciisee, yookaan akka nama gubbaa qodaa irra ciisee taata. Isaan na rukutaniiru, ani hin dhukkubsanne ni jetta; na reeban, natti hin dhaga'amne: yoom dammaqee? Ammas ammas nan barbaada. Fakkeenya 23:29-35 Yaa Lemu’eel moototaaf miti, wayinii dhuguun moototaaf miti; bulchitootaaf illee dhugaatii dhugaatii hin dhugneef, akka isaan hin dhugne, seeras akka hin daganne, firdii warra rakkatan tokko illee akka hin jallisne. Nama baduuf qophaa'eef dhugaatii cimaa, warra garaa ulfaataniif immoo wayinii kenni. Haa dhugu, hiyyummaa isaas haa dagatu, kana booda gadadoo isaa haa hin yaadatin. Fakkeenya 31:4-7 Warra ganama barii ka'anii dhugaatii dhugaatii duukaa bu'uuf wayyoo! kan hamma halkanii itti fufan, hamma wayiniin isaan bobeessuutti! Ayyaana isaanii irrattis harp, viol, tabret, pipe, fi wayiniin ni argamu; Isaayaas 5:11-12 Warra hamaa gaarii, gaarii immoo hamaa jedhanii waamu wayyoo; dukkana ifaaf, ifa dukkanaaf kan kaa'an; kan mi'aawaaf hadhaa'aa, hadhaa'aadhaaf mi'aawaa godhu! Warri ija isaanii duratti ogeeyyii, of duratti of eeggannoo qaban wayyoo! Warri wayinii dhuguuf jajjaboo, warra dhugaatii cimaa walitti makuuf jajjaboo ta'aniif wayyoo! Isaayaas 5:2023 Gonfoo of tuulummaa, warra machaa’an Efreem, bareedinni isaanii inni ulfina qabeessa daraaraa badu, kanneen mataa gammoojjii furdaa warra wayiniin mo’aman irra jiraniif wayyoo! Isaan garuu wayiniidhaan dogoggora godhaniiru, dhugaatii dhugaatiinis karaa irraa maqaniiru; lubi fi raajichi dhugaatii dhuguun dogoggora raawwataniiru, wayiniin liqimfamaniiru, dhugaatii cimaatiin karaa irraa ba’aniiru; mul'ataan ni dogoggorsu, firdii irratti ni gufatu. Isaayaas 28:1,7 Dubbiin Yoonaadaab ilmi Rekaab, ilmaan isaa wayinii akka hin dhugne ajaje, dubbate raawwatameera; sababiin isaas,
hamma harʼaatti abboommii abbaa isaaniitiif abboomamu malee, isaan homaa hin dhugan; isin garuu na hin dhageenye. Ermiyaas 35:14 Lubni tokko illee yeroo mooraa keessaa seenan wayinii hin dhugu. Hisqi’eel 44:21 Daani'eel garuu qooda foon mootichaas ta'e wayinii inni dhuguun akka of hin xureessine garaa isaa keessatti yaadee ture. Daani'eel 1:8 Isaan in nyaatu, garuu waan hin ga’an, in ejjitu, hin baay’atan, sababiin isaas Waaqayyoon of eeggachuu waan dhiisaniif. Sagaagalummaa fi wayinii fi wayiniin haaraan garaa nama irraa fudhata. Hose'aa 4:10-11 Ergamaan sun garuu, "Yaa Zakkaariyaas hin sodaatin, kadhannaan kee dhaga'ameera; haati manaa kee Elizaabeet ilma siif deesse, maqaa isaas Yohaannis jettee moggaafta. Gammachuu fi gammachuu ni qabaatta; baay'een immoo dhalachuu isaatiin ni gammadu. Inni fuula Waaqayyoo duratti guddaa ta'a, wayinii fi dhugaatii cimaa hin dhugu; gadameessa haadha isaatii kaasee hafuura qulqulluudhaan ni guutama. Israa'el keessaa baay'eenis gara Waaqayyo gooftaa isaaniitti in deebi'a. Luqaas 1:13-16 Guyyoonni hamaa waan ta'aniif, akka gowwootaatti utuu hin ta'in, akka ogeessotaatti of eeggannoodhaan akka hin deemne ilaalaa. Kanaaf fedhiin Gooftaa maal akka ta'e hubadhaa malee, ogeeyyii hin ta'inaa! Wayinii isa garmalee ta'een hin machaa'inaa; garuu hafuuraan guutamaa; Faarfannaa fi faarfannaa fi faarfannaa hafuuraatiin ofitti dubbachaa, garaa keessan keessatti Gooftaaf faarfadhaa, faarfannaa dhageessisaa; Yeroo hundumaa maqaa Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoosiin waan hundumaaf