Te Kawenata Hou
Rārangi Ihirangi Te Rongopai a Matiu Te Rongopai a Maka
1 25
Te Rongopai a Ruka Te Rongopai a Hoani Nga Mahi a nga Apotoro Te Pukapuka ki nga Roma
40 66 86 110
Te Pukapuka Tuatahi ki nga Koriniti Te Pukapuka Tuarua ki nga Koriniti Te Pukapuka ki nga Karatia
120 130 137
Te Pukapuka ki nga Epehi Te Pukapuka ki nga Piripai Te Pukapuka ki nga Kororiana
141 145 148
Te Pukapuka Tuatahi ki nga Tesaronika Te Pukapuka Tuarua ki nga Tesaronika Te Pukapuka Tuatahi ki a Timoti
151 154 156
Te Pukapuka Tuarua ki a Timoti Te Pukapuka ki a Taituhi Te Pukapuka ki a Pirimona
159 161 162
Te Pukapuka ki nga Hiperu Te Pukapuka a Hemi Te Pukapuka Tuatahi a Pita
163 171 174
Te Pukapuka Tuarua a Pita Te Pukapuka Tuatahi a Hoani Te Pukapuka Tuarua a Hoani
177 179 182
Te Pukapuka Tuatoru a Hoani Te Pukapuka a Hura Te Whakakitenga
182 183 184
Mateo
24 A ka ara ake a Hohepa i te moe, ka meatia e ia ta te anahera a te Ariki i ki ai ki a ia, a tango ana ia i tana wahine; 25 A kihai i mohio ki a ia, whanau noa tana tama matamua: a huaina ana e ia tona ingoa ko IHU.
UPOKO 1
UPOKO 2
1 ¶ Ko te pukapuka o te whakapapa o Ihu Karaiti, tama a Rawiri, tama a Aperahama. 2 Na Aperahama ko Ihaka; na Ihaka ko Hakopa; ta Hakopa ko Hura ratou ko ona teina; 3 Ta Hura raua ko Tamara ko Parete raua ko Hara; ta Parete ko Heteromo; ta Heteroma ko Arame; 4 Ta Arame ko Aminarapa; na Aminarapa ko Nahona; ta Nahona ko Haramono; 5 Ta Haramono raua ko Rahapa ko Poaha; ta Poaha raua ko Rutu ko Opere; ta Opere ko Hehe; 6 Ta Hehe ko Rawiri te kingi; ta Rawiri kingi raua ko te wahine a Uria ko Horomona; 7 Ta Horomona ko Rehopoama; ta Rehopoama ko Apia; ta Apia ko Aha; 8 Na Aha ko Iehohapata; na Iehohapata ko Iorama; ta Iorama ko Utia; 9 Ta Utia ko Iotama; ta Iotama ko Ahata; na Ahata ko Hetekia; 10 Ta Hetekia ko Manahi; ta Manahi ko Amono; ta Amono ko Hohia; 11 Ta Hohia ko Hekonia ratou ko ona teina, i te wa o te whakahekenga atu ki Papurona: 12 A, i muri i te whakahekenga atu ki Papurona, ka whanau ta Hekonia ko Haratiera; ta Haratiera ko Herupapera; 13 Ta Herupapera ko Apiuru; ta Apiuru ko Eriakimi; ta Eriakimi ko Atoro; 14 Ta Atoro ko Haroko; ta Haroko ko Akimi; ta Akimi ko Eriuru; 15 Ta Eriuru ko Ereatara; ta Ereatara ko Matana; ta Matana ko Hakopa; 16 Ta Hakopa ko Hohepa, ko te tahu a Meri; whanau ake ta Meri ko Ihu, e kiia nei ko te Karaiti. 17 Heoi, ko nga whakatupuranga katoa o Aperahama tae noa ki a Rawiri tekau ma wha nga whakatupuranga; o Rawiri tae noa ki te whakahekenga ki Papurona tekau ma wha nga whakatupuranga; a no te whakahekenga ki Papurona tae noa ki a te Karaiti tekau ma wha nga whakatupuranga. 18 Na ko te whanautanga tenei o Ihu Karaiti: he mea taumau a Meri, tona whaea, ma Hohepa, a i te mea kiano raua i tata noa, ka kitea kua hapu ia i te Wairua Tapu. 19 Otira he tangata tika tana tahu, a Hohepa, a kahore ona ngakau kia whakakitea nuitia ia, ka mea kia whakarerea pukutia. 20 Otira i a ia e whakaaro ana ki enei mea, na, ka puta moemoea mai tetahi anahera a te Ariki ki a ia, ka mea, E Hohepa, e te tama a Rawiri, kaua e wehi ki te tango i a Meri, i tau wahine: ko tana hoki i hapu ai o te Wairua Tapu. 21 A ka whanau ia he tama, me hua e koe tona ingoa ko IHU: no te mea mana e whakaora tona iwi io ratou hara. 22 Na i meatia tenei katoa kia rite ai ta te Ariki i korerotia e te poropiti, i mea ai, 23 Na, ka hapu te wahine, ka whanau hoki he tama, a ka huaina e ratou tona ingoa ko Emanuera, ko tona whakamaoritanga tenei, Kei a tatou te Atua.
1 Na, i te whanautanga o Ihu ki Peterehema o Huria i nga ra o Kingi Herora, na, ka haere mai etahi Maki i te rawhiti ki Hiruharama, 2 Ka mea, Kei hea tenei kua whanau nei hei kingi mo nga Hurai? i kite hoki matou i tona whetu i te rawhiti, a ka haere mai ki te koropiko ki a ia. 3 A, te rongonga o Kingi Herora ki enei mea, ka ohorere ratou ko Hiruharama katoa. 4 Na whakaminea katoatia ana e ia nga tohunga nui me nga karaipi o te iwi, a ka ui ki a ratou ki te wahi e whanau ai a te Karaiti. 5 Ka mea ratou ki a ia, Kei Peterehema o Huria: ko ta te poropiti hoki tenei i tuhituhi ai, 6 A ko koe, e Peterehema, whenua o Hura, ehara rawa i te iti rawa i roto i nga kawana o Hura: e puta mai hoki i a koe he Kawana, hei rangatira mo taku iwi, mo Iharaira. 7 Na, ka oti nga Maki te karanga puku e Herora, ka uia marietia ratou ki te wa i puta mai ai te whetu. 8 A unga ana ratou e ia ki Peterehema, i mea ia, Haere, rapua marietia te tamaiti; a ka kitea, whakahokia mai he korero ki ahau, kia haere atu ai ahau ki te koropiko ki a ia. 9 Na, ka rongo ratou i ta te kingi, ka haere; na, ko te whetu, i kite ai ratou i te rawhiti, e haere ana i mua i a ratou, a tae noa, tu noa ki runga ake i te takotoranga o te tamaiti. 10 A, i to ratou kitenga i te whetu, ko te tino haringa i hari ai. 11 A, ka tae ki roto ki te whare, ka kite i te tamaiti raua ko tona whaea, ko Meri, na tapapa ana ratou, koropiko ana ki a ia: a, no ka mawhera o ratou taonga, ka hoatu etahi mea ki a ia; he koura, he parakihe, he maira. 12 A i whakatupatoria ratou e te Atua, he mea moemoea, kia kaua e hoki ki a Herora, na haere ana ki to ratou kainga he ara ke. 13 A, ka riro atu ratou, na ka puta moemoea mai te anahera a te Ariki ki a Hohepa, ka mea, Whakatika, tangohia te tamaiti raua ko tona whaea, e rere ki Ihipa, hei reira koe kia korero ra ano ahau ki a koe: Ka rapu a Herora i te tamaiti iti kia whakamatea. 14 Na ka ara ia, ka mau ki te tamaiti raua ko tona whaea i te po, a haere ana ki Ihipa: 15 A noho ana i reira, mate noa a Herora; na ka rite ta te Ariki i korerotia e te poropiti, i mea ai, He mea karanga naku taku tamaiti i Ihipa. 16 E ite a‘era Heroda e ua vahavahahia oia e te feia paari ra, riri roa a‘era oia, tono atura e haapohe i te mau tamarii atoa i Betelehema, e te mau fenua atoa i reira ra, tei tae i te piti o te matahiti e i raro a‘e, mai te au i te parau mau. te wa i ui marietia ai e ia nga tangata whakaaro nui. 17 Katahi ka rite ta Heremaia poropiti i korero ai, i mea ai, 18 I rangona he reo ki Rama, he uhunga, he tangi, he aue nui, ko Rahera e tangi ana ki ana tamariki, a kihai i pai kia whakamarietia, no te mea kua kahore nei. 19 A, no te matenga o Herora, na, ka puta moemoea mai tetahi anahera a te Ariki ki a Hohepa ki Ihipa,
1
MATEO
UPOKO 4
20 Ka mea, Whakatika, tangohia te tamaiti raua ko tona whaea, a haere ki te whenua o Iharaira: kua mate hoki te hunga i whai kia patua te tamaiti. 21 A, ko tona aranga ake, ka mau ki te tamaiti raua ko tona whaea, ka haere ki te whenua o Iharaira. 22 Otira ka rongo ia ko Arakerauha te kingi o Huria i muri i tona matua, ia Herora, ka wehi ki te haere ki reira: otiia i whakamaharatia ia e te Atua, he mea moemoea, a haere ana ki nga wahi o Kariri. 23 A ka tae, a ka noho ki tetahi pa, ko Nahareta te ingoa: i rite ai ta nga poropiti i korero ai, Me hua ia he tangata no Nahareta.
1 ¶ Me i reira ka arahina a Ihu e te Wairua ki te koraha, kia whakamatautauria e te rewera. 2 A, no ka wha tekau nga ra ka wha tekau nga po i nohopuku ai, muri iho ka hiakai. 3 Na ka tae te kaiwhakamatautau ki a ia, ka mea, Ki te mea ko te Tama koe a te Atua, kiia iho kia meinga enei kohatu hei taro. 4 Na ka whakahoki ia, ka mea, Kua oti te tuhituhi, E kore e ora te tangata i te taro kau, engari i nga kupu katoa e puta mai ana i te mangai o te Atua. 5 Katahi ka kawe te rewera i a ia ki te pa tapu, a whakaturia ana ia ki runga ki te keokeonga o te temepara; 6 A ka mea ki a ia, Ki te mea ko te Tama koe a te Atua, rere atu ki raro: kua oti hoki te tuhituhi, Ka korerotia iho koe e ia ki ana anahera: ma ratou koe e hiki ake ki o ratou ringa, kei tutuki tou waewae. ki te kohatu. 7 Ka mea a Ihu ki a ia, Ka oti ano hoki te tuhituhi, Kaua e whakamatautau ki te Ariki ki tou Atua. 8 Ka kawe ano te rewera i a ia ki runga ki tetahi maunga tiketike rawa, a whakakitea ana ki a ia nga rangatiratanga katoa o te ao, me te kororia o aua mea; 9 A ka mea ki a ia, Ko enei mea katoa ka hoatu e ahau ki a koe, ki te tapapa koe, ki te koropiko ki ahau. 10 Na ka mea a Ihu ki a ia, Haere atu, e Hatana: kua oti hoki te tuhituhi, Me koropiko koe ki te Ariki ki tou Atua, me mahi ano ki a ia anake. 11 Na ka mahue ia i te rewera, a ka haere mai nga anahera ka mahi mea mana. 12 ¶ A, no ka rongo a Ihu kua tukua a Hoani ki te whare herehere, ka haere ia ki Kariri; 13 Na ka mahue ia ia a Nahareta, ka haere, ka noho ki Kaperenauma, ki te taha o te moana, i nga rohe o Hepurona, o Napatari: 14 I rite ai ta Ihaia poropiti i korero ai, i mea ai, 15 Ko te whenua o Hepurona, me te whenua o Napatari, i te huarahi o te moana, i tawahi o Horano, Kariri o nga tauiwi; 16 Ko te hunga i noho i te pouri kua kite ratou i te marama nui; a ki te hunga i noho i te wahi i te atarangi o te mate kua puta ake te marama ki a ratou. 17 No reira ano a Ihu i timata ai te kauwhau, te mea, Ripeneta, kua tata hoki te rangatiratanga o te rangi. 18 A, i a Ihu e haere ana i te taha o te moana o Kariri, ka kite i etahi tangata tokorua, he tuakana, he teina, i a Haimona, ko tona ingoa nei ko Pita, raua ko tona teina ko Anaru, e maka ana i te kupenga ki te moana: he kaihao ika hoki raua. 19 Na ka mea ia ki a raua, Arumia mai ahau, a maku korua e mea hei kaihao tangata. 20 A mahue tonu ake ia raua nga kupenga, a aru ana ia ia. 21 A, i tona haerenga atu i reira, ka kite ia i etahi atu tuakana, he teina, ko Hemi tama a Heperi raua ko tona teina ko Hoani, i te kaipuke i a Heperi, i to raua matua, e ta ana i a ratou kupenga; a karangatia ana ratou e ia. 22 Mahue tonu ake ia raua te kaipuke me to raua matua, a aru ana ia ia. 23 Na ka haereerea katoatia a Kariri e Ihu, whakaako ana i roto io ratou whare karakia, kauwhau ana i te rongopai o te rangatiratanga, me te whakaora i nga mate katoa, i nga turorotanga katoa o te iwi.
UPOKO 3 1 ¶ Na i aua ra ka puta a Hoani Kaiiriiri, ka kauwhau i te koraha o Huria, 2 Ka mea, Ripeneta, kua tata hoki te rangatiratanga o te rangi. 3 Ko ta Ihaia poropiti hoki tenei i korero ai, i mea ai, He reo no tetahi i te koraha e karanga ana, Whakapaia te huarahi o te Ariki, whakatikaia ona ara. 4 A ko te kakahu o taua Hoani he huruhuru kamera, he hiako hoki te whitiki o tona hope; ko tana kai he mawhitiwhiti, he honi koraha. 5 Katahi ka haere ki a ia a Hiruharama, me Huria katoa, me nga kainga katoa e tutata ana ki Horano; 6 A iriiria ana ratou e ia ki Horano, me te whaki ano io ratou hara. 7 No tona kitenga ia i te tini o nga Parihi, o nga Haruki e haere ana ki tana iriiringa, ka mea ia ki a ratou, E te uri nakahi, na wai koutou i whakamahara kia rere i te riri meake puta? 8 Na, whakaputaina nga hua e rite ana ki te ripeneta. 9 Kei mea koutou i roto i a koutou, Ko Aperahama to tatou matua: ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E ahei ana ano i te Atua te whakaara tamariki ake ma Aperahama i roto i enei kohatu. 10 Na inaianei ano kei te pa te toki ki te pakiaka o nga rakau: ki te kahore tetahi rakau e hua i te hua pai, ka tuaina, ka maka ki te ahi. 11 Ko ahau nei, he iriiri taku i a koutou ki te wai hei ripeneta: tena ko tenei e haere mai ana i muri i ahau he kaha ake i ahau, e kore ahau e tau hei mau i ona hu: mana koutou e iriiri ki te Wairua Tapu, ki te kapura; 12 Ko tana mea tahi kei tona ringa, ae tino tahia e ia tana patunga witi, ae kohia ana witi ki roto ki te whare witi; engari ka tahuna e ia te papapa ki te kapura e kore e tineia. 13 ¶ Katahi a Ihu ka haere mai i Kariri ki Horano ki a Hoani, kia iriiria e ia. 14 Otira ka whakakahore a Hoani ki a ia, ka mea, Ko te tikanga ra ko ahau kia iriiria e koe, ae haere mai ana koe ki ahau? 15 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Tukua ra aianei; ko te tikanga hoki tenei ma taua kia whakarite i nga mea tika katoa. Na ka tukua e ia. 16 A, ka oti a Ihu te iriiri, ka haere ake ia i te wai: na, ko te rangi ka tuwhera ki a ia, a ka kite ia i te Wairua o te Atua e heke iho ana me he kukupa, a tau ana ki runga ki a ia. 17 Na ko tetahi reo no te rangi e mea ana, Ko taku Tama tenei i aroha ai, ko taku i ahuareka ai.
2
MATEO
24 A haere ana tona rongo puta noa i Hiria: a kawea mai ana e ratou ki a ia nga turoro katoa e ngaua ana e te tini o nga mate, o nga mamae, me te hunga e nohoia ana e nga rewera, me te hunga haurangi, me te pararutiki; a whakaorangia ana ratou e ia. 25 A he rahi te hui i aru ia ia i Kariri, i Rekaporihi, i Hiruharama, i Huria, i tera taha ano o Horano.
teina, Raka, ka tau te he ki te runanga; , ka tau ki te kapura o te reinga. 23 Na reira ki te mauria e koe tau whakahere ki te aata, a ka mahara i reira i hara koe ki tou teina; 24 Waiho tau whakahere i reira, i mua o te aata, a haere; kia matua houhia te rongo ki tou teina, katahi ka haere mai ka mau i tau mea homai noa. Kia hohoro te whakarite tahi me tou hoa tauwhainga, i a koe ano i te ara me ia; kei tukua koe e te hoa tauwhainga ki te kaiwhakawa, a ka tukua e te kaiwhakawa ki te katipa, a ka maka koe ki te whare herehere. 26 He pono taku e mea atu nei ki a koe, E kore rawa koe e puta i reira, kia utua ra ano te patene whakamutunga. 27 Kua rongo koutou, i korerotia ki nga tupuna, Kaua e puremu. 28 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Ki te titiro tetahi ki te wahine, he hiahia ki a ia, kua puremu ke ia ki a ia i roto i tona ngakau. 29 A ki te he koe i tou kanohi matau, tikarohia, maka atu: he pai ke hoki ki te mate tetahi wahi ou, a ka kore e maka tou tinana katoa ki Kehena. 30 Ki te he ano hoki koe i tou ringa matau, poutoa, maka atu: he pai ke ki te mate tetahi wahi ou, a ka kore e maka tou tinana katoa ki Kehena. 31 I korerotia, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, me hoatu ki a ia he pukapuka whakarere. 32 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, haunga mo te take moepuku, e mea ana ia i te wahine kia puremu: a ki te marena tetahi i te wahine i whakarerea, e puremu ana ia. 33 Kua rongo ano koutou, i korerotia ki nga tupuna, Kaua e oati teka, engari me whakamana au oati ki a Ihowa. 34 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kaua rawa tetahi mea e oatitia; kaua hoki te rangi; ko to te Atua torona hoki ia: Kaua hoki te whenua; ko tona turanga waewae hoki tera: kaua hoki a Hiruharama; ko te pa hoki tera o te Kingi nui. 36 Kaua ano e oatitia tou matenga, e kore hoki e ahei ia koe te mea kia ma tetahi makawe, kia mangu ranei. 37 Erangi ko tenei hei kupu ma koutou, Ae, ae; Kahore, kahore: no te mea ki te maha atu i enei no te kino. 38 Kua rongo koutou i korerotia, He kanohi mo te kanohi, he niho mo te niho: 39 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kaua e whakauaua atu ki te kino: erangi ki te pakia tou paparinga matau e tetahi, whakaangahia atu hoki tera ki a ia. 40 A ki te mea tetahi kia whakawakia koe, ka tangohia tou koti, tukua atu hoki tou koroka ki a ia. 41 A ki te tonoa koe e tetahi kia haere kotahi te maero, kia rua au e haere tahi ai me ia. 42 Hoatu ki te tangata e tono mea ana i a koe, kaua hoki e tahuri ke i te tangata e mea ana ki te taonga tarewa i a koe. 43 Kua rongo koutou i korerotia, Kia aroha koe ki tou hoa tata, kia kino hoki ki tou hoa whawhai. 44 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Arohaina o koutou hoa whawhai, manaakitia te hunga e kanga ana i a koutou, kia pai te mahi ki te hunga e kino ana ki a koutou, me inoi hoki mo te hunga e whakawhiu ana i a koutou, e whakatoi ana i a koutou; 45 Kia tupu ai koutou hei tamariki ma to koutou Matua i te rangi: e mea nei hoki ia i tona ra kia whiti ki te hunga kino, ki te hunga pai, kia ua hoki ki te hunga tika, ki te hunga he.
UPOKO 5 1 A, i tona kitenga i te mano, ka haere ia ki runga ki te maunga: a, no ka noho ia, ka haere mai ana akonga ki a ia. 2 Na ka puaki tona mangai, a ka whakaako ia i a ratou, ka mea, 3 Ka koa te hunga he rawakore nei te wairua: no ratou hoki te rangatiratanga o te rangi. 4 Ka koa te hunga e tangi ana: ka whakamarietia hoki ratou. 5 Ka koa te hunga ngakau mahaki: ka riro hoki ia ratou te whenua. 6 Ka koa te hunga e hiakai ana, e hiainu ana, ki te tika: ka makona hoki ratou. 7 Ka koa te hunga tohu tangata: e tohungia hoki ratou. 8 Ka koa te hunga ngakau ma: e kite hoki ratou i te Atua. 9 Ka koa te hunga hohou rongo: ka kiia hoki ratou he tamariki na te Atua. 10 Ka koa te hunga e whakatoia ana mo te tika: no ratou hoki te rangatiratanga o te rangi. 11 Ka koa koutou ina tawai ratou ia koutou, ina whakatoi, ina puaki i nga kupu kino katoa mo koutou, he mea teka, he whakaaro ki ahau. 12 Kia hari, kia whakamanamana: he rahi hoki te utu mo koutou i te rangi: he penei hoki ta ratou whakatoi i nga poropiti i mua ia koutou. 13 Ko koutou te tote o te whenua: otira ki te hemo te ha o te tote, ma te aha e whai tikanga tote ai? heoi kahore he pai mo tenei wa, engari ka akiritia ki waho, ka takatakahia ki raro i nga waewae tangata. 14 Ko koutou te whakamarama o te ao. E kore e ngaro te pa e tu ana i runga i te pukepuke. 15 E kore hoki e tahuna te rama, e waiho ki raro i te mehua, engari ki runga ki te turanga; a ka tiaho ki nga tangata katoa i roto i te whare. 16 Waihoki kia tiaho to koutou marama ki te aroaro o nga tangata, kia kite ai ratou i a koutou hanga pai, kia whakakororia ai i to koutou Matua i te rangi. 17 Kei mea koutou i haere mai ahau ki te whakakahore i te ture, i nga poropiti ranei: kihai ahau i haere mai ki te whakakahore, engari ki te whakatutuki. 18 He pono hoki taku e mea nei ki a koutou, Pahemo noa te rangi me te whenua, e kore tetahi tongi, tetahi tohu ranei o te ture e pahemo, kia rite katoa ra ano. 19 Na, ki te takahi tetahi i tetahi o enei kupu iti rawa, a ka ako i nga tangata kia pera, ka kiia ia ko te iti rawa i te rangatiratanga o te rangi: engari ki te mahia e tetahi, ki te whakaakona, ka kiia he nui i te rangatiratanga o te rangi. 20 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, Ki te kore e nui ake ta koutou mahi tika i ta nga karaipi ratou ko nga Parihi, e kore rawa koutou e tapoko ki te rangatiratanga o te rangi. 21 Kua rongo koutou, i korerotia ki nga tupuna, Kaua e patu tangata; a ki te patu tangata tetahi, ka tau te he ki a ia. 22 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Ki te riri noa tetahi ki tona teina, ka tau te he ki a ia: a ki te mea tetahi ki tona
3
MATEO
46 Ki te aroha hoki koutou ki te hunga e aroha ana ki a koutou, he aha te utu e riro ia koutou? he teka ianei e pena ana nga pupirikana? 47 A ki te oha koutou ki o koutou teina anake, he aha ta koutou mahi i nui ake i ta etahi? he teka ianei ko nga pupirikana? 48 Na kia tika koutou, kia pera me to koutou Matua i te rangi e tika ana.
19 Kaua e purangatia he taonga mo koutou ki te whenua, ki te wahi e whakangaro ai te huhu, te waikura: ki te wahi hoki e keri ai te tahae, tahae ai. 20 Engari purangatia he taonga mo koutou ki te rangi, ki te wahi e kore ai e whakangaro te huhu, te waikura, ki te wahi hoki e kore ai e keri te tahae, tahae ai. 21 Ko te wahi hoki i to koutou taonga, ko reira ano o koutou ngakau. 22 Ko te kanohi te rama o te tinana: na ki te atea tou kanohi, e marama katoa tou tinana. 23 Tena ki te kino tou kanohi, ka pouri katoa tou tinana. Na ki te pouri te marama i roto ia koe, ano te nui o tena pouri! 24 Kahore he tangata e ahei te mahi ki nga rangatira tokorua: ka kino hoki ki tetahi, ka aroha ki tetahi; ka u ranei ki tetahi, ka whakahawea ki tetahi. E kore e ahei ia koutou te mahi ki te Atua, ki te taonga. 25 Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Kaua e manukanuka ki to koutou oranga, ki ta koutou e kai ai, ki ta koutou e inu ai; me o koutou tinana ano hoki, ki ta koutou e kakahu ai. He teka ianei nui atu te ora i te kai, me te tinana i te kakahu? 26 Tirohia nga manu o te rangi: kahore ratou e rui, kahore e kokoti, e kohikohi ranei ki nga whare witi; heoi e whangainga ana ratou e to koutou Matua i te rangi. He teka ianei he pai rawa atu koutou i a ratou? 27 Ko wai o koutou e taea e ia te whakaaro iho, te hono tetahi wahi ki tona roa, kia kotahi te whatianga? 28 A he aha koutou i manukanuka ai ki te kakahu? Whakaaroa nga rengarenga o te parae, to ratou tupu; e kore ratou e mahi, e kore ano e miro. 29 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kihai a Horomona, me tona kororia katoa, i rite ki tetahi o enei te whai kakahu. 30 Ha, ki te penei ta te Atua whakakakahu i te tarutaru o te whenua, e tupu nei inaianei, a apopo ka maka ki te oumu, e kore ianei tana ia koutou e rahi ake, e te hunga whakapono iti? 31 Na kaua ra e manukanuka, e mea, He aha ta tatou e kai ai? he aha ta tatou e inu ai? Me whakakakahu ranei tatou ki te aha? 32 (Ko enei mea katoa hoki ta nga tauiwi e rapu ai:) e matau ana hoki to koutou Matua i te rangi e matea ana e koutou enei mea katoa. 33 Engari matua rapua tona rangatiratanga, me ana mea tika; a ka tapiritia enei mea katoa ma koutou. 34 No reira kaua e manukanuka ki o apopo: ma apopo ano ia e manukanuka. Kati mo te ra nei tona kino.
UPOKO 6 1 Kia tupato kei mahi i ta koutou mea tika i te aroaro o nga tangata, hei tirohanga ma ratou: penei kahore he utu ki a koutou a to koutou Matua i te rangi. 2 Na, ka atawhai koe i te rawakore, aua e whakatangihia te tetere i mua i a koe, kei pera me te hunga tinihanga i roto i nga whare karakia, i nga ara, kia whai kororia ai i nga tangata. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kei a ratou ano te utu. 3 Erangi ka atawhaitia e koe, kei mohio tou maui ki ta tou matau e mea ai; 4 Kia ngaro ai tau atawhainga rawakore: a ko tou Matua e kite nei i te wahi ngaro, mana koe e utu. 5 A, ka inoi koe, kaua e pera me te hunga tinihanga: ko ta ratou hoki e pai ai ko te inoi tu i roto i nga whare karakia, i nga kokinga o nga ara, kia kitea ai e te tangata. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kei a ratou ano te utu. 6 Na, ka inoi koe, tomo atu ki tou ruma i roto rawa, a, no ka kati tou tatau, inoi ki tou Matua i te wahi ngaro; a ko tou Matua e kite nei i te wahi ngaro, mana koe e utu. 7 Na, ka inoi koutou, aua e whakahuatia noatia ko aua kupu ano, kei pera me nga tauiwi: ki ta ratou hoki ma nga kupu maha e rangona ai ratou. 8 Na, kei rite koutou ki a ratou: e matau ana hoki to koutou Matua ki nga mea e matea ana e koutou, i te mea kiano koutou i inoi ki a ia. 9 Na kia penei ta koutou inoi: E to matou Matua i te rangi, Kia tapu tou ingoa. 10 Kia tae mai tou rangatiratanga. Kia meatia tau e pai ai ki runga ki te whenua, kia rite ano ki to te rangi. 11 Homai ki a matou aianei he taro ma matou mo tenei ra. 12 Murua o matou hara, me matou hoki e muru nei i te hunga e hara ana ki a matou. 13 Aua hoki matou e kawea kia whakawaia, engari whakaorangia matou i te kino: Nou hoki te rangatiratanga, te kaha, me te kororia, ake ake. Amine. 14 Ki te whakarerea noatia iho hoki e koutou nga he o te tangata, ka whakarerea noatia iho ano o koutou e to koutou Matua i te rangi. 15 A ki te kore e whakarerea noatia iho e koutou nga he o nga tangata, e kore ano e whakarerea noatia iho o koutou he e to koutou Matua. 16 Ka nohopuku hoki koutou, kei rite ki te hunga tinihanga, kaua e whakapoururu te kanohi; e whakaahua ke ana hoki ratou io ratou kanohi, kia kitea ai e te tangata, e nohopuku ana. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kei a ratou ano te utu. 17 Engari ka nohopuku koe, kaukauria tou upoko, horoia hoki tou kanohi; 18 Kei kitea koe e te tangata e nohopuku ana, erangi e tou Matua i te wahi ngaro: a ko tou Matua e kite nei i te wahi ngaro, mana koe e utu.
UPOKO 7 1 Kaua e whakawa, kei whakawakia koutou. 2 Na, ko te whakawakanga e whakawa ai koutou, koia ano hei whakawakanga mo koutou: a ko te mehua e mehua ai koutou, hei mehua ano tena ki a koutou. 3 He aha tau e titiro ki te otaota i roto i te kanohi o tou teina, te mahara ki te kurupae i roto i tou ake kanohi? 4 Me pehea ranei tau kupu ki tou teina, Iaua, kia kapea atu e ahau te otaota i tou kanohi; a he kurupae ano tena kei tou kanohi? 5 E te tangata tinihanga, matua kapea e koe te kurupae i tou kanohi; katahi koe ka marama ki te kape i te otaota i roto i te kanohi o tou teina.
4
MATEO
UPOKO 8
6 Kaua e hoatu te mea tapu ki nga kuri, kaua ano e maka a koutou peara ki te aroaro o nga poaka, kei takatakahia e o ratou waewae, a ka tahuri, ka haehae ia koutou. 7 Inoia, a ka hoatu ki a koutou; rapu, a ka kitea e koutou; patoto, a ka uakina ki a koutou. 8 Ka whiwhi hoki nga tangata katoa ina inoi; a ko te tangata e rapu ana, ka kite; a ka uakina ki te tangata e patoto ana. 9 Ko tehea tangata ranei o koutou, ki te inoia e tana tama he taro, e hoatu ki a ia he kohatu? 10 A ki te inoia he ika, e hoatu ranei ki a ia he nakahi? 11 Na ki te matau koutou, te hunga kino, ki te hoatu mea papai ki a koutou tamariki, tera noa ake te homaitanga o nga mea papai e to koutou Matua i te rangi ki te hunga e inoi ana ki a ia. 12 Na ko nga mea katoa, e pai ai koutou kia meatia e nga tangata ki a koutou, meatia ano e koutou ki a ratou: ko tenei hoki ta te ture me ta nga poropiti. 13 E tomo ma te kuwaha whaiti: he wharahi hoki te kuwaha, he whanui te ara, e tika ana ki te ngaromanga, a he tokomaha e haere ana ra reira. 14 He kuiti hoki te kuwaha, he kiki te ara e tika ana ki te ora, a he tokoiti te hunga e kite. 15 Kia tupato ki nga poropiti teka e haere mai nei ki a koutou, he hipi te kakahu, ko roto ia he wuruhi kai kino. 16 Ma o ratou hua ka mohiotia ai ratou e koutou. E whakiia ranei te karepe i runga i te tataramoa, te piki ranei i te tumatakuru? 17 Waihoki he ataahua nga hua o te rakau pai; he kino ia nga hua o te rakau kino. 18 E kore te rakau pai e ahei te hua i te hua kino, e kore ano te rakau kino e hua i te hua ataahua. 19 Ko nga rakau katoa e kore e hua i te hua ataahua ka tuaina ki raro, ka maka ki te ahi. 20 Ina, ma o ratou hua ka mohiotia ai ratou e koutou. 21 E kore e tomo ki te rangatiratanga o te rangi nga tangata katoa e mea mai ana ki ahau, E te Ariki, e te Ariki; engari ia e mea ana i ta toku Matua i te rangi i pai ai. 22 He tokomaha e mea mai ki ahau i taua ra, E te Ariki, e te Ariki, kihai koia matou i poropiti i runga i tou ingoa? i pei rewera hoki i runga i tou ingoa? he maha hoki nga merekara i mahia i runga i tou ingoa? 23 Ko reira ahau mea ai ki a ratou, Kahore rawa ahau i mohio ki a koutou; mawehe atu i ahau, e nga kaimahi i te tutu. 24 Na ko te tangata e rongo ana ki enei kupu aku, a e mahi ana, ka whakaritea e ahau ki te tangata mahara, i hanga i tona whare ki runga ki te kamaka. 25 Na ka ua te ua, ka puta nga waipuke, ka pupuhi nga hau, te tino akinga ki taua whare; a kihai i hinga: no te mea i hanga ki runga ki te kamaka. 26 A ko te tangata e rongo ana ki enei kupu aku, a kahore e mahi, ka whakaritea ki te tangata whakaarokore i hanga i tona whare ki runga ki te onepu. 27 Na ka ua te ua, ka puta nga waipuke, ka pupuhi nga hau, te tino akinga ki taua whare; a hinga ana: he nui tona hinganga. 28 A ka mutu enei korero a Ihu, ka miharo te mano ki tana ako. 29 I rite hoki tana ako ia ratou ki ta te tangata whai mana, kihai i rite ki ta nga karaipi.
1 ¶ A, no ka heke iho ia i te maunga, he rahi te hui i aru ia ia. 2 Na ka haere tetahi repera, ka koropiko ki a ia, ka mea, E te Ariki, ki te pai koe, e taea ahau e koe te mea kia ma. 3 Na ka totoro te ringa o Ihu, ka pa ki a ia, ka mea, E pai ana ahau; kia ma koe. A kua ma tonu tona repera. 4 Na ka mea a Ihu ki a ia, Kia mahara, kei korerotia ki te tangata; engari haere, kia kite te tohunga i a koe, mauria atu hoki te whakahere i whakahaua e Mohi, hei mea whakaatu ki a ratou. 5 A, no ka tae a Ihu ki Kaperenauma, ka haere mai ki a ia tetahi keneturio, ka inoi ki a ia, 6 Ka mea, E te Ariki, ko taku pononga kei te whare e takoto ana, he pararutiki, e ngaua kinotia ana. 7 A ka mea a Ihu ki a ia, Ka haere ahau ki te whakaora i a ia. 8 Na ko te whakahokinga a te keneturio, ko te meatanga, E te Ariki, ehara ahau i te tikanga tangata e haere ake ai koe ki raro i toku tuanui; engari kia puaki kau tau kupu, a ka ora taku pononga. 9 He tangata hoki ahau e whakahaua ana, he hoia ano aku hei whakahaunga maku: ka mea ahau ki tenei, Haere, na ka haere ia; ki tetahi atu, Haere mai, a ka haere mai; ki taku pononga hoki, Meatia tenei, a ka meatia e ia. 10 A, no te rongonga o Ihu, ka miharo, ka mea ki te hunga e aru ana, He pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore ahau i kite noa i te whakapono hei rite mo tenei te nui i roto ia Iharaira. 11 Ko taku kupu ano tenei ki a koutou, He tokomaha e haere mai i te rawhiti, i te hauauru, a e noho tahi me Aperahama, ratou ko Ihaka, ko Hakopa, ki te rangatiratanga o te rangi. 12 Ko nga tamariki ia o te rangatiratanga ka maka ki te pouri i waho: ko te wahi tera o te tangi, o te tetea o nga niho. 13 Na ka mea a Ihu ki te keneturio, Haere; a kia rite ki tou whakapono te meatanga ki a koe. A ora ake tana pononga i taua haora ano. 14 ¶ A, no ka tae a Ihu ki te whare o Pita, ka kite ia i tona hungawai wahine e takoto mate ana, he kirika. 15 Na ka pa ia ki tona ringa, a mutu ake tona kirika: a ara ake ana ia ki te taka mea ma ratou. 16 Na i te ahiahi, he tokomaha te hunga e nohoia ana e nga rewera i mauria mai ki a ia: na ka peia e ia nga wairua ki tana kupu, a whakaorangia ake e ia te hunga mate katoa. 17 I rite ai ta Ihaia poropiti i korero ai, i mea ai, nana i tango o tatou ngoikore, i waha o tatou mate. 18 Na, i te kitenga o Ihu he rahi te hui e mui ana ki a ia, ka whakahau ia kia whakawhiti ki tawahi. 19 A ka haere tetahi karaipi, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, ka aru ahau i a koe ki nga wahi katoa e haere ai koe. 20 A ka mea a Ihu ki a ia, He rua o nga pokiha, he kohanga o nga manu o te rangi; tena ko te Tama a te tangata kahore ona wahi e takoto ai tona matenga. 21 A i mea tetahi atu o ana akonga ki a ia, E te Ariki tukua ahau kia matua haere ki te tanu i toku papa. 22 Na ka mea a Ihu ki a ia, Arumia ahau; a waiho ma nga tupapaku e tanu o ratou tupapaku. 23 A, no ka eke ia ki te kaipuke, ka aru ana akonga i a ia.
5
MATEO
24 Na ka tutu te awha o te moana, a ngaro iho te kaipuke i te ngaru: i te moe hoki ia. 25 A ka haere ana akonga, ka whakaara ia ia, ka mea, E te Ariki, whakaorangia tatou, ka ngaro tatou. 26 A ka mea ia ki a ratou, He aha ta koutou e wehi, e te hunga whakapono iti? Me i reira ka ara ia, a riria iho e ia te hau me te moana; a nui atu te marino. 27 A miharo noa nga tangata, ka mea, He tangata aha tenei, ina, rongo rawa te hau me te moana ki a ia! 28 A, no ka whiti ia ki tera taha, ki te whenua o nga Kerekene, ka tutaki ki a ia tokorua e nohoia ana e nga rewera, e puta mai ana i nga urupa, he tino nanakia, te taea te haere e tetahi i taua ara. 29 Na ka karanga ake raua, ka mea, He aha maua nau, e Ihu, e te Tama a te Atua? kua tae mai ranei koe ki te whakamamae ia maua i te mea kahore ano i rite te taima? 30 Na tera tetahi kahui poaka i tawhiti atu i a ratou e kai ana, he tini. 31 A ka inoi nga rewera ki a ia, ka mea, Ki te pei koe ia matou, tukua matou kia haere ki roto ki te kahui poaka. 32 Na ka mea ia ki a ratou, Haere. A, no to ratou putanga ki waho, ka tomo ki roto ki te kahui poaka: na ko te tino rerenga o te kahui poaka katoa ra te pari ki te moana, a mate iho ki roto ki te wai. 33 Na ka whati nga kaiwhangai, a haere ana ki te pa, korero ana i nga mea katoa, me te meatanga ki te hunga i nohoia e nga rewera. 34 Na puta katoa ana te pa ki waho, ki te whakatau ia Ihu; a ka kite ia ia, ka tohe kia haere atu ia io ratou wahi.
12 Otira ka rongo a Ihu, ka mea ki a ratou, Kahore he aha o nga tangata ora e meatia ai e te rata, engari o te hunga e mate ana. 13 Na haere, akona te tikanga o tenei, Ko taku e pai ai ko te tohu tangata, haunga te patunga tapu: kihai hoki ahau i haere mai ki te karanga i te hunga tika, engari i te hunga hara, kia ripeneta. 14 Me i reira ka haere mai ki a ia nga akonga a Hoani, ka mea, He aha i maha ai o matou ko nga Parihi nohoanga pukutanga a kahore au akonga e nohopuku? 15 Na ka mea a Ihu ki a ratou, E ahei ranei nga tamariki o te whare marena te tangi, i te mea kei a ratou te tane marena hou? Na tera e tae mai nga ra e tangohia ai te tane marena hou i a ratou, katahi ratou ka nohopuku. 16 E kore e meatia e te tangata tetahi wahi o te kahu hou hei papaki mo te kahu tawhito, no te mea ka riro tetahi wahi o taua kakahu i te whakakapi, a ka nui rawa te pakaru. 17 E kore hoki e ringihia te waina hou ki nga ipu tawhito: kei pakaru nga ipu, a ka maringi te waina, kore ake nga ipu: engari ka ringihia te waina hou ki nga ipu hou, a ka ora taua rua. 18 I a ia e korero ana i enei mea ki a ratou, na, ka haere mai tetahi rangatira, ka koropiko ki a ia, ka mea, Kua mate taku tamahine: otira haere mai ki te whakapa i tou ringa ki a ia, a ka ora. 19 Na ka whakatika a Ihu ratou ko ana akonga, a aru ana ia ia. 20 Na ko tetahi wahine i mate i te pakaruhanga toto, tekau ma rua nga tau, ka haere mai i muri i a ia, ka pa ki te taniko o tona kakahu. 21 I mea hoki i roto i a ia, Kia pa kau ahau ki tona kakahu, ka ora ahau. 22 Na ka tahuri a Ihu, a ka kite ia ia, ka mea, Kia maia, e ko; na tou whakapono koe i ora ai. A ora ake te wahine i taua haora ano. 23 Na, i te taenga o Ihu ki te whare o te rangatira, ka kite i nga kaiwhakatangi hapa, i te iwi hoki e ngangau ana; 24 Ka mea ia ki a ratou, Whakaatea: kahore hoki i mate te kotiro, erangi e moe ana. Na kataina iho ia e ratou. 25 Heoi, ka oti te huihui te pei ki waho, ka tomo ia ki roto, ka mau ki tona ringa, a ara ake ana te kotiro. 26 A paku ana tenei rongo puta noa i taua whenua. 27 A, i a Ihu e haere atu ana i reira, tokorua nga matapo i aru ia ia, ka karanga ake, ka mea, E te Tama a Rawiri, kia aroha ki a maua. 28 A, ka tapoko ia ki te whare, ka haere atu nga matapo ki a ia: na ka mea a Ihu ki a raua, E whakapono ana ranei korua e taea tenei e ahau? Ka mea ratou ki a ia, Ae, e te Ariki. 29 Me i reira ka pa ia ki o raua kanohi, ka mea, Kia rite ki to korua whakapono te meatanga ki a korua. 30 Na kua kite o raua kanohi; a ka whakatupato a Ihu i a ratou, ka mea, Kia mahara kei rangona e te tangata. 31 Ko raua ia i puta atu, a korerotia nuitia ana ia puta noa i taua whenua. 32 I a raua e puta ana ki waho, ka kawea mai ki a ia he tangata wahangu, he rewera tona. 33 A, ka oti te rewera te pei, ka whai reo te wahangu: a miharo ana te mano, ka mea, Kahore ano i kitea te penei i roto ia Iharaira. 34 Otira ka mea nga Parihi, Na te rangatira o nga rewera tana peinga rewera.
UPOKO 9 1 ¶ Na ka eke ia ki te kaipuke, ka whiti ki tawahi, ka haere ki tona pa. 2 Na ka kawea mai e ratou ki a ia tetahi pararutiki, e takoto ana i runga i te moenga: no te kitenga o Ihu i to ratou whakapono ka mea ia ki te pararutiki; E tama, kia maia; ka murua ou hara. 3 Na ka mea etahi o nga karaipi ki a ratou ano, E kohukohu ana tenei tangata. 4 A ka mohio a Ihu ki o ratou whakaaro, ka mea ia, He aha i kino ai nga whakaaro o o koutou ngakau? Ko tehea hoki te mea takoto noa, ko te mea, Ka oti ou hara te muru; ko te mea ranei, Whakatika, haere? 6 Otira kia matau ai koutou he mana muru hara to te Tama a te tangata i runga i te whenua, katahi ia ka mea ki te pararutiki, Whakatika, tangohia ake tou moenga, haere ki tou whare. 7 Na whakatika ana ia, haere ana ki tona whare. 8 No te kitenga ia o te hui, ka miharo, ka whakakororia i te Atua, i homai ai tenei mana ki nga tangata. 9 A, i a Ihu e haere ana i reira, ka kite ia i tetahi tangata, ko Matiu te ingoa, e noho ana i te wahi tango takoha: a ka mea ki a ia, Arumia ahau. Na whakatika ana ia, aru ana ia ia. 10 A, i a Ihu e noho ana ki te kai i roto i te whare, na he tokomaha nga pupirikana me nga tangata hara i haere mai, i noho tahi ki a ia ratou ko ana akonga. 11 A, no te kitenga o nga Parihi, ka mea ki ana akonga, He aha to koutou Kaiwhakaako ka kai tahi ai me nga pupirikana, me nga tangata hara?
6
MATEO
35 Na ka haereerea e Ihu nga pa katoa me nga kainga, whakaako ana i roto io ratou whare karakia, kauwhau ana i te rongopai o te rangatiratanga, me te whakaora i nga mate katoa, i nga turorotanga katoa o te iwi. 36 A, no tona kitenga i nga mano, ka toko ake tona ngakau aroha ki a ratou, e hemo ana hoki ratou, e marara ke ana, me he hipi heparakore. 37 Katahi ia ka mea ki ana akonga, He nui te kotinga, ko nga kaimahi ia he ruarua; 38 Na inoi atu ki te Ariki nana te kotinga, kia tonoa e ia he kai mahi ki tana kotinga.
18 A ka kawea koutou ki nga kawana, ki nga kingi, mo te whakaaro ki ahau, hei mea whakaatu ki a ratou, ki nga Tauiwi. 19 A, no ka tukua koutou e ratou, kaua e manukanuka ki te pehea, ki te aha, e korero ai koutou: ka hoatu ki a koutou i taua wa ta koutou e korero ai. 20 Ehara hoki i a koutou nga korero, engari ko te Wairua o to koutou Matua te korero ana i roto i a koutou. 21 Na ka tukua te tuakana e te teina ki te mate, te tama hoki e te papa; ka whakatika nga tamariki ki nga matua, ka mea kia whakamatea. 22 A ka kinongia koutou e nga tangata katoa, he mea hoki mo toku ingoa: ko te tangata ia eu ana a taea noatia te mutunga, ka ora ia. 23 Na, ki te whakatoia koutou i tenei pa, rere atu ki tetahi: he pono hoki taku e mea nei ki a koutou, E kore e poto ia koutou nga pa o Iharaira te haere, ko te Tama a te tangata kua tae mai. 24 Kahore e nui ake te akonga i tona kaiwhakaako, kahore hoki te pononga e nui ake i tona rangatira. 25 Heoi ma te akonga ko ia kia rite ki tona kaiwhakaako, ma te pononga kia rite ki tona rangatira. Ki te kiia e ratou te rangatira o te whare ko Perehepura, tera noa ake ta ratou mo nga tangata o tona whare. 26 Na kaua e wehi ia ratou: kahore hoki he mea i hipokina e mahue te hura; he mea huna, e kore e mohiotia. 27 Ko taku e korero nei ki a koutou i te pouri, me korero e koutou i te marama: ko ta o koutou taringa e rongo ai, me kauwhau ki runga i nga whare. 28 A kaua e wehi i te hunga e whakamate nei i te tinana, a e kore nei e ahei te whakamate i te wairua: engari ko te wehi ki a ia e kaha nei ki te whakamate i te wairua raua tahi ko te tinana ki roto ki Kehena. 29 Kahore ianei e hokona nga pihoihoi e rua ki te patene kotahi? a ki te kahore to koutou Matua e kore tetahi o raua e taka ki te whenua. 30 Otiia ko nga makawe oo koutou matenga kua oti katoa te tatau. 31 No reira kaua e wehi: erangi ra koutou i nga pihoihoi maha. 32 Na, ki te whakaae tetahi ki ahau i te aroaro o nga tangata, ka whakaaetia ia e ahau i te aroaro o toku Matua i te rangi. 33 A, ki te whakakahore tetahi i ahau i te aroaro o nga tangata, ka whakakahoretia ano ia e ahau i te aroaro o toku Matua i te rangi. 34 Kei mea i haere mai ahau ki te kawe mai i te rangimarie ki te whenua: kihai ahau i haere mai ki te kawe mai i te rangimarie, engari i te hoari. 35 I haere mai hoki ahau ki te mea i te tangata kia whawhai ki tona papa, i te tamahine ki tona whaea, i te hunaonga wahine ki tona hungawai wahine. 36 A ko o te tangata hoariri ko nga tangata ano o tona whare. 37 Ki te nui ake te aroha o tetahi ki tona papa, whaea ranei, i tona ki ahau, e kore ia e tikangatia maku; 38 Ki te kore hoki tetahi e mau ki tona ripeka, e aru i muri i ahau, e kore ia e tikangatia maku. 39 Ko te tangata i whiwhi ki te ora e mate ano ia: ki te mate tetahi mona i whakaaro ki ahau, ka whiwhi ano ia ki te ora.
UPOKO 10 1 ¶ A, ka oti te karanga e ia ana akonga tekau ma rua, ka hoatu ki a ratou he mana hei pei i nga wairua poke, hei whakaora hoki i nga mate katoa me nga turorotanga katoa. 2 Na ko nga ingoa enei o nga apotoro kotahi tekau ma rua; Ko te tuatahi ko Haimona, e kiia nei ko Pita, raua ko tona teina ko Anaru; ko Hemi tama a Heperi raua ko tona teina ko Hoani; 3 Ko Piripi raua ko Patoromu; ko Tamati raua ko Matiu pupirikana; Ko Hemi tama a Arapiu, ko Ripaiu, ko Tariuo tetahi ingoa; 4 Ko Haimona Kanaani raua ko Hura Ikariote, nana nei ia i tuku. 5 Ko enei tekau ma rua i tonoa e Ihu, i ako ia i a ratou, i mea, Kaua e haere ki tetahi ara o nga tauiwi, kaua ano hoki e tomo ki tetahi pa o nga Hamari. Engari me haere ki nga hipi ngaro o te whare o Iharaira. 7 Me kauwhau haere hoki, me ki, Kua tata te rangatiratanga o te rangi. 8 Whakaorangia nga turoro, meinga kia ma nga repera, whakaarahia nga tupapaku, peia nga rewera: ka riro noa nei i a koutou, me hoatu noa e koutou. 9 Kaua he koura ma koutou, kaua he hiriwa, kaua he parahi ki roto ki o koutou whitiki; 10 Kaua ano he putea mo te ara; kaua e takiruatia nga koti, kaua he hu, kaua ano he tokotoko: ka tika hoki te kai ma te kaimahi. 11 A, ka tomo koutou ki tetahi pa, ki tetahi kainga ranei, ui atu, ko wai te tangata pai o reira; a hei reira noho ai a haere noa i reira. 12 A ka tomo ki tetahi whare, me oha atu. 13 A, ki te pai te whare, kia tau ta koutou rangimarie ki reira: a, ki te kahore e pai, kia hoki ta koutou rangimarie ki a koutou. 14 Ki te kahore hoki tetahi e manako ki a koutou, ki te kore e whakarongo ki a koutou kupu, ka haere koutou ki waho o taua whare, o taua pa ranei, ka whakangahoro i te puehu o o koutou waewae. 15 He pono taku e mea nei ki a koutou, Erangi to te whenua o Horoma raua ko Komora a te ra whakawa e mama i to taua pa. 16 Nana, ka tonoa nei koutou e ahau ano he hipi ki roto ki nga wuruhi: na, kia rite ki te nakahi te mahara, ki te kukupa hoki te mahaki. 17 Kia tupato ia i nga tangata: tera hoki koutou e tukua e ratou ki nga runanga, a tera koutou e whiua i roto io ratou whare karakia;
7
MATEO
40 Ki te manako tetahi ki a koutou, e manako ana ia ki ahau, a ki te manako tetahi ki ahau, e manako ana ia ki toku kaitono mai. 41 Ki te manako tetahi ki te poropiti i runga i te ingoa o te poropiti, ka riro ia ia te utu o te poropiti; a ki te manako tetahi ki te tangata tika i runga i te ingoa o te tangata tika, ka riro i a ia te utu o te tangata tika. 42 A, ki te whakainumia e tetahi tetahi o enei mea nonohi, ahakoa kotahi ano te kapu wai matao, i runga i te ingoa o te akonga, he pono taku e mea nei ki a koutou, e kore rawa ia e hapa i tona utu.
hoa no nga pupirikana, no nga tangata hara. Otira e whakatikaia ana te whakaaro nui e ana tamariki. 20 Katahi ia ka anga ka tawai ki nga pa i meinga ai te maha o ana merekara, mo ratou kihai i ripeneta. 21 Aue, te mate mou, e Korahina! aue, te mate mou, e Petahaira! me i meatia ki Taira, ki Hairona nga merekara kua meatia nei ki a korua, kua ripeneta ke raua, he taratara te kakahu me te oke i te pungarehu. 22 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Erangi to Taira raua ko Hairona e mama i te ra whakawa i to korua. 23 Me koe hoki, e Kaperenauma, e whakateiteitia ranei koe a tae noa ki te rangi? 24 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Erangi to te whenua o Horoma e mama i tou i te ra whakawa. 25 I taua wa ka oho a Ihu, ka mea, Ka whakawhetai ahau ki a koe, e Pa, e te Ariki o te rangi o te whenua, no te mea kua huna e koe enei mea i te hunga whakaaro nui, i te hunga mahara, a hurahia ana ki nga kohungahunga. 26 Ae ra, e Pa: i pai hoki te penei ki tau titiro. 27 Kua oti nga mea katoa te tuku ki ahau e toku Matua: a kahore tetahi e matau ki te Tama, ko te Matua anake; kahore hoki tetahi e matau ki te Matua, ko te Tama anake, me te tangata hoki e pai ai te Tama kia whakakitea ki a ia. 28 Haere mai ki ahau, e koutou katoa e mauiui ana, e taimaha ana, a maku koutou e whakaokioki. 29 Tangohia taku ioka ki runga ki a koutou, kia whakaakona koutou e ahau; he ngakau mahaki hoki ahau, he ngakau papaku: a e whiwhi koutou ki te okiokinga mo o koutou wairua. 30 He ngawari hoki taku ioka, he mama taku pikaunga.
UPOKO 11 1 ¶ A, ka mutu ta Ihu whakarite korero ki ana akonga kotahi tekau ma rua, ka haere atu ia i reira ki te whakaako, ki te kauwhau ki o ratou pa. 2 Na, i te rongonga o Hoani i roto i te whare herehere ki nga mahi a te Karaiti, ka tonoa e ia tokorua o ana akonga, 3 Ka mea ki a ia, Ko koe ranei tera e haere mai ana, me tatari ranei tatou ki tetahi atu? 4 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a raua, Haere, korerotia ki a Hoani nga mea e rongo nei, e kite nei korua; 5 Ko nga matapo e titiro ana, ko nga kopa e haereere ana, ko nga repera kua ma, ko nga turi e rongo ana, ko nga tupapaku e whakaarahia ana, a ka kauwhautia te rongopai ki te hunga rawakore. 6 Na ka koa te tangata e kore e he ki ahau. 7 A, ia raua e haere atu ana, ka timata a Ihu, ka korerotia a Hoani ki te mano, I haere koutou ki te koraha kia kite i te aha? He kakaho e whakangaueuetia ana e te hau? 8 Ano ra i haere koutou kia kite i te aha? I te tangata he kakahu maeneene ona? na, kei nga whare kingi te hunga i nga kakahu maeneene. 9 Ano ra i haere koutou kia kite i te aha? He poropiti? ae ra, ko taku kupu tenei ki a koutou, tera atu ano i te poropiti. 10 Ko ia hoki tenei mona te mea i tuhituhia, Na, ka tonoa e ahau taku karere ki mua i tou aroaro, mana e whakapai tou ara i mua ia koe. 11 He pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore ano i maea ake i roto i nga whanau a te wahine he rahi ake ia Hoani Kaiiriiri: heoi rahi ake ia ia te iti rawa i te rangatiratanga o te rangi. 12 A no nga ra mai ano ia Hoani Kaiiriiri a mohoa noa nei e tukinotia ana te rangatiratanga o te rangi, ae riro ana ia i te ringa kaha o nga tangata taikaha. 13 No te mea i poropiti nga poropiti katoa me te ture a taea noatia a Hoani. 14 A ki te pai koutou koia ra, ko Iraia tenei, i meinga ra e haere mai ana. 15 Ki te whai taringa tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. 16 Otiia me whakarite e ahau tenei whakatupuranga ki te aha? E rite ana ki nga tamariki e noho ana i nga kainga hokohoko, e karanga ana ki o ratou hoa, 17 E mea ana, Whakatangi noa matou i te putorino ki a koutou, a kahore koutou i kanikani mai; aue noa matou ki a koutou, a kahore koutou i tangi. 18 I haere mai hoki a Hoani, kihai i kai, kihai i inu, heoi e mea ana ratou, He rewera tona. 19 I haere mai te Tama a te tangata me te kai me te inu, ka mea ratou, Na, he tangata kakai, he tangata inu waina, he
UPOKO 12 1 ¶ I taua wa i haere a Ihu i te hapati ra waenga witi; a e hiakai ana ana akonga, ka anga ratou ka kato i nga puku witi, ka kai. 2 A, no te kitenga o nga Parihi, ka mea ki a ia, Na, au akonga e mea na i te mea e kore e tika kia mahia i te hapati. 3 Otira ka mea ia ki a ratou, Kahore ano koutou i kite i ta Rawiri i mea ai, i a ia e hiakai ana, ratou ko ona hoa; 4 I tona tomokanga ki te whare o te Atua, i tana kainga i nga taro aroaro, i nga mea kihai nei i tika kia kainga e ia, e ona hoa ranei, engari ma nga tohunga anake? 5 Kahore ano koutou i kite i roto i te ture, e whakanoatia ana te hapati e nga tohunga i roto i te temepara i nga hapati, a kahore he he? 6 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kei konei tetahi he nui ke i te temepara. 7 Otira me i matau koutou ki tenei, Ko taku e pai ai ko te tohu tangata, haunga te patunga tapu, kahore koutou i whakahe i te hunga harakore. 8 Ko te Tama hoki a te tangata te Ariki o te hapati. 9 Na ka haere atu ia i reira, ka tomo ki to ratou whare karakia; 10 Na he tangata tera kua memenge te ringa. A ka ui ratou ki a ia, ka mea, He tika ranei te whakaora i te hapati? hei whakapa he ki a ia. 11 Na ka mea ia ki a ratou, Ko tehea tangata o koutou, ki te mea kotahi ana hipi, a ka taka ki roto ki te poka i te hapati, e kore ranei ia e mau ki taua hipi, e hapai ake? 12 Na tera noa atu to te tangata pai i to te hipi. Mo reira he tika ano te mahi pai i nga hapati.
8
MATEO
13 Me i reira ka mea ia ki taua tangata, Totoro mai tou ringa. Na toroa ana e ia; a i ora katoa, pera me era atu. 14 Na ka haere nga Parihi ki waho, ka runanga mona me pehea e ngaro ai ia i a ratou. 15 Otira i mohio a Ihu, a haere atu ana i reira: a he rahi te hui i aru ia ia, a whakaorangia ana ratou katoa e ia; 16 A i whakatupato ia i a ratou kia kaua ia e whakaaturia; 17 I rite ai ta Ihaia poropiti i korero ai, i mea ai, 18 Nana, taku pononga, taku i whiriwhiri ai; taku i aroha ai, i ahuareka ai toku wairua ki a ia: ka waiho e ahau toku wairua ki runga ki a ia, a mana e whakapuaki te whakawa ki nga tauiwi. 19 E kore ia e totohe, e kore ia e hamama; e kore ano e rangona tona reo i nga ara. 20 E kore e whatiia porokeretia e ia te kakaho i mangungu, e kore hoki te muka whakapaowa e tineia e ia; kia puta ra ano ia ia te whakawa ki te wikitoria. 21 Ka whakawhirinaki hoki nga tauiwi ki tona ingoa. 22 Me i reira ka kawea mai ki a ia he tangata e nohoia ana e te rewera, he matapo, he wahangu: a whakaorangia ana e ia, no ka korero, ka kite taua matapo, taua wahangu. 23 A ka ohomauri te mano katoa, ka mea, Ehara ianei tenei i te Tama a Rawiri? 24 A, no te rongonga o nga Parihi, ka mea, Ehara i a ia nana i pei nga rewera nei, engari na Perehepura, na te rangatira o nga rewera. 25 A i matau a Ihu ki o ratou whakaaro, ka mea ki a ratou, Ki te tahuri iho tetahi rangatiratanga ki a ia ano, ka kore; ki te tahuri iho ki a ia ano tetahi pa, tetahi whare ranei, e kore e tu. 26 Na, ki te pei a Hatana ia Hatana ano, e tahuri iho ana ki a ia ano; me pehea e tu ai tona rangatiratanga? 27 A, ki te mea na Perehepura taku peinga rewera, na wai te peinga aa koutou tamariki? no reira ko ratou hei kaiwhakawa mo koutou. 28 Tena ki te mea na te Wairua o te Atua taku peinga rewera, ina, kua tae mai te rangatiratanga o te Atua ki a koutou. 29 Me pehea oti ka tomo ai te tangata ki te whare o te tangata kaha, ka pahua ai i ona taonga, ki te kore ia e matua here i taua tangata kaha? a ka pahuatia e ia tona whare. 30 Ko te tangata ehara i te hoa noku, he hoariri ia ki ahau; ko te tangata kahore e kohikohi tahi maua, e titaritari ana. 31 Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Ko nga hara katoa me nga kohukohu, a te tangata e murua: tena ko te kohukohu ki te Wairua Tapu e kore e murua. 32 Ki te korero whakahe hoki tetahi mo te Tama a te tangata, e murua tana: tena ki te korero whakahe tetahi mo te Wairua Tapu, e kore e murua tana i tenei ao, e kore ano i tera atu. 33 Meinga ranei te rakau kia pai, a pai iho ona hua; kei kino ranei te rakau, a kino iho ona hua: ma ona hua hoki ka mohiotia ai te rakau. 34 E te uri nakahi, me pehea ka korero pai ai koutou, te hunga kino? no te purenatanga hoki o te ngakau i korero ai te mangai. 35 Ko te tangata pai he pai ana e whakaputa ai i roto i nga taonga pai o te ngakau: ko te tangata kino hoki he kino ana e whakaputa ai i roto i nga taonga kino. 36 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Me korero e nga tangata, i te ra whakawa, te tikanga o nga kupu pokanoa katoa e puaki ia ratou.
37 Ma au kupu hoki koe ka whakatikaia ai, ma au kupu ano ka tau ai te he ki a koe. 38 Na ka ki etahi o nga karaipi, o nga Parihi, ka mea, E te Kaiwhakaako, e mea ana matou kia kite i tetahi tohu ia koe. 39 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, E rapu tohu ana te whakatupuranga kino, puremu; ae kore tetahi tohu e hoatu, ko te tohu anake o Hona poropiti. 40 E toru hoki nga ra o Hona, e toru nga po i roto i te kopu o te tohora; ka pera ano te Tama a te tangata kia toru nga ra, e toru nga po ki te ngakau o te whenua. 41 Ka whakatika ngatahi nga tangata o Ninewe me tenei whakatupuranga i te whakawakanga, ka whakatau i te he ki a ratou: i ripeneta hoki ratou i te kauwhautanga a Hona; a tenei tetahi he nui atu ia Hona. 42 Ka whakatika ngatahi te kuini o te tonga me tenei whakatupuranga i te whakawakanga, ka whakatau i te he ki a ratou: i haere mai hoki ia i nga pito o te whenua ki te whakarongo ki te whakaaro nui o Horomona; a tenei tetahi he nui ke atu i a Horomona. 43 Ka puta te wairua poke i roto i te tangata, ka haereere ra nga wahi maroke rapu okiokinga ai, a te kitea. 44 Ka mea ia, Ka hoki ahau ki toku whare i puta mai ia ahau; a, no te taenga atu, rokohanga atu kua takoto kau, kua tahia, kua oti te whakapaipai. 45 Na ka haere ia, ka tango i etahi atu wairua tokowhitu hei hoa mona, he kino noa atu ia ia, ka tomo ratou, ka noho ki reira; a kino atu i te timatanga te whakamutunga ki taua tangata. Ka pera ano ki tenei whakatupuranga kino. 46 I a ia ano e korero ana ki te mano, na, ko tona whaea ratou ko ona teina e tu ana i waho, e whai ana kia korero ki a ia. 47 A ka mea tetahi ki a ia, Na, tou whaea me ou teina te tu mai nei i waho, e whai ana kia korero ki a koe. 48 Na ka whakahoki ia, ka mea ki te tangata i korero ki a ia, Ko wai toku whaea? ko wai hoki oku teina? 49 Na ka totoro tona ringa ki ana akonga, ka mea, Na, toku whaea, oku teina! 50 Ki te meatia hoki e tetahi ta toku Matua i te rangi e pai ai, hei teina ia ki ahau, hei tuahine, hei whaea. UPOKO 13 1 taua ra i haere atu a Ihu i te whare, ka noho ki te taha o te moana. 2 Na he rahi he hui i huihui ki a ia, a ka eke ia ki te kaipuke noho ai; a tu ana te huihui katoa i te takutai. 3 A he maha ana korero ki a ratou, he mea whakarite; i mea ia, Na i haere te kairui ki te rui; 4 A i a ia e rui ana, ka ngahoro etahi ki te taha o te ara, a, ko te rerenga mai o nga manu, na kainga ake. 5 Ko etahi i ngahoro ki nga wahi kamaka, ki te wahi kihai i nui te oneone; 6 A, no te whitinga o te ra, ngaua iho; a, no te mea kahore he putake, memenge noa. 7 Ko etahi i ngahoro ki roto ki nga tataramoa; a, no te tupunga ake o nga tataramoa, kowaowaotia ana. 8 Ko etahi i ngahoro ki te oneone pai, a ka hua, no etahi kotahi rau, no etahi e ono tekau, no etahi e toru tekau. 9 Ko te tangata he taringa ona hei whakarongo, kia rongo ia. 10 A ka haere mai nga akonga, ka mea ki a ia, He aha koe i korero kupu whakarite ai ki a ratou?
9
MATEO
11 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, No te mea kua hoatu ki a koutou te matauranga ki nga mea ngaro o te rangatiratanga o te rangi, ki a ratou ia kahore i hoatu. 12 Ki te whai mea hoki tetahi, ka hoatu ano ki a ia, a ka maha atu ana: ki te kahore ia he mea a tetahi, ka tangohia ia ia ana ake. 13 Na reira enei kupu whakarite aku ki a ratou; no te mea kite rawa ratou a kahore e kite; rongo rawa, kahore e matau. 14 A ka rite ia ratou te poropititanga a Ihaia, e mea nei, Rongo noa koutou, kahore e matau; titiro noa koutou, e kore e kite. 15 Kua matotoru hoki te ngakau o tenei iwi, kua puhoi nga taringa ki te whakarongo, ko nga kanohi kua whakamoea e ratou; kei kite o ratou kanohi, kei rongo nga taringa, a ka matau te ngakau, na ka tahuri ratou, a ka whakaorangia e ahau. 16 Ka koa ia o koutou kanohi, no te mea ka kite: o koutou taringa hoki, no te mea ka rongo. 17 He pono hoki taku e mea nei ki a koutou, He tokomaha nga poropiti me nga tangata tika i hiahia kia kite i nga mea e kite nei koutou, a kahore i kite; kia rongo hoki ki nga mea e rongo nei koutou, a kahore i rongo. 18 Na whakarongo ki te kupu whakarite ki te kairui. 19 Ki te rongo tetahi ki te kupu o te rangatiratanga, ae kore e matau, na ka haere mai te wairua kino, ka kapo i te mea ka oti na te rui ki tona ngakau. Ko te tangata tenei i nga purapura i te taha o te ara. 20 Ko te tangata ia i nga purapura i nga wahi kohatu, ko te tangata i rongo ki te kupu, a hohoro tonu te tango, hari tonu; 21 Otira kahore ona pakiaka i roto i a ia, e mau noa ana mo te wa poto: a, no te panga o te whakapawera, o te whakatoi ranei mo te kupu, na he tonu iho. 22 Ko te tangata i nga purapura i roto i nga tataramoa, ko te tangata tena i rongo ki te kupu; a, ko te whakaaro ki tenei ao, me te hangaru o nga taonga, hei whakakowaowao i te kupu, a kore ake he hua. 23 Ko te tangata ia i nga purapura i te oneone pai, ko te tangata e rongo ana ki te kupu, ae matau ana; a ka whai hua, no etahi kotahi rau, no etahi e ono tekau, no etahi e toru tekau. 24 Tenei ake ano tetahi kupu whakarite i maka e ia ki a ratou, i mea ia, Ka rite te rangatiratanga o te rangi ki tetahi tangata i rui i te purapura pai ki tana mara. 25 A, i nga tangata e moe ana, ka haere mai tona hoariri, ruia iho he taru kino ki waenga witi, a haere ana. 26 A ka pihi ake te rau, ka hua, katahi ka kitea hoki nga taru. 27 Na ka haere mai nga pononga a taua rangatira, ka mea ki a ia, E mara, kihai ianei koe i rui i te purapura pai ki tau mara? No hea ra ona taru? 28 Na ka ki atu ia ki a ratou, Na te hoariri tenei i mea. Ka mea nga pononga ki a ia, E pai ranei koe kia haere matou ki te kohi i aua mea? 29 A ka mea ia, Kahore; kei hutia ngatahitia te witi ina whakawhaititia nga taru. 30 Tukua kia tupu tahi, a taea noatia te kotinga: a i te wa o te kotinga ka mea ahau ki nga kaikokoti, Matua whakawhaiti i nga taru, ka paihere ai hei paihere kia tahuna; ko te witi ia me kohi ki toku whare witi. 31 Tenei ake ano tetahi kupu whakarite i maka e ia ki a ratou, i mea ia, He rite te rangatiratanga o te rangi ki te pua nani, i kawea e te tangata, i ruia ki tana mara.
32 Ko te iti rawa ia o nga purapura katoa: a ka tupu, ko ia te nui rawa o nga otaota, a whakarakau ana, no ka rere mai nga manu o te rangi, ka noho ki ona manga. 33 Tenei ake ano tetahi kupu whakarite i korerotia e ia ki a ratou; He rite ano te rangatiratanga o te rangi ki te rewena i tangohia e tetahi wahine, a whaongia ana ki roto ki nga mehua paraoa e toru, no ka rewenatia katoatia. 34 Ko enei mea katoa i korerotia e Ihu ki te mano, he mea whakarite; a heoi ana kupu ki a ratou he kupu whakarite anake. 35 I rite ai ta te poropiti i korero ai, i mea ai, E puaki i toku mangai nga kupu whakarite; Ka korerotia e ahau nga mea i ngaro no te timatanga ra ano o te ao. 36 Katahi ka mahue ia Ihu te mano, ka tomo ia ki te whare: na ka haere mai ana akonga ki a ia, ka mea, Whakaaturia mai ki a matou te kupu i whakaritea ki nga taru i te mara. 37 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ko te kairui o te purapura pai ko te Tama a te tangata; 38 Ko te mara ko te ao; ko te purapura pai ko nga tamariki o te rangatiratanga; ko nga taru ko nga tamariki a te kino; 39 Ko te hoariri i ruia ai ko te rewera; ko te kotinga te mutunga o te ao; ko nga kaikokoti ko nga anahera. 40 Na e huihuia ana nga taru, e tahuna ana ki te ahi; ka pera ano a te mutunga o tenei ao. 41 Ka tono te Tama a te tangata i ana anahera ki te huihui i roto i tona rangatiratanga i nga mea katoa e tutuki ai te waewae, i nga kaimahi ano i te kino; 42 A ka maka ia ratou ki roto ki te oumu ahi: ko te wahi tera o te tangi me te tetea o nga niho. 43 Ko reira te hunga tika whiti ai me te ra i te rangatiratanga o to ratou Matua. Ki te whai taringa tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. 44 He rite ano te rangatiratanga o te rangi ki te taonga i huna ki te mara; he mea hoki ka kitea, ka huna e ia, a haere ana, he koa hoki nona, na hokona atu ana ana mea katoa, a hokona ana mai taua mara. 45 He rite ano te rangatiratanga o te rangi ki te kaihokohoko, e rapu ana i nga peara papai. 46 A, no tona kitenga i tetahi peara utu nui, haere ana, hokona ana ana mea katoa, a hokona ana mai taua peara mana. 47 He rite ano te rangatiratanga o te rangi ki te kupenga i maka ki te moana, a haoa ana o ia ahua, o ia ahua. 48 A, ka ki, ka kumea ki uta, a noho ana, kohikohia ana nga mea papai ki nga oko, ko nga mea kino ia i akiritia atu. 49 Ka pera ano a te mutunga o te ao: ka haere nga anahera, ka wehewehe i te hunga kino i roto i te hunga tika; 50 A ka maka ia ratou ki roto ki te oumu ahi: ko te wahi tera o te tangi me te tetea o nga niho. 51 Ka mea a Ihu ki a ratou, Kua matau ranei koutou ki enei mea katoa? Ka mea ratou ki a ia, Ae, e te Ariki. 52 Na ka mea ia ki a ratou, Koia te karaipi, i akona ki te rangatiratanga o te rangi, i rite ai ki tetahi rangatira whare e whakaputa mai ana i nga mea hou, i nga mea tawhito, i roto i tana toa. 53 ¶ A, ka mutu enei kupu whakarite a Ihu, ka haere atu ia i reira. 54 A, ka tae ki tona kainga tupu, ka ako ia ratou i roto i to ratou whare karakia, a miharo noa ratou, ka mea, No hea enei whakaaro nui me nga merekara a tenei tangata?
10
MATEO
55 Ehara ianei tenei i te tama a te kamura? he teka ianei ko Meri te ingoa o tona whaea? me ona teina, ko Hemi, ko Hohi, ko Haimona, ko Hura? 56 Me ona tuahine, kahore ianei ratou katoa ia tatou nei? No hea ra enei mea katoa a tenei tangata? 57 Heoi ka he ratou ki a ia. Otira ka mea a Ihu ki a ratou, kei tona kainga anake, kei tona whare anake te poropiti hapa ai i te honore. 58 A kihai i maha nga merekara i meatia e ia ki reira, i to ratou whakaponokore hoki.
21 A ko te hunga i kai me te mea e rima mano nga tane, haunga nga wahine me nga tamariki. 22 Na akiaki tonu a Ihu i ana akonga kia eke ki te kaipuke, kia whakawhiti i mua i a ia ki tawahi, ia ia e tuku ana i nga mano kia haere. 23 A, ka oti te mano te tuku, ka kake ia ki runga ki te maunga ki te wahi motu ke ki te inoi: na kua ahiahi, a ko ia anake i reira. 24 Na, tera te kaipuke te akina ra e te ngaru i waenga moana: i he hoki te hau. 25 A i te wha o nga mataaratanga o te po ka haere a Ihu ki a ratou, i haere maori i runga i te moana. 26 A, i te kitenga o nga akonga ia ia e haere ana i runga i te moana, ka ihiihi, ka mea, He wairua; na ka aue ratou i te wehi. 27 Na kua hohoro te korero a Ihu ki a ratou, te mea, Kia manawanui; ko ahau tenei; kaua e wehi. 28 Na ka whakahoki a Pita ki a ia, ka mea, E te Ariki, ki te mea ko koe tena, kiia mai ahau kia haere atu ki a koe i runga i te wai. 29 Na ka mea ia, Haere mai. A ka marere atu a Pita i te kaipuke, ka haere i runga i te wai, kia tae ai ki a Ihu. 30 Otira ka kite ia i te hau e kaha ana, ka wehi; a ka timata te totohu, ka karanga ake, ka mea, E te Ariki, whakaorangia ahau. 31 Hohoro tonu te totoro o te ringa o Ihu, ka hopu i a ia, ka mea ki a ia, E te tangata whakapono iti, he aha koe i ngakau rua ai? 32 Ano ka eke raua ki te kaipuke, mutu pu te hau. 33 Na ka haere mai te hunga i runga i te kaipuke, ka koropiko ki a ia, ka mea, He pono ko te Tama koe a te Atua. 34 ¶ A, i to ratou whitinga atu, ka tae ki te whenua o Kenehareta. 35 A, ka mohio nga tangata o taua wahi ki a ia, ka tono tangata puta noa i nga wahi tutata katoa, hei kawe mai i nga turoro katoa ki a ia; 36 Ka inoi ki a ia kia pa kau ratou ki te taniko o tona kakahu: a ora ake te hunga katoa i pa.
UPOKO 14 1 I taua wa ka rongo a Herora tetaraki ki te rongo o Ihu, 2 A ka mea ki ana pononga, Ko Hoani Kaiiriiri tenei; kua ara mai ia i te hunga mate; na reira i mahi ai nga merekara i roto i a ia. 3 I hopukia hoki a Hoani e Herora, a hereherea ana e ia, a maka ana ki te whare herehere, he mea hoki na Heroriaha, na te wahine a tona tuakana a Piripi. 4 I mea hoki a Hoani ki a ia, E kore e tika kia riro ia i a koe. 5 A, ia ia e mea ana ki te whakamate ia ia, ka wehi i te mano; ki ta ratou hoki he poropiti ia. 6 Otira i te taenga ki te ra whanau o Herora, ka kanikani te tamahine a Heroriaha i mua i a ratou, a ka ahuareka a Herora. 7 Katahi ia ka mea ki a ia, oati rawa, kia hoatu ki a ia tana mea e tono ai. 8 Na, he mea whakakiki ia na tona whaea, ka mea, Homai ki konei ki ahau te matenga o Hoani Kaiiriiri i runga i te rihi. 9 Na ka pouri te kingi: otiia i whakaaro ia ki te oati, ki te hunga hoki e noho tahi ana me ia ki te kai, a ka mea kia hoatu ki a ia. 10 Na ka tono tangata ia, a poutoa ana te matenga o Hoani i roto i te whare herehere. 11 A i mauria tona matenga i runga i te rihi, i hoatu ki te kotiro: kawea atu ana e ia ki tona whaea. 12 Na ka haere ana akonga, ka tango i te tinana, a tanumia ana e ratou, a haere ana, korero ana ki a Ihu. 13 Na, i te rongonga o Ihu, ka haere atu ia i reira ra te kaipuke ki te koraha, ki te wahi motu ke: a, no ka rongo te mano, ka aru ia ia ra uta i roto i nga pa. 14 A ka puta atu a Ihu, ka kite i te huihuinga nui, ka aroha ia ki a ratou, a whakaorangia ana e ia o ratou turoro. 15 A, no ka ahiahi, ka haere atu ana akonga ki a ia, ka mea, He wahi koraha tenei, kua heke noa atu te ra; tonoa atu te mano, kia haere ai ratou ki nga kainga ki te hoko kai ma ratou. 16 Ano ra ko Ihu ki a ratou, Kahore he mea e haere ai ratou; ma koutou e hoatu he kai ma ratou. 17 Ka mea ratou ki a ia, Heoi ano a matou i konei, e rima nga taro, e rua hoki nga ika. 18 Na ka mea ia, Mauria mai ki konei ki ahau. 19 Na ka mea ia ki te mano kia noho ki runga i te tarutaru, ka mau ki nga taro e rima, ki nga ika e rua, ka titiro ki runga ki te rangi, ka whakapai, ka whawhati, a hoatu ana e ia nga taro ki ana akonga, a na nga akonga ki te mano. . 20 A kai katoa ana ratou, a ka makona: a kotahi tekau ma rua nga kete i kohia ake e ratou, ki tonu i nga whatiwhatinga i toe.
UPOKO 15 1 Na ka haere ki a Ihu etahi karaipi me etahi Parihi no Hiruharama, ka mea, 2 He aha au akonga ka takahi ai i te whakarerenga iho a nga kaumatua? kahore hoki ratou e horoi i o ratou ringa ina kai taro. 3 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, He aha hoki i waiho ai e koutou ta koutou whakarerenga iho hei takahi mo ta te Atua kupu ako? 4 I mea hoki te Atua, Whakahonoretia tou papa me tou whaea: a, Ki te kohukohu hoki tetahi i tona papa, i tona whaea ranei kia mate ia, mate rawa. 5 Ko koutou ia hei mea, Ki te mea tetahi ki tona papa, ki tona whaea ranei, Ko taku mea hei atawhainga mou kua tapaea atu ki te Atua; 6 Na kaua ia e whakahonore i tona papa, i tona whaea ranei; Na ka waiho e koutou ta koutou whakarerenga iho hei whakakahore i te kupu a te Atua. 7 E te hunga tinihanga, tika rawa ta Ihaia i poropiti ai mo koutou, i mea ai, 8 Te iwi nei ko o ratou ngutu hei whakahonore moku; matara noa atu ia i ahau o ratou ngakau.
11
MATEO
9 Maumau karakia noa ratou ki ahau, ko ta ratou nei hoki e whakaako ai ko nga whakahau a te tangata. 10 A karangatia ana e ia te mano, ka mea ki a ratou, Whakarongo, kia matau; 11 E kore te tangata e poke i te mea e tapoko ana ki te mangai; engari te mea e puta mai ana i te mangai, ma tena e poke ai te tangata. 12 Me i reira ka haere ana akonga, ka mea ki a ia, E mohio ana ranei koe i he nga Parihi i to ratou rongonga i tenei kupu? 13 Na ka whakahoki ia, ka mea, Ka hutia nga mahuri katoa kihai i whakatokia e toku Matua i te rangi. 14 Waiho atu ratou: he matapo ratou e arahi ana i te matapo. Ki te arahina te matapo e te matapo, ka taka tahi raua ki te waikeri. 15 Na ka whakahoki a Pita, ka mea ki a ia, Whakaaturia ki a matou tenei kupu whakarite. 16 Ka mea a Ihu, Kei te kuware tonu ano koutou? 17 Kiano koutou i matau noa, ko nga mea katoa e tapoko atu ana ki te mangai ka riro ki roto ki te kopu, ae akiritia ana ki te poka? 18 Tena ko nga mea e puta mai ana i te mangai e haere ake ana i te ngakau; e whakapokea ana e ratou te tangata. 19 No roto hoki i te ngakau te putanga ake o nga whakaaro kino, o nga kohuru, o nga puremu, o nga moe tahae, o nga tahae, o nga whakapae teka, o nga kohukohu. 20 Ko nga mea enei e noa ai te tangata: tena ko te kai me nga ringa kihai i horoia, e kore te tangata e noa i tena. 21 ¶ Na ka haere atu a Ihu i reira, ka anga ki nga wahi o Taira, o Hairona. 22 Na, ko te haerenga mai i aua wahi o tetahi wahine, he Kanaani, ka karanga ki a ia, ka mea, E te Ariki, e te Tama a Rawiri, kia aroha ki ahau; ko taku tamahine e ngaua kinotia ana e te rewera. 23 A kahore ana kupu i whakahoki ai ki a ia. Na ka haere mai ana akonga, ka tohe ki a ia, ka mea, Tonoa kia haere; e karanga ana hoki i muri i a tatou. 24 Otira ka whakahoki ia, ka mea, Heoi nga mea i tonoa mai ai ahau ki nga hipi ngaro o te whare o Iharaira. 25 Ka haere mai tera, ka koropiko ki a ia, ka mea, E te Ariki, awhinatia ahau. 26 Na ka whakahoki ia, ka mea, Ehara i te tika kia tangohia te taro a nga tamariki, kia maka ma nga kuri. 27 Ka mea tera, Ae ra, e te Ariki: e kai ana ano nga kuri i nga kongakonga e ngahoro iho ana i te tepu ao ratou rangatira. 28 Katahi ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, E tai, nui atu tou whakapono: waiho i tau i pai ai. A ora ake tana kotiro i taua wa pu ano. 29 Na ka whakatika a Ihu i reira, ka haere ki te taha o te moana o Kariri; a kake ana ki runga ki te maunga, noho ana i reira. 30 He rahi hoki te hui i haere ki a ia, ia ratou ano nga kopa, nga matapo, nga wahangu, nga mutu, me te tini ke atu, a tukua iho e ratou ki nga waewae o Ihu; a whakaorangia ana ratou e ia. 31 Miharo noa te mano i to ratou kitenga i nga wahangu e korero ana, i nga mutu e ora ana, i nga kopa e haere ana, i nga matapo e titiro ana: a whakakororiatia ana e ratou te Atua o Iharaira. 32 Na ka karangatia e Ihu ana akonga ki a ia, ka mea, E aroha ana ahau ki tenei mano, ka toru nei hoki o ratou ra e
noho ana ki ahau, a kahore a ratou kai: e kore ahau e pai kia haere nohopuku ratou, kei hemo ki te ara. 33 Na ko te meatanga a ana akonga ki a ia, No hea a tatou taro i te koraha, e makona ai tenei ope nui? 34 Na ka mea a Ihu ki a ratou, E hia a koutou taro? Ka mea ratou, E whitu, me etahi ika nonohi, torutoru nei. 35 Na ka mea ia ki te mano kia noho ki te whenua. 36 A ka mau ia ki nga taro e whitu, ki nga ika, ka whakawhetai, ka whawhati, a hoatu ana e ia ki ana akonga, a na nga akonga ki te mano. 37 A kai katoa ana ratou, a ka makona: e whitu hoki nga kete i kohia e ratou, ki tonu i nga whatiwhatinga i toe. 38 A, ko te hunga i kai, e wha mano nga tane, haunga nga wahine me nga tamariki. 39 A ka oti te mano te tono atu e ia, ka eke ia ki te kaipuke; na kua u ki nga wahi o Makarana. UPOKO 16 1 Na ka haere mai nga Parihi me nga Haruki, ka whakamatautau ka tono kia whakakitea e ia ki a ratou tetahi tohu i te rangi. 2 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ka ahiahi, ka mea koutou, He paki; ina he whero te rangi. 3 A i te ata, He awha aianei; he whero nei te rangi, e tukupu ana. E te hunga tinihanga, e matau ana koutou ki te titiro ki te mata o te rangi; heoi kahore ranei koutou e matau ki nga tohu o nga taima? 4 E rapu tohu ana te whakatupuranga kino, puremu; ae kore tetahi tohu e hoatu, ko te tohu anake o Hona poropiti. Na whakarerea ana ratou e ia, a haere ana. 5 A ka u nga akonga ki tera taha, kua wareware ki te mau taro atu. 6 Na ka mea a Ihu ki a ratou, Kia mahara kia tupato i te rewena a nga Parihi, a nga Haruki. 7 A ka korerorero ratou ki a ratou ano, ka mea, No te mea kahore tatou i mau taro mai. 8 A ka mohio a Ihu, ka mea ki a ratou, He aha koutou ka korerorero ai ki a koutou, e te hunga whakapono iti, no te mea kihai i maua mai he taro e koutou? 9 Kiano koutou i matau noa, kiano koutou i mahara ki nga taro e rima a nga mano e rima, ki te maha hoki o nga kete i riro ia koutou? 10 Ki nga taro hoki e whitu a nga mano e wha, e hia hoki nga kete i riro ia koutou? 11 He aha koutou te matau ai, ehara i te mea mo te taro taku i mea ai ki a koutou, kia tupato i te rewena a nga Parihi, a nga Haruki? 12 Katahi ratou ka matau kihai ia i mea kia tupato i te rewena o te taro, engari i te ako a nga Parihi, a nga Haruki. 13 Ka tae a Ihu ki nga wahi o Hiharia Piripai, ka ui ia ki ana akonga, ka mea, Ko wai ra ahau, te Tama a te tangata, ki ta nga tangata ki? 14 Na ka mea ratou, Ki ta etahi ko Hoani Kaiiriiri; ki ta etahi ko Iraia; ki ta etahi, ko Heremaia, ko tetahi ranei o nga poropiti. 15 Na ka mea ia ki a ratou, Ki ta koutou na ki, ko wai ahau? 16 Na ka whakahoki a Haimona Pita, ka mea, Ko te Karaiti koe, ko te Tama a te Atua ora. 17 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Ka koa koe, e Haimona Parahona: ehara hoki i te kikokiko, i te toto, nana tenei i whakakite ki a koe, engari na toku Matua i te rangi.
12
MATEO
18 Na ko taku kupu ano tenei ki a koe, Ko Pita koe, a ka hanga e ahau taku hahi ki runga ki tenei kamaka; e kore ano e taea e nga kuwaha o te reinga. 19 Ka hoatu ano e ahau ki a koe nga ki o te rangatiratanga o te rangi: a ko au e here ai i te whenua e herea ano i te rangi: ko au e wewete ai i te whenua e wetekia ano ki te rangi. 20 Me i reira ka whakatupato ia i ana akonga, kia kaua e korerotia e ratou ki te tangata ko te Karaiti ia. 21 No reira ano i timata ai a Ihu te whakaatu ki ana akonga, kua takoto te tikanga kia haere ia ki Hiruharama, a he maha nga mamae e mamae ai ia i nga kaumatua, i nga tohunga nui, i nga karaipi, a ka whakamatea, a i te toru o nga ra ka ara. 22 Na ka mau a Pita ki a ia, ka anga ka whakahe ki tana, ka mea, Aue! kauaka, e te Ariki! kauaka ra tenei e pa ki a koe. 23 Na ka tahuri ia, ka mea ki a Pita, Haere ki muri i ahau, e Hatana: he tutukitanga waewae koe ki ahau: kahore hoki ou ngakau ki nga mea a te Atua, engari ki a te tangata. 24 Katahi a Ihu ka mea ki ana akonga, Ki te mea tetahi kia haere mai ki te whai i ahau, me whakakahore ia e ia ano, me amo tona ripeka, ka aru ai i ahau. 25 Ki te whai hoki tetahi kia ora, ka mate ano ia: ki te mate tetahi, mona i whakaaro ki ahau, ka kite ano ia i te ora. 26 He aha hoki te pai ki te tangata, ki te riro ia ia te ao katoa, a ka kore he ora mona? he aha hoki ta te tangata e hoatu ai hei utu mo tona wairua? 27 Tenei ake hoki ka haere mai te Tama a te tangata, ratou ko ana anahera, i runga i te kororia o tona Matua; katahi ka utua e ia ki tenei, ki tenei, kia rite ki tana mahi. 28 He pono taku e mea nei ki a koutou, Tenei ano etahi e tu nei e kore e pangia e te mate, kia kite ra ano i te Tama a te tangata e haere mai ana i runga i tona rangatiratanga.
10 A ka ui ana akonga ki a ia, ka mea, He aha nga karaipi ka mea ai, ko Iraia kia matua puta mai? 11 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Ko Iraia ano e matua puta hei whakatika i nga mea katoa. 12 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Kua tae noa mai a Iraia a kihai ratou i mohio ki a ia, heoi meatia ana e ratou ki a ia ta ratou i pai ai. Ka pera ano te Tama a te tangata ka mamae i a ratou. 13 Katahi ka mohio nga akonga ko Hoani Kaiiriiri tana i korero ai ki a ratou. 14 A, no ka tae ratou ki te mano, ka haere mai ki a ia tetahi tangata, ka tuturi nga turi ki a ia, ka mea, 15 E te ariki, kia aroha ki taku tama; 16 A i kawea ia e ahau ki au akonga, heoi kihai ia i taea te whakaora e ratou. 17 Na ka oho a Ihu, ka mea, E te uri whakaponokore, parori ke, kia pehea te roa o toku noho ki a koutou? kia pehea te roa o toku manawanui ki a koutou? Kawea mai ki konei ki ahau. 18 Na ka riria te rewera e Ihu; a mawehe atu ana ia i a ia: a ora ake te tamaiti i taua wa pu ano. 19 Me i reira ka haere puku mai nga akonga ki a Ihu, ka mea, He aha ra te ahei ai ia matou te pei ia ia ki waho? 20 Na ka mea a Ihu ki a ratou, Na to koutou whakaponokore: he pono hoki taku e mea nei ki a koutou, Ki te mea he whakapono to koutou, pera me to te pua nani te rahi, e mea koutou ki tenei maunga, Neke atu i konei ki tera wahi; a ka nekehia atu; kahore hoki he mea e kore e taea e koutou. 21 Otira e kore e puta noa te pena, ma te inoi anake me te nohopuku. 22 A, i a ratou e noho ana i Kariri, ka mea a Ihu ki a ratou, Meake tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o nga tangata; 23 A ka whakamatea e ratou, ai te toru o nga ra ka ara. A nui atu to ratou pouri. 24 A, no to ratou taenga ki Kaperenauma, ka haere mai ki a Pita nga kaikohikohi i te hawhe hekere, ka mea, E kore ianei tou Kaiwhakaako e homai i te hawhe hekere? 25 Ka mea ia, Ae. A, ka tapoko ia ki te whare, ko Ihu kua korero ki a ia, kua mea, E pehea ana tou whakaaro, e Haimona? E tangohia ana e nga kingi o te whenua te takoha taonga me te takoha tangata i a wai? a ratou ake tamariki, a nga tangata ke ranei? 26 Ka mea a Pita ki a ia, I a nga tangata ke. Ka mea a Ihu ki a ia, Ha, ka haere noa nga tamariki. 27 Ahakoa ra kei whai take he mai ratou ki a tatou, haere ki te moana, piua tetahi matau, a ka eke te ika matamua, tangohia; a ka puaki i tou mangai, ka kite ai koe i tetahi moni: tangohia tena, ka hoatu ki a ratou ma taua.
UPOKO 17 1 ¶ A ka pahure nga ra e ono, ka mau a Ihu ki a Pita, ki a Hemi raua ko tona teina ko Hoani, na kawea ana ratou e ia ki runga ki tetahi maunga tiketike ki te wahi motu ke. 2 A ka puta ke tona ahua i to ratou aroaro: whiti tonu tona mata me te ra, ma tonu ona kakahu me te marama. 3 Na, ka kitea e ratou a Mohi raua ko Iraia e korerorero ana ki a ia. 4 Katahi ka oho a Pita, ka mea ki a Ihu, E te Ariki, he pai kia noho tatou i konei: ki te pai koe, ma matou e hanga etahi wharau ki konei kia toru; kia kotahi mou, kia kotahi mo Mohi, kia kotahi mo Iraia. 5 I a ia ano e korero ana, na ka taumarumaru iho te kapua marama i runga ia ratou: na he reo no te kapua e mea ana, Ko taku Tama tenei i aroha ai, ko taku i ahuareka ai; whakarongo ki a ia. 6 Ano ka rongo nga akonga, ka takoto tapapa ratou, he nui hoki to ratou wehi. 7 Na ka haere a Ihu, ka pa ki a ratou, ka mea, Whakatika, kaua e wehi. 8 A, no ka ara ake o ratou kanohi, kahore he tangata i kitea e ratou, ko Ihu anake. 9 Na, ia ratou e heke iho ana i te maunga, ka whakatupato a Ihu ia ratou, ka mea, Kaua e korerotia ki te tangata te mea i kitea nei, kia ara ake ra ano te Tama a te tangata i te hunga mate.
UPOKO 18 1 I taua wa ka haere mai nga akonga ki a Ihu, ka mea, Ko wai te nui rawa i te rangatiratanga o te rangi? 2 Na ka karangatia e Ihu tetahi tamaiti nohinohi, ka whakaturia e ia ki waenganui i a ratou; 3 Ka mea, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kore koutou e tahuri, a e penei me nga tamariki nonohi, e kore koutou e tomo ki te rangatiratanga o te rangi. 4 Na, ki te whakaiti tetahi ia ia, a ka rite ki tenei tamaiti nohinohi, ko ia te nui rawa i te rangatiratanga o te rangi.
13
MATEO
5 A ki te manako tetahi ki tetahi tamaiti nohinohi penei, he whakaaro hoki ki toku ingoa, e manako ana ki ahau. 6 Tena ko tenei ka he tetahi o enei mea nonohi e whakapono nei ki ahau, he pai ke ki a ia me i whakawerewerea ki tona kaki te kohatu mira kaihe, me i pungaia ia ki te rire o te moana. 7 Aue te mate mo te ao i nga take he! kua takoto hoki te tikanga kia puta mai nga he; otiia aue te mate mo te tangata e puta ai te he! 8 Ki te he koe i tou ringa, i tou waewae ranei, poutoa, maka atu: pai ke hoki mou te tomo kopa ki te ora, i te maka ringarua, waewae rua ranei ki te ahi ka tonu. 9 A ki te he koe i tou kanohi, tikarohia, maka atu: pai ke hoki mou te tomo kanohi tahi ki te ora, i te maka kanohi rua ki te kapura o Kehena. 10 Kia mahara kei whakahawea ki tetahi o enei mea nohinohi; Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E titiro tonu ana o ratou anahera i te rangi ki te kanohi o toku Matua i te rangi. 11 I haere mai hoki te Tama a te tangata ki te whakaora i te mea i ngaro. 12 E pehea ana o koutou whakaaro? ki te mea he rau nga hipi a tetahi tangata, a ka kotiti ke tetahi, e kore ianei e waiho e ia nga iwa tekau ma iwa, ka haere ki runga ki nga maunga, rapu ai i te mea i kotiti ke? 13 A, ki te kitea, he pono taku e mea nei ki a koutou, tera atu tona hari ki taua hipi, i te hari ki nga iwa tekau ma iwa kihai i kotiti ke. 14 Waihoki kahore he ngakau o to koutou Matua i te rangi kia ngaro tetahi o enei mea nonohi. 15 A, ki te hara tou teina ki a koe, haere, korerotia tona hara ki a ia, korua anake: ki te whakarongo ia ki a koe, ka riro ia koe tou teina. 16 A, ki te kore ia e whakarongo, kawea atu hei hoa mou kia kotahi, kia tokorua ranei, kia mau ai nga kupu katoa i nga mangai o nga kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei. 17 A, ki te pake ano ia ki a raua, korerotia ki te hahi: a ki te pake ano ia ki te hahi, me waiho e koe hei tautangata, hei pupirikana. 18 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko a koutou e here ai i te whenua e herea ano ki te rangi: ko a koutou e wewete ai i te whenua e wetekia ano ki te rangi. 19 Tenei ano taku kupu ki a koutou, Ki te mea ka tokorua o koutou e rite tahi ana nga whakaaro i te whenua mo tetahi mea e inoi ai raua, e meinga ano mo raua e toku Matua i te rangi. 20 Na, ko te wahi e whakaminea ai te tokorua, tokotoru ranei i runga i toku ingoa, kei reira ahau kei waenganui i a ratou. 21 Katahi ka haere a Pita ki a ia, ka mea, E te Ariki, kia hia nga haranga o toku teina ki ahau, me taku whakarere noa iho i tona hara? kia whitu nga wa? 22 Ka mea a Ihu ki a ia, E kore ahau e mea ki a koe, Kia whitu: engari, Kia whitu tekau whitu. 23 Koia ka rite ai te rangatiratanga o te rangi ki tetahi kingi, i mea kia korerotia ki a ia ana moni e ana pononga. 24 A, ka timata ia te ui, ka kawea mai ki a ia he tangata, tekau mano nga taranata i a ia. 25 A te whai rawa ia hei utu, ka mea tona ariki kia hokona ia, tana wahine me ana tamariki, me ana mea katoa, hei whakautu.
26 Na ka tapapa iho taua pononga, ka koropiko ki a ia, ka mea, E te Ariki, kia ata hanga ki ahau, a ka utua katoatia e ahau ki a koe. 27 Na ka oho i te aroha te ariki o taua pononga, tuku ana ia ia, a whakarerea noatia iho e ia ana moni tarewa. 28 Heoi te putanga o taua pononga ki waho, ka kite i tetahi o ona hoa pononga, kotahi rau ana pene i a ia: na hopukia ana e ia, notia iho te kaki, me te ki ano, Utua taku nama. 29 Na ka tapapa iho tona hoa pononga ki ona waewae, ka inoi ka a ia, ka mea, Kia ata hanga ki ahau, a ka utua katoatia e ahau ki a koe. 30 A kihai ia i pai: heoi haere ana, maka ana ia ia ki te whare herehere, kia utua katoatia ra ano te nama. 31 Heoi, no te kitenga o ona hoa pononga i taua meatanga, nui atu to ratou pouri, a haere ana, whakaaturia ana ki to ratou ariki nga mea katoa i meatia. 32 Na ka karangatia ia e tona ariki, ka mea ki a ia, E te pononga kino, i whakarerea noatia e ahau taua nama katoa i a koe, no te mea i inoi koe ki ahau. 33 He teka ianei i tika kia tohungia e koe tou hoa pononga, me ahau hoki i tohu ia koe? 34 Na ka riri tona ariki, a tukua ana ia ki nga kaiwhakamamae, kia utua katoatia ra ano tana nama. 35 Tera ano e pera toku Matua i te rangi ki a koutou, ki te kore e whakarerea noatia i roto io koutou ngakau nga he o te teina o tenei, o tenei, o koutou. UPOKO 19 1 ¶ A, ka mutu enei kupu a Ihu, ka turia atu e ia i Kariri, a ka tae ki nga wahi o Huria, ki tawahi atu o Horano; 2 He rahi hoki te hui i aru ia ia; a whakaorangia ana ratou e ia i reira. 3 Na ka haere mai nga Parihi ki a ia, ki te whakamatautau i a ia, ka mea ki a ia, He mea tika ranei kia whakarerea e te tangata tana wahine mo tetahi take? 4 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Kahore ano koutou i kite, i hanga raua e te Kaihanga i te timatanga he tane, he wahine; 5 I mea ano ia, Mo konei ka whakarerea ai e te tangata tona papa me tona whaea, a ka piri ki tana wahine: a hei kikokiko kotahi raua tokorua? 6 Na heoi ano to raua tokoruatanga, engari kotahi ano kikokiko. Na, ko a te Atua i hono ai, kaua e wehea e te tangata. 7 Ka mea ratou ki a ia, He aha ra a Mohi i ako ai kia hoatu he pukapuka whakarere, ka whakarere ai? 8 Ka mea ia ki a ratou, Na te pakeke oo koutou ngakau i tukua ai koutou e Mohi kia whakarere i a koutou wahine: i te timatanga iho ia kahore i pena. 9 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, haunga ia mo te moepuku, a ka marena ki tetahi atu, e puremu ana ia: a ki te marena tetahi i te wahine i whakarerea, e puremu ana ia. 10 Ka mea ana akonga ki a ia, Ki te penei te tikanga mo te tangata raua ko tana wahine, ehara te marena. 11 Otira ka mea ia ki a ratou, E kore tenei kupu e rite i nga tangata katoa, engari i te hunga i hoatu ai. 12 He unaka hoki etahi no te whanautanga mai i te kopu o te whaea: ko etahi unaka he mea whakaunaka na te tangata: ko etahi unaka he mea whakaunaka na ratou ano, he
14
MATEO
whakaaro hoki ki te rangatiratanga o te rangi. Ko te tangata e ahei ana ki te tango, mana e tango. 13 I reira ka kawea mai he tamariki nonohi ki a ia, kia whakapa ai ia i ona ringa ki a ratou, kia inoi: a riria iho ratou e nga akonga. 14 Na ko te kianga a Ihu, Tukua mai nga tamariki nonohi, aua hoki e araia atu ta ratou haere mai ki ahau: no nga penei hoki te rangatiratanga o te rangi. 15 A whakapakia iho e ia ona ringa ki a ratou, a haere atu ana i reira. 16 Na ka haere mai tetahi, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako pai, he aha te mahi pai maku, e whiwhi ai ahau ki te ora tonu? 17 Na ko tana meatanga ki a ia, He aha ahau i kiia ai e koe he pai? kahore tetahi i pai, kotahi anake, ko te Atua: otira ki te mea koe kia tomo ki te ora, whakaritea nga ture. 18 Ka mea ia ki a ia, Ko tehea? Na ka mea a Ihu, Kaua e patu tangata, Kaua e puremu, Kaua e tahae, Kaua e whakapae teka, 19 Whakahonoretia tou papa me tou whaea: me tenei, Kia aroha koe ki tou hoa tata ano ko koe. 20 Ka mea taua taitama ki a ia, Kua rite i ahau enei mea katoa no toku tamarikitanga: tena hoki tetahi mea e hapa ana i ahau? 21 Ka mea a Ihu ki a ia, Ki te mea koe kia tino tika, haere, hokona ou taonga, ka hoatu ki nga rawakore, a e whai taonga koe ki te rangi: a haere mai i muri i ahau. 22 Na, ka rongo taua taitama i taua kupu, haere pouri ana ia: he maha hoki ona taonga. 23 Ka mea a Ihu ki ana akonga, He pono taku e mea nei ki a koutou, E tapoko whakauaua te tangata taonga ki te rangatiratanga o te rangi. 24 Tenei ano taku kupu ki a koutou, He ngawari ke atu te haere o te kamera ra te kowhao o te ngira i te haere o te tangata taonga ki roto ki te rangatiratanga o te Atua. 25 A, no ka rongo ana akonga, nui rawa to ratou miharo, ka mea, Ko wai ra e ora? 26 Na ka titiro a Ihu ki a ratou, ka mea, Ki te tangata e kore tenei e taea; engari ki te Atua ka taea nga mea katoa. 27 Katahi ka whakahoki a Pita, ka mea ki a ia, Na, kua whakarerea nei e matou nga mea katoa, kua aru nei ia koe; he aha ra ma tatou? 28 Na ka mea a Ihu ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko koutou i aru nei i ahau, kia taea te whanautanga houtanga, ina noho te Tama a te tangata ki runga ki te torona o tona kororia, ka noho ano koutou ki runga ki nga torona tekau ma rua, ka whakawa i nga hapu kotahi tekau ma rua o te Iharaira. 29 E te taata atoa i faarue i te fare, e te mau taeae, e te mau tuahine, e te metua tane, e te metua vahine, e te vahine, e te tamarii, e te fenua, i to ’u nei i‘oa, e hanere a‘e ta ’na e noaa, e e noaa ia ’na te ora mure ore. 30 He tokomaha ia o mua e waiho ki muri; ko o muri hei tuatahi.
3 A ka haere atu ia i te toru o nga haora, ka kite i etahi atu e tu mangere ana i te kainga hokohoko. 4 Ka mea ki a ratou; Haere hoki koutou ki te mara waina, a ka hoatu e ahau ki a koutou te mea e tika ana. Na haere ana ratou. 5 I haere ano ia i te ono, i te iwa o nga haora, a pera ana ano. 6 I te tekau ma tahi o nga haora ka haere atu ano ia, ka kite i etahi atu e tu mangere ana, ka mea ki a ratou, He aha ta koutou e tu mangere i konei i te ra roa nei? 7 Ka mea ratou ki a ia, No te mea ra kahore he tangata i korero ki a matou ki te mahi. Ka mea ia ki a ratou, Haere hoki koutou ki te mara waina; a ko te mea tika ka riro i a koutou. 8 A, no te ahiahi ka mea te rangatira o te mara waina ki tana kaiwhakahauhau, Karangatia nga kaimahi, utua hoki ratou, hei o muri timata ai puta noa ki o mua. 9 A, no te taenga mai o te hunga i utua i te tekau ma tahi o nga haora, kotahi te pene i riro i tetahi, i tetahi. 10 Ka tae ano o mua, hua noa ratou tera atu te mea e riro ia ratou; a kotahi ano te pene i riro i tetahi, i tetahi. 11 A, no ka riro mai, ka amuamu ki te rangatira o te whare, 12 Ka mea, Kotahi te haora i mahi ai enei o muri, a ka oti ratou te whakarite ki a matou, i pehia nei e te taimaha e te tikakatanga o te ra. 13 A ka whakahoki ia ki tetahi o ratou, ka mea, E hoa, kahore aku he ki a koe: kihai koe i whakarite ki ahau me pene? 14 Tangohia tau, haere: e hoatu e ahau ki tenei o muri kia rite ki tau. 15 Ehara ianei i te tika kia meatia e ahau taku e pai ai ki aku mea? He kino ranei tou kanohi no te mea he pai ahau? 16 Heoi, ko o muri e meinga ki mua, ko o mua ki muri: he tokomaha hoki e karangatia, he ruarua ia e whiriwhiria. 17 A, i a Ihu e haere ana ki Hiruharama, ka kawea e ia ana akonga kotahi tekau ma rua ki tahaki, a ka mea ki a ratou, 18 Na e haere ana tenei tatou ki Hiruharama; a ka tukua te Tama a te tangata ki nga tohunga nui, ki nga karaipi, a ka kiia ia e ratou kia mate. 19 Ka tukua ia ki nga tauiwi kia tawaia, kia whiua, kia ripekatia: ai te toru o nga ra ka ara. 20 Me i reira ka tae ki a ia te whaea o nga tama a Heperi, ratou ko ana tama, a ka koropiko, ka inoi ki tetahi mea ia ia. 21 Na ka mea ia ki a ia, He hiahia aha tou? Ka mea ia ki a ia, Whakaaetia enei tama tokorua aku, kia noho, tetahi ki tou matau, tetahi ki tou maui, i tou rangatiratanga. 22 Otira ka whakahoki a Ihu, ka mea, Kahore korua e mohio ki ta korua e inoi nei. E ahei ranei korua te inu i te kapu ka inumia e ahau, kia iriiria ki te iriiringa ka iriiria nei ahau? Ka mea raua ki a ia, E ahei ano. 23 Ka mea atu ia ki a raua, E inu ano korua i taku kapu, ka iriiria ki te iriiringa e iriiria ai ahau: tena ko te noho ki toku matau, ki toku maui, ehara i te mea maku e hoatu, engari ka riro. kua hoatu ki te hunga i whakaritea nei e toku Matua mo ratou. 24 A, no ka rongo te tekau, ka riri ki aua hoa tokorua. 25 Otira ka karangatia ratou e Ihu ki a ia, ka mea, E matau ana koutou, ko nga kawana o nga tauiwi hei whakatupu rangatira ki a ratou, ko nga tangata rarahi hei akiaki i a ratou.
UPOKO 20 1 He rite hoki te rangatiratanga o te rangi ki tetahi rangatira whare, i haere i te atatu ki te korero kaimahi mo tana mara waina. 2 A, no ka oti te whakarite ki nga kaimahi kia kotahi ra he pene, tonoa ana ratou e ia ki tana mara waina.
15
MATEO
26 E kore e pera i roto ia koutou: engari ki te mea tetahi kia whakatupu tangata rahi i roto ia koutou, me whakatupu kaimahi ia ma koutou; 27 E o tei hinaaro ia hau i roto ia outou na, ia riro oia ei tavini no outou. 28 Pera i te Tama a te tangata, kihai nei i haere mai kia mahia he mea mana, engari kia mahi ia, kia tuku hoki ia ia kia mate hei utu mo nga tangata tokomaha. 29 A, ia ratou e haere atu ana i Heriko, he rahi te hui i aru ia ia. 30 Na tokorua nga matapo e noho ana i te taha o te ara: ka rongo raua ko Ihu tera e haere atu ana, ka karanga ake, ka mea, Kia aroha ki a maua, e te Ariki, e te Tama a Rawiri. 31 A i riria raua e te mano kia noho puku: heoi rahi ake ta raua karanga, ka mea, Kia aroha ki a maua, e te Ariki, e te Tama a Rawiri. 32 Na ka tu a Ihu, ka karanga ia raua, ka mea, Kia ahatia korua e ahau? 33 Ka mea raua ki a ia, E te Ariki, kia kite o maua kanohi. 34 Na ka aroha a Ihu, ka pa ki o raua kanohi: a titiro tonu ake o raua kanohi, a aru ana raua ia ia.
15 No te kitenga ia o nga tohunga nui me nga karaipi i nga mea whakamiharo i meatia e ia, i nga tamariki hoki e karanga ana i te temepara, e mea ana, Ohana ki te Tama a Rawiri; i tino riri ratou, 16 Ka mea ki a ia, E rongo ana koe ki ta enei e mea nei? Ka mea a Ihu ki a ratou, Ae ra; kiano koutou i kite noa, Pumau tonu i a koe te whakamoemiti a te mangai o nga kohungahunga, o nga mea ngote u? 17 A ka mahue ratou i a ia, haere ana ia ki waho o te pa, ki Petani; a moe ana ia i reira. 18 Na, i te ata, ia ia e hoki ana ki te pa, ka hiakai ia. 19 A, i tona kitenga i tetahi piki i te taha o te ara, ka haere ia ki taua rakau, heoi kihai i kitea tetahi mea i runga, he rau anake, ka mea ki taua rakau, Kei whai hua koe a ake ake. Na maroke tonu te piki. 20 A, no te kitenga o nga akonga, ka miharo, ka mea, I peheatia i hohoro ai te maroke o te piki nei? 21 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te mea he whakapono to koutou, a kahore e ruarua te whakaaro, e kore e meatia e koutou ko tenei anake i meatia nei ki te piki, engari ki te mea ano koutou ki tenei maunga, Kia nekehia atu koe. , a ka maka koe ki te moana; ka mahia. 22 Ko nga mea katoa hoki e tono ai koutou ina inoi, ki te whakapono, ka riro ia koutou. 23 A, ka tae ia ki roto ki te temepara, ka haere mai nga tohunga nui me nga kaumatua o te iwi, ia ia ano e ako ana, a ka mea, Tena koa te mana i meatia ai enei mea e koe? na wai i hoatu tenei mana ki a koe? 24 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Maku hoki e ui ki a koutou kia kotahi kupu, ki te korerotia e koutou ki ahau, maku hoki e korero ki a koutou te mana i mea ai ahau i enei mea. 25 Ko te iriiringa a Hoani, no hea koia? no te rangi, no te tangata ranei? A ka korerorero ratou ki a ratou ano, ka mea, Ki te mea tatou, No te rangi; ka mea mai ia ki a tatou, Ha, he aha koutou te whakapono ai ki a ia? 26 A ki te mea tatou, No te tangata; e wehi ana matou i te iwi; ki ta ratou katoa hoki he poropiti a Hoani. 27 Na ka whakahoki ratou ki a Ihu, ka mea, Kahore matou e matau. Na ko tana meatanga ki a ratou, E kore ano e korerotia e ahau ki a koutou te mana i mea ai ahau i enei mea. 28 Na e pehea ana o koutou whakaaro? Tokorua nga tama a tetahi tangata; a ka haere ia ki to mua, ka mea, E tama, haere ki te mahi aianei ki taku mara waina. 29 Na ka whakahoki ia, ka mea, Kahore ahau e pai: otira i muri iho ka puta ke tona whakaaro a haere ana. 30 A ka haere mai ia ki te tuarua, ka pera ano tana kupu. Na ka whakahoki tera, ka mea, E kara, ka haere ahau: a kihai i haere. 31 Ko wai o raua i mea i ta tona matua i pai ai? Ka mea ratou ki a ia, Ko to mua. Ka mea a Ihu ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko nga pupirikana me nga wahine kairau e haere ana i mua i a koutou ki te rangatiratanga o te Atua. 32 I haere mai hoki a Hoani ki a koutou ra te ara o te tika, a kihai koutou i whakapono ki a ia: ko nga pupirikana ia me nga wahine kairau i whakapono ki a ia: ko koutou ia, i to koutou kitenga, kihai i ripeneta i muri iho, i whakapono ai ki a ia.
UPOKO 21 1 ¶ A, ka tata ratou ki Hiruharama, ka tae ki Petapaki, ki Maunga Oriwa, ka tonoa e Ihu nga akonga tokorua. 2 Ka mea ki a raua, Haere ki te kainga e anga mai ana ki a korua, na ka kite tonu korua i tetahi kaihe e here ana me tana kuao: wetekina, ka arahi mai ki ahau. 3 A, ki te whai kupu tetahi tangata ki a korua, ki atu, E mea ana te Ariki ki a raua mana; na ka tonoa tonutia ratou e ia. 4 Na ka meatia tenei katoa kia rite ai ta te poropiti i korero ai, i mea ai, 5 Mea atu ki te tamahine a Hiona, Na, ko tou Kingi e haere mai na ki a koe, he ngakau mahaki tona, e noho ana i runga i te kaihe, i te kuao hoki, i te tama a te kaihe. 6 Na haere ana nga akonga, meatia ana ta Ihu i mea ai ki a raua. 7 Arahina mai ana te kaihe me te kuao, wharikitia ana ki runga o raua kakahu, a noho ana ia ki runga. 8 A he nui rawa te hui ki te whariki io ratou kakahu ki te ara; ko etahi i kokoti i nga manga o nga rakau, wharikitia ana ki te ara. 9 Ko nga mano i haere i mua, me te hunga i haere i muri, kei te karanga, kei te mea, Ohana ki te Tama a Rawiri: Ka whakapaingia tenei e haere mai nei i runga i te ingoa o te Ariki; Ohana i runga rawa. 10 A, no ka tae ia ki Hiruharama, ka oho katoa te pa, ka mea, Ko wai tenei? 11 Ka mea te mano, Ko Ihu tenei, ko te poropiti o Nahareta o Kariri. 12 Na ka tomo a Ihu ki te temepara o te Atua, a peia katoatia ana e ia ki waho te hunga e hoko atu ana, e hoko mai ana i roto i te temepara, turakina ake nga tepu a nga kaiwhakawhitiwhiti moni, me nga nohoanga o te hunga hoko kukupa; 13 A ka mea ki a ratou, Kua oti te tuhituhi, Ka kiia toku whare he whare inoi; heoi kua meinga nei e koutou hei ana mo nga kaipahua. 14 A i haere mai ki a ia ki roto ki te temepara nga matapo me nga kopa; a whakaorangia ana ratou e ia.
16
MATEO
33 Whakarongo ki tetahi atu kupu whakarite: Tera tetahi rangatira whare i whakato i te mara waina, a taiepatia ana a taka noa, keria ana te takahanga waina i roto, hanga ana he pourewa, a tukua ana e ia ki nga kaimahi, a haere ana ki tawhiti: 34 A, no ka tata te po hua, ka tonoa e ia ana pononga ki nga kaimahi ki te tiki i ona hua. 35 Na ka mau nga kaimahi ki ana pononga, whiua ana tetahi, whakamatea ana tetahi, a akina ana tetahi ki te kohatu. 36 Na ka tonoa ano e ia etahi atu pononga, he tokomaha atu io mua: heoi i peratia ano ratou. 37 Na, muri rawa iho, ka tono ia i tana tama ki a ratou, i mea ia, E hopohopo ratou ki taku tama. 38 No te kitenga ia o nga kaimahi i te tama, ka mea ki a ratou ano, Ko te tangata tenei mona te kainga; tena, tatou ka whakamate ia ia, ka tango i tona kainga. 39 Na ka mau ratou ki a ia, maka ana ki waho o te mara waina, a whakamatea iho. 40 Na, ka tae mai te rangatira o te mara waina, ka peheatia e ia aua kaimahi? 41 Ka mea ratou ki a ia, Pouriuri ana aianei tana whakangaro i aua tangata kino; 42 Ka mea a Ihu ki a ratou, Kiano koutou i kite noa i roto i nga karaipiture, Ko te kohatu i kapea e nga kaihanga, kua meinga tenei hei mo te kokonga: na te Ariki tenei, he mea whakamiharo hoki ki o tatou kanohi? 43 Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Ka tangohia te rangatiratanga o te Atua ia koutou, a ka hoatu ki tetahi iwi, e puta ai nga hua o taua rangatiratanga. 44 Na, ki te hinga tetahi ki runga ki tenei kohatu, mongamonga noa: ki te taka ia taua kohatu ki runga ki tetahi, ngotangota noa ia me he puehu. 45 A, ka rongo nga tohunga nui me nga Parihi ki ana kupu whakarite, ka mohio mo ratou ana korero. 46 Na, ia ratou e whai ana kia hopukia ia, ka wehi i te mano, ki ta ratou hoki he poropiti ia.
10 Na ka haere aua pononga ki nga ara, a huihuia katoatia ana te hunga i kitea e ratou, te kino, te pai: na kiki ana te marena i nga manuhiri. 11 A, no te taenga atu o te kingi kia kite i nga manuhiri, ka kite ia i tetahi tangata i reira, kahore nei ona kakahu marena; 12 A ka mea ki a ia, E hoa, he aha koe i tomo mai ai ki konei kahore nei ou kakahu marena? Na ka wahangu ia. 13 Na ka mea te kingi ki nga kaimahi, Herea ona ringa, ona waewae, kawea atu, maka ki te pouri i waho rawa; ko te wahi tera o te tangi me te tetea o nga niho. 14 He tokomaha hoki e karangatia, he ruarua ia e whiriwhiria. 15 Me i reira ka haere nga Parihi, ka runanga ki te pehea e mau ai tetahi kupu ana. 16 A ka tonoa ki a ia a ratou akonga me nga Heroriana, hei mea, E te Kaiwhakaako, e matau ana matou he pono koe, e whakaako ana koe i te ara o te Atua i runga i te pono, e kore ano koe e whakaaro ki te tangata: kahore hoki koe e titiro ki te kanohi tangata. 17 Tena, korerotia ki a matou, E pehea ana tou whakaaro? He mea tika ranei te hoatu takoha ki a Hiha, kahore ranei? 18 Otira i mohio a Ihu ki to ratou whakaaro kino, a ka mea, He aha ta koutou e whakamatautau na i ahau, e te hunga tinihanga? 19 Tena koa, kia kite ahau i te moni takoha. A mauria mai ana e ratou ki a ia he pene. 20 Na ka mea ia ki a ratou, No wai tenei ahua me te tuhituhinga? 21 Ka mea ratou ki a ia, No Hiha. Katahi ia ka mea ki a ratou, Hoatu ki a Hiha nga mea a Hiha; ki te Atua hoki nga mea a te Atua. 22 Ka rongo ratou ki enei kupu, ka miharo: a mahue ake ia ia ratou, a haere ana ratou. 23 I taua ra ka haere mai ki a ia nga Haruki, e mea nei kahore he aranga, ka ui ki a ia, 24 Ka mea, E te Kaiwhakaako, i mea a Mohi, Ki te mate te tangata, a kahore ana tamariki, ma tona teina e marena tana wahine, e whakatupu ake he uri mo tona tuakana. 25 Na tokowhitu tetahi whanau ia matou, he tuakana, he teina: te marenatanga o te tuatahi, ka mate, a hore ona uri, waiho iho tana wahine ma tona teina. 26 Me te tuarua ano, me te tuatoru, puta noa i te tuawhitu. 27 Na, muri iho i a ratou katoa ka mate te wahine. 28 Na, i te aranga, ma wai o te tokowhitu te wahine? i a ratou katoa hoki ia. 29 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, E he ana koutou, te mohio ki nga karaipiture, ki te kaha ano o te Atua. 30 I te aranga hoki e kore ratou e marena, e kore ano e hoatu kia marenatia, engari ka rite ki nga anahera a te Atua i te rangi. 31 Na, ko te aranga o te hunga mate, kahore ano koutou i kite i ta te Atua i korero ai ki a koutou, i mea ai, 32 Ko ahau te Atua o Aperahama, te Atua o Ihaka, te Atua o Hakopa? Ehara te Atua i te Atua no te hunga mate, engari no te hunga ora. 33 A, no ka rongo te mano, ka miharo ki tana ako. 34 No te rongonga ia o nga Parihi, kua kapi ia ia te mangai o nga Haruki, ka whakamine tahi ratou. 35 Na ka ui tetahi o ratou, he kaiwhakaako i te ture, ka whakamatautau i a ia, ka mea,
UPOKO 22 1 Na ka oho a Ihu, ka korero kupu whakarite ki a ratou, ka mea, 2 He rite ano te rangatiratanga o te rangi ki tetahi kingi, i whakarite marena mo tana tama; 3 A tonoa ana ana pononga, hei karanga i te hunga i korerotia ki te marena: heoi kihai ratou i pai ki te haere. 4 Ka tono ano ia i era atu pononga, ka mea, Mea atu ki te hunga i korerotia, Na, kua rite taku hakari: kua oti aku kau me aku mea momona te patu, a kua rite katoa nga mea: haere mai ki te marena. 5 Otira i paopaongia e ratou, haere ana ko tetahi ki tana mara, ko tetahi ki tana hokohoko. 6 Na hopukina ana ana pononga e nga mea i mahue, tukinotia ana ratou, a whakamatea iho. 7 No te rongonga ia o te kingi, ka riri: a tonoa atu ana ana taua, whakangaromia ana taua hunga kohuru, tahuna iho to ratou pa. 8 Katahi ia ka mea ki ana pononga, E rite ana te marena, ko te hunga ia i karangatia kihai i pai. 9 Na haere koutou ki nga huarahi, a tonoa mai ki te marena te hunga katoa e kite ai koutou.