Waaqayyoo fi Abbaaf galata galchaa; Waaqayyoon sodaachaa waliif of gadi qabaa. Efesoon 5:15-21 Kun jecha dhugaadha, Namni hojii phaaphaasii yoo barbaade hojii gaarii hawwa. Phaaphaasiin tokko egaa mudaa kan hin qabne, abbaa manaa haadha manaa tokkoo, dammaqee, of eeggannoo kan qabu, amala gaarii kan qabu, keessummeessitootaaf kan kennu, barsiisuuf kan ga’umsa qabu ta’uu qaba; Wayiniif hin kennamne, nama rukutu, bu'aa xuraa'aa hin araada; garuu obsa malee, nama wal lolu, nama araada hin qabu; Inni mana ofii isaa akka gaariitti bulchu, ijoollee isaa humna harkisa hundumaatiin kan bitamu; (Namni mana ofii bulchuu yoo hin beekne waldaa Waaqayyoo akkamitti kunuunsa?) Nama haaraa miti, of tuuluun ol kaafamee murtii seexanaa keessa akka hin kufneef. Kana malees waa’ee warra ala jiran gabaasa gaarii qabaachuu qaba; akka inni arrabsoo fi kiyyoo seexanaa keessatti hin kufneef. Akkasumas diyaaqonoonni awwaala, arraba lama kan hin qabne, wayinii baay'ee kan hin kennamne, bu'aa xuraa'aa kan hin araadne ta'uu qabu; Iccitii amantaa qalbii qulqulluun qabachuu. Isaanis dursanii haa qorataman; ergasii waajjira diyaaqooniitti haa fayyadaman, mudaa malee argaman. Haati manaa isaaniis akkasuma, arrabsoo, of eeggannoo, waan hundumaa irratti amanamoo osoo hin taane, ciccimoo ta’uu qabu. Diyaaqonni abbaa manaa haadha manaa tokkoo, ijoollee isaanii fi mana ofii akka gaariitti haa bulchan. Warri hojii diyaaqonii akka gaariitti itti fayyadaman, amantii Kiristoos Yesuusitti argamutti immoo ija jabina guddaa ofii isaaniif ni bitu. 1Ximotewos 3:1-13
Phaaphaasiin akka bulchaa Waaqayyootti mudaa kan hin qabne ta’uu qaba; ofiin kan hin fedhanne, dafee kan hin aarre, wayinii kan hin kennineef, kan nama rukutu, kan bu’aa xuraa’aa kan hin kennineef; Garuu nama keessummeessituu jaallatu, nama gaarii jaallatu, of eeggannoo, qajeelaa, qulqulluu, nama of to'atu; Barumsa sirrii ta'een warra mo'ataniif gorsuu fi amansiisuu akka danda'uuf, akkuma barsiifameetti dubbii amanamaa sana jabeessee qabaa. Tiitoos 1:7-9 Ati garuu wanta barumsa sirrii ta'e dubbadhu: Namoonni dullooman of eeggannoodhaan, jajjaboo, of to'atanii, amantiidhaan, jaalalaan, obsaan akka fayyaa ta'an. Dubartoonni dulloomanis akkasuma, warra sobaan himattoota, daadhii wayinii baay'ee hin dhugne, waan gaarii barsiisan utuu hin ta'in, amala qulqullummaa akka qabaatan; Dubartoonni shamarran akka of eeggatan, abbaa manaa isaanii akka jaallatan, ijoollee isaanii akka jaallatan, Dubbiin Waaqayyoo akka hin arrabsamneef, of eeggannoo, qulqullaa'aa, mana eegduu, gaarii, abbaa manaa ofii isaaniitiif abboomamuu akka ta'an barsiisaniif. Dargaggoonnis akkasuma sammuu of eeggannoo akka qabaatan gorsu. Tiitoos 2:1-6 Innis, "Yaada keessan waa'ee barreeffamoota sanaa nuuf ibsaa" isaaniin jedhe. Achiis inni jalqabaa, inni waaʼee humna wayinii dubbate jalqabe; Innis akkana jedhe, “Yaa namoota, wayiniin akkam cimaa dha! namoota isa dhugan hundumaa dogoggorsa: Yaadni mootichaa fi mucaa abbaa hin qabne hundumaa tokko akka taʼu godha; kan garbichaa fi kan bilisa, kan hiyyeessaa fi kan sooressaa: Namni gaddas ta'e liqii akka hin yaadanneef yaada hundumaa gara gammachuu fi gammachuutti in jijjiira mootii yookaan bulchaa; waan hundumaas taalantiidhaan akka dubbatan taasisa: Yommuu xoofoo isaanii keessa jiranis, jaalala hiriyootaafi obbolootaaf qaban ni dagatu, xiqqoo boodas billaa baasu: Wayinii irraa yommuu dhufan garuu waan qaban hin yaadatan raawwatame. Yaa namoota, wayiniin akkas gochuuf kan dirqisiisu hunda caalaa jabaa mitii? Erga akkas dubbatee boodas callise. 