17
MATEO
36 E te Kaiwhakaako, ko tehea te kupu nui o te ture? 37 Ka mea a Ihu ki a ia, Kia whakapaua tou ngakau, tou wairua, tou hinengaro, ki te aroha ki te Ariki, ki tou Atua. 38 Ko te tuatahi tenei, ko te kupu nui. 39 He rite ano te tuarua ki tenei, Kia aroha koe ki tou hoa tata, ano ko koe. 40 Kei runga i enei kupu e rua e iri ana te ture me nga poropiti. 41 A, i nga Parihi e noho huihui ana, ka ui a Ihu ki a ratou, 42 Ka mea, He pehea o koutou whakaaro ki a te Karaiti? Na wai ia tama? Ka mea ratou ki a ia, Na Rawiri. 43 Ka mea ia ki a ratou, He aha ra a Rawiri, ia ia e nohoia ana e te Wairua, i karanga ai ia ia he Ariki? 44 I mea a Ihowa ki toku Ariki, hei toku matau koe noho ai, kia meinga ra ano e ahau ou hoariri hei turanga waewae mou? 45 Na, ka kiia nei ia e Rawiri he Ariki, he pehea i tama ai ki a ia? 46 A hore he tangata i ahei te whakahoki kupu ki a ia, kihai rawa ano tetahi i maia ki te ui ki a ia i taua ra iho ano.
me te whenua, kia tahuri mai ai tetahi hei porohiraiti, a, no ka riro mai, ka meinga ia e koutou hei tamaiti mo Kehena, neke atu i a koutou. 16 Aue, te mate mo koutou, e nga kaiarahi matapo, e mea nei, Ki te oatitia te whare tapu e tetahi, he mea noa ano; otira ki te oatitia e tetahi te koura o te whare tapu, ka mau tana! 17 E nga kuware, e nga matapo: ko tehea te mea nui, ko te koura ranei, ko te whare tapu ranei i tapu ai te koura? 18 Me tenei, Ki te oatitia e tetahi te aata, he mea noa ano; otira ki te oati tetahi i te mea homai noa i runga, ka mau tana. 19 E nga kuware, e nga matapo: ko tehea te mea nui, ko te whakahere, ko te aata ranei i tapu ai te whakahere? 20 Na, ki te oatitia e tetahi te aata, e oatitia ana e ia tera mea, me nga mea katoa i runga. 21 Ki te oatitia hoki e tetahi te whare tapu, e oatitia ana e ia tera mea, me te kainoho o roto. 22 Ki te oatitia hoki e tetahi te rangi, e oatitia ana e ia te torona o te Atua, me te kainoho o runga. 23 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! e hoatu ana hoki e koutou te whakatekau o te miniti, o te anihi, o te kumine, a whakarerea ake e koutou nga mea nunui o te ture, te whakawa, te tohu tangata, te whakapono: ko enei te mea tika kia mahia e koutou, kaua hoki tera e kapea. 24 E nga kaiarahi matapo, e tatari nei i te waeroa, a horomia ake te kamera. 25 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! e horoi nei i waho o te kapu, o te pereti, ko roto ia ki tonu i te pahua, i te taikaha. 26 E te Parihi matapo, matua horoia a roto o te kapu, o te pereti, kia ma ai hoki a waho. 27 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! he rite hoki koutou ki nga urupa kua oti te pani ki te paru ma, ko waho he ataahua ki te titiro atu, ko roto ia ki tonu i nga koiwi tupapaku, i nga mea poke katoa. 28 Waihoki ko koutou, ko waho e tika ana ki ta te tangata titiro, ko roto ia e ki ana i te tinihanga, i te kino. 29 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! Ko koutou hoki hei hanga i nga urupa o nga poropiti, hei whakapaipai i nga urupa o te hunga tika; 30 Me te ki ano, Me i nga ra tatou oo tatou matua, kihai tatou i uru tahi me ratou ki te whakaheke i te toto o nga poropiti. 31 He whakaatu tera na koutou ano, ko koutou nga tamariki a te hunga nana i patu nga poropiti. 32 Tena ra, kia ki a koutou te mehua a o koutou matua. 33 E nga nakahi, e te uri nakahi, me pehea ka rere ai koutou i te mate ki te reinga? 34 Na ka tonoa atu e ahau ki a koutou nga poropiti, nga tangata mahara, nga karaipi: ko etahi o ratou e whakamatea e koutou, e ripekatia; ko etahi o ratou e whiua i roto i o koutou whare karakia, e whaia hoki i tetahi pa ki tetahi pa. 35 Kia eke ai ki runga ki a koutou nga toto katoa i whakahekea ki runga ki te whenua, no te toto o Apera, o te tangata tika, tae noa ki te toto o Hakaraia, tama a Parakia, i patua nei e koutou ki waenganui o te temepara, o te aata. 36 He pono taku e mea nei ki a koutou, Tera e pa enei mea katoa ki tenei whakatupuranga. 37 E Hiruharama, e Hiruharama, e whakamate nei i nga poropiti, e aki nei ki te kamaka i te hunga e tonoa ana ki a
UPOKO 23 1 Na ka korero a Ihu ki te mano, ki ana akonga hoki, 2 Ka mea, Ko nga karaipi me nga Parihi e noho ana i te nohoanga o Mohi; 3 Ko nga mea katoa e mea ai ratou hei pupuri ma koutou, puritia, mahia; kei rite ia koutou ki a ratou mahi: ko ta ratou hoki he korero, kahore he mahi. 4 E hereherea ana hoki e ratou nga wahanga taimaha, he uaua me ka pikaua, a whakawaha iho ki runga ki nga pokohiwi o te tangata; heoi e kore ratou e whakakorikoria ki tetahi o o ratou maihao. 5 Ko a ratou mahi katoa e meatia ana hei matakitaki ma te tangata: e whakawhanuitia ana e ratou a ratou pairakere, e whakanuia ana ano nga taniko o o ratou kakahu 6 E aroha ana hoki ki nga nohoanga rangatira i nga hakari, ki nga nohoanga rangatira i nga whare karakia; 7 Me nga ohatanga i nga kainga hokohoko, a kia karangatia e te tangata, E Rapi. 8 Otiia aua koutou e karangatia, E Rapi: kotahi hoki to koutou Kaiwhakaako, ko te Karaiti; he tuakana, he teina koutou katoa. 9 Kaua ano tetahi e kiia hei matua mo koutou i runga i te whenua: kotahi hoki to koutou Matua, ko tera i te rangi. 10 Kaua ano koutou e kiia he kaiarahi: kotahi ano to koutou kaiarahi, ko te Karaiti. 11 Engari ko te mea nui rawa i roto i a koutou, hei pononga ia ma koutou. 12 Ki te whakanui hoki tetahi ia ia, ka whakaititia; a ki te whakaiti tetahi ia ia, ka whakanuia. 13 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! e tutakina ana hoki e koutou te rangatiratanga o te rangi ki nga tangata: kahore koutou e tomo ki roto, kahore hoki e tukua te hunga e tomo ana kia tapoko. 14 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! no te mea ka pau ia koutou nga whare o nga pouaru, a ka maminga ki te inoi roa: mo reira he nui rawa te mate e tau ki a koutou. 15 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! e taiawhiotia ana hoki e koutou te moana
18
MATEO
koe, ano te tini o aku meatanga kia whakaminea au tamariki, kia peratia me te heihei e whakamine nei i ana pi ki raro i ona parirau, a kihai koutou i pai! 38 Na ka mahue atu ki a koutou to koutou whare kia takoto noa ana. 39 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E kore koutou e kite i ahau a mua ake nei, kia mea ra ano koutou, Ka whakapaingia ia e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki.
21 I taua wa hoki e nui ai te whiu, kahore ona rite o te timatanga o te ao a mohoa noa nei, e kore ano e pera a mua ake nei. 22 A ki te kahore aua ra i poroa i waenga, hore he kikokiko e ora: otira ka whakaaroa te hunga whiriwhiri, a ka poroa aua ra. 23 Ki te mea tetahi ki a koutou i reira, Na, tenei a te Karaiti; kaua e whakaponohia. 24 E whakatika hoki nga Karaiti teka, me nga poropiti teka, a ka hoatu e ratou nga tohu nunui, me nga mea whakamiharo; a me i taea, ka mamingatia e ratou te hunga whiriwhiri. 25 Nana, kua korerotia wawetia nei e ahau ki a koutou. 26 Na, ahakoa mea ratou ki a koutou, Na, kei te koraha ia; kaua e haere atu: na, kei nga ruma ngaro; kaua e whakaponohia. 27 Ka rite hoki ki te uira e puta mai nei i te rawhiti, a hiko tonu atu ki te hauauru; ka pera ano te haerenga mai o te Tama a te tangata. 28 Ko te wahi hoki i te tupapaku, ko reira huihui ai nga ekara. 29 I muri tonu iho i te whakapawera i aua ra ka whakapouritia te ra, e kore ano e titi te atarau, ka taka iho nga whetu o te rangi, a ka ngaueue nga mea kaha o nga rangi. 30 Ko reira puta ai te tohu o te Tama a te tangata i te rangi, a ka tangi nga hapu katoa o te whenua, a ka kite i te Tama a te tangata e haere mai ana i runga i nga kapua o te rangi me te kaha, me te kororia nui. 31 A, e tonoa e ia ana anahera me te tetere tangi nui, a ka huihuia e ratou ana i whiriwhiri ai i nga hau e wha, i tetahi pito o te rangi puta noa ki tetahi pito. 32 Na, akona he kupu whakarite mo te piki; I tona manga e ngawari ana ano, e puta ana hoki nga rau, ka mohio koutou kua tata te raumati: 33 Waihoki ko koutou, ina kite i enei mea katoa, ka matau ka tata ia, kei nga kuwaha tonu. 34 He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore rawa tenei whakatupuranga e pahemo, kia puta ra ano enei mea katoa. 35 Ko te rangi me te whenua e pahemo, ko aku kupu ia e kore e pahemo. 36 Otira kahore tetahi tangata e mohio ki taua ra, ki taua haora, kahore nga anahera o te rangi, ko toku Matua anake. 37 Ka rite hoki ki nga ra ia Noa te haerenga mai o te Tama a te tangata. 38 Ka rite hoki ki nga ra i mua o te waipuke e kai ana, e inu ana, e marena ana, e hoatu ana ki te marena, taea noatia te ra i tomo ai a Noa ki te aaka; 39 A kahore ratou i mohio, a pakaru noa te waipuke, a kahakina ana ratou katoa; ka pera ano te haerenga mai o te Tama a te tangata. 40 I taua wa tokorua ki te mara; kotahi e tangohia, kotahi e waiho. 41 Tokorua nga wahine e huri ana i te mira; kotahi e tangohia, kotahi e waiho. 42 Kia mataara rapea: e kore hoki koutou e mohio ki te haora e puta mai ai to koutou Ariki. 43 Otira kia mohio koutou ki tenei, me i matau te tangata o te whare ki te mataaratanga e puta mai ai te tahae, kua mataara ia, a kahore i tukua tona whare kia pokaia. 44 Na kia tatanga ra koutou: no te mea ka puta mai te Tama a te tangata i te haora e kore ai koutou e mahara.
UPOKO 24 1 ¶ A ka puta atu a Ihu ki waho o te temepara, ka haere; na ka tae mai ana akonga ki a ia kia whakakitea ki a ia nga whare i hanga mo te temepara. 2 Otira ka mea a Ihu ki a ratou, Kahore ranei koutou e kite i enei mea katoa? He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore e toe tetahi kohatu i runga i tetahi kohatu, engari ka whakahoroa. 3 A, i a ia e noho ana i runga i maunga Oriwa, ka haere puku mai nga akonga ki a ia, ka mea, Korerotia ki a matou, ko ahea enei mea? he aha hoki te tohu o tou haerenga mai, o te mutunga hoki o te ao? 4 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kia tupato kei mamingatia koutou e te tangata. 5 He tokomaha hoki e haere mai i runga i toku ingoa, e mea, Ko ahau ia; a he tokomaha e whakapohehetia. 6 A tera koutou e rongo ki nga pakanga, ki nga hau korero pakanga: kia tupato kei ohorere koutou: ta te mea kua rite kia puta enei mea katoa, taihoa ia te mutunga. 7 Ka whakatika hoki tetahi iwi ki tetahi iwi, tetahi rangatiratanga ki tetahi rangatiratanga: a e puta nga po matekai, nga mate uruta, me nga ru, ki nga tini wahi. 8 Ko te timatanga enei katoa o nga mamae. 9 Ko reira koutou tukua ai kia tukinotia, ae whakamatea koutou; a ka kinongia koutou e nga iwi katoa, he whakaaro ki toku ingoa. 10 A he tokomaha e he, a ka tuku tetahi i tetahi, ka kino ano tetahi ki tetahi. 11 He tokomaha ano nga poropiti teka e whakatika, a he tokomaha e whakapohehetia e ratou. 12 A, i te kino ka hua, ka matoke haere te aroha o te tokomaha. 13 Ko te tangata ia eu ana a taea noatia te mutunga, ka ora ia. 14 A e kauwhautia tenei rongopai o te rangatiratanga puta noa i te ao, hei mea whakaatu ki nga iwi katoa; ko reira tae mai ai te mutunga. 15 Na, ka kite koutou i te mea whakarihariha, i te mea whakangaro, i korerotia ai e Raniera poropiti, e tu ana i te wahi tapu, (ko te tangata e korero ana, kia matau ia;) 16 Hei reira kia oma te hunga i Huria ki nga maunga. 17 Ko te tangata i runga i te whare kaua e heke iho ki te tango i tetahi mea i roto i tona whare. 18 Kaua ano te tangata i te mara e hoki mai ki te tiki i ona kakahu. 19 Aue te mate mo te hunga e hapu ana, mo nga mea hoki e whangai ana ki te u, i aua ra! 20 Engari kia inoi koutou kei rokohanga koutou e te whati i te hotoke, i te hapati ranei.
19
MATEO
45 Ko wai ra te pononga pono, mahara, i meinga e tona ariki hei rangatira mo ana tangata, hei hoatu i te kai ma ratou i te wa e tika ai? 46 Ka koa taua pononga ki te rokohanga e tona ariki, ina tae mai, e pena ana. 47 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ka meinga ia hei rangatira mo ona taonga katoa. 48 Otira ki te mea taua pononga kino i roto i tona ngakau, Ka roa te haerenga mai o toku ariki; 49 A ka anga ka patu i ona hoa pononga, ka kai, ka inu tahi me te hunga haurangi; 50 Ka haere mai te rangatira o taua pononga i te ra e kore ai ia e mahara ki a ia, i te haora e kore ai ia e mohio; 51 A ka motu i a ia, ka meinga he wahi mona i roto i te hunga tinihanga: ko te wahi tera o te tangi, o te tetea o nga niho.
19 A, roa rawa iho, ka puta te ariki o aua pononga, ka mea kia korerotia ana moni e ratou ki a ia. 20 Na ka haere mai te tangata ia ia nei nga taranata e rima, ka mauria mai e rima atu nga taranata, ka mea, E te ariki, e rima au taranata i homai ai ki ahau: na, e rima atu nga taranata kua riro mai i ahau hei tapiri mo era. 21 Ka mea tona ariki ki a ia, Pai rawa, e te pononga pai, e te pononga pono; pono tau mahi ki nga mea ruarua, maku koe e mea hei rangatira mo nga mea maha: uru mai koe ki te hari o tou ariki. 22 Me tera hoki i a ia nei nga taranata e rua, ka haere mai, ka mea, E te ariki, e rua au taranata i homai ai ki ahau: na e rua atu nga taranata kua riro mai i ahau hei tapiri mo era. 23 Ka mea tona ariki ki a ia, Pai rawa, e te pononga pai, e te pononga pono; pono tonu koe ki nga mea ruarua, maku koe e mea hei rangatira mo nga mea maha: uru mai koe ki te hari o tou ariki. 24 Katahi ka haere mai te tangata i a ia nei te taranata kotahi, ka mea, E te Ariki, i mohio ahau he tangata pakeke koe, e kokoti ana i te wahi kihai i ruia e koe, e kohikohi ana i te wahi kihai i ruia e koe: 25 Na ka wehi ahau, a haere ana, huna ana i tau taranata ki te whenua: na, tau na. 26 Na ka whakahoki tona ariki, ka mea ki a ia, E te pononga kino, mangere, i mohio koe e kokoti ana ahau i te wahi kihai i ruia e ahau, e kohikohi ana i te wahi kihai i ruia e ahau: 27 Ko te mea tika kia hoatu e koe taku moni ki nga kaiwhakawhitiwhiti moni, a ka tae mai ahau, ka riro mai i ahau aku me ona hua ano. 28 Ko tenei, tangohia te taranata ia ia, hoatu ki tera i nga taranata kotahi tekau. 29 Ki te whai mea hoki tetahi, ka hoatu ano ki a ia, a ka maha atu ana: a, ki te kahore he mea a tetahi, ka tangohia ia ia ana ake. 30 Na maka te pononga huakore ki te pouri i waho: ko te wahi tera o te tangi, o te tetea o nga niho. 31 Kia tae mai te Tama a te tangata i runga i tona kororia, ratou tahi ko nga anahera tapu katoa, ko reira ia noho ai ki runga ki te torona o tona kororia; 32 A ka whakaminea ki tona aroaro nga iwi katoa: ka wehea ratou e ia tetahi i tetahi, ka pera me te hepara e wehe nei i ana hipi, i nga koati. 33 Ka whakaturia e ia nga hipi ki tona matau, ko nga koati ki maui. 34 Katahi te Kingi ka mea ki te hunga i tona matau, Haere mai, e te hunga manaaki a toku Matua, nohoia te rangatiratanga kua rite noa ake mo koutou no te timatanga ra ano o te ao. 35 I hiakai hoki ahau, a whangainga ana e koutou: i matewai ahau, a whakainumia ana e koutou: he manene ahau, a whakamanuhiritia ana e koutou: 36 I tu tahanga, a whakakakahuria ana e koutou: he turoro ahau, a tirotirohia ana ahau e koutou: i te whare herehere ahau, a haere mai ana koutou ki ahau. 37 Na ka whakahoki te hunga tika ki a ia, ka mea, E te Ariki, nonahea matou i kite ai ia koe e hiakai ana, a whangai ana ia koe? i matewai ranei, a whakainu ana i a koe? 38 Nohea matou i kite ai ia koe e manene ana, a whakamanuhiri ana ia koe? i tahanga ranei, a whakakakahuria ana koe?
UPOKO 25 1 ¶ Na ka rite te rangatiratanga o te rangi ki nga wahine kotahi tekau, i mau ia ratou rama, a haere ana ki te whakatau i te tana marena hou; 2 Tokorima o ratou he mohio, tokorima he kuware. 3 Ko nga mea maharakore i mau i a ratou rama, kihai hoki i mau hinu. 4 Ko te hunga mahara i mau hinu atu i roto i a ratou ipu me a ratou rama. 5 Ka whakaroa te tane marena hou, ka tunewha ratou katoa, ka moe. 6 Na, i waenganui po, ka pa te karanga, E, ko te tane marena hou! haere koutou ki te whakatau i a ia. 7 Katahi ka ara katoa aua wahine, ka whakapai i a ratou rama. 8 Na ka mea te hunga maharakore ki te hunga mahara, Homai ki a matou tetahi wahi o ta koutou hinu; kua pirau hoki a matou rama. 9 Na ka whakahoki te hunga mahara, ka mea, Kahore; kei kore e ranea ma matou, ma koutou: engari me haere koutou ki nga kaihoko, hoko ai i tetahi ma koutou. 10 A, no to ratou haerenga atu ki te hoko, ka tae mai te tane marena hou; a tomo tahi ana me ia ki te marena te hunga kua ata rite: a tutakina ana te tatau. 11 Muri iho ka tae era wahine, ka mea, E te Ariki, e te Ariki, uakina ki a matou. 12 Na ka whakahoki ia, ka mea, He pono taku e mea nei ki a koutou, kahore ahau e mohio ki a koutou. 13 Kia mataara rapea, e kore hoki koutou e mohio ki te ra, ki te haora, e puta mai ai te Tama a te tangata. 14 Ka rite hoki te rangatiratanga o te rangi ki te tangata e haere ana ki tawhiti, karangatia ana e ia ana pononga ake, a hoatu ana ki a ratou ana taonga. 15 Ki tetahi i hoatu e ia e rima taranata, ki tetahi e rua, ki tetahi kotahi; ki ia tangata kia rite ki tona kaha; a haere tonu atu. 16 Na ko te haerenga o te tangata ia ia nei nga taranata e rima, hokohokona ana aua mea e ia, a riro ana ia ia e rima atu nga taranata. 17 Pera ano hoki te tangata i nga mea e rua, e rua atu i riro ia ia. 18 Ko te tangata ia i te mea kotahi, haere ana, kei te keri ki te whenua, a huna ana e ia te moni a tona ariki.
20
MATEO
39 Nonahea hoki matou i kite ai ia koe e turoro ana, i te whare herehere ranei, a haere ana ki a koe? 40 Na ka whakahoki te Kingi, ka mea ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko ta koutou i mea ai ki tetahi o aku teina iti rawa nei, he meatanga tena ki ahau. 41 Katahi ia ka mea ki te hunga i te taha maui, Mawehe atu i ahau, e te hunga kanga, ki te ahi ka tonu, kua rite noa ake mo te rewera ratou ko ana anahera; 42 I hiakai hoki ahau, a kihai i hoatu e koutou he kai: i matewai ahau, a kihai i whakainumia e koutou: 43 He manene ahau, a kihai i whakamanuhiritia e koutou: i tu tahanga, a kihai i whakakakahuria e koutou: he turoro ahau, i te whare herehere, a kihai koutou i tirotiro i ahau. 44 Ko reira ano ratou whakahoki ai ki a ia, mea ai, E te Ariki, nonahea matou i kite ai ia koe e hiakai ana, e matewai ana, e manene ana, e tu tahanga ana, e turoro ana, i te whare herehere ranei, a kihai i mahi mau? 45 Ko reira whakahoki ai ia ki a ratou, mea ai, He pono taku e mea nei ki a koutou, I te mea kihai nei i meatia e koutou ki tetahi o nga nonohi rawa nei, ina, kihai i meatia ki ahau. 46 Na ko enei e haere ki te whiu utu hara kahore nei ona mutunga: ko te hunga tika ia ki te ora tonu.
17 ¶ Na i te ra tuatahi o te hakari taro rewenakore ka haere nga akonga ki a Ihu, ka mea ki a ia, Ko hea tau e pai ai kia taka e matou te kapenga hei kai mau? 18 Na ka mea ia, Haere ki te pa, ki a mea, ka ki atu ki a ia, E mea ana te Kaiwhakaako, Ka tata toku taima; Hei tou whare matou ko aku akonga mea ai i te kapenga. 19 A meatia ana e nga akonga ta Ihu i whakarite ai ki a ratou; a taka ana e ratou te kapenga. 20 Ka ahiahi, ka noho ia me te tekau ma rua. 21 A, ia ratou e kai ana, ka mea ia, He pono taku e mea nei ki a koutou, ma tetahi o koutou ahau e tuku. 22 A pouri noa iho ratou, ka anga ka korero takitahi ki a ia, Ko ahau ranei, e te Ariki? 23 A ka whakahoki ia, ka mea, Ko te tangata, e toutou tahi nei o maua ringa ki te rihi, mana ahau e tuku. 24 E haere ana hoki te Tama a te tangata, e pera ana me te mea i tuhituhia mona: otiia aue te mate mo te tangata e tukua ai te Tama a te tangata! he pai mo taua tangata me i kaua ia e whanau. 25 Katahi a Hura, tona kaituku, ka oho ake, ka mea, E te Kaiwhakaako, ko ahau ranei? Ka mea ia ki a ia, Kua korerotia mai na e koe. 26 A, ia ratou e kai ana, ka mau a Ihu ki te taro, a, ka mutu te whakapai, ka whawhati, ka hoatu ki nga akonga, ka mea, Tangohia, kainga; ko toku tinana tenei. 27 Na ka mau ia ki te kapu, a, ka mutu te whakawhetai, ka hoatu ki a ratou, ka mea, Inumia tetahi wahi o tenei e koutou katoa; 28 Ko oku toto hoki enei, ko o te kawenata hou, e whakahekea ana mo te tini, hei murunga hara. 29 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, E kore ahau e inu i tenei hua o te waina a mua ake nei, kia taea ra ano taua ra e inumia houtia ai e ahau e koutou i te rangatiratanga o toku Matua. 30 A, no ka mutu ta ratou himene, ka haere ki Maunga Oriwa. 31 Katahi a Ihu ka mea ki a ratou, Ka he katoa koutou ki ahau i tenei po: kua oti hoki te tuhituhi, Ka patua e ahau te hepara, a ka whakamararatia nga hipi o te kahui. 32 Otira, muri iho i toku aranga, ka haere ahau i mua ia koutou ki Kariri. 33 Na ka whakahoki a Pita, ka mea ki a ia, Ahakoa he noa te katoa ki a koe, e kore rawa ahau e he. 34 Ka mea a Ihu ki a ia, He pono taku e mea nei ki a koe, Ko tenei po ano, i te mea kahore ano i tangi noa te tikaokao, ka toru au whakakahoretanga i ahau. 35 Ka mea a Pita ki a ia, Ahakoa kua takoto te tikanga kia mate tahi taua, e kore ahau e whakakahore ia koe. I pera ano te korero a nga akonga katoa. 36 Katahi ka haere ratou ko Ihu ki tetahi wahi, tona ingoa nei ko Kehemane, a ka mea atu ki nga akonga, Hei konei koutou noho ai, kia haere ahau ki koina inoi ai. 37 Na ka mau ia ki a Pita ratou ko nga tama tokorua a Heperi, a ka timata te pouri, te tumatatenga. 38 Na ka mea ia ki a ratou, Ki tonu toku wairua i te pouri, tata pu ki te mate: hei konei koutou noho ai, kia mataara tahi tatou. 39 Na ka haere ia ki tahaki tata atu, ka takoto tapapa, ka inoi, ka mea, E toku Matua, ki te mea e ahei, kia pahemo atu tenei kapu i ahau: otira kaua e waiho i taku e pai ai, engari i tau.
UPOKO 26 1 ¶ A, ka mutu enei kupu katoa a Ihu, ka mea ia ki ana akonga, 2 E matau ana koutou kia rua ake nga ra ko te kapenga, a ka tukua te Tama a te tangata kia ripekatia. 3 Na ka huihui nga tohunga nui, nga karaipi, me nga kaumatua o te iwi, ki te whare o te tohunga nui, ko Kaiapa te ingoa; 4 Ka whakatakoto tikanga nanakia e mau ai a Ihu, e whakamatea ai. 5 Otira i mea ratou, Kauaka i te hakari, kei ngangau te iwi. 6 Na, ia Ihu i Petani, i te whare o Haimona repera, 7 Ka haere mai tetahi wahine ki a ia me te pouaka kohatu, ki tonu i te hinu kakara utu nui, a ringihia ana ki runga ki tona matenga, i a ia e noho ana ki te kai. 8 No te kitenga ia o ana akonga, ka riri, ka mea, Hei aha tenei maumau? 9 He nui hoki te utu me i hokona tenei hinu kakara, ka hoatu ki te hunga rawakore. 10 A i mohio a Ihu, ka mea ki a ratou, He aha ta koutou e whakapawerawera i te wahine nei? he pai hoki tana mahi ki ahau. 11 Kei a koutou tonu hoki te hunga rawakore i nga wa katoa; tena ko ahau e kore e noho tonu ki a koutou. 12 I ringihia hoki e ia tenei hinu kakara ki toku tinana, he mea mo toku tanumanga. 13 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko nga wahi katoa o te ao e kauwhautia ai tenei rongopai, ka korerotia ano ta tenei wahine i mea ai, hei whakamahara ki a ia. 14 Katahi ka haere tetahi o te tekau ma rua, ko Hura Ikariote te ingoa, ki nga tohunga nui, 15 Ka mea ki a ratou, He aha ta koutou e pai ai kia homai ki ahau, a maku ia e tuku ki a koutou? Na e toru tekau nga hekere hiriwa i whakaritea e ratou ki a ia. 16 No reira mai ano ia i rapu ai i te wa pai e tukua ai ia.
21
MATEO
40 A ka haere ia ki ana akonga, rokohanga atu e moe ana, na ka mea ia ki a Pita, Ha, ko ta koutou tenei, te mataara tahi tatou kia kotahi haora? 41 Kia mataara me te inoi, kei uru koutou ki te whakamatautauranga: he hihiko te wairua, ko te kikokiko ia he ngoikore. 42 Ka haere atu ano ia, ko te rua o ona hokinga, ka inoi, ka mea, E toku Matua, ki te kore e ahei kia pahemo atu tenei kapu i ahau, a me inu ano e ahau, waiho i tau i pai ai. 43 Ko tona haerenga mai ano, rokohanga mai e moe ana ano ratou; i taimaha hoki o ratou kanohi. 44 Na ka waiho ano ratou e ia, a haere ana ano, ka inoi, ko te toru o nga inoinga, me te whakahua i taua kupu ano. 45 Katahi ia ka haere ki ana akonga, ka mea ki a ratou, Moe tonu, takoto marie: na ka tata te haora, ka tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o te hunga hara. 46 Maranga, ka haere tatou: nana, ka tata te kaituku i ahau. 47 A, i a ia ano e korero ana, na, ka tae mai a Hura, tetahi o te tekau ma rua, me te tini o te tangata i a ia, me nga hoari, me nga patu, i ahu mai i nga tohunga nui, i nga kaumatua o te iwi. 48 Na kua oti tetahi tohu te whakarite ki a ratou e tona kaituku, i mea ia, Ko taku tangata e kihi ai, koia tena: hopukia. 49 Na tika tonu ia ki a Ihu, ka mea, Tena koe, e te Kaiwhakaako; ka kihi ia ia. 50 Na ka mea a Ihu ki a ia, E hoa, i haere mai koe ki te aha? Me i reira ka haere mai ratou, ka pa o ratou ringa ki a Ihu, a hopukina ana ia. 51 Na ka totoro te ringa o tetahi o nga hoa o Ihu, a unuhia ana tana hoari, ka haua iho te pononga a te tohunga nui, tapahia ana tona taringa. 52 Na ka mea a Ihu ki a ia, Whakahokia iho tau hoari ki tona pukoro: ka mate hoki i te hoari te hunga hapai hoari. 53 E hua koe e kore e ahei i ahau aianei te inoi ki toku Matua, a e homai e ia ki ahau he anahera maha atu i nga rihiona kotahi tekau ma rua? 54 Heoi ma te aha ka rite ai ta nga karaipiture, ara kia penei? 55 I taua wa ka mea a Ihu ki nga mano, He tahae ahau i haere mai ai koutou me nga hoari me nga patu ki te hopu i ahau? I a koutou ahau e noho ana i te temepara, e ako ana i tena ra, i tena ra, a kihai koutou i hopu i ahau. 56 Na i meatia tenei katoa hei whakarite mo nga karaipiture a nga poropiti. Na ka whakarere nga akonga katoa ia ia, a oma ana. 57 ¶ Katahi ka kawea a Ihu e nga kaihopu ki te whare o Kaiapa, o te tino tohunga, i reira hoki nga karaipi me nga kaumatua e huihui ana. 58 Ko Pita ia i aru ia ia i tawhiti ki te marae o te tino tohunga, a tomo atu ana, noho tahi ana me nga kaimahi, kia kite i te mutunga. 59 Na ka rapu nga tohunga nui, me nga kaumatua, me te runanga katoa, ki te whakapae teka mo Ihu, kia mate ai ia; 60 Heoi kihai i kitea: ahakoa he tokomaha nga kaiwhakapae teka i haere mai, a kihai i kitea. Muri iho ka puta nga kaiwhakapae teka tokorua, 61 Ka mea, I mea tenei tangata, E taea e ahau te whakahoro te whare tapu o te Atua, a kia toru nga ra ka oti i ahau te hanga. 62 Na kua whakatika te tino tohunga, ka mea ki a ia, Kahore au kupu? he aha ta enei e whakaatu nei mou?
22
63 Otiia kihai a Ihu i kuihi. Na ka whakahoki te tino tohunga, ka mea ki a ia, Ko te Atua ora taku whakaoati mou, na korero mai ki a matou, ko te Karaiti ranei koe, ko te Tama a te Atua? 64 Ka mea a Ihu ki a ia, Kua korerotia mai na e koe: otira ka mea atu ahau ki a koutou, Tera koutou e kite i te Tama a te tangata e noho ana i te ringa matau o te kaha, e haere mai ana i runga i nga kapua o te rangi. 65 Katahi ka haehae te tino tohunga i ona kakahu, ka mea, Kua kohukohu; hei aha ake ma tatou nga kaiwhakaatu? Na kua rongo nei koutou i tana kohukohu. 66 E pehea ana o koutou whakaaro? Na ka whakahoki ratou, ka mea, Ka tika kia mate. 67 Na ka tuwhaina tona mata e ratou, ka kurua ia; ko etahi i papaki i a ia ki nga kapu o o ratou ringa. 68 I mea, Poropiti ki a matou, e te Karaiti, Na wai koe i papaki? 69 Na i waho a Pita e noho ana, i te marae: a ka haere mai tetahi kotiro ki a ia, ka mea, Ko koe hoki ia Ihu o Kariri. 70 Otira ka whakahore ia i te aroaro o ratou katoa, ka mea, Kahore ahau e mohio ki tau e ki mai na. 71 A ka puta atu ia ki waho ki te whakamahau, ka kite ano tetahi atu kotiro i a ia, a ka mea ki te hunga i reira, I a Ihu ano o Nahareta tenei. 72 A ka whakahore ano ia, me te oati ano, Kahore ahau e mohio ki tena tangata. 73 A, muri tata iho, ka haere mai te hunga e tu ana, ka mea ki a Pita, Koia ano, ko koe tetahi o ratou; e whakaatu ana hoki tau kupu i a koe. 74 Katahi ia ka timata te kanga, te oati, Kahore rawa ahau e mohio ki tena tangata. A tangi tonu iho te tikaokao. 75 Na ka mahara a Pita ki ta Ihu kupu i mea ai ki a ia, E kore e tangi te tikaokao, ka toru au whakakahoretanga i ahau. Na haere ana ia ki waho, a nui atu tona tangi. UPOKO 27 1 ¶ A, ka takiri te ata, ka runanga nga tohunga nui katoa me nga kaumatua o te iwi mo Ihu kia whakamatea: 2 A, no ka oti ia te here, ka arahina atu, tukua ana ki a Ponotio Pirato, ki te kawana. 3 A, no te kitenga o Hura, o te kaituku i a ia, kua whakataua te he ki a ia, ka puta ke tona whakaaro, whakahokia ana nga moni e toru tekau ki nga tohunga nui ratou ko nga kaumatua; 4 Ka mea, Kua hara ahau i taku tukunga i te toto harakore. A ka mea ratou, Hei aha tena ma matou? kia kite koe i tena. 5 Na maka iho e ia nga hiriwa ki te whare tapu, a puta ana ki waho, haere ana, tarona ana ia ia. 6 Na ka tango nga tohunga nui i nga hiriwa, ka mea, E kore e tika kia panga enei ki te takotoranga moni, he utu toto hoki. 7 Ka runanga ratou, a hokona ana ki aua mea te mara a te kaihanga rihi, hei tanumanga mo nga manene. 8 Na kona i huaina ai taua mara, Ko te Mara o te Toto, a mohoa noa nei. 9 Na ka rite ta Heremaia poropiti i korero ai, i mea ai, Tangohia ana e ratou nga hiriwa e toru tekau, te utu mo te tangata i whakaritea nei ona utu, i whakaritea nei e nga tamariki a Iharaira; 10 A hoatu ana mo te mara a te kaihanga rihi;
MATEO
11 Na i te tu tera a Ihu i te aroaro o te kawana: ka ui te kawana ki a ia, ka mea, Ko koe ranei te Kingi o nga Hurai? Ka mea a Ihu ki a ia, Kua korerotia mai na e koe. 12 A, i te whakapanga a nga tohunga nui ratou ko nga kaumatua i tetahi he ki a ia, kihai ia i whakahoki kupu atu. 13 Katahi ka mea a Pirato ki a ia, Kahore koe e rongo i te tini o nga mea e korerotia nei e ratou mou? 14 Heoi kahore kia kotahi kupu i whakahokia e ia ki a ia; nui rawa te miharo o te kawana. 15 Na ko ta te kawana tikanga i taua hakari he tuku i tetahi herehere ki te iwi, i ta ratou e pai ai. 16 I reira ano ia ratou tetahi herehere ingoa nui, ko Parapa te ingoa. 17 A, no ka mine ratou, ka mea a Pirato ki a ratou, Ko wai ta koutou e pai ai kia tukua e ahau ki a koutou? Ko Parapa ranei, ko Ihu ranei e kiia nei ko te Karaiti? 18 I mohio hoki ia he hae no ratou i tukua ai ia. 19 A, no ka noho ia ki runga ki te nohoanga whakawa, ka tono tangata mai tana wahine ki a ia, ka mea, Kei ahatia e koe taua tangata tika: he maha hoki nga mea i pa moemoea mai ki ahau inaianei mona. 20 Otira i whakakikitia e nga tohunga nui ratou ko nga kaumatua te mano, kia inoia a Parapa, kia whakangaromia a Ihu. 21 Na ka whakahoki te kawana, ka mea ki a ratou, Ko tehea o te tokorua ta koutou e pai ai kia tukua e ahau ki a koutou? Ka mea ratou, Ko Parapa. 22 Ka mea a Pirato ki a ratou, Me aha oti e ahau a Ihu, e huaina nei ko te Karaiti? Ka mea ratou katoa ki a ia, Ripekatia. 23 Na ka mea te kawana, He aha koia tana kino i mea ai? Heoi nui noa atu ta ratou hamama, ka mea, Ripekatia. 24 A, i te kitenga o Pirato kahore ia i whai wahi, engari ka nui ke atu te ngangau, ka mau ia ki te wai, ka horoi i ona ringa i te aroaro o te mano, ka mea, Kahore oku hara i te toto o tenei tangata tika: ma koutou tena. 25 Na ka whakahoki te iwi katoa, ka mea, Hei runga ona toto ia matou, ia matou tamariki. 26 Na ka tukua e ia a parapa ki a ratou: a, ka oti a Ihu te whiu, ka tukua kia ripekatia. 27 Katahi ka mauria a Ihu e nga hoia a te kawana ki te whare whakawa, a whakaminea ana ki a ia te ropu katoa. 28 Na ka huia ona kakahu, a whakakakahuria ana ia ki te kakahu whero. 29 A, ka oti tetahi karauna tataramoa te whiri, ka potaea ki tona matenga, me te kakaho ki tona ringa matau: ka tuku i nga turi ki a ia, ka taunu ki a ia, ka mea, Tena koe, e te Kingi o nga Hurai! 30 A ka tuwhaina ia e ratou, a ka mau ratou ki te kakaho, ka patua ki tona matenga. 31 Na, ka mutu ta ratou tawai ki a ia, ka tihorea atu i runga i a ia te kakahu ra, whakakahuria ana ona ki a ia, a arahina ana ia kia ripekatia. 32 A, ia ratou e haere ana ki waho, ka kitea e ratou he tangata no Hairini, ko Haimona te ingoa: meinga ana ia e ratou kia haere tahi me ratou hei amo i tona ripeka. 33 A ka tae ratou ki tetahi wahi e kiia nei ko Korokota, ara, ko te wahi Angaanga. 34 Ka hoatu e ratou he winika ki a ia kia inumia, he mea whakananu ki te au: a, i tana whakamatauranga atu, kihai i pai ki te inu.
35 Na ka ripekatia ia e ratou, ka wehewehea ona kakahu, he mea maka ki te rota: i rite ai ta te poropiti i korero ai, I wehewehea oku kakahu mo ratou, i maka rota hoki mo toku kakahu. 36 Na noho ana ratou ki te tiaki ia ia i reira; 37 A whakanohoia ana e ratou ki runga ake i tona matenga te mea i whakawakia ai ia, he mea tuhituhi, ko Ihu tenei ko te kingi o nga Hurai. 38 Na tokorua nga tahae i ripekatia ngatahitia me ia, kotahi ki matau, kotahi ki maui. 39 Na ka kohukohu ki a ia te hunga e haere ana ra reira, me te oioi o ratou matenga. 40 Ka mea, Ko koe hei whakahoro i te whare tapu, hei hanga ano i nga ra e toru, whakaorangia koe e koe ano. Ki te mea ko te Tama koe a te Atua, heke iho i te ripeka. 41 I pena ano te tawai a nga tohunga nui, ratou ko nga karaipi, ko nga kaumatua, i mea, 42 Ko era atu i whakaorangia e ia; e kore e taea e ia te whakaora ia ia ano. Ki te mea ko ia te Kingi o Iharaira, tena kia heke iho aianei i te ripeka, ka whakapono matou ki a ia. 43 I whakawhirinaki ia ki te Atua; ma ia e whakaora aianei, ki te pai ia ki a ia: nana hoki te ki, Ko te Tama ahau a te Atua. 44 Me nga tahae hoki i ripekatia tahitia ra me ia, i pera ano ta ratou tawai ki a ia. 45 Na, no te ono o nga haora ka pouri a runga katoa o te whenua a taea noatia te iwa o nga haora. 46 A, ka tata ki te iwa o nga haora, ka karanga a Ihu, he nui te reo, ka mea, Eri, Eri, rama hapakatani? ara, E toku Atua, e toku Atua, he aha koe i whakarere ai i ahau? 47 I te rongonga o etahi o te hunga e tu ana i reira, ka mea, E karanga ana te tangata nei ki a Iraia. 48 Na ka oma tetahi o ratou, ka mau ki te hautai, whakakiia ana ki te winika, a whakanohoia ana ki runga ki te kakaho, whakainumia ana mana. 49 Ka mea ehinu, Kati, kia kite tatou e haere mai ranei a Iraia ki te whakaora ia ia. 50 Na ka karanga ano a Ihu, he nui te reo, a tuku atu ana i tona wairua. 51 Na ka wahia te arai o te whare tapu i waenganui pu mai i runga a ki raro; ka ru te whenua, pakaru ana nga kamaka; 52 Ko nga urupa tuwhera kau; a he maha nga tinana o te hunga tapu kua moe i ara ake. 53 Ko te putanga ake i nga urupa i muri iho o tona aranga mai, haere ana ki roto ki te pa tapu, a he tokomaha te hunga i kite ia ratou. 54 Na, i te kitenga o te keneturio ratou ko ona hoa tiaki ia Ihu i te ru, i nga mea ano i meatia, nui atu to ratou wehi, ka mea, He pono ko te Tama tenei a te Atua. 55 He tokomaha ano nga wahine i reira e matakitaki ana mai i tawhiti, te hunga i aru ia Ihu i Kariri, i mahi mea mana. 56 I roto ia ratou a Meri Makarini, a Meri whaea o Hemi raua ko Hohi, me te whaea o nga tamariki a Heperi. 57 Na, ka ahiahi, ka haere mai tetahi tangata taonga nui o Arimatia, ko Hohepa te ingoa, he akonga ano ia na Ihu. 58 I haere ia ki a Pirato, a tonoa ana e ia te tinana o Ihu. Na ka mea a Pirato kia hoatu te tinana. 59 Na ka tango a Hohepa i te tinana, ka takai ki te kakahu rinena pai;
23
MATEO
60 Whakatakotoria ana ki tana urupa hou, i haua e ia ki roto ki te kamaka: na whakataka atu ana e ia tetahi kohatu nui ki te kuwaha o te urupa, a haere ana. 61 I reira ano a Meri Makarini, me tera Meri, e noho ana i te ritenga atu o te tanumanga. 62 Na, i te aonga ake, i muri i te ra takanga hakari, ka haere nga tohunga nui me nga Parihi ki a Pirato, 63 Ka mea, E kara, e mahara ana matou ki ta taua tangata tinihanga i mea ia ia ano e ora ana, Kia toru nga ra ka ara ahau. 64 Na reira whakahaua atu kia tiakina te tanumanga a tae noa ki te toru o nga ra, kei haere ana akonga i te po, ka tahae i a ia, ka mea ki te iwi, Kua ara ia i te hunga mate: na, kino atu i o mua to muri he. 65 Ka mea a Pirato ki a ratou, He kaitiaki ano a koutou: haere, kia puta o koutou whakaaro kei taea atu ia. 66 Na haere ana ratou, hiritia ana te kohatu, hiritia ana te kohatu, me te whakanoho ano i nga kaitiaki.
17 A, i to ratou kitenga ia ia, ka koropiko ki a ia: ko etahi ia i ruarua. 18 Na ka haere mai a Ihu, ka korero ki a ratou, ka mea, Kua tukua katoatia mai ki ahau te mana i te rangi, ai runga i te whenua. 19 Na, haere koutou, whakaakona nga iwi katoa, iriiria i runga i te ingoa o te Matua, o te Tama, o te Wairua Tapu; 20 Akona ratou kia mau ki nga mea katoa i whakahaua e ahau ki a koutou: na, ko ahau tena hei hoa mo koutou i nga ra katoa, a te mutunga ra ano o te ao. Amine.
UPOKO 28 1 ¶ I te mutunga o te hapati i te mea ka tata tonu te puao te ra tuatahi o te wiki, ka haere a Meri Makarini me tera Meri kia kite i te tanumanga. 2 Na, he nui te ru i puta mai: i heke iho hoki tetahi anahera a te Ariki i te rangi, a haere ana, whakataka atu ana e ia te kohatu i te kuwaha, a noho ana i runga. 3 Ko tona ahua me te mea he uira, ma tonu tona kakahu ano he hukarere. 4 A wiri noa iho nga kaitiaki i te wehi ki a ia, ka rite ki te tupapaku. 5 Na ka oho te anahera, ka mea ki nga wahine, Kei wehi korua: e matau ana hoki ahau, e rapu ana korua ia Ihu i ripekatia. 6 Kahore ia i konei: kua ara ke, kua pera me tana i mea ai. Haere mai kia kite i te wahi i takoto ai te Ariki. 7 A hohoro te haere, korerotia ki ana akonga, kua ara ia i te hunga mate; nana, te haere na ia i mua i a koutou ki Kariri; ko reira koutou kite ai ia ia: na, kua korerotia nei e ahau ki a koutou. 8 A hohoro tonu ta ratou haere atu i te urupa, me te wehi, me te hari nui; a oma ana ki te korero ki ana akonga. 9 Na ka tutaki a Ihu ki a raua, ka mea mai, E ia ma. Na ka haere mai raua, ka pupuri i ona waewae, ka koropiko ki a ia. 10 Na ka mea a Ihu ki a raua, Kaua e mataku: haere, ki atu ki oku teina kia haere ki Kariri, ko reira hoki ratou kite ai i ahau. 11 A, i a raua e haere ana, na kua tae etahi o nga kaitiaki ki te pa, kua korero ki nga tohunga nui i nga mea katoa i meatia. 12 Na ka huihui ratou ko nga kaumatua, ka runanga, ka hoatu he moni nui ki nga hoia; 13 Ka mea, Me ki e koutou, I haere ana akonga i te po, a tahaetia ana ia, ia matou e moe ana. 14 A, ki te tae te rongo o tenei ki te kawana, ma matou ia e whakamarie, a ka ora koutou. 15 Na ka tango ratou i nga moni, a meinga ana nga mea i akona ai ratou: heoi kei te korerotia tenei e nga Hurai, a taea noatia tenei ra. 16 Na ka haere nga akonga tekau ma tahi ki Kariri, ki te maunga i whakaritea e Ihu ki a ratou.
24
Te Evanelia a Mareko
23 Na i to ratou whare karakia tetahi tangata, he wairua poke tona; ka karanga ia, 24 Ka mea, Waiho ra; he aha ta matou ki a koe, e Ihu o Nahareta? i haere mai ranei koe ki te whakangaro ia matou? E mohio ana ahau ko wai koe, ko te Mea Tapu a te Atua. 25 Na ka riri a Ihu ki a ia, ka mea, Kati te korero, puta mai hoki i roto ia ia. 26 Na ka haehae te wairua kino ia ia, nui atu hoki tona reo ki te karanga, a puta ana mai i roto ia ia. 27 A miharo noa ratou katoa, uiui ana ki a ratou ano, mea ana, He aha tenei? he aha tenei whakaakoranga hou? mana tonu hoki tana tono ki nga wairua poke, a rongo rawa ki a ia. 28 Na paku tonu atu tona rongo ki nga wahi katoa e tata ana ki Kariri. 29 Na i reira tonu, i to ratou putanga mai i te whare karakia, tomo tonu atu ratou ko hemi, ko Hoani, ki te whare o Haimona raua ko Anaru. 30 Na i te takoto te hungawai wahine o Haimona, he kirika, a korerotia tonutia atu ia e ratou ki a ia. 31 Heoi, i tona taenga atu, ka mau ki tona ringa, whakaarahia ana ia; mutu tonu ake tona kirika, ka taka mea ma ratou. 32 Na i te ahiahi, i te toenetanga o te ra, ka mauria mai ki a ia nga turoro katoa, me te hunga e nohoia ana e nga rewera. 33 A huihui katoa ana te pa ki te kuwaha. 34 He tokomaha te hunga e ngaua ana e te tini o nga mate i whakaorangia e ia, he maha hoki nga rewera i peia; a kihai i tukua nga rewera kia korero, no te mea i matau ratou ki a ia. 35 Na i te atatu, i mua noa atu o te awatea, ka ara ia, ka puta ki waho, ka haere ki te wahi koraha, ki reira inoi ai. 36 Na ka whai a Haimona ratou ko ona hoa ia ia. 37 A, ka kitea ia, ka mea ki a ia, E rapu ana nga tangata katoa ia koe. 38 Katahi ia ka mea ki a ratou, Tatou ka haere he wahi ke ki nga kainga tata, ki reira ahau kauwhau ai: ko taku hoki tera i haere mai ai. 39 Na ka kauwhau ia i roto io ratou whare karakia puta noa i Kariri, ka kauwhau, ka pei hoki i nga rewera ki waho. 40 A ka haere mai ki a ia tetahi repera, ka inoi ki a ia, tuku rawa nga turi ki a ia, ka mea ki a ia, Ki te pai koe, e taea ahau e koe te mea kia ma. 41 Na ka aroha a Ihu, ka totoro tona ringa, ka pa ki a ia, ka mea ki a ia, E pai ana ahau; kia ma koe. 42 A, puaki kau tona reo, kua kore tona repera, na kua ma. 43 Na ka whakatupato ia ia ia, a tonoa tonutia atu; 44 Ka mea atu ki a ia, Kei korerotia tetahi mea ki te tangata: engari haere, kia kite te tohunga ia koe, a mauria atu mo tou whakamakanga nga mea i whakahaua e Mohi, hei mea whakaatu ki a ratou. 45 Heoi ka puta ia ki waho, ka anga ka korero nui, ka whakapuaki i taua mea, a kihai a Ihu i ahei te haere nui atu ki te pa i muri iho, heoi noho ana ia i waho i nga wahi koraha: a ka haere mai ratou ki a ia i nga wahi katoa.
UPOKO 1 1 Ko te timatanga o te rongopai o Ihu Karaiti, o te Tama a te Atua; 2 Ko te mea ia i tuhituhia i roto i ta nga poropiti, Na, ka tonoa e ahau taku karere ki mua i tou aroaro, mana e whakapai tou ara i mua ia koe. 3 He reo no tetahi i te koraha e karanga ana, Whakapaia te huarahi o te Ariki, whakatikaia ona ara. 4 I iriiri a Hoani i te koraha, i kauwhau i te iriiri ripeneta hei murunga hara. 5 Na ka haere ki a ia te whenua katoa o Huria, me nga tangata o Hiruharama, a iriiria katoatia ana e ia ki te awa ki Horano, me te whaki ano io ratou hara. 6 Na ko te kakahu o Hoani he huruhuru kamera, he hiako hoki te whitiki o tona hope; ko tana kai he mawhitiwhiti he honi koraha; 7 A i kauwhau ia, i mea, Tenei te haere mai nei i muri i ahau tetahi he kaha rawa ake i ahau, e kore ahau e tau ki te piko iho wewete ai i te here o ona hu. 8 Ko ahau nei, he iriiri taku ia koutou ki te wai: mana ia koutou e iriiri ki te Wairua Tapu. 9 ¶ A i aua ra ka haere mai a Ihu i Nahareta o Kariri, ka iriiria e Hoani ki Horano. 10 A, i tona putanga tonu mai i te wai, ka kite ia i nga rangi e tuwhera ana, me te Wairua e heke iho ana ki runga ki a ia, me te mea he kukupa. 11 A ka puta mai he reo no te rangi, e mea ana, Ko koe taku Tama i aroha ai, taku i ahuareka ai. 12 A i reira pu ano ka tonoa ia e te Wairua ki te koraha. 13 A e wha tekau ona ra i reira i te koraha e whakamatautauria ana e Hatana; i te taha ano o nga kararehe mohoao; a ka mahi nga anahera ki a ia. 14 Na, i muri i te tukunga o Hoani ki te whare herehere, ka haere a Ihu ki Kariri, ka kauwhau i te rongopai o te rangatiratanga o te Atua, 15 Ka mea, Kua rite tenei te taima, kua tata hoki te rangatiratanga o te Atua: ripeneta, whakaponohia te rongopai. 16 Na, i a ia e haere ana i te taha o te moana o Kariri, ka kite ia Haimona raua ko tona teina, ko Anaru, e maka ana i te kupenga ki te moana: he kaihao ika hoki raua. 17 Na ka mea a Ihu ki a raua, Haere mai i muri i ahau, a maku korua e mea hei kaihao tangata. 18 A mahue tonu ake ia raua nga kupenga, aru ana ia ia. 19 A, haere tata atu ana i reira, ka kite ia i a Hemi, tama a Heperi, raua ko tona teina ko Hoani, i te kaipuke ano raua e ta ana i a ratou kupenga. 20 Na karanga tonu atu ia ia raua: a mahue ake ia raua to raua matua a Heperi i te kaipuke me nga kaimahi, a haere ana i muri ia ia. 21 A ka tomo ratou ki Kaperenauma; na haere tonu ia i te hapati ki te whare karakia, ka whakaako. 22 A miharo ana ratou ki tana ako: i rite hoki tana ako ia ratou ki ta te tangata whai mana, kihai i rite ki ta nga karaipi.
UPOKO 2 1 ¶ A, ka tomo ano ia ki Kaperenauma i etahi ra mai; ka rangona kei roto ia i te whare. 2 Na ka hui mai te tini o te tangata, kahore rawa he wahi eo ai ratou, hore rawa i te taha o te kuwaha; a ka korerotia e ia te kupu ki a ratou.
25
Te Evanelia a Mareko
3 Ka haere mai etahi ki a ia, me te kawe mai i tetahi pararutiki, tokowha ki te kauhoa. 4 A, te taea te whakatata ki a ia i te mano hoki, ka pokaia te tuanui o te wahi i noho ai ia: a, ka oti te wawahi, ka tukua iho te moenga i takoto ai te pararutiki. 5 A, no te kitenga o Ihu i to ratou whakapono, ka mea ia ki te pararutiki, E tama, ka oti ou hara te muru. 6 Na i reira etahi o nga karaipi e noho ana, e whakaaroaro ana i roto i o ratou ngakau, 7 He aha enei kupu kohukohu a tenei tangata? ko wai hei muru hara, ko te Atua anake? 8 Na mohio tonu a Ihu i roto i tona wairua, e penei ana o ratou whakaaro i roto ia ratou, ka mea ia ki a ratou, He aha koutou ka whakaaroaro ai i enei mea i roto io koutou ngakau? 9 Ko tehea te mea takoto noa, ko te mea ki te pararutiki, Ka oti ou hara te muru; ko te mea ranei, Whakatika, tangohia ake tou moenga, haere? 10 Otira kia matau ai koutou he mana muru hara to te Tama a te tangata i runga i te whenua, (ka mea ia ki te pararutiki,) 11 Ko taku kupu tenei ki a koe, Whakatika, tangohia ake tou moenga, haere ki tou whare. 12 Na whakatika tonu ake ia, tangohia ake ana tona moenga, haere atu ana i te aroaro o ratou katoa; no ka oho ratou katoa, ka whakakororia i te Atua, ka mea, Kahore ano tatou i kite noa i te penei. 13 ¶ A haere atu ana ia i te taha o te moana; a ka tae te mano katoa ki a ia, a ka whakaakona ratou e ia. 14 A, i ia e haere ana, ka kite ia ia Riwai tama a Arapiu e noho ana i te wahi tango takoha, ka mea ki a ia, Arumia ahau. Na whakatika ana ia, aru ana ia ia. 15 A, i a Ihu e noho ana ki te kai i tona whare, he tokomaha nga pupirikana me nga tangata hara e noho tahi ana ki a Ihu ratou ko ana akonga: he tokomaha hoki ratou, a i aru ia ia. 16 A, te kitenga o nga karaipi me nga Parihi ia ia e kai tahi ana me nga pupirikana me nga tangata hara, ka mea ki ana akonga, He aha ia ka kai tahi ai, ka inu tahi ai me nga pupirikana me nga tangata hara? 17 A, ka rongo a Ihu, ka mea ki a ratou, Kahore he aha o nga tangata ora e meatia ai e te rata, engari o te hunga e mate ana: kihai ahau i haere mai ki te karanga i te hunga tika, engari i te hunga hara, kia ripeneta. 18 Na kei te nohopuku nga akonga a Hoani ratou ko a nga Parihi: a ka haere mai ratou, ka mea ki a ia, He aha nga akonga a Hoani me a nga Parihi ka nohopuku ai, tena ko au akonga kahore e nohopuku? 19 Na ka mea a Ihu ki a ratou, E ahei ranei nga tama o te whare marena te nohopuku i te mea kei a ratou te tane marena hou? i te mea kei a ratou te tane marena hou, e kore ratou e ahei te nohopuku. 20 Na tera e tae mai nga ra e tangohia ai te tane marena hou ia ratou, katahi ratou ka nohopuku i aua ra. 21 E kore e tuia e te tangata tetahi wahi o te kahu hou hei papaki mo te kahu tawhito; 22 E kore hoki e ringihia e te tangata te waina hou ki nga ipu tawhito: kei pakaru nga ipu i te waina hou, a ka maringi te waina, kore ake nga ipu: engari me riringi te waina hou ki nga ipu hou. 23 Na ka haere ia ra waenga witi i te ra hapati; a ka anga ana akonga ka kato haere i nga puku witi.
24 Na ka mea nga Parihi ki a ia, Na, he aha ratou ka mahi ai i te mea e kore e tika i te hapati? 25 A ka mea ia ki a ratou, Kahore ano koutou i kite noa i ta Rawiri i mea ai, ia ia e ngaua ana e te hiakai, ratou ko ona hoa? 26 I tona tomokanga ki te whare o te Atua i nga ra o Apiatara tino tohunga, a kainga ana e ia nga taro aroaro, nga mea kihai nei i tika kia kainga, ma nga tohunga anake, a hoatu ana e ia ki ona hoa? 27 Na ka mea ia ki a ratou, Hei mea mo te tangata te hapati, ehara i te mea ko te tangata mo te hapati; 28 No reira ko te Tama a te tangata te Ariki o te hapati. UPOKO 3 1 ¶ A ka tomo atu ano ia ki te whare karakia; i reira ano tetahi tangata kua memenge te ringa. 2 A ka whakamau ta ratou titiro ki a ia, me kore ia e whakaora ia ia i te hapati; kia whakapangia ai e ratou he he ki a ia. 3 Na ka mea ia ki te tangata i te ringa memenge, Whakatika ki waenganui. 4 Na ka mea ia ki a ratou, He mea tika ranei te mahi pai i te hapati, te mahi kino ranei? ki te whakaora, ki te whakamate ranei? Heoi kihai ratou i kiki. 5 Na ka tirotiro riri ia ki a ratou, he pouri hoki mo te pakeke o o ratou ngakau, ka mea ki taua tangata, Totoro tou ringa. A, ko te toronga o tona ringa, kua ora. 6 Na ka haere atu nga Parihi, ka runanga tahi me nga Heroriana mona, ki te pehea e whakangaromia ai ia. 7 Na ka maunu atu a Ihu ratou ko ana akonga ki te moana; 8 I Hiruharama, i Irumia, i tawahi hoki o Horano; me te hunga hoki e tata ana ki Taira, ki Hairona, nui atu te hui, i to ratou rongonga i nga mea nunui i mea ai ia, ka haere ki a ia. 9 Na ka mea ia ki ana akonga kia noho tata mai tetahi kaipuke iti ki a ia, i te mano hoki, kei tutetutea ia e ratou. 10 He tokomaha hoki i whakaorangia e ia; no ka tohe ki a ia te hunga katoa e mate ana, kia pa ki a ia. 11 Me nga wairua poke hoki, i to ratou kitenga ia ia, takoto ana ki tona aroaro, ka karanga, ka mea, Ko te Tama koe a te Atua. 12 A he maha ana kupu ki a ratou kia kaua ia e whakaaturia e ratou. 13 Na ka kake ia ki te maunga, karangatia ana ki a ia ana i pai ai: a ka tae ratou ki a ia. 14 A kotahi tekau ma rua i whakaritea e ia hei hoa mona, hei tononga hoki mana ki te kauwhau. 15 Kia whai mana hoki ki te whakaora i nga mate, ki te pei rewera; 16 A huaina iho e ia a Haimona ko Pita; 17 Ko Hemi, tama a Heperi, raua ko Hoani teina o Hemi; a huaina iho e ia ko Poaneki, ara ko nga tama a te whatitiri. 18 Ko Anaru, ko Piripi, ko Patoromu, ko Matiu, ko Tamati, ko Hemi tama a Arapiu, ko Tariu, ko Haimona Kanaani; 19 Ko Hura Ikariote hoki, nana nei ia i tuku: a ka tomo ratou ki tetahi whare. 20 Na ka huihui ano te mano, no kihai rawa ratou i ahei te kai taro. 21 A, no ka rongo ona hoa, ka haere ki te pupuri i a ia: i mea hoki, He porewarewa ia.
26
Te Evanelia a Mareko
22 Na ka mea nga karaipi i haere mai i Hiruharama, Kei a ia a Perehepura, a na te rangatira o nga rewera tana peinga rewera. 23 Na ka karangatia ratou e ia, a ka korero whakarite ki a ratou, Me pehea a Hatana ka pei ai ia Hatana? 24 Ki te tahuri iho hoki tetahi rangatiratanga ki a ia ano, e kore taua rangatiratanga e tu. 25 Ki te tahuri iho hoki tetahi whare ki a ia ano, e kore taua whare e tu. 26 Ki te whakatika a Hatana ki a ia ano, a ka tahuri iho, e kore ia e tu, engari he mutunga tona. 27 E kore te tangata e ahei te tomo ki te whare o te tangata kaha, pahua ai i ona taonga, ki te kahore e matua herea taua tangata kaha; a ka pahuatia e ia tona whare. 28 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ka murua nga hara katoa o nga tama a te tangata, me nga kohukohu e kohukohu ai ratou: 29 Tena ko te tangata e kohukohu ki te Wairua Tapu, e kore e murua tona hara a ake ake, engari ka tau te he ki a ia ake ake. 30 Mo ratou i ki, He wairua poke tona. 31 A, ko te taenga mai o ona teina ratou ko tona whaea, ka tu i waho, ka tono tangata mai ki a ia, ki te karanga ia ia. 32 E noho ana hoki te mano i tetahi taha ona, i tetahi taha, a ka mea ratou ki a ia, Na, tou whaea me ou teina kei waho, e rapu ana ia koe. 33 Na ka whakahoki ia ki a ratou, ka mea, Ko wai toku whaea, ko wai hoki oku teina? 34 Na ka tirotiro ia ki te hunga e noho ana i tetahi taha ona, i tetahi taha, ka mea, Na, toku whaea me oku teina! 35 Ki te meatia hoki e tetahi ta te Atua i pai ai, hei teina ia ki ahau, hei tuahine, hei whaea.
12 Mo te titiro rawa atu ratou, na e kore e kite; rongo rawa, na e kore e matau; kei tahuri ratou, a ka murua o ratou hara. 13 I mea ano ia ki a ratou, Kahore ranei koutou e matau ki tenei kupu whakarite? a me pehea ka matau ai koutou ki nga kupu whakarite katoa? 14 Ko te kairui e rui ana i te kupu. 15 Ko enei te hunga i te taha o te ara, i te wahi e ruia ana te kupu; i to ratou rongonga, na haere tonu mai a Hatana, kapohia ake te kupu i ruia ki o ratou ngakau. 16 Na ko enei te hunga i te taha o te purapura i nga wahi kamaka; ko ratou, to ratou rongonga i te kupu, hohoro tonu te tango, hari tonu; 17 Na kahore o ratou pakiaka, ka pumau mo te wa poto nei: na, i te panga o te whakapawera, o te whakatoi ranei mo te kupu, he tonu iho. 18 Na ko enei te hunga i nga purapura i roto i nga tataramoa; te hunga e rongo ana i te kupu, 19 A, i te putanga o te whakaaro ki tenei ao, o te hangarau o nga taonga, o nga hiahia ki era atu mea, kowaowaotia iho te kupu, a kore ake he hua. 20 Ko enei te hunga i nga purapura i te oneone pai; te hunga i rongo ki te kupu, a tango ana, a whai hua ana, o etahi e toru tekau, o etahi e ono tekau, o etahi kotahi rau. 21 I mea ano ia ki a ratou, Ko raro koia i te mehua whakatu ai i te rama, ina mauria mai, ko raro ranei i te moenga? a kia kaua e whakaturia ki runga ki te turanga rama? 22 E kore hoki tetahi mea i huna e mahue te whakakite; kahore hoki tetahi mea i huna, engari kia puta ki waho. 23 Ki te mea he taringa o tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. 24 I mea ano ia ki a ratou, Kia tupato ki ta koutou e rongo ai: ko te mehua e mehua ai koutou, hei mehua ano tena ki a koutou: a ka tapiritia ano he mea ma koutou, ma nga kaiwhakarongo. 25 Ki te whai mea hoki tetahi, ka hoatu ano ki a ia: ki te kahore he mea a tetahi, ka tangohia ia ia ana ake. 26 I mea ano ia, I rite te rangatiratanga o te Atua ki te tangata i maka e ia he purapura ki te oneone; 27 A ka moe, ka ara, i te po, i te ao, me te tupu ano tera te purapura, te matau ia na te aha. 28 E hua ana hoki te whenua i tona kaha ake ano; ko te rau ki mua, muri iho ko te puku, muri iho ko te witi pakari i roto i te puku. 29 Otira ka rite nga hua, hohoro tonu tana tuku atu i tana toronaihi, kua taea hoki te kotinga. 30 I mea ano ia, Me whakarite e tatou te rangatiratanga o te Atua ki te aha? me whakarite ranei e tatou ki te aha? 31 He rite ki te pua nani, i tona whakatokanga ki te whenua, ko te iti rawa ia i nga purapura katoa i runga i te whenua; 32 Otira ka oti te whakato, ka tupu, ka nui ake i nga otaota katoa, a ka nunui ona manga; kia noho ai nga manu o te rangi i tona taumarumarunga iho. 33 Na he maha ana kupu whakarite pera, i korerotia ai e ia te kupu ki a ratou, ko a ratou i ahei ai te whakarongo. 34 A heoi ana kupu ki a ratou he kupu whakarite anake: a ka noho ko ratou anake, ka whakaaturia e ia nga mea katoa ki ana akonga. 35 Na, i taua ra, i te ahiahi, ka mea ia ki a ratou, Tatou ka whakawhiti ki tawahi. 36 Na, ka oti te mano te tono atu, ka mauria ia e ratou, i runga tonu ano ia i te kaipuke. I a ia ano etahi atu kaipuke ririki.
UPOKO 4 1 ¶ Na ka timata ano ia te whakaako i te taha o te moana: he nui hoki te tangata i huihui ki a ia, no ka eke ia ki runga ki te kaipuke, ka noho ki te moana; i te taha ano o te moana te hui katoa i uta. 2 A he maha ana mea i whakaako ai ki a ratou, he mea whakarite, i mea hoki ki a ratou ia ia e ako ana, 3 Whakarongo mai; Na i haere atu te kairui ki te rui. 4 A, ia ia e rui ana, ka ngahoro etahi ki te taha o te ara, a, ko te rerenga mai o nga manu o te rangi, na kainga ake. 5 Ko etahi i ngahoro ki te wahi kamaka, ki te wahi kihai i nui te oneone; a pihi tonu ake, kahore hoki i hohonu te oneone. 6 A, no te whitinga o te ra, ngaua iho; a, no te mea kahore he putake, memenge noa iho. 7 Ko etahi i ngahoro ki roto ki nga tataramoa, a, no te tupunga ake o nga tataramoa, kowaowaotia ana nga purapura, a kore ake he hua. 8 Ko etahi i ngahoro ki te oneone pai, a whai hua ana; a whanau ake, no etahi e toru tekau, no etahi e ono tekau, no etahi kotahi rau. 9 I mea ano ia ki a ratou, Ki te whai taringa tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. 10 Na ka mahue ko ia anake, ka ui ki a ia ona hoa me te tekau ma rua ki taua kupu whakarite. 11 Na ka mea ia ki a ratou, Kua hoatu ki a koutou te matauranga ki te mea ngaro o te rangatiratanga o te Atua: ki te hunga ia o waho, he mea whakarite enei mea katoa;
27
Te Evanelia a Mareko
37 Na ko te putanga o tetahi hau, he tupuhi, a eke ana nga ngaru ki runga ki te kaipuke, a tomo noa. 38 Na ko ia i te kei i runga i te urunga e moe ana: a ka whakaara ratou ia ia, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, kahore ou manawapa ki a tatou ka ngaro? 39 Na ka ara ia, a riria iho e ia te hau, ka mea ia ki te moana, Kati, whakamutua. Na mariri tonu te hau, takoto ana he marino nui. 40 Na ka mea ia ki a ratou, He aha ta koutou e mataku nei? he aha koutou te whakapono ai? 41 Na ka mataku whakaharahara ratou, ka mea tetahi ki tetahi, Ko wai tenei, ina ka rongo rawa te hau me te moana ki a ia?
mea nui kua meinga e te Ariki ki a koe, me tana atawhai ki a koe. 20 Na ka haere ia, ka anga ka korero ki Rekaporihi i nga mea nunui i mea ai a Ihu ki a ia: a miharo ana nga tangata katoa. 21 ¶ A, no te whitinga atu ano o Ihu ki tawahi i runga i te kaipuke, he nui te tangata i huihui ki a ia: i te taha ano ia o te moana. 22 Na ko te haerenga mai o tetahi o nga rangatira o te whare karakia, ko Hairuha tona ingoa; ka kite ia ia, ka hinga ki ona waewae. 23 He nui tana inoi ki a ia, ka mea, Ko taku tamahine nohinohi kei te whakahemohemo: kia haere ake koe ki te whakapa i ou ringa ki a ia kia ora ai; a ka ora ia. 24 Na haere tahi ana a Ihu me ia; a he rahi te hui i aru ia ia, popo tonu ki a ia. 25 Na ko tetahi wahine e mate ana i te pakaruhanga toto, kotahi tekau ma rua nga tau; 26 He maha nga mamaetanga o nga rata tokomaha, pau katoa ana mea, te maanga ake, heoi kake haere ana te mate. 27 A, no tona rongonga ki a Ihu, ka haere i muri i roto i te mano, a pa ana ki tona kakahu. 28 I mea hoki, Ahakoa pa kau ahau ki ona kakahu, ka ora ahau. 29 A mimiti tonu ake te puna o ona toto; a ka mahara i roto i tona tinana kua ora ia i taua mate. 30 Na mohio tonu a Ihu kua puta he mana i roto ia ia, ka tahurihuri i roto i te mano, ka mea, Ko wai tenei kua pa nei ki oku kakahu? 31 Ka mea ana akonga ki a ia, E kite ana koe i te mano e popo nei ki a koe, ae mea ana koe, Ko wai tenei kua pa mai ki ahau? 32 Na tirotiro ana ia kia kite i te wahine i mea nei i tenei mea. 33 Na ka haere mai te wahine me te wehi me te wiri, i mahara hoki ki te mea i meatia ki a ia, a takoto ana ki tona aroaro, korerotia katoatia ana e ia te tikanga ki a ia. 34 Na ka mea ia ki a ia, E ko, na tou whakapono koe i ora ai; haere marie, kia ora koe i tou mate. 35 I a ia ano e korero ana, ka haere mai etahi o te rangatira o te whare karakia, ka mea, Kua mate tau tamahine: hei aha ake mau te whakararuraru i te Kaiwhakaako? 36 Otira kahore a Ihu i rongo ki te kupu i korerotia, ka mea atu ki te rangatira o te whare karakia, Kaua e mataku, ko te whakapono ia kia whakapono. 37 A kihai tetahi tangata i tukua kia haere tahi me ia, ko Pita anake, ko Hemi, ko Hoani teina o Hemi. 38 A, no te taenga atu ki te whare o te rangatira o te whare karakia, ka kite ia i te ngangau, i te nui hoki o te tangi, o te aue a etahi. 39 A, i tona tomokanga ki roto, ka mea ia ki a ratou, He aha koutou ka ngangau ai, ka tangi ai? kahore te kotiro i mate, engari e moe ana. 40 Na kataina iho ia e ratou. Heoi ka oti ratou katoa te pei ki waho, ka mau ia ki te papa, ki te whaea o te kotiro, ratou ko ona hoa, ka tomo ki te wahi i takoto ai te kotiro. 41 Na ka mau ia ki te ringa o te kotiro, ka mea ki a ia, Tarita kumi; ko te tikanga tenei ina whakamaoritia, E ko, ko taku kupu tenei ki a koe, e ara. 42 Na whakatika tonu ake te kotiro, a haere ana; kotahi tekau ma rua hoki ona tau. Na nui atu to ratou miharo i miharo ai.
UPOKO 5 1 ¶ A ka whiti ratou ki tawahi o te moana, ki te whenua o nga Kararini. 2 Na, mahuta kau i te kaipuke, ka tutaki ki a ia tetahi tangata i puta mai i nga urupa, he wairua poke tona. 3 Kei nga urupa nei tona nohoanga; a kihai ia i taea e tetahi tangata te here, ahakoa he mekameka. 4 He maha hoki ona herenga ki nga here waewae, ki nga mekameka, heoi motumotuhia ana e ia nga mekameka, mongomonga noa ano nga here waewae: te taea hoki e tetahi te whakamarie ia ia. 5 I nga urupa tonu ia i te po, i te ao, e hamama ana, e haehae ana ia ia ki te kohatu. 6 Otira, i tona kitenga ia Ihu i tawhiti, oma ana ia, koropiko ana ki a ia. 7 He nui tona reo ki te karanga, ka mea, Ko te aha taku ki a koe, e Ihu, e te Tama a te Atua, a te Runga Rawa? Ko te Atua taku whakaoati ki a koe, kia kaua ahau e whakamamaetia. 8 He meatanga hoki nana ki a ia, Puta mai i tenei tangata, e te wairua poke. 9 Na ka ui ia ki a ia, Ko wai tou ingoa? Ka whakahokia e ia, ka mea, Ko Rihiona toku ingoa: he tokomaha hoki matou. 10 A he nui tana inoi ki a ia kia kaua ratou e tonoa atu i taua whenua. 11 Na kei reira, kei nga maunga, tetahi kahui poaka e kai ana, tona tini. 12 Na ka inoi nga rewera katoa ki a ia, ka mea, Tonoa matou ki nga poaka, kia tomo matou ki a ratou. 13 Na tukua ana ratou e Ihu. Na ka puta nga wairua poke ki waho, ka tomo ki roto ki nga poaka: na ko te tino rerenga o te kahui ra te pari ki te moana, (me te mea e rua mano ratou;) a paremo iho ki te moana. 14 Na whati ana nga kaiwhangai o nga poaka, a korerotia ana ki te pa, ki aua whenua. Na ka haere ratou kia kite i taua mea i meatia. 15 A, i to ratou taenga mai ki a Ihu, ka kite i te tangata i nohoia nei e nga rewera, tera i te rihiona, e noho ana, kua oti te whakakakahu, kua tika nga mahara, ka mataku ratou. 16 A ka korerotia ki a ratou, e te hunga i kite, te meatanga ki te tangata i nga rewera, ki nga poaka hoki. 17 Na ka anga ratou ka tohe ki a ia kia haere atu io ratou wahi. 18 A, no ka eke ia ki te kaipuke, ka inoi ki a ia te tangata i nga rewera, kia waiho ia hei hoa mona. 19 Otira kihai a Ihu i tuku i a ia, engari ka mea ki a ia, Haere ki tou whare, ki ou hoa, ka korero ki a ratou i nga
28
Te Evanelia a Mareko
43 A he nui tana whakatupato ia ratou, kia kaua tenei e mohiotia e tetahi tangata; ka mea kia hoatu he kai mana.
22 A, no ka haere mai te tamahine a taua Heroriaha ki roto, ka kanikani, a ka ahuareka a Herora, ratou ko te hunga e noho tahi ana me ia, ka mea te kingi ki te kotiro ra, Inoi mai ki ahau tau e pai ai, a ka hoatu e ahau ki a koe. 23 Na ka oati ia ki a ia, Ko tau e tono ai ki ahau, ahakoa ko tetahi taha o toku rangatiratanga, me hoatu e ahau ki a koe. 24 Na ka haere ia, ka korero ki tona whaea, Me tono ahau kite aha? Ka mea tera, Ko te matenga o Hoani Kaiiriiri. 25 Na hohoro tonu tona haere ki te kingi, ka tono, ka mea, Ko taku e pai ai, kia homai e koe ki ahau aianei ko te matenga o Hoani Kaiiriiri i runga i te rihi. 26 Na nui atu te pouri o te kingi; otira i te whakaaro ki tana oati, ki te hunga hoki e noho tahi ana me ia, kihai ia i pai kia whakakahoretia. 27 Na tonoa tonutia atu e te kingi tetahi kaitiaki, a ka mea kia mauria mai tona mahunga: na ka haere tera, poutoa iho tona matenga i roto i te whare herehere. 28 A mauria mai ana tona matenga i runga i te rihi, hoatu ana ki te kotiro: a na te kotiro i hoatu ki tona whaea. 29 A, no ka rongo ana akonga, ka haere mai ka tangohia tona tinana, a whakatakotoria ana ki te urupa. 30 Na ka huihui nga apotoro ki a Ihu, korerotia ana e ratou ki a ia nga mea katoa i mea ai ratou, i whakaako ai. 31 Na ka mea ia ki a ratou, Haere mai koutou na ki te koraha ki te wahi motu ke, ka okioki: he tokomaha hoki e haere mai ana, e haere atu ana, kahore hoki ratou i watea ki te kai. 32 A haere puku ana ratou ki te koraha ki tetahi wahi motu ke ra te kaipuke. 33 A i kite nga mano i to ratou haerenga, he tokomaha i matau ki a ia, na ka oma a waewae ki reira i roto i nga pa katoa, a ko ratou kua tae ki mua, ka huihui ki a ia. 34 A ka puta a Ihu, ka kite i te hui nui, ka aroha ki a ratou, no te mea i rite ratou ki te hipi heparakore: a ka anga ia ka whakaako ia ratou ki nga mea maha. 35 Na, kua heke noa atu te ra, ka haere atu ana akonga ki a ia, ka mea, He wahi koraha tenei, kua heke noa atu te ra: Tonoa atu ratou kia haere ki nga whenua i tetahi taha, i tetahi taha, ki nga kainga, ki te hoko taro ma ratou: kahore hoki a ratou kai. 37 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ma koutou e hoatu he kai ma ratou. Ka mea ratou ki a ia, Me haere oti matou ki te hoko taro ki nga pene e rua rau, ka hoatu ai hei kai ma ratou? 38 Ka mea ia ki a ratou, E hia a koutou taro? haere kia kite. Ka mohio ratou, ka mea, E rima, e rua hoki nga ika. 39 Ka mea ia ki a ratou kia meinga ratou katoa kia noho, he nohoanga, he nohoanga, ki runga ki te tarutaru matomato. 40 Na ka noho ratou, he ropu, tataki rau, tataki rima tekau. 41 A ka mau ia ki nga taro e rima, ki nga ika hoki e rua, ka titiro ki runga ki te rangi, ka whakapai, ka whawhati i nga taro, a hoatu ana ki ana akonga kia whakatakotoria ma ratou; i tuwhaina ano e ia nga ika e rua ma ratou katoa. 42 A kai katoa ana ratou, a ka makona. 43 A kotahi tekau ma rua nga kete i kohia e ratou, ki tonu i nga whatiwhatinga, i nga ika hoki. 44 A ko te hunga i kai taro me te mea e rima mano nga tane. 45 ¶ A akiaki tonu iho ia i ana akonga kia eke ki te kaipuke, kia whakawhiti i mua ia ia ki tawahi, ki Petahaira, ia ia e tono ana i te mano kia haere.
UPOKO 6 1 ¶ A i haere ia i reira, a ka tae ki tona kainga tupu; me te aru ano ana akonga i a ia. 2 A, ka taka mai te hapati, ka anga ia ka whakaako i roto i te whare karakia: a he tokomaha hoki, i to ratou rongonga, i miharo, i mea, No hea enei mea a tenei tangata? he aha hoki tenei whakaaro nui kua hoatu nei ki a ia, i mahia ai enei merekara e ona ringa? 3 Ehara ianei tenei i te kamura, i te tama a Meri, i te tuakana o Hemi, o Hohi, o Hura, o Haimona? a he teka ianei kei a tatou nei ona tuahine? Heoi ka he ratou ki a ia. 4 Otira ka mea a Ihu ki a ratou, kei tona kainga anake, kei ona whanaunga, kei tona whare, te poropiti hapa ai i te honore. 5 A kihai ia i ahei te mea i tetahi merekara ki reira, heoi ano ko te whakapa i ona ringa ki etahi tangata turoro torutoru kia ora ai. 6 A miharo ana ia ki to ratou whakaponokore. Na haereerea ana e ia nga kainga a tawhio noa, whakaako ai. 7 Na ka karangatia e ia te tekau ma rua, ka anga ka tono ia ratou tokorua, tokorua; a hoatu ana ki a ratou he mana hei pei i nga wairua poke; 8 I whakahau ia ki a ratou, kia kaua tetahi mea e mauria ki te ara, he tokotoko anake; kaua he putea, kaua he taro, kaua he moni mo roto i te whitiki: 9 Engari nga hu, e here na; kaua ano e kakahuria nga koti e rua. 10 I mea ano ia ki a ratou, Ka tapoko ki tetahi whare, hei reira noho ai a haere noa i reira. 11 A, ki te kahore etahi e manako ki a koutou, ki te kore e whakarongo ki a koutou, ina haere atu koutou i reira, ruia atu te puehu i raro io koutou waewae hei whakaatu ki a ratou. He pono taku e mea nei ki a koutou, Erangi to Horoma raua ko Komora a te ra whakawa e mama i to taua pa. 12 Na ka haere ratou, ka kauwhau kia ripeneta te tangata. 13 He maha hoki nga rewera i peia, he tokomaha ano nga turoro i kaukauria ki te hinu, i whakaorangia. 14 A ka rongo a Kingi Herora ki enei mea; (kua paku hoki tona ingoa:) a ka mea ia, Kua ara a Hoani Kaiiriiri i te hunga mate, na reira i mahi ai nga merekara i roto ia ia. 15 Ko etahi i mea, Ko Iraia tenei. Ko etahi i mea, He poropiti, he pera ranei me tetahi o nga poropiti. 16 Heoi, i te rongonga o Herora, ka mea ia, Ko Hoani tenei i poutoa e ahau te matenga: kua ara ia i te hunga mate. 17 I tono tangata hoki taua Herora, a hopukia ana a Hoani, herea iho ki te whare herehere, he mea mo Heroriaha, mo te wahine a tona tuakana a Piripi: kua marenatia hoki e ia. 18 Na Hoani hoki i mea ki a Herora, E kore e tika kia riro ia koe te wahine a tou tuakana. 19 Na ka mauahara a Heroriaha ki a ia, ka mea kia whakamatea ia; heoi kihai i taea e ia: 20 I hopohopo hoki a Herora ki a Hoani, i mohio hoki he tangata tika ia, he tapu, na ka ata tiaki ia ia; a, i tona rongonga ki a ia, he maha ana mea i mea ai; 21 A ka tae ki tetahi wa pai, i te takanga ai a Herora i tona ra whanautanga, he hapa ma ana ariki, ma nga rangatira hoia, ma nga tino tangata o Kariri;
29
Te Evanelia a Mareko
46 Na ka mutu tana poroporoaki, ka haere ia ki te maunga ki te inoi. 47 Na kua ahiahi, i waenga moana te kaipuke, ko ia anake hoki i uta. 48 Na ka kite ia ia ratou e ruwha ana i te hoenga; i he hoki te hau ki a ratou: a i te wha o nga mataaratanga o te po ka haere atu ia ki a ratou, i haere maori i runga i te moana, me te mea hoki ka pahika ke i a ratou. 49 Otira ka kite ratou ia ia e haere ana i runga i te moana, ka mahara he wairua, ka aue: 50 I kite hoki ratou katoa ia ia, a ihiihi ana. Na ka korero tonu ia ki a ratou, ka mea ki a ratou, Kia manawanui: ko ahau tenei; kaua e wehi. 51 Na ka eke ia ki te kaipuke ki a ratou; a mariri iho te hau: nui atu to ratou ohooho i roto i a ratou, miharo ana. 52 Kihai hoki ratou i mahara ki nga taro: he pakeke hoki no o ratou ngakau. 53 A, no to ratou whitinga atu, ka tae ki te whenua o Kenehareta, ka herea te kaipuke ki uta. 54 A, no to ratou putanga mai i te kaipuke, mohio tonu ratou ki a ia. 55 A ka oma puta noa i taua whenua a tawhio noa, ka anga ka mau i nga turoro i runga i nga moenga ki te wahi i rongo ai ratou kei reira ia. 56 A, i ona haerenga katoa ki nga kainga, ki nga pa, ki nga whenua ranei, ka whakatakotoria e ratou nga turoro ki nga ara, ka inoi ki a ia kia pa kau ratou ki te taniko o tona kakahu: a ora ake te hunga katoa i pa ki a ia.
11 Ko koutou ia hei mea, Ki te mea tetahi ki tona papa, ki tona whaea ranei, Ko Kopena, ara, he mea hoatu noa, taku mea e pai ai koe; ka rangatira ia. 12 Kare hoki koutou e tuku ia ia ki te mea i tetahi aha ma tona papa, ma tona whaea ranei; 13 Ka waiho e koutou ta koutou whakarerenga iho, i whakarerea iho nei e koutou, hei whakakahore mo te kupu a te Atua: he maha hoki nga mea pena e mahia ana e koutou. 14 Na ka karangatia e ia te iwi katoa ki a ia, ka mea ia ki a ratou, Whakarongo mai koutou katoa ki ahau, kia matau; 15 Kahore he mea o waho o te tangata ka tapoko nei ki roto ki a ia hei whakanoa ia ia: engari nga mea e puta mai ana i roto ia ia, ma ena e noa ai te tangata. 16 Ki te mea he taringa o tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. 17 A, no ka mawehe ke ia i te mano ki te whare, ka ui ana akonga ki a ia ki te tikanga o tena kupu whakarite. 18 Na ka mea ia ki a ratou, Ha, he kuware ano koutou? Kahore koutou i matau, ko nga mea katoa o waho e tapoko nei ki te tangata, e kore ia e noa i era; 19 No te mea e kore e tapoko ki tona ngakau, engari ki te kopu a puta ana ki te poka? 20 I mea ano ia, Ko te mea e puta mai ana i te tangata, ma tera e noa ai te tangata. 21 No roto hoki, no roto i te ngakau o nga tangata te putanga mai o nga whakaaro kino, o nga puremu, o nga moe tahae, o nga kohuru, 22 Te tahae, te apo, te kino, te hianga, te hiahia taikaha, te kanohi kino, te kohukohu, te whakapehapeha, te wairangi: 23 No roto te putanga ake o enei mea kino katoa, a ma reira e noa ai te tangata. 24 Na ka whakatika atu ia i reira, ka haere ki nga wahi o Taira, o Hairona; a tomo ana ki tetahi whare, kihai hoki ia i pai kia rongo tetahi tangata: otiia kihai ia i ngaro. 25 I rongo hoki ki a ia tetahi wahine, he wairua poke to tana kotiro, a haere ana mai, takoto ana ki ona waewae; 26 He wahine Kariki hoki ia, ko Hairopinihia tona iwi; a ka inoi ki a ia kia peia e ia te rewera i roto i tana kotiro. 27 Na ka mea a Ihu ki a ia, Tukua kia matua makona nga tamariki: e kore hoki e pai kia tangohia te taro a nga tamariki, kia maka ma nga kuri. 28 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ia, Ae, e te Ariki: e kai ana ano nga kuri i raro i te tepu i nga kongakonga a nga tamariki. 29 Na ka mea ia ki a ia, Koia kei tena kupu, haere; kua puta te rewera i roto i tau tamahine. 30 A ka haere atu ia ki tona whare, rokohanga atu e takoto ana tana kotiro i runga i te moenga, kua puta te rewera. 31 A i hoki ano ia i nga wahi o Taira, o Hairona, haere ana ki te moana o Kariri, ra waenga o nga wahi o Rekaporihi. 32 Na ka mauria mai ki a ia he turi e whango ana; ka tohe ki a ia kia whakapa i tona ringa ki a ia. 33 Na ka tangohia ia e ia i roto i te mano ki tahaki, a kuhua ana ona maihao ki ona taringa, na ka tuwha, ka whakapa ki tona arero; 34 Ka titiro ki runga ki te rangi, ka whakapumanawa, ka mea ki a ia, Epata, ara, Kia puare. 35 Na puare tonu iho ona taringa, korokoro noa ana te here o tona arero, na kua tika ana korero.
UPOKO 7 1 ¶ Na ka huihui ki a ia nga Parihi, me etahi o nga karaipi i haere mai i Hiruharama. 2 A, i to ratou kitenga i etahi o ana akonga e kai taro ana me te noa ano nga ringa, ara kihai i horoia, ka whakahe ratou. 3 E kore hoki nga Parihi me nga Hurai katoa e kai, ki te kahore i ata horoia nga ringa, e mau ana hoki ki te whakarerenga iho a nga kaumatua. 4 Ka hoki mai ratou i te kainga hokohoko, ki te kahore i horoi, e kore ratou e kai. He maha ano era atu mea kua riro mai hei pupuri ma ratou, nga horoinga o nga kapu, o nga pata, o nga mea parahi, o nga tepu. 5 Katahi ka ui nga Parihi me nga karaipi ki a ia, He aha au akonga te haere ai i runga i te whakarerenga iho a nga kaumatua, a kahore e horoi i nga ringa ina kai taro? 6 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Tika rawa ta Ihaia i poropiti ai mo koutou, mo te hunga tinihanga, te mea hoki i tuhituhia, Te iwi nei ko o ratou ngutu hei whakahonore moku, ko o ratou ngakau ia matara noa i ahau. 7 Otira maumau karakia noa ratou ki ahau, ko ta ratou nei hoki e whakaako ai ko nga whakahau a te tangata. 8 Kei te whakarere hoki koutou i ta te Atua kupu ako, ka mau ki te whakarerenga iho a te tangata. 9 A ka mea ia ki a ratou, Tena ra ta koutou whakakahore i te ture a te Atua, kia mau ai koutou ki ta koutou whakarerenga iho. 10 I mea hoki a Mohi, Whakahonoretia tou papa me tou whaea; a, Ki te kanga tetahi i tona papa, i tona whaea ranei, kia mate ia, mate rawa.
30
Te Evanelia a Mareko
36 Katahi ia ka whakatupato ia ratou kia kaua e korerotia ki te tangata: otira ahakoa te nui o tana whakatupato ia ratou, nui noa atu ta ratou korero haere; 37 A tino miharo rawa ratou, ka mea, pai tonu tana meatanga i nga mea katoa: e mea ana ia i nga turi kia rongo, i nga wahangu kia korero.
23 Na ka mau ia ki te ringa o te matapo, ka arahi ia ia ki waho o te kainga; ka tuwha ki ona kanohi, a ka whakapa i ona ringa ki a ia, ka ui ki a ia me kore ia e kite i tetahi mea. 24 Na ka titiro ake ia, ka mea, E kite ana ahau i nga tangata e haereere ana me te mea he rakau. 25 Me i reira ka whakapakia ano nga ringa ki ona kanohi, ka mea ia ia kia titiro: na ka ora ia, a ka marama te titiro ki nga tangata katoa. 26 Na ka tono ia ia ia ki tona whare, ka mea atu, Kaua e tomo ki te kainga, kaua ano hoki e korerotia ki tetahi o te kainga. 27 Na ka haere a Ihu ratou ko ana akonga ki nga kainga o Hiharia Piripai: a i te ara ka ui ia ki ana akonga, ka mea ki a ratou, Ki ta nga tangata ki, ko wai ahau? 28 Na ko ta ratou whakahokinga, Ko Hoani Kaiiriiri: ki ta etahi, Ko Iraia; ki etahi, Ko tetahi o nga poropiti. 29 Na ka mea ia ki a ratou, Ki ta koutou na ki, ko wai ahau? Na ka whakahoki a Pita, ka mea ki a ia, Ko te Karaiti koe. 30 Na ka whakatupato ia ia ratou, kia kaua ia e korerotia ki te tangata. 31 Na ka anga ia ki te whakaako i a ratou, kua takoto te tikanga kia maha nga mamae o te Tama a te tangata, kia whakakinongia hoki e nga kaumatua, e nga tohunga nui, e nga karaipi, kia whakamatea, a i te toru o nga ra ka ara. 32 I korerotia matanuitia ano taua kupu e ia. Na ka mau a Pita ki a ia, ka anga ka whakahe ki tana. 33 Otira ka tahuri ia, ka titiro ki ana akonga, ka whakahe ki ta Pita, ka mea, Haere ki muri i ahau, e Hatana: kahore hoki ou ngakau ki nga mea a te Atua, engari ki a te tangata. 34 Na ka karangatia e ia te mano ki a ia, ratou ko ana akonga, ka mea ki a ratou, Ki te mea tetahi kia haere mai ki te whai i ahau, me whakakahore ia e ia ano, me amo tona ripeka, ka aru ai i ahau. 35 Ki te whai hoki tetahi kia ora, ka mate ano ia; engari ki te mate tetahi, mona i whakaaro ki ahau, ki te rongopai hoki, ka ora ia. 36 He aha hoki te pai ki te tangata, ki te riro ia ia te ao katoa, a ka kore he ora mona? 37 He aha hoki ta te tangata e hoatu ai hei utu mona kia ora? 38 Na, ki te whakama tetahi ki ahau, ki aku korero, i tenei whakatupuranga puremu, kino; Ka whakama ano hoki te Tama a te tangata ki a ia, ina haere mai i runga i te kororia o tona Matua, ratou ko nga anahera tapu.
UPOKO 8 1 I aua ra i te mea he nui te mano, kahore hoki a ratou kai, ka karangatia e Ihu ana akonga, ka mea ki a ratou, 2 E aroha ana ahau ki te mano, ka toru nei hoki o ratou ra e noho ana ki ahau, a kahore he kai; 3 Ki te tonoa pukutia ratou e ahau ki o ratou kainga, ka hemo ki te ara: i haere mai hoki etahi o ratou i tawhiti. 4 Na ka whakahokia e ana akonga ki a ia, Me aha e te tangata ka makona ai enei i te taro i konei, i te koraha? 5 Na ka ui ia ki a ratou, E hia a koutou taro? Ka mea ratou, E whitu. 6 Na ka mea ia ki te mano kia noho ki te whenua: a ka mau ki nga taro e whitu, ka whakawhetai, ka whawhati, a hoatu ana ki ana akonga kia whakatakotoria ma ratou; a whakatakotoria ana ki te aroaro o te iwi. 7 He ika ano a ratou torutoru nei, he mea nonohi: a ka mutu te whakapai, ka mea ia kia whakatakotoria hoki era. 8 Na kai ana ratou, a ka makona: a kohia ake ana nga whatiwhatinga i toe e whitu nga kete. 9 Me te mea e wha mano te hunga i kai: a tonoa atu ana ratou e ia. 10 Na eke tonu ia ratou ko ana akonga ki te kaipuke, a ka tae ki nga wahi o Taramanuta. 11 Na ka haere mai nga Parihi, ka anga ka totohe ki a ia, ka rapu tohu ki a ia i te rangi, hei whakamatautau mona. 12 Na ka hotu tona wairua, ka mea, He aha tenei whakatupuranga ka rapu ai ki te tohu? he pono taku e mea nei ki a koutou, E kore e hoatu he tohu ki tenei whakatupuranga. 13 Na mahue ake ratou ia ia, a eke ana ano ki te kaipuke, rere ana ki tera taha. 14 Na i wareware nga akonga ki te mau taro, kotahi tonu a ratou taro i te kaipuke. 15 Na ka whakatupato ia ia ratou, ka mea, Kia mahara, kia tupato i te rewena a nga Parihi, i te rewena hoki a Herora. 16 A ka korerorero ratou ki a ratou ano, ka mea, No te mea kahore a tatou taro. 17 Ka mohio a Ihu, ka mea ki a ratou, He aha koutou ka korerorero ai no te mea kahore a koutou taro? kiano koutou i matau noa, kiano i matau? kua pakeke ano ranei o koutou ngakau? 18 He kanohi nei o koutou, a kahore e kite? he taringa nei o koutou, a kahore e rongo? a kahore koutou e mahara? 19 I ahau i whawhati i nga taro e rima ma nga mano e rima, e hia nga kete ki o nga whatiwhatinga i kohia e koutou? Ka mea ratou ki a ia, Kotahi tekau ma rua. 20 A i nga taro hoki e whitu ma nga mano e wha, e hia nga kete ki o nga whatiwhatinga i kohia e koutou? Ka mea ratou, E whitu. 21 Na ka mea ia ki a ratou, he aha koutou te matau ai? 22 ¶ A ka tae ki Petahaira; Na ka kawea mai e ratou he matapo ki a ia, ka inoi ki a ia kia whakapangia e ia.
UPOKO 9 1 Na ka mea ia ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Tenei ano etahi o te hunga e tu nei e kore e pangia e te mate, kia kite ra ano i te rangatiratanga o te Atua e haere mai ana i runga i te kaha. 2 A ka pahure nga ra e ono, ka mau a Ihu ki a Pita, ki a Hemi, ki a Hoani, na kawea ana ratou e ia ki runga ki tetahi maunga tiketike ki te wahi motu ke: a ka puta ke tona ahua i to ratou aroaro. 3 Na kanapa tonu ona kakahu, ma tonu me te hukarere; e kore hoki e ahei te kaihoroi i runga i te whenua te ma. 4 Na ka puta mai ki a ratou a Iraia raua ko Mohi: e korerorero ana raua ki a Ihu. 5 Na ka oho a Pita, ka mea ki a Ihu, E kara, he pai kia noho tatou i konei: na kia hanga e matou etahi wharau kia toru; kia kotahi mou, kia kotahi mo Mohi, kia kotahi mo Iraia.
31
Te Evanelia a Mareko
6 Kahore hoki ia i matau ki tana e korero ai; i tino wehi hoki ratou. 7 Na ko tetahi kapua e taumarumaru ana ki runga ki a ratou: a ka puta he reo i te kapua, e mea ana, Ko taku Tama tenei i aroha ai: whakarongo ki a ia. 8 A, titiro rawa ake ratou ki tetahi taha, ki tetahi taha, kahore a ratou tangata i kite ai, ko ratou anake, ko Ihu. 9 A, i a ratou e heke iho ana i te maunga, ka whakatupato ia ia ratou kia kaua e korerotia ki te tangata a ratou i kite ai, kia ara ra ano te Tama a te tangata i te hunga mate. 10 A i puritia taua kupu e ratou, ka uiui ki a ratou ano, he aha ra te aranga ake i te hunga mate. 11 A ka ui ratou ki a ia, ka mea, He aha nga karaipi ka mea ai, ko Iraia kia matua puta mai? 12 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, E puta ana ano a Iraia i mua ki te whakatika i nga mea katoa; kua oti ano te tuhituhi mo te Tama a te tangata, kia maha ona mamae, kia whakakahoretia. 13 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Kua tae mai ano a Iraia, heoi meatia ana e ratou ki a ia ta ratou i pai ai, nga mea hoki i tuhituhia mona. 14 A, no tona taenga ki nga akonga, ka kite ia he rahi te hui e karapoti ana ia ratou, me nga karaipi e totohe ana ki a ratou. 15 A, kite kau te mano katoa ia ia, ka miharo, a oma ana, oha ana ki a ia. 16 Na ka ui ia ki nga karaipi, He aha ta koutou e totohe na ki a ratou? 17 Na ka whakahoki tetahi i roto i te mano, ka mea, E te Kaiwhakaako, i kawea mai e ahau taku tama ki a koe, he wairua reokore tona; 18 A, i nga wahi e hopu ai te wairua ia ia, ka taia iho: tutu ana te huka, tetea ana ona niho, a pakoko haere ana: i mea ano ahau ki au akonga kia peia ia ki waho; a kihai i taea e ratou. 19 Na ko tana whakahokinga ki a ia, ka mea, E te uri whakaponokore, kia pehea te roa o toku noho ki a koutou? kia pehea te roa o toku manawanui ki a koutou? kawea mai ki ahau. 20 Na kawea ana mai ia ki a ia: a, i tona kitenga ia ia, na haea tonutia iho ia e te wairua; ka hinga ia ki te whenua, ka okeoke, ka huka. 21 Na ka ui ia ki tona matua, Ka pehea te roa o te mea nei ki a ia? Ka mea ia, No te tamarikitanga. 22 He maha ana turakanga ia ia ki te kapura, ki te wai, kia ngaro ai: otira ki te taea e koe te aha ranei, arohaina maua, kia puta tou whakaaro ki a maua. 23 Ka mea a Ihu ki a ia, Ki te taea e koe te whakapono, ka taea nga mea katoa e te tangata whakapono. 24 Na karanga tonu mai te matua o te tama, ka mea, E whakapono ana ahau, e te Ariki; awhinatia toku whakaponokore. 25 Ka kite a Ihu i te mano e oma mai ana, ka riria e ia te wairua poke, ka mea ki a ia, E te wairua wahangu, turi, ko taku kupu tenei ki a koe, Puta mai i roto i a ia, kaua ano e tomo atu ki roto ki a ia. 26 Na hamama ana te wairua, haehae noa iho ana ia ia, a puta ana mai ki waho: no ka rite ia ki te tupapaku; a he tokomaha i mea, Kua mate. 27 Otira ka mau a Ihu ki tona ringa, ka whakaara ia ia; a ka whakatika ia.
28 A, ia ia ka tomo ki te whare, ka ui puku ana akonga ki a ia, He aha matou te ahei ai te pei ia ia ki waho? 29 Ano ra ko ia ki a ratou, E kore e puta noa te pena, ma te inoi anake me te nohopuku. 30 Na ka hapainga e ratou i reira, a haere ana ra waenganui o Kariri; a kihai ia i pai kia mohiotia e tetahi. 31 Ko tana hoki i whakaako ai ki ana akonga, i mea ai ki a ratou, Ka tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o nga tangata, a ma ratou ia e whakamate; a ka oti ia te whakamate, ka ara ake i te toru o nga ra. 32 Na kihai ratou i matau ki taua kupu, ka mataku hoki ki te ui ki a ia. 33 Na ka tae ia ki Kaperenauma; a, ia ia i roto i te whare, ka ui ia ki a ratou, He aha ta koutou i korerorero ai ki a koutou i te ara? 34 Otiia kihai ratou i kiki: ko ta ratou hoki i kore korero ai ki a ratou ano i te ara, ko wai te mea nui rawa. 35 Na ka noho ia, ka karanga i te tekau ma rua, ka mea ki a ratou, Ki te whai tetahi kia whiti ko ia hei mua, ka waiho ia hei muri i te katoa, hei kaimahi ma te katoa. 36 Na ka mau ia ki tetahi tamaiti, a whakaturia ana ki waenganui i a ratou: na ka hopukia ia e ia ki ona ringa, ka mea ki a ratou, 37 Ki te manako tetahi ki tetahi o enei tamariki, he whakaaro ki toku ingoa, e manako ana ki ahau; 38 Na ka whakahoki a Hoani ki a ia, ka mea, E kara, i kite matou i tetahi e pei rewera ana i runga i tou ingoa: na riria iho e matou, kahore hoki ia e haere tahi me tatou. 39 Na ka mea a Ihu, Kaua e riria: ki te mea hoki noku te ingoa e mahi merekara ai tetahi, e kore e hohoro tana korero kino moku. 40 Ko ia hoki ehara i te hoa whawhai no tatou ia. 41 Ki te whakainumia koutou e tetahi ki te kapu wai, he whakaaro ki toku ingoa, no te mea no te Karaiti koutou, he pono taku e mea nei ki a koutou, e kore ia e hapa i tona utu. 42 Na, ki te he tetahi i tetahi o enei mea nonohi e whakapono nei ki ahau, he pai ke ki a ia me i whakairia tetahi kohatu mira ki tona kaki, a ka maka ia ki te moana. 43 Na, ki te he koe i tou ringa, poutoa: pai ke hoki mou te tomo mutu ki te ora i te maka ringaruatia ki Kehena, ki te kapura e kore e tineia. 44 Ki te wahi e kore ai e mate to ratou kutukutu, ki te kapura e kore e tineia. 45 Ki te he ano koe i tou waewae, poutoa: pai ke hoki mou te tomo kopa ki te ora i te maka waewaeruatia ki Kehena, ki te kapura e kore e tineia. 46 Ki te wahi e kore ai e mate to ratou kutukutu, ki te kapura e kore e tineia. 47 A ki te he koe i tou kanohi, tikarohia: pai ke hoki mou te tomo kanohi tahi ki te rangatiratanga o te Atua i te maka kanohi rua ki te kapura o Kehena. 48 Ki te wahi e kore ai e mate to ratou kutukutu, ki te kapura e kore e tineia. 49 Ta te mea ka totea nga tangata katoa ki te kapura, ka totea ano nga patunga tapu katoa ki te tote. 50 He pai te tote: otira ki te pirau te tote, ma te aha e whai tikanga tote ai? Kia whai tote i roto i a koutou, kia mau hoki te rongo a tetahi ki tetahi.
32
Te Evanelia a Mareko
UPOKO 10
whakauaua o te tapoko ki te rangatiratanga o te Atua o te hunga e whakawhirinaki ana ki nga taonga! 25 Erangi te haere o te kamera ra te kowhao o te ngira he mea takoto noa, he whakauaua rawa ia te haere o te tangata taonga ki roto ki te rangatiratanga o te Atua. 26 Na rahi rawa to ratou miharo, ka mea ki a ratou ano, Ko wai ra e ora? 27 Na ka titiro a Ihu ki a ratou, ka mea, E kore tenei e taea e te tangata, ki te Atua ia ka taea: e taea hoki nga mea katoa e te Atua. 28 Katahi ka anga a Pita ka mea ki a ia, Na, kua mahue nei ia matou nga mea katoa, kua aru nei ia koe. 29 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea, He pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore he tangata i whakarerea e ia he whare, he teina, he tuahine, he papa, he whaea, he wahine, he tamariki, he whenua, he whakaaro ki ahau, mo te rongopai hoki. , 30 Ina, tataki rau nga mea e riro ia ia, i tenei wa, he whare, he teina, he tuahine, he whaea, he tamariki, he mara, me te whakatoi; a i te ao meake nei ko te ora tonu. 31 He tokomaha ia o mua e waiho ki muri; ko o muri ki mua. 32 Na i te huarahi ratou e haere ana ki Hiruharama; a ko Ihu i haere i mua i a ratou: a miharo ana ratou; a aru ana ratou, ka mataku. Katahi ka mau ano ia i te tekau ma rua, ka anga ka korero ki a ratou i nga mea meake pa ki a ia. 33 Nana, e haere ana tenei tatou ki Hiruharama; a ka tukua te Tama a te tangata ki nga tohunga nui, ki nga karaipi; a ka kiia e ratou kia mate, ka tuku hoki i a ia ki nga tauiwi. 34 Ka tawaia ia, ka tuwhaina, ka tuwhaina, ka whakamatea: ai te toru o nga ra ka ara. 35 Na ka haere mai ki a ia a Hemi raua ko Hoani, nga tama a Heperi, ka mea, E te Kaiwhakaako, e hiahia ana maua kia meatia e koe ta maua e inoi ai. 36 Na ka mea ia ki a raua, He aha ta korua e hiahia ai kia meatia e ahau ma korua? 37 Ka mea raua ki a ia, Tukua ki a maua kia noho, tetahi ki tou matau, tetahi ki tou maui, i tou kororia. 38 Na ko te meatanga a Ihu ki a raua, Kahore korua e matau ki ta korua e inoi nei: e ahei ranei korua te inu i te kapu ka inumia nei e ahau? kia iriiria koe ki te iriiringa e iriiria ai ahau? 39 Ka mea raua ki a ia, E ahei ano. Ka mea a Ihu ki a raua, E inu ano korua i te kapu ka inumia nei e ahau; e iriiria korua ki te iriiringa e iriiria ai ahau: 40 Tena ko te noho ki toku matau, ki toku maui ranei, ehara i te mea maku; engari ka hoatu ki te hunga i whakaritea nei mo ratou. 41 A, no te rongonga o te tekau, ka anga ka riri ki a Hemi raua ko Hoani. 42 Na karangatia ana ratou e Ihu ki a ia, ka mea ki a ratou, E mahara ana koutou, ko te hunga e kiia ana he kawana no nga tauiwi hei whakatupu rangatira ki a ratou; ko o ratou tangata rarahi hei mana ki runga ki a ratou. 43 E kore e pera i roto i a koutou: engari ki te mea tetahi kia tupu ia hei tangata nui i roto i a koutou, me whakatupu kaimahi ia ma koutou. 44 A ki te mea tetahi o koutou kia whakanuia rawatia, me whakatupu pononga ia ma te katoa. 45 Kihai nei hoki te Tama a te tangata i haere mai kia mahia he mea mana, engari kia mahi ia, kia tuku hoki ia ia kia mate hei utu mo nga tangata tokomaha.
1 ¶ Na ka whakatika ia i reira, haere ana ki nga wahi o Huria ki tera taha o Horano: na ka huihui mai ano nga mano ki a ia; ka ako ano ia i a ratou, ko tana hanga hoki tera. 2 Na ka haere mai nga Parihi, ka ui ki a ia, He mea tika ranei kia whakarere te tangata i tana wahine? te whakamatautau ia ia. 3 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, he aha ta Mohi i mea ai ki a koutou? 4 Ka ki ratou, I tukua e Mohi kia tuhituhia he pukapuka whakarere, ka whakarere ai. 5 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Na te pakeke oo koutou ngakau i tuhituhia ai e ia tenei kupu ako ki a koutou. 6 I te orokohanganga ia, i hanga raua e te Atua he tane, he wahine. 7 Mo konei ka whakarerea e te tangata tona papa me tona whaea, a ka piri ki tana wahine; 8 Hei kikokiko kotahi hoki raua tokorua: na heoi ano to raua tokoruatanga, engari kotahi ano kikokiko. 9 Na, ko a te Atua i hono ai, kaua e wehea e te tangata. 10 A i te whare ka ui ano ana akonga ki a ia ki taua mea. 11 Ka mea ia ki a ratou, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, a ka marena i tetahi atu, e puremu ana ia, e hara ana ki tera. 12 Ki te whakarere hoki te wahine i tana tane, a ka marenatia ki tetahi atu, e puremu ana ia. 13 Na ka kawea mai ki a ia etahi tamariki nonohi, kia pa ai ia ki a ratou: otira ka riria e ana akonga te hunga nana i kawe mai. 14 No te kitenga ia o Ihu, ka riri, ka mea ki a ratou, Tukua nga tamariki nonohi kia haere mai ki ahau, kaua hoki ratou e araia atu: no nga penei hoki te rangatiratanga o te Atua. 15 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kahore e rite te tango a tetahi i te rangatiratanga o te Atua ki ta te tamaiti nohinohi, e kore ia e tomo ki roto. 16 Na okookona ana ratou e ia, whakapakia iho ona ringa ki runga ki a ratou, manaakitia ana ratou. 17 Na, ia ia e haere ana i te huarahi, ka oma mai tetahi, ka tuku i nga turi ki a ia, ka ui, E te Kaiwhakaako pai, me aha ahau ka whiwhi ai ki te ora tonu? 18 Na ko te meatanga a Ihu ki a ia, He aha ahau i kiia ai e koe he pai? kahore tetahi i pai, kotahi anake, ko te Atua. 19 E matau ana koe ki nga ture, Kaua e puremu, Kaua e patu tangata, Kaua e tahae, Kaua e whakapae teka, Kaua e kaia, Whakahonoretia tou papa me tou whaea. 20 Na ka whakahoki tera, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, kua rite katoa enei mea i ahau no toku tamarikitanga ake. 21 Ka kite a Ihu i a ia ka aroha ki a ia, ka mea ki a ia, Kotahi te mea kahore nei i a koe: haere, hokona ou taonga, ka hoatu ki nga rawakore, a e whai taonga koe ki te rangi: a haere mai, tangohia te ripeka, ka whai i ahau. 22 Na ka pouri ia mo taua kupu, a haere pouri ana: he maha hoki ona taonga. 23 Na ka tirotiro a Ihu, ka mea ki ana akonga, Ano te whakauaua o te tapoko o te hunga taonga ki te rangatiratanga o te Atua! 24 Na ka miharo nga akonga ki ana kupu. Na ka whakahoki ano a Ihu, ka mea ki a ratou, E tama ma, ano te
33
Te Evanelia a Mareko
46 Na ka tae ratou ki Heriko: a, i a ia e haere atu ana i Heriko, ratou ko ana akonga me te mano tini, e noho ana a Paratimiuha, tama a Timiuha, he matapo, i te taha o te ara ki te tono mea mana. 47 A, i tona rongonga ko Ihu o Nahareta tena, ka anga ia ka karanga, ka mea, E Ihu, e te Tama a Rawiri, kia aroha ki ahau. 48 A he tokomaha ki te kii kia noho puku, heoi tino rahi ake tana karanga, E te Tama a Rawiri, kia aroha ki ahau. 49 Na ka tu a Ihu, ka mea kia karangatia ia. A karangatia ana e ratou te matapo, ka mea ki a ia, Kia maia, whakatika; e karanga ana ia ki a koe. 50 Na ka whakarerea e ia tona kakahu, a whakatika ana, haere ana ki a Ihu. 51 Na ka oho a Ihu, ka mea ki a ia, He aha tau e hiahia na kia meatia e ahau mau? Ka mea te matapo ki a ia, E te Ariki, kia titiro ahau. 52 Na ka mea a Ihu ki a ia, Haere; na tou whakapono koe i ora ai. Na titiro tonu ake ia, aru ana ia Ihu i te ara.
e hoko mai ana i roto i te temepara, turakina ake nga tepu o nga kaiwhakawhitiwhiti moni, me nga nohoanga o te hunga hoko kukupa; 16 A kihai i tukua e ia kia mauria tetahi oko e te tangata ra te temepara. 17 A i whakaako ia, i mea ki a ratou, Kahore koia i tuhituhia, Ka kiia toku whare he whare inoi mo nga tauiwi katoa? heoi kua meinga nei e koutou hei ana mo nga kaipahua. 18 I rongo hoki nga karaipi me nga tohunga nui, a ka rapu ki te pehea e whakangaromia ai ia: i mataku hoki ratou ia ia, no te mea i miharo te iwi katoa ki tana ako. 19 A i nga ahiahi ka haere ia ki waho o te pa. 20 A, i te ata, ia ratou e haere ana, ka kite i te piki, kua maroke ake i nga pakiaka. 21 Na ka mahara a Pita, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, na, te piki i kanga ra e koe, kua maroke. 22 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kia mau te whakapono ki te Atua. 23 He pono hoki taku e mea nei ki a koutou, Ki te mea tetahi ki tenei maunga, Kia neke atu koe, kia whakataka ki te moana; e kore ano e ruarua tona ngakau, engari ka whakapono tera ka puta mai nga mea i korerotia e ia; ka riro ia ia tana i mea ai. 24 Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Ko nga mea katoa e tono ai koutou ina inoi, me whakapono ka riro mai ia koutou, a ka whiwhi koutou. 25 A, ka tu koutou, ka karakia, ki te mea he take riri ta koutou ki tetahi, murua: kia murua ai hoki o koutou he e to koutou Matua i te rangi. 26 Na ki te kore koutou e muru, e kore ano e whakarerea noatia iho o koutou he e to koutou Matua i te rangi. 27 Na ka tae ano ratou ki Hiruharama: a, ia ia e haereere ana i te temepara, ka haere mai ki a ia nga tohunga nui, me nga karaipi, me nga kaumatua. 28 Ka mea ki a ia, Tena, te mana i meatia ai enei mea e koe? na wai i hoatu tenei mana ki a koe, i mea ai koe i enei mea? 29 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Maku hoki e ui ki a koutou kia kotahi kupu, ma koutou e whakahoki mai ki ahau, katahi ka korerotia e ahau ki a koutou te mana i mea ai ahau i enei mea. 30 Ko te iriiringa a Hoani, no te rangi ranei, no te tangata ranei? whakahoki mai ki ahau. 31 A ka korerorero ratou ki a ratou ano, ka mea, Ki te mea tatou, No te rangi; ka mea ia, Ha, he aha koutou te whakapono ai ki a ia? 32 A ki te mea tatou, No te tangata; ka mataku ratou i te iwi: ki ta ratou katoa hoki he poropiti pono a Hoani. 33 Na ka whakahoki ratou, ka mea ki a Ihu, Kahore matou e matau. Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, E kore ano e korerotia e ahau ki a koutou te mana i mea ai ahau i enei mea.
UPOKO 11 1 ¶ A, no ka tata ratou ki Hiruharama, ki Petapaki, ki Petani, i Maunga Oriwa, tokorua ana akonga i tonoa e ia. 2 A i mea ia ki a raua, Haere ki te kainga e anga mai ana ki a korua: e tomo kau ki reira, ka kite korua i tetahi kuao e here ana, kahore ano i nohoia e te tangata; wetekina, arahina mai. 3 A ki te ki mai tetahi tangata ki a korua, He aha tenei ka meinga ai e korua? mea atu e mea ana te Ariki ki a ia; na ka tukua tonutia mai e ia ki konei. 4 Na haere ana raua, ka kite i te kuao e here ana ki te kuwaha i waho i te ara; a wetekina ana ia e ratou. 5 A ka mea etahi o te hunga e tu ana i reira ki a raua, he aha ta korua e wewete na i te kuao? 6 Na ka korerotia e raua ki a ratou ta Ihu i mea ai: a tukua ana raua e ratou. 7 Na ka arahina te kuao ki a Ihu, na wharikitia ana o raua kakahu ki runga ki a ia; a noho ana ia i runga i a ia. 8 Na he tokomaha i whariki io ratou kakahu ki te ara: ko etahi i kokoti i nga manga o nga rakau, wharikitia ana ki te ara. 9 Na, ko te hunga i haere i mua, me te hunga i haere i muri, i karanga, i mea, Ohana; Ka whakapaingia ia e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki. 10 Ka whakapaingia te rangatiratanga o to tatou matua o Rawiri e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki: Ohana i runga rawa. 11 Na ka tomo a Ihu ki Hiruharama, ki roto hoki ki te temepara: a, ka mutu tana tirotiro i nga mea katoa, ko te wa hoki o te ahiahi, ka haere ratou ko te tekau ma rua ki Petani. 12 Na, i te aonga ake, i to ratou haerenga mai i Petani, ka hiakai ia: 13 A, i tona kitenga i tetahi piki i tawhiti, he rau ona, ka haere ia, me kore e kitea tetahi mea i runga: a, i tona taenga ki reira, kahore he mea i kitea e ia, he rau anake; kahore ano hoki te wa piki. 14 Na ka oho a Ihu, ka mea ki taua rakau, Kaua rawa te tangata e kai i tetahi hua ou ake tonu atu. A ka rongo ana akonga. 15 Na ka tae ratou ki Hiruharama: a ka tomo a Ihu ki te temepara, ka anga ka pei ki waho i te hunga e hoko mai ana,
UPOKO 12 1 ¶ Na ka timata ia ki te korero kupu whakarite ki a ratou. I whakatokia te mara waina e tetahi tangata, a taiepatia ana ki te taiepa, na ka keria te takotoranga waina, hanga ana tetahi whare tiketike, tukua ana e ia ki nga kaimahi, na ko tona haerenga ki tawhiti. 2 A i te po i tika ai ka tonoa e ia he pononga ki nga kaimahi ki te tiki i etahi hua o te mara waina ia ratou.
34
Te Evanelia a Mareko
3 Na ka mau ratou ki a ia, a whiua ana, tonoa kautia atu ana. 4 Na ka tonoa ano e ia ki a ratou tetahi atu pononga; a ka akina ia e ratou ki te kohatu, ngawha iho tona matenga, a ka tukinotia ia ka tonoa atu. 5 Na ka tonoa ano e ia tetahi atu; a patua iho ia e ratou, me te tini ke atu; ko etahi i whiua, ko etahi i whakamatea. 6 Na kotahi ake ano tana, he tama aroha nana, ko ia o muri rawa i tonoa ai e ia ki a ratou, i mea hoki ia, E hopohopo ratou ki taku tama. 7 Na ka mea aua kaimahi ki a ratou ano, Ko te tangata tenei mona te kainga; tena, tatou ka whakamate ia ia, a mo tatou te kainga. 8 Na ka mau ratou ki a ia, whakamatea iho, maka ana ki waho o te mara waina. 9 Na, ka pehea te rangatira o te mara waina? ka haere mai ia, ka whakangaro i nga kaimahi, ka hoatu te mara waina ki etahi atu. 10 A kahore ano koutou i korero i tenei karaipiture; Ko te kohatu i kapea e nga kaihanga kua meinga hei upoko mo te kokonga. 11 Na Ihowa tenei, a he mea miharo ki o tatou kanohi? 12 Na ka whai ratou kia hopukina ia, engari i mataku i te mano: i mohio hoki ratou mo ratou te kupu whakarite i korerotia nei e ia: na whakarerea ana ia, haere ana ratou. 13 Na ka tonoa mai e ratou ki a ia etahi o nga Parihi, ratou ko nga Heroriana, hei hopu mo tetahi kupu ana. 14 A, no to ratou taenga mai, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, e matau ana matou he pono koe, e kore ano koe e whakaaro ki te tangata: e kore hoki koe e titiro ki te kanohi tangata, engari e whakaako ana i te ara o te Atua i runga i te pono: he mea tika ranei te hoatu te takoha ki a Hiha, kahore ranei? 15 Me hoatu ranei e matou, kaua ranei e hoatu? Otira i mohio ia ki to ratou tinihanga, ka mea ki a ratou, He aha koutou ka whakamatautau ai i ahau? mauria mai he pene ki ahau, kia kite ahau. 16 Na kawea ana e ratou. Na ko tana meatanga ki a ratou, No wai tenei ahua me te tuhituhinga? Ka mea ratou ki a ia, No Hiha. 17 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Hoatu ki a Hiha nga mea a Hiha, ki te Atua nga mea a te Atua. A miharo ana ratou ki a ia. 18 Na ka haere mai ki a ia nga Haruki, e mea nei kahore he aranga; ka ui ratou ki a ia, ka mea, 19 E te Kaiwhakaako, i tuhituhi a Mohi ki a matou, Ki te mate te tuakana o tetahi tangata, mahue iho tana wahine, kahore he tamariki hei waihotanga iho, me tango e tona teina tana wahine, ka whakatupu uri ai mo tona tuakana. 20 Na tera tetahi whanau, tokowhitu, he tuakana, he teina: ka tango to mua i te wahine, ka mate, a kahore he uri hei waihotanga iho. 21 Katahi ka tango te tuarua i a ia, ka mate, kahore ano hoki ona uri hei waihotanga iho: pera tonu ano hoki te tuatoru. 22 I tango ano te tokowhitu ia ia, a kahore o ratou uri hei waihotanga iho: muri rawa iho ka mate ko te wahine. 23 Na, i te aranga, i te mea ka ara ratou, ma wai o ratou te wahine? he wahine hoki ia na te tokowhitu. 24 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Ehara ianei tenei i te mea i he ai koutou, kahore nei hoki e mohio ki nga karaipiture, ki te kaha hoki o te Atua?
25 I te mea hoki ka ara mai ratou i te hunga mate, e kore e marena, e kore ano e hoatu kia marenatia; engari ka rite ki nga anahera o te rangi. 26 Na mo te hunga mate, mo te aranga: kahore ano koutou i kite i te pukapuka a Mohi, i korero te Atua ki a ia i roto i te rakau, i mea ai, Ko ahau te Atua o Aperahama, te Atua o Ihaka, te Atua o Hakopa. ? 27 Ehara ia i te Atua no te hunga mate, engari he Atua no te hunga ora: na nui atu to koutou he. 28 A, ko te haerenga mai o tetahi o nga karaipi, ko te rongonga ki a ratou e totohe ana, ka kite he pai tana whakahoki ki a ratou, ka ui ki a ia, Ko tehea te tuatahi o nga ture katoa? 29 Na ka whakahoki a Ihu ki a ia, Ko te tuatahi o nga ture katoa, Whakarongo, e Iharaira; Ko Ihowa, ko to tatou Atua, he Ariki kotahi: 30 Kia whakapaua hoki tou ngakau, tou wairua, tou hinengaro, tou kaha, ki te aroha ki te Ariki, ki tou Atua: ko te ture tuatahi tenei. 31 He rite ano te tuarua ki tenei, Kia aroha koe ki tou hoa tata, ano ko koe. Kahore he ture ke atu e nui ake i enei. 32 Na ka mea te karaipi ki a ia, Ka pai, e te Kaiwhakaako, he pono tau korero: kotahi tonu te Atua; kahore atu hoki ko ia anake. 33 A ko te aroha ki a ia ma te ngakau katoa, ma te whakaaro katoa, ma te wairua katoa, me te kaha katoa, me te aroha ki tona hoa tata ano ko ia, nui atu i nga tahunga tinana katoa, i nga patunga tapu katoa. 34 A, te kitenga o Ihu he kupu mohio tana i whakahoki ai, ka mea ki a ia, Kahore koe i matara atu i te rangatiratanga o te Atua. A kihai tetahi tangata i maia ki te ui ki a ia i muri iho. 35 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea, ia ia e whakaako ana i roto i te temepara, Na te aha nga karaipi ka mea ai, he Tama na Rawiri a te Karaiti? 36 Na Rawiri ake hoki te kupu i roto i te Wairua Tapu, I mea te Ariki ki toku Ariki, hei toku matau koe noho ai, kia meinga ra ano e ahau ou hoariri hei turanga waewae mou. 37 Ko Rawiri tonu tenei e karanga nei ki a ia he Ariki; a no hea ia i tama ai ki a ia? A koa ana te iwi nui ki te whakarongo ki a ia. 38 Na ka mea ia ki a ratou i tana akoranga, Kia tupato ki nga karaipi, ko ta ratou e rawe ai ko te haere i roto i nga kakahu roroa, e aroha ana ki nga ohatanga i nga kainga hokohoko. 39 Me nga nohoanga rangatira i nga whare karakia, me nga nohoanga rangatira i nga hakari; 40 Ka pau nei i a ratou nga whare o nga pouaru, a ka maminga ki te inoi roa: he nui rawa te mate e pa ki a ratou. 41 Na ka noho a Ihu i te ritenga atu o te takotoranga moni, ka matakitaki ki te mano e panga moni ana ki te takotoranga moni: a he tokomaha nga tangata whai taonga i panga moni maha ki roto. 42 Na ko te haerenga mai o tetahi pouaru rawakore, ka maka i nga mea nohinohi, e rua, kotahi patena ki te huia. 43 Na ka karangatia e ia ana akonga, ka mea ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, He nui noa atu ta tenei pouaru rawakore i maka ai i a ratou katoa i maka ki te takotoranga moni. 44 Ko ratou katoa hoki he hira rawa o ratou taonga i maka ki roto; engari ko ia i tona rawakoretanga i maka i ana mea katoa, ara i tona oranga katoa.
35
Te Evanelia a Mareko
UPOKO 13
23 Engari kia tupato: na, kua korerotia wawetia nei e ahau nga mea katoa ki a koutou. 24 Na, i aua ra, i muri i taua whakapawera, ka whakapouritia te ra, e kore ano hoki e titi te atarau. 25 Ka taka iho nga whetu o te rangi, ka ngaueue nga mea kaha o nga rangi. 26 Na ko reira ratou kite ai i te Tama a te tangata e haere mai ana i runga i nga kapua, me te kaha nui, me te kororia. 27 Ko reira ano ia tono ai i ana anahera, a ka huihuia ana i whiriwhiri ai i nga hau e wha, i te pito o te whenua tae noa ki te pito o te rangi. 28 Na, akona he kupu whakarite mo te piki; I tona manga e ngawari ana ano, a ka puta ona rau, ka mohio koutou kua tata te raumati: 29 Waihoki ko koutou, ina kite i enei mea e puta mai ana, ka matau ka tata ia, kei nga kuwaha tonu. 30 He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore rawa tenei whakatupuranga e pahemo, kia puta ra ano enei mea katoa. 31 Ko te rangi me te whenua e pahemo: ko aku kupu ia e kore e pahemo. 32 Otira kahore tetahi tangata e mohio ki taua ra, ki taua haora, kahore nga anahera o te rangi, kahore te Tama, ko te Matua anake. 33 Kia tupato, kia mataara, me te inoi: kahore hoki koutou e matau ki te wa, ko a hea ranei. 34 Ka rite hoki te Tama a te tangata ki te tangata e haere ana ki tawhiti, mahue iho ia ia tona whare, a tukua iho e ia nga tikanga ki ana pononga, tana mahi ma tetahi, ma tetahi, ka whakahau iho hoki ki te kaitiaki tatau kia mataara. 35 Kia mataara rapea: kahore hoki koutou e matau ki te wa e haere mai ai te rangatira o te whare, ko te ahiahi, ko waenganui po ranei, ko te tangihanga o te heihei, ko te atatu ranei; 36 Kei puta whakarere mai, ka rokohanga koutou e ia e moe ana. 37 Na, ko taku e korero nei ki a koutou, ka korerotia ano e ahau ki te katoa, Kia mataara.
1 ¶ A, ia ia e haere atu ana i te temepara, ka mea tetahi o ana akonga ki a ia, E te Kaiwhakaako, nana, te tu o nga kohatu, te tu o nga whare! 2 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Ka kite koe i enei whare nunui? e kore e toe tetahi kohatu i runga i tetahi kohatu, engari ka whakahoroa. 3 A, i a ia e noho ana i runga i Maunga Oriwa i te ritenga atu o te temepara, ka ui puku atu a Pita, a Hemi, a Hoani, a Anaru ki a ia, 4 Korerotia mai ki a matou, ko ahea enei mea? he aha hoki te tohu ina rite enei mea katoa? 5 Na ka anga a Ihu ka korero ki a ratou, Kia tupato kei mamingatia koutou e te tangata. 6 He tokomaha hoki e haere mai i runga i toku ingoa, e mea, Ko ahau ia; a he tokomaha e whakapohehetia. 7 E rongo koutou ki nga pakanga, ki nga hau pakanga, kei ohorere: kua takoto hoki he putanga mo aua mea; kare ano ia te mutunga. 8 Ka whakatika hoki tetahi iwi ki tetahi iwi, tetahi rangatiratanga ki tetahi rangatiratanga: a he tini nga wahi e puta ai he ru; 9 Engari kia tupato ki a koutou: ka tukua hoki koutou ki nga runanga; ka whiua koutou i roto i nga whare karakia: a ka kawea ki te aroaro o nga kawana, o nga kingi, mo te whakaaro ki ahau, hei mea whakaatu ki a ratou. 10 Kua takoto hoki te tikanga kia matua kauwhautia te rongopai ki nga iwi katoa. 11 Ia arataihia outou e ia tuuhia ’tu, eiaha e mana‘o na mua i ta outou e parau atu, eiaha e mana‘o i to outou mana‘o; te Wairua Tapu. 12 Na ka tukua te tuakana e te teina ki te mate, te tama hoki e te papa; a ka whakatika nga tamariki ki nga matua, ka mea kia whakamatea. 13 A ka kinongia koutou e nga tangata katoa, he mea mo toku ingoa: ko te tangata ia eu ana a taea noatia te mutunga, ko ia e ora. 14 Otira ka kite koutou i te mea whakarihariha, i te mea whakangaro, i korerotia ai e Raniera poropiti, e tu ana i te wahi e kore e tika, (ko te kaikorero kia matau ia), me oma te hunga i Huria ki nga maunga; 15 Kaua hoki te tangata i runga i te tuanui e heke iho ki te whare, kaua ano hoki e tomo ki roto ki te tango i tetahi mea i roto i tona whare. 16 Kaua ano te tangata i te mara e hoki ki muri, ki te tiki i tona kakahu. 17 Aue, te mate mo te hunga e hapu ana, mo nga mea hoki e whangai ana ki te u, i aua ra! 18 Ma koutou e inoi kei rokohanga koutou e te whati i te hotoke. 19 He whakapawera hoki aua ra, kahore ona rite o te orokohanganga i hanga nei e te Atua a mohoa noa nei, kahore hoki he pera a muri ake nei. 20 Me i kahore hoki aua ra i poroa i waenga e te Ariki, e kore tetahi kikokiko e ora: otira ka whakaaroa te hunga whiriwhiri i whiriwhiria e ia, a poroa ana aua ra i waenga. 21 Ki te mea tetahi ki a koutou i reira, Na, tenei a te Karaiti; na, kei reira ano ia; kaua e whakapono ki a ia: 22 E whakatika hoki nga Karaiti teka, me nga poropiti teka, ka whakaatu i nga tohu me nga mea whakamiharo, a me i taea, ka mamingatia e ratou te hunga whiriwhiri.
UPOKO 14 1 ¶ Na, kia rua ake nga ra ko te kapenga me te hakari o te taro rewenakore: na ka rapu nga tohunga nui me nga karaipi i tetahi tinihanga e mau ai ia, e whakamate ai. 2 Otira i mea ratou, Kauaka i te hakari, kei ngangau te iwi. 3 A, ia ia i Petani i te whare o Haimona repera, ia ia ano e noho ana ka haere mai tetahi wahine me tetahi pouaka kohatu, ki tonu i te hinu kakara, he tino nara, he mea utu nui; a wahia ana e ia te pouaka, ringihia ana ki runga ki tona matenga. 4 I riri ano etahi i roto i a ratou, i mea, Hei aha tenei maumau o te hinu kakara? Maha atu hoki i te toru rau nga pene te utu me i hokona tenei hinu, na ka hoatu ki te hunga rawakore. Na ka amuamu ratou ki a ia. 6 Na ka mea a Ihu, Waiho ra u ana; he aha koutou ka whakapawerawera i a ia? he pai tana mahi ki ahau. 7 Kei a koutou tonu hoki te hunga rawakore i nga wa katoa, hei atawhaitanga hoki ratou ma koutou i nga wa e pai ai koutou: e kore ia ahau e noho tonu ki a koutou. 8 Kua mahia e ia te mea e taea e ia: kua whakawahia e ia i mua nei toku tinana mo te tanumanga.
36
Te Evanelia a Mareko
9 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko nga wahi katoa o te ao e kauwhautia ai tenei rongopai, ka korerotia ano ta tenei wahine i mea ai, hei whakamahara ki a ia. 10 Na ka haere a Hura Ikariote, tetahi o te tekau ma rua, ki nga tohunga nui, ki te tuku i a ia ki a ratou. 11 A, no ka rongo ratou, ka hari, ka whakaae kia hoatu he moni mana. Na ka rapu ia ki te wa pai e tukua ai ia. 12 A, i te ra tuatahi o te taro rewenakore, i te wa e patua ai te kapenga, ka mea ana akonga ki a ia, Ko hea koe pai ai kia haere matou ki te taka, kia kai ai koe i te kapenga? 13 Na ka tonoa e ia tokorua o ana akonga, ka mea ki a raua, haere ki te pa, a ka tutaki mai ki a korua he tangata e mau ana i te taha wai: haere i muri ia ia. 14 A ka mea ki te tangata o te whare e tomo ai ia, E mea ana te Kaiwhakaako, Kei hea te ruma e kai ai matou ko aku akonga i te kapenga? 15 A mana tonu e whakaatu ki a korua he ruma nui i runga, oti rawa te whariki, te whakapai: hei reira taka ai ma tatou. 16 Na haere ana ana akonga, a, no te taenga ki te pa, ka kite i tana i korero ai ki a raua: a taka ana e raua te kapenga. 17 A i te ahiahi ka haere atu ia me te tekau ma rua. 18 A, i a ratou e noho ana, e kai ana, ka mea a Ihu, He pono taku e mea nei ki a koutou, Ko tetahi o koutou, kei toku taha nei e kai ana, mana ahau e tuku. 19 Na ka pa te pouri ki a ratou, ka ki takitahi ki a ia, Ko ahau ranei? a ka mea tetahi, Ko ahau ranei? 20 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ko tetahi o te tekau ma rua, e toutou tahi nei maua ki te rihi. 21 E haere ana hoki te Tama a te tangata, e pera ana me te mea i tuhituhia mona: otiia aue te mate mo te tangata e tukua ai te Tama a te tangata! he pai mo taua tangata me i kaua ia e whanau. 22 A, ia ratou e kai ana, ka mau a Ihu ki te taro, a, ka mutu te whakapai, ka whawhati, ka hoatu ki a ratou, ka mea, Tangohia, kainga: ko toku tinana tenei. 23 Na ka mau ia ki te kapu, a, ka mutu te whakawhetai, ka hoatu ki a ratou: a ka inumia e ratou katoa. 24 A ka mea ia ki a ratou, Ko oku toto enei, ko o te kawenata hou, e whakahekea ana mo te tini. 25 He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore ahau e inu atu ano i te hua o te waina, kia taea ra ano taua ra e inumia houtia ai e ahau i te rangatiratanga o te Atua. 26 A, no ka mutu ta ratou himene, ka haere ki Maunga Oriwa. 27 Katahi a Ihu ka mea ki a ratou, Ka he katoa koutou ki ahau i tenei po: kua oti hoki te tuhituhi, Ka patua e ahau te hepara, a ko nga hipi ka whakamararatia. 28 Otira, muri iho i toku aranga, ka haere ahau i mua ia koutou ki Kariri. 29 Na ka mea a Pita ki a ia, Ahakoa he noa te katoa, e kore ahau e he. 30 A ka mea a Ihu ki a ia, He pono taku e mea nei ki a koe, Ko akuanei, i tenei po ano, i te mea kahore ano kia rua nga tangihanga o te tikaokao, ka toru au whakakahoretanga i ahau. 31 Katahi ka tino arita rawa tana meatanga atu, Ahakoa kua takoto te tikanga kia mate tahi au me koe, e kore ahau e whakakahore ia koe. I pera ano te korero a ratou katoa. 32 A ka tae ratou ki tetahi wahi, e huaina ana ko Kehemane: na ka mea atu ia ki ana akonga, Hei konei koutou noho ai, kia inoi ahau.
33 Na ka mau ia ki a Pita ratou ko Hemi, ko Hoani, a ka timata te koera, te tumatatenga; 34 Na ka mea ia ki a ratou, Kei te tino pehia toku wairua e te pouri, tata pu ki te mate: hei konei koutou noho ai, kia mataara. 35 Na ka haere ia ki pahaki tata atu, ka hinga ki te whenua, ka inoi, me kahore e ahei kia pahemo atu tenei haora ia ia. 36 A ka mea ia, E Apa, e Pa, ka taea e koe nga mea katoa; tangohia atu tenei kapu i ahau: otiia kaua e waiho i taku e pai ai, engari i tau. 37 Na ka haere ia, ka rokohanga atu e moe ana ratou, a ka mea ia ki a Pita, E Haimona, kei te moe ia koe? e kore ranei e taea e koe te mataara kia kotahi haora? 38 Kia mataara me te inoi, kei uru koutou ki te whakamatautauranga. He hihiko te wairua, ko te kikokiko ia he ngoikore. 39 Na ka haere atu ano ia, ka inoi, me te whakahua i aua kupu ano. 40 Na ka hoki mai ano ia, ka rokohanga e moe ana ratou, he nui hoki te taimaha o o ratou kanohi; a kihai ratou i matau ki ta ratou e whakahoki ai ki a ia. 41 Na haere ana ano ia, ko te toru o nga haerenga, ka mea ki a ratou, E moe ra, whakata ia koutou: heoi ra, kua taea te haora; na, ka tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o te hunga hara. 42 Maranga, ka haere tatou; nana, ka tata te kaituku i ahau. 43 Na, i a ia ano e korero ana, ka haere mai a Hura, tetahi o te tekau ma rua, me te tini o te tangata, me nga hoari, me nga patu, i ahu mai i nga tohunga nui, i nga karaipi, i nga kaumatua. 44 Na kua oti tetahi tohu te whakarite ki a ratou e tona kaituku; i mea ia, Ko taku tangata e kihi ai, ko ia tera; hopukina, arahina atu kia ora. 45 Na, i tona taenga mai, tika tonu ki a ia, ka mea, E kara, e kara; ka kihi ia ia. 46 Na ka mau o ratou ringa ki a ia, a hopukina ana ia. 47 Na ka unuhia e tetahi o te hunga e tu ana i reira tana hoari, haua iho e ia te pononga a te tohunga nui, poroa ana tona taringa. 48 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, He tahae ahau, i haere mai ai koutou me nga hoari, me nga patu, ki te hopu i ahau? 49 I a koutou ahau e whakaako ana i te temepara i tena ra, i tena ra, a kihai koutou i hopu i ahau: otira i mahia tenei mea kia rite ai nga karaipiture. 50 Na whakarere ana ratou katoa ia ia, oma ana. 51 Na tera tetahi taitamariki i aru tahi mai me ia, takaia ai he kakahu rinena ki runga ake i tona kirikau; na ka mau nga taitamariki ki a ia. 52 Otira i whakarerea atu e ia te kakahu rinena, a oma tahanga atu ana. 53 Na ka arahina atu e ratou a Ihu ki te tino tohunga: a ka huihui mai ki a ia nga tohunga nui katoa, nga kaumatua me nga karaipi. 54 Na tera a Pita te aru ra ia ia i tawhiti, tae noa ki roto, ki te marae o te tino tohunga; 55 Na i rapu nga tohunga nui me te runanga katoa i te kororo mo Ihu, e whakamatea ai; a kahore i kitea. 56 He tokomaha hoki nga kaiwhakapae teka mona, otiia kihai i rite a ratou korero. 57 Na ka whakatika etahi, ka whakapae teka ki a ia, ka mea,
37
Te Evanelia a Mareko
58 I rongo matou ki a ia e mea ana, Maku e whakahoro tenei whare tapu i hanga e te ringa, a kia toru nga ra ka hanga e ahau tetahi atu, ehara i te ringa i mahi. 59 A kihai i rite ta ratou korero. 60 Na ka whakatika te tohunga nui i waenganui, ka ui ki a Ihu, ka mea, Kahore au kupu? he aha ta enei e whakaatu nei mou? 61 Heoi kihai ia i kuihi, kahore hoki he kupu i whakahokia e ia. Na ka ui ano te tino tohunga ki a ia, ka mea ki a ia, Ko te Karaiti ranei koe, ko te Tama a tera e whakapaingia nei? 62 Ka mea a Ihu, Ko ahau ia: a tera koutou e kite i te Tama a te tangata e noho ana i te ringa matau o te kaha, e haere mai ana me nga kapua o te rangi. 63 Katahi ka haehae te tino tohunga i ona kakahu, ka mea, hei aha atu ma tatou etahi kaiwhakaatu ano? 64 Kua rongo koutou ki te kohukohu: e pehea ana o koutou whakaaro? Na ka whakahe ratou katoa ka tika te mate mona. 65 Katahi ka anga etahi ka tuwha ki a ia, ka arai i tona mata, ka kuru i a ia, ka mea ki a ia, Poropiti mai: a ka pakipakia ia e nga pononga ki o ratou ringa. 66 A, i a Pita i te marae i raro, ka haere mai tetahi o nga kotiro a te tohunga nui. 67 A, i tona kitenga ia Pita e painaina ana, ka titiro atu ki a ia, a ka mea, Ko koe ano tetahi i a Ihu o Nahareta. 68 Otira ka whakakahore ia, ka mea, Kahore ahau e mohio, e kore ano e marama ki tau e korero mai na. Na ka puta atu ia ki te whakamahau; a tangi ana te tikaokao. 69 A ka kite te kotiro ia ia, ka anga ka korero ki te hunga e tu tata ana, No ratou hoki tenei. 70 Na ka whakakahore ano ia. A muri tata iho ka korero ano ki a Pita te hunga e tu tata ana, He pono ko koe tetahi o ratou; no Kariri hoki koe, ae rite ana tau korero. 71 Katahi ia ka timata te kanga, te oati, Kahore ahau e matau ki tena tangata e korero na koutou. 72 I reira ka tangi ano te tikaokao, ko te tuarua o nga tangihanga. Na ka mahara a Pita ki te kupu i korero ai a Ihu ki a ia, E kore e tuarua te tangi o te tikaokao, ka toru au whakakahoretanga i ahau. Na ka whakaaro ia, ka tangi.
9 Na ka whakahoki a Pirato ki a ratou, ka mea, E pai ana ranei koutou kia tukua e ahau ki a koutou te Kingi o nga Hurai? 10 I mahara hoki ia he hae i tukua ai ia e nga tohunga nui. 11 Otira ka whakatutehutia e nga tohunga nui te mano, kia tukua e ia ko Parapa ke ki a ratou. 12 Na ka whakahoki ano a Pirato, ka mea ki a ratou, He aha oti ta koutou e pai ai kia meatia e ahau ki tenei e huaina nei e koutou ko te Kingi o nga Hurai? 13 Ka karanga ano ratou, Ripekatia ia. 14 Na ka mea a Pirato ki a ratou, He aha koia tana kino i mea ai? Heoi nui noa atu ta ratou hamama, Ripekatia ia. 15 Na, i tona hiahia kia whakamarietia te mano, tukua ana e Pirato a parapa ki a ratou, a, ka oti a Ihu te whiu, ka tukua kia ripekatia. 16 Na ka arahina ia e nga hoia ki te marae, ara ki te whare whakawa; na ka huihuia te ropu katoa. 17 Ka whakakakahuria ia ki te kakahu papura, a, ka oti tetahi karauna tataramoa te whiri, ka potaea ki tona matenga. 18 Na ka anga ratou ka oha ki a ia, Tena koe, e te Kingi o nga Hurai! 19 Patua ana e ratou tona matenga ki te kakaho, tuwha ana ki a ia, ka tuku i nga turi ki a ia, ka koropiko ki a ia. 20 A, no ka mutu ta ratou taunu ki a ia, ka tangohia te kahu papura i a ia, na whakakakahuria ana ia ki ona ake kakahu, a arahina ana ia kia ripekatia. 21 Na ka meinga e ratou tetahi tangata e tika ana na reira, a Haimona o Hairini, i ahu mai i nga whenua, ko te papa o Arehanera raua ko Rupuha, kia amo i tona ripeka. 22 Na ka arahina ia ki tetahi wahi, ki Korokota, tona tikanga ina whakamaoritia ko te Wahi Angaanga. 23 A hoatu ana ki a ia he waina, he mea whakananu ki te maira, kia inumia: otira kihai i tangohia e ia. 24 A ka oti ia te ripeka, ka wehewehea ona kakahu, he mea maka ki te rota, ko te aha e riro i tetahi, i tetahi. 25 Na ko te toru tera o nga haora, a ka ripekatia ia e ratou. 26 Ko te mea i whakawakia ai ia i tuhituhia ki runga, KO TE KINGI O NGA HURAI. 27 Na tokorua nga tahae i ripekatia ngatahitia me ia; ko tetahi ki matau, ko tetahi ki tona maui. 28 Na ka rite ta te karaipiture e mea nei, I taua ngatahitia ia me te hunga hara. 29 A ka kohukohu ki a ia te hunga e haere ana ra reira, me te ruru o ratou matenga, ka mea, Ha, ko koe hei whakahoro i te whare tapu, hei hanga ano i nga ra e toru! 30 Whakaorangia koe, heke iho i te ripeka. 31 I pena ano te tawai a nga tohunga nui ratou ko nga karaipi ki a ratou ano, ka mea, Ko era atu i whakaorangia e ia; e kore e taea e ia te whakaora ia ia ano. 32 Tena ra kia heke iho aianei a te Karaiti, te Kingi o Iharaira, i te ripeka, kia kite ai tatou, kia whakapono ai. A i tawai ki a ia te hunga i ripekatia ngatahitia me ia. 33 A, no ka tae ki te ono o nga haora, ka pouri a runga o te whenua katoa, taea noatia te iwa o nga haora. 34 A i te iwa o nga haora ka karanga a Ihu, he nui te reo, ka mea, Eroi, Eroi, rama hapakatani? ko te tikanga tenei ina whakamaoritia, E toku Atua, e toku Atua, he aha koe i whakarere ai i ahau? 35 A, no te rongonga o etahi o te hunga e tu ana i reira, ka mea, Nana, e karanga ana ia ia Iraia.
UPOKO 15 1 ¶ A, mea kau ake te ata, ka runanga nga tohunga nui, nga kaumatua, nga karaipi, me te runanga katoa, a ka herea e ratou a Ihu, ka arahina atu, a tukua atu ana ki a Pirato. 2 Na ka ui a Pirato ki a ia, Ko koe ranei te Kingi o nga Hurai? Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ia, Kua korerotia mai na e koe. 3 He maha hoki nga mea i whakapaea ki a ia e nga tohunga nui, heoi kahore he kupu i whakahokia e ia. 4 Ka ui ano a Pirato ki a ia, ka mea, Kahore au kupu whakahoki? nana, te tini o nga mea e whakaatu nei ratou mou. 5 Heoi kahore a Ihu i whakahoki atu ano; no ka miharo a Pirato. 6 Na i taua hakari kotahi te herehere i tukua e ia ki a ratou, ko ta ratou e inoi ai. 7 Na i reira tetahi tangata ko Parapa te ingoa, e here tahi ana me ona hoa tutu, he hunga i patu tangata i te ngangaretanga. 8 Na ka karanga te mano, ka anga ka tono ki a ia kia peratia me tana i mea ai ki a ratou i mua.
38
Te Evanelia a Mareko
36 Na ka oma tetahi, ka whakaki i tetahi hautai ki te winika, whakanohoia ana ki te kakaho, ka hoatu kia inumia e ia, ka mea, Kati; kia kite tatou e haere mai ranei a Iraia ki te tango i a ia ki raro. 37 Na he nui te reo i karanga a Ihu, a hemo ake. 38 Na ka wahia te arai o te temepara i waenganui pu mai i runga a ki raro. 39 A, no te kitenga o te keneturio, e tu mai ana ki a ia, i pera te ahua o tana tukunga i tona wairua, ka mea ia, He pono ko te Tama a te Atua tenei tangata. 40 Na i reira etahi wahine e matakitaki ana mai i tawhiti: i roto ia ratou a Meri Makarini, a Meri hoki whaea o Hemi, te mea iti, raua ko Hohi, me Haromi; 41 (Na ratou hoki i aru ia ia, ia ia i Kariri, i mahi mea nei mana;) me etahi atu wahine tokomaha i haere tahi mai me ia ki Hiruharama. 42 Na ka ahiahi, i te mea ko te takanga ia, ara ko te ra i mua ake o te hapati; 43 Ka haere mai a Hohepa o Arimatia, he kaiwhakatakoto whakaaro nui, e tatari ana ano ia ki te rangatiratanga o te Atua, a ka haere maia atu ki a Pirato, ka inoi i te tinana o Ihu. 44 Na ka miharo a Pirato, hua noa kahore ano i mate: ka karangatia e ia te keneturio, ka ui ki a ia, mehemea kua mate noa atu ia. 45 A, no ka rongo ki te keneturio kua mate, ka hoatu e ia te tinana ki a Hohepa. 46 Na ka hokona e ia he rinena, ka tangohia mai ia ki raro, a takaia ana ki te rinena, ka whakatakotoria ki roto ki te urupa i haua ki roto ki te kamaka, a whakataka atu ana he kohatu ki te kuwaha o te urupa. 47 I kite a Meri Makarini, raua ko Meri whaea o Hohi, i te wahi i whakatakotoria ai ia.
11 A ko ratou i to ratou rongonga kei te ora ia, a kua kitea e ia, kihai i whakapono. 12 Na, ka puta ia, he ahua ke tona ki etahi o ratou tokorua, ia raua e haere ana, e anga ana ki nga whenua. 13 Na ka haere hoki ka korero ki etahi atu o ratou; 14 Muri iho ka puta ia ki te tekau ma tahi i a ratou e noho ana ki te kai, a riria iho ratou e ratou mo to ratou whakaponokore, mo te pakeke o te ngakau, mo ratou kihai i whakapono ki te hunga i kite i a ia i muri i tona aranga ake. 15 Ka mea ki a ratou, Haere koutou ki te ao katoa, kauwhautia te rongopai ki nga tangata katoa. 16 Ko ia e whakapono ana, ka oti te iriiri, ka ora; tena ko ia e kore e whakapono, ka tau te he ki a ia. 17 Na ka whai enei tohu i te hunga e whakapono ana; Ma toku ingoa ratou ka pei rewera ai; ka korero ratou i nga reo hou; 18 Ka tango ake ai ratou i nga nakahi; a ki te inu ratou i tetahi mea whakamate, e kore ratou e ahatia; ka pa o ratou ringa ki nga turoro, a ka ora. 19 Na, i te mutunga o te korero a te Ariki ki a ratou, ka tangohia atu ia ki te rangi, a noho ana ki te ringa matau o te Atua. 20 Na haere ana ratou, kauwhau ana i nga wahi katoa, me te mahi tahi ano te Ariki me ratou, me te whakau i te kupu ki nga tohu e whai ana i muri. Amine.
UPOKO 16 1 ¶ A, no te pahemotanga o te hapati, ka hokona he mea kakara e Meri Makarini, e Meri whaea o Hemi, e Haromi, kia haere ai ratou ki te whakawahi ia ia. 2 Na, i te atatu o te ra tuatahi o te wiki, ka haere ratou ki te urupa i te putanga mai o te ra. 3 Ka korero ki a ratou ano, Ko wai ra hei whakataka ma tatou i te kohatu i te kuwaha o te urupa? 4 A, i to ratou tirohanga atu, ka kite kua hurihia atu te kohatu: he mea nui whakaharahara hoki. 5 A, no ka tomo ratou ki te urupa, ka kite ratou i tetahi taitamariki e noho ana i te taha matau, he kakahu ma tona; a ka mataku ratou. 6 A ka mea ia ki a ratou, Kaua e koera: e rapu ana koutou ia Ihu o Nahareta i ripekatia: kua ara ia; kahore ia i konei: titiro ki te wahi i whakatakotoria ai ia. 7 Engari haere, korerotia atu ki ana akonga, ki a Pita hoki, kei te haere ia i mua ia koutou ki Kariri: ko reira koutou kite ai ia ia, pera i tana i mea ai ki a koutou. 8 Na ka puta atu ratou, a oma ana i te urupa; i wiri hoki ratou, i koera: kihai rawa i korero ki tetahi tangata; i mataku hoki ratou. 9 Na, i tona aranga ake i te atatu o te ra tuatahi o te wiki, ka whakakite tuatahi ia ki a Meri Makarini, i peia nei e ia e whitu nga rewera i roto ia ia. 10 Na ka haere tera ka korero ki te hunga i piri ra ki a ia i mua, ia ratou e pouri ana, e tangi ana.
39
Ruka
23 A ka rite nga ra hei minitatanga mana, ka hoki ia ki tona whare. 24 Na muri iho i aua ra ka hapu tana wahine, a Erihapeti, a e rima ona marama i huna ai ia ia, ka mea, 25 Ko ta Ihowa tenei i mea ai ki ahau i nga ra i titiro mai ai ia, ki te whakamutu i toku tawainga i roto i nga tangata. 26 Na i te ono o nga marama ka tonoa a Kapariera, te anahera, e te Atua ki tetahi pa o Kariri, ko Nahareta te ingoa, 27 Ki tetahi wahine i taumautia ma tetahi tangata, ko Hohepa te ingoa, no te whare o Rawiri; ko te ingoa hoki o te wahine ko Meri. Na, ko tona haerenga ki roto, ki a ia, ka mea, Tena koe, e te wahine kua manakohia nei; kei a koe te Ariki: ko koe te manaakitia i roto i nga wahine. 29 A, i tona kitenga ia ia, ka oho ki tana kupu, ka whakaaroaro ki te tikanga o tenei ohatanga. 30 Na ka mea te anahera ki a ia, Kei wehi koe, e Meri: kua paingia hoki koe e te Atua. 31 Nana, tera koe e hapu, ka whanau he tama, a ka huaina e koe tona ingoa ko IHU. 32 Ka nui ia, ka kiia hoki ko te Tama a te Runga Rawa: a ka hoatu ki a ia e te Ariki, e te Atua, te torona o Rawiri, o tona papa; 33 Hei kingi hoki ia mo te whare o Hakopa ake ake; kahore hoki he mutunga o tona rangatiratanga. 34 Na ka mea a Meri ki te anahera, E peheatia tenei, kahore nei hoki ahau e mohio ki te tane? 35 Na ka whakahoki te anahera, ka mea ki a ia, Ka tae mai te Wairua Tapu ki runga ki a koe, ka taumarumaru iho te kaha o te Runga Rawa ki runga ki a koe: no reira ka kiia te mea tapu e whanau i roto ia koe, ko te Tama a te Atua. 36 Na, ko tou tungane, ko Erihapeti, kua hapu hoki ia i tona ruruhitanga, he tama: a ko te ono tenei o nga marama ki a ia, i kiia ra he pakoko. 37 Kahore hoki he mea i taka ki te Atua. 38 Ano ra ko Meri, Ina, te pononga a te Ariki; kia rite ki tau kupu. Na mawehe atu ana te anahera i a ia. 39 Na ka whakatika a Meri i aua ra, a haere kaika ana ki te whenua pukepuke ki tetahi pa o Hura; 40 A ka tomo ki te whare o Hakaraia, ka oha ki a Erihapeti. 41 A, no te rongonga o Erihapeti i te oha a Meri, ka koiri te tamaiti i roto i tona kopu; na kua ki a Erihapeti i te Wairua Tapu. 42 A he nui tona reo ki te karanga, ka mea, Ka manaakitia koe i roto i nga wahine, ka manaakitia ano te hua o tou kopu. 43 No hea hoki tenei ki ahau, kia haere mai te whaea o toku Ariki ki ahau? 44 Na, pa kau mai te reo o tau oha ki oku taringa, ka oho te tamaiti i roto i toku kopu i te hari. 45 Ka koa ano ia e whakapono ana: ka whakaritea hoki nga mea i korerotia ki a ia e te Ariki. 46 A ka mea a Meri, Ka whakanui toku wairua i te Ariki; 47 E hari ana toku wairua ki te Atua, ki toku Kaiwhakaora. 48 I titiro hoki ia ki te iti o tana pononga; 49 He nui hoki nga mahi a te Mea Kaha ki ahau; he tapu hoki tona ingoa. 50 He mahi tohu tana ki te hunga e wehi ana ki a ia, ki tenei whakatupuranga, ki tenei whakatupuranga. 51 Kua whakaputaina he kaha e ia, ara e tona ringa; kua whakamararatia e ia te hunga whakakake i te whakaaro o o ratou ngakau.
UPOKO 1 1 Na te mea he tokomaha i whai ringa ki te whakatakoto korero mo nga mea e tino whakaponohia ana i roto i a tatou; 2 Pera me ta ratou i tuku mai ai ki a tatou, he hunga i kite kanohi no te timatanga, he minita mo te kupu; 3 I pai ano hoki ki ahau, i te mea kua ata kitea e ahau nga mea katoa o te timatanga iho ra ano, kia pai te tuhituhi atu ki a koe, e Teopira, e te tangata pai rawa; 4 Kia matau ai koe ki te tuturutanga o nga mea i akona ai koe. 5 No mua, no nga ra o Herora kingi o Huria, tera tohunga, ko Hakaraia te ingoa, no te wiki o Apiata: ko tana wahine hoki no nga tamahine a Arona, ko Erihapeti tona ingoa. 6 He hunga tika hoki raua i te aroaro o te Atua, kahore he he o ta raua haere i runga i nga kupu ako katoa, i nga tikanga a te Ariki. 7 Na kahore a raua tamariki, he pakoko hoki a Erihapeti, ai taua wa kua maha haere rawa nga ra o tetahi, o tetahi. 8 Na, i a ia e mahi ana i te mahi tohunga i te aroaro o te Atua, i te ritenga o tona wehenga; 9 I runga i nga ritenga o nga tohunga, ko tana rota te tahu whakakakara i tona haerenga ki roto ki te temepara o Ihowa. 10 Na i waho te nuinga katoa o te iwi e inoi ana i te haora whakakakara. 11 A ka puta mai ki a ia tetahi anahera a te Ariki e tu ana i te taha matau o te aata whakakakara. 12 Na ka ohorere a Hakaraia i tona kitenga ia ia, a tau ana te wehi ki a ia. 13 Otira ka mea te anahera ki a ia, Kaua e wehi, e Hakaraia: kua rangona hoki tau inoi; a ka whanau he tama mau i tau wahine, ia Erihapeti, a me hua e koe tona ingoa ko Hoani. 14 A ka whiwhi koe i te hari me te harakoa; he tokomaha hoki e hari ki tona whanautanga. 15 E rahi hoi oia i mua i te aro o te Fatu, e ore oia e inu i te uaina e te ava taero; a ka ki ia i te Wairua Tapu, mai ano i te kopu o tona whaea. 16 He tokomaha ano hoki o nga tama a Iharaira ka whakatahuritia e ia ki a Ihowa, ki to ratou Atua. 17 Ka haere ano ia i tona aroaro i runga i te wairua, i te mana, o Iraia, hei whakatahuri i nga ngakau o nga matua ki nga tamariki, i te hunga tutu ki nga whakaaro o te hunga tika; hei whakarite i tetahi iwi i ata takatu mo te Ariki. 18 Na ko te meatanga a Hakaraia ki te anahera, Ma te aha ka matau ai ahau ki tenei mea? he koroheke nei hoki ahau, kua maha haere hoki nga ra o taku wahine. 19 Na ka whakahoki te anahera, ka mea ki a ia, Ko Kapariera ahau, kei te aroaro o te Atua toku turanga; kua tonoa mai hoki ahau ki te korero ki a koe, ki te whakapuaki i tenei rongo pai ki a koe. 20 Nana, ka noho puku koe, kahore hoki e puta te korero ia koe, kia taea ra ano te ra e meatia ai enei mea, mou kihai i whakapono ki aku kupu, ka mana nei i te wa e rite ai. 21 A tatari tonu te iwi ki a Hakaraia, me te miharo ano ia ia e whakaroa ana i roto i te temepara. 22 A, i tona putanga ki waho, kihai ia i ahei te korero ki a ratou: a ka mohio ratou kua kite ia i tetahi whakakitenga i roto i te temepara;
40
RUKA
52 Kua whakataka e ia nga rangatira i o ratou torona, a whakateiteitia ake ana te hunga iti. 53 Kua whakakiia e ia te hunga mate hiakai ki nga mea pai; kua tonoa kautia atu te hunga taonga. 54 Kua tautokona e ia a Iharaira, tana pononga, he whakamahara hoki ki tana mahi tohu; 55 Pera hoki me tana i korero ai ki o tatou matua, ki a Aperahama ratou ko ona uri ake ake. 56 Na tata tonu ki te toru marama a Meri e noho ana ki a ia, a hoki ana ki tona whare. 57 A ka rite te taima o Erihapeti e whanau ai; a ka whanau he tama. 58 A ka rongo te hunga e noho tata ana, me ona whanaunga, kua whakanuia e te Ariki tona aroha ki a ia; a hari tahi ana ratou me ia. 59 A i te waru o nga ra ka haere mai ratou ki te kokoti i te tamaiti; a huaina ana e ratou ko Hakaraia, ko te ingoa o tona papa. 60 Na ka whakahoki tona whaea, ka mea, Kahore; engari me hua ia ko Hoani. 61 Na ko ta ratou meatanga ki a ia, Ara, kahore tenei ingoa i huaina ki tetahi o ou whanaunga. 62 Na ka ui ratou ki tona papa, he mea waitohu, ko wai tana e pai ai kia huaina ki a ia. 63 Ka mea ia ki tetahi papa tuhituhi, a ka tuhituhi, ka mea, Ko Hoani hei ingoa mona. A miharo ana ratou katoa. 64 Na whai reo tonu iho tona mangai, ka matara tona arero, ka korero ia, ka whakamoemiti ki te Atua. 65 A tau ana te wehi ki te hunga katoa e noho tata ana ki a ratou: ka korerotia enei mea katoa puta noa i te whenua pukepuke katoa o Huria. 66 Na ka rongoatia enei mea e te hunga katoa i rangona ai ki roto ki o ratou ngakau, ka mea, He tamaiti aha ianei tenei? I a ia ano te ringa o te Ariki. 67 Na kua ki a Hakaraia tona papa i te Wairua Tapu, a ka poropiti, ka mea, 68 Kia whakapaingia a Ihowa, te Atua o Iharaira; kua titiro mai hoki ia, kua hoko i tana iwi. 69 Kua whakaarahia ake e ia he haona whakaora mo tatou, i roto i te whare o Rawiri, o tana pononga; 70 Ko tana i korero ai i te mangai o ana poropiti tapu, no te timatanga mai ano o te ao; 71 Kia ora ai tatou i o tatou hoariri, i te ringa ano o te hunga katoa e kino ana ki a tatou; 72 Hei whakaputa i te mahi tohu ki o tatou matua, hei whakamahara ki tana kawenata tapu; 73 Ko te oati i oati ai ia ki to tatou matua, ki a Aperahama, 74 Kia homai e ia ki a tatou, kia whakaorangia tatou i te ringa o o tatou hoariri, kia mahi wehikore ki a ia; 75 I runga i te tapu, i te tika ki tona aroaro, i nga ra katoa e ora ai tatou. 76 A ko koe, e tama, ka kiia ko te poropiti a te Runga Rawa: e haere hoki koe i te aroaro o te Ariki, hei whakapai i ona huarahi; 77 Hei hoatu i te matauranga ki tona iwi ki te ora i te murunga o o ratou hara; 78 Na te aroha o to tatou Atua; i tae mai ai te puaotanga o runga ki a tatou. 79 Hei whakamarama i te hunga e noho ana i te pouri, i te atarangi hoki o te mate, hei whakatika i o tatou waewae ki te huarahi o te rangimarie.
80 Na ka tupu taua tamaiti, ka kaha haere tona wairua, a noho ana i nga koraha, taea noatia te ra e whakakitea ai ia ki a Iharaira. UPOKO 2 1 ¶ I aua ra ka whakatakotoria he tikanga e Hiha Akuhata kia tuhituhia te ao katoa. 2 (Ko tenei tuhituhinga tuatahi i mahia i te wa ko Kuirinia te kawana o Hiria.) 3 A ka haere nga tangata katoa kia tuhituhia, ia tangata, ia tangata ki tona ake pa. 4 I haere atu ano a Hohepa i Kariri, i te pa o Nahareta, ki Huria, ki te pa o Rawiri, ko Peterehema te ingoa; (no te mea no te whare ia, no nga kawai o Rawiri:) 5 Kia tuhituhia raua ko tana wahine taumau, ko Meri, e hapu ana ia. 6 A, ia raua i reira, ka rite nga ra e whanau ai ia. 7 Na ka whanau tana matamua, a takaia ana e ia ki nga kakahu, ka whakatakotoria ki te takotoranga kai ma nga kararehe; no te mea kahore he wahi mo ratou i te whare tira. 8 I taua wahi hoki etahi hepara e noho koraha ana, e tiaki ana i ta ratou kahui i te po. 9 Na, tu ana tetahi anahera a te Ariki ki a ratou, a whiti ana te kororia o te Ariki ki a ratou a tawhio noa: a nui atu to ratou wehi. 10 Na ka mea te anahera ki a ratou, Kaua e mataku: ta te mea he kaikauwhau tenei ahau ki a koutou mo te hari nui, meake puta mai ki te iwi katoa. 11 Nonaianei hoki i whanau ai he Kaiwhakaora mo koutou i te pa o Rawiri, ara a te Karaiti, te Ariki. 12 Ko te tohu tenei ki a koutou; E kite koutou i te tamaiti ka oti te takai ki te kakahu, e takoto ana i te takotoranga kai ma nga kararehe. 13 Na ohorere tonu ko tetahi ope nui o te rangi e tu tahi ana me taua anahera, e whakamoemiti ana ki te Atua, e mea ana, 14 Kia whakakororiatia te Atua i runga rawa, he rangimarie ki te whenua, he whakaaro pai ki nga tangata. 15 A, ka mawehe atu nga anahera i a ratou ki te rangi, ka mea nga hepara tetahi ki tetahi, Tatou ka haere ki Peterehema, kia kite i tenei mea kua puta nei, kua whakapuakina e te Ariki ki a ratou. tatou. 16 Na kaika tonu ta ratou haere, a ka kite i a Meri, i a Hohepa, i te tamaiti hoki e takoto ana i te takotoranga kai ma nga kararehe. 17 A, no ka kite ratou, ka whakapuakina te mea i korerotia ki a ratou mo tenei tamaiti. 18 A miharo ana nga kaiwhakarongo katoa ki enei mea, i korerotia nei ki a ratou e nga hepara. 19 Ko Meri ia i ata rongoa i enei mea katoa, me te whakaaroaro i roto i tona ngakau. 20 Na ka hoki nga hepara, me te whakakororia, me te whakamoemiti ki te Atua mo nga mea katoa i rongo nei, i kite nei ratou, i rite nei ki nga mea i korerotia ki a ratou. 21 A, no ka rite nga ra e waru, e kotia ai te tamaiti, ka huaina tona ingoa ko IHU, ko ta te anahera i hua ai ia te mea kahore ano i hapu tona whaea. 22 A ka rite nga ra mo tona purenga, kia rite ki ta te ture a Mohi, ka kawea ia e ratou ki Hiruharama, kia tapaea ki te Ariki;
41
RUKA
23 (Mai tei papaihia i roto i te ture a te Fatu ra, O te mau tane atoa e fanau mai i te opu ra, e mo‘a ïa i te Fatu;) 24 Kia tapaea hoki he patunga tapu, te mea i korerotia i roto i te ture a te Ariki, Kia rua kukupa, kia rua ranei pi kukupa. 25 Na, i Hiruharama tetahi tangata, ko Himiona te ingoa; he tangata tika ano taua tangata, he tangata karakia, e tatari ana ki te whakaharinga o Iharaira: kei runga ano te Wairua Tapu i a ia. 26 Na kua whakamaharatia ia e te Wairua Tapu, e kore ia e kite i te mate, kia kite ra ano ia i ta te Ariki Karaiti. 27 Na ka haere ia ki te temepara, he meatanga na te Wairua: a ka kawea mai e nga matua te tamaiti a Ihu, kia meatia ki a ia ta te ture i whakarite ai, 28 Na ka hapainga ia e ia ki ona ringa, ka whakapai ki te Atua, ka mea, 29 E te Fatu, e tuu oe i to tavini ia haere ma te hau, mai ta oe i parau mai. 30 Kua kite hoki oku kanohi i tau whakaoranga, 31 He mea whakarite na koe ki te aroaro o nga iwi katoa; 32 Hei whakamarama e marama ai nga tauiwi, hei kororia hoki mo tau iwi, mo Iharaira. 33 A miharo tonu a Hohepa raua ko tona whaea ki nga mea i korerotia mona. 34 Na ka manaaki a Himiona ia raua, a ka mea ki tona whaea, ki a Meri, Nana, ka waiho tenei tama hei takanga, hei aranga, mo te tini o te tangata i roto ia Iharaira; hei tohu hoki e korerotia kinotia; 35 (Ae ra, ka tika atu ano te hoari, a puta noa i tou ake wairua,) e hurahia ai nga whakaaro o nga ngakau maha. 36 A tera hoki tetahi ko Ana, he poropiti, he tamahine na Panuera, no te iwi o Ahera; kua kaumatua ia, e whitu nga tau o tona wahinetanga ake i noho ai i te tane; 37 He pouaru, kua waru tekau ma wha rawa ona tau e pera ana; heoi kihai i mahue ia ia te temepara; 38 Na ka tae mai ia i taua haora ano, ka whakawhetai ki te Ariki, a korerotia ana ia e ia ki te hunga katoa e tatari ana ki te whakaoranga i Hiruharama. 39 A, no ka oti nga mea katoa e rite ana ki ta te Ariki ture, ka hoki ratou ki Kariri, ki to ratou ake pa, ki Nahareta. 40 Na ka tupu te tamaiti, ka pakari haere, ka ki i nga whakaaro nunui: ai runga ia ia te aroha noa o te Atua. 41 ¶ A i haere ona matua i ia tau, i ia tau ki Hiruharama i te hakari o te kapenga. 42 A ka tekau ma rua ona tau, ka haere ratou i runga i nga ritenga o te hakari. 43 A ka rite nga ra, ia raua e hoki ana, ka whakaware iho te tamaiti, a Ihu, i Hiruharama; a kihai a Hohepa raua ko tona whaea i mohio. 44 I mahara hoki raua kei roto ia i te tira, na ka haere, kotahi te ra ki te ara; a ka rapu raua ia ia i roto i o raua whanaunga, i o raua tangata hoki i mohio ai. 45 A, no te korenga i kitea ia, hoki ana ratou ki Hiruharama, ki te rapu ia ia. 46 A, muri iho i nga ra e toru ka kitea ia i roto i te temepara, e noho ana i waenganui o nga kaiwhakaako, e whakarongo ana ki a ratou, e ui ana ki a ratou. 47 A miharo katoa ki tona matauranga, ki ana korero, te hunga i rongo ki a ia. 48 A, no ka kite raua ia ia, ka tino miharo: ka mea tona whaea ki a ia, E tama, he aha koe i penei ai ki a maua? na, pouri noa iho maua ko tou papa i te rapu ia koe.
49 Ka mea ia ki a raua, he aha korua i rapu ai i ahau? kahore koutou i mohio me noho ahau ki nga mea a toku Matua? 50 Heoi kihai ratou i matau ki te kupu i korerotia e ia ki a ratou. 51 Na ka haere tahi atu ia me raua ka tae ki Nahareta, ka ngohengohe ia ki a raua: ko tona whaea ia i rongoa i enei kupu katoa i roto i tona ngakau. 52 Na ka kake haere a Ihu te whakaaro nui, te kaumatua, ka paingia ano e te Atua, e te tangata. UPOKO 3 1 Na i te tekau ma rima o nga tau o te rangatiratanga o Taipiria Hiha, ko Ponotio Pirato te kawana o Huria, a ko Herora te tetaraki o Kariri, a ko tona teina ko Piripi tetaraki o Ituria, no te wahi o Tarakoniti, ko Rahiania te tetaraki o Apilene; 2 Ko Anaha raua ko Kaiapa nga tohunga nui, ka puta te kupu a te Atua ki a Hoani tama a Hakaraia ki te koraha. 3 Na ka haere mai ia ki nga wahi katoa e patata ana ki Horano, ka kauwhau i te iriiri ripeneta hei murunga hara; 4 I pera ano me te mea i tuhituhia ki te pukapuka o nga kupu a Ihaia poropiti, e mea ana, He reo no tetahi i te koraha e karanga ana, Whakapaia te huarahi o te Ariki, whakatikaia ona ara. 5 Ka whakakiia nga awaawa katoa, ka whakahoroa nga maunga me nga pukepuke katoa; ko nga wahi kopikopiko ka meinga kia tika, ko nga wahi taratara kia maeneene. 6 A e kite nga kikokiko katoa i te whakaoranga a te Atua. 7 Na ka mea ia ki nga mano i haere kia iriiria e ia, E te uri nakahi, na wai koutou i whakamahara kia rere i te riri meake puta? 8 Na, whakaputaina nga hua e rite ana ki o te ripeneta, kei anga ki te mea i roto i a koutou, Ko Aperahama to tatou matua: ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E ahei ana ano i te Atua te whakaara tamariki ake ma Aperahama i roto i enei kohatu. 9 Na tenei ano ka pa te toki ki te pakiaka o nga rakau: ki te kahore tetahi rakau e hua i te hua pai, ka tuaina, ka maka ki te ahi. 10 Na ka ui nga mano ki a ia, ka mea, Me aha ra matou? 11 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ko te tangata i nga koti e rua, kia hoatu ki te tangata kahore ona; me te tangata he kai tana, kia pera ano tana. 12 Na ka haere mai hoki nga pupirikana kia iriiria, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, me aha matou? 13 Ka mea ia ki a ratou, Kei nui ake i nga mea i whakaritea ma koutou ta koutou e tango ai. 14 Ka ui ano hoki nga hoia ki a ia, ka mea, Me aha hoki matou? Na ko tana meatanga ki a ratou, Kaua e tukinotia tetahi, kaua e whakapae teka; kia makona hoki o koutou utu. 15 Na, i te iwi e tatari ana e whakaaroaro katoa ana i roto i o ratou ngakau ki a Hoani, mehemea ko te Karaiti ia; 16 Ka whakahoki a Hoani, ka mea ki a ratou katoa, Ko ahau nei, he iriiri taku ia koutou ki te wai; engari kei te haere mai tetahi he kaha rawa ake i ahau, e kore ahau e tau hei wewete i te here o ona hu: mana koutou e iriiri ki te Wairua Tapu, ki te kapura.
42
RUKA
17 Ko tana mea tahi kei tona ringa, ae tino tahia e ia tana patunga witi, ae kohia ana witi ki roto ki tana whare witi; ko te papapa ia e tahuna ki te kapura e kore e tineia. 18 He maha atu ano ana kupu whakahau i kauwhau ai ia ki te iwi. 19 Otira i riria e ia a Herora te tetaraki mo Heroriaha wahine a tona tuakana a Piripi, a mo nga kino katoa hoki i mahia e Herora; 20 Ka tapiritia ano e ia tenei ki runga ake i nga mea katoa, tutakina ana e ia a Hoani ki te whare herehere. 21 Na, ka oti te iwi katoa te iriiri, ka iriiria ano a Ihu, ka inoi, ka tuwhera te rangi; 22 A ka heke iho te Wairua Tapu, ano he kukupa te ahua, ki runga ki a ia, a ka puta mai he reo no te rangi, e mea ana, Ko koe taku Tama i aroha ai; ka pai ahau ki a koe. 23 Na ka timata a Ihu te tata ki te toru tekau nga tau, ki te whakaaro hoki ia he tama ia na Hohepa, he tama na Eri; 24 Tama a Matata, tama a Riwai, tama a Mereki, tama a Iana, tama a Hohepa, 25 Tama a Matatiaha, tama a Amosa, tama a Nauma, tama a Eheri, tama a Nake, 26 Tama a Maata, tama a Matatiaha, tama a Hemei, tama a Hohepa, tama a Hura, 27 Tama a Hoana, tama a Reha, tama a Herupapera, tama a Haratiera, tama a Neri; 28 Tama a Mereki, tama a Ari, tama a Kosama, tama a Eremorama, tama a Ere, 29 Tama a Hohe, tama a Erietera, tama a Iorimi, tama a Matata, tama a Riwai, 30 Tama a Himiona, tama a Hura, tama a Hohepa, tama a Honana, tama a Eriakimi, 31 Tama a Melea, tama a Menana, tama a Matata, tama a Natana, tama a Rawiri, 32 Tama a Hehe, tama a Opere, tama a Poaha, tama a Haramono, tama a Nahona, 33 Tama a Aminarapa, tama a Arame, tama a Heteroma, tama a Parete, tama a Hura, 34 Tama a Hakopa, tama a Ihaka, tama a Aperahama, tama a Tara, tama a Nahora, 35 Tama a Haruka, tama a Rakau, tama a Pereke, tama a Hepere, tama a Hara, 36 Tama a Kainana, tama a Arapahata, tama a Hema, tama a Noa, tama a Lameka, 37 Tama a Matusala, tama a Enoka, tama a Iarere, tama a Marereere, tama a Kainana, 38 Te tamaiti a Enosa, te tamaiti a Seta, te tamaiti a Adamu, te tamaiti a te Atua.
5 Katahi ka kawea ia e te rewera ki runga ki tetahi maunga tiketike, a mea kau iho kua whakakitea ki a ia nga rangatiratanga katoa o te ao. 6 Ka mea te rewera ki a ia, Maku e hoatu ki a koe tenei mana katoa, me te kororia o enei mea: kua tukua hoki ki ahau; a ka hoatu e ahau ki taku e pai ai. 7 Na, ki te koropiko koe ki ahau, mou katoa. 8 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Haere ki muri i ahau, e Hatana: kua oti hoki te tuhituhi, Me koropiko koe ki te Ariki, ki tou Atua, me mahi ano ki a ia anake. 9 Na ka kawea ia e ia ki Hiruharama, a whakaturia ana ki runga ki te keokeonga o te temepara, a ka mea ki a ia, Ki te mea ko te Tama koe a te Atua, rere atu i konei ki raro; 10 Kua oti hoki te tuhituhi, Ka korerotia iho koe e ia ki ana anahera kia tiakina koe. 11 Ma ratou koe e hiki ake ki o ratou ringa, kei tutuki tou waewae ki te kohatu. 12 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Kua takoto te korero, Kaua e whakamatautau ki te Ariki ki tou Atua. 13 A ka mutu katoa nga whakamatautauranga a te rewera, ka mawehe atu ia ia mo tetahi wahi. 14 Na ka hoki a Ihu i runga i te kaha o te Wairua ki Kariri: a haere ana tona rongo a puta noa i nga wahi tata katoa. 15 Ka whakaako ia i roto i o ratou whare karakia, me te whakakororia te katoa i a ia. 16 Na ka haere ia ki Nahareta, ki te wahi i whangaia ai ia: a ka tomo i te ra hapati ki te whare karakia, ko tana hanga hoki ia, ka whakatika ki te korero pukapuka. 17 A ka hoatu ki a ia te pukapuka a Ihaia poropiti. A, no ka wherahia te pukapuka, ka kitea e ia te wahi i tenei tuhituhinga, 18 Kei ahau te wairua o te Ariki, nana nei hoki ahau i whakawahi, hei kauwhau i te rongopai ki te hunga rawakore; kua tonoa ahau e ia ki te kauwhau ki nga herehere, kia haere noa, ki nga matapo kia titiro, ki te tuku i te hunga e maru ana kia haere noa atu; 19 Ki te kauwhau i te tau manakohanga mai o te Ariki. 20 Na ka kopia e ia te pukapuka, ka hoatu ki te minita, a noho ana. Na ka titiro matatau ki a ia nga kanohi o te hunga katoa i roto i te whare karakia. 21 Katahi ia ka anga ka korero ki a ratou, Nonaianei, io koutou taringa e whakarongo mai nei, i mana ai tenei karaipiture. 22 A i whakaae ratou katoa ki a ia i miharo ki nga kupu pai i puta i tona mangai. Ka mea ratou, Ehara ianei tenei i te tama a Hohepa? 23 Ka mea ia ki a ratou, Tera pea e puaki mai ia koutou tenei kupu whakarite ki ahau, E rata, rongoa koe ia koe ano: ko nga mea i rongo ai matou kua mahia ki Kaperenauma, meinga hoki ki konei, ki tou whenua. 24 I mea ano ia, He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore te poropiti e manakohia i tona ake whenua. 25 Otira he pono taku e mea nei ki a koutou, He tokomaha nga pouaru i roto ia Iharaira i nga ra i a Iraia, i te rangi kua oti te kopani i nga tau e toru i nga marama e ono, i te matekai nui o te whenua katoa; 26 Heoi kihai a Iraia i tonoa ki tetahi o ratou, ki a Harepata anake o Hairona, ki te wahine pouaru. 27 He tokomaha hoki nga repera i roto ia Iharaira, i nga ra o Eriha poropiti; a kihai tetahi o ratou i whakamakia, ko Naamana anake, ko te Hiriani.
UPOKO 4 1 ¶ Na, ko Ihu, ki tonu i te Wairua Tapu, hoki atu ana i Horano, a ka arahina e te Wairua ki te koraha; 2 Mo nga ra e wha tekau, whakamatautauria ai e te rewera. A kihai ia i kai i tetahi mea i aua ra: a ka pahemo, ka hiakai ia. 3 Na ka mea te rewera ki a ia, Ki te mea ko te Tama koe a te Atua, kiia iho tenei kohatu kia meinga hei taro. 4 Na ka whakahoki a Ihu ki a ia, ka mea, Kua oti te tuhituhi, E kore e ora te tangata i te taro kau, engari i nga kupu katoa a te Atua.
43
RUKA
28 A ki tonu i te riri te hunga katoa i te whare karakia, i te rongonga ki enei mea; 29 Na ko to ratou whakatikanga ake, ka maka ia ia ki waho o te pa, a arahina ana ia ki te pari o te puke i hanga ai to ratou pa, kia whakataka ai ia ki raro. 30 Otira i tika ia ra waenganui o ratou a haere ana; 31 A ka tae ki Kaperenauma, ki tetahi pa o Kariri, ka whakaako i a ratou i te hapati. 32 Na ka miharo ratou ki tana ako : i whai mana hoki tana kupu. 33 Na i te whare karakia tetahi tangata he wairua rewera poke tona, nui atu tona reo ki te karanga. 34 Ka mea, Waiho ra; he aha ta matou ki a koe, e Ihu o Nahareta? i haere mai ranei koe ki te whakangaro ia matou? E mohio ana ahau ko wai koe; te Mea Tapu a te Atua. 35 Na riria iho ia e Ihu, ka mea ia, Kati te korero, puta mai hoki i roto ia ia. Na ka maka ia e te rewera ki waenganui, a puta mai ana i roto i a ia, kihai hoki i ahatia. 36 Na tau ana te miharo ki a ratou katoa, ka korerorero tetahi ki tetahi, ka mea, He aha tenei kupu? mana tonu hoki tana tono i nga wairua poke, kaha tonu, a puta mai ana ki waho. 37 A paku ana tona rongo puta noa i nga wahi tutata katoa. 38 A, ko tona whakatikanga i te whare karakia, tomo ana ki te whare o Haimona. Na e mate ana te whaea o te wahine a Haimona, he nui te kirika; a ka tohe ratou ki a ia mona. 39 Na ka tu ia ki runga ia ia, a riria iho te kirika; a whakarerea ake: na whakatika tonu ake ia ki te taka mea ma ratou. 40 I te toenetanga o te ra ka kawea mai ki a ia e nga tangata katoa nga mea o ratou e mate ana i te tini o nga mate; na whakapakia iho e ia ona ringa ki tenei, ki tenei o ratou, a ora ake ratou. 41 He tokomaha hoki te hunga i puta mai nga rewera i roto i a ratou; i karanga hoki aua wairua i mea, Ko te Tama koe a te Atua. A riria ana ratou e ia, kihai i tukua kia korero: i matau hoki ratou ko te Karaiti ia. 42 Ka ao te ra, ka puta atu ia, ka haere ki tetahi wahi koraha: a ka rapu nga mano i a ia, ka tae ki a ia, na puritia ana ia, kei whakarerea ratou e ia. 43 Ka mea ia ki a ratou, Me kauwhau e ahau te rangatiratanga o te Atua ki era atu pa ano: koia hoki ahau i tonoa mai ai. 44 A ka kauwhau ia i nga whare karakia o Kariri. UPOKO 5 1 ¶ A, i te mano e aki mai ana ki a ia ki te whakarongo ki te kupu a te Atua, ka tu ia i te taha o te roto o Kenehareta; 2 Na ka kite ia i etahi kaipuke e rua e tu ana i te taha o te roto: ko nga kaihao ia kua riro i runga, e horoi ana i a ratou kupenga. 3 Na ka eke ia ki tetahi o nga kaipuke, ki te Haimona, ka mea ki a ia kia neke atu ki waho tata. Na ka noho ia, ka whakaako i te iwi i runga i te kaipuke. 4 A ka mutu tana korero, ka mea ia ki a Haimona, Neke atu ki te wahi hohonu, ka tuku ai i a koutou kupenga ki te hao. 5 Na ka whakahoki a Haimona, ka mea ki a ia, E kara, mahi noa matou i te po roa nei, te mau tetahi: heoi nau na te kupu me tuku e ahau te kupenga. 6 A, no ta ratou meatanga i tenei, he mano tini nga ika i mau ia ratou: ka whakapakaru ta ratou kupenga.
44
7 Na ka tawhiri ratou ki o ratou hoa i tera o nga kaipuke kia hoe mai hei hoa mo ratou. Na ka haere mai ratou, whakakiia ana nga kaipuke e rua, no ka timata te totohu. 8 A, no te kitenga o Haimona Pita, ka hinga iho ki nga turi o Ihu, ka mea, Mawehe atu i ahau; he tangata hara hoki ahau, e Ihowa. 9 Mau tonu hoki tona miharo me to ona hoa katoa, ki te haonga o nga ika i haoa nei e ratou. 10 I pera ano hoki a Hemi raua ko Hoani, nga tama a Heperi, he hoa hoki no Haimona. Na ka mea a Ihu ki a Haimona, Kaua e mataku; i nga wa e takoto ake nei ka hopu tangata koe. 11 A ka whakauria nga kaipuke ki uta, whakarerea ake e ratou nga mea katoa, a aru ana ia ia. 12 A, ia ia i tetahi pa, na ko tetahi tangata kapi tonu i te repera: a, i tona kitenga ia Ihu, ka takoto tapapa, ka inoi ki a ia, ka mea, E te Ariki, ki te pai koe, e taea ahau e koe te mea kia ma. 13 Na ka totoro tona ringa, ka pa ki a ia, ka mea, E pai ana ahau: kia ma koe. A mutu tonu ake tona repera. 14 A ka whakatupato ia ia ia kia kaua e korerotia ki te tangata: Engari haere, kia kite te tohunga ia koe, kawea atu hoki mo tou whakamakanga nga mea i whakaritea e Mohi, hei mea whakaatu ki a ratou. 15 Heoi tino paku atu ana tona rongo: he tokomaha noa atu hoki i huihui ki te whakarongo, kia whakaorangia ai e ia o ratou ngoikoretanga. 16 Na haere ana ia ki te koraha ki te inoi. 17 Na i tetahi ra, ia ia e whakaako ana, e noho ana nga Parihi me nga kaiwhakaako o te ture, i haere mai i nga pa katoa o Kariri, o Huria, o Hiruharama, me te kaha o te Ariki. i reira ki te whakaora i a ratou. 18 Na ka kawea mai e etahi tangata i runga i te moenga tetahi tangata, he pararutiki: mea noa ratou kia kawea ia ki roto, kia whakatakotoria ki tona aroaro. 19 A, te kore e kitea he huarahi e kawea mai ai ia ki roto i te mano hoki, ka kake ratou ki runga ki te tuanui, a tukua iho ana ia ra te pereki me tona moenga ki waenganui, i te aroaro o Ihu. 20 A, i tona kitenga i to ratou whakapono, ka mea ia ki a ia, E hoa, ka oti ou hara te muru. 21 Na ka anga ka whakaaroaro nga karaipi me nga Parihi, ka mea, Ko wai tenei nana nga kupu kohukohu? Ko wai hei muru hara? ko te Atua anake? 22 Otira i mohio a Ihu ki o ratou whakaaro, ka oho, ka mea ki a ratou, He aha ta koutou e whakaaroaro na i roto io koutou ngakau? 23 Ko tehea te mea takoto noa, ko te mea, Ka oti ou hara te muru; ko te mea ranei, Whakatika haere? 24 Otira kia matau ai koutou he mana muru hara to te Tama a te tangata i runga i te whenua, (ka mea ia ki te pararutiki,) Ko taku kupu tenei ki a koe, Whakatika, tangohia ake tou moenga, haere ki tou whare. 25 Na whakatika tonu ake ia i to ratou aroaro, tangohia ake ana te mea i takoto ai ia, haere ana ki tona whare, a me te whakakororia i te Atua. 26 Na miharo ana ratou katoa, ka whakakororia i te Atua, ki tonu hoki ratou i te mataku, ka mea, Puta ke nga mea i kite nei tatou inaianei. 27 A, i muri i enei mea, ka haere ia, ka kite i tetahi pupirikana, ko Riwai te ingoa, e noho ana i te wahi tango takoha: ka mea ki a ia, Arumia ahau.
RUKA
28 Na whakarerea ake e ia nga mea katoa, whakatika ana, aru ana ia ia. 29 Na ka taka e Riwai he hakari nui mana i tona whare: he tokomaha hoki nga pupirikana me nga tangata ke i noho tahi ratou. 30 Na ka amuamu nga Parihi me o ratou karaipi ki ana akonga, ka mea, He aha koutou ka kai tahi ai, ka inu tahi ai me nga pupirikana me nga tangata hara? 31 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kahore he aha o nga tangata ora e meatia ai e te rata; engari te hunga mate. 32 Kihai ahau i haere mai ki te karanga i te hunga tika, engari i te hunga hara, kia ripeneta. 33 Na ka mea ratou ki a ia, Ko nga akonga a Hoani hono tonu te nohopuku, te inoi, me nga akonga ano a nga Parihi; ko tau ia e kai ana, e inu ana? 34 Na ka mea ia ki a ratou, E taea ranei e koutou te mea kia nohopuku nga tama o te whare marena, i te mea kei a ratou te tane marena hou? 35 Na tera e tae mai nga ra e tangohia ai te tane marena hou ia ratou, katahi ratou ka nohopuku i aua ra. 36 Na ka korerotia e ia tetahi kupu whakarite ki a ratou; E kore e meatia e te tangata tetahi wahi o te kahu hou hei papaki mo te kahu tawhito; ki te kahore, ka pakaru te mea hou, a e kore te wahi i tangohia mai i te mea hou e hangai ki te mea tawhito. 37 E kore hoki te tangata e riringi i te waina hou ki nga ipu tawhito; kei pakaru nga ipu i te waina hou, na ka maringi, a kore ake nga ipu. 38 Engari me riringi te waina hou ki nga ipu hou; a ka tiakina e rua. 39 Ka inu hoki te tangata i te waina tawhito, e kore ia e hiahia ki te mea hou: e mea hoki ia, Erangi te mea tawhito.
10 Na ka tirotiro ia ki a ratou katoa, ka mea ki taua tangata, Totoro mai tou ringa. A pera ana ia: na kua ora ano tona ringa me tetahi. 11 Na ki tonu ratou i te haurangi; ka korerorero tetahi ki tetahi, me aha ranei a Ihu e ratou. 12 ¶ A i aua ra ka haere ia ki te maunga ki te inoi, he inoi tonu tana i te roa o te po ki te Atua. 13 A, ka ao te ra, ka karangatia e ia ana akonga: a ka whiriwhiria e ia kotahi tekau ma rua o ratou, a huaina ana hoki e ia hei apotoro; 14 Ko Haimona, i huaina hoki e ia ko Pita, ko tona teina ko Anaru, ko Hemi raua ko Hoani, ko Piripi raua ko Patoromu; 15 Ko Matiu raua ko Tamati, ko Hemi tama a Arapiu, ko Haimona e kiia nei ko Heloti, 16 Ko Hura teina o Hemi, ko Hura Ikariote hoki, ko ia nei te kaituku. 17 Na ka heke tahi ia me ratou, ka tu ki te mania, me te huihui o ana akonga, me te huihuinga nui o te iwi i Huria katoa, i Hiruharama, i te taha ano o te moana o Taira, o Hairona, i haere mai ki te whakarongo ki a ia. kia ora ai o ratou mate; 18 Me te hunga ano e whakatoia ana e nga wairua poke: a whakaorangia ana ratou. 19 I whai ano te mano katoa kia pa ki a ia: i puta hoki he kaha i a ia, a whakaorangia ana ratou katoa. 20 Na ka titiro ona kanohi ki ana akonga, ka mea ia, Ka koa koutou, e nga rawakore: mo koutou hoki te rangatiratanga o te Atua. 21 Ka koa koutou e hiakai nei inaianei: ka makona hoki koutou. Ka koa koutou e tangi nei inaianei: e kata hoki koutou. 22 Ka koa koutou ina kinongia koutou e nga tangata, ina wehea atu i roto ia ratou, ina tawaia, ina rukea atu to koutou ingoa, ano he mea kino, mo te whakaaro ki te Tama a te tangata. 23 Kia hari i taua ra, me te tupekepeke: he nui hoki to koutou utu i te rangi: i peratia hoki nga poropiti eo ratou matua. 24 Otira aue, te mate mo koutou, mo te hunga taonga! kua riro hoki ia koutou to koutou whakamarie. 25 Aue, te mate mo koutou, mo te hunga e makona ana inaianei! e matekai hoki koutou. Aue, te mate mo koutou e kata nei inaianei! ka aue hoki koutou, ka tangi. 26 Aue, te mate mo koutou ka korerotia paitia koutou e nga tangata katoa! i pera hoki o ratou matua ki nga poropiti teka. 27 Na ko taku kupu tenei ki a koutou e whakarongo mai nei, Arohaina o koutou hoa whawhai, kia pai te mahi ki te hunga e kino ana ki a koutou; 28 Manaakitia te hunga e kanga ana i a koutou, me inoi mo te hunga e whakawhiu ana i a koutou. 29 Na ki te pakia tou paparinga e tetahi, whakaangahia atu hoki tetahi; ki te tangohia e tetahi tou koroka, kaua e kaiponuhia tou koti. 30 Hoatu ki nga tangata katoa e inoi ana ki a koe; kaua ano hoki e tono atu ki te tangata e tango ana i ou taonga. 31 A, ko ta koutou e pai ai kia meatia e nga tangata ki a koutou, meatia ano e koutou ki a ratou. 32 Ki te aroha hoki koutou ki te hunga e aroha ana ki a koutou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? e aroha ana hoki te hunga hara ki te hunga e aroha ana ki a ratou.
UPOKO 6 1 ¶ Na i te hapati ka haere ia ra waenga witi; a katohia ana e ana akonga nga puku witi, kainga ake, he mea komukumuku ki te ringa. 2 Na ka mea etahi o nga Parihi ki a ratou, He aha koutou ka mahi ai i te mea e kore e tika kia mahia i te hapati? 3 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kahore ano koutou i kite noa i tenei i mea ai a Rawiri, ia ia e mate ana i te hiakai, ratou ko ona hoa; 4 I tona tomokanga ki te whare o te Atua, ka tango ia i nga taro aroaro, na kainga ana e ia, hoatu ana hoki ki ona hoa; ko nga mea kihai nei i tika kia kainga, engari ma nga tohunga anake? 5 I mea ano ia ki a ratou, Ko te Tama a te tangata te Ariki o te hapati. 6 A i tetahi atu hapati ka tomo ia ki te whare karakia, ka whakaako: i reira ano tetahi tangata, ko tona ringa matau kua memenge. 7 Ka titiro whakamau nga karaipi me nga Parihi ki a ia, me kore ia e whakaora i te hapati; kia whai take ai ratou ki a ia. 8 Na ka mohio ia ki o ratou whakaaro, ka mea ki te tangata i te ringa memenge, Whakatika, e tu ki waenganui. Na whakatika ana ia, tu ana. 9 Katahi ka mea a Ihu ki a ratou, Maku hoki e ui ki a koutou; He mea tika ranei te mahi pai i te hapati, te mahi kino ranei? te whakaora ranei, te whakamate ranei?
45
RUKA
UPOKO 7
33 Ki te atawhai hoki koutou i te hunga e atawhai ana ia koutou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? e pera ana hoki te hunga hara. 34 Ki te tuku moni koutou ki te hunga e mea ai koutou ka utua mai e ratou, kei hea he whakawhetai ki a koutou? e tuku moni ana hoki te hunga hara ki te hunga hara, kia whakahokia ki a ratou. 35 Engari kia aroha ki o koutou hoa whawhai, mahia te pai ki a ratou, ka tuku atu he moni, kaua ano e mutu te tumanako; a tera e nui te utu mo koutou, ka waiho koutou hei tamariki ma te Runga Rawa: e atawhai ana hoki ia ki te hunga e kore e whakawhetai, ki te hunga kino. 36 Kia ngawari rapea koutou, kia pera me to koutou Matua e ngawari ana. 37 Kaua e whakawa, ae kore koutou e whakawakia: kaua e whakatau he, ae kore te he e whakataua ki a koutou: houhia te rongo, ae houhia ano te rongo ki a koutou. 38 Hoatu, a ka homai ki a koutou; mehua pai, pehi rawa, oioi rawa, purena tonu ta te tangata e homai ai ki roto ki o koutou uma. Ko te mehua hoki e mehua ai koutou, hei mehua ano tena ki a koutou. 39 A ka puaki tana kupu whakarite ki a ratou, E ahei ranei te matapo te arahi i te matapo? e kore ranei raua e taka ki te poka? 40 E kore te akonga e rahi ake i tona kaiwhakaako: engari ka rite ano ki o ratou kaiwhakaako nga tangata katoa kua tino pukengatia. 41 He aha tau e titiro ki te otaota i roto i te kanohi o tou teina, te kite i te kurupae i roto i tou ake kanohi? 42 A me pehea e taea ai e koe te korero ki tou teina, E toku teina, iaua, kia kapea atu e ahau te otaota i roto i tou kanohi; te kite i te kurupae i roto i tou kanohi? E te tangata tinihanga, matua kapea e koe te kurupae i roto i tou kanohi, katahi koe ka marama ai ki te kape i te otaota i roto i te kanohi o tou teina. 43 E kore hoki te rakau pai e hua i te hua kino; e kore ano te rakau kino e hua i te hua ataahua. 44 Ma ona hua tonu ka mohiotia ai tenei rakau, tenei rakau. E kore hoki e kohia he piki i runga i nga tataramoa, e kore ano e kohia he karepe i runga i te tumatakuru. 45 He tangata pai, he pai tana e whakaputa ai i roto i te taonga pai o tona ngakau; he tangata kino, he kino tana e whakaputa ai i roto i nga taonga kino o tona ngakau: he purenatanga hoki no te ngakau nga kupu a tona mangai. 46 He aha koutou ka karanga ai ki ahau, E te Ariki, e te Ariki, te mahi i aku e korero ai? 47 Ko te tangata e haere mai ana ki ahau, e whakarongo ana ki aku kupu, e mahi ana, maku e whakaatu ki a koutou tona ahua. 48 He rite ia ki te tangata i hanga he whare, i keri hohonu, i whakatakoto i te turanga ki runga ki te kamaka: a, i te putanga mai o te waipuke, ka kaha te waipuke ki taua whare, a kihai i taea te whakangaueue: no te mea i hanga ki runga ki te kamaka. . 49 Tena ko te tangata i rongo, a kihai i mahi, ka rite ia ki te tangata i hanga whare ki runga ki te whenua, te ai he turanga; i te pakarutanga o te roma, na hinga tonu iho; a he nui te pakaru o taua whare.
1 ¶ A, no ka mutu enei kupu katoa ana, me te whakarongo ano te iwi, ka tomo ia ki Kaperenauma. 2 Na e mate ana te pononga a tetahi keneturio, meake marere, ko tana hoki i matenui ai. 3 A, no tona rongonga ia Ihu, ka tono mai ki a ia etahi kaumatua o nga Hurai, hei mea ki a ia kia haere ki te whakaora i tana pononga. 4 A, i to ratou taenga ki a Ihu, he kaha ta ratou inoi ki a ia, ka mea, He pai te tangata e meatia ai tenei e ia: 5 E aroha ana hoki ia ki to tatou iwi, nana hoki i hanga te whare karakia mo matou. 6 Na haere tahi ana a Ihu me ratou. A, i a ia e tata ana i te whare, ka tono te keneturio i etahi hoa ki a ia, ka mea ki a ia, E te Ariki, kei raruraru koe; 7 Koia te tae ai toku whakaaro ki te haere atu ki a koe: engari kia puaki mai tau kupu, a ka ora taku pononga. 8 He tangata hoki ahau e whakahaua ana, he hoia ano aku hei whakahaunga maku, na ka mea ahau ki tenei, Haere, a ka haere; ki tetahi atu, Haere mai, a ka haere mai; ki taku pononga hoki, Meatia tenei, a ka meatia e ia. 9 A, te rongonga o Ihu ki enei mea, ka miharo ki a ia, ka tahuri, ka mea ki te mano e aru ana ia ia, Ko taku kupu tenei ki a koutou, Kahore ahau i kite noa i te whakapono hei rite mo tenei te nui i roto ia Iharaira. 10 A, rokohanga atu e te hunga i tonoa, i to ratou hokinga atu ki te whare, kua ora te pononga ra. 11 Na i muri iho ka haere ia ki tetahi pa, ko Naina te ingoa; he tokomaha ano ana akonga i haere tahi me ia, he rahi hoki te hui. 12 A, ka whakatata ia ki te kuwaha o te pa, na, he tupapaku tera e kauhoatia mai ana ki waho, he huatahi na tona whaea, a he poutaru tera: he tokomaha o te pa e haere tahi ana me ia. 13 A, i te kitenga o te Ariki i a ia, ka aroha ki a ia, ka mea ki a ia, Kaua e tangi. 14 Na ka haere ia, ka pa ki te kauhoa: a tu tonu nga kaikauhoa. Na ko tana meatanga, E tama, ko taku kupu tenei ki a koe, Whakatika. 15 Na ka noho te tupapaku ki runga, ka anga ka korero. Na ka hoatu ia e ia ki tona whaea. 16 Na ka tau te wehi ki a ratou katoa: ka whakakororia i te Atua, ka mea, Kua puta ake i roto ia tatou he poropiti nui; a, Kua titiro mai te Atua ki tana iwi. 17 Na haere ana tenei korero mona puta noa i Huria, i nga wahi patata katoa ano hoki. 18 A ka korerotia enei mea katoa ki a Hoani e ana akonga. 19 Na ka karangatia e Hoani etahi o ana akonga tokorua, ka tonoa ki te Ariki, mea ai, Ko koe ranei tera e haere mai ana? me rapu ranei tatou i tetahi atu? 20 A, no te taenga mai o aua tangata ki a ia, ka mea, Kua tonoa mai maua e Hoani Kaiiriiri ki a koe, mea ai, Ko koe ranei tera e haere mai ana? me rapu ranei tatou i tetahi atu? 21 I taua wa pu ano he tokomaha te hunga i whakaorangia e ia i nga turorotanga, i nga mate, i nga wairua kino; he tokomaha ano nga matapo i meinga kia kite. 22 A ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a raua, Haere korerotia ki a Hoani nga mea e kite nei, e rongo nei korua; ko nga matapo e titiro ana, ko nga kopa e haereere ana, ko nga repera e meinga ana kia ma, ko nga turi e rongo ana, ko
46
RUKA
nga tupapaku e whakaarahia ana, e kauwhautia ana te rongopai ki te hunga rawakore. 23 Na ka koa te tangata e kore e he ki ahau. 24 A, no te rironga atu o nga karere a Hoani, ka timata ia ki te korero ki te mano mo Hoani, I haere atu koutou ki te koraha kia kite i te aha? He kakaho e whakangaueuetia ana e te hau? 25 Ano ra i haere koutou kia kite i te aha? I te tangata he kakahu maeneene ona? Na, kei nga whare kingi te hunga i nga kakahu whakapaipai, i nga kai papai. 26 Ano ra, i haere koutou kia kite i te aha? He poropiti? Ae ra, ko taku kupu tenei ki a koutou, tera atu i te poropiti. 27 Ko ia tenei mona te mea i tuhituhia, Na, ka tonoa e ahau taku karere ki mua i tou aroaro, mana e whakapai tou ara i mua ia koe. 28 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, Kahore he poropiti nui atu ia Hoani Kaiiriiri i roto i nga whanau a te wahine: heoi rahi ake ia ia te nohinohi rawa o te rangatiratanga o te Atua. 29 Na, i to ratou rongonga, whakatikaia ana ta te Atua e te hunga katoa i rongo, e nga pupirikana ano, i iriiria hoki ratou ki te iriiri a Hoani. 30 Ko nga Parihi ia ratou ko nga kaiwhakaako o te ture i whakakahore i ta te Atua whakaaro ki a ratou, kihai nei ratou i iriiria e ia. 31 Na ka mea a Ihowa, Me whakarite e ahau nga tangata o tenei whakapaparanga ki te aha? he pehea hoki to ratou ahua? 32 He rite ki nga tamariki e noho ana i te kainga hokohoko, e karanga ana ki a ratou ano, e mea ana, Whakatangi noa matou i te putorino ki a koutou, a kahore koutou i kanikani; aue noa matou ki a koutou, a kahore koutou i tangi. 33 I haere mai hoki a Hoani Kaiiriiri, kihai i kai taro, kihai i inu waina; a ka mea koutou, He rewera tona. 34 I haere mai te Tama a te tangata me te kai me te inu; a ka mea koutou, Na, he tangata kakai, he tangata inu waina, he hoa no nga pupirikana, no nga tangata hara! 35 Otira e whakatikaia ana te whakaaro nui e ana tamariki katoa. 36 Na ka mea tetahi o nga Parihi ki a ia kia kai tahi raua. Na ka tomo ia ki te whare o te Parihi, ka noho ki te kai. 37 Na ko tetahi wahine hara o te pa ka mohio kei te whare o te Parihi a Ihu e noho ana; 38 A tu tangi ana i muri i ona waewae, ka anga ka horoi i ona waewae ki ona roimata, ka muru ki nga makawe o tona matenga, ka kihi i ona waewae, ka whakawahi ki te hinu kakara. 39 Na, i te kitenga o te Parihi nana ra ia i karanga, ka korero i roto i a ia, ka mea, Me he poropiti tenei, kua mohio ia ko wai tenei e pa nei ki a ia, tona peheatanga: he wahine hara hoki. 40 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, E Haimona, he kupu taku ki a koe. Na ka mea ia, Korero, e te Kaiwhakaako. 41 Na, tokorua nga tangata ia raua te moni a tetahi kaituku moni: e rima rau nga pene i tetahi, e rima tekau i tetahi. 42 I te kore nga mea a raua hei utu, whakarerea noatia ana e ia ki a raua. Na, korero mai ki ahau, ko wai o ratou e tino aroha ki a ia? 43 Na ka whakahoki a Haimona, ka mea, Ki toku whakaaro, ko te tangata nana te mea nui i whakarerea noatia atu. Na ko tana meatanga ki a ia, Ka tika tau whakawa.
44 Na ka tahuri ia ki te wahine, ka mea ki a Haimona, E kite ana koe i tenei wahine? I haere mai ahau ki roto ki tou whare, kahore i homai e koe he wai mo oku waewae: nana ia i whakamakuku oku waewae ki ona roimata, a murua iho ki nga makawe o tona matenga. 45 Kihai koe i kihi i ahau: tena ko tenei wahine, mai o toku taenga mai, kahore ano i tamutu te kihi o oku waewae. 46 Kihai koe i whakawahi i toku matenga ki te hinu: nana ia oku waewae i whakawahi ki te hinu. 47 Koia ahau ka mea nei ki a koe, Kua murua ona tini hara; he nui hoki tona aroha: ko te tangata ia he iti nga mea i murua, ka iti ano tona aroha. 48 A ka mea ia ki a ia, Ka oti ou hara te muru. 49 Na ka anga ona hoa noho ka korero ki a ratou ano, Ko wai tenei, muru rawa hoki i nga hara? 50 Na ko tana meatanga ki te wahine, Na tou whakapono koe i ora ai; haere marie. UPOKO 8 1 ¶ Muri iho ka haere ia ki nga pa katoa, ki nga kainga, ka kauwhau, ka whakapuaki i te rongopai o te rangatiratanga o te Atua: i a ia ano te tekau ma rua. 2 Me etahi wahine i whakaorangia i nga wairua kino, i nga ngoikoretanga, ko Meri e huaina nei ko Makarini, e whitu nga rewera i puta mai i roto i a ia; 3 Ko Hoana hoki, ko te wahine a Kuha, a te tuari a Herora, me Huhana, me te tokomaha noa atu; 4 Na, ka rupeke te mano, ka haere mai ki a ia i ia pa, i ia pa, ka korero kupu whakarite ia; 5 I haere atu te kairui ki te rui i tana purapura: a, ia ia e rui ana, ka ngahoro etahi ki te taha o te ara; a takatakahia ana, kainga ake e nga manu o te rangi. 6 Ko etahi i ngahoro ki runga ki te toka; a ka pihi ake, ka maroke, no te mea kahore he makuku. 7 Ko etahi i ngahoro ki roto ki nga tataramoa; a tupu tahi ana nga tataramoa, kowaowaotia iho. 8 Ko etahi i ngahoro ki te oneone pai, ka tupu, tatakirau nga hua. Ka mutu enei korero ana, ka karanga ia, Ko ia he taringa ona hei whakarongo, kia rongo ia. 9 Na ka ui ana akonga ki a ia, ka mea, He aha te tikanga o tenei kupu whakarite? 10 Ka mea ia, Kua hoatu ki a koutou te matauranga ki nga mea ngaro o te rangatiratanga o te Atua: ki etahi atu ia he kupu whakarite; kia titiro rawa ai, a kore e kite, kia rongo ai, a kore ake e matau. 11 Na, tenei te kupu whakarite: Ko te purapura ko te kupu a te Atua. 12 Ko era i te taha o te ara ko nga kaiwhakarongo; Na ka haere mai te rewera, ka kapo i te kupu i roto i o ratou ngakau, kei whakapono ratou, a ka ora. 13 Ko era i runga i te toka ko te hunga i tango i te kupu me te hari ano i to ratou rongonga; a kahore o ratou pakiaka, ka whakapono mo te wa poto nei, a i te wa o te whakamatautau ka taka atu. 14 Ko tera i ngahoro ki roto ki nga tataramoa, ko te hunga e rongo ana, ka haere, ka kowaowaotia e nga manukanuka, e nga taonga, e nga whakaahuareka o tenei ao, a hore ake e tino whai hua. 15 Tena ko tera i te oneone pai, ko te hunga e tika ana, e pai ana te ngakau, i te rongonga i te kupu, ka pupuri, a hua ana nga hua i runga i te manawanui.
47
RUKA
16 E kore e tahuna te rama e tetahi, e hipokina ki te oko, e waiho ranei i raro i te moenga; engari ka whakaturia ki runga ki te turanga rama, kia kitea ai te marama e te hunga e tomo ana. 17 E kore hoki tetahi mea i ngaro, e mahue te whakakite; e kore ano tetahi mea i huna, e mahue te mohio, te puta hoki ki waho. 18 Na reira kia tupato ta koutou whakarongo: ki te whai mea hoki tetahi, ka hoatu ano ki a ia; a ki te kahore he mea a tetahi, ka tangohia ia ia nga mea i mahara ai ia kei a ia. 19 Na ka haere mai ki a ia tona whaea me ona teina, otira kihai ratou i ahei te tutuki mai ki a ia, i te pipiri o te tangata. 20 Na ka korerotia ki a ia, Ko tou whaea me ou teina te tu mai nei i waho, e mea ana kia kite ia koe. 21 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ko enei e whakarongo nei, ae mahi nei i te kupu a te Atua, toku whaea me oku teina. 22 Na i tetahi o aua ra ka eke ia, ratou ko ana akonga ki te kaipuke: a ka mea ia ki a ratou, Tatou ka whakawhiti ki tawahi o te roto. Na ka rere atu ratou. 23 Otira ia ratou e rere ana, ka moe ia: na ko te putanga o tetahi hau, he tupuhi, ki te roto; a ka ki ratou i te wai, ka tata te mate. 24 Na ka haere ratou, ka whakaara ia ia, ka mea, E kara, e kara, ka mate tatou. Na ka ara ia, a riria iho e ia te hau, me te ngarue o te wai: a mutu iho, na kua marino. 25 Na ka mea ia ki a ratou, Kei hea to koutou whakapono? Otira ka mataku ratou, miharo ana, ka mea tetahi ki tetahi, Ko wai tenei? ka whakahaua nei hoki e ia nga hau me nga wai, a rongo rawa ki a ia. 26 Na ka tae ratou ki te whenua o nga Kararini, ki tawahi atu o Kariri. 27 A, no tona haerenga ki uta, ka tutaki ki a ia tetahi tangata no te pa, he rewera ona, he roa kahore ano i mau kakahu, kihai ano i noho i roto i te whare, engari ki nga urupa. 28 A, i tona kitenga ia Ihu, ka karanga, ka takoto ki tona aroaro, he nui tona reo ki te mea, he aha taku ki a koe, e Ihu, e te Tama a te Atua, a te Runga Rawa? Tena ra, kaua ahau e whakamamaetia. 29 (I mea hoki ia ki te wairua poke kia puta i taua tangata, he maha hoki nga wa i hopukia ai ia e taua tangata: he mea here ki nga mekameka, ki nga here waewae: motumotuhia ana e ia nga here, a aia ana ia e te rewera ki te koraha. ) 30 Na ka ui a Ihu ki a ia, Ko wai tou ingoa? Ka mea ia, Ko Rihiona: he tokomaha hoki nga rewera i tomo ki roto ki a ia. 31 Katahi ka inoi ratou ki a ia kia kaua ratou e tonoa e ia kia haere ki te hohonu. 32 Na i reira tetahi kahui poaka maha e kai ana i runga i te maunga: a ka inoi ratou ki a ia kia tukua ratou kia tomo ki aua poaka. A tukua ana ratou e ia. 33 Na ka puta nga rewera i roto i te tangata, ka tomo ki roto ki nga poaka: na ko te tino rerenga o te kahui ra te pari ki te roto, a paremo iho. 34 A, no ka kite nga kaiwhangai i taua mea i meatia, ka whati, ka haere ka korero ki te pa, ki aua whenua. 35 Na ka haere ratou kia kite i taua mea i meatia; a ka haere mai ki a Ihu, ka kite i te tangata i puta nei nga rewera i roto i a ia, kua oti te whakakakahu, kua tika ona mahara, e noho ana i nga waewae o Ihu: a ka mataku ratou.
36 A, korerotia ana ki a ratou e te hunga i kite, te whakaoranga o te tangata i nga rewera. 37 Na ka mea te huihui katoa o nga kainga patata o nga Kararini kia mawehe atu ia i a ratou; i mataku nui hoki ratou: a eke ana ia ki te kaipuke, hoki ana. 38 Na ka inoi ki a ia te tangata i puta nei nga rewera i roto i a ia, kia noho ia ki a ia: heoi tukua atu ana ia e Ihu, ka mea, 39 Hoki atu ki tou whare, korerotia nga mea nui kua meinga nei e te Atua ki a koe. Na ka haere ia, ka korero ki te pa katoa nga mea nui i mea ai a Ihu ki a ia. 40 A, i te hokinga mai o Ihu, ka koa te mano: i te tatari katoa hoki ratou ki a ia. 41 Na ka haere mai tetahi tangata, ko Hairuha te ingoa, he rangatira no te whare karakia; 42 Kotahi tana tamahine, he huatahi kei te tekau ma rua ona tau, na, e whakahemohemo ana. Otira i a ia e haere ana, popo tonu nga tangata ki a ia. 43 Na ko tetahi wahine e mate ana i te pakaruhanga toto, kotahi tekau ma rua nga tau, a poto katoa ona oranga ki nga rata, a kihai i taea te ora e tetahi. 44 Ka haere ia i muri i a ia, ka pa ki te taniko o tona kakahu: a mutu iho te rere o ona toto. 45 Na ka mea a Ihu, Ko wai tenei kua pa nei ki ahau? A ka whakakahore katoa, ka mea a Pita ratou ko ona hoa, E kara, e pipiri ana te mano ki a koe, e tutetute ana, a e mea ana koe, Ko wai tenei kua pa mai ki ahau? 46 Ano ra ko Ihu, Kua pa tetahi ki ahau: e kite ana ahau kua puta atu he mana i ahau. 47 A, te kitenga o te wahine kihai ia i ngaro, haere wiri ana, takoto ana ki tona aroaro, korerotia ana e ia ki a ia i te aroaro o te iwi katoa te take i pa ai ia ki a ia, me tona oranga tonutanga. 48 Na ka mea ia ki a ia, E ko, na tou whakapono koe i ora ai; haere marie. 49 I a ia ano e korero ana, ka haere mai tetahi i te whare o te rangatira o te whare karakia, ka mea ki a ia, Kua mate tau tamahine; kaua e whakararuraru i te Kaiwhakaako. 50 Otira, i te rongonga o Ihu, ka whakahoki ki a ia, ka mea, Kaua e mataku: ko te whakapono ia kia whakapono, a ka ora ia. 51 A, i tona taenga ki te whare, kihai tetahi i tukua e ia kia tapoko, ko Pita anake, ko Hemi, ko Hoani, me te papa me te whaea o te kotiro. 52 E tangi ana ratou katoa, e aue ana mona: na ka mea ia, Kaua e tangi; kahore i mate, engari e moe ana. 53 Na kataina iho ia e ratou, i mohio hoki ratou kua mate ia. 54 Katahi ka mau ia ki tona ringa, ka karanga, ka mea, E ko, e ara. 55 Na hoki mai ana tona wairua, a whakatika tonu ake ia: na ka whakahautia e ia kia hoatu he kai mana. 56 A, miharo tonu ona matua: na ka whakatupato ia ia ratou kia kaua e korerotia taua meatanga ki tetahi. UPOKO 9 1 ¶ Na ka karangatia e ia te tekau ma rua, ka hoatu ki a ratou he kaha, he mana, e peia ai nga rewera katoa, e ora ai nga mate. 2 A tonoa ana ratou e ia ki te kauwhau i te rangatiratanga o te Atua, ki te whakaora hoki i te hunga e mate ana.
48
RUKA
3 I mea ano ia ki a ratou, Kaua tetahi mea e mauria ki te ara, kaua he tokotoko, kaua he putea, kaua he taro, kaua he moni; kaua hoki e takiruatia nga koti o tetahi. 4 A ka tomo koutou ki tetahi whare, hei reira noho ai a haere noa i reira. 5 A, ki te kahore etahi e manako ki a koutou, ina haere atu koutou i taua pa, ruia atu te puehu oo koutou waewae, hei mea whakaatu ki a ratou. 6 Na, ko to ratou mawehetanga atu, ka haereerea e ratou nga kainga, me te kauwhau i te rongopai, me te whakaora i nga wahi katoa. 7 A ka rongo a Herora tetaraki i nga mea katoa i meinga e ia: a he nui tona pororaru, no te mea ki ta etahi ki, kua ara a Hoani i te hunga mate; 8 Ki ta etahi, kua puta mai a Iraia; ki ta etahi, kua ara mai tetahi o nga poropiti onamata. 9 Na ka mea a Herora, I poutoa e ahau te matenga o Hoani: ko wai hoki tenei mona nei enei korero ka rangona nei e ahau? A ka mea ia kia kite ia ia. 10 A, no te hokinga mai o nga apotoro, ka korerotia ki a ia nga mea katoa i mea ai ratou. A ka tango ia i a ratou, ka haere ko ratou anake ki te wahi koraha o te pa, ko Petahaira te ingoa. 11 A, i te kitenga o nga mano, ka aru ia ia: a ka manaaki ia ia ratou, ka korerotia ki a ratou te rangatiratanga o te Atua, whakaorangia ana hoki e ia te hunga e mea ana kia rongoatia. 12 A, ka iti haere te ra, ka haere mai te tekau ma rua, ka mea ki a ia, Tonoa te mano kia haere ki nga pa, ki nga whenua i tetahi taha, i tetahi taha, moe ai, ki te rapu kai hoki; wahi koraha. 13 A ka mea ia ki a ratou, Ma koutou e hoatu he kai ma ratou. Ka mea ratou, Heoi ano a matou e rima nga taro, e rua hoki nga ika; engari me haere tatou ki te hoko kai ma tenei iwi katoa. 14 Me te mea ano e rima mano nga tane. Ka mea ia ki ana akonga, Meinga ratou kia noho, kia rima tekau, kia noho ki te nohoanga. 15 A pera ana ratou, meinga katoatia ana kia noho. 16 Na ka mau ia ki nga taro e rima, ki nga ika e rua, ka titiro ki runga ki te rangi, ka whakapai i aua mea, ka whawhati, ka hoatu ki nga akonga kia whakatakotoria atu ma te mano. 17 Na ka kai ratou, a ka makona katoa: a kotahi tekau ma rua nga kete i kohia ake e ratou o nga whatiwhatinga i toe. 18 A, i a ia e inoi ana ko ia anake, i a ia ano ana akonga: na ka ui ia ki a ratou, ka mea, Ko wai ahau ki te ki a te mano? 19 Na ka whakahoki ratou, ka mea, Ko Hoani Kaiiriiri; ko ta etahi ia, ko Iraia; ki ta etahi, kua ara mai tetahi o nga poropiti onamata. 20 Na ka mea ia ki a ratou, Ki ta koutou na ki, ko wai ahau? Na ka whakahoki a Pita, ka mea, Ko te Karaiti a te Atua. 21 Na ka whakatupato ia ia ratou, ka mea, kia kaua tenei e korerotia ki te tangata; 22 I mea ano ia, Kua takoto te tikanga kia maha nga mamae o te Tama a te tangata, kia whakakahoretia ano ia e nga kaumatua, e nga tohunga nui, e nga karaipi, kia whakamatea, ai te toru o nga ra ka ara. 23 I mea ano ia ki a ratou katoa, Ki te mea tetahi kia haere mai ki te whai i ahau, me whakakahore ia e ia ano, me amo tona ripeka i nga ra katoa, ka aru ai i ahau.
49
24 Ki te whai hoki tetahi kia ora, ka mate ano ia: otira ki te mate tetahi, mona i whakaaro ki ahau, ka ora ia. 25 He aha hoki te pai ki te tangata, ki te riro ia ia te ao katoa, a ka ngaro ko ia ano, ka riro ranei i te he? 26 Ki te whakama hoki tetahi ki ahau, a ki aku korero, ka whakama ano te Tama a te tangata ki a ia, ina haere mai ia i runga i tona ake kororia, i te kororia hoki o te Matua, o nga anahera tapu. 27 Na he pono taku korero ki a koutou, Tenei ano etahi e tu nei e kore e pangia e te mate, kia kite ra ano i te rangatiratanga o te Atua. 28 A ka tata ki te waru o nga ra i muri i enei korero, ka mau ia ki a Pita, ki a Hoani, ki a Hemi, ka haere ki runga ki te maunga ki te inoi. 29 A, ia ia e inoi ana, ka puta ke te ahua o tona mata, ma tonu tona kakahu, kanapa tonu. 30 Na, tokorua nga tangata e korero tahi ana me ia, ko Mohi raua ko Iraia; 31 I puta kororia mai, i korero ano ki tona matenga meake nei rite ia ia ki Hiruharama. 32 I pehia hoki a Pita ratou ko ona hoa e te moe: a, i to ratou aranga ake, ka kite i tona kororia, me nga tangata tokorua e tu tahi ana me ia. 33 A ia raua e mawehe atu ana ia ia, ka mea a Pita ki a Ihu, E kara, he pai kia noho tatou i konei: na kia hanga e matou etahi wharau kia toru; kia kotahi mou, kia kotahi mo Mohi, kia kotahi mo Iraia: kihai ia i mohio ki tana i korero ai. 34 I a ia e korero ana i enei mea, ka puta he kapua, a taumaru iho ana ki a ratou: a mataku ana ratou i to ratou haerenga ki roto ki te kapua. 35 Na ka puta mai he reo i te kapua, e mea ana, Ko taku Tama tenei i aroha ai: whakarongo ki a ia. 36 A, no te putanga o te reo, ko Ihu anake i kitea. A puritia ana e ratou, kihai hoki i korerotia e ratou ki te tangata i aua ra tetahi o nga mea i kite ai ratou. 37 Na, i te aonga ake o te ra, ia ratou kua tatu iho i runga i te maunga, he rahi te hui i tutaki ki a ia. 38 Na ka karanga tetahi tangata i roto i te mano, ka mea, Tena koa, e te Kaiwhakaako, titiro mai ki taku tama: ko ia anake hoki taku. 39 Na ka hopu te wairua ia ia, inamata ka hamama; na ka haea ia, tutu ana te huka, whakauaua ana te whakarere ia ia ma te maru. 40 A i te inoi ahau ki au akonga kia peia ia ki waho; a kihai i taea e ratou. 41 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea, E te uri whakaponokore, parori ke, kia pehea te roa o toku noho ki a koutou, o toku manawanui ki a koutou? Kawea mai tau tama ki konei. 42 Na ia ia e haere mai ana, ka taia iho ia e te rewera, haehaea iho. Na ka riria te wairua poke e Ihu, a whakaorangia ana te tamaiti, hoatu ana ki tona papa. 43 Oho mauri katoa ana ratou ki te nui o te Atua. A, ia ratou e miharo ana ki nga mea katoa i mea ai a Ihu, ka mea ia ki ana akonga, 44 Rongoatia enei korero ki roto ki o koutou taringa: meake hoki tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o nga tangata. 45 Otira kihai ratou i mohio ki tenei kupu, he mea huna hoki ia ratou, kei kite ratou: i mataku hoki ratou ki te ui ki a ia i taua kupu.
RUKA
46 Na ka puta ake he korerorero i roto i a ratou, ko wai o ratou te mea nui rawa. 47 Na ka mohio a Ihu ki te whakaaro o o ratou ngakau, ka mau ki tetahi tamaiti, a whakaturia ana ki tona taha; 48 Ka mea ki a ratou, Ki te manako tetahi ki tenei tamaiti i runga i toku ingoa, e manako ana ki ahau: a ki te manako tetahi ki ahau, e manako ana ki toku kaitono mai: ko te iti rawa hoki i roto i a koutou katoa, ka nui ia. 49 Na ka whakahoki a Hoani, ka mea, E kara, i kite matou i tetahi e pei rewera ana i runga i tou ingoa; a riria iho e matou, mona kahore e haere tahi tatou. 50 Na ka mea a Ihu ki a ia, Kaua e riria: ki te mea hoki ehara tetahi i te hoa whawhai no tatou, no tatou ia. 51 A, no ka rite nga ra e tangohia ai ia ki runga, ka whakamau tona mata ki te haere ki Hiruharama; 52 A ka tonoa e ia he karere i mua i tona aroaro: a ka haere ratou, ka tomo ki tetahi kainga o nga Hamari ki te mea tukunga iho mona. 53 Heoi kihai ratou i manako ki a ia, ko te ahua hoki o tona kanohi me te mea e haere ana ia ki Hiruharama. 54 A, no te kitenga o ana akonga, o Hemi raua ko Hoani, ka mea raua, E te Ariki, e pai ana ranei koe kia korerotia e maua he kapura kia heke iho i te rangi, hei whakangaro i a ratou, me ta Iraia i mea ai? 55 Otira ka tahuri ia, ka riria raua, ka mea, Kahore korua e matau no tehea wairua korua. 56 Kihai hoki te Tama a te tangata i haere mai ki te whakamate tangata, engari ki te whakaora. Na haere ana ratou ki tetahi kainga ke. 57 A, ia ratou e haere ana i te huarahi, ka mea tetahi tangata ki a ia, Ka aru ahau ia koe ki nga wahi katoa e haere ai koe. 58 Na ko te meatanga a Ihu ki a ia, He rua o nga pokiha, he kohanga o nga manu o te rangi; tena ko te Tama a te tangata kahore ona wahi e takoto ai tona matenga. 59 Ka mea ia ki tetahi atu, Arumia mai ahau. A ka mea tera, E te Ariki tukua ahau kia matua haere ki te tanu i toku papa. 60 Na ka mea a Ihu ki a ia, Waiho ma nga tupapaku e tanu o ratou tupapaku: ko koe ia me haere ki te kauwhau i te rangatiratanga o te Atua. 61 Ka mea hoki tetahi atu, E te Ariki, ka aru ahau ia koe; engari kia matua poroporoaki ahau ki a ratou kei toku kainga nei. 62 Otira ka mea a Ihu ki a ia, Ki te pa te ringa o tetahi ki te parau, a ka titiro ki muri, e kore ia e tau mo te rangatiratanga o te Atua.
6 A ki te mea kei reira te tama a te rangimarie, ka tau ta koutou rangimarie ki a ia: ki te kahore, e hoki ano ki a koutou. 7 Na hei taua whare koutou noho ai, kai ai, inu ai i ta ratou e homai ai: ka tika hoki te utu mo te kaimahi. Kaua e haere ki tera whare ki tera whare. 8 Ka tomo koutou ki tetahi pa, a ka manako ratou ki a koutou, kainga nga mea e whakatakotoria ana ma koutou. 9 Me whakaora te hunga mate o reira, ka mea ki a ratou, Kua tata ki a koutou te rangatiratanga o te Atua. 10 Engari ka tomo koutou ki tetahi pa, a e kore ratou e manako ki a koutou, haere ki nga huarahi o reira, ka mea, 11 Na, ko te puehu o to koutou pa e piri nei ki a matou, ka tahia atu e matou ki a koutou: otira kia mohio koutou ki tenei, kua tata ki a koutou te rangatiratanga o te Atua. 12 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Engari to Horoma i taua ra e mama i to taua pa. 13 Aue, te mate mou, e Korahina! aue, te mate mou, e Petahaira! me i meatia hoki ki Taira, ki Hairona nga merekara kua meatia nei ki a korua, kua ripeneta ke raua, he taratara te kakahu me te noho i roto i te pungarehu. 14 Otira erangi to Taira, to Hairona i te whakawakanga e mama i to korua. 15 A ko koe, e Kaperenauma, e whakateiteitia ranei koe a tae noa ki te rangi? 16 Ki te whakarongo tetahi ki a koutou, e whakarongo ana ia ki ahau; a ki te whakahawea ki a koutou, e whakahawea ana ki ahau; a ki te whakakahore tetahi ki ahau, e whakakahore ana ia ki toku kaitono mai. 17 Na hoki hari ana te whitu tekau, ka mea, E te Ariki, rongo tonu nga rewera nei ki a matou, he mea na tou ingoa. 18 Ka mea ia ki a ratou, I kite ahau ia Hatana, me te mea he uira te takanga i te rangi. 19 Na ka hoatu nei e ahau ki a koutou he mana e takahi ai koutou i runga i nga nakahi, i nga kopiona, i te kaha katoa ano o te hoa whawhai: ae kore rawa koutou e mate i tetahi mea. 20 Otira kaua e hari ki tenei, ki nga wairua ka riro nei ki raro i a koutou; engari kia hari, no te mea kua oti o koutou ingoa te tuhituhi ki te rangi. 21 I taua wa ka hari a Ihu i roto i te wairua, ka mea, Ka whakawhetai ahau ki a koe, e Pa, e te Ariki o te rangi, o te whenua, mo te mea i huna e koe enei mea i te hunga whakaaro nui, i te hunga mahara, a hurahia ana ki nga kohungahunga: ae ra, e Pa; i pai hoki tera ki tau titiro. 22 Kua oti nga mea katoa te tuku ki ahau e toku Matua: e kore ano tetahi e matau ko wai te Tama, ko te Matua anake; ko wai hoki te Matua, ko te Tama anake, me te tangata hoki e pai ai te Tama kia whakakitea ki a ia. 23 Na ka tahuri ia ki ana akonga, ka mea puku, Ka koa nga kanohi e kite ana i nga mea e kite nei koutou. 24 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, he tokomaha nga poropiti me nga kingi i hiahia kia kite i nga mea e kite nei koutou, a kahore i kite; kia rongo hoki ki nga mea e rongo nei koutou, a kahore i rongo. 25 Na ka whakatika tetahi kaiwhakaako o te ture, ka whakamatautau i a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako, me aha ahau ka whiwhi ai ki te ora tonu? 26 Ka mea ia ki a ia, he aha te mea i tuhituhia ki te ture? pehea tau korero?
UPOKO 10 1 Na i muri i enei mea ka whakaritea e te Ariki etahi atu e whitu tekau, a tonoa ana ratou takirua, takirua, i mua ia ia ki nga pa katoa, ki nga wahi meake nei ia haere ki reira. 2 I mea ano ia ki a ratou, He nui te kotinga, ko nga kaimahi ia he ruarua: na inoi atu ki te Ariki nana te kotinga, kia tonoa e ia he kaimahi ki tana kotinga. 3 Haere: nana, ka tonoa nei koutou e ahau, ano he reme ki waenganui o nga wuruhi. 4 Kaua e mauria he putea, kaua he putea, kaua he hu: kaua ano e oha atu ki tetahi ai te huarahi. 5 Ki te tomo koutou ki tetahi whare, matua mea atu, Kia tau te rangimarie ki tenei whare.
50
RUKA
27 Na ka whakahoki ia, ka mea, Kia whakapaua tou ngakau, tou wairua, tou kaha, tou hinengaro, ki te aroha ki te Ariki, ki tou Atua; me tou hoa tata ano ko koe. 28 Ka mea ia ki a ia, Ka tika tau korero: meinga tenei, a ka ora koe. 29 Otira ka mea ia ki te whakatika ia ia, ka ki atu ki a Ihu, Ko wai ra toku hoa tata? 30 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea, I heke iho tetahi tangata i Hiruharama ki Heriko, a ka tutaki ki nga kaipahua, na ka huia ona kakahu, ka tukitukia ia, a haere ana, whakarerea iho, me te mea kua mate. 31 Na, ko tetahi tohunga e haere noa ana i taua ara: a, i tona kitenga ia ia, ninihi ke ana na tahaki. 32 I pena hoki tetahi Riwaiti, tae kau ki taua wahi, ka haere, ka titiro, ninihi ke ana na tahaki. 33 Na ko tetahi tangata o Hamaria, i a ia e haere ana, ka tae ki te wahi i noho ai ia: a, i tona kitenga ia ia, ka aroha ki a ia. 34 Na ka haere ki a ia, ka takai i ona patunga, ringihia iho ki te hinu, ki te waina, ka whakanoho ia ia ki runga ki tona ake kararehe, a kawea ana ia ki te whare tira, atawhaitia ana ia. 35 I te aonga ake, i tona haerenga, ka tangohia e ia e rua nga pene, hoatu ana ki te tangata i te whare, ka mea ki a ia, Mau ia e tiaki; a ki te maha noa atu au mea, maku koe e utu ina hoki mai ahau. 36 Na, ki tou whakaaro, ko wai o tenei tokotoru te hoa ona i tutaki nei ki nga kaipahua? 37 Ka mea ia, Ko tera i atawhaitia ai ia. Na ka mea a Ihu ki a ia, Haere, kia pera ano tau mahi. 38 ¶ A i to ratou haerenga atu, ka tomo ia ki tetahi kainga: na, ko tetahi wahine ko Mata te ingoa, i whakamanuhiri ia ia ki tona whare. 39 He teina ano tona, ko Meri te ingoa, na ka noho tenei ki nga waewae o Ihu, whakarongo ai ki tana kupu. 40 Na raruraru noa iho a Mata i te nui o te mahi tuari, a haere ana, ka mea, E te Ariki, he mea noa oti ki a koe kia waiho e toku teina maku anake te tuari? na, mea atu ki a ia kia awhinatia ahau e ia. 41 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, E Mata, e Mata, e manukanuka ana koe, e raruraru ana ki nga mea maha. 42 Kotahi ia te mea e matea ana: a kua whiriwhiria e Meri taua wahi pai, e kore nei e tangohia ia ia.
6 Kua tae mai hoki toku hoa ki ahau i te ara, a kahore aku mea e whakatakoto ai ahau mana? 7 A ka whakahoki tera i roto, ka mea, Hoha ki, kati ra: kua tutakina noatia ake te tatau, kei te moenga matou ko aku tamariki; e kore ahau e ahei te whakatika ki te hoatu ki a koe. 8 Ko taku kupu tenei ki a koutou, Ahakoa kahore ia e whakatika ki te hoatu ki a ia, no te mea he hoa ia, no tona tohe tonu ka ara ake ai ia ki te hoatu ki a ia i nga mea i matea e ia. 9 Ko taku kupu ano tenei ki a koutou, Inoi, a ka hoatu ki a koutou; rapu, a ka kitea e koutou; patoto, a ka uakina ki a koutou. 10 Ka whiwhi hoki nga tangata katoa ina inoi; a ko te tangata e rapu ana, ka kite; a ka uakina ki te tangata e patoto ana. 11 Ki te inoia e te tama tetahi taro ia koutou, e hoatu ranei ki a ia he kamaka? ki te inoia he ika, e hoatu ranei ki a ia he nakahi hei ika? 12 Ki te inoia ranei he hua manu, e hoatu ranei ki a ia he kopiona? 13 Na ki te matau koutou, te hunga kino, ki te hoatu mea papai ki a koutou tamariki: tera noa ake te homaitanga o te Wairua Tapu e to koutou Matua i te rangi ki te hunga e inoi ana ki a ia. 14 Na e pei rewera ana ia, he mea wahangu ano hoki. A, no te putanga o te rewera ki waho, ka korero te wahangu; a miharo ana te iwi. 15 Na ka mea etahi o ratou, Na te rangatira o nga rewera, na Perehepura, tana peinga rewera. 16 Na ka whakamatautau etahi, ka mea ki tetahi tohu i a ia i te rangi. 17 Otira i matau ia ki o ratou whakaaro, ka mea ki a ratou, Ki te tahuri iho tetahi rangatiratanga ki a ia ano, ka kore; a ki te tahuri iho tetahi whare ki tetahi whare, ka hinga. 18 A ki te tahuri iho a Hatana ki a ia ano, me pehea e tu ai tona rangatiratanga? e mea ana hoki koutou na Perehepura taku peinga rewera. 19 A, ki te mea na Perehepura taku peinga rewera, na wai te peinga aa koutou tamariki? no reira ko ratou hei kaiwhakawa mo koutou. 20 Tena ki te mea na te ringa o te Atua taku peinga rewera, ina, kua tae mai te rangatiratanga o te Atua ki a koutou. 21 Ki te tiakina e te tangata kaha he patu i tona whare, ka ata noho ona taonga. 22 Engari ki te puta mai ki a ia te mea he kaha rawa atu i a ia, a ka hinga ia, na ka tangohia ana patu i whakamanawa ai ia, ka wehewehea ona taonga. 23 Ko te tangata ehara i te hoa noku, he hoariri ia ki ahau: ko te tangata kahore e kohikohi tahi maua, e titaritari ana. 24 Ka puta te wairua poke i roto i te tangata, ka haereere ia ra nga wahi waikore rapu okiokinga ai; a ka kore e kitea, ka mea ia, Ka hoki ahau ki toku whare i puta mai ia ahau. 25 A, no te taenga atu, rokohanga atu kua oti te tahitahi, te whakapaipai. 26 Na ka haere ia, ka tango i etahi atu wairua tokowhitu hei hoa mona, he kino atu ia ia; ka tomo ratou, ka noho ki reira: a kino atu i te timatanga te whakamutunga ki taua tangata. 27 A i a ia e korero ana i enei mea, ka karanga ake tetahi wahine i roto i te mano, ka mea ki a ia, Koa tonu te kopu i kawea ai koe, me nga u i ngotea e koe.