1Esdraas 3:17-24 Wayiniin hamaa dha, mootiin hamaa dha, dubartoonni jal’oo dha, ijoolleen namaa hundinuu jal’oo dha, hojiin isaanii inni hamaan hundinuu akkas; isaan keessas dhugaan hin jiru; jal'ina isaaniitiinis ni badu. 1 Esdraas 4:37 Nama jibbitu kana hin godhin, si macheessuuf wayinii hin dhugin, deemsa kee keessattis machaa'uun si wajjin hin deemin. Tobit 4:15 irratti Haadha manaa nama biraa wajjin matumaa hin taa'in, ishee wajjins harka kee qabattee hin taa'in, qarshii kees ishee wajjin wayinii dhugdee hin baasin; garaan kee gara isheetti akka hin jilbeeffanne, akkasitti fedhii keetiin badiisatti akka hin kufneef. Lallaba 9:9 Wayinii fi dubartoonni namoota hubannaa qaban akka kuffisan in godhu, namni ejjitootatti maxxane immoo gara jabeessa in ta'a. Lallaba 19:2 Gootummaa kee wayinii keessatti hin argisiisin; wayiniin namoota hedduu balleesseera. Ibiddi ibiddaa cuuphaadhaan qarqara in qorata, wayiniin immoo machaa'uudhaan garaa warra of tuultootaa in dhugu. Wayiniin namaaf akka jireenyaa gaarii dha, yoo giddu galeessaan dhugame: nama wayinii hin qabneef jireenyi maali? namoota gammachiisuuf waan hojjetameef. Wayiniin safaramaa machaa'ee yeroo isaa ga'ee
gammachuu garaa fida, gammachuu sammuu in fida: Wayiniin garmalee machaa'e garuu sammuu hadhaa'a, waldhabdee fi waldhabdee in godha. Machaa'uun gowwaa hamma inni mufachiisutti dheekkamsa isaa ni dabala, humna ni hir'isa, madaas ni godha. Ollaa kee wayinii dhugdee hin ceepha'in, gammachuu isaatiinis isa hin tuffatin, dubbii gaddisiisaa hin kennin, akka dhuguuf isa kakaasuudhaan isa hin dhiibiin. Lallaba 31:25-31 Wayinii fi muuziqaan garaa ni gammachiisa, jaalalli ogummaa garuu isaan lamaan caala. Lallaba 40:20 Looxii fi ijoolleen durbaa isaa lamaan holqa sana keessa hafan, abbaa isaaniis wayinii akka dhugsan godhanii isa waliin ciisan, sababiin isaas, lafa irratti namni sanyii isaan irraa kaasu hin jiru, sababiin isaas, lafti guutuun waan bade jedhanii waan yaadaniif. Yaasher 19:57 irratti Isaan booda wayinii kennan innis dhugee machaa'e, intala bareedduu tokko fuuldura isaa kaa'an, inni immoo wayinii baay'ee waan dhugee waan hojjetu waan hin beekneef akka barbaadetti ishee wajjin godhe. Akkasitti ijoolleen Mo’aab Israa’el iddoo sana, dirree Shitim keessatti, dheekkamsi Waaqayyoo Israa’el irratti in boba’e, innis isaan gidduutti dha’icha erge, Israa’eloota keessaas digdamii- dhiirota kuma afur. Yaasher 85:60-61 irratti kan argamu Kanaaf kadhannaan nama tokkoo gadda wajjin yeroo ta'u, qulqulluu ta'ee gara iddoo aarsaa Waaqayyootti ol ba'uuf gaaffii isaa hin rakkatu. Wayiniin yommuu asiraata wajjin makamu, miʼaa kanaan dura qabu hin qabu; kanaaf gaddi Hafuura Qulqulluu wajjin makamuun, kadhannaan nama tokkoo akka osoo akkas ta'ee akka ta'u hin rakkatu. Kitaaba Hermaas Lammaffaa 10:22 Wayinii fi dhugaatii cimaa hin dhugne, foon afaan koo keessa hin seenne, nyaata mi'aawaas hin nyaadhu; garuu cubbuu koo isa Israaʼel keessatti hin turre guddaa waan taʼeef nan gadde. Kakuu Ruuben 1:10 Machaa'uu wayinii irraa kan ka'e wayinii dhangalaasaa yommuu argu gowwoomfamee, abbaan