UPOKO 11 1 ¶ A, ia ia e inoi ana i tetahi wahi, a ka mutu, ka ki atu tetahi o ana akonga ki a ia, E te Ariki, whakaakona matou ki te inoi, me Hoani hoki i whakaako ra i ana akonga. 2 Ka mea ia ki a ratou, Ka inoi koutou, mea atu, E to matou Matua i te rangi, Kia tapu tou ingoa. Kia tae mai tou rangatiratanga. Kia meatia tau e pai ai ki runga ki te whenua, kia rite ano ki to te rangi. 3 Homai ta matou taro ki a matou mo tenei ra, mo tenei ra. 4 Murua o matou hara; e murua ana hoki e matou nga tangata katoa e hara ana ki a matou. Aua hoki matou e kawea kia whakawaia; engari whakaorangia matou i te kino. 5 I mea ano ia ki a ratou, Ko wai o koutou he hoa tona, a ka haere ki a ia i waenganui po, ka mea ki a ia, E hoa, homai ki ahau etahi taro, kia toru;
51
RUKA
28 Ano ra ko ia, Engari ra, tino koa te hunga e whakarongo ana ki te kupu a te Atua, ae mahi ana. 29 A, no ka rupeke te mano, ka anga ia ka korero, He whakatupuranga kino tenei: e rapu ana ki tetahi tohu; ae kore tetahi tohu e hoatu, ko te tohu anake o Hona poropiti. 30 I waiho hoki a Hona hei tohu ki nga tangata o Ninewe, ka pera ano te Tama a te tangata ki tenei whakatupuranga. 31 Ka whakatika ngatahi te kuini o te tonga i te whakawakanga me nga tangata o tenei whakatupuranga, ka whakatau i te he ki a ratou: i haere mai hoki ia i nga pito o te whenua ki te whakarongo ki te whakaaro nui o Horomona; a tenei tetahi he nui ke atu i a Horomona. 32 Ka whakatika ngatahi nga tangata o Ninewe i te whakawakanga me tenei whakatupuranga, ka whakatau i te he ki a ratou: i ripeneta hoki ratou i te kauwhautanga a Hona; a tenei tetahi he nui ke atu ia Hona. 33 Ka tahuna te rama, e kore e waiho e te tangata ki te wahi ngaro, ki raro ranei i te puhera, engari ki runga ki te turanga, kia kitea ai te marama e te hunga e tomo atu ana. 34 Ko te kanohi te rama o te tinana: na, ki te atea tou kanohi, ka marama ano tou tinana katoa; tena ki te kino tou kanohi, ka pouri ano hoki tou tinana. 35 Na reira kia ata titiro kei pouri te marama i roto ia koe. 36 Na, ki te marama tou tinana katoa, a ki te kore ona wahi pouri, ka marama katoa ano, me te mea ko te mura o te rama e whakamarama ana i a koe. 37 Na, ia ia e korero ana, ka tono tetahi Parihi kia kai ia ki a ia; a haere ana ia ki roto, ka noho. 38 A, i te kitenga o te Parihi, ka miharo, no te mea kahore ia e horoi i mua o te kainga. 39 Ka mea te Ariki ki a ia, Tenei koutou, e nga Parihi, te horoi nei i waho o te kapu, o te pereti; ko roto ia e ki ana i te hae, i te kino. 40 E te hunga kuare, kihai ianei i hanga a roto e te kaihanga o waho? 41 Engari hoatu nga mea o roto o nga mea o roto i a koutou; a ka ma nga mea katoa ki a koutou. 42 Otira, aue, te mate mo koutou, e nga Parihi! e hoatu ana hoki e koutou te whakatekau o te miniti, o te ru, me nga otaota katoa, a kapea ake e koutou te whakawa me te aroha ki te Atua: ko enei te mea tika kia mahia e koutou, kaua hoki tera e kapea. 43 Aue, te mate mo koutou, e nga Parihi! ko ta koutou hoki e rawe ai ko nga nohoanga rangatira i nga whare karakia, me nga ohatanga i nga kainga hokohoko. 44 Aue, te mate mo koutou, e nga karaipi, e nga Parihi, e te hunga tinihanga! e rite ana koutou ki nga urupa ngaro, e kore e kitea e nga tangata e haereere ana i runga. 45 Na ka whakahoki tetahi o nga kaiwhakaako o te ture, ka mea ki a ia, E te Kaiwhakaako, he whakahe ano hoki mo matou enei korero au. 46 Na ko tana meatanga, Aue, te mate mo koutou hoki, e nga kaiwhakaako o te ture! e whakawaha ana hoki koutou i nga tangata ki nga kawenga taimaha rawa hei pikaunga, a e kore tetahi o o koutou maihao e pa atu ki aua kawenga. 47 Aue, te mate mo koutou! ko koutou hoki hei hanga i nga urupa o nga poropiti, na o koutou matua hoki ratou i whakamate. 48 Na, he kaiwhakaatu koutou he whakaae ki nga mahi ao koutou matua: na ratou hoki ratou i whakamate, ko koutou hoki hei hanga io ratou urupa.
49 Koia hoki te whakaaro nui o te Atua i mea ai, Ka tonoa e ahau he poropiti me nga apotoro ki a ratou, a ka whakamatea etahi o ratou, ka whakatoia. 50 Kia rapua ai te utu o tenei whakatupuranga mo nga toto o nga poropiti katoa i whakahekea no te timatanga ra ano o te ao; 51 No te toto o Apera, tae noa ki te toto o Hakaraia i mate nei ki waenganui o te aata, o te whare tapu: he pono taku e mea nei ki a koutou, E rapua he utu i tenei whakatupuranga. 52 Aue, te mate mo koutou, e nga kaiwhakaako o te ture! kua tangohia hoki e koutou te ki o te matauranga: kihai koutou i tomo ki roto, i arai hoki i a koutou te hunga e tomo ana. 53 Na, i tana korerotanga i enei mea ki a ratou, ka timata te tohe kaha o nga karaipi me nga Parihi ki a ia, he mea kia maha atu ai ana korero. 54 E whanga ana hoki ratou ki a ia, e whai ana kia mau tetahi kupu a tona mangai hei whakapa he ki a ia. UPOKO 12 1 ¶ Na kei te huihui ano tera nga mano, tona tini, no ka takatakahi i a ratou ano, ka anga ia ka korero i te tuatahi ki ana akonga, Kia tupato i te rewena a nga Parihi, ara i te tinihanga. 2 Kahore hoki he mea i hipokina e mahue te hura; kahore hoki i huna, e mahue te mohio. 3 Mo konei ko ta koutou e korero ai i te pouri, ka rangona i te marama; ko ta koutou e korero ai ki te taringa i nga ruma i roto rawa, ka kauwhautia i runga i nga tuanui. 4 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, e oku hoa, kaua e wehi ki te hunga e whakamate nei i te tinana, a muri iho kahore he mea e taea e ratou. 5 Engari maku e whakaatu ki a koutou ta koutou e wehi ai: E wehi ki a ia kei a ia nei te mana i muri i tana whakamatenga, ki te maka ki Kehena; ae ra, ko taku kupu tenei ki a koutou, E wehi ki a ia. 6 Kahore ianei e hokona nga pihoihoi e rima ki nga patene e rua, a kahore tetahi o ratou e wareware i te Atua? Heoi kua oti katoa te tatau nga makawe katoa nei oo koutou matenga. No reira kaua e wehi: erangi ra koutou i nga pihoihoi maha. 8 Na ko taku kupu ano tenei ki a koutou, Ki te whakaae tetahi ki ahau i te aroaro o nga tangata, ka whakaae ano te Tama a te tangata ki a ia i te aroaro o nga anahera a te Atua. 9 Ki te whakakahore tetahi i ahau i te aroaro o nga tangata, ka whakakahoretia ano ia i te aroaro o nga anahera a te Atua. 10 Ki te korero tetahi he whakahe mo te Tama a te tangata, ka murua tana: tena ko te tangata e kohukohua ai te Wairua Tapu, e kore tona e murua. 11 A, ka kawea koutou ki nga whare karakia, ki nga kaiwhakawa, ki nga mana, kaua e manukanuka ki te pehea, ki te aha ranei e whakahoki atu ai koutou, ki ta koutou e korero ai; 12 Ma te Wairua Tapu hoki koutou e ako i taua haora ano ki nga mea e tika ana kia korerotia e koutou. 13 Na ka mea tetahi o te mano ki a ia, E te Kaiwhakaako, mea atu ki toku tuakana, kia wehea mai moku tetahi kainga. 14 Na ko tana meatanga ki a ia, E te tangata nei, na wai ahau i mea hei kaiwhakawa, hei kaiwehewehe i waenganui i a koutou?
52
RUKA
15 I mea ano ia ki a ratou, Kia mahara, kia tupato ki te apo: ehara i te mea ma te nui o nga taonga a te tangata e ora ai ia. 16 Na ka korerotia e ia tetahi kupu whakarite ki a ratou, ka mea, He nui te hua o te whenua o tetahi tangata taonga. 17 Na ka whakaaroaro ia i roto ia ia, Me pehea ahau? 18 A ka mea ia, Tenei taku e mea ai: ka wahia e ahau oku whare witi, a ka hanga kia nui; a ka hoatu e ahau ki reira aku hua katoa me aku taonga. 19 Katahi ahau ka mea ki toku wairua, E toku wairua, ka maha au mea papai kei te rongoa mo nga tau e maha; noho noa iho, e kai, e inu, kia koa te ngakau. 20 Otiia ka mea te Atua ki a ia, Kuware, ko a tenei po ano tangohia ai tou wairua ia koe: a ma wai nga mea kua pae na ia koe? 21 Na ka pena te tangata e whakapuranga ana i te taonga mana ake, a kahore e hua tana whaka te Atua. 22 Na ka mea ia ki ana akonga, Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Kaua e manukanuka ki to koutou oranga, ki ta koutou e kai ai; kaua ano mo te tinana, ki ta koutou e kakahu ai. 23 Rahi atu te ora i te kai, me te tinana i te kakahu. 24 Whakaaroa nga rawene: kahore nei e rui, kahore e kokoti; kahore nei o ratou pakoro, kahore he whare witi; a na te Atua ratou i whangai: tera noa ake to koutou pai i nga manu. 25 Ko wai o koutou e taea e ia te whakaaro iho, te hono tetahi wahi ki tona roa, kia kotahi te whatianga? 26 A ki te kore e taea e koutou te mea nohinohi rawa, he aha i manukanuka ai ki era atu? 27 Whakaaroa nga rengarenga, to ratou tupu: e kore nei e mahi, e kore e miro; Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kihai a Horomona, me tona kororia katoa, i rite ki tetahi o enei te whai kakahu. 28 Na, ki te penei ta te Atua whakakakahu i te tarutaru i te parae, kei reira inaianei, a apopo ka maka ki te oumu; tera noa ake tana i a koutou, e te hunga whakapono iti. 29 Kaua ra e rapu ki ta koutou e kai ai, ki ta koutou e inu ai, kaua e tirengi noa te whakaaro. 30 E rapu ana hoki nga iwi o te ao i enei mea katoa: otira e matau ana to koutou Matua e matea ana e koutou enei mea. 31 Engari rapu te rangatiratanga o te Atua; a ka tapiritia enei mea katoa ma koutou. 32 Kaua e wehi, e te kahui nohinohi; kua pai hoki to koutou Matua ki te homai i te rangatiratanga ki a koutou. 33 Hokona o koutou taonga, hoatu he mea ma te hunga rawakore; hanga ma koutou he peke e kore e tawhitotia, he taonga ki te rangi e kore e memeha, ki te wahi e kore nei e tata atu te tahae, e kore ano te huhu e kai. 34 Ko te wahi hoki i to koutou taonga, ko reira ano o koutou ngakau. 35 Whitikiria o koutou hope, tahuna o koutou rama kia ka; 36 Ko to koutou rite hei nga tangata e tatari ana ki to ratou rangatira, ina hoki mai i te marena; mo tona taenga mai, ka patoto, na uaki tonu atu ki a ia. 37 Ka koa nga pononga e rokohanga e to ratou rangatira e mataara ana ina tae mai: he pono taku e mea nei ki a koutou, ka whitiki ia i a ia, ka mea kia noho ki te kai, a ka puta ki te mahi ma ratou. 38 A ki te haere mai ia i te rua o nga mataaratanga, i te toru ranei o nga mataaratanga, a ka rokohina mai e pera ana ano, ka koa aua pononga.
39 Na kia mohio koutou ki tenei, me i matau te tangata o te whare ki te haora e haere mai ai te tahae, kua mataara ia, a kahore i tukua tona whare kia pokaia. 40 Na kia tatanga ra koutou: no te mea e puta mai te Tama a te tangata i te haora e kore ai koutou e mahara. 41 Na ka mea a Pita ki a ia, E te Ariki, ki a matou tenei kupu whakarite e korero nei koe? ki te katoa ranei? 42 Na ka mea te Ariki, Ko wai ra te tuari pono, mahara, e meinga e tona ariki hei rangatira mo ana tangata, hei hoatu i te wahi kai ma ratou i te wa e tika ai? 43 Ka koa taua pononga ki te rokohanga e tona ariki, ina tae mai, e pena ana. 44 He pono taku e mea nei ki a koutou, ka meinga ia hei rangatira mo ana taonga katoa. 45 Otira ki te mea taua pononga i roto i tona ngakau, Ka roa te haerenga mai o toku ariki; a ka anga ka patu i nga pononga tane, i nga pononga wahine, ka kai, ka inu, ka haurangi; 46 Ka haere mai te rangatira o taua pononga i te ra e kore ai ia e mahara, i te haora e kore ai ia e mohio, a ka hautopea ia, ka meinga mona he wahi i roto i te hunga whakaponokore. 47 Na, ko taua pononga i mohio ki ta tona ariki i pai ai, a kihai i takatu, kihai hoki i mea i tana i pai ai, he maha nga whiu mona. 48 Tena ko ia kihai i mohio, a i mahi i nga mea e tika ai kia whiua, he torutoru nga whiu mona. Ko te tangata hoki i nui te hoatutanga, he nui ano te mea e rapua mai ana ia ia; 49 I haere mai ahau ki te maka kapura ki te whenua; a ka pehea ahau, mehemea kua ka ke? 50 Otira he iriiringa toku e iriiria ai ahau; ano toku takatakahia kia oti ra ano! 51 E mea ana ranei koutou i haere mai ahau ki te homai i te rangimarie ki te whenua? Ko taku kupu tenei ki a koutou, Kahore; engari ko te wehewehe. 52 Hei nga ra hoki e takoto ake nei ka tokorima i roto i te whare kotahi, a ka tahuri ki a ratou ano, tokotoru ki te tokorua, tokorua ki te tokotoru. 53 Ka tahuri atu te papa ki te tama, te tama ki te papa; te whaea ki te tamahine, te tamahine ki te whaea; te hungawai wahine ki tana hunaonga wahine, me te hunaonga wahine ki tona hungawai wahine. 54 A i mea ano ia ki nga mano, Ka kite koutou i te kapua e puta mai ana i te hauauru, na mea tonu ake koutou, He ua te haere mai nei; a he pera ano. 55 Ka kite koutou i te tonga e pupuhi ana, ka mea koutou, Meake ko te werawera; a ka puta. 56 E te hunga tinihanga, e matau ana koutou ki te titiro ki te mata o te rangi, o te whenua; he aha koutou te matau ai ki tenei taima? 57 Ae ra, he aha koutou te whakaaro ai i te mea tika? 58 Ki te haere korua ko tou hoa tauwhainga ki te kaiwhakawa, i a korua ano i te ara, kia puta tou uaua kia ora ai koe ia ia; kei toia koe e ia ki te kaiwhakawa, a ka tukua koe e te kaiwhakawa ki te katipa, a ka maka koe e te katipa ki te whare herehere. 59 Ko taku kupu tenei ki a koe, E kore koe e haere mai i reira, kia utua ra ano nga moni nohinohi rawa.
53
RUKA
UPOKO 13
23 Na ka mea tetahi ki a ia, E te Ariki, he torutoru koia te hunga e ora? Na ka mea ia ki a ratou, 24 Kia kaha te tohe ki te tomo ma te kuwaha kuiti: ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, he tokomaha e whai ki te tomo, ae kore e taea. 25 Kia whakatika kau te tangata i te whare, kia tutakina te tatau, katahi koutou ka anga ka tu i waho, ka patuki ki te tatau, ka mea, E te Ariki, e te Ariki, uakina ki a matou; a ka whakahoki ia, ka mea ki a koutou, Kahore ahau i matau ki a koutou, no hea ranei; 26 Ko reira koutou timata ai te mea, Kua kai matou, kua inu i tou aroaro, i whakaako ano koe io matou huarahi. 27 A ka ki ano ia, Ka mea atu ahau ki a koutou, kahore ahau i matau ki a koutou, no hea ranei; mawehe atu i ahau, e nga kaimahi katoa i te kino. 28 Ko te wa tena o te tangi, o te tetea o nga niho, ina kite koutou ia Aperahama, ia Ihaka, ia Hakopa, me nga poropiti katoa, kei te rangatiratanga o te Atua, a ko koutou kua maka ki waho. 29 A ka haere mai ratou i te rawhiti, i te hauauru, i te raki, i te tonga, ka noho ki te rangatiratanga o te Atua. 30 Na, tera etahi o muri e meinga ki mua, me etahi o mua ki muri. 31 I taua ra ka tae mai etahi o nga Parihi, ka mea ki a ia, haere, whakarerea a konei: e hiahia ana hoki a Herora kia whakamatea koe. 32 Na ka mea ia ki a ratou, Haere, mea atu ki taua pokiha, Na, tenei ahau te pei rewera nei, te mahi nei i te mahi whakaora aianei, apopo, a i te toru o nga ra ka oti taku. 33 Otiia me haereere ahau aianei, apopo, a tahi ra: e kore hoki e ahei kia mate he poropiti i waho o Hiruharama. 34 E Hiruharama, e Hiruharama, e whakamate nei i nga poropiti, e aki nei ki te kamaka i te hunga e tonoa ana ki a koe; ano te tini o aku meatanga kia whakaminea au tamariki, kia peratia me te heihei e whakamine nei i ana pi ki raro i ona parirau, a kihai koutou i pai! 35 Na, ka mahue atu ki a koutou to koutou whare kia takoto noa ana: he pono taku e mea nei ki a koutou, E kore koutou e kite i ahau, kia tae mai ra ano te wa e mea ai koutou, Ka whakapaingia ia e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki.
1 Na i reira etahi i taua wa nana i korero ki a ia nga tangata o Kariri, i whakaranua nei o ratou toto e Pirato ki a ratou patunga tapu. 2 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, E mea ana ranei koutou, he hara rawa aua tangata o Kariri i nga tangata katoa o Kariri, no te mea he pera o ratou mate? 3 Ko taku kupu tenei ki a koutou, Kahore: engari ki te kore koutou e ripeneta, ka pera ano koutou katoa te mate. 4 Me taua tekau ma waru i hinga nei te pourewa o Hiroama, a mate iho, e mea ana ranei koutou he hara rawa ratou i nga tangata katoa e noho ana i Hiruharama? 5 Ko taku kupu tenei ki a koutou, Kahore: engari ki te kore koutou e ripeneta, ka pera ano koutou katoa te mate. 6 A i korerotia e ia tenei kupu whakarite; He piki ta tetahi tangata, he mea whakato ki tana mara waina; a ka haere mai ia, ka rapu hua i runga, a kihai i kitea. 7 Katahi ia ka mea ki te kaimahi waina, Na, ka toru enei oku tau e haere mai ana ki te rapu hua i runga i tenei piki, heoi kahore i kitea: tuaina ki raro; he aha i whakararuraru ai i te whenua? 8 Na ka whakahoki tera, ka mea ki a ia, E te Ariki, waiho ano hoki i tenei tau, kia keria ra ano e ahau nga taha, kia maka hoki he wairakau. 9 A ki te whai hua, ka waiho; ki te kahore, muri iho tuaina ki raro. 10 ¶ A i roto ia i tetahi o nga whare karakia e whakaako ana i te hapati. 11 Na ko tetahi wahine, he wairua ngoikore tona, kotahi tekau ma waru nga tau, piko tonu, kihai rawa i ahei te whakatika ake. 12 A, no te kitenga o Ihu i a ia, ka karanga atu ki a ia, ka mea ki a ia, E tai, ka oti tou ngoikore te whakamatara. 13 Na whakapakia iho e ia ona ringa ki a ia: a kihai i aha kua tika, whakakororia ana i te Atua. 14 Na ka riri te rangatira o te whare karakia, mo Ihu i whakaora i te hapati, ka mea ki te iwi, E ono nga ra e tika ai te tangata te mahi: mo reira haere mai kia whakaorangia, kauaka i te po. ra hapati. 15 Na ka whakahoki te Ariki ki a ia, ka mea, E te tangata tinihanga, e kore ianei tenei tangata, tenei tangata o koutou e wewete i tana kau i te hapati, i tana kaihe ranei, ka arahi atu ki te whakainu? 16 A ko tenei wahine, he tamahine nei na Aperahama, i herea nei e Hatana i enei tau tekau ma waru, e tika ana kia wetekina i tenei here i te ra hapati? 17 A, no ka korerotia enei mea e ia, ka whakama katoa te hunga e whakahe ana ki a ia: a hari katoa te iwi ki nga mea kororia katoa i meinga e ia. 18 Na ka mea ia, He rite te rangatiratanga o te Atua ki te aha? a ka whakaritea e ahau ki te aha? 19 He rite ki te pua nani, i kawea e te tangata, i ruia ki tana kari; a ka tupu, ka whakatupu rakau nui; a noho ana nga manu o te rangi ki ona manga. 20 A i mea ano ia, Me whakarite e ahau te rangatiratanga o te Atua ki te aha? 21 He rite ki te rewena i tangohia e tetahi wahine, a whaongia ana ki roto ki nga mehua paraoa e toru, no ka rewenatia katoatia. 22 A ka haereerea e ia nga pa me nga kainga, whakaako ai, me te ahu tonu ki Hiruharama.
UPOKO 14 1 ¶ A, i tona haerenga ki te whare o tetahi o nga rangatira, he Parihi, ki te kai taro i te hapati, na titiro pu mai ana ratou ki a ia. 2 Na, ko tetahi tangata i tona aroaro, he kopu tetere tona mate. 3 Na ka oho a Ihu, ka korero ki nga kaiwhakaako o te ture, ki nga Parihi, ka mea, He mea tika ranei te whakaora i te hapati? 4 A kihai ratou i kiki. Na ka mau ia ki a ia, a whakaorangia ana, tukua ana kia haere; 5 Na ka whakahoki ia ki a ratou, ka mea, Ki te taka te kaihe, te kau ranei, a wai o koutou ki te poka, e kore ianei e hutia ake e ia i reira pu ano i te ra hapati? 6 A kihai i taea e ratou te whakahoki kupu ki a ia mo enei mea. 7 Na ka korerotia e ia tetahi kupu whakarite ki te hunga i karangatia, i tona kitenga ia ratou e whiriwhiri ana i nga nohoanga rangatira; ka mea ki a ratou,
54
RUKA
8 Ki te karangatia koe e tetahi ki te marena, kaua e noho ki te nohoanga rangatira; kei karangatia e ia tetahi he nui atu i a koe; 9 A ka haere mai te tangata i karangatia ai korua, ka mea ki a koe, Tukua he nohoanga mo tenei; a ka timata koe ki te noho ki to raro rawa wahi. 10 Engari ka karangatia koe, haere, e noho ki to muri rawa nohoanga; mo te taenga mai o te tangata nana koe i karanga, na ka mea ia ki a koe, E hoa, piki ake ki runga ake; 11 Ki te whakanui hoki tetahi ia ia, ka whakaititia; ki te whakaiti tetahi ia ia, ka whakanuia. 12 Na ka mea ano ia ki te tangata nana ia i karanga, Ka taka koe i te hapa, i te hapa ranei, kaua e karangatia ou hoa, kaua ano hoki ou teina, kaua hoki ou whanaunga, kaua ano hoki ou hoa noho taonga; kei karanga ano ratou ki a koe, a ka whai utu koe. 13 Engari ka taka hakari koe, karangatia nga rawakore, nga haua, nga kopa, nga matapo: 14 A ka manaakitia koe; kahore hoki a ratou utu ki a koe: ka utua koe a te aranga o te hunga tika. 15 A, ka rongo tetahi o te hunga e noho tahi ana ki te kai ki enei mea, ka mea ki a ia, Ka koa te tangata kai taro i te rangatiratanga o te Atua. 16 Na ka mea ia ki a ia, I taka he hapa nui e tetahi tangata, a he tokomaha i karangatia; 17 A ka tonoa tana pononga i te haora o te hapa, hei mea ki te hunga i karangatia, haere mai; kua rite hoki nga mea katoa. 18 Na ka anga ratou katoa ka whakakahore ngatahi. Ka mea to mua ki a ia, Kua hokona e ahau he mara, me haere ahau kia kite: e mea ana ahau ki a koe, kia tukua ahau kia whakakahore. 19 Na ko te meatanga a tetahi, E rima takirua nga okiha kua hokona e ahau, ka haere ahau ki te whakamatau: e mea ana ahau ki a koe, kia tukua ahau kia whakakahore. 20 I mea ano tetahi, Kua marenatia ahau ki te wahine, he mea tenei e kore ai ahau e ahei te haere atu. 21 Na ka haere mai taua pononga, ka korero i enei mea ki tona ariki. Na ka riri te tangata i te whare, ka mea ki tana pononga, Hohoro te haere ki nga ara, ki nga huarahi o te pa, ka arahi mai i nga rawakore, i nga mutu, i nga kopa, i nga matapo. 22 Na ka mea te pononga, E te Ariki, kua rite tau i mea ai, a tenei ano he wahi takoto noa. 23 Na ka mea te rangatira ki te pononga, haere ki nga huarahi, ki nga taiepa, toia mai ki roto nei, kia ki ai toku whare. 24 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E kore tetahi o aua tangata i karangatia ra e kai i taku hapa. 25 He rahi hoki te hui i haere tahi me ia: a ka tahuri ia, ka mea ki a ratou, 26 Ki te haere mai tetahi ki ahau, a ka kore e kino ki tona papa, whaea, wahine, tamariki, teina, tuahine, ae ra ki te ora ano mona ake, e kore ia e ahei hei akonga maku. 27 Ki te kore hoki tetahi e mau ki tona ripeka, e haere mai i muri i ahau, e kore ia e ahei hei akonga maku. 28 Ko wai hoki o koutou, ki te mea ia ki te hanga taumaihi, e kore e matua noho ki te tatau i nga utu, mehemea e ranea ana ana mea hei whakaoti? 29 Kei whakatakoto ia i te turanga, ka kore e taea te whakaoti, a ka tawai mai ki a ia te hunga katoa e matakitaki ana;
30 Ka mea, i timata te tangata nei te hanga whare, a kihai i taea te whakaoti. 31 Ko wai ranei te kingi, ina haere ki te whawhai ki tetahi atu kingi, e kore e matua noho ki te whakaaro, e taea ranei e ia me nga mano tekau nga mano te whakatau ki tera e haere mai ana ki a ia me nga mano e rua tekau? 32 A, ki te kahore, i te mea i tawhiti ano tera, ka tukua atu e ia he karere, ka mea kia houhia te rongo. 33 Waihoki, ko te tangata o koutou e kore e whakarere i ana mea katoa, e kore e ahei hei akonga maku. 34 He pai te tote: otira ki te hemo te ha o te tote, ma te aha ka whai ha ai? 35 E kore e pai mo te whenua, e kore ano hei whakawairakau; engari ka peia e te tangata ki waho. Ki te whai taringa tetahi hei whakarongo, kia rongo ia. UPOKO 15 1 ¶ Na ka whakatata ki a ia nga pupirikana katoa me nga tangata hara, ki te whakarongo ki a ia. 2 A ka amuamu nga Parihi me nga karaipi, ka mea, E manako ana tenei tangata ki nga tangata hara, e kai tahi ana me ratou. 3 Na ka korerotia e ia tenei kupu whakarite ki a ratou, ka mea, 4 Ko tehea tangata o koutou he rau ana hipi, a ka ngaro tetahi o ratou, e kore ianei e waiho e ia nga iwa tekau ma iwa i te koraha, a ka whai i te mea i ngaro, kia kitea ra ano? 5 A ka kitea, ka waha i runga i ona pokohiwi, ka koa. 6 A, no ka tae ki te whare, ka karangatia ona hoa me nga tangata e noho tata ana, ka mea ki a ratou, Kia hari tahi tatou; kua kitea hoki e ahau taku hipi i ngaro. 7 Ko taku kupu tenei ki a koutou, ka pera ano te hari i te rangi mo te tangata hara kotahi ina ripeneta, nui atu i te hari mo nga tangata tika e iwa tekau ma iwa, kahore nei o ratou mea e ripeneta ai. 8 Ko tehea wahine ranei, kotahi tekau ana moni hiriwa, ki te ngaro tetahi, e kore ianei ia e tahu i te rama, e tahi i te whare, e rapu marie, kia kitea ra ano? 9 A, ka kitea, ka karangatia ona hoa me te hunga e noho tata ana, ka mea, Kia hari tahi me ahau; kua kitea hoki e ahau te wahi i ngaro i ahau. 10 Waihoki, ko taku kupu tenei ki a koutou, he hari kei te aroaro o nga anahera a te Atua mo te tangata hara kotahi ina ripeneta. 11 I mea ano ia, Tokorua nga tama a tetahi tangata; 12 Ka mea to muri o raua ki tona papa, E pa, homai ki ahau te whai taonga e wehea e koe moku. Na ka wehea e ia he oranga mo ratou. 13 A kihai i maha nga ra, ka kohikohia e te tama o muri nga mea katoa, a haere ana ki te whenua tawhiti, maumauria ana ona taonga ki reira, he toreretanga ki te kino. 14 A, no ka poto ana mea katoa, ka pa te matekai ki taua whenua; a ka timata ia te rawakore. 15 Na ka haere ia, ka piri ki tetahi tangata o taua whenua; a ka tonoa e ia ki ana mara ki te whangai poaka. 16 I hiahia hoki ia kia whakakiia tona kopu ki nga kiri e kainga ana e nga poaka: heoi kihai i hoatu e tetahi ki a ia. 17 No te hokinga ake o ona whakaaro, ka mea ia, Ano te tini o nga kaimahi a toku papa, he nui noa atu a ratou taro, ko ahau ia ka ngaro i te kai kai!
55
RUKA
18 Ka whakatika ahau, ka haere ki toku matua, ka mea ki a ia, E Pa, kua hara ahau ki te rangi, ki tou aroaro ano; 19 A heoi ano tikanga kia kiia ahau he tama nau: meinga ahau kia rite ki tetahi o au kaimahi. 20 Na ka whakatika ia, a ka tae ki tona papa. Na, ia ia ano i tawhiti, ka kite tona papa ia ia, ka aroha, ka oma, hinga iho ki runga ki tona kaki, kihi ana ia ia. 21 Na ko te meatanga a te tama ki a ia, E pa, kua hara ahau ki te rangi, ki tou aroaro ano, a heoi ano tikanga kia kiia ahau he tama nau. 22 Na ka mea te papa ki ana pononga, Kia hohoro te mau mai i te kakahu pai rawa, a ka whakakakahu ki a ia; hoatu hoki he mowhiti mo tona ringa, he hu hoki mo ona waewae: 23 Kawea mai ano te kuao kau, te mea whangai, patua; kia kai tatou, kia koa te ngakau. 24 Ko tenei tama hoki aku i mate, a kua ora; i ngaro, a kua kitea. Na ka anga ratou ka koa. 25 Na kei te mara tana tama matamua: a, no tona haerenga mai, ka whakatata ki te whare, ka rongo i te waiata, i te kanikani. 26 Na karangatia ana e ia tetahi o nga pononga, ka ui atu, he aha enei mea. 27 Na ka mea mai tera ki a ia, Kua tae mai tou teina; kua patua hoki e tou papa te kuao momona a te kau, no te mea kua tae ora mai ia. 28 Na ka riri ia, kihai hoki i pai kia haere ki roto: me i reira ka haere atu tona matua ki waho, ka tohe ki a ia. 29 Na ka whakahoki ia, ka mea ki tona papa, Nana, ka maha enei tau i mahi ai ahau ki a koe, kahore hoki ahau i takahi i tau kupu: a kahore rawa koe i homai he kuao koati ki ahau, kia koa tahi ai ahau me oku hoa. 30 Otira, i te taenga mai o tenei tama au, i pau nei ou oranga, ratou tahi ko nga wahine kairau, kua patua e koe te kuao momona a te kau mana. 31 Na ka mea tera ki a ia, E tama, kei ahau tonu koe, amu hoki aku mea katoa. 32 He tika ia kia koa tatou, kia hari: i mate hoki tou teina nei, a kua ora; i ngaro, a kua kitea.
8 Na ka mihia te tuari kino e te ariki, mona i whai whakaaro: nui atu hoki te mohio o nga tamariki o tenei ao i to ratou whakapaparanga i to nga tamariki o te marama. 9 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Waiho te taonga kino hei mea i etahi hoa aroha mo koutou; kia riro ai i a koutou ki nga kainga pumau. 10 Ko ia e pono ana ki te mea nohinohi rawa, e pono ano i te mea nui: ko ia e kore e tika i te mea nohinohi rawa, e kore ano e tika i te mea nui. 11 Na ki te kahore koutou i pono ki te taonga he, ma wai e tuku ki a koutou hei tiaki i te taonga pono? 12 A ki te kahore koutou i pono i te mea a te tangata ke, ma wai e hoatu he mea ma koutou ake ki a koutou? 13 E kore e ahei i te pononga te mahi ki nga rangatira tokorua: ka kino hoki ki tetahi, ka aroha ki tetahi; ka u ranei ki tetahi, ka whakahawea ki tetahi. E kore e ahei ia koutou te mahi ki te Atua, ki te taonga. 14 A ko nga Parihi, he hunga apoapo moni, i rongo ki enei mea katoa: a ka whakahi ratou ki a ia. 15 Na ko tana meatanga ki a ratou, Ko koutou te hunga e whakatikatika ana ia koutou ano i te aroaro o nga tangata; ko te Atua ia e matau ana ki o koutou ngakau: ko te mea hoki e whakanuia ana e nga tangata he mea whakarihariha ki te aroaro o te Atua. 16 I tutuki te ture me nga poropiti ki a Hoani: no reira i kauwhautia mai ai te rangatiratanga o te Atua, a taruke ana nga tangata katoa ki roto. 17 Erangi te pahemotanga o te rangi, o te whenua e takoto noa ana, e kore ia tetahi tohu o te ture e taka. 18 Ki te whakarere tetahi i tana wahine, a ka marena i tetahi atu, e puremu ana ia: ki te marena tetahi te wahine kua whakarerea, e puremu ana ia. 19 Na tera tetahi tangata whai rawa i mua, he kakahu papura tona kakahu, he rinena pai, a he kai ngata i nga ra katoa: 20 Na tera tetahi tangata rawakore, ko Raharuhi te ingoa, i whakatakotoria ki tona kuwaha, he tuwhenua; 21 E hiahia ana hoki kia whangaia ki nga kongakonga e ngahoro iho ana i te tepu a te tangata taonga: a ka haere mai nga kuri, ka mitimiti i ona mate. 22 Nawai a ka mate te tangata rawakore, a kawea ana e nga anahera ki te uma o Aperahama: ka mate hoki te tangata taonga, a tanumia ana; 23 A i te reinga ka titiro ake ia, ia ia e whakamamaetia ana, ka kite ia Aperahama i tawhiti, me Raharuhi i tona uma. 24 Na ka karanga ia, ka mea, E pa, e Aperahama, kia aroha ki ahau, tonoa mai hoki a Raharuhi ki te tou i te pito o tona matihao ki te wai, hei whakamatao i toku arero; e mamae ana hoki ahau i tenei mura. 25 Otira ka mea a Aperahama, E tama, kia mahara kua riro ia koe au mea papai ia koe e ora ana, he kino ia nga mea i a Raharuhi: na ka whakamarietia nei ia, e whakamamaetia ana koe. 26 Haunga ano enei mea katoa, kua oti te whakapumau tetahi tawha nui i waenganui o koutou, o matou: a ki te mea etahi ki te whakawhiti atu i konei ki a koutou, e kore e ahei; e kore ano e whiti mai i reira ki a tatou. 27 Ano ra ko tera, Koia ahau ka mea nei ki a koe, e pa, kia tonoa ia ki te whare o toku papa: 28 Tokorima hoki oku teina; kia whakaatu ai ia ki a ratou, kei haere mai hoki ratou ki tenei wahi mamae.
UPOKO 16 1 ¶ A i mea ano ia ki ana akonga, Tera tetahi tangata whai rawa i mua, he tuari taonga tona; a ka korerotia ki a ia kei te maumauria e ia ana taonga. 2 Na karangatia ana ia e ia, a ka mea atu ki a ia, He aha tenei e rangona nei e ahau mou? korerotia mai to tuaritanga; e kore hoki e ahei kia waiho koe hei tuari. 3 Na ko te meatanga a taua tuari i roto ia ia, Me aha ahau? e tangohia ana hoki e toku ariki te tuaritanga i ahau: e kore e taea e ahau te keri; ki te inoi ka whakama ahau. 4 E mohio ana ahau ki taku e mea ai, mo taku peinga rawatanga i te tuaritanga, ka ai o ratou whare hei tukunga atu moku. 5 Na ka karangatia e ia tenei tangata, tenei tangata o te hunga ia ratou nei etahi mea a tona ariki, ka mea ia ki te tuatahi, E hia nga mea a toku ariki ia koe? 6 Na ka mea tera, Kotahi rau mehua hinu. Na ka mea ia ki a ia, Tangohia tau pukapuka, hohoro te noho, tuhituhia e rima tekau. 7 Katahi ia ka mea ki tetahi, E hia hoki ia koe? Ka mea ia, Kotahi rau mehua witi. Na ka mea ia ki a ia, Tangohia tau pukapuka, tuhituhia e waru tekau.
56
RUKA
29 Ka mea a Aperahama ki a ia, Kei a ratou ra a Mohi ratou ko nga poropiti; ma ratou e whakarongo. 30 Ka mea ia, Kahore, e pa, e Aperahama: engari ki te haere atu tetahi ki a ratou o te hunga mate, ka ripeneta ratou. 31 Na ka mea tera ki a ia, Ki te kore ratou e whakarongo ki a Mohi, ki nga poropiti hoki, e kore ano e whakaae ahakoa ara ake te tangata i te hunga mate.
22 A ka mea ia ki nga akonga, Tera e tae mai nga ra e hiahia ai koutou kia kite i tetahi o nga ra o te Tama a te tangata, ae kore koutou e kite. 23 A e mea ratou ki a koutou, Na, tenei; na, titiro ki reira: kaua e haere atu, kaua e aru atu. 24 Ka rite hoki ki te uira e hoko mai ana i tetahi wahi i raro o te rangi: a tiaho atu ana ki tetahi atu wahi i raro o te rangi; ka pera ano te Tama a te tangata a tona ra. 25 Otiia ko te tikanga tenei kia maha nga mamae mona i mua, kia whakakinongia ano hoki e tenei whakatupuranga. 26 Ka rite hoki ki nga ra ia Noa nga ra o te Tama a te tangata. 27 E kai ana ratou, e inu ana, e marena ana, e tukua ana ki te marena, taea noatia te ra i tomo ai a Noa ki roto ki te aaka, a, ko te putanga mai o te waipuke, na whakangaromia katoatia ratou. 28 Ka rite ano hoki ki nga ra ia Rota; e kai ana ratou, e inu ana, e hoko mai ana, e hoko atu ana, e whakato ana, e hanga whare ana; 29 Heoi i te ra i puta mai ai a Rota i Horoma, ka uaina he kapura, he whanariki i te rangi, na whakangaromia katoatia ratou. 30 Ka pera ano a te ra e whakakitea ai te Tama a te tangata. 31 I taua ra, ko te tangata i runga i te tuanui, me ana mea kei roto i te whare, kaua ia e heke iho ki te tiki atu: me te tangata i te mara, kaua ia e hoki mai. 32 Kia mahara ki te wahine a Rota. 33 Ki te whai tetahi kia ora ia, ka mate ano ia; a ki te mate tetahi, ka ora ano ia. 34 Ko taku kupu tenei ki a koutou, I taua po tokorua i te moenga kotahi; kotahi e tangohia, kotahi e waiho. 35 Tokorua nga wahine e huri ana; kotahi e tangohia, kotahi e waiho. 36 Tokorua nga tangata i te mara; kotahi e tangohia, kotahi e waiho. 37 Na ka whakahoki ratou, ka mea ki a ia, Ko hea, e te Ariki? Ka mea ia ki a ratou, Ko te wahi i te tupapaku, ko reira huihui ai nga ekara.
UPOKO 17 1 Na ka mea ia ki ana akonga, E kore e taea te whakakahore te putanga o nga take he: otiia aue, te mate mo te tangata e puta ai! 2 He nui te pai ki a ia ki te whakatarewatia ki tona kaki te kohatu mira kaihe, kia maka hoki ia ki te moana, a kia kaua e taka ia ia ki te he tetahi o enei mea nohinohi. 3 Kia tupato ki a koutou: ki te hara tou teina ki a koe, riria; a ki te ripeneta, whakarerea noatia iho. 4 A ki te whitu nga haranga ki a koe i te ra kotahi, a ka whitu ona hokinga mai ki a koe, a ka mea, E ripeneta ana ahau; murua tona. 5 A ka mea nga apotoro ki te Ariki, Whakanuia to matou whakapono. 6 Na ka mea te Ariki, Ki te mea he whakapono to koutou, me te pua nani te rahi, ka mea koutou ki tenei hikamaina, Kia ranga atu koe, kia whakatokia ki te moana; a me whakarongo ki a koe. 7 Na, ko wai o koutou he pononga tana e parau ana, e tiaki ana ranei i nga kararehe, e mea atu ki a ia, i tona hokinga mai i te mara, haere tonu mai, ka noho ki te kai? 8 A e kore e mea ki a ia, Taka he hapa maku, ka whitiki ai ia koe, ka tuari mai ki ahau, kia mutu ra taku kai, taku inu; a muri iho ka kai koe, ka inu ai? 9 E whakawhetai oti ia ki taua pononga, mona i mea i nga mea i whakahaua ai ia? Kaore au e tarai. 10 Waihoki ko koutou, ka oti nga mea katoa i whakahaua ai koutou, ka ki atu, He pononga huakore matou; 11 Na, ia ia e haere ana ki Hiruharama, ka haere ia ra waenganui o Hamaria, o Kariri. 12 A, i a ia e tomo ana ki tetahi kainga, kotahi tekau nga tangata i tutaki ki a ia, he repera, na tu mai ratou i tawhiti; 13 Na ka ara to ratou reo, ka mea, E te Kaiwhakaako, e Ihu, kia aroha ki a matou. 14 A, i tona kitenga atu, ka mea ki a ratou, Haere, kia kite nga tohunga ia koutou. A, i a ratou e haere ana, kua ma. 15 A, i te kitenga o tetahi o ratou kua ora ia, ka hoki, a he rahi tona reo ki te whakakororia i te Atua. 16 A takoto tapapa ana ia ki ona waewae, ka whakawhetai ki a ia: a no Hamaria ia. 17 A ka oho atu a Ihu, ka mea, Kihai ranei te tekau i whakarangia? engari kei hea te tokoiwa? 18 Heoi ano nga mea i kitea e hoki mai ana ki te homai i te kororia ki te Atua, ko tenei tangata iwi ke. 19 Na ka mea ia ki a ia, Whakatika, haere: na tou whakapono koe i ora ai. 20 A, i te uinga a nga Parihi ki a ia, ko ahea tae mai ai te rangatiratanga o te Atua, ka whakahoki ia ki a ratou, ka mea, E kore e kitea te putanga mai o te rangatiratanga o te Atua; 21 E kore ano ratou e mea, Na, tenei! ranei, nana! na, kei roto ia koutou te rangatiratanga o te Atua.
UPOKO 18 1 ¶ Na ka korero ia i tetahi kupu whakarite ki a ratou mo tenei, kia inoi ratou i nga wa katoa, kia kaua e ngoikore; 2 I mea ia, I tetahi pa tera tetahi kaiwhakawa, he tangata kihai nei i wehi ki te Atua, kihai ano i hopohopo ki te tangata. 3 I taua pa ano tetahi pouaru; a ka haere mai tera ki a ia, ka mea, Takitakina toku mate i toku hoa tauwhainga. 4 A he roa kihai ia i pai: muri iho ka mea ia i roto ia ia, Ahakoa kahore ahau e wehi ki te Atua, e hopohopo ki te tangata; 5 Heoi ka porearea ahau i tenei pouaru, na ka takitakina e ahau tona mate, kei hoha ahau i tona haerenga tonu mai. 6 Ka mea te Ariki, Whakarongo ki ta te kaiwhakawa kino i mea ai. 7 A e kore ranei te Atua e ngaki i te mate o ana tangata i whiriwhiri ai, e karanga nei ki a ia i te ao, i te po, ahakoa whakaroa noa ia ki a ratou? 8 Ko taku kupu tenei ki a koutou, Ka hohoro ia te takitaki i to ratou mate. Otira ka tae mai te Tama a te tangata, e kite ranei ia i te whakapono i runga i te whenua?
57
RUKA
9 Na ka korerotia e ia tenei kupu whakarite ki etahi i u nei ki a ratou ano he tika, i whakahawea ki etahi atu. 10 Tokorua nga tangata i haere ki te temepara ki te inoi; he Parihi tetahi, he pupirikana tetahi. 11 Tu ana te Parihi, ko tana karakia tenei i roto i a ia, E te Atua, ka whakawhetai ahau ki a koe, no te mea kahore ahau e rite ki era atu tangata, ki te hao taonga, ki te he, ki te puremu, ki te rite hoki ki tenei pupirikana. 12 Takirua aku nohoanga pukutanga i te wiki, e hoatu ana e ahau te whakatekau o aku mea katoa. 13 Ko te pupirikana ia i tu mai i tawhiti, kihai i mea kia anga ake ona kanohi ki te rangi, heoi patuki ana ki tona uma, ka mea, E te Atua, tohungia ahau, te tangata hara. 14 Ko taku kupu tenei ki a koutou, Nui atu te tika o tenei i to tera i te hokinga ki tona whare: ki te whakanui hoki tetahi ia ia, ka whakaititia; ki te whakaiti tetahi ia ia, ka whakanuia. 15 Na ka kawea mai e ratou ki a ia a ratou tamariki nonohi, kia pa ai ia ki a ratou: otiia, no te kitenga o ana akonga, ka riria atu ratou. 16 Otira ka karangatia atu ratou e Ihu ki a ia, ka mea, Tukua nga tamariki nonohi kia haere mai ki ahau, kaua hoki ratou e araia atu: no nga penei hoki te rangatiratanga o te Atua. 17 He pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kahore e rite te tango a tetahi i te rangatiratanga o te Atua ki ta te tamaiti nohinohi, e kore rawa ia e tomo ki roto. 18 Na ka ui tetahi rangatira ki a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako pai, me aha ahau ka whiwhi ai ki te ora tonu? 19 Na ko te meatanga a Ihu ki a ia, He aha ahau i kiia ai e koe he pai? kahore tetahi i pai, kotahi anake, ko te Atua. 20 E matau ana koe ki nga ture, Kaua e puremu, Kaua e patu tangata, Kaua e tahae, Kaua e whakapae teka, Whakahonoretia tou papa me tou whaea. 21 Na ka mea ia, Kua rite i ahau enei katoa no toku tamarikitanga ake. 22 A, te rongonga o Ihu ki enei mea, ka mea ki a ia, Kotahi te mea e hapa ana i a koe: hokona au mea katoa, ka tuwha ma nga rawakore, a e whai taonga koe ki te rangi: a haere mai i muri i ahau. 23 Na ka rongo ia ki enei mea, ka pouri rawa; he nui hoki ona taonga. 24 A ka kite a Ihu i tona pouri, ka mea, Ano te whakauaua o te tapoko o te hunga taonga ki te rangatiratanga o te Atua! 25 Erangi hoki te haere o te kamera ra te kowhao o te ngira e takoto noa ana i te haere o te tangata taonga ki roto ki te rangatiratanga o te Atua. 26 Na ka mea nga kaiwhakarongo, Ko wai ra e ora? 27 I mea ano ia, Ko nga mea e kore e taea e te tangata, ka taea e te Atua. 28 A ka mea a Pita, Na, kua whakarerea nei e matou nga mea katoa, kua aru nei ia koe. 29 Na ka mea ia ki a ratou, He pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore he tangata i whakarere i te whare, i nga matua, i nga teina, i te wahine, i nga tamariki, i te whakaaro ki te rangatiratanga o te Atua; 30 E kore e riro mai i a ia nga tini noa atu i tenei wa, a i tera ao meake nei puta he ora tonu. 31 A ka mau ia ki te tekau ma rua, ka mea ki a ratou, Na e haere ana tenei tatou ki Hiruharama, a ka rite katoa nga mea i tuhituhia e nga poropiti mo te Tama a te tangata.
32 Ka tukua hoki ia ki nga tauiwi, ka tawaia, ka whakatupuria kinotia, ka tuwhaina: 33 A ka oti ia te whiu, ka whakamatea: ai te toru o nga ra ka ara. 34 A kihai ratou i matau ki tetahi o enei mea: he mea huna hoki ia ratou tenei kupu, kihai ratou i mohio ki nga mea i korerotia. 35 A, ia ia e whakatata ana ki Heriko, ka noho tetahi matapo i te taha o te ara ki te tono mea mana mana. 36 A, i tona rongonga i te mano e haere ana, ka ui atu, He aha tenei? 37 Ka mea ratou ki a ia, Ko Ihu o Nahareta e haere ana. 38 Katahi ia ka karanga, ka mea, E Ihu, e te Tama a Rawiri, kia aroha ki ahau. 39 Na ka riria ia e te hunga i haere i mua kia noho puku: heoi tino rahi ake tana karanga, E te Tama a Rawiri, kia aroha ki ahau. 40 Na ka tu a Ihu, ka mea kia arahina mai ki a ia: a, no ka tata, ka ui ki a ia, 41 Ka mea, He aha tau e hiahia na kia meatia e ahau mau? Na ka mea tera, E te Ariki, kia titiro ahau. 42 Ka mea a Ihu ki a ia, Titiro: na tou whakapono koe i ora ai. 43 A titiro tonu ake ia, a aru ana ia ia, me te whakakororia i te Atua: a, no te kitenga o te iwi katoa, ka whakamoemiti ki te Atua. UPOKO 19 1 ¶ A ka tomo a Ihu, a tika ana ra waenganui o Heriko. 2 Na, tera tetahi tangata ko Hakiaha te ingoa, he rangatira pupirikana, he tangata taonga ano. 3 I whai ia kia kite ia Ihu he aha ranei ia; a kihai i taea i te mano, he iti hoki ia. 4 Na ka oma ia ki mua, a kake ana ki tetahi hokamora, kia kite ia ia: meake hoki ia tika ra reira. 5 A, no ka tae a Ihu ki taua wahi, ka titiro ake, ka mea ki a ia, E Hakiaha, kia hohoro te heke iho; me noho hoki ahau ki tou whare aianei. 6 Na ka hohoro ia te heke iho, a ka koa ki a ia hei manuhiri mana. 7 A, i to ratou kitenga, ka amuamu katoa, ka mea, Kua riro ia ki te tangata hara noho ai. 8 Na ka tu a Hakiaha, ka mea ki te Ariki; Nana, e te Ariki, e hoatu ana e ahau te hawhe o aku taonga ki te hunga rawakore; a ki te mea kua riro ke i ahau tetahi mea a tetahi, ka takiwha aku utu ki a ia. 9 Na ko te meatanga a Ihu ki a ia, Nonaianei te ora i tae mai ai ki tenei whare, he tama nei hoki ia na Aperahama. 10 I haere mai hoki te Tama a te tangata ki te rapu, ki te whakaora i te mea i ngaro. 11 A, i a ratou e whakarongo ana ki enei mea, ka korerotia ano e ia tetahi kupu whakarite, no te mea e tata ana ia ki Hiruharama, e mea ana hoki ratou, ko taua wa pu ano whakakitea ai te rangatiratanga o te Atua. 12 Na reira ia ka mea, I haere tetahi rangatira nui ki tetahi whenua mamao, kia riro mai i a ia tetahi rangatiratanga, ka hoki mai ai. 13 Kotahi tekau ana pononga i karangatia e ia, kotahi tekau nga pauna i hoatu e ia ki a ratou, ka mea ki a ratou, Mahia kia hoki mai ra ano ahau.
58
RUKA
14 Otira i kino tona iwi ki a ia, ka tono karere i muri ia ia, ka mea, E kore matou e pai ki tenei hei kingi mo matou. 15 A, ka hoki mai ia, ka riro mai hoki te rangatiratanga, ka mea kia karangatia ki a ia aua pononga, i hoatu nei e ia te moni ki a ratou, kia mohio ai ia ki te maha o nga mea i riro mai i tetahi, i tetahi i te hokohoko. 16 Ka tae mai to mua, ka mea, E te ariki, ka ngahuru nga pauna kua mahia ki tau pauna. 17 Ka mea ia ki a ia, Ka pai, e te pononga pai: pono tonu tau mahi i te mea nohinohi rawa, na, hei rangatira koe mo nga pa kotahi tekau. 18 A, ko te haerenga mai o te tuarua, ka mea, E te ariki, e rima nga pauna kua mahia ki tau pauna. 19 Ka mea ano ia ki a ia, Hei rangatira ano koe mo nga pa e rima. 20 Na, ko te haerenga mai o tetahi, ka mea, E te Ariki, na, tau pauna i rongoatia nei e ahau ki te tauera. 21 I mataku hoki ahau ia koe, no te mea he tangata uaua koe: e tango ana koe i te mea kihai i whakatakotoria iho e koe, e kokoti ana i te mea kihai i ruia e koe. 22 Na, ko tana meatanga ki a ia, Kei ta tou mangai he whakaheanga maku ia koe, e te pononga kino. I mohio koe he tangata uaua ahau, e tango ana i te mea kihai i whakatakotoria e ahau, e kokoti ana i te mea kihai i ruia e ahau: 23 He aha koe te hoatu ai i taku moni ki te peeke, penei kua riro mai i ahau taku moni me ona hua ano, i toku taenga mai? 24 Na ka mea ia ki te hunga e tu tata ana, Tangohia te pauna ia ia, hoatu hoki ki tera i nga pauna kotahi tekau. 25 Ka mea ratou ki a ia, E te ariki kotahi nei tekau ana pauna. 26 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, Ki te whai mea tetahi, ka hoatu ano ki a ia; a ki te kahore he mea a tetahi, ko ana mea ake ka tangohia ia ia. 27 Tena ko aua hoariri oku kihai nei i pai ki ahau hei kingi mo ratou, arahina mai ki konei, ka patu ki toku aroaro. 28 A, no ka mutu enei korero, ka turia atu e ia ki mua, ka haere ki Hiruharama. 29 A, ka tata ia ki Petapaki, ki Petani, ki te maunga e kiia nei ko to nga Oriwa, tokorua ana akonga i tonoa e ia. 30 I mea ia, Haere korua ki te kainga e anga mai ana ki a korua; e tomo atu ana, ka kite korua i tetahi kuao e here ana, kahore ano i nohoia noatia e te tangata: wetekina, arahina mai ki konei. 31 Ki te mea hoki tetahi ki a korua, He aha i wetekina ai e korua? kia penei ta koutou ki atu ki a ia, E mea ana te Ariki ki a ia. 32 Na, haere atu ana te hunga i tonoa, rokohanga atu, rite tonu ki tana i korero ai ki a raua. 33 Na, ia raua e wewete ana i te kuao, ka mea ona rangatira ki a raua, He aha korua ka wewete ai i te kuao na? 34 Na ko ta raua meatanga atu, E mea ana te Ariki ki a ia mana. 35 Na ka arahina mai ia ki a Ihu: a panga iho e raua o raua kakahu ki runga ki te kuao, whakanohoia ana a Ihu ki runga. 36 A, ia ia e haere ana, ka wharikitia o ratou kakahu ki te huarahi. 37 A, i a ia e whakatata ana ki te heketanga o Maunga Oriwa, ka koa te huihui katoa o nga akonga, ka anga ka
whakamoemiti ki te Atua, he nui hoki te reo, mo nga merekara katoa i kite ai ratou; 38 Ka mea, Ka whakapaingia te Kingi e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki: he rongo mau ki runga ki te rangi, he kororia ki runga rawa. 39 Na ka mea etahi o nga Parihi i roto i te mano ki a ia, E te Kaiwhakaako, riria au akonga. 40 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Ko taku kupu tenei ki a koutou, me i noho puku enei, kua karanga ake nga kamaka. 41 A, no ka tata ia, ka kite i te pa, ka tangihia e ia. 42 Ka mea ia, Me i mohio koe, a koe ano, ahakoa i tenei ra nei ano ou, ki nga mea e mau ai tou rongo! ko tenei kua huna atu i ou kanohi. 43 Tera hoki e tae mai nga ra ki a koe, e hanga ai e ou hoariri he parepare mou a taka noa, a ka karapotia koe, ka tiakina hoki koe i nga taha katoa; 44 A ka whakahoroa koe ki raro, me au tamariki i roto ia koe; e kore ano e waiho tetahi kamaka i runga i tetahi kamaka i roto i a koe; no te mea kihai koe i mohio ki te wa i tirohia ai koe. 45 Na ka tomo ia ki te temepara, ka anga ka pei ki waho i te hunga e hoko ana i roto, i te hunga hoki e hoko mai ana; 46 Ka mea ki a ratou, Kua oti te tuhituhi, Ko toku whare hei whare inoi: a kua meinga nei e koutou hei ana mo nga kaipahua. 47 A whakaako ana ia i te temepara i ia ra, i ia ra. Otiia ka whai nga tohunga nui me nga karaipi me nga rangatira o te iwi kia whakangaromia ia; 48 Heoi kihai i kitea ta ratou e mea ai: no te mea eu ana nga tangata katoa ki te whakarongo ki a ia. UPOKO 20 1 ¶ A i tetahi o aua ra, i a ia e whakaako ana i te iwi i roto i te temepara, e kauwhau ana i te rongopai, ka haere mai nga tohunga nui me nga karaipi me nga kaumatua ki a ia, 2 Ka korero ki a ia, ka mea, Korerotia mai ki a matou te mana i meatia ai enei mea e koe? na wai hoki tenei mana i hoatu ki a koe? 3 Na ka whakahoki ia, ka mea ki a ratou, Maku hoki e ui ki a koutou kia kotahi kupu; whakahokia mai he kupu ki ahau: 4 Ko te iriiringa a Hoani, no te rangi ranei, no te tangata ranei? 5 A ka korerorero ratou ki a ratou ano, ka mea, Ki te mea tatou, No te rangi; ka mea ia, Ha, he aha koutou te whakapono ai ki a ia? 6 A ki te mea tatou, No te tangata; ka akina tatou e te iwi katoa ki te kamaka: e whakapono ana hoki ratou he poropiti a Hoani. 7 Na ka whakahokia e ratou, E kore e kitea no hea ranei. 8 Na ko te meatanga a Ihu ki a ratou, E kore ano e korerotia e ahau ki a koutou te mana i mea ai ahau i enei mea. 9 Na ka anga ia ka korero i tenei kupu whakarite ki te iwi; I whakatokia tetahi mara waina e tetahi tangata, a tukua ana ki nga kaimahi, a haere ana ki tawhiti, a maha noa nga ra. 10 A i te po i tika ai ka tonoa e ia he pononga ki nga kaimahi, kia hoatu ai e ratou ki a ia etahi o nga hua o te mara waina: otira ka whiua ia e nga kaimahi, whakahokia kautia ana.
59
RUKA
11 Na ka tonoa ano e ia tetahi atu pononga: a ka whiua ano ia e ratou, ka tukinotia, whakahokia kautia ana. 12 Na ka tonoa ano hoki tetahi e ia, te tuatoru: a tukitukia ana ia e ratou, maka ana ki waho. 13 Na ka mea te rangatira o te mara waina, Me pehea ahau? Ka tonoa e ahau taku tama, taku e aroha nei: tera pea ratou e hopohopo ki a ia, ina kite ia ia. 14 No te kitenga ia o nga kaimahi ia ia, ka korerorero ki a ratou ano, ka mea, Ko te tangata tenei mona te kainga: tena, tatou ka whakamate ia ia, kia riro mai ai te kainga mo tatou. 15 Na maka ana ia ki waho o te mara waina, whakamatea iho. Na ka pehea te rangatira o te mara waina ki a ratou? 16 Ka haere ia, ka whakangaro i aua kaimahi, ka hoatu te mara waina ki etahi atu. A, to ratou rongonga, ka mea, Kahore rapea. 17 Ka titiro ia ki a ratou, ka mea, He aha ra tenei kua oti te tuhituhi, Ko te kohatu i kapea e nga kaihanga, kua meinga tenei hei mo te kokonga? 18 Na, ki te hinga tetahi ki runga ki tenei kohatu, mongamonga noa; otira ki te taka taua mea ki runga ki tetahi, ngotangota noa ia me he puehu. 19 Na ka whai nga tohunga nui me nga karaipi kia hopukia ia i taua wa ano; a mataku ana ratou i te iwi: i mahara hoki ratou i korerotia e ia tenei kupu whakarite mo ratou. 20 Na ka ata tirohia ia e ratou, ka tonoa mai he kaiwhakarongo, ano te ahua kei to te hunga tika, hei hopu mo tana korero, kia tukua ai ia ki te rangatiratanga, ki te kaha o te kawana. 21 Na ka ui ratou ki a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako, e mohio ana matou he tika tau e korero nei, e whakaako ana, e kore ano koe e whakapai kanohi ki te kanohi tangata, engari e whakaako pono ana koe i te ara o te Atua. 22 He mea tika ranei te hoatu takoha e matou ki a Hiha, kahore ranei? 23 Otira i kitea e ia to ratou hianga, a ka mea ki a ratou, He aha koutou ka whakamatautau nei i ahau? 24 Kia kite ahau i tetahi pene. No wai te ahua me te tuhituhinga? Na ka whakahoki ratou, ka mea, No Hiha. 25 Katahi ia ka mea ki a ratou, Hoatu ki a Hiha nga mea a Hiha, ki te Atua nga mea a te Atua. 26 Heoi kihai i taea e ratou te hopu i tetahi korero ana i te aroaro o te iwi: na ka miharo ratou ki tana kupu, a whakarongo kau ana. 27 Na ka tae mai etahi o nga Haruki e mea nei kahore he aranga; a ka ui ratou ki a ia, 28 Ka mea, E te Kaiwhakaako, i tuhituhi a Mohi ki a matou, Ki te mate te tuakana o tetahi tangata, he wahine ano tana, a ka mate urikore ia, me tango e tona teina tana wahine, ka whakatupu uri ai mo tona tuakana. 29 Na tokowhitu tetahi whanau, he tuakana, he teina: ka tango to mua i te wahine, a mate urikore ana. 30 Na ka tango te tuarua i te wahine, a ka mate urikore ano ia. 31 Na ka tango te tuatoru i a ia; i pera ano nga tokowhitu: a kahore a ratou tamariki i waiho ai, a mate iho. 32 Na, muri iho i a ratou katoa, ka mate te wahine. 33 Na, i te aranga, ma wai o ratou te wahine? tokowhitu hoki i a ia hei wahine. 34 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, E marena ana nga tamariki o tenei ao, e hoatu ana ki te marena;
35 Tena ko te hunga e tika ana kia whiwhi ki taua ao, me te aranga mai i te hunga mate, e kore e marena, e kore ano e hoatu kia marenatia; 36 E kore ano ratou e ahei kia mate: e rite ana hoki ki nga anahera; he tamariki ratou na te Atua, he tamariki na te aranga. 37 Na, ko te aranga o te hunga mate, kua whakakitea mai tena e Mohi i tana mo te rakau, i karangatia ai te Ariki ko te Atua o Aperahama, ko te Atua o Ihaka, ko te Atua o Hakopa. 38 Na ehara ia i te Atua no te hunga mate, engari no te hunga ora: e ora katoa ana hoki i roto i a ia. 39 Na ka whakahoki etahi o nga karaipi ka mea, E te Kaiwhakaako, he pai tau korero. 40 I muri iho kihai ratou i maia ki te ui ano ki a ia i tetahi mea. 41 Na ka mea ia ki a ratou, na te aha ratou i mea ai he tama na Rawiri a te Karaiti? 42 Ko Rawiri tonu tenei i mea i te pukapuka o nga Waiata, I mea a Ihowa ki toku Ariki, Hei toku matau koe noho ai; 43 Kia meinga ra ano e ahau ou hoariri hei turanga waewae mou. 44 Na ka kiia ia e Rawiri he Ariki, he pehea i tama ai ki a ia? 45 Na, me te whakarongo ano te iwi katoa, ka mea ia ki ana akonga, 46 Kia tupato ki nga karaipi, ko ta ratou nei e hiahia ai kia haere i roto i nga kakahu roroa, e aroha ana ki nga ohatanga i nga kainga hokohoko, me nga nohoanga rangatira i nga whare karakia, me nga nohoanga rangatira i nga hakari; 47 Ka pau nei i a ratou nga whare o nga pouaru, e inoi roa ana, he ahua kau: nui rawa te he e pa ki a ratou. UPOKO 21 1 ¶ Na ka titiro ake ia, ka kite i te hunga taonga, e maka ana ia ratou moni hoatu noa ki te takotoranga moni. 2 A ka kite ia i tetahi pouaru rawakore, e maka ana i nga moni nohinohi rawa e rua ki reira. 3 Na ka mea ia, He pono taku e mea nei ki a koutou, nui atu ta tenei pouaru rawakore i maka ai i a ratou katoa; 4 Ko enei katoa hoki e maka ana ko etahi o a ratou mea hira noa atu ki nga whakahere ma te Atua: ko ia ia i tona rawakoretanga e maka ana i ana oranga katoa. 5 A i etahi e korero ana ki te whare tapu, ka oti nei te whakapaipai ki nga kohatu papai, ki nga mea homai noa, ka mea ia, 6 Na, ko enei mea e kite nei koutou, tera e tae mai nga ra e kore ai e toe tetahi kohatu i runga i tetahi kohatu, engari ka whakahoroa. 7 Na ka ui ratou ki a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako, ko a hea enei mea? he aha hoki te tohu ina puta enei mea? 8 A ka mea ia, Kia mahara kei mamingatia koutou: he tokomaha hoki e haere mai i runga i toku ingoa, e mea, Ko ahau ia; kua tata hoki te taima: na, kei whai i muri ia ratou. 9 Na ka rongo koutou ki nga taua ki nga whakaoho, kaua e mataku: kua takoto hoki te tikanga mo enei mea kia matua puta mai; engari kare i roa te mutunga. 10 Katahi ia ka mea ki a ratou, Ka whakatika tetahi iwi ki tetahi iwi, tetahi rangatiratanga ki tetahi rangatiratanga;
60
RUKA
11 Tera hoki e puta nga ru nunui ki nga tini wahi, ka pa te matekai me nga mate uruta; me nga mea whakamataku hoki, me nga tohu nunui o te rangi. 12 A ko mua ake i enei mea katoa ka pa o ratou ringa ki a koutou, ka whakatoi i a koutou, ka tuku ia koutou ki nga whare karakia, ki nga whare herehere, me te kawe mai ki te aroaro o nga kingi, o nga kawana, mo toku ingoa. 13 A ka waiho ki a koutou hei tohu whakaatu. 14 Na whakatatu ki roto ki o koutou ngakau, kia kaua e whakaaroa wawetia ta koutou e whakahoki atu ai; 15 Maku hoki e hoatu ki a koutou he mangai, he matauranga, e kore e taea te whakakahore, te pehi, eo koutou hoa whawhai katoa. 16 A ka tukua atu koutou e nga matua, e nga teina, e nga whanaunga, e nga hoa; ko etahi o koutou kia whakamatea. 17 A ka kinongia koutou e nga tangata katoa, he mea hoki mo toku ingoa. 18 Otiia e kore e ngaro tetahi makawe oo koutou mahunga. 19 Ma te manawanui e mau ai o koutou wairua. 20 A ka kite koutou i Hiruharama e karapotia ana e nga taua, ko reira koutou mohio ai, kua tata tona whakangaromanga. 21 Hei reira kia oma te hunga i Huria ki nga maunga; me te hunga i waenganui ona kia haere atu; kaua ano hoki te hunga o nga whenua e tomo ki reira. 22 Ko nga ra hoki enei o te rapu utu, e rite ai nga mea katoa kua oti te tuhituhi. 23 Aue, te mate mo te hunga e hapu ana, mo nga mea hoki e whangai ana ki te u, i aua ra! he nui hoki te aitua ki te whenua, me te riri ki tenei iwi. 24 A ka hinga ratou i te mata o te hoari, ka riro parau ki nga iwi katoa: a ka takahia Hiruharama e nga tauiwi, kia rite ra ano nga wa o nga tauiwi. 25 A ka whai tohu ki te ra, ki te marama, ki nga whetu; a ki runga ki te whenua he pawera no nga tauiwi, he tumatatenga; e haruru ana te moana me nga ngaru; 26 Ka whiti nga tangata i te mataku, i te manawapa ki nga mea e puta mai ana ki te whenua: e ngaueue hoki nga mea kaha o nga rangi. 27 Ko reira ratou kite ai i te Tama a te tangata e haere mai ana i runga i te kapua, me te kaha, me te kororia nui. 28 A, no ka timata enei mea te puta, titiro ake, kia ara hoki o koutou matenga; kua tata hoki to koutou whakaoranga. 29 Na ka korerotia e ia tetahi kupu whakarite ki a ratou; Tirohia te piki, me nga rakau katoa; 30 I te mea e pihi ana, na ka kite koutou, ka mohio noa ake kua tata te raumati. 31 Waihoki ko koutou, ina kite i enei mea e puta ana, ka matau kua tata te rangatiratanga o te Atua. 32 He pono taku e mea nei ki a koutou, E kore rawa e pahemo tenei whakatupuranga, kia puta ra ano enei mea katoa. 33 Ko te rangi me te whenua e pahemo: ko aku kupu ia e kore e pahemo. 34 A kia tupato ki a koutou ano, kei taimaha o koutou ngakau i te kakai, i te haurangi, i nga raruraru o tenei ao, a ka puta ohorere mai taua ra ki a koutou. 35 Ka puta hoki ki nga tangata katoa e noho ana i te mata o te whenua katoa, ano he mahanga. 36 Mo konei ra kia mataara, me te inoi tonu, kia paingia ai koutou kia mawhiti i enei mea katoa meake nei puta, kia tu hoki i te aroaro o te Tama a te tangata.
37 A i ia ra e whakaako ana ia i roto i te temepara; a i te po ka haere ia, ka noho i te maunga e kiia nei ko te maunga o nga Oriwa. 38 A i te atatu ka haere mai nga tangata ki a ia ki te temepara, ki te whakarongo ki a ia. UPOKO 22 1 ¶ Na kua tata te hakari taro rewenakore e kiia nei ko te kapenga. 2 Na ka rapu nga tohunga nui me nga karaipi ki te pehea e whakamate ai ratou ia ia; i mataku hoki ratou i te iwi. 3 Na ka uru a Hatana ki a Hura, tona ingoa nei ko Ikariote, ko ia nei tetahi o te tekau ma rua. 4 Na ka haere ia, ka korero ki nga tohunga nui, ki nga rangatira hoia me pehea e tukua ai ia e ia ki a ratou. 5 A ka hari ratou, ka whakaae kia hoatu he moni mana. 6 Na ka whakaae ia, ka rapu i te wa pai hei tukunga ia ia ki a ratou i te mea e ngaro atu ana te mano. 7 Na ka taka mai te ra o te taro rewenakore i tika nei kia patua te kapenga. 8 Ka tonoa e ia a Pita raua ko Hoani ka mea, Tikina, taka te kapenga ma tatou, kia kai ai tatou. 9 Na ka mea raua ki a ia, Ko hea koe pai ai kia taka e maua? 10 Ka mea ia ki a raua, Na, ka tomo korua ki te pa, ka tutaki he tangata ki a korua e mau ana i te kahaka wai; e aru i a ia ki te whare e tomo ai ia. 11 Ka ki atu ki te tangata o te whare, E mea ana te Kaiwhakaako ki a koe, Kei hea te ruma e kai ai matou ko aku akonga i te kapenga? 12 A ka whakaaturia e ia ki a korua he ruma nui i runga, oti rawa te whariki: me taka e korua ki reira. 13 Na haere ana raua, a rokohanga atu rite tonu ki tana i korero ai ki a raua: a taka ana e raua te kapenga. 14 A ka rite te haora, ka noho ia, ratou ko nga apotoro kotahi tekau ma rua. 15 Na ka mea ia ki a ratou, Nui atu toku hiahia kia kai tahi tatou i tenei kapenga, i te mea kahore ano ahau i mate noa. 16 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E kore ahau e kai i tena a muri ake nei, kia tino rite ra ano i te rangatiratanga o te Atua. 17 Na ka mau ia ki te kapu, ka whakawhetai, ka mea, Tangohia tenei, tuwhaina ma koutou. 18 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, E kore ahau e inu i te hua o te waina, kia tae mai ra ano te rangatiratanga o te Atua. 19 Na ka mau ia ki te taro, ka whakawhetai, ka whawhati, ka hoatu ki a ratou, ka mea, Ko toku tinana tenei e hoatu ana mo koutou: meinga tenei hei whakamahara ki ahau. 20 I pera ano te kapu, i muri iho i te hapa, i mea ia, Ko te kawenata hou tenei kapu i runga i oku toto e ringihia nei mo koutou. 21 Otira, tenei kei ahau nei, kei te tepu, te ringa o te kaituku i ahau. 22 E haere ana hoki te Tama a te tangata, e pera ana me te mea i whakaritea: otiia aue te mate mo te tangata e tukua ai ia! 23 Na ka anga ratou ka rapu ki a ratou ano, ma wai o ratou tenei e mea. 24 A ka ara ano he tautohe a ratou, ko wai o ratou e meinga ko te tangata tino nui.
61
RUKA
25 Na ka mea ia ki a ratou, Ko nga kingi o nga tauiwi e whakarangatira ana ki a ratou; ko te hunga e whai mana ana ki runga i a ratou ka kiia he hunga atawhai. 26 Otiia kaua koutou e pera: engari kia rite ki to muri te mea nui o koutou; kia rite ano te tino tangata ki te kaimahi. 27 Ko wai hoki te mea nui, ko ia e noho ana ki te kai, ko te kaimahi ranei? he teka ianei ko ia e noho ana ki te kai? ko ahau ia i roto ia koutou e rite ana ki te kaimahi. 28 Ko koutou te hunga i noho tahi tonu me ahau i oku whakamatautauranga. 29 A ka whakarite ahau i te rangatiratanga mo koutou, i te pera me ta toku Matua i whakarite ai moku; 30 Kia kai ai, kia inu ai koutou ki taku tepu i toku rangatiratanga; a ka noho ki runga ki nga torona, whakawa ai i nga iwi kotahi tekau ma rua o Iharaira. 31 Na ka mea te Ariki, E Haimona, e Haimona, na, kua hiahia a Hatana kia riro koe ia ia, kia tataritia koe e ia ano he witi. 32 Otiia kua inoi ahau mou, kei hemo tou whakapono: a, ka tahuri mai ano koe, whakakahangia ou teina. 33 Na ka mea tera ki a ia, E te Ariki, e pai ana ahau kia haere hei hoa mou ki te whare herehere, ki te mate hoki. 34 Ano ra ko ia, Tenei taku kupu ki a koe, e Pita, e kore te tikaokao e tangi aianei, ka toru au whakakahoretanga i tou matau ki ahau. 35 A ka mea ia ki a ratou, I taku tononga ia koutou, kahore he peke moni, kahore he putea, kahore he hu, i hapa ranei koutou i tetahi mea? Ka mea ratou, Kahore. 36 Ano ra ko ia ki a ratou, Tena ko tenei ki te mea he peke moni ta tetahi, mauria atu, me te putea ano: me ia hoki kahore ana hoari, hokona atu tona kakahu, ka hoko mai ai i tetahi. 37 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, Ko te tikanga tenei kia rite i ahau te mea kua oti nei te tuhituhi, ara, Kua huihuia ia ki te hunga hara: he tutukitanga hoki to nga mea moku. 38 Na ka mea ratou, E te Ariki, na, e rua enei hoari. Ka mea ia ki a ratou, Heoi ano. 39 Na ka puta atu ia, ka haere ki Maunga Oriwa, ko tana hanga hoki tera; me te aru ano ana akonga i a ia. 40 A, i ia i taua wahi, ka mea ia ki a ratou, Me inoi kei uru koutou ki te whakamatautauranga. 41 Na ka mawehe atu ia ia ratou, me te mea kotahi te maka kohatu, ka tuku i ona turi ki raro, ka inoi; 42 Ka mea, E Pa, ki te pai koe, tangohia atu tenei kapu i ahau: otira kauaka e waiho i taku e pai ai, engari i tau. 43 Na ka puta mai ki a ia tetahi anahera i te rangi, e whakakaha ana i a ia. 44 A, i te oke o tona wairua, ka hohonu ake tana inoi: ko tona kakawa ka pena i te tepe toto e turuturu iho ana ki te whenua. 45 Na ka ara ia i te inoi, a ka tae ki ana akonga, rokohanga atu e moe ana ratou, he ngakau pouri hoki. 46 Na ko tana meatanga ki a ratou, He aha koutou ka moe ai? Whakatika ki te inoi, kei uru koutou ki te whakamatautauranga. 47 I a ia ano e korero ana, na, ko te huihuinga tangata, a ko tera e huaina ra ko Hura, ko tetahi o te tekau ma rua, e haere ana i mua i a ratou, a ka whakatata ki a Ihu ki te kihi i a ia. 48 Ano ra ko Ihu ki a ia, E Hura, he kihi tau hei tuku mo te Tama a te tangata?
49 A, no te kitenga o te hunga i tona taha i nga mea tera e tupono, ka mea ratou ki a ia, E te Ariki, me patu ranei e matou ki te hoari? 50 Na haua iho e tetahi o ratou te pononga a te tohunga nui, poroa ana tona taringa matau. 51 Na ka oho a Ihu, ka mea, Kati ra i tenei. Whakapakia ana e ia tona taringa, na kua ora. 52 Katahi a Ihu ka mea ki nga tohunga nui, ki nga rangatira o te temepara, ki nga kaumatua, i haere atu ki a ia, I haere mai koutou me te tahae me nga hoari, me nga patu? 53 I ahau e noho ana ia koutou i te temepara i ia ra, i ia ra, kihai i totoro mai o koutou ringa ki ahau: otira no koutou tenei haora, ko te kaha hoki o te pouri. 54 Na ka hopukina ia e ratou, ka arahina atu, a kawea ana ki roto ki te whare o te tino tohunga. Ko Pita ia i aru i tawhiti. 55 A, ka oti ia ratou he kapura te tahu ki waenga marae, i a ratou e noho tahi ana, ka noho hoki a Pita i waenganui o ratou. 56 Na ka kitea ia e tetahi kotiro, ia ia e noho ana i te taha o te kapura; a matatau tonu te titiro ki a ia, ka mea, I a ia ano hoki tenei. 57 Na ka whakakahore ia ki a ia, ka mea, E ko, kahore ahau e mohio ki a ia. 58 A taro kau iho ka kite tetahi atu ia ia, ka mea, No ratou hoki koe. A ka mea a Pita, E mara, ehara ahau. 59 A me te mea kotahi te haora i muri iho, ka tohe ano tetahi atu, ka mea, He pono ia ia ano hoki tenei: no Kariri hoki. 60 A ka mea a Pita, E mara, kahore ahau e matau ki tau e mea na. I reira pu ano, i a ia e korero ana, ka tangi te tikaokao. 61 Na ka tahuri te Ariki, ka titiro ki a Pita. Na ka mahara a Pita ki te kupu a te Ariki, ki tana i mea ai ki a ia, E kore e tangi te tikaokao, ka toru au whakakahoretanga i ahau. 62 Na haere atu ana a Pita ki waho, a nui atu tona tangi. 63 Na ka taunu nga kaipupuri o Ihu ki a ia, ka whiu ia ia. 64 Ka koparea ona kanohi, ka pakia tona mata, ka ui ki a ia, ka mea, Poropiti mai, na wai koe i papaki? 65 He maha ano era atu kupu kino i korero ai ratou ki a ia. 66 A, i te aonga ake ano o te ra, ka huihui nga kaumatua o te iwi, nga tohunga nui, me nga karaipi, a arahina atu ana ia ki to ratou runanga, ka mea, 67 Ko te Karaiti ranei koe? korerotia mai. Ano ra ko ia ki a ratou, Ki te korerotia e ahau ki a koutou, e kore koutou e whakapono. 68 Ki te ui ano ahau ki a koutou, e kore koutou e whakahoki kupu mai ki ahau, e kore hoki e tuku i ahau kia haere. 69 Hei muri nei ka noho te Tama a te tangata ki matau o te kaha o te Atua. 70 Na ka mea ratou katoa, Ko te Tama ranei koe a te Atua? Ano ra ko ia ki a ratou, Kua korerotia mai na e koutou ko ahau ia. 71 Na ka mea ratou, hei aha ake he kaiwhakaatu ma tatou? kua rongo nei hoki tatou i ta tona mangai. UPOKO 23 1 ¶ Katahi ka whakatika to ratou huihui katoa, a arahina ana ia ki a Pirato.
62
RUKA
2 Na ka anga ratou ka whakapa he ki a ia, ka mea, Kua mau i a matou tenei tangata e kukume ke ana i te iwi, e mea ana kia kaua e hoatu te takoha ki a Hiha, e ki ana ko ia ano he Kingi. 3 Na ka ui a Pirato ki a ia, ka mea, Ko koe ranei te Kingi o nga Hurai? Na ka whakahoki ia ki a ia, ka mea, Kua korerotia mai na e koe. 4 Na ko te meatanga a Pirato ki nga tohunga nui, ki nga mano, kahore tetahi he o tenei tangata i mau i ahau. 5 A nui atu ta ratou tohe, ka mea, E whakatutehu ana ia i te iwi, e whakaako ana puta noa i Huria, timata mai i Kariri a tae noa mai ki konei. 6 I te rongonga o Pirato ki Kariri, ka ui, No Kariri ranei tenei tangata? 7 A, i tona mohiotanga no te rangatiratanga ia o Herora, ka tonoa ia ki a Herora, i Hiruharama hoki ia i aua ra. 8 Na, i te kitenga o Herora ia Ihu, nui rawa tona hari; kua roa ia e hiahia ana kia kite ia ia, he maha hoki nga mea i rangona e ia mona; a ka tumanako ia ka kite ia i tetahi merekara e mahia ana e ia. 9 Na he maha nga kupu i ui ai ia ki a ia; heoi kahore he kupu i whakahokia e ia ki a ia. 10 Na ka tu nga tohunga nui me nga karaipi, kaha rawa hoki ta ratou whakapa he ki a ia. 11 Na ka whakakorekore a Herora ratou ko ana hoia ki a ia, ka taunu, a ka oti ia te whakakakahu ki te kahu whakapaipai, ka whakahokia atu ki a Pirato. 12 I taua rangi ano ka houhia te rongo a Pirato raua ko Herora: i mua hoki e mauahara ana ki a raua. 13 Na ka karangatia e Pirato nga tohunga nui, nga rangatira, me te iwi. 14 Ka mea ki a ratou, Kua kawea mai nei e koutou tenei tangata ki ahau, me te mea he tangata e whakaputa ke ana i te iwi: na, i taku whakawakanga i a ia i to koutou aroaro, kahore rawa i mau i ahau tetahi he o tenei tangata mo nga mea e whakawakia nei ia e koutou. 15 A kihai ano hoki a Herora: nana hoki koutou i tono mai ki a ia; na, kahore he mea e tika ai kia mate ia. 16 Na, me whiu ia e ahau, ka tuku atu ai. 17 Kua takoto hoki te tikanga kia tukua e ia tetahi ki a ratou i te hakari. 18 Na ka karanga katoa ratou, ka mea, Whakamatea tenei, tukua mai a Parapa ki a matou. 19 Ko tenei hoki i maka ki te whare herehere mo te nananga i nana ai ia i roto i te pa, mo te patu tangata. 20 Na ka korero ano a Pirato, i tona hiahia kia tukua a Ihu ki a ratou. 21 Heoi hamama ana ratou, mea ana, Ripekatia ia, ripekatia. 22 Ka mea ano ia ki a ratou, ko te toru o nga meatanga, he aha ra tana kino i mea ai? Kahore ano i mau i ahau tetahi he ona e mate ai: maku ia e whiu, ka tuku atu. 23 Otira nui atu o ratou reo ki te tohe, e tono ana kia ripekatia ia. I kaha rawa ano nga reo o ratou me o nga tohunga nui. 24 Na ka whakaotia e Pirato kia waiho i ta ratou i tono ai. 25 Na ka tukua ano ki a ratou te tangata i maka ki te whare herehere mo te nananga, mo te patu tangata, ta ratou hoki i tono ai; engari i tukua e ia a Ihu ki ta ratou i pai ai. 26 A ia ratou e arahi ana ia ia, ka mau ratou ki tetahi tangata o Hairini, ki a Haimona, e haere mai ana i nga whenua, a utaina ana ki a ia te ripeka, kia amohia i muri ia Ihu.
27 Na he nui te huihuinga o te iwi i aru ia ia, me nga wahine hoki e tangi ana, e aue ana ki a ia. 28 Na ka tahuri a Ihu ki a ratou, ka mea, E nga tamahine o Hiruharama, kaua e tangi ki ahau, engari me tangi ki a koutou ano, ki a koutou tamariki. 29 Tera hoki e puta nga ra e mea ai ratou, Koa tonu nga pakoko, me nga kopu kahore i whanau, me nga u kahore i ngotea. 30 Ko reira timata ai ratou te mea ki nga maunga, Horo iho ki runga ki a matou; ki nga pukepuke, Hipokina matou. 31 Ki te meinga hoki enei mea e ratou i te rakau e kaimata ana, ko te aha e meatia i te rakau ka maroke? 32 Na tera atu etahi tokorua, he hunga mahi kino, e arahina ngatahitia ana me ia kia whakamatea. 33 A ka tae ratou ki te wahi e kiia nei ko te Angaanga, ka ripekatia ia ki reira, me aua kaimahi kino, kotahi ki matau, kotahi ki maui. 34 Na ka mea a Ihu, E Pa, houhia te rongo ki a ratou; kahore hoki ratou e mohio ki ta ratou e mea nei. A wehewehea ana ona kakahu he mea maka ki te rota. 35 Me te tu ano te iwi matakitaki ai. Ko nga rangatira hoki i tawai ki a ia, ka mea, Ko era atu i whakaorangia e ia; mana ano ia e whakaora, ki te mea ko te Karaiti ia, ko ta te Atua i whiriwhiri ai. 36 Ko nga hoia etahi i taunu ki a ia, ka haere mai me te kawe mai he winika ki a ia. 37 Ka mea, Ki te mea ko koe te Kingi o nga Hurai, whakaorangia koe. 38 A tera te mea i tuhituhia ki runga ake i a ia, KO TE KINGI TENEI O NGA HURAI. 39 Na ko tetahi o nga kaimahi kino i whakairia ra i kohukohu ki a ia, i mea, Ki te mea ko te Karaiti koe, whakaorangia koe, maua hoki. 40 Na ka whakahoki tetahi, ka riri ki a ia, ka mea, E kore ranei koe e wehi ki te Atua, kei tenei mate tahi nei hoki koe? 41 Ka tika hoki ta taua; ka whiwhi hoki taua ki te utu e tika ana mo a taua mahi: ko tenei tangata ia kahore he mahi he. 42 Na ko tana meatanga ki a Ihu, E te Ariki, kia mahara koe ki ahau ina haere mai koe i runga i tou rangatiratanga. 43 Ano ra ko Ihu ki a ia, he pono taku e mea nei ki a koe, Ko aianei koe noho ai ki ahau ki Pararaiha. 44 Na kua tata ki te ono o nga haora, a ka pouri a runga o te whenua katoa, taea noatia te iwa o nga haora. 45 I pouri hoki te ra, ai wahia te arai o te whare tapu i waenganui pu. 46 A nui atu te reo o Ihu ki te karanga; i mea ia, E Pa, tenei toku wairua ka tukua atu nei ki ou ringa: ka mutu enei kupu ana ka hemo. 47 A, i te kitenga o te keneturio i taua mea, ka whakakororia ia i te Atua, ka mea, he pono he tangata tika tenei. 48 Me te hunga katoa hoki i huihui mai ki te matakitaki, i to ratou kitenga i aua mea i meatia ra, ka patuki io ratou uma, a hoki ana. 49 A ko te hunga katoa i mohio ki a ia, ratou ko nga wahine i aru mai i a ia i Kariri, i tu mai i tawhiti, matakitaki ai ki enei mea. 50 Na tera tetahi tangata, ko Hohepa te ingoa, he tangata noho runanga; he tangata pai, he tangata tika: 51 (Kahore ia i whakaae ki to ratou whakaaro, ki ta ratou mahi;) no Arimatia ia, no tetahi pa o nga Hurai: a he tangata ia e tatari ana ki te rangatiratanga o te Atua.
63
RUKA
52 I haere tenei tangata ki a Pirato, a tonoa ana e ia te tinana o Ihu. 53 Na, ka tangohia iho e ia taua tinana, a takaia ana ki te rinena, ka waiho ki te rua i haua ki roto ki te kohatu, kahore hoki i takoto noa tetahi tangata ki reira. 54 Na ko te ra takanga hakari ia, a meake puao te hapati. 55 I aru ano nga wahine i haere tahi mai nei me ia i Kariri, a kite ana i te urupa, i te whakatakotoranga ano o tona tinana. 56 Na ka hoki ratou, ka mahi i nga mea kakara, i nga hinu; a noho ana i te hapati, he whakaaro hoki ki te ture.
21 I tumanako ano matou ki a ia, mana e whakaora a Iharaira: na i te taha o enei mea katoa, ko te toru tenei o nga ra i meinga ai enei mea. 22 A miharo noa iho matou ki etahi wahine o matou, i haere i te atatu ki te urupa; 23 Heoi, i te korenga i kitea e ratou tona tinana, ka hoki mai, ka mea, i kitea ano e ratou he putanga anahera, e ki ana kei te ora ia. 24 Na ka haere atu etahi o o maua hoa ki te urupa, a rokohanga atu, rite tonu ki ta nga wahine i korero ai: otira kihai ia i kitea. 25 Na ko tana meatanga ki a raua, E te hunga whakaarokore, ngakau puhoi ki te whakapono ki nga mea katoa i korero ai nga poropiti; 26 Kahore ranei i tika kia pa enei mea ki a te Karaiti, kia tomo ia ki tona kororia? 27 Na ka timata ia ki ta Mohi, ki ta nga poropiti katoa, whakaaturia ana ki a raua nga mea mona o nga karaipiture katoa. 28 A ka tata ki te kainga i haere ai raua: na ka ahu atu ia, me te mea e haere tonu ana ia. 29 Na ka tohe raua ki a ia, ka mea, E noho ki a maua: kua ahiahi hoki, kua titaha te ra. Na ka haere ia ki roto ki a ratou noho ai. 30 A, i tona nohoanga iho ki a raua ki te kai, ka mau ia ki te taro, ka whakapai, ka whawhati, a hoatu ana ki a raua. 31 Na kua kite o raua kanohi, a ka mohio ki a ia; a ngaro atu ana ia i o ratou kanohi. 32 A ka mea raua ki a raua, Kihai koia o taua ngakau i mumura i roto i a taua, ia ia e korero ana ki a taua i te ara, e whakaatu ana i nga karaipiture ki a taua? 33 Na ka whakatika raua i taua haora ano, a hoki ana ki Hiruharama, a rokohanga atu kua huihui te tekau ma tahi me o ratou hoa. 34 E mea ana, Koia rawa ano! kua ara te Ariki, kua puta ki a Haimona. 35 Na ka korerotia e raua nga meatanga i te ara, to raua mohiotanga hoki ki a ia i te whawhati taro. 36 A, i a raua e korero ana i enei mea, na tera ia tu ana i waenganui o ratou, mea ana ki a ratou, Kia tau te rangimarie ki a koutou. 37 Otira koera ana ratou, wehi ana; i mahara hoki he wairua ta ratou i kite ai. 38 Na ko tana meatanga ki a ratou, He aha koutou ka pororaru ai? he aha hoki i puta ake ai nga whakaaro i roto io koutou ngakau? 39 Tirohia oku ringa me oku waewae, ko ahau tonu tenei: whawhakia ahau, kia kite ai koutou; kahore hoki o te wairua kikokiko, wheua ranei, penei i oku e kitea mai na e koutou. 40 A, ka mutu enei korero ana, ka whakakitea e ia ki a ratou ona ringa me ona waewae. 41 A, i a ratou kahore nei i whakapono i te hari, e miharo ana, ka mea ia ki a ratou, He kai ranei ta koutou kei konei? 42 Na ka hoatu e ratou ki a ia tetahi ika, he mea tunutunu, me te honi. 43 Na ka tango ia, a kainga ana e ia i to ratou aroaro. 44 Na ka mea ia ki a ratou, Ko nga kupu enei i korerotia e ahau ki a koutou, i ahau ano i a koutou, kia rite nga mea katoa kua oti te tuhituhi ki roto ki te ture a Mohi, ki nga poropiti, ki nga waiata. mo ahau.
UPOKO 24 1 ¶ Na i te ra tuatahi o te wiki, i te tino ata po, ka haere mai ratou ki te urupa, me te mau mai i nga mea kakara kua mahia nei e ratou. 2 A rokohanga atu e ratou kua hurihia te kamaka i te urupa. 3 A ka tomo ratou ki roto, kihai i kitea te tinana o te Ariki, o Ihu. 4 Na, i a ratou e pokaikaha ana ki tenei, na, tu ana nga tangata tokorua io ratou taha, uira tonu nga kakahu. 5 Na, ia ratou e mataku ana, e kupapa iho ana o ratou kanohi ki te whenua, ka mea raua ki a ratou, He aha koutou ka rapu ai i te tangata ora i roto i te hunga mate? 6 Kahore ia i konei, engari kua ara: kia mahara ki tana i mea ai ki a koutou i a ia ano i Kariri, 7 I tana meatanga, Kua takoto te tikanga kia tukua te Tama a te tangata ki nga ringa o te hunga hara, kia ripekatia, ai te toru o nga ra ka ara. 8 Na ka mahara ratou ki ana kupu; 9 A hoki mai ana i te urupa, ka korero i enei mea katoa ki te tekau ma tahi, ki a ratou ko era atu katoa. 10 Na ko Meri Makarini ratou ko Hoana, ko Meri whaea o Hemi, ko o ratou hoa wahine, nga kaikorero i enei mea ki nga apotoro. 11 A ko te ahua o a ratou kupu ki ta ratou whakaaro he mea tito noa; kihai i whakaponohia e ratou. 12 Katahi ka whakatika a Pita, ka oma ki te urupa; Na, ko tona pikonga iho ka kite ko nga kakahu rinena anake e takoto ana, haere ana me te miharo ano i roto i a ia ki taua mea i meatia. 13 Na tokorua o ratou e haere ana i taua ra ki tetahi kainga, e ono tekau paronga te matara i Hiruharama, ko Emauha te ingoa. 14 E korerorero ana hoki raua tetahi ki tetahi ki enei mea katoa i meinga. 15 A, ia raua e korerorero ana, e uiui ana ki a raua, na ko Ihu, ko ia tonu, kua whakatata, a haere tahi ana me raua. 16 I puritia hoki o raua kanohi, i kore ai raua e mohio ki a ia. 17 Na ka mea ia ki a raua, he aha enei kupu e korero nei korua ki a korua, ia korua e haere nei? 18 Na ka whakahoki tetahi o ratou, ko Kereopa te ingoa, ka mea ki a ia, I Hiruharama koe e noho ana, a ko koe anake kahore i mohio ki nga mea kua meinga nei ki reira i enei ra? 19 Ka mea ia ki a raua, Ki ehea mea? Ka mea ratou ki a ia, Mo Ihu o Nahareta, he poropiti hoki ia, he kaha tana mahi, tana kupu, i te aroaro o te Atua, o te iwi katoa. 20 Ki tona hoatutanga e nga tohunga nui, e o tatou rangatira, kia tukua ki te mate, a ripekatia ana ia.
64
RUKA
45 Katahi ia ka whakatuwhera i to ratou matauranga, kia matau ai ratou ki nga karaipiture. 46 A ka mea ki a ratou, Ko te mea tenei i tuhituhia, ko te tikanga tenei kia mamae a te Karaiti, kia ara mai hoki i te hunga mate i te toru o nga ra; 47 Kia kauwhautia hoki te ripeneta me te murunga hara i runga i tona ingoa ki nga iwi katoa; ki Hiruharama timata ai. 48 Na ko koutou hei kaiwhakaatu mo enei mea. 49 Na, maku e tuku ki a koutou te mea i korerotia i mua e toku Matua: otiia e noho koutou ki te pa, ki Hiruharama, kia whiwhi ra ano ki te kaha i runga. 50 Na arahina ana ratou e ia ki waho, ki Petani, na kua ara ona ringa, whakapaingia ana ratou e ia. 51 A, ia ia e manaaki ana ia ratou, ka mawehe atu ia ia ratou, kahakina atu ana ki te rangi. 52 Na ka koropiko ratou ki a ia, a hoki ana ki Hiruharama, he nui hoki te koa. 53 A noho tonu ai ratou i te temepara, me te whakapai ki te Atua. Amine.
65
Rongopai a Hoani
26 Na ka whakahoki a Hoani ki a ratou, ka mea, He iriiri taku ki te wai: tena te tu na i waenganui ia koutou tetahi kahore koutou e matau; 27 Ko ia tenei e haere mai ana i muri i ahau kua pai ke ki mua i ahau: e kore ahau e tau hei wewete i te here o tona hu. 28 I meatia enei mea ki Petapara, kia tawahi atu o Horano, ki te wahi e iriiri ana a Hoani. 29 I te aonga ake ka kite a Hoani ia Ihu e haere ana mai ki a ia, ka mea, na, te Reme a te Atua, hei waha atu i te hara o te ao! 30 Ko ia tenei i korero ai ahau, Kei te haere mai i muri i ahau tetahi tangata kua meinga ki mua i ahau: no mua hoki ia i ahau. 31 A kahore ahau i mohio ki a ia; heoi hei whakakite ia ia ki a Iharaira, i haere mai ai ahau me taku iriiri ki te wai. 32 Na ka whakaatu a Hoani, ka mea, I kite ahau i te Wairua e heke iho ana i te rangi, ano he kukupa, a noho ana i runga i a ia. 33 A kahore ahau i mohio ki a ia: engari ko te kaitono mai i ahau ki te iriiri ki te wai, nana i ki mai ki ahau, Ko te tangata e kite ai koe i te Wairua e heke iho ana, e noho ana ki runga ki a ia, ko ia tena e iriiri ana ki te Wairua Tapu. 34 A kua kite ahau, kua whakaatu nei hoki, ko te Tama tenei a te Atua. 35 I te aonga ake i te tu ano a Hoani me ana akonga tokorua; 36 Na ka titiro ia ki a Ihu e haere ana, ka mea, na, te Reme a te Atua! 37 A ka rongo nga akonga tokorua ki a ia e korero ana, a aru ana raua ia Ihu. 38 A ka tahuri a Ihu, ka kite ia raua e aru ana, ka mea ia ki a raua, E rapu ana korua i te aha? Na ko ta raua meatanga ki a ia, E Rapi, ko te tikanga tenei ina whakamaoritia, E te Kaiwhakaako, kei hea tou kainga? 39 Ka mea ia ki a raua, haere mai kia kite. Haere ana raua, ka kite i tona wahi i noho ai, a noho ana i a ia i taua ra: ko te tekau hoki ia o nga haora. 40 Ko Anaru, teina o Haimona Pita tetahi o taua tokorua i rongo nei ki a Hoani e korero ana, a aru ana ia ia. 41 Ko ia kua kite wawe i tona tuakana ake, ia Haimona, ka mea ki a ia, Kua kitea e maua te Mihaia, ko te tikanga tenei ina whakamaoritia, ko te Karaiti. 42 Na ka arahina mai ia e ia ki a Ihu. A ka titiro a Ihu ki a ia, ka mea, Ko Haimona koe, ko te tama a Hona: me hua koe ko Kipa: tona whakamaoritanga ko Kohatu. 43 I te aonga ake ka mea a Ihu kia haere ki Kariri, a ka kite ia Piripi: a ka mea a Ihu ki a ia, E aru i ahau. 44 Na ko Piripi no Petahaira, no te pa o Anaru raua ko Pita. 45 Ka kite a Piripi ia Natanahira, ka mea ki a ia, Kua kitea e matou a ia, mona nei te tuhituhi a Mohi i roto i te ture, ta nga poropiti hoki, a Ihu o Nahareta te tama a Hohepa. 46 Na ka mea a Natanahira ki a ia, E puta koia tetahi mea pai i Nahareta? Ka mea a Piripi ki a ia, haere mai kia kite. 47 Ka kite a Ihu ia Natanahira e haere ana mai ki a ia, ka puaki tana kupu mona, Na he tino tangata no Iharaira, kahore ona tinihanga. 48 Ka mea a Natanahira ki a ia, No hea koe i matau ai ki ahau? Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, I te mea kiano koe i karangatia e Piripi, i a koe i raro i te piki, i kite ahau ia koe. 49 Na ka whakahoki a Natanahira, ka mea ki a ia, E Rapi, ko te Tama koe a te Atua; ko koe te Kingi o Iharaira.
UPOKO 1 1 I te timatanga te Kupu, i te Atua te Kupu, ko te Atua ano te Kupu. 2 I te Atua ano tenei i te timatanga. 3 Nana nga mea katoa i hanga; kahore hoki tetahi mea i kore te hanga e ia o nga mea i hanga. 4 I a ia te ora; ko te ora te marama mo nga tangata. 5 I roto i te pouri te marama e whiti ana; a kihai i mau i te pouri. 6 I tonoa mai he tangata e te Atua, ko Hoani tona ingoa. 7 I haere mai ia hei kaiwhakaatu, hei whakaatu mo te marama, kia meinga ai e ia nga tangata katoa kia whakapono. 8 Ehara ia i te marama, engari i haere mai hei kaiwhakaatu mo te marama. 9 Ko te marama pono tera, ara ko te marama e marama ai nga tangata katoa e haere mai ana ki te ao. 10 I te ao ia, i hanga ano e ia te ao, a kihai te ao i mohio ki a ia. 11 I haere mai ia ki ona, a kihai ona i manako ki a ia. 12 Tena ko te hunga katoa i manako ki a ia, i hoatu e ia ki a ratou te mana hei tamariki ma te Atua, ara ki te hunga e whakapono ana ki tona ingoa. 13 Ki te hunga i whanau ehara i te toto, ehara i ta te kikokiko i pai ai, ehara i ta te tangata i pai ai, engari na te Atua. 14 I whakakikokikoa te Kupu, a noho ana i a tatou, (i kite ano matou i tona kororia he kororia e rite ana ki to te Tama kotahi a te Matua,) ki tonu i te aroha noa, i te pono. 15 I korerotia ia e Hoani; i karanga tera, i mea, Ko ia tenei i korerotia ra e ahau, Ko ia e haere mai ana i muri i ahau e meinga ana ki mua i ahau: no mua hoki ia i ahau. 16 Kua riro hoki ia tatou katoa tetahi wahi o tona raneatanga, te aroha noa hono iho ki te aroha noa. 17 Na Mohi hoki i homai te ture; ko te aroha noa me te pono i ahu mai i a Ihu Karaiti. 18 Kahore ano he tangata i kite noa i te Atua; ko te Tama kotahi, kei te uma nei o te Matua, nana ia i whakapuaki. 19 ¶ Na ko te korero tenei a Hoani, i te tononga mai a nga Hurai i Hiruharama i nga tohunga nui ratou ko nga Riwaiti hei ui ki a ia, Ko wai koe? 20 Na ka whakina e ia, kihai i whakakahore; engari i whaki, Ehara ahau ia te Karaiti. 21 A ka ui ratou ki a ia, Tena, pehea? Ko Iraia koe? Ka mea ia, Kahore. Ko koe tena poropiti? Ka whakahokia e ia, Kahore. 22 Na ka mea ratou ki a ia, Ko wai koe? hei whakahoki kupu atu ma matou ki te hunga i tonoa mai ai matou. E pehea ana koe ki a koe? 23 Ka mea ia, he reo ahau no tetahi e karanga ana i te koraha, Whakatikaia te huarahi o te Ariki; he pera me ta Ihaia poropiti i mea ai. 24 No nga Parihi ano te hunga i tonoa mai ra. 25 Na ka ui ratou ki a ia, ka mea ki a ia, He aha oti koe i iriiri ai, ki te mea ehara koe ia te Karaiti, ehara ia Iraia, ehara i te poropiti?
66
HOANI
50 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, No taku meatanga ki a koe, I kite ahau ia koe i raro i te piki, i whakapono ai koe? nui atu i enei nga mea e kitea e koe. 51 Na ka mea ia ki a ia, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Tera koutou e kite i te rangi e tuwhera ana, me nga anahera a te Atua e piki ana, e heke iho ana ki runga ki te Tama a te tangata.
22 Na reira, i tona aranga ake i te hunga mate, ka mahara ana akonga ki tana korerotanga i tenei; a whakapono ana ratou ki te karaipiture, ki te kupu hoki i korerotia e Ihu. 23 Na, ia ia i Hiruharama i te kapenga, i te hakari, he tokomaha i whakapono ki tona ingoa, i to ratou kitenga i ana merekara i meatia e ia. 24 Otira kihai a Ihu i tuku atu ia ia ki a ratou, i mohio hoki ia ki nga tangata katoa; 25 A kahore ana meatanga kia whakaaturia te tangata e tetahi: i matau hoki ia ki te mea i roto i te tangata.
UPOKO 2 1 ¶ Na i te toru o nga ra he marena i Kana o Kariri; a i reira te whaea o Ihu: 2 I karangatia ano a Ihu ratou ko ana akonga ki te marena. 3 A, i te paunga o te waina, ka mea te whaea o Ihu ki a ia, Kahore a ratou waina. 4 Ka mea a Ihu ki a ia, E tai, he aha taku ki a koe? kahore ano kia taea noatia toku haora. 5 Ka mea tona whaea ki nga kaimahi, Ko tana e mea ai ki a koutou, meatia. 6 Na i reira etahi ipu kohatu e ono e tu ana, he tikanga na nga Hurai mo te horoi, e rua, e toru nga mehua o tetahi, o tetahi, ina ki. 7 Ka mea a Ihu ki a ratou, Whakakiia nga ipu ki te wai. A whakakiia ana e ratou, a whakakiia ana. 8 Na ka mea ia ki a ratou, Tena, utuhia, kawea atu ki te rangatira o te hakari. A mauria ana e ratou. 9 A, no ka whakamatau te rangatira o te hakari i te wai i whakawainatia, a kihai i mohio no hea ranei: (ko nga pononga ia i utuhia te wai i mohio;) ka karanga te rangatira o te hakari ki te tane marena hou; 10 Ka mea ki a ia, E whakatakotoria ana e nga tangata katoa te waina pai i te timatanga; a ka roa te inumanga, mo reira te mea he kino rawa atu: ko koe ia, kua tohu i te waina pai mo naianei. 11 I meatia tenei timatanga merekara e Ihu ki Kana o Kariri, i whakakitea e ia tona kororia; a whakapono ana ana akonga ki a ia. 12 Muri iho i tenei ka haere iho ia ki Kaperenauma, a ia, tona whaea, ona teina, me ana akonga: a kihai i maha nga ra i noho ai ratou ki reira. 13 Na kua tata te kapenga a nga Hurai, a ka haere a Ihu ki Hiruharama. 14 Na ka kitea i roto i te temepara e noho ana nga kaihoko kau, hipi, kukupa, me nga kaiwhakawhitiwhiti moni. 15 A, ka hanga e ia he whiu ki nga aho nonohi, ka whiua katoatia e ia ki waho i te temepara, nga hipi, me nga kau; Ringihia ana te moni a nga kaiwhakawhitiwhiti moni, turakina ake nga tepu; 16 I mea ano ia ki nga kaihoko kukupa, Tangohia atu enei i konei; aua te whare o toku Matua e meinga hei whare hokohoko. 17 A ka mahara ana akonga ki te mea i tuhituhia, Ka pau ahau i te aroha ki tou whare. 18 Na ka whakahoki nga Hurai, ka mea ki a ia, he aha te tohu e whakakitea ana e koe ki a matou, ina koe ka mea i enei mea? 19 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Wawahia tenei whare tapu, a kia toru nga ra ka ara ano i ahau. 20 Ano ra ko nga Hurai, E wha tekau ma ono nga tau i hanga ai tenei whare tapu, e oti ranei te hanga e koe i nga ra e toru? 21 Otira ko te whare tapu o tona tinana tana i korero ai.
UPOKO 3 1 Tera tetahi tangata no nga Parihi, ko Nikorima te ingoa, he rangatira no nga Hurai: 2 Ka haere mai tenei ki a Ihu i te po, ka mea ki a ia, E Rapi, e matau ana matou he Kaiwhakaako koe i haere mai i te Atua: e kore hoki e taea e tetahi enei merekara e mahia nei e koe, ki te kahore te Atua i a ia. 3 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, He pono, he pono taku e mea nei ki a koe, Ki te kahore te tangata e whanau hou, e kore ia e ahei te kite i te rangatiratanga o te Atua. 4 Ka mea a Nikorima ki a ia, Me pehea ka whanau ai te tangata i tona koroheketanga? e taea ranei te tuarua o nga haerenga ki roto ki te kopu o tona whaea, whanau mai ai? 5 Ka whakahokia e Ihu, He pono, he pono taku e mea nei ki a koe, Ki te kahore te tangata e whanau i te wai, i te Wairua hoki, e kore ia e ahei te tomo ki te rangatiratanga o te Atua. 6 Ko ta te kikokiko e whanau ai he kikokiko; ko ta te Wairua e whanau ai he wairua. 7 Kaua e miharo ki taku i mea nei ki a koe, Me whanau hou koutou. 8 E pupuhi ana te hau ki tana wahi e pai ai, ka rongo koe ki tona haruru, heoi e kore e mohiotia e koe te wahi i puta mai ai, e haere atu ana ranei: ko te pera ano te hunga katoa ka whanau i te Wairua. 9 Ka whakahoki a Nikorima, ka mea ki a ia, Me pehea ka taea ai enei mea? 10 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Ko koe te Kaiwhakaako o Iharaira, a kahore i matau ki enei mea? 11 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koe, E korerotia ana e matou ta matou i matau ai, e whakaaturia ana ta matou i kite ai; a kahore koutou e tango ki ta matou whakaatu. 12 Ki te mea kua korerotia e ahau ki a koutou nga mea o te whenua, a kahore koutou e whakapono, me pehea ka whakapono ai ki te korerotia e ahau ki a koutou nga mea o te rangi? 13 Kahore hoki he tangata i kake noa ki te rangi, ko ia anake i heke iho i te rangi, ara ko te Tama a te tangata, e noho mai nei i te rangi. 14 Ka rite hoki ki ta Mohi whakairinga i te nakahi i te koraha, kua takoto te tikanga kia pera te whakairinga o te Tama a te tangata. 15 Kia kore ai e ngaro te tangata e whakapono ana ki a ia, engari kia whiwhi ai ki te ora tonu. 16 Koia ano te aroha o te Atua ki te ao, homai ana e ia tana Tama kotahi, kia kahore ai e ngaro te tangata e whakapono ana ki a ia, engari kia whiwhi ai ki te ora tonu. 17 Kihai hoki te Atua i tono mai i tana Tama ki te ao ki te whakahe i te ao; engari kia ora ai te ao ia ia.
67
HOANI
18 Ko ia e whakapono ana ki a ia, e kore e tau te he ki a ia: tena ko ia e kore e whakapono, kua whakahengia noatia ake, mona kihai i whakapono ki te ingoa o te Tama kotahi a te Atua. 19 Ko te whakahenga hoki tenei, no te mea kua tae mai nei te marama ki te ao, a nui atu to nga tangata aroha ki te pouri i to ratou ki te marama, he kino hoki no a ratou mahi. 20 E kino ana hoki ki te marama nga kaimahi katoa i te kino, e kore ano hoki e haere mai ki te marama, kei whakakitea a ratou mahi. 21 Tena ko te kaimahi i te pono, e haere mai ana ki te marama, kia kitea ai ana mahi, he mea mahi i roto i te Atua. 22 ¶ Muri iho i enei mea ka haere a Ihu, ratou ko ana akonga, ki te whenua o Huria; a ka noho ia ki a ratou ki reira, ka iriiri. 23 Na i te iriiri ano hoki a Hoani ki Enona, e tata ana ki Harema, no te mea he nui te wai o reira: a ka haere mai ratou, ka iriiria. 24 Kahore ano hoki a Hoani i panga ki te whare herehere. 25 Na ka ara he totohe a nga akonga a Hoani ki nga Hurai mo te purenga. 26 A ka haere ratou ki a Hoani, ka mea ki a ia, E Rapi, ko te tangata i tawahi o Horano, ko tau i whakaatu mai na, nana, kei te iriiri ia, a ka haere mai nga tangata katoa ki a ia. 27 Ka whakahoki a Hoani, ka mea, E kore tetahi mea e riro mai i te tangata, ki te kore e homai ki a ia i te rangi. 28 Ko koutou hei kaiwhakaatu moku, i mea ahau, Ehara ahau ia te Karaiti, engari i tonoa mai ahau i mua ia ia. 29 Ko te tangata i te wahine marena hou, ko ia te tane marena hou: na, ko te hoa o te tane marena hou, e tu ana, e whakarongo ana ki a ia, ka hari nui ki te reo o te tane marena hou: na reira i tino rite ai tenei hari oku. 30 Ko ia kia nui haere, ko ahau ia kia iti haere. 31 Ko ia e haere mai ana i runga, kei runga ake ia i nga mea katoa: ko ia no te whenua no te whenua ia, no te whenua ano tana korero: ko ia e haere mai ana i te rangi kei runga ake i te katoa. 32 A ko tana i kite ai, i rongo ai, ko ia tana e whakaatu ai; kahore hoki tetahi tangata e tango mai i tana whakaaturanga. 33 Ki te manako tetahi ki tana whakaaturanga, kua piri tana tohu ki te pono o te Atua. 34 Ko ta te Atua i tono mai ai, e korero ana ia i nga kupu a te Atua: kahore hoki te Wairua e homai e te Atua i runga i te mehua. 35 E aroha ana te Matua ki te Tama, kua hoatu ano nga mea katoa ki tona ringa. 36 Ko ia e whakapono ana ki te Tama, he ora tonu tona: ko ia e kore e whakapono ki te Tama, e kore e kite i te ora; engari ka mau tonu te riri o te Atua ki runga ki a ia.
6 Kei reira hoki te puna a Hakopa. Na kua ngenge a Ihu i te haerenga, ka noho ia ki te taha o te puna: me te mea ano ko te ono o nga haora. 7 Ka haere mai tetahi wahine o Hamaria ki te utu wai: ka mea a Ihu ki a ia, Homai he wai moku. 8 Kua riro hoki ana akonga ki te pa ki te hoko kai. 9 Na ko te meatanga a te wahine o Hamaria ki a ia, he aha koe, he Hurai na koe, ka tono mai ai i te wai i ahau, he wahine nei ahau no Hamaria? kahore hoki nga Hurai e mahi ki nga Hamari. 10 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Me i matau koe ki ta te Atua e homai ai, ki tenei hoki e mea atu nei ki a koe, Homai he wai moku; penei kua tono koe ki a ia, a kua hoatu e ia he wai ora ki a koe. 11 Ka mea te wahine ki a ia, E kara, kahore au mea hei utu wai, he hohonu ano te puna: no hea tena wai ora au? 12 He nui oti koe i to matou matua, ia Hakopa, i homai ai te puna ki a matou, inu ana ia i konei, ratou ko ana tamariki, me ana kararehe? 13 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, E mate ano i te wai te tangata e inu ana i tenei wai; 14 Tena ko te tangata e inu ana i te wai e hoatu e ahau ki a ia, e kore ia e mate i te wai a ake ake; engari te wai e hoatu e ahau ki a ia, hei puna wai i roto i a ia e pupu ake ana, a te ora tonu ra ano. 15 Ka mea te wahine ki a ia, E kara, homai ki ahau tenei wai, kei mate ahau i te wai, kei haere mai hoki ki konei utu ai. 16 Ka mea a Ihu ki a ia, Tikina, karangatia to tahu, ka hoki mai ai. 17 Ka whakahoki te wahine, ka mea, Kahore aku tahu. Ka mea a Ihu ki a ia, He korero tika tau, Kahore aku tahu: 18 Ina hoki kua tokorima au tahu; ko ia ia koe nei ehara i te tahu nau: he pono tau korero. 19 Ka mea te wahine ki a ia, E kara, e kite ana ahau he poropiti koe. 20 I karakia o matou matua i runga i tenei maunga; ae mea ana koutou, kei Hiruharama te wahi e tika ai te karakia. 21 Ka mea a Ihu ki a ia, E tai, whakapono ki ahau, meake puta te wa, e kore ai koutou e karakia ki te Matua i runga i tenei maunga, e kore ano i Hiruharama. 22 Kahore koutou e mohio ki ta koutou e karakia nei: e matau ana matou ki ta matou e karakia nei: no nga Hurai nei hoki te ora. 23 Otira meake puta te wa, a tenei ano, e karakia ai nga kaikarakia pono ki te Matua i runga i te wairua, i te pono: e rapu ana hoki te Matua ki te pera hei karakia ki a ia. 24 He Wairua te Atua: me karakia hoki nga kaikarakia ki a ia i runga i te wairua, i te pono. 25 Ka mea te wahine ki a ia, E matau ana ahau kei te haere mai te Mihaia, e kiia nei ko te Karaiti, ka tae mai ia, mana nga mea katoa e korero ki a tatou. 26 Ka mea a Ihu ki a ia, Ko ahau ano ia e korero nei ki a koe. 27 Na ka puta i reira ana akonga, ka miharo ki tana korerotanga ki te wahine: heoi kihai tetahi i mea, He aha tau e rapu? he aha koe i korero ai ki a ia? 28 Na ka whakarerea e te wahine tana ipu wai, a haere ana ki te pa, ka mea ki aua tangata, 29 Haere mai, kia kite i te tangata i korerotia mai ki ahau nga mea katoa i mea ai ahau: ehara ranei tenei ia te Karaiti? 30 Ka puta ratou ki waho o te pa, a ka ahu mai ki a ia.
UPOKO 4 1 A, no ka mohio te Ariki kua rongo nga Parihi, ko nga akonga a Ihu i mea ai, i iriiri ai, he tokomaha atu i a Hoani, 2 (Heoi ehara i a Ihu nana i iriiri, na ana akonga ia,) 3 Ka mahue ia ia Huria, a hoki ana ano ki Kariri. 4 Na, ko te ara mona i tika na Hamaria. 5 A ka haere ia ki tetahi pa o Hamaria, ko Haika te ingoa, e patata ana ki te wahi i hoatu e Hakopa ki tana tama, ki a Hohepa.