koo osoo hin gorsine iyyuu ishee fudhadhe. Kanaaf daadhii wayinii machaa'ee waanan tureef, ishee hin beekne; bareedinni ishee immoo, faaya isheetiin na gowwomse. Kakuu Yihudaa 2:18,24 Warqee fi luqqisiidhaan ishee miidhagsee, ayyaanicha irrattis wayinii miidhagina dubartootaatiin akka nuuf dhangalaastu godhe. Wayinichis ija koo garagalche, gammachuunis garaa koo jaamse. Kakuu Yihudaa 3:6-7 Ammas yaa ijoollee koo, isiniin jedha, wayiniin hin machaa'inaa; wayiniin yaada dhugaa irraa garagalcha, fedhii hawwiis ni kakaasa, ijas gara dogoggoraatti in geessa. Hafuurri halalummaa yaada namaa gammachiisuuf wayinii akka tajaajilaa qaba; sababni isaas isaan lamaan kun yaada namaas ni fudhatu. Namni wayinii machaa'uuf yoo dhuge, yaada xuraa'aa gara ejjaatti geessuun sammuu ni jeeqa, tokkummaa fooniittis qaama ho'isa; sababni hawwii yoo jiraate immoo cubbuu hojjeta malee hin qaanfatu. Namni machaa'e akkas ijoollee koo; namni machaa'e nama hin kabaju. Kunoo, ija hundumaa duratti gara Taamaaritti garagaluu kootiin, cubbuu guddaa hojjedheera, haguuggii isaas hiikuun koo, namoota magaalattii keessa jiranitti akkan hin qaanofne na taasiseera salphina ilmaan koo. Erga wayinii dhugee booda abboommii Waaqayyoo hin kabajne, dubartii Kana'aan tokkos
haadha manaa godhadhe. Ijoollee koo, nama wayinii dhuguuf of eeggannoo baay'ee barbaachisa; wayinii dhuguu keessattis of eeggannootu jira, namni tokko hamma safuu eegutti dhuguu ni danda’a. Daangaa kana yoo darbe garuu hafuurri gowwoomsaa sammuu isaa irratti duula, machaa'aan akka xuraa'aa dubbatu, akka irra daddarbuu fi akka hin qaanofne, garuu akka salphina isaatti of jajuu fi akka kabajamaa ofitti lakkaa'u godha. Namni halalummaa hojjete yommuu bade hin beeku, ulfina dhabus hin qaanfatu. Namni tokko mootii ta'ee ejja raawwatus, akkuma ani rakkadhe, garba ejja ta'uudhaan mootummaa isaa irraa mulqama. Sababni isaas, ulee koo, jechuunis, turtii gosa kootiif kenneera; fi girgiddaa koo, jechuunis humna koo; gonfoo koos, jechuunis ulfina mootummaa kooti. Dhugumattis wantoota kanaaf gaabbii nan jijjiireera; wayinii fi foon hanga dulloomuu kootti hin nyaadhu, gammachuu tokkollee hin argine. Ergamaan Waaqayyoos bara baraan dubartoonni mootii fi kadhattoota irratti wal qixa akka bulchan natti agarsiise. Mooticha irraas ulfina isaa, goota irraas humna isaa, kadhataa irraas xiqqoo hiyyummaa isaaf ta'u sana ni fudhatu. Kanaaf ijoollee koo daangaa sirrii wayinii keessatti eegaa; sababiin isaas hafuuronni hamaan afur keessa jiru--kan hawwii, kan hawwii ho'aa, kan qisaasama, kan bu'aa xuraa'aa. Gammachuudhaan wayinii yoo dhugdan, Waaqayyoon sodaachuun gad of deebisaa. Gammachuu keessaniin sodaan Waaqayyoo yoo deeme, machaa'uun ni ka'a, salphinnis in hata.Isin garuu of eeggannoodhaan jiraachuu yoo barbaaddan, dubbii aariidhaan, wal loluudhaan, arrabsoodhaan, akkasumas irra daddarbaan akka hin cubbuu hin gooneef, wayinii matumaa hin tuqinaa abboommii Waaqayyoo, yeroo keessan dura in baddu. Kana malees, wayiniin iccitii Waaqayyoo fi namoota ni mul’isa, akkuma ani abboommii Waaqayyoo fi iccitii Yaaqoob abbaa koo dubartii Kana’aan Baatshuwaa jedhamtutti mul’ise, Waaqayyo akkan hin mul’isne na ajaje. Wayiniin immoo sababa waraanaa fi burjaajii ti. Kakuu Yihudaa 3:10-29 Wayinii kanaan akkan jallisuuf, wayinii hin dhugne; Kakuu Isaakaar 2:7