68
HOANI
31 I taua takiwa ano ka tohe nga akonga ki a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako, e kai ra. 32 Otira ka mea ia ki a ratou, he kai ano taku hei kai maku, kahore koutou e matau. 33 Na ka mea nga akonga tetahi ki tetahi, I kawea mai ranei e tetahi he kai mana? 34 Ka mea a Ihu ki a ratou, Ko taku kai tenei, ko te mea i ta toku kaitono e pai ai, kia whakaotia hoki tana mahi. 35 E kore ianei koutou e mea, Kia wha atu nga marama, a ka taea te kotinga? Nana, ko taku kupu tenei ki a koutou, Kia ara ake o koutou kanohi, titiro ki nga mara; kua ma hoki ratou mo te kotinga. 36 Ka whiwhi te kaikokoti ki te utu, ka kohia ano hoki e ia nga hua mo te ora tonu: kia hari tahi ai te kairui raua ko te kaikokoti. 37 Na konei i pono ai taua ki, E rui ana tetahi, e kokoti ana tetahi. 38 I tonoa koutou e ahau ki te kokoti i te mea kihai i mahia e koutou: he tangata ke nana i mahi, a kua uru koutou ki a ratou mahi. 39 A he tokomaha nga Hamari o taua pa i whakapono ki a ia, mo te ki a te wahine i mea ra, I korerotia mai e ia ki ahau nga mea katoa i mea ai ahau. 40 A, no ka tae nga Hamari ki a ia, ka tohe ki a ia kia noho ia ki a ratou: ae rua nga ra i noho ai ia ki reira. 41 Na hira noa ake nga tangata i whakapono, he mea hoki na tana ake kupu; 42 I mea ano ki te wahine, Ehara i te mea na tau kupu i whakapono ai matou inaianei: kua rongo nei hoki matou ake, a ka matau, ko te Karaiti pu tenei, ko te Kaiwhakaora o te ao. 43 Ka pahure nga ra e rua, ka turia atu e ia i reira, a haere ana ki Kariri. 44 Ko Ihu tonu hoki nana te ki, Kahore he honore o te poropiti i tona kainga ake. 45 Heoi, i tona taenga ki Kariri, ka whakamanuhiritia ia e nga tangata o Kariri, i kite hoki ratou i nga mea katoa i meatia e ia ki Hiruharama i te hakari: i haere hoki ratou ki te hakari. 46 A ka tae ano a Ihu ki Kana o Kariri, ki te wahi i meatia ai e ia te wai hei waina. Na ko tetahi tangata rangatira kei Kaperenauma tana tama. 47 A, no ka rongo ia kua tae mai a Ihu i Huria ki Kariri, ka haere ki a ia, ka inoi ki a ia kia haere ia ki te whakaora i tana tama: meake hoki marere. 48 Na ko te meatanga a Ihu ki a ia, Ki te kahore koutou e kite i nga tohu, i nga merekara, e kore rawa koutou e whakapono. 49 Ka mea te tangata a te kingi ki a ia, E te Ariki, haere iho i te mea kahore ano kia mate noa taku tamaiti. 50 Ka mea a Ihu ki a ia, Haere; kua ora tau tama. Na whakapono ana te tangata ki te kupu i korerotia e Ihu ki a ia, a haere ana. 51 A, i a ia e haere ana, ka tutaki ana pononga ki a ia, ka korero ki a ia, ka mea, Kua ora tau tama. 52 Na ka ui ia ki a ratou ki te haora i matutu ake ai ia. Ka mea ratou ki a ia, Nonanahi, no te whitu o nga haora, i mutu ai tona kirika. 53 Na ka mohio te papa, ko te tino haora ia i mea ai a Ihu ki a ia, Kua ora tau tama: a whakapono ana ia, ratou ko tona whare katoa.
54 Ko te rua ano tenei o nga merekara i meatia e Ihu, i muri i tona haerenga i Huria ki Kariri. UPOKO 5 1 Muri iho i enei mea he hakari ta nga Hurai; a ka haere a Ihu ki Hiruharama. 2 Na kei Hiruharama tetahi wai kaukauranga kei te tatau hipi, tona ingoa Hiperu ko Petehera; e rima ona whakamahau. 3 Na kei roto i enei e takoto ana tona tini o nga turoro, o nga matapo, o nga kopa, o nga memenge, e tatari ana ki te pokarekarenga o te wai. 4 Heke iho ai hoki tetahi anahera i te wa i rite ai ki te kaukauranga, whakapokarekare ai i te wai: na ko te tangata i tae wawe i muri iho o te pokarekarenga o te wai i ora i tona mate, ahakoa he aha. 5 Na kei reira tetahi tangata, e toru tekau ma waru nga tau e mate ana. 6 No te kitenga o Ihu ia ia e takoto ana, ka matau kua roa ke te wa ona e mate ana, ka mea ki a ia, E pai ana ranei koe ki whakaorangia? 7 Ka whakahokia e taua turoro ki a ia, E kara, kahore aku tangata hei tuku i ahau ki te kaukauranga, ina whakapokarekarea te wai: heoi i ahau e haere ana, ka heke iho tetahi i mua i ahau. 8 Ka mea a Ihu ki a ia, Whakatika, tangohia ake tou moenga, haere. 9 A ora tonu ake taua tangata, a tangohia ake ana e ia tona moenga, haere ana: ko te hapati ano taua ra. 10 Na ka mea nga Hurai ki taua tangata i whakaorangia ra, Ko te hapati tenei: e kore e tika kia mauria e koe tou moenga. 11 Ka whakahokia e ia ki a ratou, Ko te tangata i whakaorangia ai ahau, nana i mea ki ahau, Tangohia ake tou moenga, haere. 12 Na ka ui ratou ki a ia, Ko wai tena tangata i mea na ki a koe, Tangohia ake to moenga, haere? 13 Heoi kihai taua tangata i whakaorangia ra i mohio ko wai ia: i pahemo atu hoki a Ihu, he tokomaha hoki nga tangata i taua wahi. 14 Muri iho ka kite a Ihu ia ia i roto i te temepara, ka mea ki a ia, Na, ka oti nei koe te whakaora: kati te hara kei kino rawa iho te mea e pa ki a koe. 15 Haere ana taua tangata, korero ana ki nga Hurai, na Ihu ia i whakaora. 16 Koia nga Hurai i whai ai ki te tukino ia Ihu, mona i mea i enei mea i te hapati. 17 Na ka whakahokia e Ihu ki a ratou, E mahi ana toku Matua a taea noatia tenei ra, e mahi ana ano ahau. 18 Koia nga Hurai i tino whai rawa ai kia patua ia, ehara hoki i te mea ko tana takahi anake i te hapati, engari mona i mea ko te Atua tona Matua ake, i mea he rite ia ki te Atua te nui. 19 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, E kore e taea e te Tama te mea tetahi mea e ia anake, engari nga mea e kite ai ia i te Matua e mea ana: ko nga mea katoa hoki e mea ai ia, e meatia ana ano e te Tama. 20 E aroha ana hoki te Matua ki te Tama, e whakakitea ana hoki ki a ia nga mea katoa e mea ai ia: he nui atu i enei nga mahi e whakakitea e ia ki a ia, kia miharo ai koutou.
69
HOANI
21 Ko ta te Matua hoki, he whakaara, he whakaora i nga tupapaku; ka pera ano te Tama, ka whakaora i ana e pai ai. 22 E kore hoki te Matua e whakawa i tetahi, engari kua tukua e ia nga whakawa katoa ki te Tama; 23 Kia rite ai te whakahonore a nga tangata katoa i te Tama ki ta ratou whakahonore i te Matua. Ki te kore tetahi e whakahonore i te Tama, e whakakahore ana ia i te honore mo te Matua nana nei ia i tono mai. 24 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koutou, Ko te tangata e rongo ana ki taku kupu, e whakapono ana hoki ki toku kaitono mai, he ora tonu tona; engari kua whiti i te mate ki te ora. 25 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Meake puta te wa, a tenei ano inaianei, e rongo ai nga tupapaku i te reo o ta te Atua Tama; a ko te hunga e rongo ana ka ora. 26 Ta te mea he ora to te Matua kei roto ia ia; waihoki kua homai e ia ki te Tama, kia whai ora i roto ia ia; 27 A kua homai ano ki a ia he tikanga mo te whakawa, no te mea ko ia te Tama a te tangata. 28 Kaua e miharo ki tenei: no te mea meake puta te wa, e rongo ai i tona reo nga tangata katoa i roto i nga urupa. 29 A ka puta; te hunga i mahi i te pai ki te aranga o te ora; me te hunga i mahi i te kino ki te aranga o te mate. 30 E kore e ahei i ahau te mea tetahi mea e ahau anake: rite tonu taku whakawa ki taku e rongo ai: he tika hoki taku whakawa; kahore hoki ahau e rapu i taku i pai ai, engari i ta te Matua i pai ai, nana nei ahau i tono mai. 31 Mehemea ko ahau hei whakaatu i aku aha, ehara taku whakaatu i te pono. 32 Tera atu ano tetahi kaiwhakaatu moku; e mohio ana ano ahau he whakaatu pono tana e whakaatu nei moku. 33 I tono tangata koutou ki a Hoani, ai whakaaturia e ia te pono. 34 Kahore ahau e manako ki ta te tangata whakaatu: engari e korerotia ana e ahau enei mea kia ora ai koutou. 35 He rama ka tera, he rama marama tonu: he wa ano i pai ai koutou kia hari ki tona marama. 36 Otira he kaiwhakaatu ano toku, nui atu ia Hoani: ko nga mahi hoki i homai e te Matua kia whakaotia e ahau, ko aua mahi e mahia nei e ahau, hei whakaatu moku, i tonoa mai ahau e te Matua. 37 Na, ko te Matua nana nei ahau i tono mai, kua oti ahau te whakaatu e ia. Kahore ano koutou i rongo noa ki tona reo, kahore ano i kite i tona ahua. 38 Kahore ano hoki i mau tana kupu i roto i a koutou: ina hoki kahore koutou e whakapono ki tenei i tonoa mai nei e ia. 39 Rapua nga karaipiture; e mea ana hoki koutou kei reira te ora tonu mo koutou: ko ratou ano hei kaiwhakaatu moku. 40 Heoi kahore koutou e pai kia haere mai ki ahau, kia whiwhi ai ki te ora. 41 He honore tangata, kahore ahau e manako atu. 42 Na kua matau ahau ki a koutou, kahore te aroha o te Atua i roto i a koutou. 43 Kua tae mai nei ahau i runga i te ingoa o toku Matua, a kahore koutou e manako mai ki ahau: ki te haere mai tetahi i runga i tona ake ingoa, ka manako koutou ki a ia. 44 Me pehea koutou ka whakapono ai, ka riro nei ia koutou te kororia e puta ana ia koutou ano, a kahore e rapu i te kororia e puta ana i te Atua anake?
45 Kei mea koutou e korerotia to koutou he e ahau ki te Matua: tera te kaikorero mo to koutou he, ko Mohi, ko ta koutou e whakawhirinaki nei. 46 Me i whakapono hoki koutou ki a Mohi, kua whakapono ano ki ahau: ko tana hoki i tuhituhi ai he mea moku. 47 Otira ki te kahore koutou e whakapono ki ana i tuhituhi ai, me pehea ka whakapono ai ki aku kupu? UPOKO 6 1 Muri iho i enei mea ka whiti atu a Ihu i te moana o Kariri, ara i te moana o Taipiria. 2 A he rahi te hui i aru ia ia, i kite hoki ratou i ana merekara i mea ai ia ki nga turoro. 3 Na ka haere a Ihu ki runga i te maunga, a noho ana i reira ratou ko ana akonga. 4 Na kua tata te kapenga, te hakari a nga Hurai. 5 A, no te marangatanga ake o nga kanohi o Ihu, ka kite i te rahi o te hui e haere mai ana ki a ia, ka mea ia ki a Piripi, Ko hea tatou hoko taro ai, kia kai ai enei? 6 I penei ai tana ki hei whakamatautau mona: i mohio hoki ia ki tana e mea ai. 7 Ka whakahokia e Piripi ki a ia, E kore e ranea ma ratou nga taro o nga pene e rua rau, kia whiwhi ai tenei, tenei o ratou i tetahi wahi iti. 8 Ka mea tetahi o ana akonga ki a ia, a Anaru, teina o Haimona Pita, 9 He tamaiti tenei, e rima ana taro pare, e rua ika nonohi: heoi hei aha enei ma tenei ope nui? 10 Na ka mea a Ihu, Meinga nga tangata kia noho. Na he nui te tarutaru o taua wahi. Na ka noho nga tangata ki raro, te tokomaha me te mea e rima mano. 11 Na ka mau a Ihu ki nga taro; ka mutu te whakawhetai, ka tuwha atu ki nga akonga, a na nga akonga ki te hunga e noho ana; me nga ika ano i ta ratou i pai ai. 12 A, ka makona ratou, ka mea ia ki ana akonga, Kohikohia nga toenga o nga whatiwhatinga, kei maumauria tetahi wahi. 13 Na kohikohia ana e ratou, a whakakiia ana nga kete tekau ma rua ki nga whatiwhatinga o nga taro pare e rima, ki nga toenga a nga tangata i kai ra. 14 A, i te kitenga o aua tangata i te merekara i meatia e Ihu, ka ki ratou, He pono ko te poropiti tenei e haere mai ana ki te ao. 15 Na ka mahara a Ihu, meake ratou haere mai ki te tango ia ia, ki te whakakingi ia ia, na maunu ana ano ia ki te maunga, ko ia anake. 16 A, no ka ahiahi, ka haere ana akonga ki te moana. 17 Na ka eke ratou ki te kaipuke, ka whakawhiti ki tawahi o te moana, ki Kaperenauma. Na kua pouri noa ake, kahore ano a Ihu kia tae noa mai ki a ratou. 18 Na ko te turanga o te moana, he nui hoki no te puhanga o te hau. 19 Na, i to ratou hoenga atu, e rua tekau ma rima, e toru tekau ranei paronga, ka kite ia Ihu e haere maori ana i runga i te moana, e whakatata ana ki te kaipuke: na ka mataku ratou. 20 Na ka mea ia ki a ratou, Ko ahau tenei; kaua e wehi. 21 Na ka mea ratou kia eke ia ki te kaipuke: a kihai i aha kua u te kaipuke ki te wahi i hoe ai ratou.
70
HOANI
22 I te aonga ake, ka kite te mano e tu ana i tera taha o te moana, kahore he poti ke atu i reira, ko tera anake i eke ai ana akonga, kihai hoki a Ihu i eke tahi me ana akonga ki runga ki te kaipuke, engari ko ana akonga. ko nga akonga anake i haere; 23 (Heoi i u mai ano etahi poti i Tiberia e tata ana ki te wahi i kai taro ai ratou, i muri i to te Ariki whakawhetainga; 24 A, i te kitenga o te mano kahore a Ihu i reira, kahore ano hoki ana akonga, ka eke hoki ratou ki nga kaipuke, ka rere ki Kaperenauma ki te rapu ia Ihu. 25 A, no to ratou kitenga ia ia i tawahi o te moana, ka mea ki a ia, E Rapi, nonahea koe i tae mai ai ki konei? 26 Ka whakahoki a Ihu ki a ratou, ka mea, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, E kore koutou e rapu i ahau no te mea kua kite koutou i nga merekara, engari no te mea i kai koutou i nga taro, a ka makona. 27 Kaua e mahi mo te kai memeha, engari mo te kai e mau tonu ana ki te ora tonu, ko ta te Tama a te tangata e hoatu ai ki a koutou: nana hoki ia i hiri na te Atua, na te Matua. 28 Na ka mea ratou ki a ia, Me aha matou e mahi ai matou i nga mahi a te Atua? 29 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Ko ta te Atua mahi tenei, kia whakapono koutou ki tana i tono mai ai. 30 Na ka mea ratou ki a ia, Ko tehea tohu te meatia ana e koe kia kite ai matou, kia whakapono ai ki a koe? he aha tau mahi? 31 I kai o tatou matua i te mana i te koraha; ko te mea hoki i tuhituhia, I homai e ia he taro i te rangi hei kai ma ratou. 32 Na ko te meatanga a Ihu ki a ratou, he pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ehara ia Mohi nana i hoatu tena taro ki a koutou i te rangi; ko toku Matua ia te hoatu nei ki a koutou te taro pono o te rangi. 33 Ko te taro hoki a te Atua ko ia e heke iho ana i te rangi, e homai ana i te ora ki te ao. 34 Na ka mea ratou ki a ia, E te Ariki, homai tenei taro ki a matou i nga wa katoa. 35 Ka mea a Ihu ki a ratou, Ko ahau te taro o te ora: ki te haere mai tetahi ki ahau, e kore rawa ia e hiakai; ki te whakapono hoki tetahi ki ahau, e kore rawa ia e matewai. 36 Otira i mea ano ahau ki a koutou, Kua kite koutou i ahau, a kahore i whakapono. 37 Ko a te Matua e homai ai ki ahau ka haere katoa mai ki ahau; a ki te haere mai tetahi ki ahau, e kore rawa e peia e ahau ki waho. 38 I heke iho hoki ahau i te rangi, ehara i te mea hei mahi i taku i pai ai, engari i ta toku kaitono mai i pai ai. 39 Ko ta te Matua i pai ai, nana nei ahau i tono mai, koia tenei, kia kaua e ngaro i ahau tetahi o nga mea katoa i homai e ia ki ahau, engari kia whakaarahia ake e ahau a te ra whakamutunga. 40 Ko ta toku kaitono mai ano tenei i pai ai, ko te tangata e kite ana i te Tama, e whakapono ana ano ki a ia, kia whiwhi ia ki te ora tonu: maku ano ia e whakaara ake a te ra whakamutunga. 41 Na ka komuhumuhu nga Hurai ki a ia, mona i mea, Ko ahau te taro i heke iho i te rangi. 42 Ka mea ratou, Ehara oti tenei ia Ihu, tama a Hohepa, e mohio nei tatou ki tona papa raua ko tona whaea? he aha tana e ki nei, I heke iho ahau i te rangi? 43 Na ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kati te komuhumuhu i roto i a koutou.
44 Kahore he tangata e ahei te haere mai ki ahau, ki te kahore ia e kumea mai e te Matua nana nei ahau i tono mai: e maku ano ia e whakaara ake a te ra whakamutunga. 45 Kua oti te tuhituhi i roto i nga poropiti, A ka whakaakona ratou katoa e te Atua. Na, ko te tangata kua rongo, kua akona ki te Matua, ka haere mai ki ahau. 46 Ehara i te mea kua kite tetahi i te Matua; ko ia anake i puta mai i te Atua, ko ia kua kite i te Matua. 47 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koutou, Ki te whakapono tetahi ki ahau, he ora tonu tona. 48 Ko ahau te taro o te ora. 49 I kai o koutou matua i te mana i te koraha, a i mate ratou. 50 Ko te taro tenei i heke iho i te rangi, kia kai ai te tangata i a ia, a kia kaua e mate. 51 Ko ahau te taro ora i heke iho i te rangi: ki te kai tetahi i tenei taro, e ora tonu ia: ko te taro e hoatu e ahau ko oku kikokiko, e hoatu e ahau hei oranga mo te ao. 52 Na ka totohe nga Hurai ki a ratou ano, ka mea, Me pehea e homai ai e tenei tangata ona kikokiko kia kainga e tatou? 53 Na ka mea a Ihu ki a ratou, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kahore koutou e kai i nga kikokiko o te Tama a te tangata, e inu ana i ona toto, kahore he ora i roto ia koutou. 54 Ko ia e kai ana i oku kikokiko, e inu ana i oku toto, he ora tonu tona; a maku ia e whakaara ake a te ra whakamutunga. 55 He kai pono hoki oku kikokiko, he mea pono oku toto hei inu. 56 Ko ia e kai ana i oku kikokiko, e inu ana i oku toto, e noho ana i roto i ahau, me ahau hoki i roto ia ia. 57 Na te Matua ora hoki ahau i tono mai, no te Matua ano toku ora: waihoki ki te kai tetahi i ahau, kei ahau he ora mona. 58 Ko te taro tenei i heke iho i te rangi: e kore e pera i ta o koutou matua i kai ra, a mate ana: ki te kai tetahi i tenei taro, e ora tonu ia. 59 I korerotia enei mea e ia i roto i te whare karakia, ia ia e whakaako ana i Kaperenauma. 60 Na he tokomaha ana akonga i te rongonga, i mea, he kupu pakeke tenei; ko wai ka rongo? 61 Ka mohio a Ihu i roto ia ia, e komuhumuhu ana ana akonga ki tenei, ka mea ia ki a ratou, E he ana koutou ki tenei? 62 Ka pehea ra ki te kite koutou i te Tama a te tangata e kake atu ana ki te wahi i noho ai ia i mua? 63 Ko te wairua te whakaora ana; kahore a te kikokiko wahi: ko nga kupu e korero nei ahau ki a koutou he wairua, he ora. 64 Tenei ano ia etahi o koutou kahore e whakapono. I matau hoki a Ihu no te timatanga ki nga mea kahore o ratou whakapono, ki te tangata ano e tukua ai ia. 65 A ka mea ia, Na konei ahau i mea ai ki a koutou, Kahore he tangata e ahei te haere mai ki ahau, ki te kahore e hoatu ki a ia e toku Matua. 66 I taua wa he tokomaha ana akonga i hoki ki muri, a mutu ake ta ratou haere tahi me ia. 67 Na ka mea a Ihu ki te tekau ma rua, E mea ana ano ranei koutou kia haere? 68 Na ka whakahokia e Haimona Pita ki a ia, E te Ariki, me haere matou ki a wai? kei a koe nga kupu o te ora tonu.
71
HOANI
69 Na ka whakapono matou, ka matau, ko te Karaiti koe, ko te Tama a te Atua ora. 70 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, He teka ianei kotahi tekau ma rua koutou i whiriwhiria e ahau, he rewera ano tetahi o koutou? 71 Ko Hura Ikariote tama a Haimona tana i korero ai: ko te tanga hoki ia meake nei tuku ia ia; ko tetahi hoki ia o te tekau ma rua.
24 Kaua e whakawa i runga i ta te kanohi, engari kia tika te whakawa. 25 Me i reira ka mea etahi o nga tangata o Hiruharama, Ehara oti tenei ia ia e whaia nei e ratou kia whakamatea? 26 Na, maia tonu tana korero, a kahore a ratou kupu ki a ia. E matau ana ranei nga rangatira, ko te Karaiti pu tenei? 27 Otira e matau ana tatou ki te wahi i puta mai ai tenei: tena ka tae mai a te Karaiti, kahore he tangata e matau no hea ia. 28 Na ka karanga a Ihu i te temepara i a ia e whakaako ana, ka mea, E matau ana koutou ki ahau, e matau ana ano ki te wahi i haere mai ai ahau: ehara i ahau ake taku haere mai, engari e pono ana toku kaitono mai, kahore nei koutou i matau ki a ia. 29 Otiia e matau ana ahau ki a ia: i puta mai hoki ahau i a ia, nana ano ahau i tono mai. 30 Na ka whai ratou kia hopukia ia: heoi kihai i pa te ringa o tetahi ki a ia, kahore hoki tona haora i taka noa. 31 A he tokomaha o te mano i whakapono ki a ia, i mea, ka tae mai a te Karaiti, tera ranei e maha atu ana merekara e mea ai i tenei e mea nei? 32 I rongo nga Parihi i te mano e korerorero ana i enei mea mona; Na ka tonoa mai e nga Parihi ratou ko nga tohunga nui he katipa ki te hopu ia ia. 33 Na ka mea a Ihu ki a ratou, He iti noa ake te wahi e noho ai ahau ki a koutou, katahi ahau ka haere ki toku kaitono mai. 34 Tera koutou e rapu i ahau, heoi e kore koutou e kite: e kore hoki koutou e ahei te haere ake ki te wahi e noho ai ahau. 35 Na ka mea nga Hurai ki a ratou ano, E haere oti te tangata nei ki hea, e kore ai e kitea e tatou? e haere ranei ia ki te hunga kua marara noa atu ki roto ki nga Tauiwi, ako ai i nga Tauiwi? 36 He aha tenei e ki nei ia, Tera koutou e rapu i ahau, ae kore e kite: e kore hoki koutou e ahei te haere ake ki te wahi e noho ai ahau? 37 I te ra whakamutunga, i te ra nui o te hakari, ka tu a Ihu, ka karanga, ka mea, Ki te matewai tetahi, haere mai ia ki ahau, kia inu. 38 Ki te whakapono tetahi ki ahau, ka rite ki ta te karaipiture, ka rere mai nga wai ora i roto i tona kopu. 39 (I korero ia mo te Wairua, ka riro i te hunga e whakapono ana ki a ia: kiano hoki te Wairua Tapu i homai noa; no te mea kiano a Ihu i whakakororiatia. 40 Ko etahi o te mano i to ratou rongonga i tenei kupu, i mea, he pono ko te Poropiti tenei. 41 Ka mea etahi, Ko te Karaiti tenei. Ko etahi i mea, E puta mai ranei a te Karaiti i Kariri? 42 Kahore koia te karaipiture i mea, E puta mai a te Karaiti i te uri o Rawiri, i Peterehema, i te kainga i noho ai a Rawiri? 43 Na ka waiho ia hei take wehewehenga ma te mano. 44 Ko etahi o ratou i mea kia hopukia ia; heoi kihai i pa nga ringa o tetahi ki a ia. 45 Na ko te taenga atu o nga katipa ki nga tohunga nui ratou ko nga Parihi; ka mea ki a ratou, He aha ia te kawea mai ai e koutou? 46 Ka whakahokia e nga katipa, Kahore rawa he tangata i rite ana korero ki a tenei. 47 Na ka whakahokia e nga Parihi, Kua tinihangatia ano hoki koutou?
UPOKO 7 1 I muri i enei mea ka haereere a Ihu i Kariri: kahore hoki ia i pai ki te haereere i Huria, e rapu ana hoki nga Hurai kia whakamatea ia. 2 Na kua tata te hakari a nga Hurai, te hakari whare wharau. 3 Na ka mea ona teina ki a ia, Haere atu i konei, anga atu ki Huria, kia kite ai hoki au akonga i au mahi e mahi nei koe. 4 E kore hoki tetahi tangata e mea huna i tetahi mea, ki te whai ia kia ara tona ingoa. Ki te mea koe i enei mea, kia kite te ao ia koe. 5 Kihai hoki ona teina i whakapono ki a ia. 6 Na ka mea a Ihu ki a ratou, Kahore ano kia taea noatia toku taima: ko to koutou taima ia kei nga wa katoa. 7 E kore e ahei kia kino te ao ki a koutou; engari e kino ana ki ahau, no te mea e whakaatu ana ahau he kino ana mahi. 8 Haere koutou ki tenei hakari: e kore ahau e haere wawe ki tenei hakari; kahore ano hoki toku taima kia tino rite. 9 A ka mutu enei korero ana ki a ratou, ka noho tonu ia ki Kariri. 10 A, no ka riro ona teina ki runga, ka haere ano hoki ia ki te hakari, ehara i te mea whakakite nui, engari i tu a huna. 11 Heoi i rapu nga Hurai ia ia i te hakari, i mea, Kei hea ia? 12 A he nui te korero komuhumuhu mona i roto i te mano: ko etahi i mea, He tangata pai ia: ko etahi i mea, Kahore; engari e whakapohehe ana ia i te iwi. 13 Heoi kihai i rahi te korero a tetahi tangata mona, he wehi ki nga Hurai. 14 Na, i waenganui o te hakari, ka haere a Ihu ki roto ki te temepara whakaako ai. 15 A ka miharo nga Hurai, ka mea, na te aha i hua ai te mohio o tenei tangata, ehara nei hoki ia i te mea whakaako? 16 Ka whakahoki a Ihu ki a ratou, ka mea, Ehara i te mea naku ake taku e whakaako nei, engari na toku kaitono mai. 17 Ki te pai tetahi ki te mea i tana e pai ai, e matau ia ki te whakaakoranga, na te Atua ranei, he korero naku ake ranei. 18 Ko te tangata nana ake tana korero, e whai ana ia i tona ake kororia: tena ki te whai tetahi i te kororia o tona kaitono, e pono ana ia, a kahore ona he. 19 He teka ianei na Mohi te ture i hoatu ki a koutou, a kahore e whakaritea te ture e tetahi o koutou? He aha koutou ka whai nei kia whakamatea ahau? 20 Na ka whakahoki te mano ka mea, He rewera tou: ko wai te whai ana kia whakamatea koe? 21 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Kotahi aku mahi i mahi ai, ae miharotia ana e koutou katoa. 22 I homai e Mohi te kotinga ki a koutou; (ehara i te mea na Mohi ake, engari na nga tupuna;) e kokoti ana hoki koutou i te tangata i te hapati. 23 Ki te kotia te tangata i te hapati, kei takahia te ture a Mohi; e riri ana ranei koutou ki ahau, moku i whakaora rawa i te tangata i te hapati?
72
HOANI
48 Kua whakapono koia tetahi o nga rangatira, o nga Parihi ranei ki a ia? 49 Ko tenei hunga ia e kore nei e mohio ki te ture ka kanga ratou. 50 Ka mea a Nikorima ki a ratou, (ko tera i haere mai ki a Ihu i te po, ko ia hoki tetahi o ratou,) 51 Ka whakawa ranei to tatou ture i tetahi, i te mea kahore ano i rongo noa ki a ia, i matau hoki ki tana mahi? 52 Na ka whakahoki ratou, ka mea ki a ia, Ko koe hoki tetahi no Kariri? Rapua, kia kite: kahore hoki he poropiti i ara ake i Kariri. 53 Na haere ana ia tangata ki tona whare, ki tona whare.
ano ki toku Matua: me i matau koutou ki ahau, kua matau ano ki toku Matua. 20 I korerotia enei kupu e Ihu i te whare takotoranga taonga, ia ia e whakaako ana i roto i te temepara: a kahore tetahi i hopu ia ia; kahore ano hoki tona haora i taka noa. 21 Na ka mea ano a Ihu ki a ratou, E haere ana ahau, a tera koutou e rapu i ahau, a e mate koutou i roto io koutou hara: e kore koutou e ahei te haere ake ki te wahi e haere ai ahau. 22 Na ka mea nga Hurai, E whakamate oti ia ia ia ano? e mea ana hoki ia, E kore koutou e ahei te haere ake ki te wahi e haere ai ahau. 23 Ano ra ko ia ki a ratou, Na raro nei koutou; No runga ahau: no tenei ao koutou; ehara ahau i tenei ao. 24 Koia ahau i mea ai ki a koutou, E mate koutou i roto io koutou hara: ki te kore hoki koutou e whakapono ko ahau ia, e mate koutou i roto io koutou hara. 25 Na ka mea ratou ki a ia, Ko wai koe? Na ka mea a Ihu ki a ratou, Ko taku ano i korero ai ki a koutou i te timatanga. 26 He maha aku mea e korero ai, e whakawa ai mo koutou: otira e pono ana toku kaitono mai; e korerotia ana e ahau ki te ao nga mea i rongo ai ahau ki a ia. 27 Kihai ratou i mohio ko te Matua tana i korero ai ki a ratou. 28 Katahi a Ihu ka mea ki a ratou, Kia oti te Tama a te tangata te whakairi e koutou, ko reira koutou matau ai ko ahau ia, ae kore e meatia tetahi mea e ahau ake; engari ko ta toku Matua i whakaako mai ai ki ahau, ko enei aku e korero nei. 29 Kei ahau nei ano toku kaitono mai: kihai ahau i waiho e te Matua ko ahau anake; e mahi tonu ana ahau i nga mea e paingia ana e ia. 30 Na ia ia e korero ana i enei kupu, he tokomaha i whakapono ki a ia. 31 Me i reira ka mea a Ihu ki nga Hurai i whakapono ki a ia, Ki te mau tonu koutou ki taku kupu, he tino akonga koutou naku; 32 A e matau koutou ki te pono, ma te pono ano koutou ka rangatira ai. 33 Ka whakahokia e ratou ki a ia, He whanau matou na Aperahama, kahore matou i waiho noa hei pononga ma tetahi tangata: he aha tau e mea, ka rangatira koutou? 34 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, He pononga na te hara nga tangata katoa e mea ana i te hara. 35 E kore te pononga e noho tonu i te whare: ko te Tama ia e noho tonu ana. 36 Na i te mea ka whakarangatiratia koutou e te Tama, he tino rangatira koutou. 37 E matau ana ano ahau, he whanau koutou na Aperahama; heoi e whai ana koutou kia whakamatea ahau, he kore hoki no taku kupu e mau i roto ia koutou. 38 E korerotia ana e ahau taku i kite ai ki toku Matua: e mahia ana e koutou ta koutou i kite ai ki to koutou matua. 39 Ka whakahoki ratou, ka mea ki a ia, Ko Aperahama to matou matua. Ka mea a Ihu ki a ratou, Me he tamariki koutou na Aperahama, kua mahia e koutou nga mahi a Aperahama. 40 Tena ko tenei e whai ana koutou kia whakamatea ahau, te tangata nana i korero te pono ki a koutou, taku hoki i rongo ai ki te Atua: kihai a Aperahama i pena.
UPOKO 8 1 Ko Ihu i haere ki Maunga Oriwa. 2 A i te atatu ka hoki ano ia ki te temepara, a tae katoa ana te iwi ki a ia; a ka noho ia, ka whakaako i a ratou. 3 Katahi ka arahina mai ki a ia e nga karaipi ratou ko nga Parihi tetahi wahine i hopukia e puremu ana; a ka waiho e ratou ki waenganui. 4 Ka mea ratou ki a ia, E te Kaiwhakaako, i hopukia putia te wahine nei e puremu ana. 5 I whakahau a Mohi ki a matou i roto i te ture, kia akina nga penei ki te kohatu: tena koa tau ki? 6 I penei ai ratou he whakamatautau mona, kia whai take ai ratou e whakapangia ai he he ki a ia. Na ka tuohu a Ihu, ka tuhituhi ki te whenua, me te mea kahore ia i rongo. 7 A ka tohe tonu ratou ki te ui ki a ia, ka whakatika ake ia, ka mea ki a ratou, Ko te tangata o koutou kahore ona hara, mana te kohatu matamua e aki ki a ia. 8 Na ka piko ano ia, ka tuhituhi ki te whenua. 9 A, i to ratou rongonga, ka haere takitahi atu ki waho, na nga kaumatua i timata, a poto noa o muri rawa: a ko Ihu anake i mahue, me te wahine e tu ana i waenganui. 10 A, ko te marangatanga ake o Ihu, ka mea ki a ia, E tai, kei hea ratou? kahore he tangata i whakahe i a koe? 11 Ka mea tera, Kahore, e te Ariki. Ka mea a Ihu ki a ia, Kahore ano hoki ahau e whakatau i te he ki a koe: haere, kati te hara. 12 I ki atu ano a Ihu ki a ratou, i mea, Ko ahau te whakamarama o te ao: ki te aru tetahi i ahau, e kore ia e haere i te pouri, engari ka whiwhi ki te marama o te ora. 13 Na ka mea nga Parihi ki a ia, Ko koe ano tou kaiwhakaatu; ehara tau korero i te pono. 14 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ratou, Ahakoa ko ahau ano toku kaiwhakaatu, he pono taku whakaatu: no te mea e matau ana ahau ki te wahi i haere mai ai ahau, ki te wahi hoki e haere atu nei ahau; heoi kahore koutou e matau ki te wahi i haere mai ai ahau, ki te wahi hoki e haere atu nei ahau. 15 Na te kikokiko ta koutou tikanga whakawa; e kore ahau e whakawa i te tangata. 16 A ki te whakawa ahau, he tika taku whakawa: ehara hoki i te mea ko ahau anake, engari ko maua ko te Matua nana nei ahau i tono mai. 17 Kua oti ano te tuhituhi i roto i to koutou ture, He pono te whakaatu a nga tangata tokorua. 18 Ko ahau tenei hei kaiwhakaatu moku ano, hei kaiwhakaatu ano moku te Matua nana nei ahau i tono mai. 19 Na ka mea ratou ki a ia, Kei hea tou Matua? Ka whakahokia e Ihu, Kahore koutou e matau ki ahau, kahore
73
HOANI
41 E mahi ana koutou i nga mahi a to koutou matua. Katahi ratou ka mea ki a ia, Kihai matou i whanau poriro; kotahi to matou Matua, ko te Atua. 42 Ka mea ano a Ihu ki a ratou, Mehemea ko te Atua to koutou Matua, kua aroha koutou ki ahau: i haere mai hoki ahau i te Atua, a kua tae mai nei; kihai hoki ahau i haere noa mai, engari nana ahau i tono mai. 43 He aha koutou te matau ai ki taku korero? no te mea e kore koutou e rongo ki taku kupu. 44 Na to koutou matua koutou, na te rewera, e pai ana hoki kia mea i ta to koutou matua i hiahia ai. He kaikohuru ia no te timatanga, a kihai i mau ki te pono, no te mea kahore he pono i roto ia ia. Ki te korero teka ia, e korero ana ia i ana ake: he tangata teka hoki ia, ko te matua o te teka. 45 I taku korerotanga i te pono ki a koutou, kahore koutou e whakapono ki ahau. 46 Ko wai o koutou hei whakaatu he hara toku? Ki te pono taku korero, he aha koutou te whakapono ai ki ahau? 47 E whakarongo ana te tangata a te Atua ki nga kupu a te Atua: koia koutou te whakarongo ai, no te mea ehara koutou i te Atua. 48 Na ka whakahoki nga Hurai, ka mea ki a ia, Kahore koia i tika ta matou i mea ra, No hamaria koe, a he rewera tou? 49 Ka whakahokia e Ihu, Kahore oku rewera; engari e whakahonore ana ahau i toku Matua, ko koutou ia te whakakahore ana i te honore moku. 50 Kahore aku whai i te kororia moku: tera ano te kaiwhai, te kaiwhakatikatika. 51 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te pupuri tetahi i taku kupu, e kore rawa ia e kite i te mate. 52 Ka mea nga Hurai ki a ia, Katahi matou ka mohio he rewera tou. Kua mate a Aperahama ratou ko nga poropiti; a e mea ana koe, Ki te pupuri tetahi i taku kupu, e kore rawa ia e pangia e te mate. 53 He nui oti koe i to matou matua, ia Aperahama kua mate nei? kua mate hoki nga poropiti: ko wai koe ka mea? 54 Ka whakahokia e Ihu, Ki te whakahonore ahau i ahau ano, he honore noa toku: ko toku Matua hei whakahonore i ahau; ko ta koutou e mea nei ko ia to koutou Atua. 55 Heoi kahore koutou i matau ki a ia; engari e matau ana ahau ki a ia: a ki te mea ahau, Kahore ahau e matau ki a ia, he tangata teka ahau, he pena me koutou: otira e matau ana ahau ki a ia, e pupuri ana i tana kupu. 56 I hari to koutou matua, a Aperahama, mona ka kite i toku ra: i kite ia, a koa ake. 57 Katahi ka mea nga Hurai ki a ia, Kahore noa i rima tekau ou tau, a kua kite koe ia Aperahama? 58 Ka mea a Ihu ki a ratou, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore noa ano a Aperahama, ko ahau tenei. 59 Na ka mau ratou ki etahi kohatu hei epa ki a ia: heoi huna ana a Ihu ia ia, puta ana i roto i te temepara, puta ana i waenganui o ratou, puta ana.
3 Ka whakahokia e Ihu, Ehara i te mea ko tenei kua hara, ko ona matua ranei: engari kia ai ai ia hei whakakitenga mo nga mahi a te Atua. 4 Me mahi e ahau nga mahi a toku kaitono mai i te mea e ao ana: meake ko te po e kore ai e taea he mahi e tetahi tangata. 5 I ahau i te ao nei, ko ahau te marama o te ao. 6 Ka mutu enei korero ana, ka tuwha ki te whenua, a pokepokea ana he paru ki te huware, pania ana e ia te paru ki nga kanohi o te matapo; 7 Na ka mea ki a ia, Haere ki te horoi ki te kaukauranga i Hiroama, ko Tono te whakamaoritanga. Na haere ana ia, horoi ana, a hoki titiro mai ana. 8 Na ka mea nga tangata e noho tata ana, ratou ko nga tangata i kite i tona matapotanga i mua, Ehara ianei tenei i taua tangata i noho ra ki te inoi? 9 Ka mea etahi, Ko ia tenei: ko etahi i mea, Rite tonu ki a ia te ahua; ka mea ia, Ko ahau ia. 10 Katahi ratou ka mea ki a ia, Na te aha i kite ai ou kanohi? 11 Na ka whakahoki ia, ka mea, Na te tangata ko Ihu te ingoa i pokepoke he paru, ka pani ki oku kanohi, ka mea ki ahau, Haere ki te kaukauranga i Hiroama horoi ai: na ka haere ahau, ka horoi, ka kite ahau. 12 Na ka mea ratou ki a ia, Kei hea ia? Ka mea ia, Kahore ahau e mohio. 13 Ka kawea atu ki nga Parihi taua tangata i matapo i mua ra. 14 Na no te hapati i pokepokea ai e Ihu te paru, i whakatirohia ai ona kanohi. 15 Na ka ui ano nga Parihi ki a ia, ki te pehea i kite ai ia. Ka mea ia ki a ratou, I pania e ia he paru ki oku kanohi, na horoi ana ahau, kite ana. 16 Na ka mea etahi o nga Parihi, Ehara tenei i te tangata na te Atua, ina hoki kahore e mau ki te hapati. Ko etahi i mea, Ma te aha e taea ai enei merekara e te tangata hara? Na ka wehewehea ratou. 17 Ka mea ano ratou ki te matapo, E pehea ana koe ki a ia, ki tana meatanga i ou kanohi kia kite? Ka mea ia, He poropiti ia. 18 Heoi kihai nga Hurai i whakapono i matapo ia, a kua kite, karangatia noatia e ratou nga matua o te tangata i meinga nei kia kite. 19 A ka ui ratou ki a raua, ka mea, Ko ta korua tama tenei, e mea nei korua i whanau matapo mai? na te aha ia i kite ai inaianei? 20 Ka whakahoki ona matua ki a ratou, ka mea, E mohio ana maua ko ta maua tama tenei, i whanau matapo mai ano: 21 Ko te mea ia i kite ai ia inaianei, kahore i mohiotia e maua; kahore hoki maua e mohio na wai i mea ona kanohi kia kite: he kaumatua ia; ui atu ki a ia: mana ano e korero. 22 I penei ona matua, no te mea i mataku raua i nga Hurai: kua takoto noa ake hoki ta nga Hurai tikanga, na ki te whakaae tetahi, ko te Karaiti ia, me pei ki waho o te whare karakia. 23 Koia ona matua i mea ai, he kaumatua ia; ui atu ki a ia. 24 Na ka karanga tuarua ratou ki te tangata i matapo i mua ra, ka mea ki a ia, Hoatu he kororia ki te Atua: e matau ana matou he tangata hara tenei. 25 Na ka whakahoki ia, ka mea, Kahore ahau e matau he tangata hara ranei ia: kotahi ano taku e matau nei, he matapo ahau i mua, a ina kua kite.
UPOKO 9 1 ¶ Na, ia Ihu e haere ana, ka kite ia i tetahi tangata i matapo, no tona whanautanga mai ano. 2 Na ka ui ana akonga ki a ia, ka mea, E te Kaiwhakaako, ko wai i hara, ko tenei, ko ona matua ranei, i whanau matapo ai ia?
74
HOANI
26 Ka mea ano ratou ki a ia, I aha ia ki a koe? I peheatia ou kanohi i kite ai? 27 Ka whakahokia e ia ki a ratou, Kua korerotia ano e ahau ki a koutou ina tonu nei, a kihai koutou i whakarongo: he aha koutou i hiahia ai kia rongo ano? e mea ana oti koutou hei akonga mana? 28 Na whakahi ana ratou ki a ia, ka mea, Ko tana akonga koe; engari he akonga matou na Mohi. 29 E matau ana matou i korero te Atua ki a Mohi: ko tenei tangata ia kahore matou e matau no hea ia. 30 Na ka whakahoki taua tangata, ka mea ki a ratou, Ha! he mea whakamiharo ra tenei, kahore koutou i matau ki tona wahi i haere mai ai, otira kua meinga e ia oku kanohi kia kite. 31 Na e matau ana tatou, e kore te Atua e whakarongo ki nga tangata hara: tena ki te mea he tangata karakia tetahi ki te Atua, he mea i tana e pai ai, ka whakarongo ia ki a ia. 32 Kahore rawa i rangona no te timatanga ra ano o te ao, i whakatirohia e tetahi nga kanohi o te tangata i whanau matapo. 33 Mehemea ehara i te Atua tenei tangata, e kore e taea e ia tetahi mea. 34 Na ka whakahoki ratou, ka mea ki a ia, I whanau pu koe i roto i nga hara, ko koe ranei hei whakaako ia matou? Na peia ana ia e ratou ki waho. 35 I rongo a Ihu kua oti ia te pei e ratou ki waho; a, i tona kitenga i a ia, ka mea ki a ia, E whakapono ana ranei koe ki te Tama a te Atua? 36 Ka whakahoki ia, ka mea, Ko wai ia, e te Ariki, kia whakapono ai ahau ki a ia? 37 Ka mea a Ihu ki a ia, Kua kite koe ia ia, ko ia hoki tenei e korero nei ki a koe. 38 Na ko tana meatanga, E te Ariki, e whakapono ana ahau. Na ka koropiko ia ki a ia. 39 ¶ Katahi a Ihu ka mea, I haere mai ahau ki tenei ao ki te whakarite whakawa, he mea e kite ai te hunga kahore nei i kite; kia whakamatapotia ai te hunga e kite ana. 40 A ka rongo etahi o nga Parihi e tu tahi ana me ia ki enei kupu, ka mea ki a ia, E matapo ana ano ranei matou? 41 Ka mea a Ihu ki a ratou, Me i matapo koutou, kahore o koutou hara: tena ka mea na koutou, E kite ana matou; na e mau tonu ana to koutou hara.
8 He tahae, he kaipahua te hunga katoa i haere mai i mua i ahau: heoi kihai nga hipi i whakarongo ki a ratou. 9 Ko ahau te tatau: ki te waiho ahau hei huarahi tomokanga mo tetahi, e ora ia, a ka haere ki roto, ka haere ki waho, ka kite hoki i te kai. 10 Heoi ano ta te tahae e haere mai ai, he tahae, he patu, he whakamoti hoki: i haere mai ahau kia whiwhi ai ratou ki te ora, ina, tona nui noa atu. 11 Ko ahau te hepara pai, he hepara pai, ka tuku ia ia ano kia mate mo nga hipi. 12 Tena ko te tangata e utua ana, ehara nei i te hepara, ehara nei i a ia nga hipi, i tona kitenga i te wuruhi e haere mai ana, whakarerea ake e ia nga hipi, oma ana: na ka hopukia ratou e te wuruhi, a whakamararatia ana nga hipi. 13 Ka oma te tangata e utua ana, no te mea e utua ana ia, kahore hoki ona whakaaro ki nga hipi. 14 Ko ahau te hepara pai, e matau ana hoki ki aku hipi, a e mohiotia ana ahau e aku. 15 Pera tonu me to te Matua matau ki ahau, me toku matau hoki ki te Matua: e tuku ana hoki ahau i ahau ki te mate mo nga hipi. 16 He hipi atu ano aku, ehara nei i tenei kainga: me arahi mai ratou e ahau, a ka rongo ratou ki toku reo; a ka kotahi te kahui, kotahi ano te hepara. 17 Koia toku Matua ka aroha mai ai ki ahau, no te mea e tuku ana ahau i ahau kia mate, kia whakaora ake ai ano ahau i ahau. 18 E kore e tangohia e tetahi i ahau, engari maku ano ahau e tuku ki te mate. Kei ahau te tikanga mo te tuku, kei ahau ano te tikanga mo te whakahoki mai. Ko tenei ture kua riro mai i ahau na toku Matua. 19 Katahi ka wehewehea nga Hurai, na enei kupu. 20 He tokomaha o ratou i mea, He rewera tona, e haurangi ana; he aha koutou ka whakarongo ai ki a ia? 21 Ko etahi i mea, Ehara enei i nga kupu a te tangata e nohoia ana e te rewera. E ahei ranei te rewera te whakatitiro i nga kanohi o nga matapo? 22 Na i Hiruharama tenei, i te hakari horohoronga: he hotoke; 23 A e haereere ana a Ihu i te temepara, i te whakamahau o Horomona. 24 Na ka karapotia ia e nga Hurai, ka mea ratou ki a ia, Kia pehea te roa o tau waiho io matou ngakau kia hikirangi ana? Ki te mea ko te Karaiti koe, korerotia matanuitia mai ki a matou. 25 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, Kua korerotia e ahau ki a koutou, a kahore koutou e whakapono: ko nga mahi e mahi nei ahau i runga i te ingoa o toku Matua, ko enei hei kaiwhakaatu moku. 26 Otira e kore koutou e whakapono, no te mea ehara koutou i te hipi naku, me taku i korero ai ki a koutou. 27 E rongo ana aku hipi ki toku reo, e matau ana ahau ki a ratou, e aru ana hoki ratou i ahau: 28 E hoatu ana e ahau ki a ratou he ora tonu; e kore ano ratou e ngaro ake ake, e kore ano hoki tetahi e kapo atu i a ratou i roto i toku ringa. 29 Ko toku Matua, nana nei ratou i homai ki ahau, nui ake i te katoa; e kore ano ratou e taea e tetahi te kapo atu i roto i te ringa o toku Matua. 30 Ko maua ko toku Matua he kotahi. 31 Katahi ka mau ano nga Hurai ki te kohatu hei aki ki a ia.
UPOKO 10 1 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kahore tetahi e tomo ra te kuwaha ki te kainga hipi, ki te piki ke, he tahae ia, he tangata pahua. 2 Tena ko te tangata e tomo ana ra te kuwaha, ko te hepara ia o nga hipi. 3 Ka uaki te kaitiaki kuwaha ki a ia; ka rongo ano nga hipi ki tona reo: na ka karangatia e ia ana hipi ake, to tenei ingoa, to tenei ingoa, ka arahina ki waho. 4 A ka oti ana ake hipi te tuku ki waho, ka haere ia i mua ia ratou, ka aru nga hipi ia ia: e matau ana hoki ratou ki tona reo. 5 E kore hoki ratou e aru i te tauhou, engari ka oma ia ia: e kore hoki ratou e mohio ki te reo o nga tauhou. 6 I korerotia tenei kupu whakarite e Ihu ki a ratou: heoi kihai ratou i mohio ki nga mea i korerotia e ia ki a ratou. 7 Na ka mea ano a Ihu ki a ratou, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ko ahau te tatau o nga hipi.
75
HOANI
32 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, He maha nga mahi pai kua whakakitea nei e ahau ki a koutou, he mea na toku Matua; mo tehea o aua mahi ka akina ai ahau e koutou? 33 Na ka whakahoki nga Hurai ki a ia, ka mea, Ehara te mahi pai i te mea e akina ai koe; engari mo te kohukohu; no te mea ko koe, he tangata nei, e whakaAtua ana koe. 34 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, Kahore ranei i tuhituhia i roto i to koutou ture, I mea ahau, He atua koutou? 35 Ki te kiia e ia he atua te hunga i tae mai nei te kupu a te Atua ki a ratou, a e kore e taea te whakakahore te karaipiture; 36 E mea ana oti koutou ki ta te Matua i whakatapu ai, i tono mai ai hoki ki te ao, E kohukohu ana koe; i mea hoki ahau, Ko te Tama ahau a te Atua? 37 Ki te kore ahau e mahi i nga mahi a toku Matua, aua ahau e whakaponohia. 38 Tena ki te mahi ahau, ahakoa kahore koutou e whakapono ki ahau, whakaponohia nga mahi: kia matau ai koutou, kia whakapono ai, ko te Matua kei roto i ahau, me ahau hoki kei roto ia ia. 39 Na ka whai ano ratou kia hopukia ia: heoi puta ana ia i o ratou ringa; 40 Na ka haere ano ia ki tawahi o Horano, ki te wahi i matua iriiri ai a Hoani; a noho ana i reira. 41 He tokomaha hoki i haere mai ki a ia, i mea, Kihai a Hoani i mahi i tetahi merekara: he pono ia nga mea katoa i korerotia e Hoani mo tenei. 42 A he tokomaha o reira i whakapono ki a ia.
15 A e hari ana ahau, he whakaaro hoki ki a koutou, noku kahore i reira, kia whakapono ai koutou; ahakoa ra kia haere tatou ki a ia. 16 Na ka mea a Tamati, e huaina nei ko Ririmu, ki ona hoa akonga, Kia haere ano tatou, kia mate tahi me ia. 17 Heoi, i te taenga atu o Ihu, rokohanga atu kua wha ke ona ra i roto i te urupa. 18 Na e tata ana Petani ki Hiruharama, kotahi pea tekau ma rima paronga te mamao. 19 He tokomaha ano nga Hurai i tae ki a Mata raua ko Meri, ki te whakamarie i a raua mo to raua tungane. 20 A, no te rongonga o Mata, tena a Ihu te haere mai na, ka whakatau ia ia: ko Meri ia i noho i roto i te whare. 21 Na ka mea a Mata ki a Ihu, E te Ariki, me i konei koe, kihai i mate toku tungane. 22 Heoi e matau nei ano ahau, ko tau e inoi ai ki te Atua, e homai e te Atua ki a koe. 23 Ka mea a Ihu ki a ia, E ara ano tou tungane. 24 Ka mea a Mata ki a ia, E matau ana ahau e ara ano ia i te aranga a te ra whakamutunga. 25 Ka mea a Ihu ki a ia, Ko ahau te aranga, te ora: ko ia e whakapono ana ki ahau, ahakoa kua mate, e ora ano; 26 E kore ano e mate ake ake nga tangata katoa e ora ana, e whakapono ana ki ahau. E whakapono ana koe ki tenei? 27 Ka mea ia ki a ia, Ae, e te Ariki: e whakapono ana ahau, ko te Karaiti koe, ko te Tama a te Atua, e haere mai ana ki te ao. 28 A ka mutu enei korero ana, ka haere ka karanga puku ki tona teina, ki a Meri, ka mea, Kua tae mai te Kaiwhakaako, e karanga ana hoki ki a koe. 29 A, no ka rongo ia, hohoro tonu te whakatika, a haere ana ki a ia. 30 Na kahore a Ihu i tae noa ki te kainga; heoi kei taua wahi ano ia i tutaki ai a Mata ki a ia. 31 Na, ko nga Hurai e noho tahi ana me ia i roto i te whare, e whakamarie ana i a ia, i to ratou kitenga i a Meri, ka hohoro te whakatika, te puta ki waho, ka aru i a ia, ka mea, E haere ana ia ki te urupa tangi ai ki reira. 32 A, ka tae a Meri ki te wahi kei reira nei a Ihu, ka kite i a ia, ka takoto ki ona waewae, ka mea ki a ia, E te Ariki, me i konei koe, kihai i mate toku tungane. 33 A, ka kite a Ihu i a ia e tangi ana, i nga Hurai hoki i haere tahi me ia e tangi ana, ka ngunguru ia, ara tona wairua, ka koingo. 34 Ka mea, I whakatakotoria ia e koutou ki hea? Ka mea ratou ki a ia, E te Ariki, haere mai kia kite. 35 Na ka tangi a Ihu. 36 Na ka mea nga Hurai, Nana, tona aroha ki a ia! 37 Na ka mea etahi o ratou, Kahore ranei i taea e tenei tangata, nana nei i whakatitiro nga kanohi o te matapo, te mea i tenei tangata hoki kia kaua e mate? 38 Na ka ngunguru ano a Ihu i roto ia ia, ka haere ki te urupa. He ana, he kohatu i runga. 39 Ka mea a Ihu, Tangohia atu e koutou te kohatu. Ka mea ki a ia a Mata tuahine o te tupapaku, E te Ariki, kua piro noa ake ia: ko tona po wha hoki. 40 Ano ra ko Ihu ki a ia, Kihai koia ahau i mea ki a koe, Ki te whakapono koe, e kite koe i te kororia o te Atua? 41 Na ka tangohia e ratou te kohatu i te wahi i takoto ai te tupapaku. Na ka ara ake nga kanohi o Ihu, ka mea, E Pa, ko taku whakawhetai tenei ki a koe, mou i whakarongo ki ahau.
UPOKO 11 1 ¶ Na kei te mate tetahi tangata, a Raharuhi o Petani, te kainga o Meri raua ko tona tuakana, ko Mata. 2 Ko taua Meri tenei nana nei i whakawahi te Ariki ki te hinu, i muru hoki i ona waewae ki ona makawe; 3 Na ka tono tangata atu ona tuahine ki a ia, ka mea, E te Ariki, tenei kei te mate tau tangata e aroha nei. 4 I te rongonga o Ihu, ka mea ia, Ehara tenei i te mate e mate rawa ai ia, engari hei mea mo te kororia o te Atua; ma tenei hoki ka whai kororia ai te Tama a te Atua. 5 Na i aroha a Ihu ki a Mata raua ko tona teina, ki a Raharuhi hoki. 6 A, no ka rongo ia ki tona matenga, e rua ona ra i noho ai ki taua wahi ra ano. 7 Muri iho i tenei ka mea ia ki ana akonga, Tatou ka haere ano ki Huria. 8 Ka mea ana akonga ki a ia, E te Kaiwhakaako, i whai nga Hurai i mua tata ake nei kia akina koe ki te kohatu; a ka haere ano koe ki reira? 9 Ka whakahokia e Ihu, He teka ianei tekau ma rua nga haora o te ra? Ki te haere tetahi i te awatea, e kore ia e tutuki, no te mea e kite ana ia i te marama o tenei ao. 10 Tena ka haere tetahi i te po, ka tutuki ia, no te mea kahore he marama i roto ia ia. 11 Ka korerotia enei mea e ia: na, muri iho ka mea ia ki a ratou, Kei te moe to tatou hoa a Raharuhi; engari ka haere ahau ki te whakaara ia ia i te moe. 12 Na ko te meatanga a ana akonga, E te Ariki, ki te mea kei te moe ia, tera ia e ora. 13 Ko tona matenga ta Ihu i korero ai: ko ratou ia i mahara, i korero ia mo te takotoranga ina moe. 14 Katahi ka mea nui a Ihu ki a ratou, Kua mate a Raharuhi.
76
HOANI
42 I mahara ano ahau e rongo tonu ana koe ki ahau: heoi he whakaaro ki te hunga e tu mai nei i korero ai ahau, kia whakapono ai ratou nau ahau i tono mai. 43 A, no ka penei ana korero, he nui tona reo ki te karanga, E Raharuhi, puta mai. 44 Na ko te putanga mai o te tupapaku, he mea here nga ringa me nga waewae ki nga takai: he mea takai tona mata ki te tauera. Ka mea a Ihu ki a ratou, Wetekina, tukua kia haere. 45 Na he tokomaha nga Hurai i haere nei ki a Meri, a, i to ratou kitenga i nga mea i mea ai a Ihu, ka whakapono ki a ia. 46 Ko etahi o ratou i haere ki nga Parihi, i korero ki a ratou i nga mea i mahia e Ihu. 47 Na ka whakaminea he runanga e nga tohunga nui ratou ko nga Parihi, ka mea, Kei te aha tatou nei? he maha hoki nga merekara e mahia nei e tenei tangata. 48 Ki te penei ta tatou tuku ia ia, ka whakapono katoa ki a ia: a ka haere mai nga Roma, ka tango i to tatou kainga, i to tatou iwi. 49 Na ko tetahi o ratou, ko Kaiapa te ingoa, ko te tohunga nui o taua tau, ka mea ki a ratou, Kahore koutou e matau ki tetahi mea; 50 Kaua hoki e whakaaro he pai mo tatou ki te mate te tangata kotahi mo te iwi, a kahore e ngaro te iwi katoa. 51 Na ehara tenei korero i te mea nana ake: engari ko te tohunga nui ia mo tera tau, heoi ka poropiti kia mate a Ihu mo taua iwi; 52 Ehara i te mea mo taua iwi anake, engari kia whakaminea kia kotahi nga tamariki a te Atua kua marara noa atu. 53 No taua ra ake ano ka runanga ratou kia whakamatea ia. 54 Koia i mutu ai te haere matanui o Ihu i roto i nga Hurai; heoi haere atu ana i reira ki tetahi whenua e tata ana ki te koraha, ki tetahi pa, ko Eparaima te ingoa, a noho ana i reira ratou ko ana akonga. 55 Na kua tata te kapenga a nga Hurai: a he tokomaha i haere atu i taua whenua i mua o te kapenga ki Hiruharama ki te pure ia ratou. 56 Na ka rapu ratou ia Ihu, ka korerorero ki a ratou ano, ia ratou e tu ana i te temepara, E pehea ana o koutou whakaaro? e kore ranei ia e haere mai ki te hakari? 57 Na kua takoto te tikanga a nga tohunga nui ratou ko nga Parihi, ki te matau tetahi tangata ki te wahi e noho ai ia, me whakaatu, kia hopukia ai ia e ratou.
ano te putea, ko ia hoki hei mau i nga mea i whaongia ki roto. 7 Na ko te meatanga a Ihu, Waiho ra u ana; i tohungia tenei e ia mo te ra o toku tanumanga. 8 Kei a koutou tonu hoki te hunga rawakore i nga wa katoa; tena ko ahau e kore e noho tonu ki a koutou. 9 He tokomaha o nga Hurai i matau kei reira ia: a haere mai ana, ehara i te mea mo Ihu anake, erangi kia kite hoki ia Raharuhi, i whakaarahia ake nei e ia i te hunga mate. 10 Otira kua takoto te whakaaro o nga tohunga nui kia whakamatea ano a Raharuhi; 11 Nana hoki i tokomaha ai nga Hurai i haere, i whakapono ki a Ihu. 12 I te aonga ake ka rongo te tokomaha o te hunga i haere ki te hakari, e haere ana a Ihu ki Hiruharama; 13 Ka mau ki nga manga nikau, haere ana ki te whakatau ia ia, me te karanga, Ohana: Ka whakapaingia te Kingi o Iharaira e haere mai ana i runga i te ingoa o te Ariki. 14 A, no ka kite a Ihu i tetahi kuao kaihe, ka noho ia i runga; kua oti te tuhituhi, 15 Kaua e mataku, e te tamahine a Hiona: na, kei te haere mai tou Kingi, e noho ana i runga i te kuao kaihe. 16 Kihai ana akonga i matau wawe ki enei mea: engari ka oti a Ihu te whakakororia, katahi ratou ka mahara kua tuhituhia enei mea mona, kua meinga ano enei mea ki a ia. 17 I whakaae ano te hunga i tona taha i tana karangatanga ia Raharuhi i roto i tona urupa, i tana whakaarahanga hoki ia ia i te hunga mate. 18 Na konei hoki te mano i whakatau ai ia ia, i rongo hoki ratou, kua meinga tenei merekara e ia. 19 Na ka mea nga Parihi ki a ratou ano, Ka kite ranei koutou kahore a koutou wahi? na, kua riro te ao ki te whai i a ia. 20 He Kariki ano etahi o te hunga i haere ki te karakia ki te hakari. 21 A haere ana enei ki a Piripi o Petahaira o Kariri, korero ana ki a ia, mea atu ana, E kara, e hiahia ana matou kia kite ia Ihu. 22 Haere ana a Piripi, ka korero ki a Anaru: ka korero ano a Anaru raua ko Piripi ki a Ihu. 23 Na ka whakahoki a Ihu ki a raua, ka mea, Kua tae mai te haora e whakakororiatia ai te Tama a te tangata. 24 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ki te kore tetahi pata witi e marere ki te oneone, e pirau, ka takoto ko ia anake: tena ki te pirau, he maha ona hua. 25 Ki te aroha tetahi ki tona ora, ka mate ano ia; ki te kino tetahi ki te ora i tenei ao, ka mau ki te ora ake ake. 26 Ki te mahi tetahi ki ahau, me aru ia i ahau; ko te wahi e noho ai ahau, ko reira ano taku pononga: ki te mahi tetahi ki ahau, ma toku Matua ia e whakahonore. 27 Kua pouri tenei toku wairua; a kia pehea atu ahau? E Pa, whakaorangia ahau i tenei wa: otira ko te mea tenei i haere mai ai ahau ki tenei wa. 28 E Pa, whakakororiatia tou ingoa. Na ka puta he reo no te rangi, Kua whakakororiatia e ahau, e whakakororiatia ano. 29 I te rongonga o nga tangata e tu ana i reira, ka mea, he whatitiri: ko etahi i mea, Kua korero tetahi anahera ki a ia. 30 Ka whakahoki a Ihu, ka mea, Ehara tenei reo i puta mai nei i te mea moku, engari mo koutou. 31 Ko aianei te whakawa mo tenei ao: ko aianei maka ai te rangatira o tenei ao ki waho.
UPOKO 12 1 ¶ Na e ono nga ra i mua ake o te kapenga ka haere a Ihu ki Petani, kei reira nei a Raharuhi, i whakaarahia ake nei e ia i te hunga mate. 2 A taka ana e ratou he hapa mana i reira; ko Mata te kai mahi: ko Raharuhi tetahi o te hunga i noho tahi me ia. 3 Na ka mau a Meri ki tetahi pauna hinu kakara, he tino nara, he mea utu nui, whakawahia ana e ia nga waewae o Ihu, me te muru ano i ona waewae ki ona makawe; 4 Na ka mea tetahi o ana akonga, a Hura Ikariote, tama a Haimona, meake nei tuku i a ia, 5 He aha tenei hinu te hokona ai ki nga pene e toru rau, ka hoatu ai ki te hunga rawakore? 6 I korerotia ai tenei e ia, ehara i te mea he whakaaro nona ki te hunga rawakore; engari no te mea he tahae ia, ia ia
77
HOANI
32 A ko ahau, ki te whakairihia ake ahau ki runga ake i te whenua, maku nga tangata katoa e kukume ki ahau. 33 I penei ai ia hei whakaatu i te mate e mate ai ia. 34 Ka whakahokia e te mano ki a ia, Kua rongo matou ki ta te ture, e ora tonu ana a te Karaiti: he aha tau e mea, Me whakairi te Tama a te tangata? ko wai tenei Tama a te tangata? 35 Ano ra ko Ihu ki a ratou, he wahi iti nei te maunga o te marama i roto ia koutou. Haere ra i te mea e whai marama ana koutou, kei rokohina koutou e te pouri: ko ia hoki e haere ana i te pouri e kore e kite i te wahi e haere ai ia. 36 I te mea kei a koutou te marama, me whakapono ki te marama, kia meinga ai koutou he tamariki na te marama. I korerotia enei mea e Ihu, a haere ana, huna ana ia ia, kei kitea e ratou. 37 Heoi ahakoa i meatia e ia aua merekara maha ki to ratou aroaro, kihai ratou i whakapono ki a ia. 38 I rite ai te korero a Ihaia poropiti, tana i mea ai, E te Ariki, ko wai i whakapono ki ta matou korero? i whakakitea hoki ki a wai te ringa o Ihowa? 39 Koia ratou te ahei ai te whakapono, kua ki mai hoki a Ihaia, 40 I whakamatapotia e ia o ratou kanohi, i whakapakeketia o ratou ngakau; kei kite o ratou kanohi, kei matau hoki te ngakau, kei tahuri ratou, a ka whakaorangia e ahau. 41 I korerotia enei mea e Ihaia, i te wa i kite ai ia i tona kororia, i puaki ai hoki tana kupu mona. 42 He ahakoa ra he tokomaha ano nga rangatira i whakapono ki a ia; otira kihai i whakaae ki a ia, he whakaaro hoki ki nga Parihi, kei peia ratou ki waho o te whare karakia. 43 Rawe ake hoki ki a ratou ta te tangata kororia i ta te Atua. 44 Na ka karanga a Ihu, ka mea, Ki te whakapono tetahi ki ahau, ehara ahau i tana i whakapono mai ai, engari ko toku kaitono mai. 45 Ko ia e kite ana i ahau, e kite ana hoki i toku kaitono mai. 46 Kua tae mai nei ahau hei whakamarama mo te ao, kei noho i te pouri tetahi e whakapono ana ki ahau. 47 Na, ki te rongo tetahi ki aku kupu, ki te kore hoki e whakapono, e kore ahau e whakahe ia ia: kihai hoki ahau i haere mai ki te whakahe i te ao, engari ki te whakaora i te ao. 48 Ko ia e whakakahore ana ki ahau, e kore hoki e tango ki aku kupu, tena ano te kaiwhakahe mona: ko te kupu i korerotia e ahau, ko tena hei whakahe mona a te ra whakamutunga. 49 No te mea ehara i ahau ake aku korero; engari na te Matua nana nei ahau i tono mai, nana i tuku mai te ture ki ahau, mo taku e korero ai, mo taku e korero ai. 50 A e matau ana ahau he ora tonu tana ture: na ko aku e korero nei rite tonu ki ta te Matua i mea mai ai ki ahau taku korero.
2 A, i te mutunga o te hapa, kua whakamaharatia noatia ake ano hoki e te rewera te ngakau o Hura Ikariote, tama a Haimona, kia tukua ia; 3 A ka mohio a Ihu kua oti nga mea katoa te hoatu e te Matua ki ona ringa, i haere mai ia i te Atua, e hoki atu ana ki te Atua; 4 Ka whakatika ia i te hapa, ka whakarere i ona kakahu; ka mau ki te tauera, ka whitiki ia ia. 5 Me i reira ka ringihia e ia he wai ki te peihana, a ka anga ka horoi i nga waewae o nga akonga, ka muru hoki ki te tauera i whitikiria ai ia. 6 A ka tae ia ki a Haimona Pita, ka mea a Pita ki a ia, E te Ariki, e horoi ana koe i oku waewae? 7 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, E kore koe e matau aianei ki taku e mea nei; engari ka mohio koe a muri ake nei. 8 Ka mea a Pita ki a ia, E kore rawa koe e horoi i oku waewae. Ka whakahokia e Ihu ki a ia, Ki te kore ahau e horoi i a koe, kahore au wahi i roto i ahau. 9 Ka mea a Haimona Pita ki a ia, E te Ariki, aua ra ko oku waewae anake, engari ko oku ringa me toku matenga. 10 Ka mea a Ihu ki a ia, Ki te mea i te kaukau tetahi, kahore atu he aha mana, ko te horoi anake i ona waewae, e ma katoa ana hoki ia: e ma ana koutou, otira kahore katoa. 11 I mohio hoki ia ki te tangata e tukua ai ia; koia ia i mea ai, kahore koutou katoa i ma. 12 A ka oti o ratou waewae te horoi, ka mau ki ona kakahu, ka noho ano ki raro, na ka mea ki a ratou, E matau ana ranei koutou ki taku i mea nei ki a koutou? 13 E karangatia ana ahau e koutou, E te Kaiwhakaako, E te Ariki: a he tika ta koutou korero; ko ahau hoki tenei. 14 Na kua horoia nei o koutou waewae e ahau, e to koutou Ariki, e to koutou Kaiwhakaako; me horoi ano hoki e koutou nga waewae o tetahi, o tetahi. 15 Kua hoatu nei hoki e ahau he tauira mo koutou, kia rite ai ta koutou mahi ki taku i mea nei ki a koutou. 16 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Kahore te pononga e rahi ake i tona ariki; e kore ano te tangata i tonoa e nui ake i tona kaitono. 17 Ki te matau koutou ki enei mea, ka koa ki te meatia e koutou. 18 Ehara taku i te korero mo koutou katoa: e matau ana ahau ki aku i whiriwhiri ai: otira kia rite ai te karaipiture, Ko ia e kai taro tahi nei maua kua hiki ake tona rekereke ki ahau. 19 Na ka korerotia nei e ahau ki a koutou i te mea kahore ano i puta noa, mo te puta rawa mai, kia whakapono ai koutou, ko ahau ia. 20 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koutou, Ki te tango tetahi ki taku e tono ai, e tango ana ia i ahau; a ki te manako tetahi ki ahau, e tango ana ia i toku kaitono mai. 21 A, no ka korerotia e Ihu enei mea, ka pouri tona wairua, ka korero ia, ka mea, He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, ma tetahi o koutou ahau e tuku. 22 Na ka tiriro nga akonga tetahi ki tetahi, ka pohehe ko wai ranei tana i korero ai. 23 Na i te whakawhirinaki ki te uma o Ihu tetahi o ana akonga, ko ta Ihu hoki i aroha ai. 24 Na ka tawhiri atu a Haimona Pita ki a ia, ka mea atu, Ka ui atu, ko wai tana e korero nei. 25 Na ka takoto atu ia ki te uma o Ihu, ka mea ki a ia, E te Ariki, ko wai koia?
UPOKO 13 1 Na, i mua ake o te hakari o te kapenga, ka mahara a Ihu kua taka tona wa e haere atu ai ia i tenei ao ki te Matua; aroha ana ia ki ona o te ao nei, arohaina ana ratou taea noatia te mutunga.
78
HOANI
26 Ka whakahokia e Ihu, Ko te tangata e hoatu ai e ahau te maramara taro ki a ia, ina toua iho e haua. A, no ka toua iho e ia te maramara taro, ka hoatu ki a Hura Ikariote tama a Haimona. 27 A muri iho te maramara taro, ka tomo a Hatana ki roto ki a ia. Na ka mea a Ihu ki a ia, Hohoro te mea i tau e mea ai. 28 Kahore ia tetahi o te hunga i taua hapa i matau mo te aha tenei i korerotia nei e ia ki a ia. 29 I mahara etahi, no te mea ia Hura te putea, tera a Ihu te mea ra ki a ia, Hokona nga mea ma tatou mo te hakari; me hoatu ranei tetahi mea ki te hunga rawakore. 30 Na ka tangohia e ia te maramara taro, haere tonu atu ki waho: he po ano hoki. 31 No tona rironga atu ki waho, ka mea a Ihu, Katahi te Tama a te tangata ka whakakororiatia, ka whai kororia ano te Atua ia ia. 32 A ka whakakororia te Atua ia ia i roto ia ia ake, ina, ka hohoro tana whakakororia ia ia. 33 E aku tamariki nonohi, he iti nei te wa e noho ai ahau ki a koutou. Tera koutou e rapu i ahau: ko taku hoki i mea ai ki nga Hurai, E kore koutou e ahei te haere ake ki te wahi e haere ai ahau; na ko taku kupu tenei ki a koe. 34 He ture hou taku ka hoatu nei ki a koutou, kia aroha koutou tetahi ki tetahi; kia rite ki toku aroha ki a koutou, waihoki kia aroha koutou tetahi ki tetahi. 35 Ma konei ka matau ai te katoa he akonga koutou naku, me ka aroha koutou tetahi ki tetahi. 36 Ka mea a Haimona Pita ki a ia, E te Ariki, e haere ana koe ki hea? Ka whakahokia e Ihu ki a ia, E kore koe e ahei te aru i ahau aianei ki te wahi e haere atu nei ahau; engari ka whai koe i ahau a muri ake nei. 37 Ka mea a Pita ki a ia, E te Ariki, he aha ahau te aru ai ia koe aianei nei ano? Ka tuku ahau i ahau kia mate, he whakaaro ki a koe. 38 Ka whakahokia e Ihu ki a ia, E tuku oti koe i a koe ki te mate, he whakaaro nau ki ahau? He pono, he pono taku e mea nei ki a koe, E kore e tangi te tikaokao, kia toru ra ano au whakakahoretanga i ahau.
9 Ka mea a Ihu ki a ia, Roa noa atu toku noho ki a koutou, a kahore ano koe i matau noa ki ahau, e Piripi? ko ia kua kite i ahau kua kite hoki i te Matua; he aha koe ka mea ai, Whakakitea mai te Matua ki a matou? 10 E kore ianei koe e whakapono, ko ahau kei roto i te Matua, ko te Matua kei roto i ahau? ko nga kupu e korero nei ahau ki a koutou, ehara i te korero naku ake: engari na te Matua e noho ana i roto i ahau, ko ia te mea ana i nga mahi. 11 Whakapono mai ki ahau, kei roto ahau i te Matua, ko te Matua hoki kei roto i ahau: ki te kahore, whakaaro ki nga mahi, ka whakapono ai ki ahau. 12 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koutou, Ki te whakapono tetahi ki ahau, ko nga mahi e mea nei ahau, e meinga ano e ia; a nui atu i enei nga mahi e mahia e ia; no te mea e haere ana ahau ki toku Matua. 13 A ko ta koutou e inoi ai i runga i toku ingoa, e meatia tenei e ahau, kia whai kororia ai te Matua i te Tama. 14 Ki te inoia e koutou tetahi mea i runga i toku ingoa, maku e whakamana. 15 Ki te aroha koutou ki ahau, kia mau ki aku ture. 16 Ka inoi ahau ki te Matua, a mana e hoatu ki a koutou tetahi atu Kaiwhakamarie, hei noho tonu ki a koutou; 17 Ko te Wairua o te pono; e kore nei e riro i te ao, no te mea e kore e kite ia ia, e kore ano e matau ki a ia: ko koutou ia e matau ana ki a ia; e noho ana hoki ia i a koutou, a ka noho ano i roto i a koutou. 18 E kore koutou e waiho pani e ahau: e haere mai ano ahau ki a koutou. 19 Taro ake a heoi ano kitenga o te ao i ahau; ko koutou ia ka kite i ahau: no te mea e ora ana ahau, ka ora ano koutou. 20 A taua ra koutou matau ai kei roto ahau i toku Matua, ko koutou ano kei roto i ahau, me ahau hoki kei roto ia koutou. 21 Ko te tangata kei a ia nei aku ture, e puritia ana e ia, ko ia e aroha ana ki ahau: ki te aroha tetahi ki ahau, ka arohaina ia e toku Matua, a ka aroha ahau ki a ia, ka whakaatu i ahau ano ki a ia. 22 Ka mea a Hura ki a ia, haunga a Ikariote, E te Ariki, he aha koe i whakaatu ai i a koe ki a matou, a kahore ki te ao? 23 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Ki te aroha tetahi ki ahau, e puritia e ia aku kupu: a ka arohaina ia e toku Matua, ka haere atu maua ki a ia, ka noho tonu ki a ia. 24 Ki te kahore tetahi e aroha ki ahau, e kore e puritia e ia aku kupu: na ehara i ahau ake te kupu e rongo nei koutou, engari na te Matua i tonoa mai ai ahau. 25 Kua korerotia e ahau enei mea ki a koutou, i ahau e noho nei ia koutou. 26 Na, ko te Kaiwhakamarie, ara ko te Wairua Tapu, e tonoa mai e te Matua i runga i toku ingoa, mana koutou e whakaako ki nga mea katoa, mana koutou e whakamahara ki nga mea katoa kua korerotia nei e ahau ki a koutou. 27 He rangimarie taku e waiho nei ki a koutou, tenei taku rangimarie te hoatu nei e ahau ki a koutou: e kore e rite ki ta te ao hoatu taku hoatu ki a koutou. Kei pouri o koutou ngakau, kei mataku. 28 Kua rongo na koutou ki taku i mea ai ki a koutou, E haere ana ahau, a ka hoki mai ano ki a koutou. Me i aroha koutou ki ahau, kua hari koutou, noku i mea, E haere ana ahau ki te Matua: he nui ake hoki toku Matua i ahau. 29 Na kua korero nei ahau ki a koutou i te mea kahore ano i puta, mo te puta rawa mai, ka whakapono koutou.
UPOKO 14 1 Kei pouri o koutou ngakau: e whakapono ana koutou ki te Atua, whakapono hoki ki ahau. 2 He maha nga nohonga i roto i te whare o toku Matua: me he kahore, kua korerotia e ahau ki a koutou. Ka haere ahau ki te mea wahi mo koutou. 3 A ki te haere ahau ki te mea wahi hei tukunga ake mo koutou, ka haere mai ano ahau, a ka tango ia koutou ki ahau; kia noho ai koutou ki te wahi e noho ai ahau. 4 Na e matau ana koutou ki te wahi e haere atu nei ahau, e matau ana ano koutou ki te huarahi. 5 Na ka mea a Tamati ki a ia, E te Ariki, kahore matou e matau ki te wahi e haere na koe; a me pehea e matau ai tatou ki te huarahi? 6 Ka mea a Ihu ki a ia, Ko ahau te huarahi, te pono, te ora: e kore rawa tetahi tangata e haere ake ki te Matua, ki te kahore ahau. 7 Me i matau koutou ki ahau, kua matau ano ki toku Matua; 8 Ka mea a Piripi ki a ia, E te Ariki, whakakitea te Matua ki a matou, a ka tatu o matou ngakau.
79
HOANI
30 E kore e maha ake aku korero ki a koutou: e haere mai ana hoki te ariki o tenei ao, kahore hoki ana wahi i roto i ahau. 31 Otira kia matau ai te ao, e aroha ana ahau ki te Matua; a ko ta te Matua i whakahau mai ai ki ahau, ko taku tena e mea nei. Whakatika, ka haere tatou i konei.
mea i pupuri ratou i taku kupu, ka pupuri ano ratou i ta koutou. 21 Otira e meatia katoatia enei mea e ratou ki a koutou he whakaaro ki toku ingoa, no te mea kahore ratou i mohio ki toku kaitono mai. 22 Me i kaua ahau te haere mai, te korero ki a ratou, penei kahore o ratou hara: tena ko tenei kahore o ratou hipoki mo to ratou hara. 23 Ko te tangata e whakakino ana ki ahau, e whakakino ana hoki ki toku Matua. 24 Me i kaua te mahia e ahau i roto ia ratou nga mahi kahore i mahia e tetahi atu, penei kahore o ratou hara: tena ko tenei kua kite ratou, kua whakakino ano hoki ki a maua ko toku Matua. 25 Ma tenei ia ka rite ai te kupu i tuhituhia ki ta ratou ture, Kua kino noa ratou ki ahau. 26 Otira ka tae mai te Kaiwhakamarie e tonoa mai e ahau ki a koutou i te Matua, te Wairua o te pono, e puta mai ana i te Matua, ko ia hei kaiwhakaatu moku. 27 Ko koutou ano hoki hei kaiwhakaatu, no te mea i ahau koutou no te timatanga iho ra ano.
UPOKO 15 1 Ko ahau te waina pono, ko toku Matua te kaimahi. 2 Ko nga manga katoa i roto i ahau e kore e whai hua, e tangohia e ia: ko nga manga katoa hoki e whai hua ana, ka whakapaia e ia, kia maha atu ai ona hua. 3 Na kua ma koutou i te kupu i korerotia e ahau ki a koutou. 4 Kia u koutou ki roto ki ahau, me ahau hoki ki roto ki a koutou. Ka rite hoki ki te manga e kore e whai hua ko ia anake, ki te kore eu ki te waina; e kore ano e taea e koutou, ki te kore e u ki roto ki ahau. 5 Ko ahau te waina, ko koutou nga manga: ki te u ki roto ki ahau, me ahau hoki ki roto ki a ia, ka maha nga hua: ki te kahore hoki ahau, e kore e taea e koutou tetahi mea. 6 Ki te kore eu tetahi ki roto ki ahau, ka maka atu ia, ano he manga, a ka maroke; na ka kohikohia, ka maka ki te ahi, ka tahuna. 7 Ki te u koutou ki roto ki ahau, ki te u ano aku kupu ki roto ki a koutou, inoia e koutou ta koutou e pai ai, a ka meatia ma koutou. 8 Ka whakakororiatia toku Matua ki te penei, ki te whai hua maha koutou; a ka waiho koutou hei akonga maku. 9 Rite tonu ki to te Matua aroha ki ahau toku aroha ki a koutou: kia u ki toku aroha. 10 Ki te pupuri koutou i aku ture, ka u koutou ki toku aroha; me ahau hoki kua pupuri nei i nga ture a toku Matua, ka u nei ki tona aroha. 11 Kua korerotia enei mea e ahau ki a koutou, kia pumau ai toku koa i roto ia koutou, kia tino ki ai to koutou koa. 12 Ko taku ture tenei, Kia aroha koutou tetahi ki tetahi, me ahau hoki kua aroha nei ki a koutou. 13 Kahore he aroha o tetahi i rahi ake i tenei, ara kia tuku te tangata i a ia ano kia mate mo ona hoa. 14 Ko koutou oku hoa, ki te mahia e koutou aku e whakahau nei ki a koutou. 15 Heoi ano taku meatanga he pononga koutou; e kore hoki te pononga e mohio ki ta tona ariki e mea ai: engari kua oti koutou te hua e ahau he hoa; ko nga mea katoa hoki i rongo ai ahau ki toku Matua, kua whakaaturia nei e ahau ki a koutou. 16 E ere o outou i maiti ia ’u, ua maiti râ vau ia outou e ua faatoroa ia outou ia haere outou e ia hotu i te hotu, e ia vai noa to outou hotu: ia horoahia mai ta outou e ani atu i te Metua i to ’u nei i‘oa. . 17 Ko aku whakahau enei ki a koutou, kia aroha koutou tetahi ki tetahi. 18 Ki te mea e kinongia ana koutou e te ao, e mohio ana koutou i kinongia ahau i mua i a koutou. 19 Mehemea no te ao koutou, e arohaina e te ao ona: tena ko tenei ehara nei koutou i te ao, naku koutou i whiriwhiri i roto i te ao, koia te ao ka kino ai ki a koutou. 20 Kia mahara ki te kupu i korero ai ahau ki a koutou, kahore te pononga e rahi ake i tona ariki. Ki te mea i whakatoia ahau e ratou, ka whakatoia ano koutou; ki te
UPOKO 16 1 Kua korerotia e ahau enei mea ki a koutou, kei he koutou. 2 Ka peia atu koutou i roto i nga whare karakia: a meake puta te wa e mea ai te kaiwhakamate ia koutou he mahi pai tana ki te Atua. 3 Na e meatia enei mea ki a koutou, no te mea kahore ratou i mohio ki te Matua, kahore hoki ki ahau. 4 Otiia kua korerotia enei mea e ahau ki a koutou, mo te puta rawa mai o taua wa, ka mahara koutou ki aua mea, he mea korero naku ki a koutou. Na kihai enei mea i korerotia e ahau ki a koutou i te timatanga, no te mea e noho ana ahau ia koutou. 5 Na e haere ana tenei ahau ki toku kaitono mai; a kahore tetahi o koutou i ui mai ki ahau, E haere ana koe ki hea? 6 Otira i taku korerotanga i enei mea ki a koutou, ka ki o koutou ngakau i te pouri. 7 He pono ia taku korero ki a koutou; He pai mo koutou ki te haere ahau: ki te kahore hoki ahau e haere, e kore te Kaiwhakamarie e tae mai ki a koutou; a ki te haere ahau, maku ia e tono mai ki a koutou. 8 Na ka tae mai ia, mana e whakaatu ki te ao te hara, te tika, me te whakawa; 9 Te hara, mo ratou kahore e whakapono ki ahau; 10 Te tika, no te mea e haere ana ahau ki toku Matua, a heoi ano to koutou kitenga i ahau; 11 Te whakawa, no te mea kua whakahengia te rangatira o tenei ao. 12 He maha atu ano nga mea hei korero maku ki a koutou, otira e kore e taea e koutou te mau aianei. 13 Otira kia tae mai ia, te Wairua o te pono, mana koutou e arahi ki te pono katoa: ehara hoki tana i te korero nana ake; engari ka korerotia e ia nga mea e rongo ai ia: mana hoki e whakakite ki a koutou nga mea e puta mai ana. 14 Ka whakakororiatia ahau e ia: ka tango hoki ia i aku mea, a ka whakaaturia ki a koutou. 15 Ko nga mea katoa a te Matua, naku: koia ahau i mea ai, ka tangohia e ia aku mea, a ka whakaaturia ki a koutou. 16 Taro ake, ae kore koutou e kite i ahau: a taro ake ano, ka kite koutou i ahau, no te mea ka haere ahau ki te Matua.
80
HOANI
17 Na ko te meatanga a etahi o ana akonga ki a ratou ano, He aha tenei e mea nei ia ki a tatou, Taro ake, a e kore koutou e kite i ahau: a taro ake ano, ka kite koutou i ahau: me tenei, No te mea ka haere ahau ki te Matua? 18 Na ka mea ratou, he aha tenei e mea nei ia, Taro ake? e kore e taea e matou te korero tana e korero nei. 19 Na ka mohio a Ihu e hiahia ana ratou ki te ui ki a ia, ka mea ki a ratou, E ui ana koutou ki a koutou ano ki taku i mea ai, Taro ake, ae kore koutou e kite i ahau: a, taro ake ano, ka kite koutou i ahau. ? 20 He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ka tangi koutou, ka aue, ko te ao ia ka hari: e pouri ano koutou, otira ka meinga to koutou pouri hei hari. 21 I te mea ka whanau te wahine, ka pouri, no te mea ka tae tona wa: ka whanau tana tamaiti, heoi ano mahara ki te mamae, i te hari hoki no te mea ka whanau he tangata ki te ao. 22 Na, tenei koutou te pouri nei: e kite ano ia ahau ia koutou, a ka hari o koutou ngakau, e kore hoki e tangohia ia koutou to koutou hari e tetahi. 23 Na a taua ra e kore koutou e ui ki tetahi mea i ahau. He pono, he pono taku e mea nei ki a koutou, Ko ta koutou e inoi ai ki te Matua i runga i toku ingoa, e homai e ia ki a koutou. 24 Kahore ano i inoia noatia e koutou tetahi mea i runga i toku ingoa: inoia, a ka whiwhi koutou, kia tino nui ai to koutou koa. 25 He mea whakarite taku korero i enei mea ki a koutou: otiia meake puta te wa e kore ai ahau e korero kupu whakarite ki a koutou, engari ka marama tonu taku korero ki a koutou mo te Matua. 26 A taua ra ka inoi koutou i runga i toku ingoa: ae kore ahau e mea ki a koutou, ka inoi ahau ki te Matua mo koutou. 27 E aroha ana hoki te Matua ake ano ki a koutou, mo koutou i aroha ki ahau, i whakapono hoki i haere mai ahau i te Atua. 28 I haere mai ahau i te Matua, a kua tae mai nei ki te ao: ka mahue ano i ahau te ao, a ka haere ki te Matua. 29 Ka mea ana akonga ki a ia, Na, kua marama tau korero, ehara tau korero i te kupu whakarite. 30 Katahi matou ka mohio, tenei koe te mohio nei ki nga mea katoa, e kore ano e mea ma tetahi e ui ki a koe: na konei matou i whakapono ai i haere mai koe i te Atua. 31 Ka whakahokia e Ihu ki a ratou, Katahi koutou ka whakapono? 32 Na meake puta te wa, a kua puta nei ano, e whakamararatia ai koutou ki tona wahi, ki tona wahi, a ka waiho ko ahau anake; 33 Kua korerotia e ahau enei mea ki a koutou, kia whai marietanga ai koutou i roto i ahau. E mate koutou i te ao: otira kia maia; kua taea e ahau te ao.
3 Ko te ora tonu hoki tenei, kia matau ratou ki a koe, ko koe anake te Atua pono, ki a Ihu Karaiti ano hoki i tonoa mai nei e koe. 4 Kua whakakororiatia koe e ahau i runga i te whenua: ka oti i ahau te mahi i homai e koe kia mahia e ahau. 5 Na kia whai kororia ahau aianei ia koe ake, e Pa; hei te kororia i whiwhi ai ahau ia koe i mua atu o te ao. 6 Kua whakapuakina e ahau tou ingoa ki nga tangata i homai nei e koe ki ahau i roto i te ao; a kua puritia e ratou tau kupu. 7 Katahi ratou ka matau nau nga mea katoa i homai nei e koe ki ahau. 8 No te mea kua hoatu e ahau ki a ratou nga kupu i homai nei e koe ki ahau; a kua tango ratou, kua tino mohio ano i haere mai ahau i a koe, kua whakapono ratou nau ahau i tono mai. 9 Mo ratou taku inoi: kahore aku inoi mo te ao, engari mo au i homai ai ki ahau; nau hoki ena. 10 Ko aku mea katoa nau, naku hoki au; a ka whai kororia ahau i a ratou. 11 Na heoi ano toku noho ki te ao; kei te ao nei ano enei, ko ahau ia ka haere atu ki a koe. E te Matua tapu, puritia i runga i tou ingoa te hunga kua homai nei e koe ki ahau, kia kotahi ai ratou, me taua nei. 12 I ahau ano e noho ana ia ratou i te ao, i puritia ratou e ahau i runga i tou ingoa: kua tiakina e ahau au i homai ai ki ahau, a kahore tetahi o ratou i ngaro, ko te tama anake o te ngaromanga; kia rite ai te karaipiture. 13 Na ka haere atu nei ahau ki a koe; a e korero ana ahau i enei mea i te ao nei, kia tino nui ai toku koa i roto ia ratou. 14 Kua hoatu e ahau tau kupu ki a ratou; e kino ana hoki te ao ki a ratou, no te mea ehara ratou i te ao, me ahau hoki ehara i te ao. 15 Kahore aku inoi kia tangohia atu ratou e koe i te ao, engari kia tiakina ratou e koe kei kino. 16 Ehara ratou i te ao, me ahau hoki ehara i te ao. 17 Whakatapua ratou e koe i runga i tou pono: ko tau kupu te pono. 18 Nau ahau i tono mai ki te ao, he pena ano taku tono ia ratou ki te ao. 19 He whakaaro hoki ki a ratou i whakatapu ai ahau i ahau, kia tapu ai hoki ratou i te pono. 20 Ehara taku i te inoi mo enei anake, engari mo te hunga e meinga e ta ratou kupu kia whakapono ki ahau; 21 Kia kotahi ai ratou katoa; me koe, e Pa, i roto i ahau, me ahau ano i roto i a koe, kia kotahi ai ratou i roto i a taua: kia whakapono ai te ao, nau ahau i tono mai. 22 Kua hoatu ano e ahau ki a ratou te kororia i homai e koe ki ahau; kia kotahi ai ratou, me taua nei he kotahi. 23 Ko ahau i roto ia ratou, ko koe hoki i roto i ahau, kia tino rite ai ratou ki te kotahi; kia mohio ai te ao, nau ahau i tono mai, kua aroha ano koe ki a ratou, me tou aroha ki ahau. 24 E Pa, e mea ana ahau kia noho tahi ki ahau, ki te wahi e noho ai ahau, au i homai ai ki ahau; kia kite ai ratou i toku kororia kua homai nei e koe ki ahau: no mua atu hoki i te orokohanganga o te ao tou aroha ki ahau. 25 E te Matua tika, kahore te ao i mohio ki a koe, e mohio ana ahau ki a koe, a kua mohio ano enei, nau ahau i tono mai.
UPOKO 17 1 I korerotia enei kupu e Ihu, na ka anga ake ona kanohi ki te rangi, ka mea, E Pa, kua taea te haora; whakakororiatia tau Tama, kia whakakororiatia ai hoki koe e tau Tama. 2 Kua homai nei hoki e koe ki a ia he mana mo nga kikokiko katoa, kia hoatu e ia te ora tonu ki te hunga katoa kua homai nei e koe ki a ia.
81
HOANI
26 Kua whakapuakina ano tou ingoa e ahau ki a ratou, a ka whakapuakina ano: kia mau ai i roto ia ratou te aroha i arohaina ai ahau e koe, me ahau ano i roto ia ratou.
21 He aha koe ka ui ai ki ahau? ui atu ki te hunga i rongo ki ahau, he aha taku i korero ai ki a ratou: nana, e mohio ana ratou ki aku i korero ai. 22 Na, i tana korerotanga i enei mea, ka papaki tetahi o nga katipa i tu ra i a Ihu, ka mea, E pena ana koe ki te tohunga nui? 23 Ka whakahokia e Ihu ki a ia, Ki te kino aku korero, whakaaturia te kino: ki te pai ia, he aha koe i papaki ai i ahau? 24 Na ka tukua hereheretia atu ia e Anaha ki a Kaiapa tohunga nui. 25 Na tera a Haimona Pita te tu ra me te inaina. Na ka mea ratou ki a ia, Ehara ianei koe i tetahi o ana akonga? Na ka whakakahore ia, ka mea, Kahore. 26 Ka mea tetahi o nga pononga a te tohunga nui, he whanaunga nona i tapahia nei te taringa e Pita, Kihai ianei ahau i kite ia koe, korua tahi i te kari? 27 Na ka whakakahore ano a Pita: a tangi tonu iho te tikaokao. 28 ¶ Katahi ka arahina atu e ratou a Ihu ia Kaiapa ki te whare whakawa: he atatu; ko ratou ano kihai i tomo ki te whare whakawa, kei poke ratou; engari kia kai ratou i te kapenga. 29 Na ka puta atu a Pirato ki a ratou, ka mea, He aha ta koutou whakapae ki tenei tangata? 30 Na ka whakahoki ratou, ka mea ki a ia, Me i kaua ia te mahi i te kino, kihai i kawea mai e matou ki a koe. 31 Na ko te meatanga a Pirato ki a ratou, Mauria atu ia, whakawakia ki to koutou na ture. Na ka mea nga Hurai ki a ia, E kore e tika kia whakamatea tetahi tangata e matou; 32 Kia rite ai ta Ihu kupu i korero ai, hei whakaatu i te mate e mate ai ia. 33 Me i reira ka tomo ano a Pirato ki te whare whakawa, ka karanga ia Ihu, ka mea ki a ia, Ko koe ranei te Kingi o nga Hurai? 34 Ka whakahokia e Ihu ki a ia, Nau ake ano tenei kupu, he korero ranei moku na te tangata ke ki a koe? 35 Ka whakahokia e Pirato, He Hurai ranei ahau? Na tou iwi, na nga tohunga nui ano hoki koe i kawe mai ki ahau: i aha koe? 36 Ka whakahokia e Ihu, Ehara toku rangatiratanga i tenei ao: mehemea no tenei ao toku rangatiratanga, kua tatau aku pononga, kei tukua ahau ki nga Hurai: tena ko tenei ehara toku rangatiratanga i konei. 37 Na ka mea a Pirato ki a ia, He kingi oti koe? Ka whakahokia e Ihu, Kua korerotia mai na e koe he kingi ahau. Ko te mea tenei i whanau ai ahau: na konei hoki ahau i haere mai ai ki te ao, hei kaiwhakaatu mo te pono. E rongo ana nga tangata katoa o te pono ki toku reo. 38 Ka mea a Pirato ki a ia, He aha te pono? A ka puaki tenei kupu ana, ka haere ano ia ki waho, ki nga Hurai, ka mea ki a ratou, Kahore rawa tetahi he o tenei tangata i mau i ahau. 39 Otira he ritenga tenei na koutou, kia tukua e ahau ki a koutou tetahi i te kapenga: e pai ana ranei koutou kia tukua e ahau ki a koutou te Kingi o nga Hurai? 40 Heoi karanga katoa ana ano ratou, ka mea, Auaka tenei, engari a Parapa. Na he tahae a Parapa.
UPOKO 18 1 ¶ Ka mutu enei korero a Ihu ka haere ia, ratou ko ana akonga, ki tawahi o te manga wai, ara o Kerono. Na, he kari kei reira, a tapoko atu ana ia, ratou ko ana akonga. 2 I matauria ano taua wahi e Hura, e te tangata e tukua ai ia: he maha hoki nga hokinga o Ihu ratou ko ana akonga ki reira. 3 Na ka hoatu ki a Hura tetahi matua me etahi katipa e nga tohunga nui ratou ko nga Parihi, a haere ana ki reira, me nga roherohe, me nga rama, me nga patu. 4 Heoi i matau a Ihu ki nga mea katoa meake pa ki a ia, ka puta atu, ka mea ki a ratou, Ko wai ta koutou e rapu? 5 Ka whakahokia e ratou ki a ia, Ko Ihu o Nahareta. Ka mea a Ihu ki a ratou, Ko ahau ia. A i tu tahi ano me ratou a Hura, tona kaituku. 6 Na, i tana korerotanga ki a ratou, Ko ahau ia, hoki ana ratou ki muri, hinga ana ki te whenua. 7 Na ka ui ano ia ki a ratou, Ko wai ta koutou e rapu? Ka mea ratou, Ko Ihu o Nahareta. 8 Ka whakahokia e Ihu, Kua mea atu ahau ki a koutou, Ko ahau ia: ki te mea e rapu ana koutou i ahau, tukua enei kia haere; 9 Kia rite ai te kupu i korerotia e ia, Kahore i ngaro tetahi o te hunga i homai e koe ki ahau. 10 Na he hoari ta Haimona Pita, unuhia ana e ia a haua iho te pononga a te tohunga nui, tapahia ana tona taringa matau. Ko te ingoa o taua pononga ko Maraku. 11 Ka mea a Ihu ki a Pita, Kuhua tau hoari ki te takotoranga: ko te kapu i homai nei e toku Matua ki ahau auaka ranei e inumia e ahau? 12 Na ka hopukina a Ihu e taua ope, e te rangatira ratou ko nga katipa o nga Hurai, a hereherea ana ia. 13 A ka arahina ki a Anaha i te tuatahi; ko ia hoki te hungawai o Kaiapa, ko te tohunga nui ia mo taua tau. 14 Na ko Kaiapa tenei nana i whakatakoto te whakaaro ki nga Hurai, he pai ke ki te mate te tangata kotahi mo te iwi. 15 Na ka aru a Haimona Pita i a Ihu, a ka aru ano hoki tetahi atu o nga akonga: na i mohiotia taua akonga e te tohunga nui, a tomo tahi ana me Ihu ki te whare o te tohunga nui. 16 Ko Pita ia i tu i te kuwaha i waho. Na ka puta atu taua akonga i mohiotia nei e te tohunga nui, ka korero ki te kaitiaki o te tatau, a arahina ana a Pita ki roto. 17 Na ko te meatanga a te kotiro tiaki o te tatau ki a Pita, Ehara ianei koe i tetahi o nga akonga a tenei tangata? Ka mea ia, Kahore. 18 Na i reira nga pononga me nga katipa e tu ana, kua whakaungia hoki e ratou te kapura waro; he makariri hoki: a inaina ana ratou: ko Pita hoki e tu tahi ana me ratou e inaina ana. 19 Na ka ui te tohunga nui ki a Ihu ki ana akonga, ki tana ako. 20 Ka whakahokia e Ihu ki a ia, I marama tonu taku korero ki te ao; I whakaako tonu ahau i roto i te whare karakia, i te temepara hoki, i te wahi huihui katoa o nga Hurai; a kahore ahau i korero puku.
UPOKO 19 1 ¶ Katahi ka mau a Pirato ki a Ihu, ka whiu ia ia.
82
HOANI
2 A ka whiria e nga hoia he karauna tataramoa, potaea ana ki tona matenga, whakakakahuria ana hoki ia ki te kahu papaura. 3 Na ka mea ratou, Tena koe, e te Kingi o nga Hurai! a ka pakia ia ki o ratou ringa. 4 Ka haere ano a Pirato, ka mea ki a ratou, Na, tenei te arahina atu nei e ahau ki a koutou, kia mohio ai koutou, kahore rawa i mau i ahau tetahi he ona. 5 Na ka puta a Ihu ki waho, me te karauna tataramoa i runga ia ia, me te kakahu papaura. Ka mea a Pirato ki a ratou, Na, te tangata nei! 6 A, no te kitenga o nga tohunga nui ratou ko nga katipa ia ia, ka karanga ratou, ka mea, Ripekatia, ripekatia. Ka mea a Pirato ki a ratou, Tangohia atu ia e koutou, ripekatia: kahore hoki i mau i ahau tetahi he ona. 7 Ka whakahokia e nga Hurai ki a ia, He ture to matou, a ki to matou ture he mea tika kia mate ia, mona i mea ko te Tama ia a te Atua. 8 No te rongonga o Pirato i tenei ki, nui rawa tona wehi; 9 Ka tomo ano ia ki te whare whakawa, ka mea ki a Ihu, No hea koe? Heoi kahore a Ihu i whakahoki kupu ki a ia. 10 Na ka mea a Pirato ki a ia, E kore koe e korero ki ahau? kahore koe e mohio kei ahau te tikanga mo te ripeka i a koe, kei ahau ano te tikanga mo te tuku i a koe? 11 Ka whakahokia e Ihu, Kahore au tikanga ki ahau, me kahore i homai ki a koe i runga: koia i nui rawa ai te hara o te kaituku i ahau ki a koe. 12 No reira ano ka whai a Pirato kia tukua ia: heoi ka karanga nga Hurai, ka mea, Ki te tukua tenei e koe, ehara koe i te hoa no Hiha: ki te whakakingi tetahi ia ia, he whakahe tana ki a Hiha. 13 A, no ka rongo a Pirato i tenei korero, ka arahina e ia a Ihu ki waho, a noho ana ki runga ki te nohoanga whakawa, ki te wahi e kiia nei ko te Whariki kohatu, ki te reo Hiperu, ko Kapata. 14 Ko te takanga ia o te kapenga, tata pu ki te ono o nga haora: ka mea ia ki nga Hurai, Na, to koutou Kingi! 15 Na ko ta ratou karangatanga, Whakamatea, whakamatea, ripekatia. Ka mea a Pirato ki a ratou, Kia ripeka koia ahau i to koutou Kingi? Ka whakahokia e nga tohunga nui, Kahore o matou kingi, ko Hiha anake. 16 No reira ka hoatu ia e ia ki a ratou kia ripekatia. Na ka mau ratou ki a Ihu, ka arahina atu. 17 A amo ana ia i tona ripeka, haere ana ki te wahi e kiia nei ko te wahi o te angaanga, tona ingoa ki te reo Hiperu, ko Korokota; 18 I ripekatia ia ki reira, me etahi atu tokorua, kotahi ki tetahi taha, kotahi ki tetahi taha, ko Ihu ki waenganui. 19 Na tuhituhia ana e Pirato tetahi ingoa, whakapiritia ana ki te ripeka. Ko te mea tenei i tuhituhia, KO IHU O NAHARETA TE KINGI O NGA HURAI. 20 A he tokomaha nga Hurai i kite i tenei ingoa: i tata hoki ki te pa te wahi i ripekatia ai a Ihu: ai tuhituhia taua mea ki te reo Hiperu, ki te reo Kariki, ki te reo Roma. 21 Na ka mea nga tohunga nui o nga Hurai ki a Pirato, Aua e tuhituhia, Ko te Kingi o nga Hurai; engari i mea ia, Ko ahau te Kingi o nga Hurai. 22 Ka whakahokia e Pirato, Ko taku i tuhituhi ai kua tuhituhia. 23 A ka oti a Ihu te ripeka e nga hoia, ka mau ratou ki ona kakahu, wehea ake kia wha nga wahi, ki ia hoia he wahi;
me tona koti ano: na, kahore he tui o te koti, he mea whatu a runga a puta noa. 24 Na ka mea ratou ki a ratou ano, Kaua e haea, engari me maka ki te rota, mo wai te mea e tika ai: kia rite ai te karaipiture e mea nei, I wehewehea oku kakahu mo ratou, i maka rota hoki mo toku kakahu. Ko enei mea i meatia e nga hoia. 25 Na i te taha o te ripeka o Ihu tona whaea e tu ana, ratou ko te teina o tona whaea, ko Meri wahine a Kereopa, ko Meri Makarini. 26 A, no te kitenga o Ihu i tona whaea, i te akonga hoki i aroha ai ia e tu tahi ana, ka mea ia ki tona whaea, E tai, nana, tau tama! 27 Katahi ia ka mea ki taua akonga, Na, tou whaea! A no taua haora ka mau taua akonga i a ia ki tona kainga. 28 Muri iho i tenei ka mohio a Ihu ka oti nga mea katoa, na ka mea ia, hei whakaritenga mo te karaipiture, he mate wai toku. 29 Na tera e tu ra tetahi oko, ki tonu i te winika: a ka whakakiia e ratou tetahi hautai ki te winika, whakanohoia ana ki runga ki te hihopa, hoatu ana ki tona mangai. 30 A, no te inumanga o Ihu i te winika, ka mea ia, Kua oti: na ka tuohu tona matenga, tukua ana tona wairua. 31 Na ka inoi nga Hurai ki a Pirato, i te mea ko te takanga ia, kia kaua e mau nga tinana ki runga ki te ripeka i te hapati, (he ra nui hoki taua hapati,) ka inoi ki a Pirato kia whatiia o ratou waewae, kia whakatapua. tangohia atu. 32 Na ka haere mai nga hoia, ka whawhati i nga waewae o to mua, me o tera i ripekatia ngatahitia me ia. 33 I to ratou taenga ia ki a Ihu, ka kite kua mate noa ake ia, kihai i whatiia e ratou ona waewae. 34 Engari i werohia tona kaokao e tetahi o nga hoia ki te matia, a puta tonu he toto, he wai. 35 A ko te tangata i kite, ko ia ano te kaiwhakaatu, a he pono tana whakaatu: e mohio ana ia he korero pono tana, he mea ra kia whakapono ai koutou. 36 I meatia hoki enei mea, kia rite ai te karaipiture, E kore tetahi iwi ona e whatiia. 37 E mea ana ano tetahi atu karaipiture, Ka titiro ratou ki ta ratou i wero ai. 38 Muri iho i enei mea, ka inoi a Hohepa o Arimatia ki a Pirato kia tangohia e ia te tinana o Ihu: he akonga ia na Ihu, otiia he mea huna i te wehi ki nga Hurai: a whakaae ana a Pirato. Na ka haere ia, ka tango i te tinana o Ihu. 39 I haere mai ano a Nikorima, tera i haere ra i mua ki a Ihu i te po, me te mau mai ano i te maira, i te aroe, he mea whakananu, kia kotahi pea rau pauna. 40 Na ka tango raua i te tinana o Ihu, takaia ana ki nga kakahu rinena me nga mea kakara, ko ta nga Hurai ritenga hoki tera mo te tanu. 41 Na he kari kei te wahi i ripekatia ai ia; i roto ano i te kari tetahi urupa hou, he mea kahore ano i takotoria noatia e tetahi. 42 Na ka whakatakotoria a Ihu e raua ki reira, no te mea he ra Takanga uera no nga Hurai; he tata hoki te urupa. UPOKO 20 1 I te ra tuatahi o te wiki ka haere a Meri Makarini ki te urupa i te atatu, i te mea e pouri tonu ana, a ka kite i te kohatu kua tangohia atu i te urupa.
83
HOANI
2 Na ka oma ia, ka haere ki a Haimona Pita raua ko tera akonga i arohaina e Ihu, ka mea ki a raua, Kua tangohia e ratou te Ariki i te urupa, a kahore matou e mohio ki te wahi i whakatakotoria ai ia. 3 Na ka puta atu a Pita, me taua akonga, ka haere ki te urupa. 4 A oma ngatahi ana raua: otiia i hohoro tera akonga i a Pita, ko ia ano kua tae wawe ki te urupa. 5 Na piko iho ana ia, ka kite i nga takai rinena e takoto ana; heoi kihai ia i tomo ki roto. 6 Na ka haere mai a Haimona Pita i muri i a ia, a ka tomo ki te urupa, ka kite i nga kakahu rinena e takoto ana. 7 Me te tauera i takaia ai tona matenga, kihai i takoto tahi me nga takai rinena, he mea whakakopa ia ki tetahi wahi i tahaki. 8 Katahi ka tomo tera akonga, i tae wawe nei ki te urupa, kite ana, whakapono ana. 9 Kiano hoki ratou i mohio noa ki te karaipiture, kua takoto te tikanga kia ara ake ia i te hunga mate. 10 Na hoki ana ano nga akonga ki to raua kainga. 11 Ko Meri ia tu tonu i waho o te urupa tangi ai: i a ia e tangi ana, ka piko iho ki te urupa. 12 Ka kite i nga anahera tokorua, he ma nga kakahu, e noho ana, ko tetahi kite matenga, ko tetahi ki nga waewae, i te wahi i takoto ai te tinana o Ihu. 13 Ka mea raua ki a ia, E tai, he aha tau e tangi? Ka mea ia ki a raua, Kua tangohia e ratou toku Ariki, e kore hoki ahau e mohio ki te wahi i whakatakotoria ai ia. 14 Ka penei ana korero, ka tahuri whakamuri, ka kite ia Ihu e tu ana, otiia kihai i mohio ko Ihu ia. 15 Ka mea a Ihu ki a ia, E tai, he aha tau e tangi? ko wai tau e rapu? Hua noa ia ko te kaingaki kari, na ko tana meatanga ki a ia, E mara, ki te mea kua mauria atu ia e koe, korerotia ki ahau te wahi i whakatakotoria ai ia, a maku ia e tango atu. 16 Ka mea a Ihu ki a ia, E Meri. Ka tahuri atu tera, ka mea ki a ia, E Raponi; ko te tikanga tenei, E te Kaiwhakaako. 17 Ka mea a Ihu ki a ia, Kei pa ki ahau; kiano hoki ahau i kake noa ki toku Matua: engari haere ki oku teina, ka mea atu ki a ratou, ka kake ahau ki toku Matua, ki to koutou Matua; ki toku Atua, ki to koutou Atua. 18 Haere ana a Meri Makarini, korero ana ki nga akonga, kua kite ia i te Ariki, kua korerotia hoki e ia enei mea ki a ia. 19 I taua ra ano i te ahiahi, ko te ra tuatahi o te wiki, i te mea e kati ana nga tatau i te wahi i huihui ai nga akonga i te wehi ki nga Hurai, ka haere mai a Ihu, ka tu ki waenganui, ka mea ki a ratou, Kia tau te rangimarie ki a koutou. 20 A ka puaki tenei kupu ana, ka whakakitea e ia ona ringa me tona kaokao ki a ratou. Na hari tonu nga akonga, i to ratou kitenga i te Ariki. 21 Na ka mea ano a Ihu ki a ratou, Kia tau te rangimarie ki a koutou: i tonoa mai ahau e te Matua, ka pera ano taku tono ia koutou. 22 Ka korerotia tenei e ia, ka whakaha ia ki a ratou, ka mea ki a ratou, Kia riro te Wairua Tapu ia koutou. 23 Ki te whakarerea noatia e koutou nga hara o etahi, ka whakarerea o ratou; a ko nga hara o etahi ka mau i a koutou, ka mau ano. 24 Ko Tamati ia, tetahi o te tekau ma rua, tona ingoa ko Ririmu, kahore ia ratou i te taenga mai o Ihu.
25 A, ko te meatanga a era akonga ki a ia, Kua kite matou i te Ariki. Otira ka mea ia ki a ratou, Ki te kahore ahau e kite i te nganga o nga whao i ona ringa, e kuhu i toku maihao ki te wahi o nga whao, e kuhu hoki i toku ringa ki tona kaokao, e kore ahau e whakapono. 26 A ka pahemo nga ra e waru, a kei roto ano ana akonga, ratou ko Tamati: ka haere mai a Ihu i te mea e kati ana nga tatau, ka tu ki waenganui, ka mea, Kia tau te rangimarie ki a koutou. 27 Katahi ia ka mea ki a Tamati, Totoro mai tou matihao, kia kite hoki koe i oku ringa; totoro mai hoki tou ringa, ka kuhu ki toku kaokao: aua e whakateka, engari me whakapono. 28 Na ka whakahoki a Tamati, ka mea ki a ia, E toku Ariki, e toku Atua. 29 Ka mea a Ihu ki a ia, No tou kitenga i ahau, e Tamati, i whakapono ai koe: ka koa te hunga kahore i kite, a kua whakapono. 30 He maha ano era atu tohu i mea ai a Ihu i te aroaro o ana akonga, kahore nei i tuhituhia ki tenei pukapuka. 31 Otiia kua tuhituhia enei, kia whakapono ai koutou ko Ihu te Karaiti, ko te Tama a te Atua; a kia whiwhi ai koutou ki te ora i runga i tona ingoa i te whakapono. UPOKO 21 1 Muri iho i enei mea ka whakakite a Ihu ia ia ki nga akonga i te moana o Taipiria; i penei tana whakaatu i a ia ano. 2 E noho tahi ana a Haimona Pita, a Tamati, ko Ririmu nei tona ingoa, a Natanahira o Kana o Kariri, nga tama a Heperi, me tetahi tokorua atu ano o ana akonga. 3 Ka mea a Haimona Pita ki a ratou, Ka haere ahau ki te hao. Ka mea ratou ki a ia, E haere tahi ana matou. Haere ana ratou, eke tonu ki te kaipuke; kahore he mea i mau i taua po. 4 Na ka puao te ata, ko Ihu e tu ana i tatahi: otiia kihai nga akonga i mohio ko Ihu ia. 5 Na ko te meatanga a Ihu ki a ratou, E tama ma, kahore a koutou kai? Ka whakahokia e ratou ki a ia, Kahore. 6 Ka mea ia ki a ratou, Maka te kupenga ki te taha matau o te kaipuke a ka mau etahi. Na ka maka e ratou, heoi kihai i taea te kukume i te tini o nga ika. 7 Katahi ka mea te akonga i arohaina e Ihu ki a Pita, Ko te Ariki. A, no te rongonga o Haimona Pita, ko te Ariki, ka whitikiria tona kakahu, e tu tahanga ana hoki ia, a rere ana ki te moana. Ko era akonga ia i hoe i runga i te kaipuke iti; (kahore hoki i matara atu i te whenua, me te mea e rua rau whatianga,) e kukume ana i te kupenga me nga ika. 9 Heoi, no to ratou unga ki uta, ka kite i te kapura waro me nga ika e takoto ana i runga, me tetahi taro. 10 Ka mea a Ihu ki a ratou, Homai etahi o nga ika kua mau na ia koutou. 11 Na haere ana a Haimona Pita, a kumea ana e ia te kupenga ki uta, ki tonu i nga ika nunui, kotahi rau e rima tekau ma toru: a, ahakoa tini, kihai i pakaru te kupenga. 12 Ka mea a Ihu ki a ratou, haere mai kai te kai. Heoi kihai tetahi o nga akonga i maia ki te ui ki a ia, Ko wai koe? i mohio hoki ko Ihowa tera. 13 Na ka haere a Ihu, ka mau ki te taro, a hoatu ana e ia ki a ratou, me nga ika.
84
HOANI
14 Ko te toru tenei o nga putanga o Ihu ki ana akonga, i muri i tona aranga ake i te hunga mate. 15 A ka mutu ta ratou kai, ka mea a Ihu ki a Haimona Pita, E Haimona, tama a Hona, rahi atu ranei tou aroha ki ahau i to enei? Ka mea tera ki a ia, Ae, e te Ariki; e mohio ana koe e aroha ana ahau ki a koe. Ka mea ia ki a ia, Whangainga aku reme. 16 Ka mea ano ia ki a ia, ko te rua o nga meatanga, E Haimona, tama a Hona, e aroha ana koe ki ahau? Ka mea tera ki a ia, Ae, e te Ariki; e mohio ana koe e aroha ana ahau ki a koe. Ka mea ia ki a ia, Whangainga aku hipi. 17 Ka mea ia ki a ia, ko te toru o nga meatanga, E Haimona, tama a Hona, e aroha ana koe ki ahau? Ka pouri a Pita no te mea ka toru ana meatanga ki a ia, E aroha ana koe ki ahau? Ka mea tera ki a ia, E te Ariki, e mohio ana koe ki nga mea katoa; e mohio ana koe e aroha ana ahau ki a koe. Ka mea a Ihu ki a ia, Whangainga aku hipi. 18 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koe, I tou tamarikitanga, i whitiki koe i a koe, i haere ki tau wahi i pai ai: ka koroheketia koe, ka whakamarokia e koe ou ringa, ma tetahi atu koe e whitiki, e kawe ki tau wahi. e kore e pai. 19 I korerotia tenei e ia, hei tohu mo te mate e whakakororia ai ia i te Atua. A ka puaki tenei kupu ana, ka mea ia ki a ia, Arumia ahau. 20 No te tahuritanga o Pita, ka kite i te akonga i aroha ai a Ihu e aru ana; o tera hoki i okioki ki tona uma i te hapa, i mea ra, E te Ariki, ko wai te kaituku i a koe? 21 A, i te kitenga o Pita ia ia, ka mea ki a Ihu, E te Ariki, e aha ra tenei tangata? 22 Ka mea a Ihu ki a ia, Ki te pai ahau kia noho tonu ia kia tae mai ra ano ahau, hei aha mau? whai koe i ahau. 23 Heoi ka puta atu tenei kupu ki nga hoa, e kore taua akonga e mate: otiia kihai a Ihu i mea ki a ia, E kore ia e mate; engari, Ki te pai ahau kia noho tonu ia kia tae mai ra ano ahau, hei aha mau? 24 Ko te akonga tenei e whakaatu nei i enei mea, ko te kaituhituhi hoki ia i enei mea: e mohio ana ano matou he pono tana whakaatu. 25 Na tera atu ano tona tini o nga mea i mea ai a Ihu me i tuhia katoatia, e mea ana ahau, e kore pea te ao nei e whai takotoranga mo nga pukapuka e tuhia. Amine.
85
Nga Mahi a nga Apotoro
18 Na ka hokona e taua tangata he mara ki te utu o te kino; na ka hinga tuohu, ka pakaru i waenganui, puta katoa ana ona whekau ki waho. 19 I mohiotia tenei e te hunga katoa e noho ana i Hiruharama; no reira i huaina ai taua mara ki to ratou reo, ko Akelarama, ara, Ko te mara o te toto. 20 Kua oti hoki te tuhituhi ki te pukapuka o nga Waiata, Kia ururatia tona nohoanga, kaua hoki tetahi e noho ki reira: me tango ano tana mahi tirotiro i tetahi atu. 21 Na, ko enei tangata i haere tahi nei me tatou i nga wa katoa i haereere mai ai te Ariki, a Ihu, i roto i a tatou; 22 Ka timata i te iriiringa a Hoani a tae noa ki te ra i tangohia atu ai ia i a tatou, me whakatu tetahi hei hoa mo tatou hei kaiwhakaatu mo tona aranga. 23 A tokorua a ratou i whakarite ai, ko Hohepa i huaina nei ko Pahapa, ko tetahi o ona ingoa ko Hutuha, raua ko Matiaha. 24 Na ka inoi ratou, ka mea, Ko koe, e te Ariki, e mohio ana ki nga ngakau o nga tangata katoa, whakaaturia mai ko tau i whiriwhiri ai o enei tokorua; 25 Kia uru ai ia ki tenei mahi minita, ki te mahi apotoro hoki, i taka ai a Hura i runga i te he, kia haere ai ia ki tona wahi. 26 Na ka hoatu e ratou o ratou rota; na ka tau te rota ki a Matiaha; a uru ana ia ki nga apotoro tekau ma tahi.
UPOKO 1 1 Ko te pukapuka o mua he mea tuhituhi naku, e Teopira, mo nga mea katoa i timata ai a Ihu te mahi, te ako; 2 Tae noa ki te ra i tangohia atu ai ia, i muri iho i ta te Wairua Tapu hoatutanga i nga ture ki nga apotoro i whiriwhiria e ia: 3 I whakakite ano hoki ia ia ia ki a ratou i muri i tona mamaetanga i te ora, he maha nga tohu e kore e he, i kitea e ratou i nga ra e wha tekau, i korero ai i nga mea o te rangatiratanga o te Atua. 4 A, i a ratou ka huihui tahi me ratou, ka whai kupu ia kia kaua ratou e haere atu i Hiruharama, a ka tatari ki te mea i korerotia i mua e te Matua, i rongo ra koutou ki ahau. 5 I iriiri hoki a Hoani ki te wai; engari e kore e maha ake nga ra ka iriiria ki te Wairua Tapu. 6 No reira, ia ratou ka tamene, ka ui ratou ki a ia, E te Ariki, ko te wa ianei tenei e whakahoki ai koe i te rangatiratanga ki a Iharaira? 7 Na ko tana meatanga ki a ratou, Ehara ma koutou te mohio ki nga taima, ki nga taima ranei, kua whakaritea e te Matua mana ake te tikanga. 8 Otira ka riro he kaha i a koutou, ina haere mai te Wairua Tapu ki runga ki a koutou: a hei kaiwhakaatu koutou moku ki Hiruharama, ki Huria katoa, ki Hamaria hoki, a tae noa ki te pito whakamutunga o te whenua. 9 A, no ka mutu tana korero i enei mea, i a ratou ano e titiro ana, ka tangohia atu ia; na te kapua i kopaki atu i o ratou kanohi. 10 A, i a ratou e titiro matatau atu ana ki te rangi, i a ia e haere ana, na ko nga tangata tokorua e tu ana i to ratou taha, he ma nga kakahu; 11 E mea ana, E nga tangata o Kariri, he aha ta koutou e tu, e matakitaki atu na ki te rangi? ko tenei Ihu ano kua tangohia atu na i a koutou ki te rangi, ka pera ano tona haerenga mai me koutou i kite i tona haerenga ki te rangi. 12 Na hoki ana ratou ki Hiruharama i te maunga e kiia nei ko Oriwa, he wahi e tata ana ki Hiruharama, he haerenga hapati. 13 A ka tomo ratou ki roto, ka kake ki tetahi ruma i runga, i reira i noho ai a Pita, a Hemi, a Hoani, a Anaru, a Piripi, a Tamati, a Patoromu, a Matiu, a Hemi tama a Arapiu, a Haimona Hereti. ko Hura teina o Hemi. 14 Ko enei katoa kotahi tonu te whakaaro i u ai ki te inoi, ki te karakia, me nga wahine, me Meri hoki whaea o Ihu, me ona teina. 15 I aua ra ka whakatika a Pita i waenganui o nga akonga, ka mea, (Me te mea kotahi rau e rua tekau te tokomaha o nga ingoa; 16 E oku teina, i tika ano kia rite tenei karaipiture, ta te Wairua Tapu i korerotia ra i mua e te mangai o Rawiri mo Hura, mo te kaiarahi i te hunga nana i hopu a Ihu. 17 I huihuia tahitia hoki ia ki a tatou, i a ia ano tetahi wahi o tenei mahi minita.
UPOKO 2 1 ¶ A, no ka taka mai te ra o te Petekoha, e noho tahi ana ratou katoa i te wahi kotahi. 2 Na puta whakarere mai ana he haruru no te rangi, ano he hau nui e keri ana, a ki katoa te whare i noho ai ratou. 3 Heoi puta mai ana ki a ratou etahi arero he mea manganga, ano he ahi, a tau iho ana ki runga ki tenei, ki tenei o ratou. 4 Na ki tonu ratou katoa i te Wairua Tapu, a ka timata te korero, rere ke ana nga reo, rite tonu ki ta te Wairua i hoatu ai ki a ratou kia korerotia. 5 I Hiruharama ano e noho ana etahi Hurai, he hunga whakaaro, no nga iwi katoa i raro o te rangi. 6 Na i te wa i rangona ai tenei haruru, ka whakarapopoto te mano, ka pororaru, no te mea ka rangona e tera, e tera tona reo e korerotia ana e ratou. 7 Na ka oho ratou katoa, ka miharo, ka mea tetahi ki tetahi, Na, ehara ianei enei katoa e korero nei i te hunga no Kariri? 8 Na he aha tatou ka rongo nei, ia tangata, ia tangata, i o tatou reo o to tatou whanautanga? 9 Nga Patia, me nga Meri, me nga Erama, me te hunga e noho ana i Mehopotamia, i Huria, i Kapadokia, i Ponoto, i Ahia; 10 I Pirikia, i Pamapuria, i Ihipa, i nga wahi o Ripia e patata ana ki Hairini, me nga manene o Roma, nga Hurai, me nga porohiraiti; 11 E nga Kariti, e nga Arapi, e rongo ana tatou ki a ratou e korero ana io tatou reo nga mahi whakamiharo a te Atua. 12 A miharo ana ratou katoa, pohehe ana, ka mea tetahi ki tetahi, He aha tenei? 13 Ko etahi i tawai, i mea, E ki ana enei tangata i te waina hou. 14 Na ka whakatika a Pita me te tekau ma tahi, ka ara tona reo, ka mea ki a ratou, E nga tangata o Huria, me koutou katoa e noho ana i Hiruharama, kia mohio koutou ki tenei, kia rongo hoki ki aku kupu.
86
NGA MAHI A NGA APOTORO
15 Ehara hoki enei i te haurangi me ta koutou e whakaaro nei, ko te toru anake hoki tenei o nga haora o te ra. 16 Engari ko te mea tenei i korerotia e Hoera poropiti; 17 A tenei ake kei nga ra whakamutunga, e ai ta te Atua, ka ringihia e ahau toku Wairua ki nga kikokiko katoa: a ka poropiti a koutou tama, a koutou tamahine, ka kite hoki a koutou taitamariki i nga kitenga, ka moemoea hoki o koutou kaumatua. : 18 I aua ra ano ka ringihia e ahau toku Wairua ki aku pononga tane, ki aku pononga wahine; a ka poropiti ratou. 19 Ka whakakitea ano e ahau nga mea whakamiharo i te rangi i runga, me nga tohu ki te whenua i raro; he toto, he kapura, he kohu paowa: 20 Ka huri te ra hei pouri, te marama hoki hei toto, i mua o te taenga mai o taua ra nui, rongonui o Ihowa. 21 Na, tenei ake, ko nga tangata katoa e karanga ana ki te ingoa o te Ariki ka ora. 22 E nga tangata o Iharaira, whakarongo ki enei kupu; Ko Ihu o Nahareta, he tangata i whakamatauria e te Atua ki a koutou i runga i nga merekara, i nga mea whakamiharo, i nga tohu i mahia e te Atua ma roto i a ia i waenganui i a koutou, e matau na ano koutou. 23 He mea tuku ia i runga i te whakaaro nui, i to te Atua mohio i mua, hopukia ana e koutou, ripekatia ana, whakamatea iho e nga ringa kino. 24 Na te Atua ia i whakaara ake, nana i wewete nga mamae o te mate: no te mea e kore ia e taea te pupuri e taua mate. 25 Ko ta Rawiri korero hoki mona, I kite ahau i te Ariki i nga ra katoa ki toku aroaro, kei toku ringa matau nei ia, e kore ai ahau e whakakorikoria. 26 Koia i koa ai toku ngakau, i koa ai toku arero; ka okioki ano oku kikokiko i runga i te tumanako. 27 No te mea e kore e waiho e koe toku wairua i te reinga, e kore ano e tukua tau Mea Tapu kia kite i te pirau. 28 Kua whakakitea e koe ki ahau nga huarahi o te ora; ka meinga e koe kia ki tonu toku koa i tou mata. 29 E oku teina, e tika ana kia aronui he kupu ki a koutou mo te tupuna nei mo Rawiri, kua mate ia, kua tanumia, kei a tatou ano tona urupa, a taea noatia tenei ra. 30 Na, i te mea he poropiti ia, a i mohio kua oati te Atua i te oati ki a ia, ka whakaputaina ake tetahi, he hua no tona hope, hei noho ki runga ki tona torona; 31 I kite ia i tenei i mua, korerotia ana e ia te aranga o te Karaiti, ara kihai tona wairua i waiho i te reinga, kihai ano tona kikokiko i kite i te pirau. 32 Kua whakaarahia ake tenei Ihu e te Atua: ko matou katoa nga kaiwhakaatu. 33 Na, ka oti nei te whakanui e te ringa matau o te Atua, a ka riro mai i te Matua te Wairua Tapu i korerotia i mua, kua ringihia mai e ia tenei e kite nei, e rongo nei koutou. 34 Kahore hoki a Rawiri i kake ki te rangi; heoi e mea ana ia, I mea a Ihowa ki toku Ariki, hei toku matau koe noho ai 35 Kia meinga ra ano e ahau ou hoariri hei turanga waewae mou. 36 No reira ka kia matau pu te whare katoa o Iharaira, kua meinga e te Atua hei Ariki, hei Karaiti, taua Ihu i ripekatia na e koutou. 37 No to ratou rongonga, ka werowero i roto io ratou ngakau, ka mea ki a Pita ratou ko era atu apotoro, E nga tuakana, me aha matou? 38 Na ko te meatanga a Pita ki a ratou, Ripeneta, kia iriiria tena tangata, tena tangata o koutou i runga i te ingoa o Ihu
Karaiti, mo te murunga hara, a ka riro ia koutou te mea homai, ara te Wairua Tapu. 39 Ki a koutou hoki te kupu whakaari, ki a koutou tamariki, ki te hunga katoa ano o tawhiti, ki nga mea e karangatia e te Ariki, e to tatou Atua. 40 He maha atu ano nga kupu i korero ai, i kauwhau ai ia, i mea ai, Me whakaora koutou ia koutou i tenei whakatupuranga parori ke. 41 Na, ko te hunga i pai ki te tango i tana kupu i iriiria: me te mea e toru mano nga wairua i honoa mai ki a ratou i taua ra. 42 A iu tonu ratou ki te whakaakoranga a nga apotoro, ki te kotahitanga, ki te whawhati taro, a ki te inoi. 43 Tau iho ana te wehi ki nga wairua katoa: he maha hoki nga mea whakamiharo me nga tohu i mahia e nga apotoro. 44 I noho tahi ano te hunga whakapono katoa, i huihuia ano hoki a ratou mea katoa; 45 I hokona atu hoki a ratou rawa me o ratou taonga, tuwhaina ana ma te katoa, rite tonu ki te mate o tenei, o tenei. 46 A haere tonu ana ratou i tenei ra, i tenei ra, kotahi tonu te whakaaro i roto i te temepara, i te whawhati taro i tenei whare, i tenei whare, i kai i a ratou kai i runga i te koa, i te ngakau tapatahi. 47 E whakamoemiti ana ki te Atua, e paingia ana hoki e te iwi katoa. A honoa mai ana e te Ariki ki te hahi i tena ra, i tena ra, i tena ra, te hunga e whakaorangia ana. UPOKO 3 1 ¶ Na e haere tahi atu ana a Pita raua ko Hoani ki te temepara i te haora inoi, i te iwa o nga haora. 2 Na ka kawea mai tetahi tangata kopa no te kopu mai ano o tona whaea, he mea whakatakoto i tenei ra, i tenei ra, ki te kuwaha o te temepara i huaina nei ko Ataahua, ki te tono mea mana i te hunga e tomo ana ki te temepara; 3 No tona kitenga ia Pita raua ko Hoani meake tomo ki te temepara, ka tono ia i tetahi mea mana. 4 Na ka whakamau atu nga kanohi o Pita raua ko Hoani ki a ia, ka mea, Titiro mai ki a maua. 5 Ka whakarongo ia ki a raua, hua noa e riro mai tetahi mea a raua. 6 Ano ra ko Pita, Ko te hiriwa me te koura kahore i ahau; ko te mea ia kei ahau ka hoatu e ahau ki a koe: I runga i te ingoa o Ihu Karaiti o Nahareta, whakatika, haere. 7 Katahi ia ka mau ki tona ringa matau ka whakaara ake i a ia: i reira tonu kua whai kaha ona waewae me nga pona. 8 A, ko tona mawhititanga ake, ka tu, ka haere, tomo tahi ana me raua ki te temepara, e haere ana, e tupeke ana, e whakamoemiti ana ki te Atua. 9 A i kite te iwi katoa i a ia e haere ana, e whakamoemiti ana ki te Atua. 10 Ka mohio ratou ko ia ano tera i noho ra ki te tatau Ataahua o te temepara, tono mea ai mana: na nui atu to ratou miharo me te ihiihi ki taua mea i pa ki a ia. 11 I te mea e pupuri ana te kopa i whakaorangia ra ki a Pita raua ko Hoani, ka oma atu te iwi katoa ki a ratou i te whakamahau i huaina nei ko ta Horomona, nui rawa te miharo. 12 A, i te kitenga o Pita, ka whai kupu atu ia ki te iwi, E nga tangata o Iharaira, he aha ta koutou e miharo nei ki tenei? he aha hoki koutou ka titiro pu mai ai ki a maua, me
87
NGA MAHI A NGA APOTORO
te mea na to maua kaha, na to maua tapu ranei i mea ai tenei tangata kia haere? 13 Na te Atua o Aperahama, o Ihaka, o Hakopa, na te Atua o o tatou matua, i whakakororia tana Tama a Ihu; i tukua atu nei e koutou, i whakakahoretia i te aroaro o Pirato, i tona whakaaro kia tukua ia. 14 Otira whakakahoretia ana e koutou te Mea Tapu, te Mea Tika, tonoa ana ko te tangata kohuru kia homai ki a koutou; 15 Patua ana hoki e koutou te Rangatira o te ora, i whakaarahia nei e te Atua i te hunga mate; ko matou hei kaiwhakaatu. 16 A na tona ingoa i whakakahangia tenei tangata, na te whakapono ki tona ingoa, e kite nei, e matau nei koutou; 17 Na, e oku teina, e mahara ana ahau na te kuware tena mahi a koutou, pera i ta o koutou rangatira. 18 Na, ko nga mea a te Atua i whakakitea i mua e te mangai o ana poropiti katoa, mo te Karaiti kia mamae, kua rite enei i a ia. 19 No reira, ripeneta, tahuri mai, kia murua o koutou hara, kia puta mai ai nga wa whakahauora i te aroaro o te Ariki; 20 A ka tonoa mai e ia a Ihu Karaiti, i kauwhautia ra ki a koutou i mua. 21 Kua takoto te tikanga kia noho ia ki te rangi a taea noatia nga wa o te whakahokinga mai o nga mea katoa, i korero ai te Atua ki te mangai o ana poropiti tapu no te timatanga ra ano o te ao. 22 I mea ra hoki a Mohi, Ma te Ariki, ma te Atua, e whakaara ake he poropiti mo koutou i roto io koutou teina, he penei ano me ahau; ko ia ta koutou e whakarongo ai i nga mea katoa e mea ai ia ki a koutou. 23 A tenei ake, ko nga wairua katoa e kore e whakarongo ki taua poropiti, ka whakamatea rawatia i roto i te iwi. 24 Ae ra, ko nga poropiti katoa o Hamuera iho ano, me o muri iho, ko te hunga katoa i korero, i whakaatu ano hoki ratou i enei ra. 25 Ko koutou nga tamariki a nga poropiti, a te kawenata hoki i whakatakotoria e te Atua ki o tatou matua, i mea ra ia ki a Aperahama, Ma tou uri ka manaakitia ai nga hapu katoa o te whenua. 26 Mo koutou i te tuatahi, i tana whakaaranga ake ai i tana Tama, te tononga mai nei a te Atua ia ia ki a koutou hei manaaki i a koutou, hei whakatahuri i tenei, i tenei o koutou io koutou kino.
7 A, no ka whakaturia raua ki waenganui, ka ui ratou, Tena koa te mana, te ingoa ranei, i meatia ai tenei e korua? 8 Na, kua ki a Pita i te Wairua Tapu, ka mea ki a ratou, E nga rangatira o te iwi, e nga kaumatua o Iharaira; 9 Ki te uiuia tatou aianei mo te mahi pai i mahia ki te turoro, i peheatia ai ia i ora ai; 10 Kia mohio koutou katoa, me te iwi katoa o Iharaira, na te ingoa o Ihu Karaiti o Nahareta, i ripekatia na e koutou, i whakaarahia ake nei e te Atua i te hunga mate, nana tenei tangata i tu ora ai i to koutou aroaro. 11 Ko te kohatu tenei i whakakahoretia e koutou, e nga kaihanga, a kua meinga nei hei upoko mo te kokonga. 12 Kahore hoki he ora i tetahi atu: kahore hoki he ingoa ke atu i raro o te rangi kua homai ki nga tangata, e ora ai tatou. 13 Na ka kite ratou i te maia o Pita raua ko Hoani, a ka matau ki a raua ehara i te mea whakaako, engari he hunga kuware, ka miharo ratou; a ka mohio ratou kei a Ihu ano ratou. 14 Ka kite hoki i te tangata i whakaorangia e tu tahi ana me ratou, kahore rawa i taea tetahi kupu whakahe ma ratou. 15 Otira ka mea ratou kia haere ki waho o te runanga, ka korerorero ki a ratou ano, 16 Ka mea, Me aha e tatou enei tangata? ka kitea nei hoki he merekara nui kua meinga nei e raua ki te hunga katoa e noho ana i Hiruharama; a e kore e taea e matou te whakakahore. 17 Otira, kia kaua ai e horapa atu ki roto ki te iwi, kia kaha ta tatou whakawehi ia raua, kei korero ki tetahi tangata a muri ake nei i runga i tenei ingoa. 18 A karangatia ana raua e ratou, ka mea kia kaua rawa e korero, kia kaua e whakaako i runga i te ingoa o Ihu. 19 Na ka whakahoki a Pita raua ko Hoani ki a ratou, ka mea, Whakaaroa e koutou, ka tika ranei ki te aroaro o te Atua ko koutou kia whakarangona, kaua ki te Atua? 20 E kore hoki e ahei kia kaua e korerotia e maua nga mea i kite ai, i rongo ai matou. 21 Heoi whakawehi ana ano ratou ia raua, a tukua ana kia haere, kihai hoki i kitea he mea e whiua ai raua, i wehi i te iwi: i whakakororia katoa nei nga tangata i te Atua mo taua mea i meatia. 22 No te mea kua neke atu i te wha tekau nga tau o te tangata i meinga nei ki a ia tenei merekara whakaora. 23 A ka oti raua te tuku, ka haere ki o raua hoa, a korerotia ana nga mea katoa i korero ai nga tohunga nui me nga kaumatua ki a raua. 24 A, i to ratou rongonga i tenei, ka karanga ake ratou ki te Atua kotahi tonu te reo, ka mea, E te Ariki, ko koe te Atua, nana nei i hanga te rangi, te whenua, te moana, me nga mea katoa o roto; 25 Nau te kupu i korerotia e te mangai o tau pononga, o Rawiri, He aha ka nana ai nga tauiwi, ka whakaaro horihori ai nga iwi? 26 I whakatika ake nga kingi o te whenua, i huihui nga rangatira, ki te whawhai ki te Ariki raua ko tana Karaiti. 27 He pono hoki kua huihui tahi a Herora raua ko Ponotio Pirato me nga Tauiwi, me te iwi o Iharaira, ki tau Tama tapu, ki a Ihu i whakawahia nei e koe; 28 Ki te mea i ta tou ringa, i ta tou whakaaro i whakatakoto ai i mua kia meatia. 29 Na, titiro mai, e te Ariki, aianei ki a ratou kupu whakawehi: tukua mai hoki ki au pononga kia tino maia te korero i tau kupu;
UPOKO 4 1 ¶ A, i a raua e korero ana ki te iwi, ka tae mai nga tohunga, te rangatira o te temepara, me nga Haruki, ki a raua. 2 He pouri hoki mo ta raua ako i te iwi, mo te kauwhau hoki i runga ia Ihu i te aranga mai i te hunga mate. 3 Na ka mau o ratou ringa ki a raua, meinga ana kia tiakina kia ao ra ano te ra, i te mea kua ahiahi. 4 Otira he tokomaha o te hunga i rongo i te kupu i whakapono; a ko te tokomaha o nga tangata me te mea e rima mano. 5 Na i te aonga ake ka tu o ratou rangatira, o nga kaumatua, o nga karaipi. 6 Na, ko te tino tohunga, ko Anaha, ko Kaiapa, ko Hoani, ko Arehanera, me nga whanaunga katoa o te tohunga nui, ka huihui ki Hiruharama.
88
NGA MAHI A NGA APOTORO
30 Ko koe e totoro mai ana tou ringa ki te whakaora; kia mahia hoki nga tohu me nga mea whakamiharo i runga i te ingoa o tau Tama tapu, o Ihu. 31 A, ka mutu ta ratou inoi, ka ngaueue te wahi i huihui ai ratou; a ki katoa ratou i te Wairua Tapu, a maia noa ratou ki te korero i te kupu a te Atua. 32 Kotahi ano ngakau, kotahi ano wairua o te mano o te hunga whakapono: kihai ano tetahi o ratou i mea, mana ake tetahi o ana taonga; engari he mea huihui a ratou mea katoa. 33 A nui atu te kaha i whakapuakina ai e nga apotoro te aranga o te Ariki, o Ihu: he nui ano te aroha noa i runga ia ratou katoa. 34 Kare hoki tetahi o ratou i hapa; 35 A whakatakotoria ana ki nga waewae o nga apotoro: na ka tuwhaina ma ia tangata, ma ia tangata, he mea whakarite ki te mate o ia tangata. 36 A ko Hohi, i huaina e nga apotoro ko Panapa, ko te tikanga tenei ina whakamaoritia, Ko te tama a te whakamarietanga, he Riwaiti, no Kaiperu te whenua; 37 He whenua to ratou, na hokona atu ana, mauria ana nga moni, whakatakotoria ana ki nga waewae o nga apotoro.
15 Na reira hoki ka mauria e ratou nga turoro ki nga ara, whakatakotoria ana ki runga i nga moenga, i nga whariki, me kore noa e taumarumaru iho ki te atarangi o Pita tetahi o ratou e haere ana. 16 I hui katoa mai ano te mano i nga pa katoa e patata ana ki Hiruharama, me te mau mai i nga turoro, i te hunga e whakaporeareatia ana e nga wairua poke; a whakaorangia ana ratou katoa. 17 Na ka whakatika te tohunga nui ratou ko ona hoa katoa, ara te titorehanga ki nga Haruki, ki tonu ratou i te riri. 18 Na ka pa o ratou ringa ki nga apotoro, maka ana ratou ki te whare herehere nui. 19 Otira na te anahera a te Ariki i uakina nga tatau o te whare herehere i te po; 20 Haere, e tu i roto i te temepara, ka korero ki te iwi i nga kupu katoa o tenei ora. 21 A ka rongo ratou i tenei, ka tomo ki te temepara i te atatu, ka whakaako. Na ko te haerenga mai o te tino tohunga ratou ko ona hoa, karangatia ana kia huihui te runanga me nga kaumatua katoa o nga tama a Iharaira, a tono tangata ana ki te whare herehere hei tiki ia ratou. 22 Otira, no te taenga atu o nga katipa, kihai i kitea i roto i te whare herehere, ka hoki mai, ka korero, 23 Ka mea, Rokohina atu e matou e tutaki tonu ana te whare herehere u tonu, me nga kaitiaki e tu ana i waho o nga tatau; no te whakatuwheratanga, kahore he tangata i kitea e matou i roto. 24 A, no ka rongo te tohunga nui, te rangatira o te temepara, me nga tohunga nui ki enei mea, ka pohehe ratou he aha ra te tukunga iho o tenei mea. 25 Na ko te haerenga mai o tetahi, ka korero ki a ratou, ka mea, Nana, ko te hunga i maka ra e koutou ki te whare herehere, e tu mai nei i te temepara, e whakaako ana i te iwi. 26 Katahi ka haere te rangatira ratou ko nga katipa, a arahina mai ana ratou, otira kihai i taka kinotia; i wehi hoki ratou i te iwi, kei akina ratou ki te kohatu. 27 A, ka oti ratou te arahi mai, ka whakaturia ki mua i te runanga: na ka ui te tohunga nui ki a ratou, 28 Ka mea, Kihai ianei matou i ata whakatupato ia koutou kia kaua e whakaako i runga i tenei ingoa? na, kua ki nei a Hiruharama i ta koutou whakaakoranga, ae mea ana koutou kia whakairia nga toto o tenei tangata ki runga ki a matou. 29 Na ka whakahoki a Pita ratou ko nga apotoro, ka mea, Me whakarongo ra matou ki te Atua, kaua ki te tangata. 30 Na te Atua o o tatou tupuna i whakaara ake a Ihu, i whakamatea na e koutou, he mea whakairi ki runga ki te rakau. 31 Kua oti ia te whakanoho e te ringa matau o te Atua ki runga, hei Piriniha, hei Kaiwhakaora, hei homai i te ripeneta, i te murunga hara ki a Iharaira. 32 Ko matou ano ona kaiwhakaatu mo enei mea; he pera ano te Wairua Tapu, i homai nei e te Atua ki te hunga e rongo ana ki a ia. 33 Na, i to ratou rongonga i tenei, tu tonu ki o ratou ngakau, a ka whakaaro kia whakamatea ratou. 34 Na ka whakatika tetahi o nga Parihi i roto i te runanga, ko Kamariera te ingoa, he kaiwhakaako i te ture, he tangata e mohiotia ana e te iwi katoa, ka mea, kia nekehia atu nga apotoro ki waho mo tetahi wa poto nei; 35 Na ko tana meatanga ki a ratou, E nga tangata o Iharaira, kia tupato ki ta koutou e mea ai ki enei tangata.
UPOKO 5 1 Na ko tetahi tangata ko Anania te ingoa, raua ko tana wahine, ko Hapaira, i hoko atu i tetahi whenua; 2 A puritia ana e ia tetahi wahi o te utu, ko tana wahine hoki i mohio ki taua mea, mauria ana tetahi wahi, whakatakotoria ana ki nga waewae o nga apotoro. 3 Na ko te meatanga atu a Pita, E Anania, na te aha i whakakiia ai tou ngakau e Hatana kia teka koe ki te Wairua Tapu, kia puritia atu ai tetahi wahi o te utu o te whenua? 4 I te mea e toe ana, he teka ianei nau ake? a i muri i te hokonga, he teka ianei i a koe ano? he aha tenei mea i whakaaroa ai e koe i roto i tou ngakau? kahore koe i teka ki te tangata, engari ki te Atua. 5 A, no te rongonga o Anania i enei kupu, hinga ana ki raro, mate rawa: he nui ano te wehi i tau ki te hunga katoa i rongo i enei mea. 6 Na ka whakatika nga taitamariki, takai ana i a ia, a maua atu ana ia ki waho, tanumia ana. 7 A me te mea e toru nga haora i muri iho, ka tomo mai tana wahine, kihai hoki i mohio he aha te mea kua meatia. 8 Na ko te meatanga a Pita ki a ia, Korero mai ki ahau, ko te utu ranei tera i hokona atu ai e korua te whenua? Ano ra ko tera, Ae ra, mo tera. 9 Ka mea a Pita ki a ia, he aha korua i whakaaro tahi ai ki te whakamatautau i te Wairua o te Ariki? nana, kei te kuwaha nga waewae o te hunga i tanu i tau tane, ma ratou koe e kawe ki waho. 10 Na hinga tonu iho ia ki ona waewae, hemo rawa: a, ko te tomonga mai o nga taitamariki, rokohanga mai kua mate, na kawea ana ia ki waho, tanumia ana ki te taha o tana tane. 11 A nui atu te wehi o te hahi katoa, o te hunga katoa ano i rongo i enei mea. 12 A na nga ringa o nga apotoro i mahi nga tohu maha, me nga mea whakamiharo, i roto i te iwi; (i noho tahi ano ratou katoa i te whakamahau o Horomona. 13 A o era atu kihai tetahi i maia ki te whakauru mai ki a ratou: otira whakanuia ana ratou e te iwi. 14 A i honoa mai ano te hunga whakapono ki te Ariki, tona tini, te tane, te wahine.
89
NGA MAHI A NGA APOTORO
36 I nga ra ki muri ka whakatika ake a Teura, me te whakahua ia ia he tangata nui; i piri ki a ia etahi tangata, patata ki te wha rau: na patua iho ia; a ko te hunga katoa i ngohengohe ki a ia, whakamararatia atu ana, kore ake. 37 A muri iho i taua tangata ka whakatika ake ko Hura o Kariri i nga ra o te tatauranga, a kumea atu ana e ia etahi o te iwi ki te whai ia ia; a ko te hunga katoa i ngohengohe ki a ia, whakamararatia atu ana. 38 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kati te mea ki enei tangata, waiho noa iho ratou; 39 Otira ki te mea na te Atua, e kore rawa e taea e koutou te whakakahore; kei kitea e whawhai ana koutou ki te Atua. 40 A whakaae ana ratou ki a ia: na ka karangatia nga apotoro ki a ratou, ka whiua, ka whakatupatoria kia kaua rawa e korero i runga i te ingoa o Ihu, a tukua ana ratou kia haere. 41 Heoi haere hari atu ana ratou i te aroaro o te runanga, mo ratou kua meinga e pai ana kia whakataurekarekatia mo tona ingoa. 42 A, i nga ra katoa, i roto i te temepara, i nga whare katoa, kahore e mutu te whakaako, te kauwhau i a Ihu Karaiti.
13 A whakaturia ana e ratou etahi kaiwhakaatu teka, i mea, Kahore e mutu te korero kohukohu a tenei tangata mo tenei wahi tapu, mo te ture. 14 I rongo hoki matou ki a ia e mea ana, Ma tenei Ihu o Nahareta e whakangaro tenei kainga, e whakaputa ke hoki nga ritenga i homai e Mohi ki a tatou. 15 A, ko te hunga katoa e noho ana i te runanga, ka titiro pu ki a ia, ka kite i tona mata, ano he mata no te anahera. UPOKO 7 1 ¶ Katahi ka mea te tohunga nui, He pono ranei enei mea? 2 Na ka mea ia, E nga tuakana, e oku matua, whakarongo mai; I puta mai te Atua o te kororia ki to tatou matua, ki a Aperahama, i a ia i Mehopotamia, a kiano i noho ki Harana, 3 Ka mea ki a ia, Haere atu i tou whenua, i ou whanaunga, a haere ki te whenua e whakaaturia e ahau ki a koe. 4 Na haere mai ana ia i te whenua o nga Karari, noho ana ki Harana: a, no te matenga o tona papa, ka whakahekea mai ia e ia i reira ki tenei whenua e noho nei koutou. 5 A kihai i hoatu he kainga mona i reira, kahore rawa, ahakoa he turanga waewae noa: heoi i oati ia ka hoatu a reira e ia hei kainga mona, mo ona uri hoki i muri ia ia, i te mea kahore ano ana tamariki. . 6 A i penei te korero a te Atua, Tera tona uri e noho manene ki te whenua ke; ka whakataurekarekatia hoki, ka tukinotia e ratou, e wha rau tau. 7 Na, ko te iwi e meinga ai ratou hei pononga, ka whakawakia e ahau, e ai ta te Atua: muri iho i tenei ka puta mai ratou, a ka mahi ki ahau i tenei wahi. 8 A i homai ano e ia ki a ia te kawenata o te kotinga: a whanau ake ta Aperahama ko Ihaka, ai te waru o nga ra ka kotia; na Ihaka ko Hakopa; na Hakopa nga tupuna kotahi tekau ma rua. 9 Na ka hae nga tupuna, a hokona ana a Hohepa ki Ihipa: otira i a ia te Atua; 10 Nana ia i whakaora i ona matenga katoa, a hoatu ana ki a ia he pai, he matauranga i te aroaro o Parao kingi o Ihipa; a meinga ana ia e ia hei kawana mo Ihipa, mo tona whare katoa. 11 Na ka puta he matekai ki te whenua katoa o Ihipa, o Kanaana, a he mate nui: kihai rawa i kitea he oranga eo tatou matua. 12 A, i te rongonga o Hakopa, he witi kei Ihipa, ka tonoa e ia o tatou matua, ko te tononga tuatahi. 13 A, no te tononga tuarua, ka whakamohiotia a Hohepa ki ona tuakana; a ka mohiotia e Parao te whanau o Hohepa. 14 Na ka tono tangata a Hohepa ki te karanga i tona papa, ia Hakopa ki a ia, me ona huanga katoa, e whitu tekau ma rima nga wairua. 15 Na ka heke a Hakopa ki Ihipa, a ka mate, a ia me o tatou matua. 16 A kawea atu ana ratou ki Hekeme, whakatakotoria ana ki te urupa i hokona mai ra e Aperahama, he moni hiriwa te utu, i nga tama a Hamora i Hekeme. 17 A, no ka tata mai te wa mo te kupu whakaari, i oati ai te Atua ki a Aperahama, ka tupu te iwi, ka tini haere ki Ihipa; 18 A tae noa ki te whakatikanga ake o tetahi atu kingi, kihai nei i mohio ki a Hohepa. 19 Ko ia te mea nana i tinihanga o tatou whanaunga, i whakatupu kino o tatou matua, i meatia ai kia maka atu a ratou tamariki kei ora.
UPOKO 6 1 ¶ Na i aua ra, i te mea ka tokomaha haere nga akonga ka amuamu nga Hurai Kariki ki nga Hiperu, no te mea i mahue o ratou pouaru i nga tuwhanga mea o tenei ra, o tenei ra. 2 Katahi ka karangatia e te tekau ma rua te mano o nga akonga, ka mea, E kore e pai kia whakarerea e matou te kupu a te Atua, a kia mahi tepu. 3 No reira, e oku teina, tirohia mai i roto i a koutou kia tokowhitu nga tangata e korerotia paitia ana, e ki ana i te Wairua Tapu, i te matauranga, a ma matou ratou e whakatu ki tenei mahi. 4 Ko matou ia ka u tonu ki te inoi, ki te mahi i te kupu. 5 A pai tonu te korero a te mano katoa: a ka whiriwhiria e ratou a Tepene, he tangata ki tonu i te whakapono, i te Wairua Tapu, ko Piripi, ko Porokoro, ko Nikanora, ko Timona, ko Paremena, ko Nikora he porohiraiti no Anatioka. Na whakaturia ana ratou ki te aroaro o nga apotoro: ka mutu te inoi, ka whakapa i o ratou ringa ki runga ki a ratou. 7 Heoi tupu ana te kupu a te Atua; tino nui haere ana te tokomaha o nga akonga i Hiruharama; he tokomaha ano hoki o nga tohunga i ngohengohe ki te whakapono. 8 A ko Tepene, ki tonu i te whakapono, i te mana, nui atu nga merekara me nga merekara i meatia e ia i roto i te iwi. 9 Na ka whakatika etahi o te whare karakia, e kiia nei ko te whare karakia o nga Riperetini, me nga tangata o Hairini, o Arehanaria, o te hunga hoki o Kirikia, o Ahia, ka totohe ki a Tepene. 10 Heoi kihai i taea e ratou te tu atu ki tona matauranga me te wairua i korero ai ia. 11 Na ka whakakiki ratou i etahi tangata hei mea, I rongo matou ia ia e korero kohukohu ana mo Mohi, mo te Atua ano hoki. 12 Na ka whakaohokia e ratou te iwi, nga kaumatua, me nga karaipi, na ka mau ia ki a ia, hopukia ana, kawea atu ana ki te runanga.
90
NGA MAHI A NGA APOTORO
20 No taua wa ka whanau a Mohi, he tangata ataahua; 21 A, ka maka atu ia, ka tangohia ake ia e te tamahine a Parao, a atawhaitia ana hei tamaiti ake mana. Na i ata whakaakona a Mohi ki nga mea katoa o te matauranga o nga Ihipiana; a he mana rawa ia, i te kupu, i te mahi. 23 A, ka tata ona tau ki te wha tekau, ka uru mai te whakaaro ki tona ngakau kia haere ia ki ona tuakana, ki nga tama a Iharaira. 24 A, i tona kitenga i tetahi o ratou e tukinotia ana, ka awhinatia ia e ia, a ka whai utu mo te tangata i tukinotia ra, patua iho te Ihipiana; 25 Hua noa e mohio ona tuakana ma tona ringa ano te Atua e whakaora ai ratou: heoi kihai ratou i mohio. 26 Na i te aonga ake ka puta atu ia ki a ratou i a raua e whawhai ana, ka mea kia houhia raua, ka mea, E mara ma, he tuakana, he teina; he aha koutou ka he ai tetahi ki tetahi? 27 Otira peia atu ana ia e te tangata nana te he ki tona hoa; i mea ia, Na wai koe i mea hei rangatira, hei kaiwhakawa mo maua? 28 E mea ana koe ki te whakamate i ahau, me koe i whakamate ra i te Ihipiana inanahi? 29 Na ka tahuti a Mohi i taua korero, a noho manene ana i Miriana; a tokorua ana tama i whanau ki reira. 30 A, no ka tutuki nga tau e wha tekau, ka puta ki a ia tetahi anahera a te Ariki i te koraha o Maunga Hinai, i roto i te mura ahi i te rakau. 31 A, no te kitenga o Mohi, ka miharo ki taua whakakitenga: a, i a ia ka whakatata atu ki te matakitaki, ka puta mai te reo o Ihowa ki a ia; 32 Ka mea, Ko ahau te Atua o ou matua, te Atua o Aperahama, te Atua o Ihaka, te Atua o Hakopa. Na wiri ana a Mohi, kihai i maia ki te titiro atu. 33 Na ka mea te Ariki ki a ia, Wetekina ou hu i ou waewae: ko te wahi hoki e tu na koe he oneone tapu. 34 Kua kite ahau, kua kite hoki i te mate o toku iwi e noho nei i Ihipa, kua rongo hoki i ta ratou aue, a kua heke iho nei ahau ki te whakaora ia ratou. Na haere mai, ka tonoa koe e ahau ki Ihipa. 35 Na ko taua Mohi i whakakahoretia ra e ratou, i mea ra ratou, na wai koe i mea hei rangatira, hei kaiwhakawa? ko ia ano i tonoa e te Atua hei rangatira, hei kaiwhakaora, he mea na te ringa o te anahera i puta mai ra ki a ia i te rakau. 36 Na ia ratou i arahi mai, i muri iho i tana mahinga i nga mea whakamiharo, i nga tohu, ki te whenua o Ihipa, ki te Moana Whero, ki te koraha hoki i nga tau e wha tekau. 37 Ko taua Mohio ano tenei i mea atu ra ki nga tamariki a Iharaira, Ma te Ariki, ma te Atua, e whakaara ake he poropiti mo koutou i roto io koutou teina, he penei ano me ahau; ko ia ta koutou e whakarongo ai. 38 Ko ia ano tenei i te hahi i te koraha raua ko te anahera i korero ra ki a ia i Maunga Hinai, ko o tatou matua hoki: i riro mai i a ia nga kupu ora hei homai ki a tatou. 39 Kihai nei o tatou matua i pai ki te whakarongo ki a ia, heoi peia atu ana ia e ratou, a hoki ana o ratou ngakau ki Ihipa; 40 A i mea ratou ki a Arona, Hanga etahi atua mo tatou hei haere ki mua i a tatou: ko tenei Mohi hoki i arahina mai nei tatou i te whenua o Ihipa, kahore tatou e mohio kua ahatia ranei ia.
41 Heoi hanga ana e ratou he kuao kau i aua ra, tapaea ana he patunga tapu ma taua whakapakoko, a koa ana o ratou ngakau ki nga mahi ao ratou ringa. 42 Na ka tahuri ke te Atua, tukua atu ana ratou kia karakia ki te ope o te rangi; ko te mea hoki ia i tuhituhia ki te pukapuka a nga poropiti, E te whare o Iharaira, i homai ranei e koutou ki ahau nga patunga tapu me nga patunga tapu i nga tau e wha tekau i te koraha? 43 Na kua mau koutou ki te tapenakara o Moroko, ki te whetu o to koutou atua o Reipana, ki nga whakapakoko i hanga e koutou hei koropiko atu; na, maku koutou e kawe atu ki tawahi o Papurona. 44 I o tatou matua te tapenakara o te whakaaturanga i te koraha, tana hoki i whakarite ai, i mea ai ki a Mohi kia hanga e ia, kia rite ki te tauira i kite ai ia. 45 A i mauria mai e o tatou matua i muri nei me Ihu ki te kainga o nga Tauiwi, i peia nei e te Atua i te aroaro o o tatou matua, a taea noatia nga ra o Rawiri; 46 I paingia nei ia e te Atua, ai inoi hoki mana e rapu he nohoanga mo te Atua o Hakopa. 47 Na Horomona ia i hanga he whare mona. 48 He ahakoa ra, e kore te Runga Rawa e noho ki nga whare i hanga e te ringa; ko ta te poropiti i ki ai, 49 Ko te rangi toku torona, ko te whenua toku turanga waewae: he whare pehea ta koutou e hanga ai moku? e ai ta Ihowa: ko te aha ranei te wahi e okioki ai ahau? 50 Ehara ianei i toku ringa nana enei mea katoa i hanga? 51 E te hunga kaki maro, kahore nei i kotia te ngakau me nga taringa, he whakakeke tonu ta koutou ki te Wairua Tapu: rite tonu ki ta o koutou matua ta koutou mahi. 52 Ko tehea o nga poropiti kihai i whakatupuria kinotia eo koutou matua? patua iho e ratou te hunga i korero i mua i te haerenga mai o te Mea Tika; ko koutou nei ona kaituku, ona kaikohuru. 53 Ko te hunga kua riro i a ratou te ture, i ta nga anahera i whakatakoto mai ai, heoi kahore i mau ki a ratou. 54 Ka rongo ratou ki enei mea, tu rawa ki roto ki o ratou ngakau, tetea ana o ratou niho ki a ia. 55 Otiia ko ia, ki tonu i te Wairua Tapu, titiro matatau atu ana ki te rangi, ka kite i te kororia o te Atua, i a Ihu hoki e tu ana i te ringa matau o te Atua; 56 A ka mea, Nana, e kite ana ahau i nga rangi e tuwhera ana, a ko te Tama a te tangata e tu ana i te ringa matau o te Atua. 57 Na he nui to ratou reo ki te hamama, ka puru i o ratou taringa, a kotahi tonu te omatanga atu ki a ia. 58 Ka maka ia ki waho o te pa, a akina ana ki te kohatu: ko nga kaititiro i whakatakoto o ratou kakahu ki nga waewae o tetahi taitamariki, ko Haora te ingoa. 59 Heoi akina ana e ratou a Tepene ki te kohatu, me ia e karanga ana ki te Atua, e mea ana, E te Ariki, e Ihu, toku wairua ki a koe. 60 Katahi ia ka tuturi ki raro, ka karanga, he nui te reo, E te Ariki, kaua tenei mea e whakairia ki a ratou. Ka mutu enei korero ana, ka moe ia. UPOKO 8 1 ¶ A i reira a Haora e whakaae ana ki tona matenga. Na i taua wa ka oho he whakatoinga nui ki te hahi i Hiruharama; a marara katoa ana ratou ki nga wahi katoa o Huria, o Hamaria;
91
NGA MAHI A NGA APOTORO
2 A na te hunga whakaaro a Tepene i tana, a he nui ta ratou tangihanga mona. 3 Ko Haora ia, tahoroa ana e ia te hahi, tomo ana ki tena whare, ki tena whare, toia atu nga tane me nga wahine, hoatu ana ki roto ki te whare herehere. 4 No reira ko ratou tonu, ko nga mea i whakamararatia ra, i haereere ki te kauwhau i te kupu. 5 Na ko Piripi i heke atu ki te pa o Hamaria, a kauwhau ana ia te Karaiti ki a ratou. 6 Na kotahi tonu te whakaaro o te mano ki te whakarongo ki nga mea i korero ai a Piripi, i a ratou e rongo ana, e kite ana i nga merekara i mea ai ia. 7 I puta mai hoki nga wairua poke i roto i te tini o nga mea e nohoia ana, he nui te reo ki te karanga: he tokomaha ano nga pararutiki, nga kopa i whakaorangia. 8 A nui atu te koa o taua pa. 9 Na i reira tetahi tangata, ko Haimona te ingoa, he mahi makutu tana i mua i roto i taua pa, a miharo ana te iwi o Hamaria, i mea hoki ia ia he tangata nui. 10 I whakarongo katoa ki a ia te iti me te rahi, i mea, Ko te kaha nui o te Atua tenei tangata. 11 A i whakarongo ratou ki a ia, no te mea kua roa ke ratou e miharo ana ki nga mahi makutu. 12 A, no ratou ka whakapono ki a Piripi e kauwhau ana i nga mea o te rangatiratanga o te Atua, mo te ingoa hoki o Ihu Karaiti, ka iriiria ratou, nga tane me nga wahine. 13 Ko Haimona tonu i whakapono: a ka iriiria, ka piri tahi ki a Piripi; a, no tona kitenga i nga merekara me nga tohu i mahia, ka miharo. 14 A, te rongonga o nga apotoro i Hiruharama kua tango a Hamaria i te kupu a te Atua, ka tonoa atu e ratou a Pita raua ko Hoani ki a ratou. 15 Na, i to ratou taenga ki raro, ka inoi mo ratou, kia riro mai te Wairua Tapu i a ratou. 16 (Kahore ano hoki ia i tau noa ki tetahi o ratou: i iriiria ano ratou i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu.) 17 Me i reira ka whakapakia iho o ratou ringa ki runga ki a ratou, a ka riro mai te Wairua Tapu ia ratou. 18 A, no te kitenga o Haimona na te whakapanga o nga ringaringa o nga apotoro i homai ai te Wairua Tapu, ka hoatu he moni ki a ratou; 19 Ka mea, Homai ano hoki tenei mana ki ahau, kia riro ai te Wairua Tapu i te tangata e whakapakia atu ai e ahau nga ringa ki runga. 20 Na ko te meatanga a Pita ki a ia, Kia pirau ngatahi korua ko tau moni, ina koe ka whakaaro ma te moni ka whiwhi ai ki te mea homai noa a te Atua. 21 Kahore he wahi mau, kahore he taunga mou i tenei mea: kahore hoki i tika tou ngakau i te aroaro o te Atua. 22 Na, ripenetatia tenei kino ou, a inoi ki te Atua, me kore e murua te whakaaro o tou ngakau. 23 Kua kite hoki ahau kei roto koe i te au kawa, kei te here o te kino. 24 Na ka whakahoki a Haimona, ka mea, Ma korua e inoi moku ki te Ariki, kei pa ki ahau tetahi o nga mea kua korerotia mai na e korua. 25 A, ka mutu ta raua whakaatu, ta raua kauwhau i te kupu a te Ariki, ka hoki ki Hiruharama, he maha hoki nga kainga o nga Hamari i kauwhautia ai e raua te rongopai. 26 Na ka korero te anahera a te Ariki ki a Piripi, ka mea, Whakatika, haere ki te tonga, ki te ara e heke atu ana i Hiruharama ki Kaha; he koraha tera.
27 Whakatika ana ia, haere ana: na ko tetahi tangata o Etiopia, he unaka, he tangata nui na Kanarahi, kuini o nga Etiopiana, ko te kaitiaki ia o ana taonga katoa, i haere ki Hiruharama ki te karakia; 28 E hoki mai ana, e noho ana i runga i tona hariata, e korero ana ia Ihaia poropiti. 29 Na ka mea te Wairua ki a Piripi, Whakatata atu, ka haere atu koe ki te hariata ra. 30 Na ka oma atu a Piripi ki a ia, ka rongo ia ia e korero ana i a Ihaia poropiti, ka mea atu, E matau ana ranei koe ki tau e korero na? 31 Ano ra ko ia, Me pehea koia, ki te kore tetahi hei arataki i ahau? Na ka mea ia ki a Piripi kia eke ki runga kia noho tahi me ia. 32 Na, ko te wahi o te karaipiture e korero nei ia, ko tenei, I arahina ia ano he hipi kia patua; a, me te reme e wahangu ana i te aroaro o tona kaikutikuti, kihai i kuihi tona waha. 33 I ona whakaitinga i whakakorea he whakawa mona: ma wai hoki tona whakatupuranga e korero? kua tangohia atu hoki tona ora i te whenua. 34 Na ka whakahoki te unaka ki a Piripi, ka mea, Tena koa, mo wai tenei korero a te poropiti? mona ake, mo tetahi atu tangata ranei? 35 Na ka puaki te mangai o Piripi, a ka timata i taua karaipiture, ka kauwhau i a Ihu ki a ia. 36 A, ia raua e haere ana i te huarahi, ka tae atu raua ki tetahi wai, ka mea te unaka, Na, he wai tenei; he aha te mea e kore ai ahau e iriiria? 37 Ano ra ko Piripi, Ki te whakapono tou ngakau katoa, e ahei ano koe. Na ka whakahoki ia, ka mea, E whakapono ana ahau ko Ihu Karaiti te Tama a te Atua. 38 Katahi ia ka whakahau i te hariata kia tu: ka haere atu raua tokorua ki roto i te wai, a Piripi raua ko te unaka; na ka iriiria e ia. 39 A, i to raua putanga ake i te wai, kahakina atu ana a Piripi e te Wairua o te Ariki: a mutu tonu te kitenga atu o te unaka ia ia: heoi haere hari atu ana ia i tona ara. 40 Ko Piripi ia i kitea ki Ahota: a, ia ia e haere ana, kauwhau ana ia ki nga pa katoa, a tae noa ki Hiharia. UPOKO 9 1 Heoi kei te puaki ano i a Haora te kupu whakawehi, te patu mo nga akonga a te Ariki, a haere ana ki te tohunga nui; 2 Kei te tono pukapuka ia ia ki nga whare karakia ki Ramahiku, ki te kitea tetahi no te huarahi, ahakoa tane, wahine ranei, kia mauria hereheretia mai e ia ki Hiruharama. 3 Na i a ia e haere ana, ka whakatata ia ki Ramahiku: na, kua whiti whakarere mai ki a ia he marama no te rangi a tawhio noa. 4 A hinga ana ia ki te whenua, ka rongo i te reo e mea ana ki a ia, E Haora, e Haora, he aha tau e whakatoi nei i ahau? 5 Ka mea ia, Ko wai koe, e te Ariki? Ka mea te Ariki, Ko Ihu ahau e whakatoia nei e koe: he pakeke rawa tau whana ki nga koikoi. 6 Na wiri ana ia, ihiihi ana, ka mea, E te Ariki, kia aha ahau? Na ka mea te Ariki ki a ia, Whakatika, haere ki te pa, a ka korerotia ki a koe tau e mea ai. 7 Na, ko nga tangata i haere tahi me ia, tu reokore ana, rongo kau ana ki te reo, kahore ia i kite tangata.
92
NGA MAHI A NGA APOTORO
8 Na ka whakatika ake a Haora i te whenua; a, i te tuwheratanga o ona kanohi, kare rawa ia i kite tangata: na ka arahina a ringatia ia e ratou, ka kawea ki Ramahiku. 9 A e toru ona ra e kore ana e kite, kihai hoki i kai, kihai i inu. 10 ¶ Na i Ramahiku tetahi akonga, ko Anania te ingoa; ka mea te Ariki ki a ia, he kite, E Anania. A ka mea tera, Tenei ahau, e te Ariki. 11 Na ka mea te Ariki ki a ia, Whakatika, haere ki te ara e kiia nei ko Torotika, ka ui i roto i te whare o Hura mo tetahi ko Haora te ingoa, no Tarahu: na, kei te inoi ia. 12 A kua kite ia i tetahi tangata, ko Anania te ingoa, e tomo mai ana, e whakapa ana i ona ringa ki a ia, kia kite ai ia. 13 Na ka whakahoki a Anania, E te Ariki, he tokomaha ahau i rongo ki tenei tangata, ki te nui o te kino i mea ai ia ki tau hunga tapu i Hiruharama; 14 A tenei ano kei a ia he mana na nga tohunga nui ki te here i te hunga katoa e karanga ana ki tou ingoa. 15 Na ka mea te Ariki ki a ia, Haere: he mea whiriwhiri hoki ia maku, hei mau i toku ingoa ki te aroaro o nga Tauiwi, o nga kingi, o nga tama a Iharaira; 16 Ka whakakitea hoki e ahau ki a ia te nui o nga mamae e mamae ai ia mo toku ingoa. 17 Na haere ana a Anania, tomo ana ki roto ki te whare; ka whakapa i ona ringa ki runga ki a ia, ka mea, E toku teina, e Haora, na te Ariki, na Ihu, i puta mai ra ki a koe i te ara i haere mai na koe, i tonoa mai ahau e koe, kia kite ai koe, kia ki ai hoki i te Wairua Tapu. 18 Na marere tonu iho etahi mea, ano he unahi, i ona kanohi, a kite tonu ia, ka whakatika, ka iriiria. 19 Na ka kai ia, ka whai kaha. Na noho ana a Haora ki nga akonga i Ramahiku mo etahi ra. 20 A reira tonu kauwhautia ana e ia a te Karaiti i roto i nga whare karakia, ko te Tama ia a te Atua. 21 A miharo katoa te hunga i rongo ki a ia, ka mea; He teka ianei ko ia tenei nana i whakangaro te hunga i karanga ki tenei ingoa i Hiruharama, a haere mai ana ki konei, kia herea ai ratou e ia ki nga tohunga nui? 22 Ko Haora ia ka nui haere ke atu te kaha, a whakapororarutia ana e ia nga Hurai e noho ana i Ramahiku, i a ia e whakakite ana ko te Karaiti tenei. 23 A, ka maha nga ra ka pahure, ka runanga nga Hurai kia whakamatea ia; 24 Heoi i matau a Haora ki ta ratou whakapapanga mona. A whanga ana ratou ki nga tatau i te ao, i te po, kia whakamatea ia. 25 Na ka mau nga akonga ki a ia i te po, tukua iho ana e ratou ra te taiepa i roto i te kete. 26 A, i te taenga o Haora ki Hiruharama, ka whai ia kia uru atu ia ki nga akonga: heoi wehi katoa ana ratou ia ia, kihai i whakapono he akonga ia. 27 Na ka mau a Panapa ki a ia, a arahina ana ia ki nga apotoro, korerotia ana e ia ki a ratou tona kitenga i te Ariki i te ara, tana korerotanga ki a ia, me tana maia ki te kauwhau i Ramahiku i runga i te ingoa o Ihu. 28 Na ka noho ia ki a ratou, haereere mai, haere mai ana i Hiruharama. 29 A maia tonu tana korero i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu, totohe ana ki nga Kariki: otira ka whai ratou kia whakamatea ia. 30 No te mohiotanga o nga tuakana, ka mauria ia e ratou ki raro ki Hiharia, a tonoa atu ana ia ki Tarahu.
31 Na ka whai tanga manawa te hahi, puta noa i Huria katoa, i Kariri, i Hamaria, a tupu ana; haere ana i runga i te wehi o te Ariki, i te whakamarietanga hoki a te Wairua Tapu, no ka whakatupu ake. 32 Na, ia Pita e haereere ana puta noa nga wahi katoa, ka tae iho hoki ia ki te hunga tapu e noho ana i Raira. 33 Ka kitea e ia i reira tetahi tangata ko Inia te ingoa, kua waru ona tau e takoto ana i runga i tona moenga; he pararutiki hoki ia. 34 Na ko te meatanga a Pita ki a ia, E Inia, ka ora koe ia Ihu Karaiti: whakatika, wharikitia tou moenga. Na whakatika tonu ake ia. 35 I kite katoa hoki ia i te hunga e noho ana i Raira, i Harona, a tahuri ana ki te Ariki. 36 ¶ Na tera tetahi akonga i Hopa e noho ana, ko Tapita te ingoa, ko te whakamaoritanga ko Roka: he wahine tenei i aro ki nga mahi pai, ki nga mahi atawhai rawakore. 37 A i aua ra ka turorotia ia, ka mate: a ka oti ia te horoi e ratou, ka whakatakotoria ia ki tetahi ruma i runga. 38 Na, i te mea e tata atu ana a Raira ki Hopa, ka rongo nga akonga kei reira a Pita, a ka tonoa e ratou tokorua nga tangata ki a ia, hei mea, Kaua e whakaroa te haere mai ki a ratou. 39 Na whakatika ana a Pita, haere ana ia raua. I tona taenga atu, ka mauria ia ki tetahi ruma i runga: na ka tu nga pouaru katoa i tona taha e tangi ana, e whakaatu ana i nga koti, i nga kakahu i hanga e Roka, ia ia e noho ana ia ratou. 40 Otiia ka tonoa ratou katoa e Pita ki waho, ka tuku ia i ona turi, ka inoi; ka tahuri ake ia ki te tupapaku, ka mea, Tapita, e ara. Na ka titiro ona kanohi: a, i tona kitenga ia Pita, ka noho ia ki runga. 41 Na ka hoatu e ia tona ringa ki a ia, ka whakaara ake i a ia; a karangatia ana e ia te hunga tapu me nga pouaru, a tukua oratia atu ana ia. 42 A i mohiotia tenei mea puta noa i Hopa katoa; a he tokomaha i whakapono ki te Ariki. 43 A he maha ona ra i noho ai ia ki Hopa, ki a Haimona kaimahi hiako. UPOKO 10 1 Na i Hiharia tetahi tangata, ko Koroniria te ingoa, he keneturio no te pu i kiia ko to Itari; 2 He tangata karakia ia, e wehi ana i te Atua, ratou ko tona whare katoa, he maha ana mahi atawhai ki te iwi, me te inoi tonu ki te Atua. 3 I kite nui ia, he whakakitenga, i te mea ka tata ki te iwa o nga haora o te ra, i tetahi anahera a te Atua, e haere mai ana ki a ia, e mea ana hoki ki a ia, E Koroniria. 4 Na ka titiro matatau atu ia ki a ia, ka wehi, ka mea, he aha, e te Ariki? Ka mea tera ki a ia, Kua tae ake au inoi me au mahi atawhai, hei whakamahara ki te aroaro o te Atua. 5 Na tonoa aianei he tangata ki Hopa, ki te tiki ia Haimona, ko te rua nei o ona ingoa ko Pita. 6 He manuhiri ia na Haimona kaimahi hiako, i te taha nei o te moana tona whare: mana e korero ki a koe tau e mea ai. 7 A, no te rironga atu o te anahera i korero nei ki a Koroniria, ka karangatia e ia tokorua o ana pononga tane, me tetahi hoia karakia no te hunga e mahi tonu ana ki a ia; 8 A, ka oti enei mea katoa te korero ki a ratou, ka tonoa ratou e ia ki Hopa.
93
NGA MAHI A NGA APOTORO
9 I te aonga ake, i a ratou e haere ana, e whakatata atu ana ki te pa, ka kake a Pita ki runga ki te tuanui ki te inoi i te ono o nga haora. 10 Na ka pa ki a ia te matekai, ka mea ki te kai: otira ia ratou e taka mai ana, ka tau iho te wairua matakite ki a ia. 11 A ka kite i te rangi e tuwhera ana, me tetahi mea e heke iho ana ki a ia, ano he kakahu nui te mea i herea ki nga pito e wha, ka tuku iho ki te whenua; 12 I reira nga momo kararehe waewae wha katoa o te whenua, nga kararehe mohoao, nga mea ngokingoki, me nga manu o te rangi. 13 I reira ka puta mai he reo ki a ia, Whakatika, e Pita; patua, kainga. 14 Ko Pita ia i mea, Kahore, e te Ariki; kahore hoki ahau i kai i te mea noa, i te mea poke ranei. 15 Ka korero mai ano te reo ki a ia, ka tuaruatia, Ko a te Atua i mea ai kia ma, kaua e kiia e koe he noa. 16 E toru meatanga o tenei: ka tangohia atu ano taua mea ki te rangi. 17 Na, ia Pita e whakaaroaro ana i roto i a ia ano he aha te tikanga o tenei whakakitenga i kite ai ia, na, ko nga tangata i tonoa mai e Koroniria, kua ui ki te whare o Haimona, e tu ana i mua i te kuwaha; 18 Na ka karanga mai, ka ui, kei reira ranei e noho ana a Haimona, te rua nei o ona ingoa ko Pita. 19 A, i a Pita e whakaaro ana mo taua whakakitenga, ka mea te Wairua ki a ia, Nana, tokotoru enei tangata e rapu ana ia koe. 20 Na whakatika, heke atu, haere tahi koutou, kei ruarua; naku hoki ratou i tono mai. 21 Na ka heke atu a Pita ki nga tangata i tonoa mai ki a ia e Koroniria; ka mea, Nana, ko ahau tenei e rapu nei koutou: he aha te take i haere mai ai koutou? 22 Na ka mea ratou, Ko Koroniria te keneturio, he tangata tika, e wehi ana i te Atua, e korerotia paitia ana e te iwi katoa o nga Hurai, i whakatupatohia e te Atua e te anahera tapu kia tikina koe ki tona whare, kia rongo ai ia. kupu nau. 23 Na karangatia ana ratou e ia ki roto hei manuhiri mana. A i te aonga ake ka haere tahi ratou ko Pita, ko etahi teina no Hopa i haere tahi me ia. 24 A ao ake ka tomo ratou ki Hiharia. Na ko Koroniria e tatari ana ki a ratou, kua karangatia hoki ona whanaunga me ona hoa tupu. 25 A, no ka tomo atu a Pita, ka tutaki a Koroniria ki a ia, ka hinga ki ona waewae, ka koropiko ki a ia. 26 Otira ka whakaara ake a Pita ia ia, ka mea, E tu ki runga; He tangata ano ahau. 27 Na, i a ia e korero ana ki a ia, ka tomo atu ia ki roto, ka kite he tokomaha kua huihui. 28 Ka mea ia ki a ratou, E matau ana koutou e kore e tika kia noho tahi te tangata Hurai, kia haere atu ranei ki tetahi iwi ke; engari kua whakakitea mai e te Atua ki ahau kia kaua e kiia e ahau he noa, he poke ranei. 29 Koia ahau i haere mai ai, kihai i aha i te tikinga ake i ahau: na, ka ui nei ahau, he aha te take i tikina ake ai ahau e koutou? 30 Ka mea a Koroniria, Ka wha nga ra inaianei tae mai ki tenei haora; a i te iwa o nga haora ka inoi ahau i roto i toku whare, na, ko te tangata e tu ana i toku aroaro, kanapa tonu te kakahu. 31 E mea ana, E Koroniria, kua rangona tau inoi, a e maharatia ana au mahi atawhai i te aroaro o te Atua.
32 Na, tono tangata ki Hopa, ki te tiki ia Haimona, te rua nei o ona ingoa ko Pita; he manuhiri ia i roto i te whare o Haimona kaimahi hiako, i te taha o te moana; 33 I reira tonu ka tono tangata atu ahau ki a koe; he pai hoki to haerenga mai. No reira kei konei katoa matou i te aroaro o te Atua, whakarongo ai ki nga mea katoa i whakahaua e te Atua ki a koe. 34 Na ka puaki te mangai o Pita, ka mea, He pono ka kite ahau e kore te Atua e whakapai kanohi. 35 Otiia i roto i nga iwi katoa ko te tangata e wehi ana ki a ia, ae mahi ana i te tika, ka paingia e ia. 36 Ko te kupu i tukua mai e te Atua ki nga tamariki a Iharaira, he kauwhau i te rangimarie na Ihu Karaiti: (ko ia te Ariki o nga mea katoa; 37 Ko tena kupu, e mea ana ahau, e matau ana koutou, i kauwhautia ra puta noa i Huria katoa, i timata mai i Kariri, i muri i te iriiringa i kauwhautia e Hoani; 38 Ara ko Ihu o Nahareta ta te Atua whakawahinga ia ia ki te Wairua Tapu, ki te kaha: a haereere ana ia ki te mahi i te pai, ki te whakaora i te hunga katoa i pehia e te rewera; i a ia hoki te Atua. 39 Ko matou hoki nga kaiwhakaatu o nga mea katoa i mea ai ia ki te whenua o nga Hurai, ki Hiruharama hoki; i patua e ratou, taronatia ana ki runga ki te rakau. 40 I whakaarahia ake ia e te Atua i te toru o nga ra, a whakakitea nuitia ana ia; 41 Ehara i te mea e te iwi katoa, engari e te hunga i whiriwhiria i mua e te Atua, ara e matou, i kai tahi nei, i inu tahi nei me ia, i muri i tona aranga ake i te hunga mate. 42 I whai kupu ano ia ki a matou kia kauwhau ki te iwi, kia whakaatu, ko ia ta te Atua i whakarite ai hei kaiwhakawa mo nga tangata ora, mo nga tangata mate. 43 He kaiwhakaatu nga poropiti katoa mona, ara ma tona ingoa ka whiwhi ai ki te murunga hara nga tangata katoa e whakapono ana ki a ia. 44 I a Pita ano e korero ana i enei kupu, ka tau iho te Wairua Tapu ki te hunga katoa e whakarongo ana ki te kupu. 45 A, ko te hunga o te kotinga i whakapono nei, ko nga mea i haere tahi mai me Pita, miharo ana no te mea kua ringihia tahitia iho te Wairua Tapu ki nga Tauiwi. 46 I rongo hoki ratou ki nga reo i korero ai ratou, i whakanui ai i te Atua. Na ka whakahoki a Pita, ka mea, 47 E ahei ranei te whakakahore e tetahi te wai kei iriiria enei kua whiwhi tahi nei me tatou ki te Wairua Tapu? 48 Na ka whakahau ia kia iriiria ratou i runga i te ingoa o te Ariki. Na ka tohe ratou ki a ia kia noho mo etahi ra. UPOKO 11 1 ¶ A ka rongo nga apotoro me nga tuakana i Huria, kua tango hoki nga Tauiwi te kupu a te Atua. 2 A, no te taenga ake o Pita ki Hiruharama, ka tautohetohe te hunga o te kotinga ki a ia; 3 I mea ia, I haere koe ki roto ki nga tangata kihai i kotia, i kai tahi me ratou. 4 Ko Pita ia i korero i te timatanga, i whakamarama atu ki a ratou, i mea, 5 I te pa ahau, i Hopa, e inoi ana: a ka kite moemoea ahau i tetahi whakakitenga, Ko tetahi mea e heke iho ana, ano he kakahu nui, he mea tuku iho i te rangi ma nga pito e wha; a kua tae mai ano ki ahau.
94
NGA MAHI A NGA APOTORO
6 No te whakamaunga atu o oku kanohi ki taua mea, ka whakaaro ahau, a ka kite i nga kararehe waewae wha o te whenua, me nga kararehe mohoao, me nga mea ngokingoki, me nga manu o te rangi. 7 A ka rongo ahau he reo e mea mai ana ki ahau, Whakatika, e Pita; patua ka kai. 8 Otira ka ki atu ahau, Kahore, e te Ariki: kiano hoki tetahi mea noa, poke ranei, i tapoko noa ki toku mangai. 9 Na ka whakahoki mai ano he reo no te rangi, Ko a te Atua i mea ai kia ma, kaua e kiia e koe he noa. 10 E toru nga meatanga o tenei: ka hutia katoatia atu ano ki te rangi. 11 Na i taua wa ano kua tu nga tangata tokotoru ki mua i te whare i noho ai ahau, he mea tono mai no Hiharia ki ahau. 12 Na ka mea te Wairua ki ahau kia haere tahi matou, kia kaua ahau e ruarua. I haere tahi ano i ahau enei teina tokoono, a tomo ana matou ki te whare o taua tangata: 13 Na ka korerotia e ia ki a matou tona kitenga i tetahi anahera i roto i tona whare e tu ana, ka mea ki a ia, Tonoa etahi tangata ki Hopa, ki te tiki ia Haimona, ko te rua nei o ona ingoa ko Pita; 14 Mana e korero ki a koe etahi kupu, e ora ai koutou ko tou whare katoa. 15 A ka timata ahau ki te korero, ka tau iho te Wairua Tapu ki runga ki a ratou, ka pera ano me ki a tatou i te timatanga. 16 Katahi ahau ka mahara ki te kupu a te Ariki, ki tana i mea ai, i iriiri ra a Hoani ki te wai; engari ka iriiria koutou ki te Wairua Tapu. 17 Na, rite tonu ki ta te Atua mea i homai ai ki a ratou ki tana i homai ai ki a tatou, i te hunga i whakapono ki te Ariki, ki a Ihu Karaiti; he aha ahau, i whakakeke ai ahau ki te Atua? 18 A, ka rongo ratou ki enei mea, mutu pu ta ratou korero, ka whakakororia i te Atua, ka mea, Koia ano, kua homai hoki e te Atua ki nga Tauiwi te ripeneta e ora ai. 19 Na, ko te hunga i whakamararatia atu i runga i te whakatoi i puta ake mo Tepene, haere ana ratou a tae noa ki Pinikia, ki Kaiperu, ki Anatioka, me te kauwhau i te kupu ki nga Hurai anake, kahore ki tetahi. 20 Ko etahi o ratou he tangata no Kaiperu, no Hairini, i to ratou taenga ki Anatioka, ka korero ki nga Kariki, ka kauwhau i te Ariki, ia Ihu. 21 Ko te ringa hoki o te Ariki ia ratou: a he tokomaha rawa i whakapono, i tahuri ki te Ariki. 22 Na ka tae to ratou rongo ki nga taringa o te hahi i Hiruharama: a ka tonoa e ratou a Panapa kia haere ki Anatioka. 23 No tona taenga atu, ka kite i te aroha noa o te Atua, ka hari, ka whakahau i a ratou katoa kia u te ngakau, kia piri ki te Ariki. 24 He tangata pai hoki ia, ki tonu i te Wairua Tapu, i te whakapono: he nui ano te hunga i honoa ki te Ariki. 25 Katahi ka haere atu a Panapa ki Tarahu, ki te rapu ia Haora. 26 A, no ka kitea ia e ia, ka kawea mai ia e ia ki Anatioka. A kotahi tino tau i huihui ai ratou ki te hahi, a he nui te tangata i whakaakona. Ko nga akonga i huaina he Karaitiana i te tuatahi i Anatioka. 27 ¶ Na i aua ra ka haere mai etahi poropiti i Hiruharama ki Anatioka. 28 A ka tu ake tetahi o ratou, ko Akapu te ingoa, ka whakakite, he mea na te Wairua, tera ka pa he mate nui i te
matekai ki te whenua katoa: i puta ano tenei i nga ra o Karauria. 29 Ua opua a‘era te mau pǐpǐ i te au i ta ’na e nehenehe e horoa i te tauturu i te mau taeae i parahi i Iudea ra. 30 Pera ana hoki ratou, tukua atu ana ki nga kaumatua ma te ringa o Panapa raua ko Haora. UPOKO 12 1 ¶ Na i taua wa ka totoro atu nga ringa o Kingi Herora ki te tukino i etahi o te hahi. 2 A whakamatea ana e ia ki te hoari a Hemi, te tuakana o Hoani. 3 A, no tona kitenga e pai ana ki nga Hurai, ka anga ia ki te hopu hoki ia Pita. (Na ko nga ra o te taro rewenakore.) 4 A, no ka mau ia, ka maka ki te whare herehere, ka tukua ki nga hoia kotahi tekau ma ono kia tiakina; Ko te whakaaro mo muri iho o te Aranga ka whakaputaina mai ia ki te iwi. 5 Na ka puritia a Pita ki roto ki te whare herehere: otiia kihai i mutumutu te inoi a te hahi ki te Atua mona. 6 A, no ka mea a Herora kia whakaputaina mai ia ki waho, i taua po e moe ana a Pita i waenganui o nga hoia tokorua, he mea here ki nga mekameka e rua: me nga kaitiaki i mua i te tatau e tiaki ana i te whare herehere. 7 Na, kua tu mai tetahi anahera a te Ariki ki a ia, a tiaho ana te marama i roto i te whare herehere: na ka papaki ia i te kaokao o Pita, ka whakaara ia ia, ka mea, E ara, hohoro. A marere ana ona mekameka i ona ringa. 8 Ka mea atu ano te anahera ki a ia, Whitiki ia koe, ka here i ou hu. Na ka pera ano ia. Ka mea ano ki a ia, Kakahuria tou kakahu, aru mai i ahau. 9 Na ka haere ia ki waho, ka aru ia ia; a kihai i mohio he pono ta te anahera i mea ai; engari i whakaaro ia he whakakitenga tana i kite ai. 10 A, no ka mahue ia raua te tuatahi, te tuarua o nga kaitiaki, ka tae raua ki te tatau rino i te putanga atu ki te pa; i huaki noa atu ki a ratou: ka puta atu ratou, ka haere na tetahi ara; a mawehe tonu atu te anahera i a ia. 11 A, i te hokinga ake o te whakaaro o Pita, ka mea ia, Katahi ahau ka tino mohio, kua tono mai te Ariki i tana anahera, hei whakaora i ahau i te ringa o Herora, i te tumanako katoa ano hoki a te iwi o nga Hurai. 12 A, no ka whakaaroaro ia ki taua mea, ka haere ia ki te whare o Meri whaea o Hoani, ko te rua nei o ona ingoa ko Maka; he tokomaha hoki i huihui ki te inoi. 13 A, no te patototanga a Pita i te tatau o te kuwaha, ka tae mai tetahi kotiro ki te whakarongo, ko Rora te ingoa. 14 A, no ka mohio ia ki te reo o Pita, kihai i uakina te tatau i te hari, heoi oma ana ki roto, ki te korero kei te tatau a Pita e tu ana. 15 Na ka mea ratou ki a ia, E haurangi ana koe. Engari i kii tonu ia he pera ano. Na ka mea ratou, Ko tona anahera. 16 Me te patuki tonu ano tera a Pita: a, i ta ratou uakanga, ka kite ia ia, ka miharo. 17 Na ka pepehi atu tona ringa ia ratou kia kaua e kuihi, ka korerotia ki a ratou tona whakaputanga mai e te Ariki i te whare herehere. Ka mea, Haere, korerotia enei mea ki a Hemi ratou ko nga teina. Na ka puta ia, a haere ana ki tetahi atu wahi. 18 Na i te aonga ake ano o te ra, kihai i iti te pororaru o nga hoia, i ahatia ranei a Pita.
95
NGA MAHI A NGA APOTORO
19 Na ka rapu a Herora ia ia, a, no te korenga i kitea, ka whakawa i nga kaitiaki, ka whakahau kia whakamatea. Na ka haere atu ia i Huria ki raro ki Hiharia, a noho ana i reira. 20 Na ka nui te riri o Herora ki te hunga o Taira, o Hairona: otira ka huihui mai ratou ki a ia, a, i to ratou hoa a Paratuha, te kaitiaki ruma o te kingi, ka tono kia mau te rongo; no te mea he mea whangai to ratou whenua i to te whenua o te kingi. 21 A i tetahi ra i whakaritea ka kakahu a Herora i te kakahu kingi, ka noho ki runga ki te torona, a whakatu ana ki a ratou. 22 Na ko te karangatanga a te iwi, he reo atua, ehara i to te tangata. 23 I reira pu ano ka patua ia e te anahera a te Ariki, no te mea kihai i hoatu e ia te kororia ki te Atua: a kainga ana ia e te kutukutu, hemo ake. 24 Ko te kupu ia a te Atua i tupu, i nui haere. 25 Na ka hoki a Panapa raua ko Haora i Hiruharama, i te otinga o ta raua mahi, ka mauria a Hoani, ko te rua nei o ona ingoa ko Maka.
14 ¶ Ko raua ia haere atu ana i Pereka, tae tonu atu ki Anatioka i Pihiria, a tomo ana ki te whare karakia i te ra hapati, noho ana. 15 A ka mutu te korerotanga o te ture, o nga poropiti, ka tono tangata nga rangatira o te whare karakia ki a raua, ka mea, E hoa ma, ki te mea he kupu whakahau ta korua ki te iwi, korerotia. 16 Na ka tu a Paora ki runga, ka tawhiri tona ringa, ka mea, E nga tangata o Iharaira, e te hunga e wehi ana ki te Atua, whakarongo mai. 17 Na te Atua o tenei iwi o Iharaira i whiriwhiri o tatou matua, a whakanuia ana e ia te iwi i a ratou e noho manene ana i te whenua o Ihipa, i runga ano te ringa i whakaputaina mai ai ratou e ia i reira. 18 Na me te mea e wha tekau nga tau i whakamanawanui ai ki to ratou ahua i te koraha. 19 A ka whitu nga iwi i whakangaromia e ia i te whenua o Kanaana, ka wehewehea e ia to ratou whenua ma te rota. 20 A muri iho ka hoatu e ia he kaiwhakawa mo ratou, me te mea e wha rau e rima tekau tau, taea noatia a Hamuera poropiti. 21 A muri iho ka tono ratou ki tetahi kingi: a hoatu ana e te Atua ki a ratou a Haora, tama a Kihi, he tangata no te pu o Pineamine, ae wha tekau nga tau. 22 A ka oti ia te whakataka, ka whakaarahia ake e ia a Rawiri hei kingi mo ratou; i whakaaturia hoki ia e ia, i mea, Kua kitea e ahau a Rawiri tama a Hehe, he tangata e pai ana ki toku ngakau, ka mahia e ia nga mea katoa e pai ai ahau. 23 He uri no tenei tangata ta te Atua i homai ai ki a Iharaira, he Kaiwhakaora, ko Ihu; 24 No mua i tona taenga mai te kauwhautanga a Hoani i te iriiri ripeneta, ki te iwi katoa o Iharaira. 25 A ka tutuki a Hoani ki tona tutukitanga, ka mea ia, Ko wai koia ahau ki to koutou whakaaro? ehara ahau ia ia. Engari tera te haere mai nei tetahi i muri i ahau, ko ona hu o ona waewae e kore ahau e tau hei wewete. 26 E oku tuakana, e nga tama o te kawei o Aperahama, e te hunga i roto i a koutou e wehi ana ki te Atua, kua homai te kupu o tenei ora kia homai ki a koutou. 27 Na, ko te hunga e noho ana i Hiruharama, me o ratou rangatira, i te mea kahore ratou i mohio ki a ia, ki nga reo ano hoki o nga poropiti e korerotia ana i nga hapati katoa, na ratou i whakarite aua reo, i a ratou e whakahe ana ia ia. 28 Ahakoa kihai i kitea e ratou he mea e mate ai ia, ka tohe ratou ki a Pirato kia whakamatea ia. 29 A, no ka rite ia ratou nga mea katoa i tuhituhia mona, tangohia iho ana ia i te rakau, whakatakotoria ana ki roto ki te urupa. 30 Na te Atua ia i whakaara ake i te hunga mate: 31 A he maha nga ra i kitea ai ia e te hunga i haere tahi me ia i Kariri ki Hiruharama, ko ratou nei nga kaiwhakaatu mona ki te iwi. 32 Na he korero pai ta matou ki a koutou, ko te kupu whakaari i korerotia ki nga tupuna. 33 Na te Atua tenei i mana ki a tatou, ki a ratou tamariki, i a ia i whakaara nei i a Ihu; ko te mea hoki i tuhituhia i te rua o nga waiata, Ko koe taku Tama, nonaianei koe i whakatupuria ai e ahau. 34 Ko tana korero ano tenei mona i whakaarahia nei e ia i te hunga mate, te hoki ano ki te pirau i muri iho, ka hoatu e
UPOKO 13 1 ¶ Na i te hahi i Anatioka etahi poropiti me etahi kaiwhakaako; ko Panapa, ko Himiona i huaina nei ko Nikera, ko Rukia no Hairini, ko Manaena, i whakatupuria tahitia me Herora tetaraki, me Haora. 2 A, ia ratou e karakia ana ki te Ariki, e nohopuku ana, ka mea te Wairua Tapu, Motuhia mai ki ahau a Panapa raua ko Haora ki te mahi i karangatia ai raua e ahau. 3 Na, ka mutu ta ratou nohopuku me te inoi, a ka popoki iho i o ratou ringa ki a raua, ka tonoa atu raua kia haere. 4 Na, ka tonoa nei raua e te Wairua Tapu, ka haere ki Herukia; a rere atu ana i reira ki Kaiperu. 5 Na, i a raua i Harami, ka kauwhautia e raua te kupu a te Atua i roto i nga whare karakia o nga Hurai: ia raua ano a Hoani hei kaimahi. 6 A, no to ratou haerenga atu i te motu ki Papaho, ka kitea tetahi tangata makutu, he poropiti teka, he Hurai, ko Paraihu te ingoa. 7 I te tino kawana ia, ia Herekiu Paora, he tangata mahara; A karangatia ana e ratou a Panapa raua ko Haora, i hiahia kia rongo i te kupu a te Atua. 8 Otira i tautohe ki a raua a Erima te tohunga makutu (ko te whakamaoritanga hoki tenei o tona ingoa), i mea kia tahuri ke te tino kawana i te whakapono. 9 Na ko Haora, e kiia nei ko Paora, ki tonu i te Wairua Tapu, ka titiro ki a ia; 10 A ka mea, E te tangata ki tonu i nga hianga katoa, i nga mahi nanakia, e te tama a te rewera, hoariri o nga mahi tika katoa, e kore ianei koe e mutu ki te whakaputa ke i nga ara tika o te Ariki? 11 Nana, tenei te pa o te ringa o te Ariki ki a koe, ka matapotia koe, e kore e kite i te ra a taka noa tetahi wa. Na taka tonu iho ki a ia he kohu me te pouri; a haereere ana ia ki te rapu i tetahi hei arahi i a ia. 12 A, no te kitenga o te kawana i taua meatanga, ka whakapono ia, i miharo hoki ki te ako a te Ariki. 13 Na ka rere atu a Paora ratou ko ona hoa i Papaho, ka u ki Pereka i Pamapuria: a whakarere ana a Hoani ia raua, hoki ana ki Hiruharama.
96
NGA MAHI A NGA APOTORO
ahau ki a koutou nga mea tapu, nga manaakitanga pono o Rawiri. 35 Koia hoki ia i mea ai i tetahi atu waiata, E kore koe e tuku i tau Mea Tapu kia kite i te pirau. 36 Na Rawiri hoki i mahi i ta te Atua i pai ai, i muri i tana mahi ki tona whakatupuranga ake, a moe iho, whakatakotoria ana ki ona matua, kite ana i te pirau. 37 Ko tenei ia i whakaarahia ake nei e te Atua, kihai ia i kite i te pirau. 38 Na kia mohio koutou, e oku teina, na tenei tangata te murunga hara e kauwhautia nei ki a koutou; 39 Mana hoki nga tangata katoa e whakapono ana ka whakatikaia ai i nga mea katoa, e kore nei koutou e whakatikaia i runga i te ture a Mohi. 40 Na kia tupato kei pa ki a koutou te mea i korerotia ra e nga poropiti; 41 Titiro mai, e te hunga whakahawea, ka miharo ai, a whakangaromia iho: ka mahia hoki e ahau he mahi io koutou ra, he mahi e kore e whakaponohia e koutou, ki te whakapuakina e te tangata ki a koutou. 42 Na, ia ratou e puta ana ki waho o te whare karakia, ka tohe nga Tauiwi kia kauwhautia ano enei kupu ki a ratou i to muri iho hapati. 43 Heoi ka pakarukaru te huihui, he tokomaha nga Hurai me nga porohiraiti karakia i aru ia Paora raua ko Panapa: a ka korero raua ki a ratou, ka ako kia mau tonu ratou ki te aroha noa o te Atua. 44 Na i to muri iho hapati ka huihui mai, me te mea ko te pa katoa, ki te whakarongo ki te kupu a te Atua. 45 No te kitenga ia o nga Hurai i te huihui, ka ki ratou i te hae, ka whakakahore ki nga mea i korerotia e Paora, ka whakateka, ka kohukohu. 46 Na ka maia a Paora raua ko Panapa, ka mea, I takoto te tikanga kia matua korerotia te kupu a te Atua ki a koutou: otira ka whakarerea nei e koutou, a ka whakaaro koutou e kore koutou e tau mo te ora tonu, na, ka tahuri atu maua ki nga Tauiwi. . 47 I penei hoki te ako a te Ariki ki a matou, Kua waiho koe e ahau hei marama mo nga Tauiwi, kia ai koe hei oranga puta noa i nga pito o te whenua. 48 Na, i te rongonga o nga Tauiwi, ka hari, ka whakakororia i te kupu a te Ariki: ka whakapono ano te hunga i rite mo te ora tonu. 49 A paku ana te kupu a te Ariki puta noa i taua whenua. 50 Otira i whakaohokia e nga Hurai nga wahine karakia, rangatira, me nga tangata nunui o te pa, a ara ana i a ratou he whakatoi mo Paora raua ko Panapa, peia ana raua io ratou wahi. 51 Heoi ruia atu ana e raua te puehu oo raua waewae ki a ratou, a haere ana ki Ikoniuma. 52 Na ki tonu nga akonga i te hari, i te Wairua Tapu.
nga tohu me nga mea whakamiharo kia mahia e o raua ringa. 4 Otira i wehewehea nga tangata o te pa: ko etahi iu ki nga Hurai, ko etahi ki nga apotoro. 5 A, i te whakaekenga o nga Tauiwi, o nga Hurai, me o ratou rangatira, ki te tukino i a raua, ki te akina hoki ki te kohatu; 6 Ka tupato raua, a rere ana ki Raihitara, ki Rerepe, ki nga pa o Raikaonia, ki nga takiwa tata atu ano hoki. 7 A kauwhautia ana e raua te rongopai ki reira. 8 I Raihitara hoki e noho ana tetahi tangata waewae ngoikore, he kopa no te kopu mai o tona whaea, kahore i haere i mua; 9 I rongo tenei i a Paora e korero ana: ko te tirohanga putanga atu o tera ki a ia, ka kite he whakapono tona e ora ai; 10 He nui noa atu tona reo ki te karanga atu, E tu ou waewae ki runga. Na ka mokowhiti ia, ka haere. 11 No te kitenga o nga tangata i ta Paora i mea ai, ka ara to ratou reo, ka mea i te reo o Raikaonia, Kua heke iho nga atua ki a tatou, no te tangata te ahua. 12 A huaina ana e ratou a Panapa ko Hupita; ko Paora, ko Merekurai, no te mea ko ia te pu korero. 13 Na ka kawea mai e te tohunga o Hupita, i te ngutu nei o to ratou pa, he kau, he tupare ki nga kuwaha, ka mea kia patua he whakahere e ratou ko nga tangata. 14 No te rongonga o nga apotoro, a Panapa raua ko Paora, ka haehae i o raua kakahu, a oma ana ki roto ki te iwi, ka karanga ake, 15 Ka mea, E mara ma, he aha koutou ka mea ai i enei mea? He tangata ano matou he rite tahi te ngakau ki a koutou, e kauwhau ana hoki ki a koutou, kia tahuri ke atu koutou i enei mea horihori ki te Atua ora, nana nei i hanga te rangi me te whenua, te moana, me nga mea katoa o roto: 16 I nga wa onamata i tuku ai i nga iwi katoa kia haere i o ratou ake ara. 17 Otiia kihai i tukua e ia kia kahore he kaiwhakaatu mona, i mahi pai ia, i homai ano e ia ki a tatou te ua o te rangi, me nga po hua, i whakakiia ai o tatou ngakau ki te kai, ki te koa. 18 A ka korerotia enei kupu, na whakauaua i a raua te arai i nga tangata kei patu whakahere ma raua. 19 Na ka haere mai etahi Hurai i Anatioka, i Ikoniuma: a ka whakakiki ratou i nga mano a akina ana a Paora ki te kohatu, toia ana ki waho o te pa, hua noa kua mate. 20 Otiia i nga akonga e tu ana i tona taha, ka whakatika ia, haere ana ki roto ki te pa: ai te aonga ake ka haere raua ko Panapa ki Rerepe. 21 A, ka oti i a raua te kauwhau i te rongopai ki taua pa, a he tokomaha ka whakaakona, ka hoki ki Raihitara, ki Ikoniuma, ki Anatioka; 22 Whakau ana i nga wairua o nga akonga, whakahau ana ia ratou kia mau tonu ki te whakapono, kua takoto hoki te tikanga kua takoto te tikanga, me na runga i nga matenga maha he ara atu mo tatou ki te rangatiratanga o te Atua. 23 A, no ka whakaritea e raua he kaumatua mo ratou i tenei hahi, i tenei hahi, me te inoi ano raua, me te nohopuku, ka tukua atu ratou e raua ki te Ariki, i whakapono nei ratou. 24 Na ka ka haere raua na waenganui o Pihiria, ka tae ki Pamapuria. 25 A ka oti te kauwhau e raua te kupu ki Pereka, ka haere ki raro ki Ataria.
UPOKO 14 1 ¶ Na i Ikoniuma ka haere tahi raua ki roto ki te whare karakia o nga Hurai, a ka korero, no ka whakapono tona tini o nga Hurai, o nga Kariki. 2 Na nga Hurai whakateka ia i whakaoho, i whakakino nga ngakau o nga Tauiwi ki nga teina. 3 Na he maha nga ra i noho maia ai raua i roto i te Ariki, i whakaatu nei i te kupu o tona aroha noa, a homai ana e ia
97
NGA MAHI A NGA APOTORO
26 A rere atu ana i reira ki Anatioka, ki te wahi i tukua ai raua ki te aroha noa o te Atua, mo te mahi ka oti nei ia raua. 27 Na ka tae raua, ka huihuia te hahi, ka korerotia nga mea i mahi tahi ai te Atua me raua, ko tana uakanga hoki i te tatau o te whakapono ki nga Tauiwi. 28 A he maha nga ra i noho ai raua i reira ki nga akonga.
20 Engari kia tuhituhi atu tatou ki a ratou, kia mawehe atu ratou i nga mea poke o nga whakapakoko, i te moe tahae, i te mea kua notia te kaki, i te toto. 21 No nga ra hoki o mua nga kaikauwhau i a Mohi i tenei pa, i tenei pa, he mea korero i roto i nga whare karakia i nga hapati katoa. 22 Katahi ka pai nga apotoro ratou ko nga kaumatua me te hahi katoa, kia whiriwhiria etahi tangata i roto ia ratou, kia tonoa hei hoa mo Paora raua ko Panapa ki Anatioka; a Hura, i huaina nei ko Panapa, raua ko Hira, he tino tangata i roto i nga teina. 23 A ko enei tikanga ta ratou i tuhituhi ai he pukapuka; Na nga apotoro ratou ko nga kaumatua me nga tuakana te oha atu nei ki nga teina o nga Tauiwi i Anatioka, i Hiria, i Kirikia; 24 I rongo hoki matou, ko etahi i haere atu i roto i a matou i whakararuraru i a koutou ki nga kupu, i whakapohehe i o koutou wairua, i mea, Me kokoti koutou, kia mau ki te ture; 25 I pai matou, i to matou huihuinga tahitanga, kia tonoa atu etahi tangata whiriwhiri ki a koutou hei hoa mo to matou hoa aroha, a Panapa raua ko Paora; 26 He hunga i tuku nei i a ratou ki te mate mo te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 27 Na kua tonoa atu nei e matou a Hura raua ko Hira, ma raua e korero a kupu atu aua mea ano. 28 I pai hoki ki te Wairua Tapu, ki a matou hoki, kia kaua e utaina ki a koutou tetahi atu whakataimaha, ko enei mea tika anake; 29 Kia mawehe koutou i nga mea e patua ana ma nga whakapakoko, i te toto, i te mea kua notia te kaki, i te moe tahae: ka tiaki koutou ia koutou i enei mea, ka pai ta koutou mahi. Kia ora koutou. 30 A, no to ratou tukunga atu, ka haere ki Anatioka: na ka huihuia te mano, ka hoatu te pukapuka. 31 A ka oti te korero, ka koa ratou mo te kupu whakahauora. 32 Na he maha nga kupu a Hura raua ko Hira i whakahau ai, i whakau ai i nga teina; he poropiti hoki raua. 33 A, ka roa iho raua ki reira, ka tukua raua e nga teina i runga i te rangimarie ki nga apotoro. 34 Heoi i pai a Hira kia noho ki reira. 35 Ko Paora hoki raua ko Panapa i noho i Anatioka, i whakaako, i kauwhau i te kupu a te Ariki, ratou tahi ko tera atu tokomaha. 36 Na muri iho i etahi ra ka ki atu a Paora ki a Panapa, Taua ka hoki, ka tirotiro i nga teina i nga pa katoa i kauwhautia ai e taua te kupu a te Ariki, i to ratou peheatanga. 37 A ka whakaaro a Panapa kia mauria a Hoani, ko te rua nei o ona ingoa ko Maka. 38 Otiia kihai a Paora i pai kia haere i to raua tira te tangata i whakarere ra ia raua i Pamapuria, kihai hoki i haere tahi me raua ki te mahi. 39 Heoi nui atu to raua ngangare, i mawehe ai raua ia raua: a mauria ana e Panapa a Maka, rere ana ki Kaiperu; 40 Na tango ana a Paora ia Hira, haere ana, he mea tuku ki te aroha noa o te Atua e nga teina. 41 A haere ana ia ra Hiria, ra Kirikia, whakau ana i nga hahi.
UPOKO 15 1 ¶ Na ka tae iho etahi tangata i Huria ka whakaako i nga teina, Ki te kore koutou e kotia, kia rite ki ta Mohi, e kore koutou e taea te whakaora. 2 Na kihai i iti te whawhai me te tautohetohe a Paora raua ko Panapa ki a ratou, ka whakaritea ko Paora, ko Panapa, me etahi atu o ratou, e haere ki nga apotoro ki nga kaumatua ki Hiruharama, mo tenei putake. 3 Heoi arahina ana ratou e te hahi, haere ana ra Piniki, ra Hamaria, korero ana i te tahuritanga o nga Tauiwi: a hoatu ana e raua he hari nui ki nga teina katoa. 4 A, no to raua taenga ki Hiruharama, ka whakamanuhiritia raua e te hahi, e nga apotoro hoki ratou ko nga kaumatua, ka korerotia nga mea i mahi tahi ai te Atua me raua. 5 Na ko te whakatikanga o etahi tangata whakapono no te titorehanga ki nga Parihi, ka mea, Me kokoti ratou, me ako hoki kia whakaritea te ture a Mohi. 6 Na ka huihui nga apotoro ratou ko nga kaumatua ki te whakaaro ki tenei mea. 7 A ka nui te tautohetohe, ka whakatika a Pita, ka mea ki a ratou, E hoa ma, e matau ana koutou ki ta te Atua whiriwhiringa i mua i a tatou, kia rongo nga Tauiwi ki toku mangai i te kupu o te rongopai; me te whakapono. 8 I whakaae hoki ki a ratou te Atua e matau nei ki nga ngakau, i a ia i hoatu ai i te Wairua Tapu ki a ratou, rite tahi ki tana ki a tatou; 9 Kahore hoki i puta ke tona whakaaro ki a tatou, ki a ratou, i o ratou ngakau kua ma i runga i te whakapono. 10 Ko tenei, he aha koutou ka whakamatautau ai i te Atua, ka whakatakoto ioka ai ki te kaki o nga akonga, he mea kihai nei i taea te mau eo tatou matua, e tatou ranei? 11 Otira ka whakapono tatou, tera tatou e ora i runga i te aroha noa o te Ariki, o Ihu Karaiti, ka pera ano me ratou. 12 Na noho puku ana te mano katoa, whakarongo ana ki a Panapa raua ko Paora e korero ana i nga tohu, i nga mea whakamiharo, i mea ai te Atua kia mahia e raua i roto i nga Tauiwi. 13 A ka mutu ta raua noho puku, ka whakahoki a Hemi, ka mea, E nga tuakana, whakarongo mai ki ahau; 14 Kua korerotia e Himiona ta te Atua tirohanga mai i mua, tana tangohanga i tetahi iwi i roto i nga Tauiwi mo tona ingoa. 15 E rite ana ano ki tenei nga kupu a nga poropiti; kua oti te tuhituhi, 16 I muri o enei mea ka hoki mai ahau, ka hanga ano e ahau te tapenakara o Rawiri, kua hinga nei; ka hanga ano e ahau ona wahi kua ururuatia, a ka whakaarahia e ahau. 17 Kia rapu ai nga toenga o nga tangata ki te Ariki, me nga Tauiwi katoa, i huaina nei toku ingoa ki runga ki a ratou, e ai ta te Ariki, nana nei enei mea katoa i mahi. 18 E mohiotia ana e te Atua ana mahi katoa no te timatanga ra ano o te ao. 19 Na ko taku kupu tenei, kia kaua tatou e whakararuraru i te hunga e tahuri mai ana i roto i nga Tauiwi ki te Atua.
98
NGA MAHI A NGA APOTORO
UPOKO 16
23 A, ka maha o raua whiunga e ratou, ka maka raua ki te whare herehere, ka tohutohu ki te kaitiaki herehere, kia mau tana pupuri ia raua. 24 No te rironga ia ia o taua kupu, ka maka raua ki te whare herehere i roto rawa, ka whakauria o raua waewae ki te rakau. 25 Na i waenganui po ka inoi a Paora raua ko Hira, ka waiata atu ki te Atua, me te whakarongo ano nga herehere ki a raua. 26 Na ka pa whakarere he ru nui, i ngarue ai nga turanga o te whare herehere: a puare tonu atu nga tatau katoa, whakakorokoroa ana nga herenga o nga tangata katoa. 27 A ka oho te kaitiaki herehere i te moe, ka kite i nga tatau o te whare herehere e puare ana, na ka unu i tana hoari, ka mea ki te patu ia ia ano, hua noa kua oma nga herehere. 28 Na ka nui te reo o Paora ki te karanga, ka mea, Kauaka tetahi mea kino e meatia ki a koe: ina tonu hoki matou katoa. 29 A karangatia ana e ia he rama, ka rere ki roto, ka haere wiri, ka takoto ki te aroaro o Paora raua ko Hira. 30 Na ka arahina atu raua ki waho, ka mea, E mara ma, me aha ka ora ai ahau? 31 Ka mea raua, Me whakapono ki te Ariki, ki a Ihu Karaiti, ka ora ai koe, koutou tahi ko tou whare. 32 Na ka korerotia te kupu a te Ariki ki a ia, ki nga tangata katoa ano i roto i tona whare. 33 A ka mauria raua e ia i taua haora o te po, ka horoia o raua whiunga; na iriiria tonutia iho, a ia me ona tangata katoa. 34 A ka arahina raua ki tona whare, ka whakatakotoria he kai ki mua ia raua, a nui atu tona hari, me tona whare katoa, i te mea kua whakapono nei ki te Atua. 35 I te aonga ake ano o te ra, ka tonoa nga katipa e nga kaiwhakawa, i mea, Tukua aua tangata kia haere. 36 Na ka korerotia e te rangatira o te whare herehere tenei kupu ki a Paora, Kua tono tangata mai nga kaiwhakawa, kia tukua korua: tena ra puta mai, haere i runga i te rangimarie. 37 Na ko te kinga atu a Paora, Kua whiua nuitia nei maua e ratou, ahakoa kahore i whakawakia, he tangata hoki no Roma, a kua maka maua ki te whare herehere; a ka peia pukutia atu maua e ratou inaianei? kare ra; engari ma ratou ano e haere mai ki te whakaputa i a maua ki waho. 38 Na ka korerotia enei kupu e nga katipa ki nga kaiwhakawa: a ka wehi, i to ratou rongonga no Roma raua. 39 Na ka haere mai ratou, ka tohe ki a raua, a arahina ana raua ki waho, ka mea kia haere atu raua i te pa. 40 A ka puta atu raua i te whare herehere, ka tomo ki te whare o Riria: a, no ka kite raua i nga teina, ka whakamarie ia ratou, ka haere.
1 Na ka tae atu hoki ia ki Rerepe, ki Raihitara: a, i reira tetahi akonga, ko Timoti te ingoa, he tama na tetahi wahine whakapono, he Hurai; ko tona papa ia he Kariki. 2 He pai te korero mona a nga teina i Raihitara, i Ikoniuma. 3 I mea a Paora kia haere ia hei hoa mona; a tangohia ana ia, kotia ana, he mea hoki mo nga Hurai e noho ana i aua wahi: i mohio hoki ratou he Kariki tona papa. 4 A, ia ratou e haereere ana i nga pa, ka tukua e ratou hei pupuri ma ratou nga tikanga i whakaritea e nga apotoro, e nga kaumatua, i Hiruharama. 5 Na ka whakaukia nga hahi ki te whakapono, ka nui haere hoki i tenei ra, i tenei ra. 6 Na haere ana ratou na waenganui o te whenua o Pirikia, o Karatia, kua araia hoki e te Wairua Tapu kei korero i te kupu ki Ahia; 7 I te taenga atu ki Maihia, ka whakamatau ratou ki te haere ki Pitinia: heoi kihai i tukua e te Wairua. 8 Na kapea ana Maihia, ka haere ki Toroa. 9 Na ka kitea e Paora he kitenga i te po; He tangata no Makeronia e tu ana, e tohe ana ki a ia, e mea ana, Whiti mai ki Makeronia, awhinatia matou. 10 A, no ka kitea te kitenga, ka mea tonu matou kia haere ki Makeronia, i whakaaro hoki na te Ariki matou i karanga ki te kauwhau i te rongopai ki a ratou. 11 Heoi, ka rere atu matou i Toroa, ka tika tonu matou ki Hamotarakia, a ao ake te ra ki Neapori; 12 I reira atu ki Piripai, ko te pa nui ia o taua wahi o Makeronia, he koroni: a noho ana matou i taua pa a taka noa etahi ra. 13 Na i te ra hapati ka haere matou ki waho o te pa, ki te taha o tetahi awa, he whakaaro ko te wahi tera hei karakiatanga; a ka noho matou, ka korero ki nga wahine i haere mai ki reira. 14 Na ka whakarongo tetahi wahine ko Riria te ingoa, he kaihoko papura, no te pa o Taiataira, he tangata karakia ki te Atua: he mea whakapuare tona ngakau e te Ariki, i whakarongo ai ia ki nga mea i korerotia e Paora. 15 A, no ka oti ia te iriiri, ratou ko tona whare, ka tohe ia, ka mea, Ki te mea kua whakaaro koutou he pono taku mahi ki te Ariki, tomo mai koutou ki toku whare, e noho ki reira. Na ka tohe ia ia maua. 16 Na, i a matou e haere ana ki te inoi, ka tutaki ki a matou tetahi kotiro, he wairua matakite tona, he nui te taonga i riro mai i ona rangatira, i te mahi makutu. 17 Ka aru ia ia matou ko Paora, ka karanga, ka mea, He pononga enei tangata na te Atua, na te Runga Rawa, e whakaatu mai ana i te ara o te ora ki a tatou. 18 Na he maha nga ra i mea ai ia i tenei. Na ka pouri a Paora, ka tahuri, ka mea ki te wairua, Ko taku kupu tenei ki a koe i runga i te ingoa o Ihu Karaiti, puta mai i roto ia ia. Na ka puta mai i taua haora ano. 19 A, no te kitenga o ona rangatira kua kore he moni ma ratou, ka mau ki a Paora raua ko Hira, ka toia ki te kainga hokohoko ki nga rangatira; 20 A ka kawea raua ki nga kaiwhakawa, ka mea, Ko enei tangata, he Hurai nei, e tino whakararuraru ana i to tatou pa; 21 E whakaako ana hoki i nga ritenga e kore nei e tika kia riro, kia mahia e tatou, e nga tangata o Roma. 22 Na ko te whakatikanga o te mano ki a raua; ka huhua o raua kakahu e nga kaiwhakawa, ka mea kia whiua.
UPOKO 17 1 Na, ka haereere raua i Amapipori, i Aporonia, ka tae ki Teharonika; 2 A ka tomo atu a Paora ki a ratou, ko tana hanga hoki tera, a e toru nga hapati i korerorero ai ki a ratou i roto i nga karaipiture. 3 I whakapuaki ai, i korero ai, kua takoto hoki te tikanga kia mamae a te Karaiti, kia ara mai hoki i te hunga mate; a
99
NGA MAHI A NGA APOTORO
ko tenei Ihu e kauwhautia nei e ahau ki a koutou, ko te Karaiti ia. 4 Na ka whakapono etahi o ratou, ka piri hoki ki a Paora raua ko Hira; he tokomaha hoki o nga Kariki karakia, kihai hoki i tokoiti nga wahine rangatira. 5 Otira ka hae nga Hurai kihai nei i whakapono, ka tango ki a ratou i etahi tangata puremu o te hunga ware, a huihuia ana te ope, whakaohokia ana e ratou te pa katoa, huaki ana i te whare o Hahona, i whai kia whakaputaina ratou ki waho. ki te iwi. 6 A, no te korenga i kitea raua, ka toia e ratou a Hahona ratou ko etahi teina ki nga rangatira o te pa, ka karanga, Kua tae mai ki konei nga tangata i whakatutungia ai te ao; 7 Kua puritia hoki e Hahona: e tika ke ana nga mahi a enei katoa i nga ture a Hiha, e mea ana tera atu tetahi kingi, ko Ihu. 8 Na, ka rongo te mano ratou ko nga rangatira o te pa ki enei mea, ka pororaru. 9 Na ka tango ratou i etahi moni pupuri ia Hahona ratou ko era atu, a tukua atu ana ratou. 10 Na tonoa tonutia atu e nga teina a Paora raua ko Hira i te po ki Peria: i to raua taenga atu, ka haere ki te whare karakia o nga Hurai. 11 Engari enei i nui atu te ahua rangatira i to nga tangata o Teharonika, i hohoro tonu ratou te tango i te kupu, ai tenei ra, i tenei ra i rapu i roto i nga karaipiture i te tikanga o enei mea. 12 Na he tokomaha o ratou i whakapono; me nga wahine rangatira o nga Kariki, me nga tane, kihai hoki i tokoiti. 13 Otira, i te mohiotanga o nga Hurai o Teharonika, tera te kupu a te Atua te kauwhautia ana e Paora ki Peria, ka haere hoki ratou ki reira ki te whakararuraru i te iwi. 14 Na tonoa tonutia atu e nga teina a Paora kia haere tae noa ki te moana: ko Hira ia raua ko Timoti i noho ki reira. 15 Na ka kawea a Paora e ona kaiarahi ki Atena: a, ka riro he kupu ki a Hira raua ko Timoti kia hohoro te haere ki a ia, ka hoki ratou. 16 ¶ Na, ia Paora e tatari ana ki a raua i Atene, ka oho tona wairua i roto ia ia, i tana kitenga i te pa e ki ana i te karakia whakapakoko. 17 Na totohe ana ia i roto i te whare karakia ki nga Hurai ratou ko nga tangata karakia, i te kainga hokohoko hoki i nga ra katoa ki nga tangata i pono ki a ia. 18 A ka ngangare ki a ia etahi tohunga o nga Epikureana, o nga Toika. Ko etahi i mea, He aha ta tenei tangata korerorero e mea nei? i etahi, Me te mea he kaiwhakapuaki ia i nga atua ke: i kauwhau hoki ia i a Ihu ki a ratou, i te aranga. 19 Na ka mau ratou ki a ia, ka kawea ki Areopaka, ka mea, Kia mohio matou, he aha ranei tenei ako hou e korerotia nei e koe? 20 Poka ke hoki nga mea e mauria mai nei e koe ki o matou taringa: koia matou i mea ai kia mohio, he aha enei mea. 21 (He kore noa hoki ta nga tangata o Atene me nga manene e noho ana i reira, ko te korero anake, ko te whakarongo ranei ki tetahi mea hou.) 22 Na ka tu a Paora i waenganui o Areopaka, ka mea, E nga tangata o Atene, i nga mea katoa ka kite ahau he hunga whakaponokore koutou. 23 I ahau hoki e haereere ana, e matakitaki ana i nga mea e karakia nei koutou, ka kite ahau i tetahi aata i tuhia nei i
100
runga, KI TE ATUA NGARO. Ko ta koutou e karakia kuware nei, ko ia taku e whakaatu nei ki a koutou. 24 Ko te Atua, nana nei i hanga te ao me nga mea katoa i roto, ko ia nei te Ariki o te rangi, o te whenua, e kore ia e noho ki nga whare i hanga e te ringa; 25 E kore ano e mahia he mea mana e te ringa tangata, me te mea he mate nona ki tetahi aha ranei, ko ia hoki hei homai i te ora, i te manawa, i nga mea katoa, ki nga tangata katoa; 26 Kotahi ano te toto i hanga ai e ia nga iwi katoa o nga tangata, hei noho ki te mata katoa o te whenua, nana hoki i whakatakoto nga wa i whakaritea i mua, me nga rohe o to ratou nohoanga; 27 Kia rapu ai ratou i te Ariki, me kore e whawha, e kite ia ia, ahakoa ra kahore ia i matara atu ia tatou katoa: 28 Nana hoki tatou i ora ai, i korikori ai, i noho ai; i pera ano te korero a etahi o o koutou kaitito, He uri hoki tatou nana. 29 Na, he uri tatou na te Atua, e kore e tika kia mea tatou he rite te Atua ki te koura, ki te hiriwa, ki te kohatu, i whakairoa e te mohio, e te whakaaro o te tangata. 30 Na i whakaaroa e te Atua nga wa o te kuaretanga; inaianei ia kua whakahau ia i nga tangata katoa o nga wahi katoa kia ripeneta. 31 Kua rite hoki ia ia he ra e whakawa ai ia i te ao i runga i te tika, ara ma te tangata kua whakaritea nei e ia; he pono kua tukua mai nei e ia ki nga tangata katoa, i tana whakaarahanga i a ia i te hunga mate. 32 Na ka rongo ratou ki te aranga o te hunga mate, ka tawai etahi; ko etahi i mea, Taihoa matou e whakarongo ano ki tenei mea ia koe. 33 Heoi mawehe atu ana a Paora i waenganui ia ratou. 34 Ko etahi tangata ia i piri ki a ia, i whakapono: i roto i a ratou a Rionaihia no Areopaka, ko tetahi wahine ko Ramari te ingoa, ratou ko etahi atu. UPOKO 18 1 ¶ Muri iho i enei mea ka haere atu a Paora i Atene, ka tae ki Koriniti; 2 Na ka kite ia i tetahi Hurai ko Akuira te ingoa, i whanau ki Ponoto, he mea tae hou mai i Itari, raua ko tana wahine, ko Pirihira; i mea hoki a Karauria kia haere atu nga Hurai katoa i Roma: a ka haere ia ki a ratou. 3 A, no te mea kotahi ta ratou mahi, ka noho ia ki a raua, ka mahi ratou: he tui teneti hoki ta raua mahi. 4 Na ka korerorero ia i roto i te whare karakia i nga hapati katoa, e tohe ana ki nga Hurai ratou ko nga Kariki. 5 No te taenga mai ia o Hira raua ko Timoti i Makeronia, ka takare te ngakau o Paora, ka whakapuaki ki nga Hurai ko Ihu te Karaiti. 6 Na, ia ratou ka whakatika, ka kohukohu, ka ruia e ia ona kakahu, ka mea ki a ratou, hei runga io koutou matenga o koutou toto; ka ma ahau: mai i tenei wa ka haere ahau ki nga Tauiwi. 7 Na ka haere atu ia i reira, ka tomo ki te whare o tetahi tangata, ko Hutuha te ingoa, he tangata karakia ki te Atua, ko tona whare i tata tonu ki te whare karakia. 8 Na ka whakapono a Kirihipu, te rangatira o te whare karakia, me tona whare katoa ki te Ariki; he tokomaha hoki nga Koriniti, i to ratou rongonga, i whakapono, i iriiria hoki.
NGA MAHI A NGA APOTORO
9 Na ka korero moemoea te Ariki ki a Paora i te po, Kaua e wehi, engari me korero, kei noho puku; 10 Kei a koe nei hoki ahau, e kore hoki tetahi tangata e pa ki a koe, e tukino i a koe: he nui hoki aku tangata i tenei pa. 11 Na kotahi te tau e ono marama i noho ai ia i reira, i whakaako ai i te kupu a te Atua i roto ia ratou. 12 Na, i a Kario te kawana mo Akaia, kotahi tonu te whakaaro o nga Hurai ki te whakatika ki a Paora, a kawea ana ia ki te nohoanga whakawa; 13 Ka mea, E kukume ana tenei i nga tangata ki te karakia ki te Atua e poka ke ana i ta te ture. 14 A, i a Paora e mea ana ki te puaki te mangai, ka mea a Kario ki nga Hurai, Ki te mea he kino tenei, he kino ranei, e nga Hurai, e pai ana kia ata hanga e ahau ki a koutou. 15 Ko tenei he totohe korero, he mea ki nga ingoa, ki ta koutou ture, kei a koutou te whakaaro; e kore hoki ahau e whakawa mo enei mea. 16 Na peia atu ana ratou e ia i te nohoanga whakawa. 17 Na ka mau nga Kariki katoa ki a Hotene, rangatira o te whare karakia, a whiua ana ia i mua o te nohoanga whakawa. Kihai a Kario i whakaaro ki tetahi o enei mea. 18 A, ka maha nga ra i noho ai a Paora, ka poroporoaki ia ki nga teina, a rere ana ki Hiria, ratou ko Pirihira ko Akuira; he mea moremore tona i Kenekerea: he ki taurangi hoki nana. 19 A ka tae ki Epeha, ka mahue raua ia ia ki reira: ko ia i tomo ki te whare karakia, korerorero ai ki nga Hurai. 20 A, i ta ratou meatanga kia roa atu te wa e noho ai ia ki a ratou, kihai ia i whakaae; 21 Heoi poroporoaki ana ki a ratou, ka mea, E hoki mai ano ahau ki a koutou, ki te pai te Atua. Rere atu ana ia i Epeha. 22 A, no ka u ia ki Hiharia, ka haere atu ka oha ki te hahi, a haere ana ki Anatioka. 23 A, roaroa iho ki reira, ka haere, a haereerea marietia ana e ia te whenua o Karatia, o Pirikia, me te whakau i nga akonga katoa. 24 Na ka haere mai tetahi Hurai ki Epeha, ko Aporo te ingoa, i whanau ki Arehanaria, he pu korero, he tangata kaha ki nga karaipiture. 25 I whakaakona tenei tangata ki te ara o te Ariki; he tangata ia e toko tonu ake ana te ngakau, ka korero ia, ka ata whakaako i nga mea o te Ariki, ko te iriiringa a Hoani anake tana i matau ai. 26 Ka anga ia ka korero nui i roto i te whare karakia: no te rongonga o Akuira raua ko Pirihira ki a ia, ka mau ratou ki a ia, ka ata whakaatu ki a ia i te ara o te Atua. 27 A, no ka mea ia kia haere ki Akaia, ka tuhituhi nga teina, ka whakahau i nga akonga kia manako mai ki a ia: no tona taenga mai, ka awhinatia e ia te hunga i meinga e te aroha noa kia whakapono. 28 Kaha rawa hoki tana wha- kaaro i nga Hurai i mua tonu i te iwi, whakaaturia ana e ia ta nga karaipiture ko Ihu te Karaiti. UPOKO 19 1 ¶ I a Aporo i Koriniti, ka puta atu a Paora na nga wahi o runga, ka tae ki Epeha: a rokohanga atu e ia etahi o nga akonga.
101
2 Ka mea ia ki a ratou, I riro ranei te Wairua Tapu ia koutou i to koutou whakaponotanga? Ka mea ratou ki a ia, Kiano matou i rongo noa mehemea tera te Wairua Tapu. 3 Ka mea ia ki a ratou, I iriiria oti koutou ki roto ki te aha? Ka mea ratou, Ki ta Hoani iriiri. 4 Na ka mea a Paora, Ko ta Hoani iriiri he iriiri ripeneta. I mea ia ki te iwi, kia whakapono ratou ki tetahi e haere mai ana i muri i a ia, ara ki a Karaiti Ihu. 5 A, ka rongo ratou i tenei, ka iriiria i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu. 6 Na ka oti te whakapa e Paora ona ringa ki runga ki a ratou, ka tae mai te Wairua Tapu ki runga ki a ratou; a ka korero ratou i nga reo, ka poropiti. 7 Na ko nga tangata katoa me te mea kotahi tekau ma rua. 8 Na ka tomo ia ki te whare karakia, ka korero maia atu, e toru nga marama i korerorero ai, i kukume ai ki nga mea o te rangatiratanga o te Atua. 9 Otira ka whakapakeketia etahi, kare i whakapono, ka kohukohu ratou mo taua huarahi i te aroaro o te mano, ka mawehe atu ia i a ratou, ka wehea atu nga akonga, ka korerorero i tenei ra, i tenei ra, i roto i te kura o tetahi o Tairanu. 10 Na e rua nga tau i penei ai; a ka rongo katoa te hunga e noho ana i Ahia i te kupu a te Ariki, a Ihu, nga Hurai, nga Kariki. 11 Ua rave te Atua i te mau semeio taa ê na roto i te rima o Paulo. 12 I mauria atu hoki nga tauera me nga tauera i tona tinana ki te hunga mate, a mutu ake o ratou mate, a puta atu ana nga wairua kino i roto ia ratou. 13 Katahi ka anga etahi o nga Hurai haereere noa, he hunga pei rewera, ki te karanga i te ingoa o te Ariki, o Ihu, ki runga ki te hunga i nga wairua kino, ka mea, He whakaoati na matou ki a koutou i a Ihu, i kauwhautia nei e Paora. 14 Na i pera ano nga tama tokowhitu a tetahi Hurai, a Hewa, he tohunga nui ia. 15 Na ka whakahoki te wairua kino, ka mea, E mohio ana ahau ki a Ihu, e matau ana ki a Paora; engari ko wai koe? 16 Na ko te tupeketanga o te tangata i a ia nei te wairua kino ki runga ki a ratou, kua kaha ia ratou, taea ana ratou e ia, no ka oma tahanga ratou, ka oma mamae atu i taua whare. 17 A ka mohiotia tenei e nga Hurai katoa ratou ko nga Kariki e noho ana i Epeha; a ka tau te wehi ki a ratou katoa, a whakanuia ana te ingoa o te Ariki, o Ihu. 18 A he tokomaha o te hunga whakapono i haere mai, i whaki, i whakakite i a ratou mahi. 19 He tokomaha ano o te hunga i mahi i nga mahi tinihanga, i huihui ia ratou pukapuka, a tahuna ana i te aroaro o te katoa: a ka taua nga utu o aua pukapuka, ka kitea e rima tekau mano hiriwa. 20 Koia te nui o te tupu o te kupu a te Atua, te kaha. 21 A, no ka rite enei mea, ka mea a Paora i roto i tona wairua, kia tika na Makeronia, na Akaia, kia haere ki Hiruharama; 22 A tokorua ana i tono ai ki Makeronia o te hunga e mahi ana ki a ia, ko Timoti raua ko Eratu; ko ia ia i noho ki Ahia mo tetahi wa. 23 Na i taua wa kihai i nohinohi te ngangau i puta ake mo taua Ara. 24 Tera hoki tetahi tangata ko Rimitiriu te ingoa, he kaimahi hiriwa, nana nei i hanga nga temepara hiriwa o
NGA MAHI A NGA APOTORO
Riana, kihai hoki i nohinohi nga utu i tika mai i tana mahi ki nga kaimahi; 25 Na ka whakaminea ratou e ia me era kaimahi o nga pera, a ka mea, E mara ma, e matau ana koutou, no tenei mahi a tatou rawa. 26 A ka kite, ka rongo koutou, ehara i te mea i Epeha anake, engari e tata ana ki Ahia katoa, i whakakiki taua Paora, i whakapohehe i te iwi maha, i mea ai, ehara ratou i te atua i hanga e te ringa; 27 Na ehara i te mea ko tenei anake ta tatou mahi ka tata te kore noa iho; engari kia whakahaweatia te whare o te atua nui o Riana, kia whakangaromia ano hoki tona nui, e karakiatia nei e Ahia katoa, e te ao. 28 A, no to ratou rongonga i enei kupu, a ka ki i te riri, ka karanga ake, ka mea, He nui a Riana o nga Epehi. 29 Na ka tutu te puehu o te pa katoa: a, ka oti te hopu e ratou a Kaiu raua ko Aritaku, he tangata no Makeronia, he hoa haere no Paora, na kotahi tonu ta ratou kokiritanga ki te whare matakitaki. 30 A, i a Paora e mea ana kia tomo ki roto ki te iwi, kihai ia i tukua e nga akonga. 31 Na ka unga tangata mai etahi o nga rangatira o Ahia, i pai nei ki a ia, ka mea kia kaua ia e tuku ia ia ki roto ki te whare matakitaki. 32 Heoi puta ke te karanga a etahi, puta ke a etahi: tino raruraru hoki taua whakaminenga; ko te nuinga hoki kihai i mohio ki te mea i huihui ai ratou. 33 Na ka mauria e ratou a Arehanara i roto i te hui, na nga Hurai ia i mea kia whakatika atu. A ka tawhiri te ringa o Arehanera, i mea hoki kia korero ia ki te iwi. 34 Heoi ka matau ratou he Hurai ia, kotahi tonu te reo o te katoa ki te karanga, a tata noa ki te rua nga haora, He nui a Riana o nga Epehi. 35 A, ka marie te mano i te kai tuhituhi, ka mea ia, E nga tangata o Epeha, ko wai te tangata kahore e mohio he tangata karakia te pa o nga Epeha ki te atua nui a Riana, ki te whakapakoko hoki i taka iho i a Hupita. ? 36 Na, ka kore nei enei mea e taea te whakakorekore, heoi kia ata noho, kaua hoki e hikaka te mahi. 37 Kua kawea mai nei hoki e koutou enei tangata ki konei, ehara nei i te hunga tahae hahi, ehara ano hoki i te hunga kohukohu ki to koutou atua. 38 Na, ki te mea he kupu ta Rimitiriu ratou ko ona hoa mahi mo tetahi tangata, e tuwhera ana te ture, a tenei ano nga kawana: ma ratou ratou e whakawa. 39 Na ki te mea he mea ke ta koutou e whai na, waiho ma te runanga tika te ritenga. 40 Tera pea tatou e whakawakia mo tenei ngangautanga inaianei, kahore nei he take e tika ai ta tatou korero mo tenei huihuinga. 41 A, no ka puaki enei kupu ana, ka tonoa atu e ia te whakaminenga. UPOKO 20 1 ¶ A, no te mutunga o te ngangau, ka karangatia e Paora nga akonga, ka tohutohu ia ratou, ka poroporoaki, a turia atu ana e ia, haere ana ki Makeronia. 2 A ka haereerea e ia aua wahi, me te whakahau i a ratou ki nga kupu maha, ka haere ia ki Kariki;
102
3 A e toru nga marama i noho ai ki reira. A, i nga Hurai e whakatakoto whakaaro ana mona, ia ia meake rere ki Hiria, ka mea ia kia hoki ma Makeronia. 4 A i haere tahi ia ia tae noa ki Ahia, a Hopate o Peria; o Teharonika, ko Aritaku raua ko Hekunu; ko Kaiu o Rerepe, ko Timoti; o Ahia, ko Tikiku raua ko Toropimu. 5 Kua haere atu enei i mua, ae tatari mai ana ki a matou i Toroa. 6 Na i te mutunga o nga ra o te taro rewenakore ka rere atu matou i Piripai, a po rima ka tae atu ki a ratou ki Toroa; e whitu nga ra i noho ai matou ki reira. 7 Na i te ra tuatahi o te wiki, i te mea kua huihui nga akonga ki te whawhati taro, ka kauwhau a Paora ki a ratou, e mea ana hoki ki te haere i te aonga ake; i korero ano ia a waenganui po. 8 A he maha nga rama i te ruma i runga, i te wahi i huihui ai ratou. 9 Na i te matapihi e noho ana tetahi taitama, ko Eutiku te ingoa, kua tino parangia e te moe: a ka roa a Paora e korero ana, ka pehia e te moe, ka taka iho i te toru o nga ruma, tangohia ake ana kua mate. 10 Na ka heke iho a Paora, a hinga ana ki runga ki a ia, awhi ana ia ia, ka mea, kei ngangau koutou; kei roto hoki i a ia tona oranga. 11 Na ka kake atu ano ia, ka whawhati taro, ka kai, a ka roa rawa te korero a puao noa, ka haere. 12 Heoi arahina oratia atu ana e ratou taua taitama, kihai hoki i nohinohi te koa. 13 Na ko matou kua riro i mua ki te kaipuke, a rere ana ki Aho, i mea kia utaina a Paora i reira: nana hoki i whakarite, i mea hoki ko ia me ra uta. 14 A ka tutaki ki a matou ki Aho, ka utaina ia, a rere ana matou ki Mitirini. 15 Rere atu ana matou i reira, ai te aonga ake ka taea te ritenga atu o Kio; ao ake te ra ka u ki Hamo, ka noho ki Torokilium; ao ake te ra ka u matou ki Miretu. 16 I mea hoki a Paora kia rere i waho ake o Epeha, kei roa ia ki Ahia: i porangi hoki me kore e tae ki Hiruharama i te ra o te Petekoha. 17 Na ka tono tangata atu ia i Miretu ki Epeha, hei tiki i nga kaumatua o te hahi. 18 A, i to ratou taenga mai ki a ia, ka mea ia ki a ratou, E matau ana koutou, o te ra tuatahi i tae mai ai ahau ki Ahia, ki taku noho ki a koutou i nga wa katoa; 19 Katoa te ngakau papaku ki te mahi ki te Ariki, me nga roimata maha, me nga whakamatautauranga i pa mai ki ahau i te whanga o nga Hurai; 20 Kihai hoki i kaiponuhia e ahau tetahi mea pai mo koutou, engari kua whakakitea atu e ahau ki a koutou, i akona nuitia ki a koutou, i tenei whare, i tenei whare; 21 I kauwhautia hoki ki nga Hurai, ki nga Kariki ano hoki, te ripeneta ki te Atua, me te whakapono ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti. 22 Na, tenei ahau te haere nei ki Hiruharama, he hereherenga na te wairua, kahore hoki e mohio ki nga mea e pa ki ahau i reira. 23 Heoi ano ta te Wairua Tapu e whakaatu nei i tenei pa, i tenei pa, e mea ana, kei te mau mai nga here me nga mamae ki ahau. 24 Otira kare rawa ahau e whakakorikori i tetahi o enei mea, e kore ano e kiia e ahau he taonga ki toku ora, kia tutuki ai taku oma i runga i te hari, me te mahi minita i riro
NGA MAHI A NGA APOTORO
mai i ahau i te Ariki, i a Ihu, hei whakaatu i te rongopai o te aroha noa o te Atua. . 25 Na e mohio ana tenei ahau, heoi ano kitenga o toku mata e tetahi o koutou, e te hunga i kauwhau haere nei ahau i te rangatiratanga o te Atua i roto ia koutou. 26 Koia ahau ka whakaatu nei ki a koutou i tenei ra, kahore oku poke i nga toto o nga tangata katoa. 27 Kihai hoki ahau i manawapa ki te whakapuaki ki a koutou i nga whakaaro katoa o te Atua. 28 Na kia tupato ki a koutou ano, ki te kahui katoa ano i meinga ai koutou e te Wairua Tapu hei kaitirotiro, whangaia te hahi a te Atua, i hokona nei e ia ki ona ake toto. 29 E mohio ana hoki ahau ki tenei ka riro ahau, tera e puta mai ki a koutou he wuruhi nanakia, e kore nei e tohu i te kahui. 30 A ka whakatika ake etahi tangata i roto i a koutou ano, korero ai i nga mea parori ke, hei kukume i nga akonga kia whai ia ratou. 31 Na reira, kia mataara, kia mahara ano ki nga tau e toru kihai nei ahau i mangere ki te whakatupato i tenei, i tenei o koutou, i te po, i te ao, me te tangi ano ahau. 32 Na, e oku teina, ka tukua atu koutou e ahau ki te Atua, ki te kupu hoki o tona aroha noa, e kaha nei ki te hanga ake i a koutou, ki te hoatu hoki i tetahi wahi mo koutou i roto i te hunga katoa kua oti te whakatapu. 33 Kihai i hiahiatia e ahau te hiriwa, te koura, te kakahu ranei o tetahi. 34 Ae ra, e mohio ana ano koutou, na enei ringa i mahi nga mea i matea e ahau, e oku hoa hoki. 35 Kua whakakitea e ahau ki a koutou nga mea katoa, kia penei ta koutou mahi kia atawhai i te hunga ngoikore, me te mahara ano ki nga kupu a te Ariki, a Ihu, i mea ra, Ko te hoatu, nui atu te hari i te tango. 36 I te mutunga o tenei korero ana, ka tukua ona turi ki raro, ka inoi tahi me ratou katoa. 37 He nui hoki te tangi o ratou katoa; hinga iho ratou ki runga ki te kaki o Paora, ka kihi i a ia. 38 I tino mamae pu hoki ratou i te kupu i mea ai ia, heoi ano to ratou kitenga i tona mata. Na ka mauria ia e ratou ki te kaipuke. UPOKO 21 1 Na ka oma mai matou i a ratou, ka rere, ka tika tonu atu ki Koo, a ao ake te ra ki Roro, i reira ki Patara. 2 Na ka rokohanga tetahi kaipuke e whakawhiti atu ana ki Piniki, a eke ana matou ki runga, rere ana. 3 A ka kitea Kaiperu, ka mahue ake i te taha ki maui, ka rere atu matou ki Hiria, a ka u ki Taira: hei reira hoki te kaipuke ruke ai i tona utanga. 4 A ka kitea nga akonga, e whitu nga ra i noho ai matou ki reira: ka korero hoki ratou ki a Paora, he mea na te Wairua, kia kaua ia e haere ki Hiruharama. 5 A ka rite aua ra o matou, ka puta atu matou, ka haere; me te kawe ano ratou katoa, me nga wahine, me nga tamariki, ia matou a waho ra ano o te pa: na ka tukua o matou turi ki te tahatai, ka inoi. 6 Na ka poroporoaki matou tetahi ki tetahi, a eke ana matou ki te kaipuke; a hoki ana ratou ki te kainga. 7 A ka mutu to matou rerenga atu i Taira, ka tae ki Toromai, na ka oha atu ki nga teina, a kotahi te ra i noho ai ki a ratou.
103
8 I te aonga ake ka turia atu e matou, ka haere ki Hiharia: a tomo ana ki te whare o Piripi kaikauwhau, ko ia nei tetahi o nga tokowhitu; a ka noho ki a ia. 9 Na tokowha nga tamahine a taua tangata, he wahine, he poropiti. 10 A ka maha o matou ra i noho ai, ka haere mai tetahi poropiti i Huria, ko Akapu te ingoa. 11 A, no tona taenga mai ki a matou, ka mau ki te whitiki o Paora, herea ana e ia ona ringa me ona waewae ake, ka mea, Ko te kupu tenei a te Wairua Tapu, Ka pena ano te here o nga Hurai i Hiruharama i te tangata nona tenei whitiki, a ka hoatu ki a ia. nga ringa o nga Tauiwi. 12 Heoi, i to matou rongonga i enei mea, ka tohe matou ko nga tangata o taua wahi, kia kaua ia e haere ki Hiruharama. 13 Na ko te whakahokinga a Paora, he aha ta koutou e tangi, e whakangakaukore nei i ahau? kua pai hoki ahau, ehara i te mea ko te here anake, engari ko te mate ano hoki ki Hiruharama, mo te ingoa o te Ariki, o Ihu. 14 A, no tona korenga i rongo, ka mutu ta matou, ka mea, Kia meatia ta te Ariki e pai ai. 15 ¶ A ka pahemo enei ra, ka takai matou ia matou mea, a haere ana ki Hiruharama. 16 I haere tahi ano ia matou etahi o nga akonga o Hiharia, na ratou i mau ake a Nahona o Kaiperu, he akonga tawhito hei tukunga atu mo matou. 17 A, i to matou taenga ki Hiruharama, ka koa nga teina ki a matou. 18 I te aonga ake ka haere tahi matou ko Paora ki a Hemi; i reira ano nga kaumatua katoa. 19 Na ka oha ia ki a ratou, ka korerotia takitahitia nga mea i mea ai te Atua kia mahia e ia i roto i nga Tauiwi. 20 No to ratou rongonga, ka whakakororia i te Ariki, ka mea ki a ia, Kua kite koe, e to matou teina, i nga mano tini o nga Hurai kua whakapono nei; he uaua katoa hoki ratou ki te ture. 21 Kua rongo ano koe ki a ratou, e whakaako ana koe i nga Hurai katoa i roto i nga Tauiwi kia whakarerea a Mohi, e mea ana kia kaua e kotia a ratou tamariki, kia kaua ano e haere i runga i nga ritenga. 22 Na, he aha tena? me huihui te mano: ka rongo hoki ratou kua tae mai koe. 23 Na, me mea e koe tenei e korerotia nei e matou ki a koe: Tokowha o matou tangata, he kupu taurangi ta ratou; 24 Tangohia etahi, kia purea ngatahitia koe, mau ano e utu he utu mo ratou, kia heua ai o ratou mahunga: a ka mohio katoa he kore noa iho nga mea i korerotia mou; engari kia tika tau haere, kia mau hoki ki te ture. 25 Na mo nga Tauiwi kua whakapono, kua tuhituhi atu matou, kua whakaaro, kia kaua ratou e mau ki enei mea, engari kia tupato ratou i nga mea e patua ana ma nga whakapakoko, i te toto, i te mea kua notia te kaki, i te moe tahae. 26 Na ka mau a Paora ki aua tangata, a i te aonga ake ka pure tahi ia ia, ka tomo ki te temepara, hei whakaatu ka rite nga ra mo te purenga, kia tapaea ra ano he whakahere mo tenei, mo tenei o ratou. 27 A ka tata nga ra e whitu te taka, ka kite nga Hurai o Ahia ia ia i roto i te temepara, ka whakaoho te iwi katoa, a ka pa o ratou ringa ki a ia. 28 Ka karanga, E nga tangata o Iharaira, awhinatia mai: Ko te tangata tenei e whakaako nei i nga tangata katoa o nga wahi katoa ki te whakahe i te iwi, i te ture, i tenei wahi: i
NGA MAHI A NGA APOTORO
kawea mai ano hoki e ia nga Kariki ki roto ki te temepara, a ka whakapokea e ia tenei wahi tapu. 29 I kite hoki ratou i mua me ia i roto i te pa, ko Toropimu o Epeha, hua noa ratou kua mauria mai ia e Paora ki roto ki te temepara. 30 Na ka oho katoa te pa, ka oma nga tangata: a ka mau ratou ki a Paora, toia ana ia ki waho o te temepara: tutakina tonutia atu nga tatau. 31 Na ia ratou e whai ana kia patua ia, ka tae te rongo ki te rangatira mano o te hoia, kua tutu te puehu i Hiruharama katoa. 32 Na hohoro tonu tana mau ki etahi hoia, ki etahi keneturio, a oma iho ana ki a ratou: a, no to ratou kitenga i te rangatira mano, i nga hoia hoki, ka mutu te patu ia Paora. 33 Na ka whakatata mai te rangatira mano, ka tango ia ia, ka mea kia herea ia ki nga mekameka e rua; ka ui ko wai ia, i aha hoki ia. 34 Na he karanga ano ta etahi, he karanga ano ta etahi, i roto i te mano: na kihai ia i mohio ki te tino tikanga, i te ngangau hoki, a whakahaua ana kia arahina ia ki te pa. 35 A, no tona taenga ki te pikitanga, ka hikitia ia e nga hoia i te taututetutenga ano hoki a te iwi. 36 I aru hoki te huihui o te iwi, me te karanga, Whakamatea ia. 37 A, no ka whano a Paora te kawea ki roto ki te pa, ka mea ia ki te rangatira mano, E pai ana ranei kia korero ahau ki a koe? Na wai i mea, E mohio ana koe ki te korero Kariki? 38 Ehara oti koe i te Ihipiana, nana nei i whakatupu te tutu i mua ake ra, a mauria ana e ia nga tangata kohuru e wha mano ki te koraha? 39 Ka mea a Paora, He Hurai ahau, no Tarahu, o Kirikia, he tangata tupu no taua pa, ehara hoki i te pa ingoakore: na ko taku inoi tenei ki a koe, tukua ahau kia korero ki te iwi. 40 Na tukua ana e ia, a tu ana a Paora ki te pikitanga, ka tawhiri tona ringa ki te iwi. Na mutu pu te turituri, ka korero ia, no nga Hiperu te reo, ka mea,
9 I kite ano oku hoa i te marama, a wehi ana; heoi kihai ratou i rongo i te reo o tera i korero mai ki ahau. 10 Ka mea ahau, Me aha ahau, e te Ariki? Na ka mea te Ariki ki ahau, Whakatika, haere ki Ramahiku; a ka korerotia ki a koe i reira nga mea katoa kua whakaritea kia mahia e koe. 11 Heoi, i te mea kahore ahau i kite, na te kororia hoki o taua marama, ka arahina a ringatia ahau e oku hoa haere, ka tae ki Ramahiku. 12 Na ko tetahi tangata ko Anania, he tangata karakia i runga i ta te ture, e korerotia paitia ana e nga Hurai katoa e noho ana i reira; 13 Haere mai ana ki ahau, a tu ana, ka mea mai ki ahau, E toku teina, e Haora, titiro ake. A i taua haora ano ka titiro ake ahau ki a ia. 14 I mea ano ia, Na te Atua o o tatou matua koe i whiriwhiri, kia matau ki tana e pai ai, kia kite i te Tika, kia rongo hoki i te reo o tona mangai. 15 No te mea ko koe hei kaiwhakaatu mana ki nga tangata katoa mo nga mea i kite ai, i rongo ai koe. 16 Na he aha tau e whakaroa nei? whakatika, kia iriiria koe, kia horoia ou hara, me te karanga ano ki te ingoa o te Ariki. 17 A, no toku hokinga mai ki Hiruharama, i ahau e inoi ana i roto i te temepara, ka puta te ngakau matakite ki ahau; 18 A ka kite ahau i a ia e mea mai ana ki ahau, E ahua, kia hohoro te haere atu i Hiruharama: e kore hoki ratou e tango i tau korero moku. 19 Na ka mea ahau, E te Ariki, e matau ana ratou kua mau ahau ki te whare herehere, i whiua hoki i roto i nga whare karakia katoa te hunga i whakapono ki a koe; 20 A, i te whakahekenga o nga toto o tou kaiwhakaatu, o Tepene, i reira ahau e tu ana, e whakaae ana ki tona matenga, e tiaki ana hoki i nga kakahu o ona kaiwhakamate. 21 Na ka mea ia ki ahau, Haere: ka unga hoki koe e ahau ki tawhiti ki nga Tauiwi. 22 A whakarongo ana ratou ki a ia taea noatia tenei kupu, na ka hamama ratou, ka mea, Whakamatea atu te koroke nei i runga i te whenua: e kore hoki e pai kia ora ia. 23 Na, i a ratou e karanga ana, e rukeruke ana i o ratou kakahu, e akiri ana i te puehu ki te rangi; 24 Ka whakahau te rangatira mano kia kawea ia ki te pa, ka mea kia whiua, kia uia; kia mohio ai ia ki te aha ratou i karanga ai ki a ia. 25 A, i a ratou e here ana i a ia ki nga here, ka mea a Paora ki te keneturio e tu ana i reira, He mea tika ranei kia whiua e koutou te tangata no Roma, a kahore ano i mau te he? 26 A, no te rongonga o te keneturio, ka haere, ka korero ki te rangatira mano, ka mea, Kia mahara ki tau e mea ai: no Roma hoki te tangata nei. 27 Na ka haere mai te rangatira mano, ka mea ki a ia, Korero mai ki ahau, no Roma koe? Ka mea ia, Ae. 28 Na ka whakahoki te rangatira mano, Na te moni nui i whiwhi ai ahau ki tenei tikanga herekore. Ka mea a Paora, Ko ahau ia i whanau rangatira. 29 Na whakarerea tonutia iho ia e te hunga e mea ana ki te ui ki a ia: i mataku hoki te rangatira mano, i tona mohio no Roma ia, mona hoki i here i a ia. 30 I te aonga ake, i tona hiahia kia matau ki te tino mea i whakawakia ai ia e nga Hurai, ka wetekina ia i ona here, ka mea kia haere mai nga tohunga nui me to ratou runanga katoa, a arahina iho ana a Paora, whakaturia ana ki to ratou aroaro.
UPOKO 22 1 E oku tuakana, e oku matua, whakarongo ki tenei korero aku ki a koutou. 2 (A, ka rongo ratou ko te reo Hiperu tana i korero ai ki a ratou, katahi ka mutu rawa te kiki: a ka mea ia,) 3 He tangata Hurai ano ahau, i whanau ki Tarahu, ki tetahi pa i Kirikia, i whakatupuria ano i roto i tenei pa i nga waewae o Kamariera, i whakaakona i runga i te tino tikanga o te ture o nga matua, i ngakau nui ano ki te E te Atua, kia penei ano me koutou katoa i tenei ra. 4 A whakatoia ana e ahau nga tangata o tenei tikanga, tae noa ki te mate; 5 Na ko te tohunga nui hei kaiwhakaatu moku, ratou ko nga kaumatua katoa; 6 Na, i ahau e haere ana, e whakatata ana ki Ramahiku, i te poutumarotanga, ka whiti whakarere mai ki ahau he marama nui no te rangi. 7 A hinga ana ahau ki te whenua, ka rangona he reo e mea ana ki ahau, E Haora, e Haora, he aha tau e whakatoi nei i ahau? 8 Na ka whakahokia e ahau, Ko wai koe, e te Ariki? Ka mea mai ia ki ahau, Ko Ihu ahau o Nahareta, e whakatoia nei e koe.
104
NGA MAHI A NGA APOTORO
UPOKO 23 1 ¶ Na ka titiro pu a Paora ki te runanga, ka mea, E oku tuakana, tika tonu ki toku mahara taku whakahaere i te aroaro o te Atua, a taea noatia tenei ra. 2 Na ka mea a Anania tohunga nui ki te hunga e tu ana i tona taha, kia pakia tona mangai. 3 Ka mea a Paora ki a ia, Ka pakia koe e te Atua, e te pakitara kua oti te pani ki te paru ma: kei te noho koe ki te whakawa i ahau i runga i te ture, me te ki mai ano kia patua ahau, he mea e kore e rite ki ta te ture? 4 Na ka mea te hunga e tu tata ana, E whakamanumanu ana koe ki te tohunga nui a te Atua? 5 Ano ra ko Paora, Kihai ahau i matau, e oku teina, ko ia te tohunga nui: kua oti hoki te tuhituhi, Kaua e korerotia kinotia te rangatira o tou iwi. 6 Otira ka mohio a Paora he Haruki tetahi wahi, ko etahi he Parihi, ka karanga ia i roto i te runanga, E hoa ma, he Parihi ahau, he tama na te Parihi: ko te tumanako, ko te aranga o te hunga mate kua huaina ahau. i roto i te patai. 7 A, no tana korerotanga i tenei, ka tohetohe nga Parihi ratou ko nga Haruki: ka wahirua hoki te mano. 8 E mea ana hoki nga Haruki, kahore he aranga, kahore he anahera, he wairua ranei: ko nga Parihi ia e whakaae ana ki aua mea e rua. 9 Na ka nui te hamama: a ka whakatika nga karaipi o nga Parihi, ka totohe, ka mea, Kahore he he o tenei tangata i mau ia matou: tena ki te korero tetahi wairua, tetahi anahera ranei ki a ia, kaua tatou e whawhai ki a ia. te Atua. 10 A, no ka nui te ngangau, ka mataku te rangatira mano kei motumotuhia a Paora e ratou, na unga ana e ia nga hoia kia heke atu, ki te tango mai ia ia i roto i a ratou, kia arahina hoki ki te pa. 11 A i taua po ka tu te Ariki ki tona taha, ka mea, Kia maia, e Paora: kia pena i a koe i whakaatu na moku i Hiruharama, tau whakaatu hoki ki Roma. 12 ¶ Ao ake te ra, ka huihui etahi o nga Hurai, ka maka oati ki a ratou ano, ka mea, kia kaua ratou e kai, kia kaua e inu, kia whakamatea ra ano e ratou a Paora. 13 A neke atu i te wha tekau nga tangata nana tenei oatitanga. 14 Na ka haere ratou ki nga tohunga nui ratou ko nga kaumatua, ka mea, Kua oati matou i tetahi oati nui, kia kaua e kainga tetahi mea, kia mate ra ano a Paora i a matou. 15 Na, ko koutou ko te runanga ki te ki atu ki te rangatira mano kia arahina iho ia ki a koutou apopo, me te mea e ata uia ano e koutou tetahi mea mona: ko matou ia, i te mea ka tata mai ia, ka noho rite ki te whakamate i a ia. 16 Ka rongo te tama a te tuahine o Paora ki to ratou whakaaro whakapapa, ka haere ia, ka tomo ki te pa, ka korero ki a Paora. 17 Katahi ka karanga a Paora ki tetahi keneturio, ka mea, Arahina atu te tamaiti nei ki te rangatira mano: he korero hoki tana ki a ia. 18 Na ka mau ia ki a ia, ka arahina ki te rangatira mano, ka mea, I karanga te herehere, a Paora, i ahau, i mea kia arahina mai tenei tamaiti ki a koe, he korero hoki tana ki a koe. 19 Na ka mau te rangatira mano ki tona ringa, ka haere ki tahaki, ka ui ki a ia, He aha tau e korero mai ai ki ahau?
105
20 Ano ra ko tera, Kua whakatakoko whakaaro nga Hurai kia mea ki a koe kia arahina iho a Paora apopo ki te runanga, ano e ata uia ano e koe tetahi atu mea mona. 21 Kaua ra e rongo ki a ratou: e wha tekau hoki nga tangata o ratou e whanga ana mona, kua oati ki a ratou ano, e kore ratou e kai, e kore e inu, kia mate ra ano ia i a ratou: na kua rite ratou inaianei. e rapu ana i te kupu whakaari i a koe. 22 Katahi ka tukua atu taua tamaiti e te rangatira mano kia haere, ka mea ia, Kaua e korerotia ki tetahi tau whakaaturanga mai i enei mea ki ahau. 23 Na ka karangatia e ia kia rua nga keneturio, ka mea, Whakanohoia etahi hoia kia rua rau hei haere ki Hiharia, me nga kaieke hoiho kia whitu tekau, me nga kai mau matia kia rua rau, i te toru o nga haora o te po; 24 Kia rite mai he kararehe ma ratou, hei whakanohoanga iho mo Paora ki runga, kia kawea oratia ai ia ki a Pirika, ki te kawana. 25 Na ka tuhituhi ia i tetahi pukapuka, ko enei kupu. 26 Na Karauria Raihia ki a Pirika te kawana pai rawa, tena koe. 27 I hopukia tenei tangata e nga Hurai, a ka tata te whakamatea e ratou, ka haere mai ahau me nga hoia, a tangohia mai ana ia; i rongo hoki ahau no Roma ia. 28 E ia ite au i te tumu i pari ai ratou ia ’na, ua aratai atura vau ia ’na i rapae au i to ratou rururaa. 29 Na ka kite ahau he tautohe no to ratou ture i whakawakia ai ia, otira kahore ona he i tika ai te mate, te here ranei. 30 A, no te whakaaturanga mai ki ahau, kei te whanga mai nga Hurai mo te tangata nei, tonoa tonutia ia e ahau ki a koe, i mea hoki ahau ki ona kaiwhakapae, kia korerotia ki a koe nga mea mona. Poroporoaki. 31 Na ka mau nga hoia ki a Paora, ka pera me te mea i korerotia ki a ratou, a arahina ana ia i te po ki Anatipatari. 32 I te aonga ake ka waiho nga kaieke hoiho kia haere tahi me ia, a hoki ana ki te pa. 33 A, no to ratou taenga ki Hiharia, ka hoatu te pukapuka ki te kawana, a whakaturia ana a Paora ki tona aroaro. 34 A, no te tirohanga iho o te kawana i te pukapuka, ka ui, no tehea kawanatanga ia? A ka rongo ia no Kirikia; 35 Ka mea ia, Ka whakarongo ahau ki a koe, ina tae mai ano hoki ou kaiwhakapae. Na ka whakahau ia, kia tiakina ia i roto i te whare whakawa o Herora. UPOKO 24 ¶ Na ka pahure nga ra e rima, ka haere atu a Anania, te tohunga nui ratou ko nga kaumatua, ko tetahi kaikorero hoki, ko Tereturu, whakakite ai i nga he o Paora ki te kawana. 2 A, ka oti ia te karanga, ka timata a Tereturu te whakapae ki a ia, ka mea, Nau hoki matou i te ata noho, he pai hoki nga mahi ki tenei iwi nau; 3 Ka whakaaetia e matou i nga wa katoa, i nga wahi katoa, e Pirika, e te tangata pai rawa, nui atu te whakawhetai. 4 Otiia e kore e nui atu taku whakaware ia koe, ka inoi atu ahau ki a koe kia whakarongo mai koe ki etahi kupu torutoru a matou. 5 I kitea hoki e matou tenei tangata he tangata mate uruta, he whakaoho i nga Hurai katoa i te ao katoa, ko ia hoki te tino rangatira o te titorehanga ki nga Nahareta.
NGA MAHI A NGA APOTORO
6 I mea ano ia ki te whakanoa i te temepara: na ka mau matou ki a ia, ka mea kia whakawakia ia ki ta to matou ture. 7 Otira i haere mai te rangatira mano a Raihia ki a matou, a kahakina atu ana ia i o matou ringa; 8 I whakahau i ona kaiwhakapae kia haere mai ki a koe: mau e ui ki a koe, kia mohio ai koe ki enei mea katoa e whakawakia nei ia e matou. 9 A i whakaae ano nga Hurai, i mea, Koia ano enei mea. 10 Na, ka tawhiri atu te kawana ki a ia kia korero, ka ki atu a Paora, I te mea e mohio ana ahau he maha nga tau i tu ai koe hei kaiwhakawa mo tenei iwi, i nui rawa atu toku koa ki te whakahoki kupu moku. 11 Kia matau ai koe, kotahi tonu tekau ma rua nga ra o toku haerenga ki Hiruharama ki te karakia. 12 Kihai ano ahau i kitea e ratou i roto i te temepara e totohe ana ki tetahi, e whakaoho ana i te iwi, kahore i roto i nga whare karakia, kahore ano i te pa; 13 E kore ano e taea e ratou te whakaatu nga mea e whakawakia nei ahau e ratou inaianei. 14 Otira me whaki tenei e ahau ki a koe, ko te huarahi e kiia nei e ratou he titorehanga, ko taku tena i ahau e karakia nei ki te Atua o oku matua, e whakapono ana ki nga mea katoa kua oti te tuhituhi i roto i te ture, i ta nga poropiti. 15 E tumanako ana ki te Atua, ki ta ratou ano hoki e whakaae nei, tera ka ara te hunga mate, te hunga tika, te hunga he. 16 Tenei ano taku e whai nei, kia harakore tonu toku hinengaro i te aroaro o te Atua, o nga tangata. 17 Na, i te mutunga o nga tau e maha, ka haere mai ahau ki te kawe mai i nga mea atawhai rawakore ki toku iwi, me nga whakahere. 18 I kitea ahau i reira e etahi Hurai o Ahia, e purea ana i roto i te temepara, kahore he huihui, kahore he ngangau. 19 Ko te mea tika kia tae mai ratou ki tou aroaro ki te whakahe mai, me he mea ta ratou moku. 20 A ki te kahore, ma enei ano e ki mai, me i kitea e ratou tetahi he o ahau, i ahau e tu ana i mua i te runanga; 21 Heoi ano ko tenei reo kotahi i karanga ai ahau, i ahau e tu ana i waenganui i a ratou, Ko te aranga o te hunga mate tenei e whakawakia nei ahau e koutou inaianei. 22 Na, i te rongonga o Pirika ki enei mea, he nui atu tona mohio ki taua huarahi, ka unga e ia, ka mea, Kia tae mai a Raihia, te rangatira mano, ka tino mohio ahau ki nga mea katoa. 23 Na ka mea ia ki te keneturio kia tiakina a Paora, kia waiho noa ano ia, kia kaua hoki e riria ona hoa ki te mahi ki a ia. 24 Na muri iho i etahi ra, ka tae mai a Pirika raua ko tana wahine ko Ruruhira, he Hurai, ka mea ia kia tikina a Paora, a ka whakarongo ki a ia ki te whakapono ki a te Karaiti. 25 A, ia ia e korero ana ki nga mea o te tika, ki te hiahia kia pehia, ki te whakawakanga kei te haere mai, ka wiri a Pirika, ka mea, Haere aianei; ka wa pai ahau, ka karanga ahau ki a koe. 26 I tumanako hoki ia ka hoatu ki a ia he moni e Paora kia wetekina ai ia: koia i hono ai te tiki atu i a ia, te korero ki a ia. 27 Otira ka pahure nga tau e rua, ka whakakapia a Pirika e Porohia Petuha: a, i tona hiahia ki te whakamanawareka i nga Hurai, ka waiho e Pirika a Paora kia here ana.
106
UPOKO 25 1 ¶ No te taenga mai o Petuha ki te kawanatanga, ka toru nga ra, ka haere atu ia i Hiharia ki Hiruharama. 2 Na ka korero te tohunga nui me nga rangatira o nga Hurai ki a ia mo Paora, ka tohe ki a ia, 3 A ka inoi ki a ia kia paingia ia, kia tikina atu ia ki Hiruharama, he whanga hoki to ratou ki te ara kia whakamatea ia. 4 Otira ka whakahokia e Petuha, kei Hiharia a Paora e pupuri ana, a tera e hohoro tona haere ki reira. 5 I mea ano ia, Me haere tahi ano i ahau ki raro nga mea o koutou e whai mana ana, ki te whakawa i tenei tangata, ki te mea he kino tona. 6 A ka noho ia i roto i a ratou mo nga ra mo nga tekau, na ka haere ki raro ki Hiharia; ao ake te ra ka noho ki te nohoanga whakawa, ka mea kia arahina mai a Paora. 7 A, no tona taenga atu, e tu ana tera nga Hurai i haere mai i Hiruharama, he maha, he nui nga he i whakapangia e ratou ki a Paora; heoi kihai iu ta ratou. 8 A ka utua e ia, Kahore rawa ahau i hara ki te ture a nga Hurai, kahore hoki ki te temepara, kahore ano ki a Hiha. 9 Heoi ka mea a Petuha ki a Paora, i tona hiahia kia paingia e nga Hurai, E pai ana ranei koe kia haere ki Hiruharama, ki reira whakawakia ai mo enei mea ki toku aroaro? 10 Ano ra ko Paora, E tu ana ahau ki te nohoanga whakawa o Hiha, hei reira tonu ahau whakawakia ai: kahore oku he ki nga Hurai, kua tino kitea na hoki e koe. 11 Mehemea hoki he tangata hara ahau, kua mahi ranei i tetahi mea e tika ai te mate, e kore ahau e pai kia mate: tena ko tetahi o enei mea e whakawakia nei ahau e ratou, e kore ahau e tukua e tetahi ki a ratou. Ka karanga ahau ki a Hiha. 12 Na ka korerorero a Petuha ki te runanga, a ka mea, Kua karanga koe ki a Hiha? me haere koe ki a Hiha. 13 A muri iho i etahi ra, ka tae atu a Kingi Akaripa, raua ko Pereniki ki Hiharia, a ka oha ki a Petuha. 14 A ka maha o raua ra i reira, ka korerotia e Petuha ki te kingi te take o Paora, ka mea, Tenei tetahi tangata i waiho iho e Pirika e here ana; 15 A, i ahau i Hiruharama, ka korerotia mai ia ki ahau e nga tohunga nui me nga kaumatua o nga Hurai, ka tono ratou kia whakawakia ia. 16 Na, ko taku whakahokinga atu ki a ratou, Ehara i te tikanga na nga tangata o Roma te tuku i tetahi tangata kia mate, i te mea kiano te tangata i whakawakia, he kanohi ki te kanohi o nga kaiwhakapae, a ka whai wahi ano ki te whakahoki kupu mona mo te he i whakawakia ai ia. 17 No reira, i to ratou taenga mai ki konei, kihai ahau i whakaroa; ao ake te ra ka noho ahau ki te nohoanga whakawa, ka mea kia arahina mai taua tangata. 18 A, i te whakatikanga o nga kaiwhakapae, kihai tetahi o nga mea i korerotia e ahau ki a ratou. 19 Heoi he kupu tautohetohe no ta ratou karakia ta ratou i mea ai ki a ia, mo tetahi Ihu i mate, e kiia ana hoki e Paora kei te ora. 20 Heoi pohewa noa iho ahau ki taua tautohe, ka ui ahau me kore ia e pai kia haere ki Hiruharama, ki reira whakawakia ai mo enei mea. 21 No te karangatanga a Paora kia waiho ia kia whakarangona a Augustus, ka whakahaua e ahau kia puritia ia, kia tukua ra ano ia e ahau ki a Hiha.
NGA MAHI A NGA APOTORO
22 Ka mea a Akaripa ki a Petuha, E hiahia ana ano ahau kia rongo i taua tangata. Ka mea ia, apopo koe rongo ai ki a ia. 23 Na, i te aonga ake, ka tae atu a Akaripa raua ko Pereniki, me te whakanui i a ia, a tomo ana ki te whare whakarongo, ratou ko nga rangatira mano, ko nga tangata nunui o te pa, i te whakahau a Petuha, ka arahina mai a Paora. 24 Na ka mea a Petuha, E Kingi Akaripa, e nga tangata katoa e noho nei tatou, ka kite koutou i tenei tangata i tukinotia ai ahau e te huihui katoa o nga Hurai, i Hiruharama, i konei ano hoki, i te karanga, e kore e tika ora ake. 25 Otira ka kite ahau, kahore ana mahi e tika ai te mate, a nana ano i karanga ki a Akuhata, ka mea ahau kia unga atu ia. 26 Kahore ia aku tino mea e tuhituhi atu ai ahau ki toku ariki. Koia ahau ka arahi mai nei ia ia ki a koutou, ki a koe rawa ano, e Kingi Akaripa, kia whai mea ai ahau hei tuhituhinga atu, ina mutu te uiui. 27 Ki taku hoki he mea he kia unga he herehere, a kia kaua hoki e korerotia te mea i whakawakia ai ia. UPOKO 26 1 Na ko te meatanga a Akaripa ki a Paora, E ahei ana koe kia korero i au korero. Katahi ka totoro te ringa o Paora, ka korero mona. 2 E hari ana ahau, e Kingi Akaripa, no te mea ka korerotia e ahau ki a koe aianei nga mea katoa i whakawakia ai ahau e nga Hurai: 3 E mohio ana hoki ahau he mohio koe ki nga ritenga katoa, ki nga tautohe hoki a nga Hurai: na reira kia pai koe ki te whakarongo marie ki ahau. 4 Ko taku whakahaere mai o toku tamarikitanga, no te timatanga ra ano i roto i toku iwi i Hiruharama, e mohio ana nga Hurai katoa; 5 I mohio ratou ki ahau o mua, me i pai ratou ki te whakaatu, i whai Parihi ahau i te titorehanga pakeke rawa o to tatou karakia. 6 Na, tenei ahau te tu nei, ka whakawakia mo te tumanako ki te kupu whakaari a te Atua ki o tatou matua; 7 E tumanako nei o tatou iwi kotahi tekau ma rua kia tae mai ki a ia, e mahi tonu nei ki te Atua i te ao, i te po. Ko te mea tenei e tumanakohia atu nei, e Kingi Akaripa, i whakawakia ai ahau e nga Hurai. 8 He aha koe ka kore ai e whakaponohia, ka whakaara ake te Atua i te hunga mate? 9 Ko ahau nei, i whakaaro ahau kia maha nga mea e mahia e ahau hei pehi mo te ingoa o Ihu o Nahareta. 10 I meatia ano tenei e ahau ki Hiruharama: he tokomaha ano te hunga tapu i uakina e ahau ki nga whare herehere, he mea tuku mai hoki nga tikanga na nga tohunga nui ki ahau; a ka patua ratou, ka puaki toku reo ki a ratou. 11 He maha ano aku whiunga ia ratou i roto i nga whare karakia katoa, i meinga ano ratou e ahau kia kohukohu; a nui atu toku riri ki a ratou, whakatoia ana ratou e ahau, a taea noatia nga pa o waho. 12 Na, i ahau e haere ana ki Ramahiku i runga i te mana me te whakahau a nga tohunga nui, 13 I te poutumarotanga, e te kingi, ka kitea e ahau i te ara he marama no te rangi e tiaho ana ki ahau, ki oku hoa haere ano, tera atu i te marama o te ra.
107
14 Heoi hinga ana matou katoa ki te whenua, ka rongo ahau i te reo e korero ana ki ahau, no nga Hiperu ano hoki te reo, e mea ana, E Haora, e Haora, he aha tau e whakatoi nei i ahau? he uaua tau whana ki nga koikoi. 15 Ano ra ko ahau, Ko wai koe, e te Ariki? Ka mea ia, Ko Ihu ahau e whakatoia nei e koe. 16 Otira whakatika, e tu ou waewae ki runga: ko te mea tenei i puta ai ahau ki a koe, kia meinga koe hei minita, hei kaiwhakaatu mo enei mea i kite nei koe, mo nga mea ano e puta ai ahau ki a koe; 17 Ka whakaorangia koe e ahau i te iwi, i nga Tauiwi, ka tonoa nei koe e ahau ki a ratou; 18 Hei whakakite i o ratou kanohi, hei whakatahuri i a ratou i te pouri ki te marama, i te kaha o Hatana ki te Atua, kia whiwhi ai ratou ki te murunga hara, ki tetahi wahi ano hoki i roto i te hunga kua oti te whakatapu e te whakapono ki ahau. 19 No reira, e te arii Ageripa, aita vau i faaroo ore i te orama no te ra‘i ra. 20 Heoi i korero ahau ki te hunga o Ramahiku i te tuatahi, ki Hiruharama, ki nga rohe katoa ano o Huria, ki nga Tauiwi hoki, kia ripeneta, kia tahuri ki te Atua, me te mahi ano i nga mahi tika o te ripeneta. 21 No reira nga Hurai i hopu ai i ahau i te temepara, i whai ai ki te whakamate i ahau. 22 Na, i te mea ka awhinatia mai ahau e te Atua, ka noho tonu ahau a taea noatia tenei ra, e whakaatu ana ki te iti, ki te rahi, kahore he kupu ke atu i ta nga poropiti raua ko Mohi i korero ai ka puta. 23 Kia mamae te Karaiti, ko ia hoki te tuatahi o te aranga ake i te hunga mate, mana hoki e whakaatu te marama ki te iwi, ki nga Tauiwi. 24 I a ia e korero ana i enei mea, nui atu te reo o Petuha ki te karanga, E Paora, he haurangi koe; he nui te ako ka haurangi koe. 25 Ano ra ko ia, Kahore oku haurangi, e Petuha, e te tangata pai rawa; engari me korero nga kupu pono me te whai whakaaro. 26 E matau ana hoki te kingi ki enei mea, i maia ai ahau ki te korero ki a ia: e mea ana hoki ahau, kahore tetahi o enei mea i ngaro ia ia; kahore hoki tenei mea i mahia i te kokonga. 27 E Kingi Akaripa, e whakapono ana koe ki nga poropiti? E mohio ana ahau e whakapono ana koe. 28 Na ko te meatanga a Akaripa ki a Paora, Wahi iti kua riro ahau ki a koe hei Karaitiana. 29 Na ka mea a Paora, E pai ana ahau ki te Atua, kia kaua ko koe anake, engari ko te hunga katoa e whakarongo mai nei ki ahau i tenei ra, kia tata, kia tino rite ki ahau: ko enei here anake. 30 A, no ka mutu enei korero ana, ka whakatika te kingi, me te kawana, me Pereniki, me te hunga i noho tahi ratou; 31 Na, ia ratou ka wehe ke, ka korerorero ki a ratou ano, ka mea, Kahore he mahi a tenei tangata e tika ai te mate, te here ranei. 32 Katahi ka mea a Akaripa ki a Petuha, Ka tukua tenei tangata kia haere, me i kaua ia te karanga ki a Hiha.
NGA MAHI A NGA APOTORO
UPOKO 27
23 I tu hoki ki toku taha i tenei po he anahera na te Atua, nana nei ahau, ko ia taku e karakia atu nei; 24 I mea mai, Aua e mataku, e Paora; me tu koe ki te aroaro o Hiha: nana, kua hoatu ki a koe e te Atua te hunga katoa e rere tahi ana me koe. 25 Na kia marama te ngakau, e mara ma: e whakapono ana hoki ahau ki te Atua, e rite ano ki tana i korero mai ai ki ahau. 26 Otira kua takoto te tikanga kia eke tatou ki tetahi motu. 27 Na i te tekau ma wha o nga po, ia matou e kahakihakina ana i Aria, i waenganui po ka mea nga heramana kei te whakatata ratou ki tetahi whenua; 28 Na ka whakatatutu ratou, ka kite e rua tekau maro: a ka neke tata atu, ka whakatatutu ano, ka kite kotahi tekau ma rima maro. 29 Na ka mataku kei paea matou ki nga toka, ka tukua nga punga e wha i te kei, ka hiahia ki te awatea. 30 A, i nga kaieke kaipuke e mea ana ki te oma atu i te kaipuke, ka tukua iho te poti ki te moana, me te mea e maka ana nga punga i te ihu. 31 Ka mea a Paora ki te keneturio ratou ko nga hoia, Ki te kore enei e noho ki te kaipuke, e kore koutou e taea te whakaora. 32 Katahi ka tapahia e nga hoia nga taura o te poti, a tukua ana kia taka atu. 33 A i te mea meake puao te ra, ka tohe a Paora ki a ratou katoa kia kai, ka mea, Ko te tekau ma wha tenei o nga ra e tatari nei koutou, e nohopuku nei, te o te kai. 34 Koia ahau ka tohe nei ki a koutou kia kai: he mea hoki tenei e ora ai koutou: e kore hoki e ngahoro tetahi makawe o te mahunga o tetahi o koutou. 35 A, no tana korerotanga i enei kupu, ka mau ki te taro, ka whakawhetai ki te Atua i te aroaro o ratou katoa: a ka whawhati, ka timata te kai. 36 Na ka marama te ngakau o ratou katoa, ka kai ano ratou. 37 Na e rua rau e whitu tekau ma ono matou katoa i te kaipuke. 38 A, no ka makona i te kai, ka whakamama ratou i te kaipuke, ka akiritia te witi ki te moana. 39 A ka ao te ra kihai ratou i mohio ki tera whenua: engari i kite ratou i tetahi kokoru he one to reira, a ka mea ratou me kore e ahei te aki atu i te kaipuke ki roto. 40 Na ka tangohia e ratou nga punga, tukua ana ki te moana, i whakakorokoroa nga here o te urungi, ka hutia ano te ra matua ki te hau, ka tika atu ki uta. 41 A, ka puta atu ki tetahi wahi, he tai papakirua, ka whakaekea te kaipuke; titi tonu te ihu, mau tonu, ko te tuara i pakaru i te kaha o te ngaru. 42 A, ki ta nga hoia whakaaro me whakamate nga herehere, kei kau tetahi ki uta, kei oma. 43 Ko te keneturio ia i mea kia whakaorangia a Paora, kihai hoki i tukua ki ta ratou i whakaaro ai; na ka mea ia, ko te hunga e matau ana ki te kau, kia matua peke ki te moana, kia u ki uta. 44 Ko era atu, ko etahi i runga i nga papa, ko etahi i runga i nga mea o te kaipuke. Na ka mawhiti katoa ratou ki uta.
1 ¶ A, no ka takoto te tikanga kia rere matou ki Itari, ka tukua a Paora, me era atu herehere ki tetahi keneturio, ko Huriu te ingoa, no te hapu o Akuhata. 2 Na ka eke matou ki tetahi kaipuke o Ataramituma, e tika ana ra nga kainga o Ahia, rere ana matou; ko Aritaku, no Teharonika, no Makeronia, to matou hoa. 3 I te aonga ake ka u matou ki Hairona. Na ka ngawari te mahi a Huriu ki a Paora, ka tukua e ia kia haere ki ona hoa kia atawhaitia. 4 Rere atu ana matou i reira, ka miri haere matou i te taha o Kaiperu, no te mea i he te hau. 5 Whiti ana matou i te moana o Kirikia, o Pamapuria, ka u ki Maira, he pa no Raikia. 6 Na ka mau i te keneturio he kaipuke ki reira no Arehanaria, e rere ana ki Itari; a whakanohoia ana maua e ia ki roto. 7 A, ka po maha i puhoi ai te rere, ka whiti whakauaua ki te ritenga atu o Hiniru, a, te tukua matou e te hau, ka miri haere matou i te taha o Kariti i te ritenga atu o Haramone; 8 A ka pahemo whakauaua a reira, ka u matou ki tetahi kainga, ko Kokoru Ataahua te ingoa; e tata ana ki reira te pa o Rahia. 9 A ka maha nga taima ka pahemo, na kua kino te rerenga, no te mea kua pahemo ke te nohopuku, ka whakatupato a Paora; 10 Ka mea ki a ratou, E mara ma, e kite ana ahau i te kino, i te nui o te mate, ehara i te mea ko te utanga anake me te kaipuke, engari ko o tatou oranga ano hoki. 11 Otira nui ke atu te whakapono o te keneturio ki te kapene raua ko te tangata nona te kaipuke i ta Paora i korero ai. 12 A, i te mea kihai taua kokoru i pai hei tunga i te hotoke, ka mea te tokomaha kia rere atu ano i reira, me kore eu ki Pinikia, ki reira tu ai i te hotoke; he kokoru ia no Kariti, e anga ana ki te hauauru ki te tonga me te hauauru ki te raki. 13 A ka pa rekareka te tonga, ka mea ratou kua taea ta ratou i whakaaro ai, ka marere i reira, a miri haere ana i Kariti. 14 Na kihai i roa ka puta he hau nui whakaharahara, ko Urokarairona te ingoa. 15 A ka kahakina te kaipuke, te ngongo ki te hau, na ka tukua e matou ki a ia. 16 Na ka miri i raro i tetahi motu, ko Karaura te ingoa, ka whakauaua mai te poti ki a matou. 17 A ka hutia ake, ka hanga ki te whakau, meatia he awhi mo te tangere o te puke; na ka mataku kei taka ki te kirikiri, ka werohia te ra, a ka paea. 18 A, no ka tino akina matou e te tupuhi, i te aonga ake ka amama ratou i te kaipuke; 19 A i te toru o nga ra ka maka atu e o matou ringa nga mea ake o te kaipuke. 20 A he maha nga ra i kore ai e puta te ra me nga whetu, a kihai i iti te tupuhi i akina ai matou, katahi ka mahue katoa to matou whakaaro ki te ora. 21 Heoi ka roa te nohopuku, ka tu a Paora i waenganui o ratou, ka mea, E mara ma, engari me i rongo koutou ki ahau, kia kaua e rere mai i Kariti, kei pa mai tenei kino, tenei mate. 22 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, Kia marama: e kore hoki e mate tetahi o koutou, ko te kaipuke anake.
UPOKO 28 1 ¶ A ka ora matou, katahi ka mohio ko Merita te ingoa o te motu.
108
NGA MAHI A NGA APOTORO
2 Na kihai i nohinohi te atawhai a nga tangata maori ki a matou: ka tahuna he kapura, whakamanuhiritia ana matou katoa, no te mea e ua ana te ua, no te matao hoki. 3 Na ka kohikohia e Paora he pupu wahie, a maka ana e ia ki te kapura: heoi puta mai ana he neke i te wera, ka mau ki tona ringa. 4 A, no te kitenga o nga tangata iwi ke i te kararehe whakamate e tautau ana ki tona ringa, ka mea ki a ratou ano, He pono he kaikohuru tenei tangata, ka ora nei ia i te moana, heoi e kore e tukua e te rapu utu kia ora. 5 Heoi i ruia atu e ia te ngarara ki te kapura, a kihai ia i mate, kihai i aha. 6 Otira i titiro ratou kua tetere ia, kua hinga ohorere ranei, kua mate: heoi ka roa to ratou tatari, a ka kite kahore he he i pa ki a ia, ka puta ke o ratou whakaaro, ka mea he atua ia. 7 I taua wahi te kainga o te tino rangatira o te motu, ko Pupiriu te ingoa; nana matou i whakamanuhiri, e toru nga ra i atawhaitia ai matou. 8 Na i te takoto te papa o Pupiriu, e mate ana i te kirika, i te koripi: ka tomo a Paora ki a ia, ka inoi, ka whakapa i ona ringa ki runga ki a ia, a ora ake ia. 9 A, i te meatanga o tenei, na ka haere mai ano etahi o te motu he mate o ratou, a whakaorangia ana. 10 Nui atu ano te honore i whakahonoretia ai matou e ratou; a, i to matou haerenga, ka utaina mai e ratou nga mea e tika ana. 11 A muri iho i nga marama e toru, ka rere matou i runga i tetahi kaipuke o Arehanaria, i tu nei ki taua motu i te hotoke, ko Katoro raua ko Poruku te tohu. 12 Na ka u ki Hairakuha, ae toru o matou ra i noho ai ki reira. 13 Na ka taiawhio matou i reira, ka u ki Rekiuma: ka po tahi ka pupuhi te tonga, a ao ake ka u ki Puteoli. 14 A ka kitea e matou etahi teina i reira, ka tohea matou kia noho ki a ratou, kia whitu nga ra: na ka haere matou ki Roma. 15 A ka rongo nga tuakana o reira ki a matou, ka haere mai ki te whakatau ia matou ki Apiu, ki Wharetoru: i te kitenga o Paora ia ratou, ka whakawhetai ki te Atua, ka ora te ngakau. 16 Na, ka tae matou ki Roma, ka hoatu nga herehere e te keneturio ki te rangatira hoia: ko Paora ia i tukua kia noho motu ke raua ko tetahi hoia hei tiaki i a ia. 17 A, muri iho i nga ra e toru ka karangatia e Paora nga rangatira o nga Hurai: a ka mine ratou, ka mea ia ki a ratou, E oku tuakana, ahakoa kahore aku hara ki te iwi, ki nga ritenga ranei a o tatou matua. , heoi i tukua hereheretia ahau i Hiruharama ki nga ringa o nga tangata o Roma. 18 A, i ta ratou whakawakanga i ahau, i mea kia tukua ahau, no te mea kahore he take e mate ai ahau. 19 Heoi ka whakahe tonu nga Hurai, e taea hoki te aha kia karanga ahau ki a Hiha; ehara i te mea e tika ana kia whakawakia e ahau toku iwi. 20 Koia ahau i karanga ai ia koutou kia kite, kia korero ki a koutou: no te mea ko ta Iharaira e tumanako nei te mea i herea ai ahau ki tenei mekameka. 21 Na ko ta ratou meatanga ki a ia, kahore he pukapuka mou i tae mai ki a matou i Huria, kahore ano tetahi o nga tuakana i haere mai nei i korero mai, i korero mai ranei i tetahi kino mou.
109
22 Otira e mea ana matou kia rongo ki a koe ki ou whakaaro: e mohio ana hoki matou ki tenei wehenga, e korerotia kinotia ana i nga wahi katoa. 23 A, ka oti te whakarite he ra ki a ia, he tokomaha i haere mai ki a ia ki tona whare; A whakaaturia ana e ia ki a ratou, whakaaturia ana te rangatiratanga o te Atua, me te kukume ia ratou ki nga mea o Ihu, i roto i te ture a Mohi, i ta nga poropiti, no te ata a ahiahi noa. 24 Ko etahi i whakapono ki nga mea i korerotia, ko etahi kihai i whakapono. 25 A, ka kore ratou i rite ki a ratou ano, ka haere, i muri i te korerotanga a Paora i tetahi kupu, He tika te korero a te Wairua Tapu i a Ihaia poropiti ki o tatou matua; 26 I mea nei, Haere ki tenei iwi, mea atu, Rongo noa koutou, e kore e matau; titiro noa koutou, e kore e kite. 27 Kua matotoru hoki te ngakau o tenei iwi, kua puhoi nga taringa ki te whakarongo, ko nga kanohi kua whakamoea e ratou; kei kite o ratou kanohi, kei rongo nga taringa, kei matau te ngakau, a ka tahuri ratou, a ka whakaorangia e ahau. 28 Na kia mohio koutou, ka tukua te whakaoranga a te Atua ki nga Tauiwi, a ka rongo ratou. 29 A ka mutu enei korero ana, ka haere nga Hurai, he nui hoki ta ratou tautohetohe ki a ratou ano. 30 A e rua tino tau i noho ai a Paora i roto i tona whare utu, a riro ana i a ia te hunga katoa e haere ana ki a ia; 31 A maia tonu ia ki te kauwhau i te rangatiratanga o te Atua, ki te whakaako i nga mea o te Ariki, o Ihu Karaiti, kihai hoki i riria e tetahi.
Roma
22 I a ratou e mea ana he hunga mohio ratou, ka kuware ratou; 23 A whakaputaia ketia ana te kororia o te Atua e kore nei e pirau, kia rite ki te ahua o te tangata pirau noa, o nga manu, o nga kararehe waewae wha, o nga mea ngokingoki. 24 Na reira hoki ratou i tukua ai e te Atua ki te poke i runga i nga hiahia o o ratou ngakau, kia whakapokea ai o ratou tinana e ratou ano. 25 I te mea kua whakawhiti ratou i to te Atua pono mo te teka, a karakia ana, mahi ana ki te mea hanga, kapea ake te Kaihanga, ko ia nei te whakapaingia ake ake. Amine. 26 Koia ratou i tukua ai e te Atua ki nga hiahia taikaha: ko a ratou wahine hoki i whakaputa ke i te tikanga maori ki te tikanga maori. 27 Me nga tane ano, whakarerea ake e ratou te tikanga maori ki te wahine, ano he ahi te kanga o to ratou hiahia ki a ratou ano; nga tane me nga tane e mahi ana i te mea kino, a ka whiwhi ki a ratou ano te utu e tika ana mo to ratou he. 28 A i a ratou kihai nei i pai kia mau tonu te Atua ki o ratou mahara, tukua ana ratou e te Atua ki te hinengaro he, kia mahia nga mea kahore e tau; 29 Ki tonu ratou i nga mahi he katoa, i te moepuku, i te kino, i te apo, i te mauahara; ki tonu i te hae, i te kohuru, i te tautohetohe, i te hianga, i te kino; komuhumuhu, 30 He hunga kohukohu, e kino ana ki te Atua, e whakahawea ana, e whakakake ana, e whakakake ana, e whakaaro ana ki nga mea kino, e tutu ana ki nga matua, 31 Karekau he matauranga, he hunga takahi i te kawenata, kahore he aroha maori, he whakapumau, he ngakau aroha. 32 E matau ana hoki ratou ki ta te Atua whakawakanga, he tika te mate mo te hunga e mahi ana i enei mea, ehara i te mea ko aua mea anake, engari e koa ana ratou ki te hunga e mahi ana.
UPOKO 1 1 Na Paora, na te pononga a Ihu Karaiti, i karangatia hei apotoro, i motuhia ki te rongopai o te Atua; 2 (Ko tana i korero ai i mua e ana poropiti i roto i nga karaipiture tapu,) 3 Mo tana Tama, mo Ihu Karaiti, mo to tatou Ariki, i whanau nei i te uri o Rawiri, no te wahi ki te kikokiko; 4 I whakapuakina mai ko te Tama a te Atua i runga i te kaha, i runga i ta te wairua o te tapu, i te aranga mai i te hunga mate; 5 Nana nei matou i whiwhi ai ki te aroha noa me te mahi apotoro, kia ngohengohe ai ki te whakapono o nga tauiwi katoa, mo tona ingoa; 6 No ratou ano hoki koutou i karangatia e Ihu Karaiti. 7 Ki te hunga katoa i Roma, e arohaina nei e te Atua, kua karangatia hei hunga tapu: Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 8 Ko te tuatahi, ka whakawhetai ahau ki toku Atua i roto ia Ihu Karaiti mo koutou katoa, no te mea e korerotia ana to koutou whakapono i te ao katoa. 9 Ko te Atua hoki, e mahi nei toku wairua ki a ia i roto i te rongopai o tana Tama, hei kaiwhakaatu moku, mo te mau tonu o taku whakahua i a koutou i aku inoinga; 10 E inoi ana me kore e pai te Atua kia whakatikaia taku haere ki a koutou. 11 Nui atu hoki toku hiahia kia kite ia koutou, kia whakawhiwhi ai ahau ia koutou ki tetahi mea homai, he mea wairua, kia whakaungia ai koutou; 12 Ara, kia ora tahi ai ahau me koutou i te whakapono tahi o koutou me ahau. 13 Na, e kore ahau e pai, e oku teina, kia kuware koutou, he maha oku whakaaro kia haere atu ki a koutou, ( heoi i waihotia a mohoa noa nei,) kia whai hua ai ahau i roto i a koutou, kia pera me era atu Tauiwi. 14 He nama kei ahau na nga Kariki, a na nga Tautangata; ki te hunga whakaaro nui, ki te hunga whakaarokore. 15 Na reira e ineine ana ahau ki te kauwhau hoki i te rongopai ki a koutou i Roma. 16 Kahore hoki oku whakama ki te rongopai: ko te kaha hoki ia o te Atua hei whakaora mo nga tangata katoa e whakapono ana; ki te Hurai ki mua, ki te Kariki ano hoki. 17 Kei reira hoki e whakakitea ana ta te Atua tika, he mea no te whakapono ki te whakapono: kua oti nei hoki te tuhituhi, Ma te whakapono e ora ai te tangata tika. 18 E whakakitea iho ana hoki i te rangi to te Atua riri ki nga karakiakoretanga katoa, ki nga he o nga tangata e pupuri nei i te pono i runga i te he; 19 Kei roto nei ia ratou e marama ana nga mea o te Atua e taea te mohio; na te Atua hoki i whakakite ki a ratou. 20 E kitea nuitia ana hoki nga mea ona, kahore nei i kitea, no te hanganga iho ra o te ao, e mohiotia ana ki nga mea i hanga, ara tona kaha mau tonu, me tona atuatanga; na kahore he kupu whakahoki ma ratou. 21 I a ratou hoki e matau ana ki te Atua, kihai ratou i whakakororia ia ia hei Atua, kihai hoki i whakawhetai; heoi kua horihori o ratou whakaaro, a whakapouritia ana o ratou ngakau pohehe.
UPOKO 2 1 Na kahore he kupu whakahoki mau, e koe, e te tangata e whakahe ana: ia koe hoki e whakahe na i tera, e whakatau ana koe i te he ki a koe ano; kei te mahi hoki koe i aua mea. 2 Na e matau ana tatou kei runga i te pono te whakahenga a te Atua mo nga kaimahi i aua mea. 3 Ko tou whakaaro ranei tenei, e te tangata e whakahe ana ki nga kaimahi i aua mea, e mahi na ano koe i aua mea, ko koe e ora i ta te Atua whakahe? 4 E whakahawea ana ranei koe ki nga rawa o tona ngawari, o tana tikanga mahaki, o tona manawanui, e ranea tonu nei; me te kore koe e mohio ko te pai o te Atua hei arahi i a koe ki te ripeneta? 5 Heoi pakeke tonu koe, kahore e ripeneta tou ngakau, e puranga ana koe i te riri mou, mo te ra o te riri, o te whakakitenga mai ano i ta te Atua whakawakanga tika; 6 Mana e hoatu ki tetahi, ki tetahi kia rite ki ana mahi: 7 Ki te hunga e rapu ana i te kororia, i te honore, i te matekore, ma te manawanui ki te mahi pai, he ora tonu; 8 Ki te hunga ia e totohe ana, e kore nei e rongo ki te pono, engari e ngohengohe ana ki te he, ki te riri, ki te riri; 9 He pawera, he mamae, mo nga wairua katoa e mahi ana i te kino, mo te Hurai ki mua, mo te Kariki ano hoki; 10 Engari he kororia, he honore, he rangimarie, mo nga tangata katoa e mahi pai ana, mo te Hurai ki mua, mo te Kariki ano hoki. 11 E kore hoki te Atua e whakapai kanohi.
110
ROMA
12 Ko te hunga hoki i hara turekore, ka ngaro turekore ano hoki: me te hunga i hara i runga i te ture, kei te ture ano he whakahe mo ratou; 13 He teka hoki ko nga kaiwhakarongo o te ture te tika i te aroaro o te Atua, engari ko nga kaimahi o te ture e whakatikaia. 14 I te mea hoki ka mahia maoritia e nga Tauiwi nga mea o te ture, kare nei o ratou ture, he ture ki a ratou ano. 15 E whakaatu ana i te mahi o te ture kua oti te tuhituhi ki o ratou ngakau, e whakaatu ana o ratou hinengaro, ko o ratou whakaaro he whakapae, he whakakahore ranei tetahi i tetahi;) 16 I te ra e whakawa ai te Atua i nga mea ngaro a nga tangata, he mea na Ihu Karaiti, he rite tonu ki taku rongopai. 17 Nana, kua kiia koe he Hurai, e okioki ana koe ki te ture, e whakamanamana ana ki te Atua; 18 E matau ana hoki ki tana e pai ai, e whakapai ana ki nga mea pai rawa, he mea whakaako mai na te ture; 19 E u ana ano to whakaaro, ko koe te kaiarahi mo nga matapo, he marama mo te hunga i roto i te pouri; 20 Hei kaiwhakaako mo nga kuware, hei kaiwhakaako mo nga kohungahunga, kei a ia nei te ahua o te matauranga, o te pono i roto i te ture. 21 He kaiwhakaako koe i tera atu, e kore ianei koe e whakaako ia koe ano? e kauwhau na koe kia kaua e tahae, e tahae ana ranei koe? 22 A koe e mea na, Kaua e puremu, e puremu ana ranei koe? e whakarihariha na ki nga whakapakoko, e mahi tapu ana koe? 23 A koe e whakamanamana na ki te ture, kei te whakaiti ranei koe i te Atua i te mea ka takahi koe i te ture? 24 Na koutou hoki i kohukohu ai te ingoa o te Atua i roto i nga Tauiwi, i pera me te mea i tuhituhia. 25 E whai tikanga ana hoki te kotinga, ki te mahia e koe te ture: tena ki te takahi koe i te ture, ka riro tou kotinga hei kotingakore. 26 Na ki te mau i te kotingakore nga tikanga o te ture, e kore ianei tona kotingakore e kiia hei kotinga? 27 A, ki te rite te ture i te mea kihai i kotia maoritia, e kore ianei ia e whakahe ia koe, e takahi na i te ture me te kupu tuhituhi me te kotinga? 28 Ehara hoki i te Hurai te mea ko waho noa tona ahua Hurai; ehara ano i te kotinga te mea no waho, no te kikokiko. 29 Engari he Hurai ia, no roto tona ahua Hurai; a ko te kotinga, no te ngakau, he mea wairua, he teka na te kupu tuhituhi; ehara hoki i te mea e whakamoemititia ana e te tangata, engari e te Atua. UPOKO 3 1 ¶ Ha, he aha ra te painga i hua ki te Hurai? he aha te pai o te kotinga? 2 He nui i nga mea katoa: ko te tuatahi, kua tukua ki a ratou nga kupu a te Atua. 3 Ka pehea ra mehemea kahore etahi i whakapono? e taka ranei to ratou whakaponokore ki te Atua? 4 Kahore rapea: engari ko te Atua kia kitea he pono, ko nga tangata katoa he teka kau; ko te mea hoki ia i tuhituhia, Kia tika ai tau korero, kia puta ai tau ina whakawakia koe.
111
5 Ha, ki te mea na to tatou he i kitea nuitia ai to te Atua tika, me pehea he kupu ma tatou? He he ranei te Atua e rapu utu nei? (He tangata taku korero) Kahore rapea: penei me pehea te Atua e whakawa ai i te ao? 7 Na ki te mea na toku teka i hira rawa ai to te Atua pono hei kororia mona; he aha ahau i whakawakia ai ano he tangata hara? 8 He teka ranei, (ko te kupu whakapae teka tenei mo matou, a ki ta etahi ko ta matou kupu tenei,) Tatou ka mahi i te kino, kia puta ai he pai? he tika tona mate. 9 Na, pehea? he pai ake ranei tatou i a ratou? Kahore ra hoki: kua oti hoki te whakamatautau e matou i mua ki nga Hurai, ki nga Kariki, kei raro katoa ratou i te hara; 10 Ko te mea hoki ia i tuhituhia, Kahore he tangata tika, kahore kia kotahi. 11 Kahore he tangata e matau ana, kahore he tangata e rapu ana i te Atua. 12 Kua peka ke ratou katoa, kua kino ngatahi; kahore he tangata e mahi ana i te pai, kahore kia kotahi. 13 He urupa puare noa to ratou korokoro; kei te tinihanga o ratou arero; kei raro i o ratou ngutu te wai whakamate o nga nakahi. 14 Ki tonu to ratou mangai i te kanga, i te nanakia: 15 Ko o ratou waewae, hohoro tonu ki te whakaheke toto: 16 Kei o ratou ara te whakangaromanga me te pouri: 17 Kahore hoki ratou i mohio ki te ara o te rangimarie. 18 Kahore he wehi ki te Atua i mua io ratou kanohi. 19 Na, e matau ana tatou ki nga kupu o te ture, e korero ana ki te hunga i raro i te ture, kia kopia ai nga mangai katoa, kia whakawakia ai te ao katoa e te Atua. 20 No te mea kahore he mahi o te ture e tika ai tetahi kikokiko i tona aroaro: ma roto mai i te ture te matauranga ki te hara. 21 Tena ko tenei kua whakakitea he tika a te Atua, motu ke i te ture, he mea whakaatu na te ture, na nga poropiti; 22 Ara ko te tika a te Atua i runga i te whakapono ki a Ihu Karaiti ki te hunga katoa e whakapono ana: kahore hoki he rereketanga. 23 Kua hara katoa hoki, a kahore e taea e ratou te kororia o te Atua; 24 He mea whakatika utukore na tona aroha noa i runga i te whakaoranga i roto i a Karaiti Ihu. 25 Ko ia hoki ta te Atua i whakatakoto ai hei whakamarie, i runga i te whakapono ki ona toto, hei whakakite i tona tika mo te murunga o nga hara o mua, i runga i te manawanui o te Atua; 26 Hei whakakite i tona tika i tenei wa nei ano: he mea kia tika ai ia, me te kaiwhakatika i te tangata e whakapono ana ki a Ihu. 27 Na, kei hea te whakamanamana? Ka whakakorehia. Na tehea ture? o nga mahi? Kahore: engari i runga i te ture o te whakapono. 28 Koia matou ka mea ai, kei te whakapono he tika mo te tangata, motu ke i nga mahi o te ture. 29 Ko te Atua oti ia o nga Hurai anake? he teka ianei no nga tauiwi ano hoki? Ae, o nga Tauiwi ano hoki: 30 Ki te mea ia he kotahi te Atua, a mana e whakatika te kotinga i runga i te whakapono, me te kotingakore ina whakapono. 31 E taka ranei te ture i ta matou, ara i te whakapono? Kahore rapea: ina, kua whakau i a matou te ture.
ROMA
UPOKO 4 1 He aha ra, ki ta tatou, te mea i riro ia Aperahama, i to tatou tupuna i runga i te kikokiko? 2 Mehemea hoki na nga mahi i tika ai a Aperahama, he mea tana e whakamanamana ai ia; engari kaore i te aroaro o te Atua. 3 E pehea ana hoki te karaipiture? I whakapono a Aperahama ki te Atua, a whakairia ana ki a ia hei tika. 4 Na he tangata e mahi ana, e kore e kiia te utu he mea aroha noa, engari he mea mo tana. 5 Tena ko te tangata kahore e mahi, engari e whakapono ana ki te kaiwhakatika i te tangata karakiakore, ka whakairia tona whakapono hei tika. 6 Pera hoki me Rawiri e korero ana mo te hari o te tangata i whakairia nei e te Atua he tika ki a ia, motu ke i nga mahi; 7 Ka mea, Ka koa te hunga kua murua o ratou he, o ratou hara te hipoki. 8 Ka hari te tangata e kore nei e whakairia e te Ariki he hara ki a ia. 9 E korerotia ana ranei tenei haringa mo te kotinga anake, mo te kotingakore ano ranei? e mea ana hoki tatou, I whakairia te whakapono ki a Aperahama hei tika. 10 He pehea ra te whakairinga? i a ia i te kotinga, i te kotingakore ranei? Ehara i te mea i te kotinga, engari i te kotingakore. 11 A riro ana ia ia te tohu o te kotinga, hei hiri mo te tika o te whakapono, i a ia i te mea kahore ano i kotia: kia waiho ai ia hei matua mo te hunga katoa e whakapono ana, ahakoa kahore ratou i kotia; kia whakairia ai hoki te tika ki a ratou. 12 Hei matua ano mo te kotinga ki te hunga ehara i te mea no te kotinga anake, engari e takahi ana hoki i runga i nga tapuwae o taua whakapono o to tatou matua, o Aperahama, ia ia kahore ano i kotia. 13 Ehara hoki i te mea i na runga mai i te ture te kupu ki a Aperahama ratou ko ona uri mo te ao ka riro ia ia, engari i na runga mai i te tika o te whakapono. 14 Mehemea hoki ka riro i te hunga ture, kua tikangakore te whakapono, kua taka te kupu whakaari. 15 Ko ta te ture hoki e mahi ai, he riri: ki te kahore hoki he ture, kahore hoki he hara. 16 Koia i na roto i te whakapono, kia waiho ai ma te aroha noa; kia u ai te kupu whakaari ki nga uri katoa; ehara i te mea ki to te ture anake, engari ki to te whakapono ano o Aperahama; ko wai te matua o tatou katoa, 17 (Ko te mea hoki i tuhituhia, Kua meinga koe e ahau hei matua mo nga iwi maha,) i te aroaro o tana i whakapono ai, ara te Atua, nana nei i whakaora te hunga mate, e karanga ana i nga mea kahore nei ano he mea kei mua. 18 Ahakoa kahore he rawa, u tonu tona manakonako ki a ia, kia meinga ai ia hei matua mo nga iwi maha, pera me te mea i korerotia, Ka penei tau whanau. 19 A, no te mea kahore ia i ngoikore ki te whakapono, kihai ia i mahara ki tona tinana kua mate, ahakoa kotahi rau ona tau, ahakoa ki te mate o te kopu o Hara; 20 Kihai ia i feaa ki te kupu whakaari a te Atua i runga i te whakaponokore; engari i kaha ki te whakapono, i whakakororia ai i te Atua; 21 I u tonu hoki tona whakaaro e taea ano e ia tana i korero ai. 22 Koia hoki i whakairia ai ki a ia hei tika.
112
23 Na, ehara i te mea he whakaaro ki a ia anake i tuhituhia ai taua whakairinga ki a ia; 24 Engari ki a tatou ano hoki, ka whakairia ki a tatou, ki te whakapono tatou ki te kaiwhakaara ia Ihu, i to tatou Ariki, i te hunga mate; 25 I tukua nei mo o tatou he, i whakaarahia mo tatou kia whakatikaia. UPOKO 5 1 Na, i te mea ka tika nei i te whakapono, kia mau ta tatou maunga rongo ki te Atua, he mea na to tatou Ariki, na Ihu Karaiti; 2 Nana hoki tatou i whai tatanga atu i runga i te whakapono ki tenei aroha noa e tu nei tatou, a ka hari tatou i runga i te tumanako ki te kororia o te Atua. 3 A ehara i te mea ko tera anake, engari ka whakamanamana ano tatou ki o tatou mamae: e mohio ana hoki ko ta te mamae e mahi ai he manawanui; 4 Ko te manawanui he matauranga; me te wheako, tumanako: 5 E kore ano e whakama te tumanako; no te mea kua ringihia te aroha o te Atua ki roto ki o tatou ngakau e te Wairua Tapu kua homai nei ki a tatou. 6 I a tatou hoki e ngoikore tonu ana, i te wa i rite ai, ka mate a te Karaiti mo te hunga karakiakore. 7 E mate whakauaua hoki tetahi mo te tangata tika: tera pea ia etahi e maia rawa kia mate mo te tangata pai. 8 Heoi e whakakitea nuitia ana e te Atua tona aroha ki a tatou, i te mea, i a tatou ano e hara ana, ka mate a te Karaiti mo tatou. 9 Na, ka tika nei tatou i ona toto, tera noa ake he whakaoranga mana i a tatou i te riri. 10 I te mea hoki, i te wa he hoa whawhai tatou, ka houhia ta tatou rongo ki te Atua i runga i te matenga o tana Tama, tera noa ake, i te mea ka houhia te rongo, ka ora tatou i a ia i ora ai. 11 A ehara i te mea ko tera anake, engari e hari ana ano tatou ki te Atua, he mea na to tatou Ariki, na Ihu Karaiti, nana nei i whiwhi ai ki a tatou te whakamarietanga. 12 Na, ka rite ki te putanga mai o te hara ki te ao, he mea na te tangata kotahi, me te mate ano i runga i te hara; a ka pa te mate ki nga tangata katoa, no te mea kua hara katoa. 13 I te ao nei hoki te hara, a taea noatia te ture: otira e kore e whakairia te hara i te mea kahore he ture. 14 Ahakoa ra he mana kingi to te mate no Arama iho ano taea noatia a Mohi, ki te hunga rawa kihai nei i rite to ratou hara ki to Arama poka ke, he ahua nei hoki ia no tenei i haere mai nei. 15 Otira kihai i rite ki te hara te mea i homai noa mai. Mehemea hoki na te hara o te kotahi i mate ai te tokomaha, waihoki tera noa atu te hua o te aroha noa o te Atua, o te mea homai noa i runga i te aroha noa, i roto i te tangata kotahi, i a Ihu Karaiti, ki te tokomaha. 16 E ere hoi mai tei hara i te taata hoê ra, mai te reira atoa te horoaraa: no te taata hoê hoi te haavaraa i te faahaparaa; 17 Mehemea hoki na te hara o te kotahi i kingi ai te mate, he mea na te tangata kotahi; tera noa ake te hunga ka riro nei i a ratou te tini o te aroha noa me te tika e homai ana, ka kingi ratou i runga i te ora, he mea na te kotahi, ko Ihu Karaiti.)
ROMA
18 Na, i te mea na te hara kotahi i tau ai te he ki nga tangata katoa; waihoki na te tika o te kotahi i puta mai ai te mea homai noa ki nga tangata katoa e tika ai, e ora ai. 19 Na, i te mea na te tutu o te tangata kotahi i whai hara ai te tokomaha, waihoki na te ngohengohe o te kotahi ka meinga te tokomaha kia tika. 20 I puta mai te ture kia nui ai te hara. Heoi i te nui o te hara, kua hua noa ake te aroha noa. 21 He mea hoki i kingi te hara ki te mate, kia kingi hoki te aroha noa i runga i te tika ki te ora tonu, he mea na Ihu Karaiti, na to tatou Ariki.
poke, ma te tutu, ki te mahi tutu; waihoki me tuku o koutou wahi aianei hei pononga ma te tika, mo te tapu. 20 I a koutou hoki e pononga ana ki te hara, e atea ana koutou i te tika. 21 Na i taua wa he aha nga hua ia koutou o nga mea e whakama na koutou inaianei? he mate hoki te mutunga o aua mea. 22 Tena ko tenei ka atea nei koutou i te hara, a ka meinga hei pononga ma te Atua, ko nga hua ki a koutou he tapu, a, ko te tukunga iho he ora tonu. 23 Ko nga utu hoki o te hara he mate; ko ta te Atua ia i homai ai he ora tonu, i roto i a Ihu Karaiti, i to tatou Ariki.
UPOKO 6
UPOKO 7
1 ¶ Ha, kia pehea he korero ma tatou? Kia mau tonu ranei tatou ki te hara, kia hua ai te aroha noa? 2 Kahore rapea. Ko tatou kua whakatupapakutia nei ki te hara, me pehea tatou e noho tonu atu ai ki reira? 3 Kahore oti koutou i mohio, ko tatou kua iriiria nei ki roto ki a Ihu Karaiti, kua iriiria ki roto ki tona matenga? 4 Na kua tanumia ngatahitia tatou me ia ki te iriiringa ki roto ki te mate: kia rite ai ki a te Karaiti i whakaarahia ake nei i te hunga mate e te kororia o te Matua, waihoki ko tatou kia haere i roto i te houtanga o te ora. 5 Ki te mea hoki i honoa tatou ki te ahua o tona matenga, ka rite ano tatou ki te ahua o tona aranga. 6 E mohio ana hoki ki tenei, kua ripekatia ngatahitia me ia to tatou tangata tawhito, kia hemo ai te tinana o te hara, kia kore ai tatou e mahi ki te hara. 7 Ko te tangata hoki kua mate, kua mawheto ia i te hara. 8 Na, ki te mea kua mate tahi tatou me te Karaiti, e whakapono ana tatou e ora tahi ano tatou me ia. 9 E matau ana hoki tatou, ka ara nei a te Karaiti i te hunga mate, heoi ano ona matenga; kua kore te mate hei rangatira mona. 10 Ko tona matenga hoki i mate ai ia, he mate kotahi ki te hara: ko tona oranga ia, he ora ki te Atua. 11 Waihoki mahara iho ki a koutou, kua whakatupapakutia koutou ki te hara, e ora ana ia ki te Atua, i roto i a Ihu Karaiti, i to tatou Ariki. 12 Mo konei ra kaua te hara e kingi i roto i to koutou tinana mate, e ngohengohe ai koutou ki nga hiahia o taua tinana. 13 Kaua ano hoki e tukua o koutou wahi ki te hara hei kaimahi i te he: engari tukua atu koutou ki te Atua, he hunga kua ora i roto i te hunga mate, me o koutou wahi hoki hei kaimahi i te tika ki te Atua. 14 E kore hoki te hara e waiho hei rangatira mo koutou: ehara i te mea kei raro koutou i te ture, engari kei raro ke i te aroha noa. 15 Na, pehea? kia hara ranei tatou, no te mea ehara tatou i te ture, engari no te aroha noa? Kahore rapea. 16 Kahore oti koutou i matau, ki te tuku koutou ia koutou ki tetahi hei pononga, he pononga koutou na tera kua ngohengohe na koutou ki tana; na te hara ranei e mate ai, na te ngohengohe ranei, a tika ake? 17 Ko tenei me whakawhetai ki te Atua, he pononga koutou na te hara i mua, otira kua ngohengohe o koutou ngakau ki te ako i whakaakona ai koutou. 18 Na ka atea nei koutou i te hara, ka meinga koutou he pononga na te tika. 19 He kupu tangata tenei naku, na te ngoikore o to koutou kikokiko: na i tukua ra o koutou wahi hei pononga ma te
1 ¶ Kahore ano koutou kia matau, e oku teina, (e korero ana hoki ahau ki te hunga matau ki te ture,) hei rangatira te ture mo te tangata i te wa e ora ai ia? 2 Ko te wahine whai tane hoki, e mau ana ano ia i te ture ki te tane ia ia e ora ana; ki te mate ia te tane, kua mawheto ia i te ture a tana tane. 3 Na, ki te riro ia i te tangata ke i te mea e ora ana tana tane, ka kiia ia he wahine puremu: tena ka mate tana tane, e atea ana ia i te ture; kia kore ai ia e puremu, ahakoa kua marenatia ki te tane ke. 4 Na, ko koutou ano hoki, e oku teina, kua mate ki te ture, na te tinana o te Karaiti; kia marenatia koutou ki tetahi atu, ki tenei i whakaarahia nei i te hunga mate, kia whai hua ai tatou ki te Atua. 5 I a tatou hoki i te kikokiko, e mahi ana nga hihiritanga o nga hara, e whakaohokia nei e te ture, i roto io tatou wahi, a hua ake ko te mate. 6 Ko tenei kua mawheto mai tatou i te ture, kua mate hoki tatou ki te mea i puritia ai tatou; kia mahi tatou i runga i te houtanga o te wairua, kahore i runga i te tawhitotanga o te kupu tuhituhi. 7 Ha, kia pehea ta tatou korero? He hara ranei te ture? Kahore rapea. Engari kihai ahau i mohio ki te hara, me i kaua te ture: kahore hoki ahau i mohio ki te hiahia me i kaua te ture te mea mai, Aua koe e hiahia apo. 8 Na ka mau te hara ki tenei, a ka mahi i nga hiahia apo katoa i roto i ahau, he mea na te ture. Ki te kore hoki te ture ka mate te hara. 9 I ora hoki ahau i mua i te kore ture: no te taenga mai ia o te kupu whakahau, ka ora ake te hara, a mate iho ahau. 10 Na, ko te ture i whakaritea mo te ora, kitea ana tenei hei mate moku. 11 Ka mau te hara ki tenei, ka whakawai hoki i ahau i runga i te kupu whakahau, nana ahau i mate ai. 12 No reira he tapu te ture, me te kupu whakahau ano he tapu, he tika, he pai. 13 I riro koia te mea pai hei mate moku? Kahore rapea. Engari na te hara i mea te pai hei mate moku, kia kitea ai he hara; kia tino nui rawa ai te hara i runga i te kupu whakahau. 14 E matau ana hoki tatou no te wairua te ture: ko ahau ia no te kikokiko, kua hokona hei parau ma te hara. 15 Ko taku hoki e mahi nei kahore e whakaaetia e ahau: kahore hoki e mahia e ahau taku i pai ai; engari ko taku e kino ai, ko tena taku e mea ai. 16 Na, ki te mahia e ahau taua mea kihai nei ahau i pai atu, e whakaae ana ahau ki te ture he pai.
113
ROMA
17 Ko tenei ehara i ahau i mahi, engari na te hara e noho nei i roto i ahau. 18 E matau ana hoki ahau, kahore he mea pai e noho ana i roto i ahau, ara i roto i toku kikokiko: ko te hiahia hoki kei ahau; ko te mahi ia i te pai kahore i kitea e ahau. 19 Ko te pai hoki i pai ai ahau, kahore e mahia e ahau: engari te kino kihai nei ahau i pai, mahia ana tenei e ahau. 20 Ki te mahia ia e ahau taua mea kihai nei ahau i pai atu, ehara i ahau nana taua mea i mahi, engari na te hara e noho nei i roto i ahau. 21 Na, kua kitea e ahau te ture, ara kei te tata tonu te kino ki ahau e hiahia ana kia mea i te pai. 22 He oranga ngakau hoki ahau ki te ture a te Atua i runga i to roto tangata. 23 Otira kua kite ahau i tetahi atu ture i roto i oku wahi, e whawhai ana ki te ture a toku hinengaro, e mea ana i ahau hei taurekareka ma te ture a te hara, ma tenei i roto nei i oku wahi. 24 Aue te mate moku! ma wai ahau e whakaora i te tinana o tenei mate? 25 E whakawhetai ana ahau ki te Atua i roto i a Ihu Karaiti, i to tatou Ariki. Na, e mahi ana ahau nei ano i runga i te ngakau ki te ture a te Atua; ko te kikokiko ia ko te ture o te hara. UPOKO 8 1 Na, kahore e tau te he inaianei ki te hunga i roto ia Karaiti Ihu. 2 Na te ture hoki a te Wairua o te ora i roto ia Karaiti Ihu ahau i atea ai i te ture a te hara, a te mate. 3 Ko te mea hoki kihai i taea e te ture, he ngoikore hoki no te kikokiko, tonoa mai ana e te Atua tana ake Tama, no te ahua o te kikokiko kino, no te hara hoki, ka whakahee i te hara o te kikokiko. 4 Kia rite ai te tika o te ture i roto ia tatou, kahore nei e haere i runga i ta te kikokiko, engari i ta te Wairua. 5 Ko te hunga hoki i runga i ta te kikokiko, whakaaro ana ratou ki o te kikokiko; ko te hunga ia i runga i ta te Wairua, ko nga mea o te Wairua. 6 Ko te whakaaro hoki ki ta te kikokiko he mate; ko to te Wairua ia he ora, he rangimarie. 7 He tikanga whawhai hoki ki te Atua te whakaaro ki te kikokiko: kahore nei hoki e ngohengohe ki te ture a te Atua, e kore ano e taea. 8 Na e kore e taea e te hunga i te kikokiko te whakamanawareka ki te Atua. 9 Otiia kahore koutou i te kikokiko, engari i te Wairua, ki te mea e noho ana te Wairua o te Atua i roto ia koutou. Na, ki te kahore te Wairua o te Karaiti i tetahi, ehara tenei ia ia. 10 Tena ki te mea kei roto a te Karaiti ia koutou, he tupapaku te tinana i te hara; he ora ia te Wairua i te tika. 11 Ki te noho ia i roto i a koutou te Wairua o te kaiwhakaara o Ihu i te hunga mate, ma te kaiwhakaara o te Karaiti i te hunga mate, mana ano e whakaora o koutou tinana mate ki tona Wairua e noho na i roto i a koutou. 12 Na, e oku teina, kahore he tikanga o te kikokiko kei runga ia tatou, kia whai tatou i ta te kikokiko. 13 Ki te noho hoki koutou i runga i ta te kikokiko, ka mate koutou; ki te mea ia ka whakamate koutou i nga mahi a te tinana, he mea na te Wairua, ka ora koutou.
114
14 Ko te hunga hoki e arahina ana e te Wairua o te Atua, he tama ratou na te Atua. 15 He teka hoki he wairua pononga kua riro nei ia koutou, e mataku ai ano koutou; engari kua riro ia koutou te Wairua o te whakatamarikitanga, e karanga ai tatou, E Apa, e Pa. 16 Ko te Wairua tonu, me o tatou wairua, hei whakaatu he tamariki tatou na te Atua. 17 Ki te mea hoki he tamariki, kati mo tatou te kainga; mo tatou te kainga o te Atua, mo tatou tahi ko te Karaiti; ki te mamae tahi tatou me ia, kia whakakororiatia ngatahitia ai tatou. 18 Ki toku whakaaro iho hoki, he kore noa iho nga mamae o tenei wa, ki te whakaritea ki te kororia e whakakitea mai ki a tatou a mua. 19 Ko te tumanako hoki o te mea i hanga e tatari ana ki te whakakitenga mai o nga tama a te Atua. 20 Na te mea i hanga ki raro i te horihori, ehara i te mea na te ngakau, engari na te tangata i pehi ai i runga i te tumanako; 21 Tera hoki taua mea i hanga e whakaateatia mai i te whakataurekarekatanga a te pirau, whakarangatiratia ake ki te kororia o nga tamariki a te Atua. 22 E mohio ana hoki tatou kei te ngunguru tahi, kei te mamae tahi, nga mea hanga katoa taea noatia tenei ra. 23 A ehara i te mea ko ratou anake, engari ko tatou ano hoki kua whiwhi nei ki te hua matamua o te Wairua, ina, e aue ana tatou i roto i a tatou ano, e tatari ana ki te whakatamarikitanga, ara ki te whakaoranga o o tatou tinana. 24 Na te tumanako hoki tatou i ora ai: tena ka kitea te mea e tumanakohia atu ana, kore ake te tumanako: ko te aha hoki e tumanako atu ai te tangata ki ta te tangata e kite nei? 25 Ki te tumanako atu ia tatou ki te mea kahore nei e kitea, katahi ka tatari marie tatou ki taua mea. 26 Waihoki ko te Wairua hei hoa mo tatou e ngoikore nei: kahore hoki tatou e matau me pehea e tika ai ta tatou inoi: engari ko te Wairua tonu ano te inoi ana mo tatou ki ona aue e kore nei e taea te whakahua. 27 A ko te kaititiro i nga ngakau, e mohio ana ki te hinengaro o te Wairua, ko ia hoki e inoi ana mo te hunga tapu i runga i ta te Atua i pai ai. 28 Na e matau ana tatou kei te mahi tahi nga mea katoa i te pai mo te hunga e aroha ana ki te Atua, mo te hunga i karangatia i runga i tana i whakatakoto ai. 29 Ko ana hoki i mohio ai i mua, i whakaritea ano e ia i mua kia rite ki te ahua o tana Tama, kia ai ia hei maunga i roto i nga teina tokomaha. 30 A, ko ana i whakarite ai i mua, ko ena ano i karangatia e ia: a, ko ana i karanga ai, ko ena ano i whakatikaia e ia: a, ko ana i whakatika ai, ko ena ano i whakakororiatia e ia. 31 Na, kia pehea ta tatou korero ki enei mea? Ki te mea kei a tatou te Atua, ko wai hei whawhai ki a tatou? 32 Ko ia kihai nei i kaiponu i tana ake Tama, heoi tukua mai ana e ia mo tatou katoa, e kore ianei ia e tapiri noa mai ki a ia i nga mea katoa mo tatou? 33 Ko wai hei whakapa he ki a te Atua i whiriwhiri ai? Ma te Atua e whakatika. 34 Ko wai tenei hei whakatau he? Ko te Karaiti i mate, ae ra, i ara ake ano, a kei te ringa matau o te Atua, ko ia hoki kei te inoi mo tatou. 35 Ma wai tatou e momotu ke i te aroha o te Karaiti? ma te mamae ranei, ma te mamae, ma te whakatoi, ma te
ROMA
hemokai, ma te kakahu kakahu, ma te matemate, ma te hoari? 36 Ko te mea hoki ia i tuhituhia, Na te whakaaro ki a koe matou i whakamatea ai i te ra roa nei; kiia iho matou he hipi e patua ana. 37 Engari i enei mea katoa hira ake te wikitoria ia tatou, he mea nana i aroha nei ki a tatou. 38 E u ana hoki toku whakaaro, e kore te mate, e kore te ora, e kore nga anahera, e kore nga rangatiratanga, e kore nga mana, e kore nga mea o naianei, e kore ano e puta mai. 39 E kore te tiketike, e kore te hohonu, e kore tetahi atu mea hanga, e kaha ki te momotu ia tatou i te aroha o te Atua, i tera i roto ia Karaiti Ihu, i to tatou Ariki. UPOKO 9 1 He pono taku korero i roto i a te Karaiti, kahore aku teka, ae whakaae ana toku hinengaro ki ahau i roto i te Wairua Tapu; 2 He nui toku pouri, mau tonu te pouri o toku ngakau. 3 He pai hoki ki ahau me i kanga ahau i a te Karaiti mo oku teina, mo oku whanaunga o te wahi ki te kikokiko. 4 Ko wai nga tama a Iharaira; no ratou te whakatamarikitanga, te kororia, nga kawenata, te homaitanga o te ture, te karakia ki te Atua, me nga kupu whakaari; 5 No ratou nei nga matua, no ratou ano a te Karaiti i te wahi ki te kikokiko, ko ia nei kei runga ake i nga mea katoa, ko te Atua e whakapaingia ana ake ake. Amine. 6 Ehara i te mea kua taka te kupu a te Atua. Ko te hunga hoki o Iharaira, ehara i te mea no Iharaira katoa: 7 Ahakoa he uri no Aperahama, ehara ratou katoa i te tamariki: engari, Kei a Ihaka te whakaingoatanga mo ou uri. 8 Ara, ko nga tamariki a te kikokiko ehara i te tamariki na te Atua: engari ko nga tamariki a te kupu whakaari, ka kiia he uri. 9 He kupu whakaari hoki tenei, Kia taka tenei wa ka haere mai ahau, a ka whanau he tama ma Hara. 10 A ehara i te mea ko tenei anake; engari i a Ripeka kua hapu ano i tetahi, i a Ihaka, i to tatou matua; 11 (Kaore ano hoki nga tamariki i whanau noa, kahore ano i mahi i te pai, i te kino ranei, kia mau ai ta te Atua i whakatakoto ai mo te whiriwhiringa, ehara i nga mahi, engari na te kaikaranga; 12 Ka korerotia ki a ia, Me mahi te tuakana mo te teina. 13 Ko te mea ia i tuhituhia, Kua aroha ahau ki a Hakopa, kua kino ki a Ehau. 14 Ha, kia pehea ta tatou korero? He he ranei kei te Atua? Kahore rapea. 15 I mea hoki ia ki a Mohi, E tohu ahau i taku e tohu ai, e atawhai ahau ki taku e atawhai ai. 16 No reira, ehara i te mea na te hiahia o te tangata, na te oma ranei o te tangata, engari na te Atua, ko ia e tohu nei. 17 E mea ana hoki te karaipiture ki a Parao, Mo konei pu ano koe i whakaarahia ai e ahau, kia ai koe hei whakakite i toku kaha, kia korerotia ai hoki toku ingoa ki te whenua katoa. 18 Na kona e tohungia ana e ia, ko tana e pai ai, ko tana e pai ai e whakapakeketia ana e ia. 19 Na, tera koe e mea mai ki ahau, he aha ia i riri tonu ai? Ko wai hoki kua whakakeke ki tana i pai ai?
115
20 Engari, e te tangata nei, ko wai koe hei whakahoki kupu ki te Atua? E mea ake ranei te mea i hanga ki tona kaihanga, He aha ahau i hanga ai e koe kia penei? 21 He teka ianei kei te kaihanga riri te tikanga mo te paru, kia hanga tetahi wahi o taua mea kotahi i pokepokea hei oko rangatira, tetahi wahi hei mea ware? 22 Ka pehea ra mehemea te Atua, i tona hiahia kia whakakitea tona riri, kia whakapuakina tona kaha, ka whakamanawanui ki nga oko o te riri e rite rawa nei mo te whakangaro; 23 Kia whakapuakina ai hoki e ia te nui o tona kororia ki runga ki nga oko o te mahi tohu, kua whakaritea e ia i mua mo te kororia; 24 Ara ko tatou, i karangatia e ia, ehara i te mea no nga Hurai anake, engari no nga Tauiwi ano hoki? 25 Ko tana kupu ano tena i ta Hohea, Ka kiia e ahau ko toku iwi, ehara nei i te iwi noku; me tana i aroha ai, kihai i arohaina. 26 A tenei ake, i te wahi i korerotia ai ki a ratou, Ehara koutou i te iwi noku; ko reira ratou kiia ai he tamariki na te Atua ora. 27 E karanga ana ano a Ihaia mo Iharaira, Ahakoa i rite te tokomaha o nga tama a Iharaira ki te onepu o te moana, he toenga kau e ora. 28 Ma te Atua hoki e whakaoti te mahi, ka poroa i runga i te tika: he poto nei hoki te mahi a te Ariki ki runga ki te whenua. 29 A, ka pera ano me ta Ihaia i ki ai i mua, Me kahore te toe i te Atua o nga mano he whanau mo tatou, kua rite tatou ki Horoma, kua rite ano hoki ki Komora. 30 Ha, kia pehea ta tatou korero? Ko nga Tauiwi, kihai nei i whai i te tika, kua tae ratou ki te tika, ara ki te tika, na te whakapono. 31 Ko Iharaira ia, whai ana i te ture o te tika, kihai ratou i tae ki te ture o te tika. 32 Na te aha? No te mea kihai ratou i rapu i runga i te whakapono, engari ano na nga mahi o te ture. I tutuki hoki o ratou waewae ki taua kamaka tutukitanga waewae; 33 Ko te mea hoki ia i tuhituhia, nana, ka whakatakotoria e ahau ki Hiona he kamaka tutukitanga, he kohatu whakahinga: na, ko te tangata e whakapono ana ki a ia e kore e whakama. UPOKO 10 1 E oku teina, ko ta toku ngakau i wawata ai, ko toku inoi hoki ki te Atua mo ratou, kia whakaorangia ratou. 2 E whakaae ana hoki ahau ki a ratou he ngakau nui to ratou ki te Atua, otiia ehara i te mea mohio. 3 I a ratou hoki e kuware ana ki ta te Atua tika, e whai ana kia whakaukia ko to ratou ake, kihai ratou i ngohengohe ki te tika a te Atua. 4 Ko te Karaiti hoki te tukunga iho o te ture hei tika mo nga tangata whakapono katoa. 5 Kua korerotia hoki e Mohi ta te ture tika, Ko te tangata e mahi ana i aua mea, ka ora ia i reira. 6 Ko te kupu ia tenei o to te whakapono tika, Aua e mea i roto i tou ngakau, Ko wai hei kake ki te rangi? (ara ki te tiki atu i a te Karaiti ki raro i runga:) 7 Ko wai ranei hei heke iho ki te rire? ara ki te tiki atu i a te Karaiti i roto i te hunga mate.
ROMA
8 Heoi e pehea ana tana korero? E tata ana ki a koe te kupu, kei tou mangai, kei tou ngakau: ko ia tenei, ko te kupu o te whakapono e kauwhau nei matou; 9 Ara ki te whakaae tou mangai ko Ihu te Ariki, a ka whakapono tou ngakau na te Atua ia i whakaara ake i te hunga mate, e ora koe. 10 Ma te ngakau hoki kia whakapono ka tika ai; ma te mangai e whakaae ai ka ora ai. 11 E mea ana hoki te karaipiture, Ko nga tangata katoa e whakapono ana ki a ia e kore e whakama. 12 Kahore hoki he rereketanga o te Hurai, o te Kariki: a ko taua Ariki ano te Ariki o te katoa, ae hua ana ana taonga ki te hunga katoa e karanga ana ki a ia. 13 Ka ora hoki nga tangata katoa e karanga ana ki te ingoa o te Ariki. 14 Na me pehea ta ratou karanga ki a ia, ki te kahore i whakapono ki a ia? a me pehea ta ratou whakapono ki a ia, ki te kahore i rangona e ratou? a me pehea e rongo ai, ki te kahore he kaikauwhau? 15 A me pehea e kauwhau ai, ki te kahore e tonoa? ko te mea hoki ia i tuhituhia, Ano te ataahua o nga waewae o te hunga e kauwhau ana i te rongopai o te rangimarie, e kawe mai ana i te rongo pai o nga mea pai! 16 Otira kahore ratou katoa i ngohengohe ki te rongopai. E mea ana hoki a Ihaia, E te Ariki, ko wai i whakapono ki ta matou korero? 17 Ina, na te rongo te whakapono, a ko te rongo na te kupu a te Atua. 18 Otira ko taku kupu tenei, Kahore ranei ratou i rongo? Ae ra, kua puta to ratou reo ki te whenua katoa, a ratou kupu ki te pito o te ao. 19 Ko taku kupu ia tenei, kahore ianei a Iharaira i mohio? Na Mohi te kupu tuatahi, Maku koutou e whakaoho kia hae ki te hunga ehara i te iwi, ka whakapataritari ahau i a koutou ki te iwi poauau. 20 A ka maia rawa a Ihaia, ka mea, Kua kitea ahau e te hunga kihai i rapu i ahau; Kua whakakitea ahau ki te hunga kihai nei i ui ki ahau. 21 Ko tana kupu ia mo Iharaira, Pau noa te ra i totoro atu ai oku ringa ki te iwi tutu, ki te iwi whakahawea.
7 Na, pehea? Kihai i taea e Iharaira tana i rapu ai; otira kua taea e te hunga whiriwhiri, ko era atu i whakamatapo 8 (Ko te mea hoki ia i tuhituhia, Kua hoatu ki a ratou e te Atua he wairua hiamoe, he kanohi e kore ai ratou e kite, he taringa e kore ai e rongo;) taea noatia tenei ra. 9 Na ka mea a Rawiri, Kia meinga ta ratou tepu hei mahanga, hei mahanga, hei tutukitanga waewae, hei utu ano ki a ratou. 10 Kia whakapouritia o ratou kanohi, kei kite ratou, a kia whakapikoa tonutia to ratou tuara. 11 Na, ko taku kupu tenei, He tutuki ranei to ratou e hinga rawa ai? Kahore rapea: engari na to ratou hinga i puta ai te ora ki nga Tauiwi, he mea kia hae ai ratou. 12 Na, ki te mea hei taonga mo te ao to ratou hinganga, hei taonga ano mo nga Tauiwi to ratou whakaitinga; tera noa ake to ratou raneatanga? 13 Te parau atu nei hoi au ia outou e te Etene, i te mea e aposetolo au no te Etene, te faarahi nei au i ta ’u toroa. 14 Me kore e taea e ahau te whakapataritari i te hunga o oku kikokiko, kia ora ai etahi o ratou. 15 Mehemea hoki ko to ratou makanga atu hei houhanga rongo mo te ao, ka aha to ratou tangohanga mai? 16 Ki te mea hoki he tapu te mea matamua, ka tapu ano te puranga: ki te tapu hoki te pakiaka, e pera ano nga manga. 17 A ki te whatiia etahi o nga manga, a ka honoa mai koe, te oriwa ngahere, ki roto i nga manga, ka whiwhi ngatahi ki te pakiaka o te momonatanga o te oriwa; 18 Kaua e whakapehapeha ki nga manga. Tena ki te whakapehapeha koe, ehara i te mea nau te pakiaka, engari na te pakiaka koe. 19 Na, tera koe e mea, I whatiia atu nga manga, kia honoa iho ai ahau. 20 Kaati; na te whakaponokore ratou i whatiia atu ai, na te whakapono koe i tu ai. Kaua e whakakake, engari kia wehi. 21 Na, ki te mea kihai i tohungia e te Atua nga manga tupu, kia tupato kei kore ano koe e tohungia e ia. 22 Na, tirohia iho te ngawari me te pakeke o te Atua: pakeke ki te hunga i hinga; he pai ia ki a koe, ki te u koe ki tana mahi pai: ki te kahore, ka hatepea atu ano koe. 23 Me ratou ano, ki te kore e u ki to ratou whakaponokore, ka honoa ano: e taea hoki ratou e te Atua te hono mai ano. 24 Mehemea hoki ka tapahia mai koe i te oriwa ngahere, a ka honoa mai ki te oriwa pai, he mea rere ke i te tikanga; tera noa ake te honoa o enei, o nga manga tupu, ki to ratou ake oriwa. 25 E kore hoki ahau e pai, e oku teina, kia kuware koutou ki tenei mea ngaro, kei mea koutou he matau koutou; kua tau tetahi wahi o te matapotanga ki a Iharaira, kia tae mai ra ano te tokomahatanga o nga Tauiwi. 26 Na ka ora a Iharaira katoa: ko te mea hoki ia i tuhituhia, Ka puta mai te Kaiwhakaora i Hiona, a ka kauparea atu te karakiakore i a Hakopa. 27 Ko taku kawenata hoki tenei ki a ratou, ina tangohia atu e ahau o ratou hara. 28 Na i runga i te rongopai he hoariri ratou, he whakaaro ki a koutou: i runga ia i te whiriwhiringa, e arohaina ana ratou, he whakaaro ki nga matua. 29 I a te Atua homaitanga hoki, i tana karangatanga, kahore e puta ke te whakaaro. 30 Ka rite hoki ki a koutou kahore i whakapono i mua ki te Atua, inaianei ia kua tohungia i to ratou whakaponokore.
UPOKO 11 1 Na, ko taku kupu tenei, Kua peia oti e te Atua tana iwi? Kahore rapea. No Iharaira ano hoki ahau, no te uri o Aperahama, no te iwi o Pineamine. 2 Kahore hoki te Atua i pei i tana iwi i mohio ai i mua. Kahore oti koutou e mohio ki ta te karaipiture mo Iraia? i tana inoinga ki te Atua mo Iharaira, i mea ra, 3 E te Ariki, kua patua e ratou au poropiti, kua whakahoroa au aata; a ko ahau anake i mahue, ae whai ana ratou kia whakamatea ahau. 4 Heoi e pehea ana te whakahoki a te Atua ki a ia? E whitu mano tangata kua waiho e ahau maku, kahore nei i piko te turi ki te whakapakoko o Paara. 5 Waihoki i tenei wa ano, tera ano he toenga, he whiriwhiringa na te aroha noa. 6 Ki te mea ia na te aroha noa, ehara i te mea na nga mahi: penei ehara te aroha noa i te aroha noa. Mehemea ia na nga mahi, ehara i te mea aroha noa: penei ehara te mahi i te mahi.
116
ROMA
31 Waihoki kua kahore enei i whakapono inaianei, kia tohungia ai ano ratou i runga i to mahi tohu. 32 Kua oti hoki te katoa te kopani e te Atua ki roto ki te whakateka, he mea kia tohungia ai e ia te katoa. 33 Ano te hohonu, te hua ngatahi hoki o te whakaaro o te Atua me tona mohio! e kore ana whakaritenga e taea te rapu, ona huarahi te rapu tikanga! 34 Ko wai hoki te mohio ana ki te hinengaro o te Ariki? ko wai hoki tona kaiwhakatakoto whakaaro? 35 Ko wai hoki kua matua hoatu ki a ia, a ka whakahokia mai he utu ki a ia? 36 Ko nga mea katoa nei hoki, nana, a kei runga ano ia ia, ae ahu ana hoki ki a ia: mona te kororia ake tonu atu. Amine.
18 Ki te taea, whakapaua ta koutou kia mau te rongo ki nga tangata katoa. 19 Aua e rapu utu mo koutou, e oku hoa aroha, engari whakaatea atu i te riri: kua oti hoki te tuhituhi, Maku te rapu utu; maku te utu, e ai ta Ihowa. 20 Na, ki te matekai tou hoariri, whangainga; ki te matewai whakainumia: ki te penei hoki tau, ka purangatia e koe he waro kapura ki tona mahunga. 21 Kei hinga koe i te kino, engari kia hinga te kino i te pai. UPOKO 13
UPOKO 12 1 Koia ahau ka inoi ki a koutou, e oku teina, kia whakaaroa nga mahi tohu a te Atua, kia tapaea atu o koutou tinana hei whakahere ora, tapu, e manakohia ana e te Atua, he mahi na to koutou whakaaro. 2 Kaua hoki e rite ki to tenei ao: engari kia puta ke, kia whakahoutia o koutou hinengaro, kia whakamatauria ai e koutou ta te Atua e pai ai, te mea e pai ana, e manakohia ana, e tino rite ana. 3 Ko taku kupu hoki tenei ki nga tangata katoa i roto ia koutou, he mea na te aroha noa i homai nei ki ahau, Kaua e hira ake te whakaaro o tetahi ki a ia ano i te mea i tika kia whakaaroa e ia; engari kia whai whakaaro, kia rite ki ta te Atua i hoatu ai ki tetahi, ki tetahi te mehua o te whakapono. 4 Mai ia tatou hoi e rave rahi mau melo i roto i te tino hoê, e ere hoê â toroa to te mau melo atoa ra; 5 Waihoki ko tatou tokomaha nei, he tinana kotahi i roto i a te Karaiti, ko tatou katoa he wahi tetahi no tetahi. 6 Na ka rere ke nei nga mea i homai ki a tatou, he mea e rite ana ki te aroha noa i homai ki a tatou, ki te mea he mahi poropiti, me poropiti, kia rite ano ki te rahi o te whakapono; 7 He mahi minita, kia u tatou ki ta tatou mahi minita; 8 Ko te kaiwhakahauhau, kia u ki tana whakahauhau; ko te tangata e whakahaere tikanga ana, kia tupato; ko te tangata e atawhai ana, kia hari. 9 Ko te aroha hei mea tinihangakore. Kia whakarihariha ki te kino; kia u ki te pai. 10 Ka aroha ki nga teina, ka tino aroha tetahi ki tetahi; kia whakanui tetahi i tetahi i runga i te honore; 11 Kaua e mangere ki te mahi; kaha te wairua; mahi ki te Ariki; 12 Kia hari i runga i te tumanako; manawanui i roto i te mamae; kia u ki te inoi; 13 Ohaoha ki nga mea e matea ana e te hunga tapu; hoatu ki te manaaki. 14 Manaakitia te hunga e tukino ana i a koutou: manaakitia, kaua e kanga. 15 Kia hari tahi me te hunga hari, kia tangi tahi me te hunga tangi. 16 Kia kotahi o koutou whakaaro tetahi ki tetahi. Kaua e whakaaro ki nga mea whakakake, engari me whakaiti ki nga tangata papaku. Kei mea he whakaaro nui koe. 17 Kaua e utua te kino ki te kino ki tetahi. Whakatakotoria he mea tika ki te aroaro o nga tangata katoa.
117
1 Kia ngohengohe nga wairua katoa ki nga mana nunui. Kahore hoki he kaha no te Atua anake: ko nga mana o enei wa he mea whakarite na te Atua. 2 Na, ki te whakakeke tetahi ki te mana, e whakakeke ana ia ki ta te Atua i whakarite ai: a ko te hunga e whakakeke ana, he whakatau he. 3 Ehara hoki nga rangatira i te whakawehi mo nga mahi pai, engari mo nga mahi kino. E kore ianei koe e wehi i te kaha? mahia te pai, a he whakamoemiti tana e homai ai ki a koe. 4 He minita hoki ia na te Atua ki a koe mo te pai. Tena ki te mahi koe i te kino, e wehi; ehara hoki tana i te mau noa i te hoari: he minita hoki ia na te Atua, he kairapu utu mo te riri ki te kaimahi i te kino. 5 Koia i takoto ai te tikanga kia ngohengohe koutou, ehara i te mea he whakaaro kau ki te riri, engari ki ta te hinengaro ano hoki. 6 Na konei hoki koutou i hoatu ai i te takoha: he minita hoki ratou na te Atua, he hunga hoki e mau tonu ana ki tenei mea pu ano. 7 Hoatu nga mea i tika ki te katoa: he takoha tangata ki te tangata i tika ai te takoha tangata; ritenga ki a wai te ritenga; wehi ki a wai e wehi ai; honore ki te tangata honore. 8 Kaua e nama ki tetahi, ko te aroha anake tetahi ki tetahi: ko te tangata hoki e aroha ana ki tona hoa, kua whakaritea e ia te ture. 9 Ko tenei hoki, Kaua e puremu, Kaua e patu tangata, Kaua e tahae, Kaua e whakapae teka, Kaua e nohinohi; a ki te mea tera atu ano tetahi ture, kua marama te kupu ki tenei kupu, ara, Kia aroha koe ki tou hoa tata, ano ko koe. 10 E kore te aroha e kino ki tona hoa: no reira ko te aroha te whakaritenga o te ture. 11 Tenei ano hoki, e mohio ana tatou ki te taima, kua taka noa ake tenei te wa e ara ake ai tatou i te moe: kua tata ke hoki inaianei to tatou whakaoranga i to te wa i whakapono ai tatou. 12 Kua aua atu te po, ka tata te ao: mo konei ra kia whakarerea e tatou nga mahi o te pouri, kia kakahuria iho nga kakahu whawhai o te marama. 13 Kia pai ta tatou haere, kia rite ki to te awatea; kauaka i nga kakainga, i nga haurangitanga, kaua i nga puremu, i nga hiahia taikaha, kaua i te ngangau, i te hae. 14 Engari kakahuria iho te Ariki, a Ihu Karaiti, kaua hoki e whakaaroa wawetia te kikokiko kia mahia ko ona hiahia. UPOKO 14 1 Ko te tangata he ngoikore te whakapono, manakohia, kauaka ia ki nga tautohe whakaaro.
ROMA
2 Ko tetahi hoki e whakapono ana he pai nga mea katoa hei kai mana: ko te tangata ia he ngoikore tona whakapono e kai otaota ana. 3 Kaua te tangata e kai ana e whakahawea ki te tangata kahore e kai; kaua hoki te tangata kahore e kai e whakahe i te tangata e kai ana: kua manako hoki te Atua ki a ia. 4 Ko wai koe e whakahe na i te pononga a tera? ki tona rangatira ka tu, ka hinga ranei. Ae ra, ka u ki runga: e taea hoki ia e te Atua te whakatu. 5 Ki te whakaaro a tetahi, nui atu tetahi ra i tetahi: ki ta tetahi whakaaro he rite katoa nga ra. Kia u te whakaaro o ia tangata ki tona ake whakaaro. 6 Ko te tangata e whakaaro ana ki te ra, he whakaaro ki te Ariki tona whakaaro; ko te tangata kahore e whakaaro ki te ra, he whakaaro ki te Ariki tana e kore e whakaaro. Ko te tangata e kai ana, he whakaaro ki te Ariki tana kai, e whakawhetai atu ana hoki ia ki te Atua; ko te tangata kahore e kai, he whakaaro ki te Ariki tana kore e kai, e whakawhetai ana ano ia ki te Atua. 7 E kore hoki tetahi o tatou e ora mona ake, e kore hoki tetahi e mate mona ake. 8 Ta te mea, ahakoa ora, e ora ana tatou ki te Ariki; ahakoa mate, e mate ana tatou ki te Ariki: na, ahakoa ora tatou, mate ranei, na te Ariki tatou. 9 Ko te mea hoki tenei i mate ai a te Karaiti, i ara ake ai ano, i ora ai ano, kia waiho ai ia hei Ariki ngatahi mo te hunga mate, mo te hunga ora. 10 Ko koe na, he aha koe i whakahe ai i tou teina? he aha koe i whakahawea ai ki tou teina? e tu katoa hoki tatou ki mua i te nohoanga whakawa o te Karaiti. 11 Kua oti hoki te tuhituhi, E ora ana ahau, e ai ta te Ariki, e piko katoa nga turi ki ahau, e whakaae ano hoki nga arero katoa ki te Atua. 12 Ae ra, ka korerotia e tenei, e tenei o tatou te tikanga o ana mahi ki te Atua. 13 Na, kati ta tatou whakahe tetahi i tetahi: engari ko tenei kia rite ia koutou, kia kaua e whakatakotoria he tutukitanga waewae, he take whakahinga ranei mo tona teina. 14 E mohio ana ahau, u tonu toku whakaaro i roto i te Ariki, ia Ihu, kahore he mea nona ake ano tona noa: engari ki te mea tetahi he noa tetahi mea, e noa ano ki a ia. 15 Tena ki te pouri tou teina i tau kai, kahore tau haere i runga i te aroha. Kaua ia e whakangaromia me tau kai i mate nei a te Karaiti. 16 Na, kei korerotia kinotia to koutou pai: 17 Ehara hoki te rangatiratanga o te Atua i te kai, i te inu; engari te tika, me te rangimarie, me te hari i roto i te Wairua Tapu. 18 Ko te tangata hoki ko enei hei mahinga mana ki a te Karaiti, ka ahuarekatia ia e te Atua, ka paingia hoki e nga tangata. 19 Na, kia whai tatou i nga mea e mau ai te rongo, i nga mea ano hoki e hanga ai te pai o tetahi, o tetahi. 20 Kaua e waiho te kai hei whakahoro mo ta te Atua mahi. He ma katoa nga mea; he kino ia mo te tangata e kai ana me te whakapouri. 21 He mea pai tonu kia kaua e kai kikokiko, kia kaua e inu waina, aha ranei e tutuki ai tou teina. 22 He whakapono ranei tou? waiho mau i te aroaro o te Atua. Ka hari te tangata kahore e whakatau i te he ki a ia ano mo te mea i pai ai ia.
118
23 Ki te ruarua ia tetahi, ka tau te he ki a ia ki te kai ia: no te mea ehara i te kai whakapono: he hara hoki nga mea katoa ehara nei i te whakapono. UPOKO 15 1 Ko te mahi tika ma tatou, ma te hunga kaha, he pikau i nga ngoikoretanga o te hunga kahakore; 2 Me whai tena, tena o tatou kia ahuareka mai tona hoa, tona hoa mo te pai hei hanga i tona whakapono. 3 Kihai hoki a te Karaiti i whai ki tana ake i ahuareka ai; engari ka rite ki te mea kua oti te tuhituhi, Ko nga tawainga a te hunga e tawai ana ki a koe kua tau ki runga ki ahau. 4 Ko nga mea katoa hoki i tuhituhia i mua he mea tuhituhi hei whakaako ia tatou, kia whai tumanakohanga ai tatou, i te mea ka whakamanawanui, ka whakamarietia hoki e nga karaipiture. 5 Na, ma te Atua o te manawanui, o te whakamarie, e homai ki a koutou kia kotahi te whakaaro o tetahi ki tetahi, kia rite ki ta Karaiti Ihu. 6 Kia kotahi ai te whakaaro, kia kotahi ai te mangai, e whakakororia ai koutou i te Atua, i te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 7 Na, me whakahoa koutou tetahi ki tetahi, kia rite ki a te Karaiti i mea nei ia tatou hei hoa mona, kia whai kororia ai te Atua. 8 Na, ko taku kupu tenei he minita a Ihu Karaiti ki te kotinga mo te pono o te Atua, hei whakapumau i nga kupu whakaari ki nga matua. 9 Kia whakakororia ai hoki nga Tauiwi i te Atua mo tana mahi tohu; ko te mea hoki i tuhituhia, Mo konei ka whakawhetai ahau ki a koe i waenganui o nga tauiwi, ka himene ki tou ingoa. 10 Tenei ano tana kupu, Kia hari tahi, e nga Tauiwi, me tana iwi. 11 Tenei ano hoki, Whakamoemititia te Ariki, e nga Tauiwi katoa; whakamoemititia ia, e nga iwi katoa. 12 E mea ana ano a Ihaia, Tera e whai pakiaka a Hehe, me tetahi e whakatika ake ana hei rangatira mo nga Tauiwi; ka whakawhirinaki nga Tauiwi ki a ia. 13 Na, ma te Atua, nana nei te tumanako, e whakaki koutou ki te hari katoa, ki te rangimarie, i runga i te whakapono, kia hua ai to koutou tumanako, i runga i te kaha o te Wairua Tapu. 14 Na eu ana toku ake whakaaro ki a koutou, e oku teina, e ki ana koutou i te pai, whawhao rawa ki te matauranga katoa, ae taea ano e koutou te tohutohu tetahi i tetahi. 15 Heoi, e oku teina, i nui ake ai toku maia ki te tuhituhi penei ki a koutou, he whakamahara ano i a koutou, he mea na te aroha noa kua homai nei ki ahau e te Atua; 16 Kia waiho ai ahau hei minita ma Ihu Karaiti ki nga tauiwi, hei minita i te rongopai o te Atua, kia manakohia ai te whakahere o nga tauiwi, he mea whakatapu na te Wairua Tapu. 17 Na, kua whai whakamanamanatanga nei ahau i roto ia Karaiti Ihu i nga mea a te Atua. 18 E kore hoki ahau e maia ki te korero i tetahi o nga mea kihai nei i mahia e te Karaiti i roto i ahau, hei mea kia ngohengohe nga Tauiwi, ma te kupu, ma te mahi; 19 I runga i nga tohu nunui, i nga mea whakamiharo, i runga i te kaha o te Wairua o te Atua; no reira ka
ROMA
whakapaua e ahau te kauwhau i te rongopai o te Karaiti mai i Hiruharama, a taka noa, tae noa ki Iliriku. 20 Ae ra, i tohe ano ahau ki te kauwhau i te rongopai, ehara i te wahi i huaina ai a te Karaiti, kei hanga ahau ki runga ki ta tetahi atu turanga; 21 Engari kia rite ki te mea i tuhituhia, E kite te hunga kihai nei i korerotia ki a ia, a ka matau te hunga kahore i rongo. 22 Na konei ano i maha ai oku whakawarenga, te tae atu ai ahau ki a koutou. 23 Tena ko tenei, kua kore nei he wahi i enei wahi, a, i te mea he maha nga tau i hiahia ai ahau kia tae atu ki a koutou, i enei tau e maha; 24 Ina haere ahau ki Hipania, ka tae atu ahau ki a koutou: e tumanako ana hoki ahau kia kite i a koutou i taku haerenga, a ka arahina atu e koutou ki reira, ina hoki kia matua rite tetahi wahi o toku ngakau i te kitenga ia koutou. 25 Inaianei ia e haere ana ahau ki Hiruharama, ki te mahi mea ma te hunga tapu. 26 Kua pai hoki a Makeronia raua ko Akaia kia meinga tetahi kohikohi ma nga rawakore o te hunga tapu i Hiruharama. 27 Ko ta ratou i pai ai; a ka whai nama ratou. Mehemea hoki kua uru nei nga Tauiwi ki a ratou mea wairua, he tika ano kia mahia he mea ma ratou i nga mea o te kikokiko. 28 Na, kia oti tenei i ahau, a hiri rawa tenei hua hei mea ma ratou, ka tika atu ahau ma koutou na ki Hipania. 29 A e matau ana ahau, ka haere atu ahau ki a koutou, tera ahau e haere atu i runga i te hua noa iho o te manaakitanga o te rongopai o te Karaiti. 30 Na, he tohe tenei naku ki a koutou, e oku teina, he whakaaro ki te Ariki, ki a Ihu Karaiti, na te aroha hoki o te Wairua, kia tohe tahi koutou me ahau i a koutou inoi ki te Atua moku; 31 Kia ora ai ahau i te hunga whakateka i Huria; kia manakohia ano e te hunga tapu taku minitatanga mo Hiruharama; 32 Kia haere hari atu ai ahau ki a koutou, ki te pai te Atua, kia whakata tahi ai me koutou. 33 Na, kia noho te Atua o te rangimarie ki a koutou katoa. Amine. UPOKO 16 1 ¶ Tena to matou tuahine, a Pipi, te tukua atu na e ahau ki a koutou, he kaimahi ia na te hahi i Kenekerea. 2 Kia riro mai ia i a koutou i roto i te Ariki, kia rite ki ta te hunga tapu tikanga, a kia awhina koutou i a ia ki nga mea katoa e matea ai ia e ia: he tokomaha hoki ana i atawhai ai, ahau ano hoki. 3 Oha atu ki a Pirihira raua ko Akuira, ki oku hoa mahi i roto ia Karaiti Ihu. 4 Na ratou nei i tuku o ratou kaki kia ora ai ahau: ehara i te mea ko ahau anake te whakawhetai ki a ratou, engari ko nga hahi katoa ano hoki o nga Tauiwi. 5 Oha atu ano ki te hahi i to raua whare. Oha atu ki a Epainetu, ki taku i aroha ai, ko te matamua ia o Akaia ki a te Karaiti. 6 Oha atu ki a Meri, he nui tana mahi ki a tatou. 7 Oha atu ki a Anaroniku raua ko Hunia, oku whanaunga, oku hoa herehere ano hoki, he ingoa nunui nei o raua i roto
119
i nga apotoro, no mua nei i ahau to raua urunga ki a te Karaiti. 8 Oha atu ki a Amapiria, ki taku i aroha ai i roto i te Ariki. 9 Oha atu ki a Urupane, ki to matou hoa mahi i roto i a te Karaiti, ki a Takuha ano hoki, ki taku i aroha ai. 10 Oha atu ki a Apere, e paingia ana i roto i a te Karaiti. Oha atu ki nga tangata o te whare o Aritopuru. 11 Oha atu ki a Heroriona, ki toku whanaunga. Oha atu ki nga tangata o te whare o Nakihu, i roto i te Ariki. 12 Oha atu ki a Taraipine raua ko Taraipoha, e mahi nei i roto i te Ariki. Oha atu ki a Perahi, e arohaina nei, he nui nei tana mahi i roto i te Ariki. 13 Oha atu ki a Rupuha, i whiriwhiria i roto i te Ariki, ki tona whaea, ara ki to maua tahi. 14 Oha atu ki a Ahunikiritu, ratou ko Perekona, ko Herama, ko Pataropa, ko Herami, ki nga teina ano e noho ana ia ratou. 15 Oha atu ki a Piroroku raua ko Iulia, ki a Nireu raua ko tona tuahine, ki a Orimapa ratou ko te hunga tapu katoa e noho ana ia ratou. 16 Oha atu tetahi ki tetahi, hei te kihi tapu ano. Tenei nga hahi a te Karaiti te oha atu nei ki a koutou. 17 Na, he tohe tenei naku ki a koutou, e oku teina, tirohia iho te hunga e mahi ana i nga wehewehenga, i nga tutukitanga waewae, he mea puta ke i te whakaakoranga i whakaakona ai koutou; a karo atu i a ratou. 18 Ehara hoki te hunga pera i te mahi ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti, engari ki to ratou ake kopu; a ko nga kupu pai, ko nga korero ataahua, ka pohehe i nga ngakau o nga kuware. 19 Kua paku hoki to koutou ngohengohe ki nga tangata katoa. Koia ahau ka koa nei ki a koutou: otira e mea ana ahau kia whai whakaaro koutou ki te pai, kia kuware ki te kino. 20 Na tera te Atua o te rangimarie e hohoro te kuru ia Hatana ki raro io koutou waewae. Kia tau ki a koutou te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine. 21 Tenei te oha atu nei ki a koutou a Timoti, toku hoa mahi, a Rukia, a Hahona, a Hohipate, oku whanaunga. 22 Ko ahau, ko Teretiu, nana nei tenei pukapuka, te oha atu nei ki a koutou i roto i te Ariki. 23 Tenei te oha atu nei ki a koutou a Kaiu te kaiatawhai oku, o te hahi katoa. Tenei te oha atu nei a Eratu, rangatira ruma o te pa, raua ko te teina, ko Kuaratu. 24 Kia tau ki a koutou katoa te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine. 25 Na, ki a ia kei te kaha nei ki te whakau i a koutou, kia rite ki taku rongopai, ki te kauwhau hoki o Ihu Karaiti, ki te whakakitenga mai o te mea ngaro, i huna nei no te timatanga ra ano o te ao; 26 I teie nei râ, ua faaitehia mai e te mau papai mo‘a a te mau peropheta ra, i te faaueraa a te Atua mure ore, i faaitehia mai i te mau fenua atoa ia faaroo i te faaroo. 27 Waiho atu i te Atua, ko ia anake te Mea matau, te kororia i roto ia Ihu Karaiti, ake ake. Amine. (He mea tuhituhi ki nga tangata o Roma i Koriniti, he mea tono mai na Phepe, he pononga o te hahi i Kenekerea.)
1 Koriniti UPOKO 1 1 Na Paora, i pai nei te Atua ki te karanga hei apotoro ma Ihu Karaiti, raua ko to tatou teina, ko Hotene; 2 Ki te hahi a te Atua i Koriniti, ki te hunga kua oti te whakatapu i roto i a Karaiti Ihu, kua karangatia hei hunga tapu, me te hunga katoa i nga wahi katoa e karanga ana ki te ingoa o Ihu Karaiti, o to tatou Ariki, o ratou, o tatou hoki. 3 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 4 E whakawhetai tonu ana ahau ki toku Atua mo koutou, mo te aroha noa o te Atua kua homai nei ki a koutou i roto i a Ihu Karaiti; 5 Kua meinga hoki kia hua nga mea katoa ma koutou i roto i a ia, te whakapuaki korero, te matauranga; 6 Pera hoki me te whakaaturanga o te Karaiti kua u na i roto i a koutou: 7 I kore ai koutou e hapa i tetahi mea homai; e tatari ana ki te taenga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti: 8 Mana hoki koutou e whakau a taea noatia te mutunga, kia kore ai koutou e ekengia e te he i te ra o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 9 He pono te Atua, nana nei koutou i karanga kia uru tahi ki tana Tama, ki a Ihu Karaiti, ki to tatou Ariki. 10 Na, he tohe tenei naku ki a koutou, e oku teina, i runga i te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, kia kotahi ta koutou korero katoa, a kia kaua he wehewehenga i roto ia koutou; engari kia tuituia koutou i runga i te whakaaro kotahi, i te whakaaro kotahi. 11 Kua oti hoki koutou te korero, e oku teina, e te hunga o te whare o Koroi, tena nga tautohetohe kei roto i a koutou. 12 Na, ko taku korero tenei, kei te ki tena o koutou na, No Paora ahau; ko ahau no Aporo; ko ahau no Kipa; a ko ahau na te Karaiti. 13 Kua wehewehea ranei a te Karaiti? i ripekatia ranei a Paora mo koutou? i iriiria ranei koutou i runga i te ingoa o Paora? 14 E whakawhetai ana ahau ki te Atua, moku kihai i iriiri i tetahi o koutou, ko Kirihipu anake raua ko Kaiu; 15 Kei korero tetahi, i iriiri ahau i runga i toku ingoa. 16 Naku ano i iriiri nga tangata o te whare o Tepana: i ko ake, kahore ahau i te mahara ki taku iriiringa i tetahi atu. 17 Kihai hoki ahau i tonoa e te Karaiti ki te iriiri, engari ki te kauwhau i te rongopai: ehara i te mea i runga i te mohio ki nga kupu, kei whakakahoretia te ripeka o te Karaiti. 18 Ko te korero hoki o te ripeka ki te hunga e whakangaromia ana he mea wawau; ki a tatou ia e whakaorangia ana, ko te kaha tera o te Atua. 19 Ka oti hoki te tuhituhi, Ka ngaro i ahau te whakaaro nui o te hunga whakaaro, ka kore hoki i ahau te mahara o te hunga mahara. 20 Kei hea te tangata whakaaro? kei hea te kaituhituhi? kei hea te tangata totohe o tenei ao? he teka ianei kua whakakuwaretia e te Atua te whakaaro nui o tenei ao? 21 I te mea hoki i runga i to te Atua whakaaro nui, kihai nga whakaaro nui o te ao i mohio ki te Atua, na ka pai te Atua kia meinga te kuware o te kupu kauwhau hei whakaora i te hunga e whakapono ana.
120
22 Ina hoki ko ta nga Hurai he tono tohu, ko ta nga Kariki he rapu whakaaro nui; 23 Ko ta matou ia he kauwhau ia te Karaiti i ripekatia he tutukitanga waewae ki nga Hurai, he mea kuware ki nga Kariki; 24 Ki te hunga ia e karangatia ana, ahakoa Hurai, ahakoa Kariki, ko te Karaiti, ko te kaha o te Atua, ko te whakaaro mohio o te Atua. 25 No te mea he kuware no te Atua nui atu te mohio i nga tangata; ko te ngoikore hoki o te Atua he kaha ake i nga tangata. 26 Ka kite hoki koutou, e oku teina, ki to koutou karangatanga, kihai i tokomaha te hunga whakaaro o te kikokiko, kihai i tokomaha te hunga nunui, kihai i tokomaha te hunga nunui, e karangatia ana. 27 Engari i whiriwhiria e te Atua ko nga mea kuware o te ao, hei mea e whakama ai te hunga whakaaro; a kua whiriwhiria e te Atua nga mea ngoikore o te ao, hei whakama i nga mea kaha; 28 Na, ko nga mea ware o te ao, ko nga mea e whakahaweatia ana, ko ta te Atua i whiriwhiri ai, ae ra, ko nga mea kahore noa iho, hei whakakahore i nga mea ake. 29 Kia kore ai tetahi kikokiko e whakamanamana i tona aroaro. 30 Nana hoki koutou i roto i a Karaiti Ihu, kua meinga nei e te Atua hei whakaaro nui mo tatou, hei tika, hei whakatapu, hei hoko; 31 Kia rite ai ki te mea kua oti te tuhituhi, Ki te whakamanamana tetahi, me whakamanamana ia ki te Ariki. UPOKO 2 1 ¶ Ko ahau, e oku teina, i ahau i haere atu ai ki a koutou, kihai ahau i haere atu me te pai kupu, me te hua ranei o te whakaaro, i ahau i kauwhau ai ki a koutou i te whakaatu a te Atua. 2 I takoto hoki toku whakaaro, kia kaua ahau e matau ki tetahi mea i roto ia koutou, ko Ihu Karaiti anake, ko ia hoki i ripekatia. 3 A ia koutou ahau me te ngoikore, me te wehi, me te tuiri nui. 4 E ere hoi ta ’u parau e ta ’u i a‘o i te parau hi‘o o te paari o te taata nei, na te faaiteraa râ a te Varua e te mana. 5 Kia kaua to koutou whakapono e tu i runga i to te tangata whakaaro nui, engari i runga i te kaha o te Atua. 6 He ahakoa ra e korero ana matou i te whakaaro nui ki te hunga tino tika: ehara ano ia i te whakaaro nui o tenei ao, o nga rangatira ranei o tenei ao e memeha haere nei; 7 Engari e korero ana matou i te whakaaro nui o te Atua i roto i te mea ngaro, i te matauranga huna, i whakatakotoria e te Atua i mua o te ao hei whakakororia mo tatou. 8 Kihai nei tetahi o nga rangatira o tenei ao i matau: me i matau hoki ratou, kua kore e ripekatia e ratou te Ariki o te kororia. 9 Engari ko te mea ia i tuhituhia, Kahore te kanohi i kite, kahore te taringa i rongo, kahore ano i tapoko ki te ngakau o te tangata, nga mea kua rite i te Atua mo te hunga e aroha ana ki a ia. 10 Otira kua whakakitea mai aua mea ki a tatou e te Atua ma tona Wairua: e rapu ana hoki te Wairua i nga mea katoa, ae, i nga mea hohonu a te Atua. 11 Ko wai hoki te tangata e matau ana ki nga mea a te tangata, heoi ano ko te wairua o te tangata i roto ia ia?
1 KORINITI
waihoki ko nga mea a te Atua e kore e mohiotia e tetahi, engari e te Wairua o te Atua. 12 Na, ko te wairua i riro mai nei ia tatou, ehara i te wairua o te ao, engari ko te Wairua e ahu mai nei i te Atua; kia matau ai tatou ki nga mea kua homai noa nei e te Atua ki a tatou. 13 Na ka korero matou i aua mea, ehara nga kupu i te whakaaro mohio o te tangata i whakaako mai, engari he mea whakaako na te Wairua Tapu; te whakataurite i nga mea wairua me nga mea wairua. 14 Na e kore te tangata i te ngakau maori e tango i nga mea o te Wairua o te Atua: ki a ia he mea kuware era; 15 Otiia ki te mea kei tetahi te Wairua, ka kitea e ia nga mea katoa, e kore ano ia e kitea e tetahi. 16 Ko wai hoki te matau ana ki te hinengaro o te Ariki, e whakaako ai ia ia ia? Otira kei a tatou te hinengaro o te Karaiti.
17 Ki te whakapokea e tetahi te whare tapu o te Atua, ka whakangaromia hoki ia e te Atua; he tapu hoki te whare o te Atua, ko koutou taua whare. 18 Kei whakapohehe tetahi ki a ia ano. Ki te mea tetahi he tangata mohio ia i roto i a koutou i tenei ao, waiho noa ia hei kuware kia whai whakaaro ai. 19 Ki te Atua hoki he kuware noa nga whakaaro mohio o tenei ao. Kua oti hoki te tuhituhi, Ka mau i a ia te hunga whakaaro i to ratou tinihanga. 20 Me tenei hoki, E matau ana te Ariki ki nga whakaaro o te hunga whakaaro, he tekateka noa. 21 Na, kei whakamanamana tetahi ki te tangata. Nau hoki nga mea katoa; 22 Ahakoa a Paora, a Aporo, a Kipa, te ao, te ora, te mate, nga mea onaianei, nga mea ranei e takoto mai nei; nau katoa; 23 A no te Karaiti koutou; a no te Atua a te Karaiti.
UPOKO 3
UPOKO 4
1 Na ko ahau, e oku teina, kihai i ahei te korero ki a koutou me taku ki te hunga i te Wairua, engari i te kikokiko, ano ki nga kohungahunga i roto i a te Karaiti. 2 He waiu kua whangaia atu e ahau ki a koutou, ehara i te kai: kiano hoki i taea e koutou te kai, a kahore nei ano i taea e koutou inaianei. 3 Kei te kikokiko tonu hoki koutou: i te mea kei a koutou tonu te hae, te totohe, te wehewehe, ehara oti koutou i te hunga i te kikokiko, e haere ana i runga i ta te tangata tikanga? 4 I tetahi hoki ka ki nei, No Paora ahau; me tetahi, No Aporo ahau; he teka ianei no te kikokiko koutou? 5 Ko wai a Paora? a ko wai a Aporo? he minita i whakapono ai koutou; 6 Naku i whakato, na Aporo i whakamakuku; engari na te Atua i whakanui. 7 Heoi he kore noa iho te kaiwhakato, he kore noa iho te kaiwhakamakuku; engari ko te Atua nana i whakanui. 8 Na ko te kaiwhakato, ko te kaiwhakamakuku, kotahi tonu raua: ka rite ki tana ake mahi te utu e riro mai i tena, i tena o raua. 9 He hoa mahi hoki matou no te Atua: he mara koutou na te Atua, he whare hanga na te Atua. 10 Kei te ritenga o te aroha noa o te Atua i homai nei ki ahau, kua whakatakotoria e ahau te tunga, he pera me ta te tohunga hanga whare, a ko tetahi atu kei te hanga whare ki runga. Engari kia tupato ia tangata ki tana hangai ki runga. 11 E kore hoki tetahi tangata e ahei te whakatakoto i tetahi tunga ke atu i tera kua oti nei te whakatakoto, ara ia Ihu Karaiti. 12 Na, ki te hanga tetahi ki runga ki te tunga he koura, he hiriwa, he kohatu utu nui, he rakau, he tarutaru, he otaota; 13 Ka whakakitea te mahi a tetahi, a tetahi: ma te ra hoki e whakaatu, no te mea ka whakakitea e te kapura; a ma te kapura e whakamatau te mahi a tena, a tena, he pehea ranei tona ahua. 14 Ki te mau tonu te mahi a tetahi e hanga ai ki runga, ka riro ia ia he utu. 15 Ki te wera te mahi a tetahi, ka maumauria tana: ko ia ia ka ora; heoi me te mea na te ahi. 16 Kahore oti koutou i matau, he whare tapu koutou no te Atua, a kei roto ia koutou te Wairua o te Atua e noho ana?
1 Me penei i te whakaaro o te tangata ki a matou na, he minita na te Karaiti, he tuari hoki no nga mea ngaro a te Atua. 2 Na ko te mea o te tuari e matenuitia ana, kia kitea he tangata pono ia. 3 Ki ahau ia he mea nohinohi rawa kia whai kupu koutou moku, te tangata ranei; 4 Kahore hoki ahau i matau ki tetahi mea; heoi kahore ahau e tika i konei: engari ko te Ariki hei whakahe moku. 5 Na reira kaua e whakawakia wawetia tetahi mea, kia tae mai ra ano te Ariki, mana e whakamarama nga mea huna o te pouri, e whakakite hoki nga whakaaro o nga ngakau: hei reira ia tangata whakamoemititia ai e te Atua. 6 Na ko enei mea, e oku teina, i rite te ahua ki ahau, ki a Aporo, he whakaaro ki a koutou; kia whakaakona ai koutou i roto i a maua kia kaua e hira ake te whakaaro o te tangata ki te mea i tuhituhia, kei whakapehapeha tetahi o koutou tetahi ki tetahi. 7 Ko wai kei te mea kia rere ke koe? he aha hoki au kahore i riro ia koe? Na, ki te mea kua riro ia koe, he aha koe ka whakamanamana ai, me te mea nei kahore i riro ia koe? 8 Kua makona ke na koutou, kua hua ke o koutou taonga, kua kingi koutou ahakoa motu mai matou: ae ra, e pai ana ahau kia kingi tonu koutou, kia kingi tahi ai tatou. 9 Ki toku whakaaro hoki kua waiho matou, nga apotoro, e te Atua mo muri rawa, ano he hunga mo te mate: kua meinga hoki matou hei matakitakinga ma te ao, ma nga anahera, a ma nga tangata. 10 Ko matou he kuware mo ta te Karaiti, ko koutou ia he hunga whai whakaaro i roto ia te Karaiti; he ngoikore matou, ko koutou ia he kaha; he honore koutou, ko matou ia e whakahaweatia ana. 11 Tae noa mai ki tenei haora nei e matekai ana matou, e matewai ana, e noho tahanga ana, e kurua ana, kahore hoki o matou kainga tuturu; 12 E mauiui ana matou, ko o matou ringa ake hei mahi: e taunutia ana, manaaki tonu matou; e whakatoia ana, whakaririka kau matou: 13 Ka korerotia kinotia, ka whakangawari atu matou: kua meinga matou kia rite ki te paru rukenga o te ao, ki te para o nga mea katoa, taea noatia tenei ra.
121
1 KORINITI
UPOKO 6
14 Kahore ahau i te tuhituhi atu i enei mea kia whakama ai koutou, engari hei whakatupato ia koutou, i aku tamariki aroha. 15 No te mea ahakoa whiwhi koutou i nga kaiwhakaako tekau mano i roto i a te Karaiti, kahore i tokomaha o koutou matua: he whanau hoki koutou naku i roto ia Karaiti Ihu i runga i te rongopai. 16 Koia ahau ka tohe nei ki a koutou, kia rite ta koutou ki taku. 17 Na konei i tonoa atu ai e ahau a Timoti, taku tamaiti aroha, he pono i roto i te Ariki, mana koutou e whakamahara ki aku ara i roto i a te Karaiti, ki taku e whakaako nei i nga wahi katoa i roto i nga hahi katoa. 18 Na kei te whakapehapeha etahi, e mea ana e kore ahau e haere atu ki a koutou. 19 Otira e kore e roa ka haere atu ahau ki a koutou, ki te pai te Ariki; 20 No te mea ehara te rangatiratanga o te Atua i te kupu, engari he kaha. 21 He aha ta koutou e pai ai? kia haere atu ahau ki a koutou me te whiu, i runga ranei i te aroha me te wairua mahaki? UPOKO 5 1 Kua paku noa atu te rongo he puremu kei roto ia koutou, he tu puremu kahore nei i roto i nga tauiwi, ara kua riro i tetahi o koutou te wahine a tona papa. 2 A e whakapehapeha ana koutou, te pouri koutou, te mea kia tangohia atu i roto i a koutou te tangata nana tenei mahi. 3 Ko ahau nei hoki, i ahau e ngaro mai nei i te tinana, kei kona te wairua, kua whakahe noa ake i te tangata nana tenei mahi, me te mea kei kona ahau; 4 I runga i te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, ka huihui koutou, me toku wairua, i runga i te kaha o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti; 5 Ki te tuku i tena tu tangata ki a Hatana hei whakangaro mo te kikokiko, kia ora ai te wairua i te ra o te Ariki, o Ihu. 6 Kahore i pai ta koutou whakamanamana. Kahore koutou e matau he iti nei te rewena, rewenatia ake te puranga katoa? 7 Kokoa ki waho te rewena tawhito, kia ai koutou he puranga hou, me koutou e rewenakore na. Kua patua hoki a te Karaiti ta tatou kapenga mo tatou. 8 Na kia kai tatou i te hakari, auaka te rewena tawhito, auaka hoki te rewena o te mauahara, o te kino; engari me te taro rewenakore o te ngakau tapatahi, o te pono. 9 I tuhituhi atu ahau ki a koutou i roto i te pukapuka, kia kaua e whakahoa ki te hunga moepuku. 10 Ehara ia i te mea rawa mo te hunga puremu o tenei ao, mo te hunga apo, hao taonga, karakia whakapakoko; penei me haere atu koutou i te ao. 11 Tena ko tenei ka tuhituhi atu ahau ki a koutou, kia kaua e whakahoa, ki te mea he tangata moepuku tetahi e kiia nei he teina, he apo ranei, he karakia whakapakoko ranei, he tangata taunu, he haurangi, he hao taonga ranei; kaua te tangata pera e kai. 12 Hei aha ra maku te whakawa i te hunga o waho? e kore ianei koutou e whakawa i te hunga o roto? 13 A ko te hunga o waho ma te Atua ratou e whakawa. No reira wehea atu taua tangata kino i roto ia koutou.
122
1 Ka kaha ranei tetahi o koutou, mehemea he tautohe tana ki tona hoa, ki te haere ki te whakawa i te aroaro o te hunga he, a kauaka ki te aroaro o te hunga tapu? 2 Kahore oti koutou i matau ma te hunga tapu e whakawa te ao? a ki te riro ma koutou te ao e whakawa, e kore ranei koutou e tau hei whakarite i nga mea iti rawa? 3 Kahore oti koutou i matau ko tatou hei whakawa mo nga anahera? tera noa ake nga mea o tenei ao? 4 Na, ki te mea he whakawa a koutou ki nga mea o tenei ao, waiho ma te hunga iti o te hahi hei whakarite? 5 I korero ahau kia whakama ai koutou. Koia ranei, kahore rawa he tangata mahara i roto ia koutou? kare ranei he tangata e ahei te whakawa a waenganui i ona teina? 6 Kei te whakawa ia te tuakana i te teina, ai te aroaro ano o te hunga whakaponokore. 7 Na, tena he he tena i roto ia koutou, ta koutou whakawa tetahi i tetahi. He aha te pai ai ta koutou tango i te he? he aha koutou te tuku ai i a koutou ano kia tukinotia? 8 Kati, kei te mahi koutou i te he, a kei te tango pokanoa, ko o koutou teina ano te meatanga. 9 Tena ranei kahore koutou i te matau, e kore te hunga whakahere he e whiwhi ki te rangatiratanga o te Atua? Kei whakapohehetia koutou: kaua te hunga moepuku, te hunga karakia whakapakoko, te hunga puremu, te hunga taikaha, te hunga puremu, te hunga puremu, te hunga puremu, 10 E kore hoki te hunga tahae, te hunga apo, te hunga haurangi, te hunga taunu, te hunga hao taonga ranei, e whiwhi ki te rangatiratanga o te Atua. 11 He pera ano etahi o koutou i mua: otira kua horoia koutou, kua whakatapua, kua whakatikaia i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu, he meatanga na te Wairua o to tatou Atua. 12 ¶ He tika nga mea katoa maku, otira e kore e pai katoa: he tika nga mea katoa maku, otira e kore ahau e pai ki tetahi mea. 13 Ko nga kai mo te kopu, ko te kopu mo nga kai: heoi ka ngaro tenei i te Atua me era hoki. Ehara hoki te tinana i te mea mo te moepuku, engari ma te Ariki; ko te Ariki hoki mo te tinana. 14 A na te Atua i whakaara ake te Ariki, waihoki mana tatou ka ara ai, ma tona kaha. 15 Kahore oti koutou i matau, he wahi o koutou tinana no te Karaiti? me tango koia e ahau nga wahi o te Karaiti, a ka mea ia ratou hei wahi mo te wahine kairau? Kahore rapea. 16 He aha? A kahore ranei koutou i matau, ko te tangata e honoa ki te wahine kairau he tinana kotahi? e ki ana hoki ia, hei kikokiko kotahi te tokorua. 17 Otiia ko te tangata e honoa ki te Ariki, kotahi tonu te wairua. 18 Rere atu i te moepuku. No waho o te tinana nga hara katoa e hara ai te tangata; ko te tangata ia e moepuku ana, e hara ana ia ki tona ake tinana. 19 He aha? A kahore ranei koutou i matau, he whare tapu to koutou tinana no te Wairua Tapu i roto na ia koutou, i homai nei e te Atua, a ehara i te mea no koutou ake? 20 Kua oti hoki koutou te hoko ki te utu: na, whakakororiatia te Atua ki o koutou tinana, ki o koutou wairua;
1 KORINITI
UPOKO 7 1 Na mo nga mea i tuhituhi mai na koutou: he mea pai ano mo te tangata kia kaua e pa ki te wahine. 2 Otiia, kia mawehe atu i te moepuku, kia rite ma te tane he wahine mana ake, a ma te wahine he tane mana ake. 3 Kia puta te whakaaro pai o te tane ki te wahine: me to te wahine ki te tane. 4 Ehara te wahine i te rangatira o tona tinana ake, engari te tane: me te tane ano, ehara ia i te rangatira o tona ake tinana, engari te wahine. 5 Kaua e kaiponu tetahi i tetahi; ka hoki mai ano ki a korua, kei ai to korua hiahia taikaha hei whakawai ma Hatana i a korua. 6 Otira ko tenei korero aku he mea whakaae noa, ehara i te tikanga whakatakoto. 7 Ko taku ia i pai ai kia penei nga tangata katoa i ahau nei. Engari he mea homai noa na te Atua ki ia tangata, ki ia tangata, ki tetahi ko tenei, ki tetahi ko tera. 8 Koia ahau ka mea nei ki nga takakau, ki nga pouaru, He mea pai mo ratou kia kati tonu me ahau nei. 9 Otira ki te kore e taea e raua te whakamanawanui, me marena: he pai ke hoki te marena i te kaka o te ngakau. 10 Ko taku whakahau ia ki te hunga whai hoa, ehara i ahau, engari na te Ariki, Kaua te wahine e mawehe atu i tana tane. 11 A, ki te mawehe ia, me noho takakau, me hohou ranei te rongo ki tana tane: kaua hoki te tane e whakarere i tana wahine. 12 Ki era atu ia ko taku kupu tenei, ehara i te Ariki: Ki te mea he wahine kore whakapono ta tetahi teina, a ka whakaae taua wahine kia noho tahi raua, kaua ia e whakarerea e ia. 13 A ko te wahine he tane kore whakapono tana, a ka whakaae kia noho tahi raua, kaua ia e whakarerea. 14 No te mea e whakatapua ana te tane whakaponokore e te wahine, e whakatapua ana hoki te wahine whakaponokore e te tane: penei kua poke a korua tamariki; tena ko tenei kua tapu ratou. 15 Ki te mawehe ke ia te whakaponokore, mana e mawehe ke. E kore tetahi teina, tuahine ranei, e mau te here i nga mea penei: otira kua karangatia tatou e te Atua ki te rangimarie. 16 Ma te aha koe e mohio ai, e tai, ka ora ranei ia koe tau tane? ma te aha koe e mohio ai, e te tane, ka ora ranei ia koe tau wahine? 17 Engari kia rite ki ta te Atua tuwahanga ki tena, ki tena, ki tana karangatanga hoki ki tena, ki tena, kia pera tana haere. Ko taku kupu ano tenei i roto i nga hahi katoa. 18 He mea kokoti tetahi i tona karangatanga? kaua ia e kotia. He mea kokotikore tetahi i tona karangatanga? kaua ia e kotia. 19 He mea kore noa iho te kotinga, he mea kore noa ano te kotingakore, engari te pupuri i nga ture a te Atua. 20 Kia mau ia tangata ki tona karangatanga i karangatia ai ia. 21 He pononga koe i tou karangatanga? kaua e manukanuka: otira ki te watea koe, waihotia kia pai. 22 Ko te tangata hoki he pononga i tona karangatanga i roto i te Ariki, he tangata tuku noa ia na te Ariki: waihoki ko te tangata ehara nei i te pononga i tona karangatanga, he pononga ia na te Karaiti.
123
23 Kua oti koutou te hoko ki te utu; kei waiho koutou hei pononga ma te tangata. 24 E oku teina, ko te wahi i karangatia ai ia, kia mau ia tangata ki tera i te Atua. 25 Na mo nga wahine, kahore a te Ariki tikanga ki ahau: tenei ia toku whakaaro, ara to te tangata ia ia nei to te Ariki atawhai, i pono ai. 26 Na reira ki toku whakaaro he pai tenei mo te whakararu o tenei wa, ara he pai kia kati tonu te tangata i a ia nei. 27 Kua herea koe ki te wahine? kaua e rapu kia wetekina. Kua wewete koe i te wahine? kaua e rapu wahine. 28 Otiia ki te marena koe, kahore ou hara; a ki te marena te wahine, kahore ona hara. Otira ka pa mai he mate ki te kikokiko ki tera: otiia me ata hanga ahau ki a koutou. 29 Ko taku kupu ia tenei, e oku teina, e tutata ana te wa: heoi inaianei tera e rite te hunga whai wahine ki te hunga kahore nei a ratou; 30 Me te hunga e tangi ana, ano kahore ratou i te tangi; me te hunga e hari ana, ano kahore ratou i te hari; me te hunga e hoko ana, ano kahore a ratou taonga; 31 Me te hunga ia ratou tenei ao, ano kahore a ratou he ki te ao: e memeha haere ana hoki te ahua o tenei ao. 32 Otira e mea ana ahau kia kaua koutou e manukanuka. Ko ta te takakau e manukanuka ai ko nga mea a te Ariki, me pehea tana whakamanawareka ki te Ariki: 33 Ko te tangata whai hoa ia, ka manukanuka ki nga mea o te ao, me pehea tana whakamanawareka ki tana wahine. 34 Na tera ano te mea i rereke ai te wahine whai hoa i te wahine. Ko te wahine takakau e manukanuka ai ko nga mea a te Ariki, kia tapu tahi ai te tinana me te wairua: ko te wahine whai hoa ia ka manukanuka ki nga mea o te ao, me pehea tana whakamanawareka ki tana tane. 35 Ko tenei korero aku he mea kia hua ai he pai mo koutou ano; ehara i te mea kia mahangatia koutou e ahau, engari mo te mea e pai ana, kia u ai koutou ki te Ariki, kahore he mea hei rorona ke. 36 Na, ki te whakaaro tetahi tangata e he ana tana tikanga ki tana wahine, mehemea kua pahure tona taiohinga, a heoi ano tikanga, mana e mea tana e pai ai, kahore ona hara: me marena raua. 37 Tena ko te tangata e u ana i roto i tona ngakau, kahore he mea hei akiaki i a ia, engari kei a ia ano te tikanga mo tana e pai ai, a kua takoto i tona ngakau te tikanga kia puritia e ia tana wahine, he pai te mahi. 38 Na he pai te mahi a te tangata e tuku ana kia marenatia ia; pai ake ia te mahi a te tangata kahore e tuku kia marenatia. 39 E herea ana te wahine e te ture i te mea e ora ana tana tane; Tena ki te mate tana tane, kua watea ia ki te marena ki tana e pai ai; i roto i te Ariki anake. 40 Ki toku whakaaro ia, nui ke atu tona hari ki te kati tonu ia: a ki taku mahara kei ahau ano hoki te Wairua o te Atua. UPOKO 8 1 Na, mo nga mea e patua ana ma nga whakapakoko: E mohio ana tatou kei a tatou katoa te matauranga. Ko te matauranga he whakakake, engari ko te aroha e hanga ana. 2 Ki te mea tetahi e matau ana ia ki tetahi mea, kahore tona matauranga kia rite noa ki to te matauranga tikanga. 3 Ki te aroha ia tetahi ki te Atua, kua matauria tenei e ia.
1 KORINITI
4 Na reira mo te kai i nga mea e patua ana ma nga whakapakoko, e mohio ana tatou he kore noa iho te whakapakoko i te ao, kahore hoki he atua ke, kotahi anake. 5 Ahakoa hoki tera etahi e kiia ana he atua, i te rangi ranei, i te whenua ranei, he tini hoki nga atua, he tini ano nga ariki; 6 Ki a tatou ia kotahi ano te Atua, ko te Matua, i ahu mai ia ia nga mea katoa, ko tatou hoki i roto ia ia; kotahi ano Ariki ko Ihu Karaiti, nana nei nga mea katoa, nana hoki tatou. 7 Otira kahore tera matauranga i nga tangata katoa: engari tera ano etahi, i te mea kua mahara ki te whakapakoko tae mai ki naianei, e kai ana i te mea i patua ma te whakapakoko; a poke iho o ratou hinengaro ngoikore. 8 Ehara ra ia te kai i te mea e paingia ai tatou e te Atua: no te mea ahakoa kai tatou, e kore e heke iho to tatou pai; a ki te kahore tatou e kai, e kore e heke iho to tatou kino. 9 Engari kia tupato ki tenei wahi i tukua nei ki a koutou, kei waiho hei whakahinga mo te hunga ngoikore. 10 Ki te kite hoki tetahi i a koe, i te tangata matauranga, e noho ana ki te kai i roto i te temepara o te whakapakoko, e kore ranei e kakama ake te hinengaro o te tangata ngoikore ki te kai i nga mea e patua ana ma te whakapakoko; 11 Ma tou matauranga hoki ka ngaro ai te teina ngoikore, he whakaaro nei ki a ia i mate ai a te Karaiti? 12 Na, ka hara koutou ki nga teina, ka patu nei i to ratou hinengaro ngoikore, e hara ana koutou ki a te Karaiti. 13 Mo konei, ki te he toku teina i te kai, e kore rawa ahau e kai kikokiko a tu ana te ao, kei he i ahau toku teina. UPOKO 9 1 He teka ianei he apotoro ahau? kahore ahau e herea? kahore ahau i kite ia Ihu Karaiti, i to tatou Ariki? he teka ianei ko koutou taku mahi i roto i te Ariki? 2 Ahakoa ehara ahau i te apotoro ki etahi atu, engari he apotoro ahau ki a koutou: ko koutou hoki te hiri o toku apotorotanga i roto i te Ariki. 3 Ko taku utu tenei ki oku kaiui; 4 Kahore ranei ia matou ano te tikanga mo te kai, mo te inu? 5 Kahore ranei ia matou ano te tikanga ki te whakahaereere i te tuahine, i te wahine, pera i era atu apotoro me nga teina o te Ariki, ratou ko Kipa? 6 Ko maua anake ranei ko Panapa, kahore ranei ia maua te tikanga kia kaua e mahi? 7 Ko wai ka haere ki te whawhai, nana ake ano nga utu? ko wai e whakato ana i te mara waina, a kahore o reira hua e kainga e ia? ko wai hoki e whangai ana i te kahui, a kahore e kai i te waiu o te kahui? 8 E korero ana ahau i enei mea i te tikanga tangata? he pena ano ranei ta te ture korero? 9 Kua oti hoki te tuhituhi i roto i te ture a Mohi, Kaua e whakamokatia te mangai o te kau i te mea e patu witi ana. E tiaki ranei te Atua i nga kau? 10 Mo tatou ranei te tino tikanga o ana korero? He whakaaro hoki ki a tatou i tuhituhia ai tenei, kia parau te kaiparau i runga i te tumanako; a ko te tangata e patu witi ana i runga i te tumanako kia whiwhi ki tana i tumanako ai. 11 I te mea kua ruia e matou nga mea wairua ma koutou, he mea nui ianei ki te kotia e matou a koutou mea o te kikokiko?
124
12 Kua uru nei etahi atu ki tenei tikanga a koutou, ko matou ano etahi kia hira ake? Heoi kihai matou i whakamahi i tenei mana; engari ka whakamanawanui ki nga mea katoa, kei araia e matou te rongopai o te Karaiti. 13 Kahore oti koutou i matau, ko te hunga e mahi ana i nga mea tapu, e kai ana i nga mea o te temepara? a ko nga kaitiaki o te aata ma ratou ano to te aata? 14 Pera tonu ano ta te Ariki i whakatakoto ai mo nga kaikauwhau o te rongopai, hei runga i te rongopai he oranga mo ratou. 15 Otiia kihai ahau i mea ki tetahi o enei mea: kahore hoki ahau i tuhituhi i enei mea kia penatia mai ai ahau: ki ahau hoki he pai ke te mate, i te riro ma te tangata taku whakamanamana e whakakahore. 16 No te mea ki te kauwhau ahau i te rongopai, kahore maku whakamanamana: kua takoto hoki tenei hei mahi maku; ae ra, aue te mate moku ki te kore ahau e kauwhau i te rongopai! 17 Ki te mea hoki noku te ngakau ki te mahi i tenei mea, he utu toku: ki te kore ia he ngakau, he mahi tuari tenei kua tukua ki ahau. 18 Na, he aha te utu moku? Ae ra, ki te kauwhau ahau i te rongopai, ka kore e utua e ahau te rongopai o te Karaiti, kei mea ahau i toku kaha i roto i te rongopai. 19 Ahakoa hoki ehara ahau i te tangata whenua, heoi kua waiho ahau e ahau ano hei pononga ma te katoa, kia tokomaha atu ai e riro mai i ahau. 20 Na ki nga Hurai whakahurai ana ahau, kia riro ai i ahau nga Hurai; ki te hunga i raro i te ture me te mea i raro i te ture, kia riro ai i ahau te hunga i raro i te ture; 21 Ki te hunga turekore me he tangata turekore ahau, ehara i te mea he turekore ki te Atua, engari i raro i te ture a te Karaiti, kia riro ai i ahau te hunga turekore. 22 Ki te hunga ngoikore me he ngoikore ahau, kia riro ai i ahau te hunga ngoikore: waiho ana ahau hei mea katoa ki te katoa, kia taea ai e ahau nga mea katoa hei whakaora i etahi. 23 I meinga ai tenei e ahau he whakaaro ki te rongopai, kia whiwhi tahi ai ahau ki tona pai. 24 Kahore oti koutou i matau ki te hunga e oma whakataetae ana, e oma katoa ana, kotahi ano ia mona te utu whakahonore? Na kia oma, kia whiwhi ai koutou. 25 Na ko nga tangata katoa e whakataetae ana i nga wa katoa, e whakakoromaki ana i nga hiahia katoa. Na e pera ana ratou kia whiwhi ai ki te karauna pirau; ko tatou ia he hunga e kore e pirau. 26 Ko ahau nei hoki, kahore i ngaro taku oma; e whawhai ana ahau, kahore i rite ki te kaipatu hau. 27 Otira e pehia ana e ahau toku tinana, meinga ana hoki hei pononga maku: kei kauwhau pea ahau ki etahi atu, ka akiritia atu ahau. UPOKO 10 1 Na, e kore ahau e pai, e oku teina, kia kuware koutou, i raro katoa o matou matua i te kapua, i haere katoa ano hoki ra roto i te moana; 2 I iriiria ano ratou katoa ki a Mohi i roto i te kapua, i roto hoki i te moana; 3 A i kai ratou i te kai kotahi, he mea wairua; 4 I inu ano ratou katoa i te wai kotahi, he mea wairua;
1 KORINITI
5 Otiia kihai te Atua i ahuareka ki te nuinga o ratou; i turakina iho hoki ratou i te koraha. 6 Na, hei tohu enei mea ki a tatou, kia kaua tatou e hiahia ki nga mea kino, kei pera me ratou i hiahia ra. 7 Kaua ano koutou e karakia ki nga whakapakoko, kei pera me etahi o ratou; ko te mea hoki ia i tuhituhia, I noho te iwi ki te kai, ki te inu, a ka whakatika ki te takaro. 8 Kaua hoki tatou e moepuku, kei pera me etahi o ratou i moepuku, a hinga ana e rua tekau ma toru nga mano i te ra kotahi. 9 Kaua hoki tatou e whakamatautau ia te Karaiti, kei pera me etahi o ratou i whakamatautau ra, a ngaro ana i te nakahi. 10 Kaua hoki koutou e amuamu, kei pera me etahi o ratou i amuamu, a ngaro ana ratou i te kaiwhakangaro. 11 Na, i pa enei mea ki a ratou hei tohu: kua tuhituhia nei hoki hei whakatupato i a tatou, i te hunga ka tae nei ki nga whakamutunga o te ao. 12 Na ko te tangata e mea ana e tu ana ia, kia tupato ia kei hinga. 13 Kahore ano kia pono ki a koutou tetahi whakamatautau e rere ke ana i to te tangata: he pono hoki te Atua, e kore nei e tuku kia nui ake i to koutou kaha te whakamatautau mo koutou; engari tahi me te whakamatautau ka meatia e ia he mawhiti, kia u ai koutou. 14 Na reira, e oku hoa aroha, rere atu i te karakia whakapakoko. 15 Ko taku korero nei he mea ki te hunga mahara; whakaaroa taku e korero nei. 16 Ko te kapu whakapainga e whakapai nei tatou, ehara koia i te inu tahi i nga toto o te Karaiti? Ko te taro e whatiwhatia nei e tatou, ehara koia i te kai tahi i te tinana o te Karaiti? 17 Ina hoki ko tatou tokomaha nei, kotahi ano taro, kotahi ano tinana: kotahi ano hoki taua taro e kainga nei e tatou katoa. 18 Tirohia a Iharaira o te kikokiko: he teka ianei ko te hunga e kai ana i nga patunga tapu e uru tahi ana ki to te aata? 19 Na, he aha taku korero? he mea noa ranei te whakapakoko, he mea noa ranei te mea e patua ana ma nga whakapakoko? 20 Otira e ki ana ahau, ko nga mea e patua ana e nga tauiwi, e patua ana ma nga rewera, he teka ma te Atua: e kore hoki ahau e pai kia uru tahi koutou ko nga rewera. 21 E kore koutou e ahei te inu i te kapu a te Ariki, i te kapu ano a nga rewera: e kore koutou e ahei te kai i te tepu a te Ariki, i te tepu hoki a nga rewera. 22 E mea ana ranei tatou kia hae mai a Ihowa? he kaha ake ranei tatou ia ia? 23 He tika nga mea katoa maku, otira e kore e pai katoa: he tika nga mea katoa maku, otira e kore e oti te hanga e nga mea katoa. 24 Kaua tetahi e rapu ki tana ake, engari me rapu katoa i te pai mo tera, mo tera. 25 Ko nga mea katoa e hokona ana i te makete, kainga, kaua e uiui, kei he te hinengaro. 26 No te Ariki hoki te whenua, me ona tini mea. 27 Ki te karangatia koutou e tetahi o te hunga whakaponokore, a ka pai koutou kia haere; ko nga mea katoa ka whakatakotoria ki to koutou aroaro, kainga, kaua e uiui, kei he te hinengaro.
125
28 Ki te ki mai ia tetahi ki a koutou, I patua tenei ma nga whakapakoko, kaua e kai me te whakaaro ki te kaiwhakaatu, ki te hinengaro hoki: no te Ariki hoki te whenua me ona tini mea. 29 Ko te hinengaro, e ki ana ahau, ehara i tou, engari ko to tetahi: he aha hoki toku herekoretanga i whakahengia ai e te hinengaro o tetahi atu? 30 Ki te mea hoki na te aroha noa ahau i kai ai, he aha ahau i korerotia kinotia ai mo te mea i whakawhetai ai ahau? 31 Na reira, ahakoa kai, ahakoa inu, aha ranei, meinga katoatia hei whakakororia mo te Atua. 32 Kaua e waiho hei tutukitanga waewae ki nga Hurai, ki nga Kariki ranei, ki te hahi ranei a te Atua; 33 Kia penei me ahau e whakamanawareka nei i te katoa i nga mea katoa, i ahau kahore nei e rapu i te pai moku ake, engari i to te tokomaha, kia ora ai ratou. UPOKO 11 1 Kia rite ta koutou ki taku, me taku ka rite nei ki ta te Karaiti. 2 Na, e whakamoemiti ana ahau ki a koutou, e oku teina, mo koutou ka mahara ki ahau i nga mea katoa, ka pupuri hoki i nga tikanga, i aku i tuku atu na ki a koutou. 3 Na e mea ana ahau kia matau koutou, ko te Karaiti te o nga tane katoa; ko te tane te upoko o te wahine; ko te Atua te upoko o te Karaiti. 4 Ko te tangata e inoi ana, e poropiti ana, me te hipoki ano te upoko, e whakaiti ana ia i tona upoko. 5 Ko te wahine ia e inoi ana, e poropiti ana ranei, kahore nei he hipoki o te upoko, e whakaiti ana ia i tona upoko: e rite tonu ana tena ano kua oti te heu. 6 Ki te kahore hoki te wahine e hipokina, kia waruhia hoki ia: ki te mea he mea whakama ki te wahine kia waruhia, kia heua ranei, me hipoki ia. 7 E kore hoki e tika mo te tane kia hipokina tona upoko, ko te ahua hoki ia, ko te kororia o te Atua: ko te wahine ia te kororia o te tane. 8 Ehara hoki i te mea no te wahine te tane; engari ko te wahine a te tane. 9 Kihai ano te tane i hanga ma te wahine; engari ko te wahine ma te tane. 10 Koia i tika ai hei runga i te o te wahine te mana, he mea mo nga anahera. 11 Ahakoa ra, e kore te tane e motuhia ketia i te wahine, e kore ano te wahine e motuhia ketia i te tane, i roto i te Ariki. 12 No roto hoki i te tane te wahine, waihoki i na te wahine mai te tane; engari ko nga mea katoa na te Atua. 13 Ma koutou tonu e whakaaro: he mea pai ranei kia inoi hipokikore te wahine ki te Atua? 14 E kore ranei te whakaaro maori nei ano e ako ia koutou, ki te mea he makawe roroa o te tane, he mea whakama tera mona? 15 Tena ki te mea he makawe roroa o te wahine, he mea whakakororia tera mona: kua hoatu hoki ona makawe ki a ia hei hipoki. 16 Otira ki te mea he ahua totohe tetahi, kahore o matou ritenga pera, kahore hoki o nga hahi a te Atua. 17 Na i tenei e korero nei ahau ki a koutou, kahore aku whakamoemiti ki a koutou, kahore hoki koutou e whakamine mo te pai, engari mo te kino.
1 KORINITI
18 Na ko te tuatahi, ia koutou ka whakamine ki roto ki te hahi, ka rongo ahau he wehewehenga kei roto ia koutou; a ka whakapono ahau i tetahi wahi. 19 Kua takoto hoki kia whai titorehanga koutou, kia kitea ai te hunga e paingia ana i roto ia koutou. 20 Na, ka huihui koutou ki te wahi kotahi, e kore e tika kia kai i te hapa a te Ariki. 21 I a ratou e kai ana, ka kai tena, tena, i tana hapa i mua i tetahi: a ka hiakai tetahi, ka haurangi tetahi. 22 He aha? Kahore koia o koutou whare e kai ai, e inu ai koutou? e whakahawea ana ranei koutou ki te hahi a te Atua, me te mea e whakama ana te hunga kahore nei a ratou mea? He aha taku e korero ai ki a koe? me whakamoemiti ranei ahau ki a koe mo tenei mea? kahore ahau e whakamoemiti ki a koe. 23 Kua riro mai hoki i ahau i te Ariki taku i tuku atu ai ki a koutou, ara i te po i tukua ai ia, i tangohia e te Ariki, e Ihu, te taro. 24 A ka mutu te whakawhetai, ka wahia e ia, ka mea, Tangohia, kainga: ko toku tinana tenei ka whatiia mo koutou: meinga tenei hei whakamahara ki ahau. 25 Me te kapu ano i te mutunga o te hapa, me tana mea ano, Ko te kawenata hou tenei kapu i runga i oku toto: meinga tenei i nga inumanga katoa hei whakamahara ki ahau. 26 I nga wa katoa hoki e kai ai koutou i tenei taro, e inu ai i tenei kapu, e whakakitea ana e koutou te matenga o te Ariki, kia tae mai ra ano ia. 27 Mo konei ki te kai he tetahi, ki te inu he i te kapu a te Ariki, ka whai hara ia i te tinana, i nga toto, o te Ariki. 28 Engari kia uiui te tangata ki a ia ano, ka kai ai i taua taro, ka inu ai i taua kapu. 29 No te mea ki te kai he, ki te inu he tetahi, e kai ana, e inu ana i te whakawa mona, te whakaaro ko te tinana o te Ariki. 30 No konei hoki he tokomaha i roto ia koutou e ngoikore ana, e mate ana, he tokomaha ano kua moe. 31 Me i whakawa hoki tatou ia tatou ano, kihai i whakataua te he ki a tatou. 32 Ki te whakawakia ia tatou, he mea whakaako tatou na te Ariki, kei tukua ngatahitia tatou me te ao ki te he. 33 Heoi, e oku teina, ka huihui koutou ki te kai, me tatari tetahi ki tetahi. 34 Ki te hiakai tetahi, hei roto i tona whare kai ai; kei huihui koutou ki te whakatau he. Ko era atu mea hoki maku e whakatika ina tae atu ahau. UPOKO 12 1 Na mo nga mea wairua, e oku teina, kahore ahau e pai kia kuware koutou. 2 E matau ana koutou, ia koutou e Tauiwi ana, he mea kahaki koutou ki nga whakapakoko reokore, me koutou i kahakina ra. 3 Koia ahau ka mea nei kia matau koutou, e kore tetahi tangata e korero ana i ta te Wairua o te Atua, e mea he kanga a Ihu: e kore ano e ahei te ki e tetahi ko Ihu te Ariki, ki te kahore te Wairua Tapu. 4 Na, he maha nga wehewehenga o nga mea homai, kotahi ano ia Wairua. 5 A he maha nga wehewehenga o nga minitatanga, kotahi ano ia Ariki.
126
6 He maha ano nga tu ahua o nga mahi, kotahi ano ia Atua hei mahi i nga mea katoa i roto i te katoa. 7 Otira e homai ana ki ia tangata te whakakitenga a te Wairua hei pai. 8 E homai ana hoki ki tetahi e te Wairua te kupu whakaaro; ki tetahi atu ko te kupu o te matauranga, na taua Wairua ano; 9 Ki tetahi atu ko te whakapono, na taua Wairua ra ano; ki tetahi atu ko nga mana whakaora, na taua Wairua ano; 10 Ki tetahi atu ko nga mahi merekara; ki tetahi atu ko te poropititanga; ki tetahi atu ko te matauranga ki nga wairua; ki tetahi atu ko nga reo rereke; ki tetahi atu ko te whakamaoritanga o nga reo. 11 Na, ko enei mea katoa, he mea mahi na taua Wairua kotahi ra ano, ko ia hei tuwha i tana e pai ai ki tetahi, ki tetahi. 12 Pera hoki i te tinana e kotahi ana, he tini ano ona wahi, a ko nga wahi katoa o taua tinana kotahi, ahakoa tini, kotahi ano tinana; he pera ano a te Karaiti. 13 Kotahi nei hoki te Wairua i iriiria ai tatou katoa ki roto ki te tinana kotahi, ahakoa Hurai, ahakoa Kariki, ahakoa herehere, ahakoa rangatira; kotahi ano te Wairua i whakainumia mai ai tatou katoa. 14 Ehara hoki te tinana i te wahi kotahi, engari he tini. 15 Ki te mea te waewae, He teka no te tinana ahau, ehara hoki ahau i te ringa; he teka ianei no te tinana? 16 Ki te mea te taringa, He teka no te tinana ahau, ehara hoki ahau i te kanohi; he teka ianei no te tinana? 17 Mehemea hoki he kanohi te tinana katoa, kei hea te wahi hei whakarongo? Mehemea i rongo te katoa, kei hea te hongi? 18 Ko tenei, kua oti i te Atua te whakanoho tenei wahi, tenei wahi, ki roto ki te tinana, ana hoki i pai ai. 19 Mehemea hoki kotahi ano wahi ratou katoa, kei hea te tinana? 20 Ko tenei, he tini nga wahi, kotahi ano te tinana. 21 E kore hoki te kanohi e ahei te mea ki te ringa, Kahore aku mahi mau: te mahunga ranei ki nga waewae, Kahore aku mahi ma korua. 22 Engari ko nga wahi o te tinana e kiia ana he ngoikore, nui noa atu te tikanga mo era; 23 Ko nga wahi hoki o te tinana e kiia ana e tatou he iti te honore, nui atu te honore e whakataua iho ana e tatou ki era; nui atu hoki te ataahua o o tatou wahi ware. 24 Ko o tatou wahi ataahua hoki kahore he aha; 25 Kia kore ai he wehewehenga o te tinana; engari kia kotahi tonu te whakaaro o nga mema tetahi ki tetahi. 26 A ki te mamae tetahi wahi, mamae tahi ana nga wahi katoa; ki te whakahonoretia tetahi wahi, hari tahi ana nga wahi katoa. 27 Na, ko koutou te tinana o te Karaiti, he wahi ano tenei. 28 A kua whakaritea e te Atua etahi i roto i te hahi, ko nga apotoro ki mua, tuarua ko nga poropiti, tuatoru ko nga kaiwhakaako, muri iho ko nga merekara, muri iho ko nga mana whakaora, ko nga awhina, ko nga kawanatanga, ko nga reo ke. 29 He apotoro katoa? he poropiti katoa? he kaiako katoa? he kaimahi katoa i te merekara? 30 Kei a ia katoa nga mana whakaora? he reo ke te korero katoa? kei te whakamaori katoa? 31 Engari whaia nga mea homai papai rawa: tenei ia te ara tino pai rawa, maku e whakaatu ki a koutou.
1 KORINITI
UPOKO 13 1 Ahakoa korero noa ahau i nga reo o nga tangata, o nga anahera, ki te kahore oku aroha, ka rite ahau ki te parahi tangi, ki te himipora tatangi. 2 Ahakoa kei ahau te mahi poropiti, a kitea ana e ahau nga mea ngaro katoa, me te matauranga katoa; ahakoa kei ahau katoa te whakapono, e taea ai te whakaneke i nga maunga, ki te kahore oku aroha, he kore noa iho ahau. 3 Ahakoa ka hoatu e ahau aku taonga katoa hei whangai i te hunga rawakore, ahakoa ka hoatu e ahau toku tinana kia tahuna, ki te kahore oku aroha, kahore rawa he pai ki ahau. 4 He manawanui te aroha, he atawhai; e kore te aroha e hae; e kore te aroha e whakahihi, e kore e whakakake, 5 E kore e whanoke, e kore e rapu ki ana ake, e kore e riri wawe, e kore e whakaaro kino; 6 E kore e hari ki te he, engari ka hari tahi me te pono; 7 E whakamanawanui ana ki nga mea katoa, e whakapono ana ki nga mea katoa, e tumanako ana ki nga mea katoa, e whakaririka kau ana ki nga mea katoa. 8 E kore rawa te aroha e taka: na, ahakoa mahi poropiti, e taka; ahakoa he reo ke, ka mutu; ahakoa he matauranga, ka memeha atu. 9 E matau ana hoki tatou ko tetahi wahi anake, e poropiti ana tatou ko tetahi wahi anake. 10 Otira ka tae mai te tino mea, ko reira memeha ai taua wahi. 11 I toku tamarikitanga i rite aku korero ki ta te tamariki, i rite toku ngakau ki to te tamariki, i rite oku whakaaro ki to te tamariki, no toku kaumatuatanga nei, whakarerea ake e ahau nga mea tamariki. 12 Inaianei hoki he titiro pouriuri ta tatou i roto i te whakaata; katahi ano ia he kanohi, he kanohi: inaianei e matau ana ahau ko tetahi wahi anake; ko reira ahau mohio ai me ahau i mohiotia nei. 13 Na, tenei te mau nei te whakapono, te tumanako, te aroha, enei e toru; ko te mea nui rawa ia o enei ko te aroha. UPOKO 14 1 Whaia te aroha; 2 Ki te mea he reo ke te korero a tetahi, ehara tana i te korero ki nga tangata, engari ki te Atua: e kore hoki te tangata e matau; heoi e korero ana ia, ara te wairua, i nga mea ngaro. 3 Ko te tangata ia e poropiti ana, e korero ana ia ki nga tangata hei hanga i te pai, hei whakahirihiri, hei whakamarie. 4 Ko te tangata e korero ana i te reo ke, e hanga ana i te pai mona ake; ko te tangata ia e poropiti ana e hanga ana i te hahi. 5 Ko taku e pai ai kia korero koutou katoa i nga reo ke, engari kia poropiti koutou: nui atu hoki te tangata e poropiti ana i te tangata e korero ana i nga reo ke, ki te kore ia e whakamaori, kia whiwhi ai te hahi ki te pai. 6 Na, e oku teina, ki te haere atu ahau ki a koutou me te korero i nga reo ke, he aha te pai ki a koutou, ki te kahore ahau e korero ki a koutou i runga i te whakakitenga, i te matauranga, i te mahi poropiti, i te whakaako ranei? 7 Na ahakoa ko nga mea kahore he ora e puta mai ana, he putorino ranei, he hapa ranei, ki te kore e puta ke te tangi, me pehea e mohiotia ai te putorino, te hapa ranei?
127
8 Ki te kahore hoki e marama te tangi o te tetere, ko wai e takatu ki te whawhai? 9 Waihoki ko koutou, ki te kahore o koutou arero e korero i nga kupu marama, me pehea ka mohiotia ai te mea i korerotia? ka korero hoki koutou ki te rangi. 10 Tera pea kei te ao nga reo maha, heoi kahore he reo tikangakore. 11 Na, ki te kore ahau e mohio ki te tikanga o te reo, ka meinga ahau e te tangata e korero ana he tautangata, hei tautangata ano ki ahau taua tangata e korero ana. 12 Waihoki ko koutou, ka matenui na koutou ki nga mea wairua, me whai kia hira to koutou pai hei hanga i te whare o te hahi. 13 Na, ko te tangata e korero ana i te reo ke, me inoi kia taea e ia te whakamaori. 14 Ki te mea hoki he reo he toku ina inoi, ko toku wairua te inoi ana; 15 He aha ra? Ka inoi ahau i runga i te wairua, ka inoi ano i runga i te mahara: ka waiata ahau i runga i te wairua, ka waiata ano i runga i te mahara. Penei, ki te whakapai koe i runga i te wairua, me pehea te tangata e noho ana i te wahi o te kuware ka mea ai, Amine, ki tau whakawhetai? e kore hoki ia e mohio ki tau e korero na? 17 He pono ka pai tau whakawhetai, otiia e kore e hanga te pai o tera. 18 E whakawhetai ana ahau ki toku Atua, i korero ai ahau i nga reo ke atu i o koutou katoa. 19 Otiia i roto i te hahi, pai ke atu ki ahau te korero i nga kupu e rima i runga i toku mahara, hei ako mo etahi atu, i nga kupu tekau mano i te reo ke. 20 E oku teina, aua o koutou mahara e whakatupu tamariki; 21 Ka oti te tuhituhi i roto i te ture, He tangata reo ke, he ngutu ke hei kaikorero maku ki tenei iwi; heoi e kore ratou e rongo ki ahau, e ai ta Ihowa. 22 No reira hei tohu nga reo ke, ehara ki te hunga whakapono, engari ki te hunga kahore e whakapono: ko te mahi poropiti ia ehara i te mea ki te hunga kahore e whakapono, engari ki te hunga e whakapono ana. 23 Na, ki te huihui te hahi katoa ki te wahi kotahi, a ka korero te katoa i nga reo, a ka tomo mai te hunga kuware, te hunga whakaponokore, e kore ranei ratou e mea he porangi koutou? 24 Tena ka poropiti katoa, a ka tapoko mai tetahi whakaponokore, kuware ranei, ka mau tona he i te katoa, ka whakawakia e te katoa; 25 Ka whakakitea nga mea ngaro o tona ngakau; na ka takoto tapapa ia, ka koropiko ki te Atua, me tana ki ake ano, he pono kei roto ia koutou te Atua. 26 Na, e pehea ana tena, e oku teina? Ka huihui koutou, he waiata ta tetahi o koutou, he whakaako ta tetahi, he reo ta tetahi, he whakakitenga ta tetahi, he whakamaoritanga ta tetahi. Kia mahia nga mea katoa hei hanga i te pai. 27 Ki te korero tetahi i te reo ke, kia tokorua, kei neke ake i te tokotoru ki te korero, me takikotahi; ma tetahi e whakamaori. 28 Ki te kahore ia he kaiwhakamaori, kaua ia e korero i roto i te hahi; a mana e korero ki a ia ano, ki te Atua hoki. 29 Kia tokorua, kia tokotoru nga poropiti hei korero, ma etahi e whakawa. 30 Ki te whakakitea mai he mea ki tetahi e noho noa ana, me noho puku to mua.
1 KORINITI
31 E ahei hoki koutou katoa te poropiti takitahi, kia ako ai te katoa, kia whakamarietia ai te katoa. 32 E ngohengohe ana hoki ki nga poropiti nga wairua o nga poropiti. 33 Ehara hoki te Atua i te Atua o te whakararuraru, engari no te rangimarie; 34 Kaua nga wahine e korero i roto i nga hahi: e kore hoki ratou e tukua kia korero; engari kia ngohengohe ki a ratou, ko ta te ture hoki e ki nei. 35 Ki te hiahia hoki ratou ki te ako i tetahi mea, me ui ki a ratou tahu i roto i te whare: he mea whakama hoki kia korero te wahine i roto i te hahi. 36 He aha? i puta mai ranei te kupu a te Atua i a koutou? i tae mai ranei ki a koutou anake? 37 Ki te mea tetahi he poropiti ia, he tangata ranei i te Wairua, mana e whakaae ko aku e tuhituhi atu nei ki a koutou he ture na te Ariki. 38 Otira ki te kuare tetahi, waiho atu kia kuware ana. 39 Na, e oku teina, matenuitia te mahi poropiti, kaua hoki e riria te korero i nga reo ke. 40 Kia pai te mahi i nga mea katoa, kia totika.
16 Ki te kahore hoki te hunga mate e ara, kihai ano a te Karaiti i whakaarahia. 17 A mehema kahore a te Karaiti i ara, he mea hanga noa to koutou whakapono; kei roto tonu koutou i o koutou hara. 18 Me te hunga hoki kua moe atu i roto i a te Karaiti, kua ngaro ratou. 19 Ki te mea hei tenei ao anake he tumanako ma tatou ki a te Karaiti, nui atu te pouri mo tatou io nga tangata katoa. 20 Ko tenei kua ara a te Karaiti i te hunga mate, kua waiho hei matamua mo te hunga kua moe. 21 Na te tangata nei hoki te mate, waihoki na te tangata te aranga o te hunga mate. 22 I roto hoki i a Arama ka mate katoa nga tangata, waihoki i roto i a te Karaiti ka whakaorangia katoatia. 23 Otiia ko tenei, ko tenei, i tona ake turanga: ko te Karaiti te matamua; muri iho ko te hunga a te Karaiti a tona taenga mai. 24 Ko reira te mutunga, ina oti te rangatiratanga te hoatu e ia ki te Atua, ara ki te Matua; ina whakataka e ia nga kawanatanga katoa, nga mana katoa, me te kaha. 25 Kua takoto hoki te tikanga kia kingi ia, kia meinga katoatia ra ano e ia ona hoariri ki raro i ona waewae. 26 Ko te hoariri whakamutunga e whakangaromia ko te mate. 27 Kua oti hoki nga mea katoa te pehi e ia ki raro i ona waewae. Otira i tana kianga ka oti nga mea katoa te pehi ki raro i a ia, e marama ana kei waho ia te kaipehi o nga mea katoa ki raro i a ia. 28 A ka oti nga mea katoa te pehi ki raro ia ia, ko reira hoki te Tama riro ai ki raro i te kaipehi o nga mea katoa ki raro i a ia, kia katoa ai te Atua i roto i te katoa. 29 Penei ka aha te hunga e iriiria ana hei whakakapi mo te hunga mate? he aha ratou ka iriiria ai hei whakakapi mo te hunga mate? 30 He aha hoki tatou ka tu wehi ai i nga wa katoa? 31 Na taku oati ki a koutou, e whakamanamana nei ahau i roto ia Karaiti Ihu, i to tatou Ariki, mo te mate ahau i ia ra, i ia ra. 32 Ha, mehemea ahau i whawhai ki te kararehe i Epeha, pera ana me te tangata, he aha te pai ki ahau ki te kahore te hunga mate e ara? kia kai tatou, kia inu; apopo hoki tatou mate ai. 33 Kei whakapohehetia koutou: ki te kino nga hoa, ka heke ki te kino nga tikanga pai. 34 Oho ake ki te tika, a kaua e hara; kahore hoki o etahi matauranga ki te Atua: i korero ai ahau i tenei kia whakama ai koutou. 35 Otira tera tetahi e ki mai, peheatia ai te whakaarahanga o te hunga mate? he tinana aha hoki to ratou haerenga mai? 36 Kuware, ko tau e whakato na, e kore e puta ki te ora, ki te kahore e mate. 37 A ko tau e whakato na, ehara i te tinana e puta mai a mua, engari he kakano kau, he witi ranei, he witi ke atu ranei. 38 Otira e hoatu ana e te Atua ki taua kakano he tinana, ko tana i pai ai, a ki tenei kakano, ki tenei kakano, tona ake tinana. 39 Ehara i te kikokiko kotahi nga kikokiko katoa: engari tera ano to te tangata kikokiko, rere ke to te kararehe kikokiko, rere ke to te ika, rere ke to te manu.
UPOKO 15 1 Na, me whakaatu e ahau ki a koutou, e oku teina, te rongopai i kauwhautia e ahau ki a koutou, ta koutou hoki i whakaae na, ta koutou hoki e tu na; 2 Ka ora ano koutou i reira, ki te mau koutou ki taku i kauwhau ai ki a koutou, ki te kahore koutou i whakapono noa. 3 I hoatu na hoki e ahau ki a koutou i te tuatahi te mea i riro mai i ahau, ara i mate a te Karaiti mo o tatou hara, i pera me ta nga karaipiture; 4 A i tanumia, i ara ake ano i te toru o nga ra, i pera me ta nga karaipiture; 5 A ka whakakite ki a Kipa, muri iho ki te tekau ma rua; 6 Muri iho ka whakakite ki nga hoa tokomaha ake i te rima rau i te kitenga kotahi; e ora nei ano te nuinga o ratou taea noatia tenei ra, ko etahi ia kua moe. 7 Muri iho ka whakakite ki a Hemi; muri iho i nga apotoro katoa. 8 A muri rawa iho ka whakakite hoki ia ki ahau, me te mea i whanau tomuri nei ahau. 9 Ko te iti rawa hoki ahau o nga apotoro, kahore e tau kia kiia he apotoro, moku i whakatoi i te hahi a te Atua. 10 Heoi na te aroha noa o te Atua tenei ahua oku: kihai ano tona aroha noa ki ahau i maumauria; heoi nui atu taku mahi i ta ratou katoa: ehara ia i te mea naku, engari na te aroha noa o te Atua i noho tahi nei ki ahau. 11 Na, ahakoa naku, ahakoa na ratou, ko ta matou kauwhau tenei, ko ta koutou ano tenei i whakapono ai. 12 Na, e kauwhautia nei a te Karaiti, tona aranga ake i te hunga mate, he pehea te kupu a etahi o koutou, kahore he aranga ake o te hunga mate? 13 Mehemea hoki kahore he aranga o te hunga mate, kihai ano a te Karaiti i ara. 14 Mehemea hoki kahore a te Karaiti i ara, maumau noa ta matou kauwhau, maumau noa to koutou whakapono. 15 Ae ra, ka kitea hoki matou he kaiwhakaatu teka i ta te Atua; no te mea ka whakaatu matou mo te Atua, nana i whakaara ake a te Karaiti: kihai nei i whakaarahia e ia, ki te kahore te hunga mate e ara.
128
1 KORINITI
40 Tera ano etahi tinana o te rangi, me etahi tinana no te whenua: engari rere ke te kororia o nga mea o te rangi, rere ke to te whenua. 41 He kororia ke to te ra, he kororia ke to te marama, he kororia ke hoki to nga whetu: na poka ke te kororia o tetahi whetu i to tetahi whetu. 42 He pera ano te aranga o te hunga mate. E whakatokia pirautia ana; e whakaarahia piraukoretia ana. 43 E whakatokia honorekoretia ana; e whakaarahia kororiatia ana: e whakatokia ngoikoretia ana; e whakaarahia kahatia ana. 44 E whakatokia ana he tinana maori; ka whakaarahia he tinana wairua. He tinana maori tera, tera ano te tinana wairua. 45 He penei hoki te mea i tuhituhia, Ko te tangata tuatahi, ko Arama, i meinga hei tangata ora; ko te Arama whakamutunga i meinga hei wairua whakaora. 46 He ahakoa ra ehara te mea wairua i te tuatahi, engari te mea maori; muri iho ko te mea wairua. 47 Ko te tangata tuatahi no te whenua, he mea oneone: ko te tangata tuarua no te rangi. 48 Ko nga mea oneone rite tonu ki te mea oneone: ko nga mea o te rangi rite tonu ki to te rangi. 49 Na, kua mau nei ki a tatou te ahua o te mea oneone, waihoki ka mau ano ki a tatou te ahua o to te rangi. 50 Ko taku korero tenei, e oku teina, e kore e tau kia riro te rangatiratanga o te Atua i te kikokiko, i te toto; e kore ano te pirau e riro i te pirau. 51 Na, he mea ngaro tenei ka korerotia nei e ahau ki a koutou; E kore tatou katoa e moe, engari ka whakaahua ketia tatou katoa, 52 E kore e aha, kimo kau te kanohi, i te tetere whakamutunga: e tangi hoki te tetere whakamutunga: e tangi hoki te tetere, a ka whakaarahia nga tupapaku, he mea piraukore, a ka whakaahuatia ketia tatou. 53 Kua takoto hoki te tikanga kia kakahuria te piraukore e tenei pirau, kia kakahuria hoki te matekore e tenei hanga matemate nei. 54 Heoi ka oti tenei pirau te whakakakahu ki te piraukore, me tenei hanga matemate nei te whakakakahu ki te matekore, ko reira rite ai te korero i tuhituhia, horomia ake te mate e te wikitoria. 55 E te mate kei hea tou wero? E te reinga kei hea tou wikitoria? 56 Ko te hara to te mate wero; ko te ture hoki te kaha o te hara. 57 Ki te Atua ia te whakawhetai, nana nei i homai te wikitoria ki a tatou, he meatanga na to tatou Ariki, na Ihu Karaiti. 58 Heoi, e oku teina aroha, kia u, kei taea te whakakorikori, kia hira te mahi ki te Ariki i nga wa katoa, e matau ana hoki koutou, ehara i te maumau to koutou mauiui i roto i te Ariki.
3 A ka tae atu ahau, maku e tono te hunga e whakapaingia ana e a koutou pukapuka hei mau i ta koutou aroha noa ki Hiruharama. 4 A ki te tika kia haere ano hoki ahau, ko matou tahi e haere. 5 Na ka haere atu ahau ki a koutou, ina tika ahau ra Makeronia: e tika ana hoki ahau ra Makeronia. 6 A tera pea ahau e noho roa ki a koutou, taka noa pea te hotoke, kia ai koutou hei arahi i ahau ki te wahi e haere atu ai ahau. 7 E kore hoki ahau e pai kia titiro haere noa ahau ia koe aianei; engari e mea ana ahau kia noho roa ahau ki a koutou, ki te tukua e te Ariki. 8 Engari ka noho ahau ki Epeha taea noatia te Petekoha; 9 Kua tuwhera mai nei he kuwaha nui ki ahau, he mahi nui, a he tokomaha ano te hunga tautohe. 10 Na, ki te tae atu a Timoti, meinga kia kaua ia e noho wehi i roto i a koutou: e mahi ana hoki ia i te mahi a te Ariki, e penei ana me ahau nei. 11 Na kei whakahawea tetahi ki a ia: engari ata arahina ia i runga i te rangimarie, kia haere mai ai ki ahau: e tatari ana hoki ahau ki a ia, ratou ko nga teina. 12 Na ko to tatou teina ko Aporo, nui atu toku hiahia kia haere atu ia me nga teina ki a koutou: heoi kihai rawa ia i pai kia haere atu i tenei wa; engari ka haere mai ia i te wa e watea ai. 13 Kia mataara, e tu i runga i te whakapono, whakatane, kia kaha. 14 Kia mahia a koutou mea katoa i runga i te aroha. 15 He tohe tenei naku ki a koutou, e oku teina, (e matau ana koutou ki te whare o Tepana, ko te matamua ia o Akaia, kua taunga ano ratou ki te mahi minita a te hunga tapu;) 16 Kia ngohengohe hoki koutou ki nga tangata pera, ki te hunga katoa ano e mahi tahi ana me matou, e mauiui ana. 17 Hari tonu ahau ki te haerenga mai o Tepana, ratou ko Porotunatu, ko Akaiku: na ratou hoki i rite ai nga mea i kore ia koutou. 18 I ora hoki i a ratou toku wairua, o koutou hoki: na kia mohio koutou ki te hunga pera. 19 Tenei nga hahi o Ahia te oha atu nei ki a koutou. Tenei te oha atu nei a Akuira raua ko Pirihira ki a koutou i roto i te Ariki, a te hahi hoki i to raua whare. 20 Tenei nga teina katoa te oha atu nei ki a koutou. Oha atu tetahi ki tetahi, hei te kihi tapu ano. 21 Ko te oha tenei aku, a Paora, na toku ringaringa ake. 22 Ki te kore tetahi e aroha ki te Ariki, kia waiho ia hei Anatema Maranata. 23 Kia tau ki a koutou te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 24 Hei a koutou katoa toku aroha i roto ia Karaiti Ihu. Amine. (Te episetole matamua i to Korinetia i papaihia mai Philipi mai e Setephane e Fortunato e Akaiku e Timoteo.)
UPOKO 16 1 ¶ Na mo te kohikohi mo te hunga tapu, peratia me taku i whakarite ai ki nga hahi o Karatia. 2 Hei te ra tuatahi o te wiki ka whakatakoto ia tangata, ia tangata o koutou ki te taha tohu ai, kei te manaaki te Atua ia ia, kei waiho nga huihuinga ina tae atu ahau.
129
2 Koriniti UPOKO 1 1 Na Paora, i paingia e te Atua hei apotoro ma Ihu Karaiti, na to matou teina hoki, na Timoti, ki te hahi a te Atua i Koriniti, ratou ko te hunga tapu katoa i Akaia katoa. 2 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 3 Kia whakapaingia te Atua, te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, te Matua o nga mahi tohu, te Atua o te whakamarie katoa; 4 Ko ia hoki te kaiwhakamarie ia matou io matou paweratanga katoa, e taea ai e matou te whakamarie te hunga e pehia ana e te aha, ma te whakamarie e whakamarie nei te Atua ia matou. 5 I te mea kei te hira tonu nga mamae o te Karaiti i roto ia matou, kei te pera ano te hira o to matou whakamarietanga i roto ia te Karaiti. 6 A ahakoa whakawhiua matou, he mea tena hei whakamarietanga, kia ora ai koutou; 7 E u ana hoki to matou tumanako ki a koutou, i te mohio ano ka uru nei koutou ki nga mamae, ka uru ano hoki koutou ki te whakamarietanga. 8 E kore hoki matou e pai, e oku teina, kia kuware koutou ki to matou mate i pa mai ki a matou i Ahia, i pehia mai ai matou i runga i te mehua, nui atu i te kaha, a poto noa matou ki te ora. 9 Otiia i roto i a matou te tikanga mo te mate, kia kaua e whakawhirinaki ki a matou ano, engari ki te Atua, nana nei i whakaara te hunga mate. 10 Nana matou i whakaora i taua mate nui, ae whakaora ano ia: eu ana o matou whakaaro ki a ia, tera ano matou e whakaorangia e ia; 11 Me koutou hoki ka awhina tahi na ki te inoi mo matou, kia whakawhetai te tokomaha mo matou, mo te aroha noa i homai nei ki a matou na te tokomaha. 12 Ko to matou hari hoki tenei, ko te whakaatu o to matou hinengaro, i runga i te ngakau tapatahi, i te ngakau tapatahi o te Atua, ehara i te whakaaro o te kikokiko, engari na te aroha noa o te Atua, ta matou whakahaere i te ao, nui noa atu hoki ki a koutou. 13 Ehara hoki ta matou e tuhituhi atu nei ki a koutou i te mea ke i ta koutou e korero na i te pukapuka, e whakaae na; a e tumanako ana ahau ka whakaae koutou taea noatia te mutunga; 14 Me koutou ano i whakaae mai na ko tetahi wahi ki a matou, ko matou ta koutou e whakamanamana ai, pera hoki me koutou, ko koutou ta matou e whakamanamana ai i te ra o te Ariki, o Ihu. 15 Na, i toku whakapono ki tenei, i mea ahau kia haere atu i mua ra ki a koutou, kia rua ai painga ki a koutou; 16 Kia tika atu ma koutou na ki Makeronia, a kia hoki mai i Makeronia ki a koutou, a ma koutou e whakatika atu taku haere ki Huria. 17 Na, i ahau ka whakaaro penei, i hanga noa ranei ahau? ko nga mea ranei e whakaaro nei ahau, he whakaaro ranei no te kikokiko taku whakaaro, kia whai ae ai ahau, ae, kahore, kahore?
130
18 Otira i te mea he pono te Atua, ehara ta matou kupu ki a koutou i te ae, i te kahore. 19 Ko te Tama hoki a te Atua, ko Ihu Karaiti, i kauwhautia ra e matou i roto ia koutou, ara e ahau, e Hirawanu, e Timoti, ehara i te ae, i te kahore, engari he ae i roto ia ia. 20 Ko nga kupu whakaari katoa hoki a te Atua kei roto ia ia te ae, a ma roto ano ia ia te Amine, hei kororia mo te Atua i roto ia tatou. 21 Na, ko te kaiwhakau ia matou me koutou i roto i a te Karaiti, ko te kaiwhakawahi ia tatou, ko te Atua; 22 Nana tatou i hiri, nana hoki i homai te wahi tuatahi, ara te Wairua ki roto ki o tatou ngakau. 23 Na, ka karanga ahau ki te Atua hei kaiwhakaatu mo toku wairua, he tohu naku ia koutou te haere wawe atu ai ahau ki Koriniti. 24 Ehara i te mea hei rangatira matou mo to koutou whakapono, engari hei hoa mahi matou i te hari mo koutou: na te whakapono hoki koutou i tu ai. UPOKO 2 1 Otira kua takoto tenei i roto i ahau, kia kaua toku hokinga atu ki a koutou i runga i te pouri. 2 Na, ki te whakapouri hoki ahau i a koutou, ko wai hoki hei whakahari i ahau? ko ia anake e whakapouritia nei e ahau? 3 A i tuhituhi atu ano ahau i enei mea ki a koutou, kei tae atu ahau, ka whakapouritia ahau e te hunga i tika nei ma ratou ahau e whakahari; e u ana toku whakaaro ki a koutou katoa, ko toku hari te hari o koutou katoa. 4 No te nui hoki o te pouri, o te mamae o te ngakau, i tuhituhi atu ai ahau ki a koutou me nga roimata maha; ehara i te mea hei whakapouri i a koutou, engari kia matau ai koutou ki toku aroha e hira rawa nei ki a koutou. 5 Mehemea na tetahi i whakapouri, ehara i te mea e whakapouri ana ia i ahau, engari i tetahi wahi, kei taimaha rawa ahau ia koutou katoa. 6 E rahi ana mo taua tu tangata ko tenei whiu i whakapangia nei e te tokomaha. 7 Engari rawa ia me whakarere noa iho tana e koutou, ka whakamarie i a ia, kei tupono ka horomia ia e te pouri nui rawa. 8 Koia ahau ka inoi ki a koutou, kia whakaukia to koutou aroha ki a ia. 9 Na konei ano hoki ahau i tuhituhi atu ai, hei whakamatau i a koutou, mehemea e ngohengohe ana koutou i nga mea katoa. 10 Ki te whakarerea noatia e koutou tetahi mea, ka whakarerea ano e ahau: ki te mea hoki i whakarerea noatia e ahau tetahi, i whakarerea noatia e ahau, he whakaaro ki a koutou, i whakarerea noatia e ahau i te aroaro o te Karaiti; 11 Kei rarangatia tatou e Hatana: ehara hoki tatou i te kuare ki ana mahi. 12 Na, i toku taenga ki Toroa ki te kauwhau i te rongopai o te Karaiti, a ka puare mai he tatau ki ahau, he mea na te Ariki; 13 Kahore he tanga o toku wairua, he kore i kite i toku teina, ia Taituha: heoi ka poroporoaki ahau ki a ratou, a haere ana i reira ki Makeronia. 14 Na, me whakawhetai ki te Atua, e mea tonu nei ia matou kia whakamanamana i roto i a te Karaiti, e whakaatu nei ma roto ia matou i te ha o tona matauranga i nga wahi katoa.
2 Koriniti
UPOKO 4
15 He kakara pai hoki matou no te Karaiti ki te Atua, i runga i te hunga e whakaorangia ana, i runga ano i te hunga e whakangaromia ana. 16 Ki tetahi he kakara no te mate ki te mate; ki tetahi he kakara ora ki te ora. A ko wai e tau mo enei mea? 17 Kahore hoki matou e pera i te tokomaha e whakatutua nei i te kupu a te Atua: engari he pera i ta te pono, he pera i ta te Atua, e korero ana matou i te aroaro o te Atua i roto ia te Karaiti. UPOKO 3 1 E timata ana ano ranei matou te whakapai ki a matou ano? e mate ana ranei matou, pera me etahi atu, ki etahi pukapuka whakapai ki a koutou, ki etahi pukapuka whakapai ma koutou? 2 Ko koutou ta matou pukapuka kua oti te tuhituhi ki o matou ngakau, e mohiotia ana, e korerotia ana e nga tangata katoa. 3 I te mea kua marama noa atu ko koutou te pukapuka a te Karaiti, he mea minita na matou, ehara i te mea tuhituhi ki te mangumangu, engari ki te Wairua o te Atua ora; kaua ki nga papa kohatu, engari ki nga papa kikokiko o te ngakau. 4 Ko tenei whakaaro to matou whakaaro ki te Atua he mea na te Karaiti. 5 He teka kei a matou ake te tikanga mo te whakaaro ki tetahi aha me te mea na matou ake ano; engari na te Atua ano matou; 6 Nana hoki matou i tau ai hei minita mo te kawenata hou; ehara i te mea no te reta, engari no te wairua: he whakamate hoki ta te reta, he ora ia ta te wairua. 7 Na, mehemea te minitatanga o te mate i tuhituhia, i whaoa ki nga kohatu, i whai kororia, i kore ai e taea e nga tama a Iharaira te titiro matatau atu ki te mata o Mohi i te kororia o tona mata; he kororia e memeha. 8 E kore ianei e nui noa atu te kororia o te minitatanga o te wairua? 9 Na, mehemea te minitatanga o te whakatau he he kororia, heoi hira rawa atu te kororia o te minitatanga o te tika. 10 Na te mea i whakakororiatia kahore rawa he kororia i tenei wahi, na te kororia e hira rawa nei. 11 Mehemea hoki he kororia to te mea e memeha ana, nui noa atu te kororia o te mea pumau. 12 Na, i te mea ka penei ta matou tumanako, ka tino marama ta matou korero; 13 E kore ano e pera me Mohi i maka nei i te hipoki ki tona mata, kei titiro matatau atu nga tama a Iharaira ki te mutunga o te mea ka memeha; 14 Otira i whakapakeketia o ratou hinengaro: no te mea taea noatia tenei ra i te korerotanga o te kawenata tawhito e mau tonu ana taua hipoki ra ano, kahore ano i hurahia; ko taua hipoki nei kua whakakahoretia i roto i a te Karaiti. 15 Na, tae noa mai ki tenei ra, ki te korerotia a Mohi, e takoto ana he hipoki ki runga i to ratou ngakau. 16 Na, ka huri ki te Ariki, ka tangohia te hipoki. 17 Na, ko te Ariki te Wairua: ko te wahi i noho ai te Wairua o te Ariki, kei reira te tikanga herekore. 18 Ko tatou katoa ia, ma te kanohi tuwhera, e titiro ana ki te kororia o te Ariki me te mea i roto i te karaihe, kua whakaahua ketia tatou kia rite ki taua ahua ano, mai i te kororia ki te kororia, i runga i ta te Wairua o te Ariki.
131
1 Na konei, i te mea kei a matou tenei mahi minita, i te mea ka tohungia nei matou, kahore matou e ngakaukore; 2 Engari kua whakarerea e matou nga mea huna o te tinihanga, kahore e haere i runga i te hianga, kahore hoki e maminga ki te kupu a te Atua; engari na te whakakitenga o te pono e whakaatu ai matou i a matou ano ki nga hinengaro o ia tangata i te aroaro o te Atua. 3 Ki te mea ia he mea huna ta matou rongopai, kua ngaro ki te hunga e ngaro ana; 4 I roto nei ia ratou te atua o tenei ao e whakamatapo ana i nga whakaaro o te hunga kore whakapono, kei whitingia ratou e te marama o te rongopai o te kororia o te Karaiti, ko ia nei te ahua o te Atua. 5 He teka hoki ko matou te kauwhautia nei e matou, engari ko Karaiti Ihu hei Ariki; a ko matou nei hei pononga ma koutou, he whakaaro ki a Ihu. 6 Ko te Atua hoki nana nei i ki te marama kia whiti i roto i te pouri, kua whiti ki roto ki o matou ngakau, hei homai i te marama o te matauranga o te kororia o te Atua i te mata o Ihu Karaiti. 7 Ko tenei taonga ia o matou kei roto i te oko oneone, kia kiia ai te kaha nui whakaharahara no te Atua, ehara hoki ia matou. 8 E akina ana matou i nga taha katoa, heoi kahore e pau te whakaaro; e raruraru ana matou, heoi kahore e ngakaukore; 9 E whakatoia ana, heoi kahore i whakarerea; maka ki raro, heoi kahore e whakangaromia; 10 E mau tonu ana hoki te matenga o te Ariki, o Ihu, ki te tinana, kia marama ai to Ihu ora i roto io matou tinana. 11 Ko matou hoki e ora nei, e tukua tonutia ana ki te mate mo te whakaaro ki a Ihu, kia marama ai to Ihu ora i roto io matou kikokiko matemate. 12 Na ko te mate te mahi ana i roto ia matou, ko te ora ia i roto ia koutou. 13 Tei ia matou taua varua ra o te faaroo, mai tei papaihia ra e, Ua faaroo vau, no reira vau i parau ai; e whakapono ana matou, koia matou ka korero ai; 14 E matau ana hoki matou, tera te kaiwhakaara o te Ariki, o Ihu, e whakaara ano hoki ia matou i roto ia Ihu, e whakatu ngatahi ano ia matou me koutou. 15 He whakaaro hoki ki a koutou na mea katoa, kia hira rawa ai te aroha noa, e whakawhetai nei te tokomaha, kia hira rawa ai te kororia o te Atua. 16 Koia hoki matou te ngakaukore ai; heoi ahakoa ngaro iho to tatou tangata o waho, e whakahoutia ana ano to roto i tenei ra, i tenei ra. 17 Ko to tatou mamae mama nei hoki, rangitahi kau nei, hei whakawhiwhi i a tatou kia tino nui haere rawa atu te taimaha o te kororia, he mea mau tonu; 18 I a tatou kahore nei e titiro ki nga mea e kitea ana, engari ki nga mea kahore e kitea: he mea nonaianei noa hoki nga mea e kitea ana; tena ko nga mea kahore e kitea he mea mau tonu. UPOKO 5 1 E matau ana hoki tatou, ki te wahia to tatou whare wharau, te mea whenua nei, he whare ano to tatou, he mea hanga na te Atua, ehara i te whare hanga e te ringa, he mea mau tonu i nga rangi.
2 Koriniti
2 I konei hoki tatou e aue ana, e hiahia ana ki to tatou whare o te rangi hei kakahu mo tatou. 3 Mehemea ia ki te whai kakahu tatou, e kore e rokohanga mai e noho tahanga ana. 4 Kei te aue hoki tatou, te hunga i tenei whare wharau, i te taimaha: ehara i te mea e hiahia ana kia unuhia o tatou nei, engari kia kakahuria iho kia horomia ai te mea matemate e te ora. 5 Na, ko te kaihanga i a tatou mo taua mea nei ano, ko te Atua, nana nei hoki i homai ki a tatou te wahi tuatahi, ara te Wairua. 6 No konei tatou i maia tonu ai, e matau ana hoki tatou, i a tatou e noho nei i te tinana, he mea motu ke mai tatou i te Ariki. 7 (No te whakapono hoki ta matou haere, ehara i te titiro; 8 E maia ana ano matou, ko ta matou hoki e pai ai kia noho motu ke i te tinana, kia noho ai ki te Ariki. 9 Koia hoki matou ka whai nei, ahakoa kei kona, ahakoa kei kona, kia manakohia mai matou e ia. 10 Kua takoto hoki te tikanga kia kitea tatou katoa ki mua i te nohoanga whakawa o te Karaiti; kia whiwhi ai ia tangata ki nga mea i mahia i roto i tona tinana, kia rite hoki ki nga mea i mahia e ia, ahakoa pai, ahakoa kino. 11 Na, ka mohio matou ki te wehi o te Ariki, ka kukume matou i nga tangata; engari e kitea ana tatou e te Atua; ae u ana toku whakaaro kua kitea ano e o koutou hinengaro. 12 E kore hoki matou e whakapai ano i a matou ki a koutou, engari e hoatu ana e matou he take e whakamanamana ai koutou ki a matou, kia whai kupu ai koutou ki te hunga e whakamanamana ana ki to te kanohi, kahore ki te ngakau. 13 Ahakoa hoki porangi matou, hei mea ia mo te Atua: ahakoa ranei tika o matou mahara, hei mea mo koutou. 14 E akiakina ana hoki matou e te aroha o te Karaiti; i penei hoki ta matou whakaaro, mehemea i mate tetahi mo te katoa, no reira kua mate katoa: 15 I mate hoki ia mo te katoa, kia kaua ai te hunga e ora ana e ora mo ratou ano a muri ake nei, engari mo tenei i mate nei mo ratou, a i ara ake ano. 16 No reira e kore matou e mohio ki tetahi o te kikokiko a mua ake nei: ae ra, ahakoa kua matau matou ki a te Karaiti i runga i te kikokiko, heoi heoi ano to matou mohio ki a ia aianei. 17 Na ki te mea kei roto ia te Karaiti tetahi, he mahinga hou ia: kua pahemo nga mea tawhito; nana, kua hou nga mea katoa. 18 Ko te putake ia o nga mea katoa ko te Atua, i hohou nei i ta tatou rongo ki a ia i runga i a Ihu Karaiti, a homai ana e ia ki a matou te minitatanga o te houhanga rongo; 19 Ara, i roto te Atua ia te Karaiti e hohou ana i ta te ao rongo ki a ia, kore ake e whakairia ki a ratou o ratou he; a kua tukua mai ki a matou te kupu o te houhanga rongo. 20 Na he karere matou na te Karaiti, me te mea ano ko te Atua tenei kei roto ia matou e karanga ana: ko matou hei whakakapi mo te Karaiti ki te tohe atu, kia hohia ta koutou rongo ki te Atua. 21 Ko ia, kihai nei i matau ki te hara, meinga ana hei hara mo tatou; kia meinga ai tatou ko te tika o te Atua i roto i a ia.
132
UPOKO 6 1 ¶ Na tenei matou ona hoa mahi te tohe atu nei ki a koutou, kia kaua e kore hua te rironga mai o te aroha noa o te Atua ia koutou. 2 (E mea ana hoki ia, No te wa manakohanga atu i whakarongo ai ahau ki a koe, awhinatia ana koe e ahau i te ra o te whakaoranga: nana, tenei te wa manakohanga: nana, tenei te ra o te whakaoranga. 3 Kaua e hoatu he he i tetahi mea, kei whakahengia te mahi minita; 4 Engari i nga mea katoa ka whakakite i a matou ano he minita na te Atua, i runga i te manawanui nui, i nga tukinotanga, i nga aitua, i nga rarunga; 5 I nga whiunga, i nga hereherenga, i nga ngangautanga, i nga mauiuitanga, i nga mataaratanga, i nga nohopuku; 6 Ma te ma, ma te matauranga, ma te manawanui, ma te atawhai, ma te Wairua Tapu, ma te aroha tinihangakore, 7 I runga i te kupu pono, i te kaha o te Atua, i nga mea whawhai o te tika ki matau, ki maui; 8 I runga i te honore, i te honorekore, i te korero kino, i te korero pai: me te mea he hunga tinihanga, he pono ano ia; 9 Me te mea kahore e mohiotia, otiia e mohiotia nuitia ana; me te mea ka mate, heoi tenei matou te ora nei; me te mea e pakia ana, heoi kahore i whakamatea; 10 Me te mea e pouri ana, heoi e hari tonu ana; me te mea he rawakore, heoi e whai taonga ana te tokomaha; me te mea kahore he mea, heoi kei a ratou nga mea katoa. 11 ¶ Tuwhera tonu o matou mangai ki a koutou, e nga Koriniti, kua nui to matou ngakau. 12 Ehara i te mea no matou te kuiti ia koutou, engari no o koutou ngakau te kuiti. 13 Na, hei utu i taua mea, (e korero ana ahau me te mea ki aku tamariki,) kia whakanuia ano hoki koutou. 14 Kei iokatia ketia koutou ki te hunga whakaponokore: no hea hoki te whakahoatanga o te tika raua ko te tutu? he aha hoki te hononga o te marama ki te pouri? 15 He aha hoki ta te Karaiti i huihui ai ki a Periara? he aha hoki te wahi o te tangata whakapono raua ko te tangata whakaponokore? 16 A kei hea he tatanga mo te whare tapu o te Atua ki nga whakapakoko? ko koutou hoki te whare tapu o te Atua ora; ko ta te Atua hoki i ki ai, Ka noho ahau i roto i a ratou, ka haereere ahau i roto i a ratou; a ko ahau hei Atua mo ratou, ko ratou hoki hei iwi maku. 17 Mo konei, Puta mai i roto i a ratou, kia motu ke, e ai ta te Ariki. Kaua hoki e pa ki te mea poke; a ka manako ahau ki a koe, 18 Ko ahau ano hoki hei Matua mo koutou, ko koutou hoki hei tama hei tamahine ki ahau, e ai ta te Ariki Kaha Rawa. UPOKO 7 1 Na, ka whiwhi nei tatou i enei kupu whakaari, e oku hoa aroha, kia ma tatou ia tatou ano i nga mea poke katoa o te kikokiko, o te wairua, me te tino tapu hoki i runga i te wehi ki te Atua. 2 Manaakitia matou; kahore a matou mahi he ki tetahi, kahore matou i whakakino i tetahi, kahore matou i whakapati i te tangata.
2 Koriniti
3 Ehara taku korero i tenei hei whakatau he ki a koutou: kua mea atu na hoki ahau, kei o matou ngakau koutou mo te mate tahi, mo te ora tahi me koutou. 4 Nui atu toku maia ki te korero ki a koutou, nui atu toku whakamanamana mo koutou: ki tonu ahau i te whakamarie, hira ake toku koa io matou matenga katoa. 5 I to matou taenga mai hoki ki Makeronia, kihai i whai okiokinga to matou kikokiko, heoi mate ana matou i nga taha katoa; i waho ko nga whawhai, i roto ko nga mataku. 6 Otira na te kaiwhakamarie o te hunga e whakaititia ana, na te Atua, nana matou i whakamarie, i te taenga mai o Taituha; 7 Ehara i te mea na tona taenga mai anake, engari na te whakamarietanga ano hoki i whakamarietia ai ia e koutou, i tana korerotanga mai ki a matou i to koutou hiahia nui, i to koutou tangi, i to koutou ngakau nui ki ahau; a nui noa atu toku koa. 8 Ahakoa hoki i whakapouritia koutou e ahau ki taku pukapuka, kahore ahau i te ripeneta, ahakoa i ripeneta ahau: kua kite nei hoki ahau na taua pukapuka koutou i mea kia pouri, ara mo tetahi taima. 9 E hari ana tenei ahau, ehara i te mea mo te whakapouritanga i a koutou, engari no te mea i whakapouritia koutou a ripeneta iho: i whakapouritia hoki koutou i runga i ta te Atua, e kore noa iho ai e riro he he ia matou. 10 Na ta te Atua pouri hoki e mahi ai he ripeneta e ora ai, he ripeneta kahore ona ripeneta: ko ta te pouri ia o te ao e mahi ai he mate. 11 A hi‘o na hoi i taua mea ra, o to outou oto i te huru o te Atua ra, e eaha to outou mana‘ona‘oraa i roto ia outou na, e mea papu maitai to outou iho, e te riri, e te riaria, e te riaria, e te u‘ana, e te itoito rahi, ae, he aha te utu! I nga mea katoa kua whakakite o koutou ngakau kia marama koutou i tenei mea. 12 Na, ahakoa i tuhituhi atu ahau ki a koutou, ehara i te mea mo te tangata nana i mahi te he, mo te tangata ranei i tukinotia, engari kia kitea ai ki a koutou to matou whakaaro nui ki a koutou i te aroaro o te Atua. 13 Koia matou i whai marietanga ai: ae ra, hira noa atu to matou koa i te koa hoki o Taituha, no te mea kua whakahauoratia tona wairua e koutou katoa. 14 Mehemea hoki ahau i whakamanamana ki a ia ki tetahi mea mo koutou, kahore ahau i te whakama; engari i runga i te pono ta matou korerotanga i nga mea katoa ki a koutou, waihoki ko to matou whakamanamana, i korerotia nei e ahau i te aroaro o Taituha kua kitea he pono. 15 A hira ake ano hoki tona ngakau aroha ki a koutou, ia ia e mahara ana ki te ngohengohe o koutou katoa, ki te wehi me te wiri i manako ai koutou ki a ia. 16 Koia ahau ka hari nei, no te mea ka maia ahau ki a koutou i nga mea katoa. UPOKO 8 1 ¶ Na, he whakarite atu tenei na matou ki a koutou, e oku teina, i te aroha noa o te Atua kua homai nei ki nga hahi o Makeronia; 2 Ahakoa he nui te whakamatautauranga a nga mate, hua tonu te nui o to ratou koa, i roto i to ratou tino rawakoretanga, nga taonga o ta ratou manaaki.
133
3 Ko ahau hoki hei kaiwhakaatu i nga mea e taea ana e ratou, ae ra, i nga mea ano kihai i taea e ratou, hihiko tonu ratou ki a ratou ano; 4 Nui atu to ratou tohe ki a matou kia riro mai i a matou te mea homai, kia mau hoki ki a matou te whakahoatanga ki te mahi minita ki te hunga tapu. 5 A kihai ratou i pera me ta matou i whakaaro ai, engari i te tuatahi tuku ana ratou i a ratou ano ki te Ariki, ki a matou hoki i runga i ta te Atua i pai ai. 6 Koia matou i whakahau ai ia Taituha, nana hoki i timata, mana ano e whakaoti tenei aroha noa hoki i roto ia koutou. 7 Na, e hua na ia koutou nga mea katoa, te whakapono, te whai kupu, te matauranga, te whakaaro hohonu, me to koutou aroha ano ki a matou, kia hua ano hoki tenei aroha noa a koutou. 8 Ehara taku i te korero ture, engari he mea i te kakama o era atu, hei whakamatau i te pono o to koutou aroha. 9 E matau ana hoki koutou ki te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, ara ia ia e whai taonga ana, whakarawakoretia iho ana ia, he whakaaro ki a koutou, kia whai taonga ai koutou i tona rawakoretanga. 10 A ka hoatu nei e ahau toku whakaaro mo tenei: he mea pai hoki tenei mo koutou, ko koutou na te tuatahi ki te timata, ehara i te mea ko te mahi anake, engari ko te hiahia ano hoki i tera tau. 11 Na inaianei whakaotia te mahi; i hihiko na i mua, kia whai mahi i roto i a koutou. 12 Ki te mea hoki kei kona te ngakau hihiko, ka whakaaroa ko nga mea i te tangata, haunga nga mea kahore ia ia. 13 Ehara hoki taku i te mea kia mama etahi atu, a ka taimaha koutou. 14 Engari kia taurite, ko nga mea a koutou i hira i tenei wa hei mea mo to ratou rawakore, a ko nga mea a ratou e hira hei mea ma koutou e matea ana: kia rite ai. 15 Ka pera me te mea i tuhituhia, Ko te tangata i nui tana whakaemi kahore he tuhene; ko te tangata i te mea nohinohi kihai i hapa. 16 Otira me whakawhetai atu ki te Atua, nana nei i homai ki roto ki te ngakau o Taituha taua kakama mo koutou. 17 I tahuri mai hoki ia ki ta matou whakahau; he nui noa atu tona kakama, i hihiko ano ia ki te haere ki a koutou. 18 A na matou i tono tahi atu me ia te teina, ka paku nei ki nga hahi katoa te whakamoemiti ki a ia i roto i te rongopai; 19 A ehara i te mea ko tera anake, engari i whiriwhiria ano hoki e nga hahi hei hoa haere mo matou i runga i tenei aroha noa e hoatu nei e matou hei whakakororia mo taua Ariki, hei whakakite i to koutou ngakau hihiko. 20 Kia mawehe atu i tenei, kei whakahe mai he tangata ki a matou mo enei taonga maha e whakahaerea nei e matou: 21 Ma te whakaaro tika, ehara i te mea i te aroaro anake o te Ariki, engari i te aroaro ano o nga tangata. 22 A kua tonoa atu ano e matou hei hoa mo raua to matou teina, kua maha nei o matou kitenga i tona uaua i nga mea maha, heoi nui ke atu tona uaua inaianei, na te nui o te u o toku whakaaro ki a koutou. 23 Ki te ui tetahi mo Taituha, ko ia toku hoa, he hoa mahi noku ki a koutou: ki te ui ranei mo o matou teina, he karere ratou na nga hahi, he kororia no te Karaiti. 24 Na, whakakitea e koutou ki a ratou i te aroaro o nga hahi te tohu o to koutou aroha, o ta matou whakamanamana hoki mo koutou.
2 Koriniti
UPOKO 9 1 Na, mo te minitatanga ki te hunga tapu, he kore noa i ahau te tuhituhi atu ki a koutou: 2 E mohio ana hoki ahau ki to koutou ngakau hihiko, i whakamanamanatia ai koutou e ahau ki nga tangata o Makeronia, ara ko ta Akaia kua rite noa ake i tera tau ra ano; na to koutou ngakau nui i oho ai te tini. 3 Heoi kua tonoa atu nei e ahau nga teina, kei whakakahoretia tenei wahi o taku whakamanamana ki ta koutou mahi; kia rite ai koutou, kia pera me taku i korero ai. 4 Kei haere atu i ahau etahi o Makeronia, a ka rokohanga atu kahore ano kia rite noa ta koutou, na, ko te whakama mo matou, (e kore matou e ki mo koutou) i tenei whakamanamana e kaha nei. 5 Koia ahau i whakaaro ai he tika kia whakahau atu i nga teina, kia haere atu ratou i mua ki a koutou, kia rite ai i mua i a ratou to koutou aroha noa, ta koutou i kite ai i mua, kia noho rite ai, he mea ohaoha, kauaka e rite ki to te apo. . 6 Ko taku ia tenei, He torutoru a tetahi i rui ai, he torutoru ano ana e kokoti ai; a ko te tangata e rui nui ana, he maha ano ana e kokoti ai. 7 Kia rite te mahi a ia tangata ki tana i whakaaro ai i roto i tona ngakau; kaua e pouri, kaua hoki e mate: ko te tangata hoki e hoatu ana ma te ngakau, e aroha ana te Atua. 8 E taea ano hoki e te Atua te mea kia hira nga aroha noa katoa ki a koutou; kia whai rawa ai koutou i nga mea katoa i nga wa katoa, kia hira ano nga mahi pai katoa. 9 (Ko te mea hoki ia i tuhituhia, Kua titaritaria e ia, kua hoatu e ia ki te hunga rawakore: pumau tonu tona tika ake ake. 10 Na, ko te kaihomai i te purapura ki te kairui, e homai e ia he taro hei kai ma koutou, kia maha nga purapura e whakatongia ana, kia whakanuia hoki nga hua o to koutou tika; 11 Me te hua ano o koutou taonga i nga mea katoa hei ohaoha, e puta ai ia matou nga whakawhetai ki te Atua. 12 Na tenei mahi hoki e minitatia nei i whiwhi ai te hunga tapu ki nga mea i kore ia ratou, engari na nga whakawhetai ano i hua noa iho ki te Atua; 13 Na te mea ka whakakororia ratou i te Atua na te whakamatautauranga o tenei mahi minita mo to koutou whakaae kua ngohengohe nei ki te rongopai o te Karaiti, mo to koutou ohaoha ki a ratou me nga tangata katoa; 14 I a ratou ano e inoi ana mo koutou, me te koingo ano ratou ki a koutou mo te aroha noa o te Atua ka nui rawa nei ki a koutou. 15 Me whakawhetai ki te Atua mo tana homaitanga e kore nei e taea te korero. UPOKO 10 1 ¶ Na, ko ahau ake, ko Paora, he tohe tenei ki a koutou i runga i te ngakau mahaki me te ngawari o te Karaiti, he mea iti nei ahau i toku aroaro i roto i a koutou, i tawhiti nei ia e maia ana ki a koutou: 2 Na ko taku kupu tenei ki a koutou, kia kaua ahau e maia ina tae atu ahau ki taua maiatanga, e mea nei ahau kia maia ki etahi e whakaaro nei ki a matou me te mea no te kikokiko ta matou haere. 3 No te mea ahakoa haereere matou i roto i te kikokiko, ehara i te kikokiko ta matou whawhai;
134
4 (Ko nga patu hoki o ta matou pakanga ehara i te mea no te kikokiko, engari he kaha i roto i te Atua ki te wawahi i nga pa kaha; 5 Ka whakataka iho e ia nga whakaaro, me nga mea teitei katoa e whakakake ana ki raro ki te matauranga ki te Atua, a riro parau mai ana nga whakaaro katoa ki te ngohengohe ki a te Karaiti; 6 Me te noho rite ano ki te rapu utu mo nga mahi tutu katoa, ina tino ngohengohe rawa koutou. 7 E titiro ana koutou ki nga mea o waho? Ki te u te whakaaro o tetahi no te Karaiti ia, me mahara ano ia ki tenei, i te mea no te Karaiti ia, no te Karaiti ano hoki matou. 8 Ahakoa kia whakanuia ake ano e ahau to matou mana kua homai nei e te Ariki ki a matou hei hanga i te pai, ehara i te mea hei whakangaro ia koutou, e kore ahau e whakama; 9 Kei mea ahau e whakawehi ana ia koutou ki nga pukapuka. 10 Ko ana pukapuka hoki, e ai ki ta ratou, he taimaha, he kaha; engari he ngoikore tona tinana, ko tana korero he whakahawea. 11 Kia mahara taua tu tangata ki tenei, na, ko to matou ahua i nga kupu o nga pukapuka ia matou e ngaro mai nei, ka pera ano to matou mahi me i kona matou. 12 E kore hoki matou e maia ki te whakanui i a matou ano, ki te whakarite ranei i a matou ki etahi e whakapai ana ki a ratou ano; 13 E kore hoki matou e whakamanamana ki tua atu i to matou mehua, engari ka rite ki te mehua o te wahanga i whakaritea mai e te Atua ma matou, e tae atu ai ki a koutou rawa. 14 Kahore hoki matou i totoro noa atu, me te mea kahore matou i tae atu ki a koutou: i tae atu hoki matou ki a koutou rawa nei i te kauwhau i te rongopai o te Karaiti; 15 E kore hoki matou e whakamanamana ki tua atu i to matou mehua, ara, ki nga mahi a etahi atu; engari e u ana to matou whakaaro, ka tupu haere to koutou whakapono, ka whakanuia rawatia matou e koutou, kia tino rite rawa ki to matou tikanga; 16 Kia kauwhautia te rongopai ki nga wahi i ko atu i a koutou, kia kaua hoki e whakamanamana ki to te tangata ke ki nga mea kua rite noa ake mo o matou ringa. 17 Ki te whakamanamana ia tetahi, me whakamanamana ia ki te Ariki. 18 He teka hoki ko te tangata e whakapai ana ki a ia ano ka tikangatia, engari ko ta te Ariki e whakapai ai. UPOKO 11 1 Ko taku e pai nei kia ata hanga mai koutou ki ahau, kia iti nei, i ahau e wairangi nei: ae ra, kia ata hanga mai ano ki ahau. 2 Nui atu hoki toku ngakau ki a koutou, he ngakau no te Atua: kua oti hoki koutou te taumau e ahau ma te tane kotahi, kia tapaea atu ai hei wahine kore he ki a te Karaiti. 3 E wehi ana ia ahau, kei pera me Iwi i whakawaia e te tinihanga o te nakahi, kei kumea atu o koutou whakaaro ki te he, kei mahue te tapatahi o te ngakau ki a te Karaiti. 4 Ki te mea hoki ka haere mai tetahi, ka kauwhau i tetahi atu Ihu, he mea kihai i kauwhautia e matou, ki te riro ranei i a koutou tetahi wairua ke, kare nei i riro i a koutou, ki
2 Koriniti
tetahi rongopai ke atu i ta koutou i whakaae ai, ka pai ta koutou whakamanawanui ki a ia. 5 Ki toku whakaaro hoki kahore rawa ahau i hoki iho i nga tino apotoro. 6 Na, ahakoa tangata ware ahau ki te korero, kahore ia ki te matauranga; engari kua tino kitea matou i roto i a koutou i nga mea katoa. 7 I hara oti ahau i ahau i whakaiti ra i ahau kia kake ai koutou, i kauwhau utukore ra i te rongopai o te Atua ki a koutou? 8 I pahuatia e ahau era atu hahi, i tango utu ahau ia ratou kia minita ai ahau ki a koutou. 9 A, i ahau i roto ia koutou, a ka ngaro, kihai ahau i taimaha ki tetahi: na nga teina hoki i haere mai i Makeronia i hapa ki ahau: na i nga mea katoa i tiaki ahau i ahau kei whakataimaha i a koutou; ka pupuri ahau i ahau ano. 10 I te mea kei roto i ahau te pono o te Karaiti, e kore tenei whakamanamana aku e araia e tetahi i nga wahi o Akaia. 11 Na te aha? no te mea kahore ahau e aroha ki a koe? E mohio ana te Atua. 12 Ko taku ia e mea nei, e mahia ano e ahau, kia motuhia atu ai e ahau te take a te hunga e hiahia ana ki te take; kia kitea ai ratou i roto i ta ratou e whakamanamana nei, he pena me tatou. 13 He apotoro teka hoki nga pera, he kaimahi i te tinihanga, e whakaahua ana ia ratou kia rite ki nga apotoro a te Karaiti. 14 A kahore he mea whakamiharo; e whakaahua ke ana hoki a Hatana hei anahera mo te marama. 15 Heoi ehara i te mea nui ki te whakaahua ke ano ana minita ia ratou kia rite ki nga minita o te tika; ko to ratou mutunga ka rite ki a ratou mahi. 16 Me ki atu ano e ahau, Kaua tetahi e mea he wairangi ahau; ki te kahore, manako mai ki ahau, ano he wairangi, kia whakamanamana ai ahau, he mea iti nei. 17 Ko taku e korero nei, ehara i te korero i runga i ta te Ariki, engari me te mea i te wairangi, i tenei whakamanamana ka kaha nei. 18 Na, ka tokomaha nei e whakamanamana i runga i to te kikokiko, ka whakamanamana ano hoki ahau. 19 E pai ana hoki koutou ki te whakamanawanui i te hunga wairangi, he hunga whakaaro hoki koutou. 20 Ka ata hanga hoki koutou ki te whakataurekareka tetahi ia koutou, ki te pau a koutou mea i tetahi, ki te tangohia e ia tetahi o koutou, ki te whakakake tetahi, ki te pakia to koutou mata e tetahi. 21 He korero tawai taku, ano he ngoikore matou. Na ki te maia tetahi, he korero wairangi nei taku, ka maia ano ahau. 22 He Hiperu ratou? ko ahau ano hoki. No Iharaira ratou? he whanau ano ratou na Aperahama? ko ahau ano hoki. 23 He minita ratou na te Karaiti? He korero wairangi nei taku; hira noa atu oku mauiuitanga, maha noa atu oku whiunga, maha noa atu oku whiunga ki roto ki nga whare herehere, maha noa atu oku mate. 24 E rima nga wa i whiua ai ahau e nga Hurai, e wha tekau panga o te whiu, haunga te kotahi. 25 E toru oku whiunga ki te rakau, kotahi toku akinga ki te kohatu, tuatoru ahau ki te pakaruhanga kaipuke, kotahi oku po, kotahi oku ra i te rire; 26 I nga haerenga maha, i nga oranga noatanga i te wai, i nga oranga noatanga i nga kaipahua, i nga oranga noatanga i oku tangata whenua, i nga oranga noatanga i nga tauiwi, i nga oranga noatanga i te pa, i nga oranga noatanga i te
135
koraha, i nga oranga noatanga i te moana, i nga oranga noatanga i te hunga teka. teina; 27 Mauiui ana, ngenge ana, he maha nga mataaratanga, nga matekaitanga me te matewai, he maha nga wa i nohopuku ai, i matao ai, i kore ai he kakahu. 28 Hei tapiri mo nga mea o waho, ko te mea e pa nei ki ahau i tenei ra, i tenei ra, ko te manukanuka ki nga hahi katoa. 29 Ko wai te ngoikore ana, a kahore ahau e ngoikore? ko wai kua he, a kahore ahau e wera? 30 Ki te takoto te tikanga kia whakamanamana ahau, me whakamanamana ahau ki oku ngoikoretanga. 31 E matau ana te Atua, te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, ko ia nei te whakapaingia ake tonu atu, kahore aku teka. 32 I Ramahiku e tiakina ana e te kawana i raro i a Kingi Areta te pa o nga tangata o Ramahiku ki te hoia, i mea kia hopukina ahau. 33 Na te matapihi i tukua iho ai ahau i roto i te kete i te taha o te taiepa, a mawhiti atu ana ahau i roto i ona ringa. UPOKO 12 1 ¶ Ehara hoki i te pai kia whakamanamana ahau. ka haere ahau ki nga whakakitenga mai a te Ariki. 2 Ua ite au i te hoê taata i roto i te Mesia a ahuru ma maha a‘e matahiti i teie nei, (i roto anei i te tino, aore au e ite, e aore au i ite i rapae au i te tino: o te Atua tei ite;) kahakina atu ana taua tangata ki te toru o nga rangi. 3 I matau ano ahau ki taua tangata, i roto ranei i te tinana, i waho ranei o te tinana, kahore ahau e matau: ko te Atua te matau ana; 4 Kahakina atu ana ia ki Pararaiha, a rongo ana i nga kupu e kore e taea te korero, e kore ano e tika kia korerotia e te tangata. 5 Ka whakamanamana ahau ki taua tangata: otiia e kore ahau e whakamanamana ki ahau ake, engari ki oku ngoikoretanga. 6 Ki te hiahia hoki ahau kia whakamanamana, e kore ahau e wairangi; he pono hoki taku korero: heoi ka waiho e ahau, kei nui ake te whakaaro o tetahi ki ahau i tana e kite nei i ahau, i tana ranei e rongo ai ki ahau. 7 Na, kei kake rawa ake ahau i te nui rawa o nga whakakitenga mai, kua homai ki ahau he tataramoa i te kikokiko, he anahera na Hatana hei kuru i ahau, kei kake rawa ake ahau. 8 E toru aku inoinga mo tenei mea ki te Ariki kia neke atu i ahau. 9 A ka mea mai ia ki ahau, E ranea ana toku atawhai hei mea mou: mana tonu hoki toku kaha i runga i te ngoikore. Na pai rawa atu ki ahau te whakamanamana ki oku ngoikore, kia tau ai te kaha o te Karaiti ki runga ki ahau. 10 Mo reira ahuareka tonu ahau ki nga ngoikoretanga, ki nga tukinotanga, ki nga aitua, ki nga whakatoinga, ki nga rarunga, mo te Karaiti: i ahau hoki e ngoikore ana ko reira ahau kaha ai. 11 Kua wairangi ahau ki te whakamanamana; na koutou ahau i kaha: i tika hoki kia whakapaingia ahau e koutou: kahore hoki ahau i hoki iho i nga tino apotoro i tetahi mea, ahakoa he kahore noa iho ahau.
2 Koriniti
12 He pono i mahia i roto i a koutou nga tohu o te apotoro, pau rawa ano hoki te manawanui, i runga i nga tohu, i nga mea whakamiharo, i nga merekara. 13 He aha koia te mea i iti iho ai koutou i era atu hahi, ko tenei anake pea, ko toku korenga e taimaha ki a koutou? murua tenei he. 14 Na, ko te tuatoru tenei o nga wa ka takatu nei ahau ki te haere atu ki a koutou; e kore ano ahau e whakataimaha i a koutou: ehara hoki ahau i te rapu i ta koutou, engari ko koutou: na ehara ma nga tamariki te whakapuranga ma nga matua, engari ma nga matua ma nga tamariki. 15 Na ka tino koa ahau ki te whakapau i aku, kia whakapaua hoki ahau mo koutou; ahakoa i hira ake toku aroha ki a koutou, e iti iho ana te aroha o ahau. 16 Heoi ra, kihai ahau i whakataimaha i a koutou; 17 I meinga ranei e ahau tetahi o te hunga i tonoa atu e ahau ki a koutou hei whakapati ia koutou taonga moku? 18 I tono ahau ia Taituha, i tonoa atu hoki tetahi teina hei hoa mona. I whakapati ranei a Taituha ia koutou taonga? he teka ianei i runga i te wairua kotahi ta maua haere? he teka ianei i rite ta maua haere? 19 Tenei ano to koutou mahara he whakatikatika mo matou ta matou ki a koutou? i te aroaro o te Atua e korero ana matou i roto i a te Karaiti: engari e mahia ana e matou nga mea katoa, e oku hoa aroha, hei hanga i te pai mo koutou. 20 E wehi ana hoki ahau, kei rokohanga koutou e ahau, ina tae atu ahau, e kore e rite ki taku e pai ai, kei kitea e koutou, kahore e rite ki ta koutou e pai ai: kei puta he tautohetohe, he hae, he riri, he totohe, he ngautuara, he komuhumuhu, te pupuhi, te ngangau: 21 Kei whakaititia ahau e toku Atua i roto i a koutou, ina hoki mai ano ahau, a ka tangi ahau ki te tokomaha o te hunga kua hara ke, a kahore ano i ripeneta mo te poke, mo te moepuku, mo te hiahia taikaha i mahia e ratou. UPOKO 13 1 Hei tuatoru tenei mo oku haerenga atu ki a koutou. Ma te mangai o nga kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei, ka u ai nga kupu katoa. 2 Kua korero ano ahau ki a koutou i mua, ka korerotia ano e ahau ki a koutou, me te mea kei kona ahau, ko te rua o nga wa; a, i ahau e ngaro atu nei, ka tuhituhi atu ahau ki te hunga i hara i mua, ki era atu ano hoki, na, ki te hoki mai ano ahau, e kore ahau e tohu. 3 I te mea e rapu ana koutou i te tohu o te Karaiti e korero ana i roto i ahau, ehara nei i te ngoikore ki a koutou, engari e kaha ana i roto i a koutou. 4 I ripekatia hoki ia i te mea e ngoikore ana, otiia kei te ora ia, na te kaha o te Atua. He ngoikore hoki matou i roto i a ia, engari ka ora tahi ano me ia, na te kaha o te Atua ki a koutou. 5 Whakamatauria iho koutou ano, mehemea ranei koutou kei roto i te whakapono; whakamatauria o koutou ano. Kahore oti koutou i matau ki a koutou ano, kei roto a Ihu Karaiti i a koutou, ki te kahore koutou he mea akiri? 6 Otira eu ana toku whakaaro e matau ana koutou ehara matou i te mea akiri. 7 Na, ko taku inoi tenei ki te Atua kia kaua koutou e mea i tetahi kino; ehara i te mea kia kitea matou e paingia ana, engari kia mahi koutou i te pai, ahakoa ano matou he hunga akiri.
136
8 E kore hoki e taea e matou tetahi mea e he ai te pono, engari mo te pono. 9 E hari ana hoki matou ina ngoikore matou, ina kaha koutou: ko ta matou hoki tenei e inoi nei, ko koutou kia tino tika. 10 Koia ahau ka tuhituhi atu nei i enei mea i ahau e ngaro mai nei, kei tae atu ahau ki reira, ka korero koi, i runga i te kaha kua homai e te Ariki ki ahau hei hanga i te pai, ehara i te mea hei whakangaro. 11 Heoi, e oku teina, poroporoaki. Kia tino tika, kia marie, kia kotahi te whakaaro, kia mau te rongo; a ka noho te Atua o te aroha me te rangimarie ki a koutou. 12 Oha atu tetahi ki tetahi, hei te kihi tapu ano. 13 Tenei te hunga tapu katoa te oha atu nei ki a koutou. 14 Kia tau ki a koutou katoa te atawhai o te Ariki, o Ihu Karaiti, me te aroha o te Atua, me te whiwhinga tahitanga ki te Wairua Tapu. Amine. (Te piti o te episetole i to Korinetia i papaihia mai Philipi mai, te hoê oire no Makedonia, na Tito raua o Luka).
Karatia
22 Kihai ano toku mata i mohiotia e nga hahi o Huria i roto i a te Karaiti; 23 I rongo kau ratou, Ko te tangata tukino ia matou i mua, e kauwhautia ana e ia inaianei te whakapono i whakangaromia ra e ia. 24 A whakakororia ana ratou i te Atua mo ahau.
UPOKO 1 1 Na Paora, na te apotoro, ehara na te tangata, ehara ma te tangata, engari ma Ihu Karaiti, ma te Atua Matua hoki, nana nei ia i whakaara i te hunga mate; 2 Na nga teina katoa i ahau nei, ki nga hahi o Karatia: 3 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua Matua, na to tatou Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 4 I tuku nei ia ia ano mo o tatou hara, kia whakaorangia ai tatou e ia i tenei ao kino, i runga i ta te Atua i pai ai, ara i ta to tatou Matua; 5 Waiho atu ia ia te kororia ake ake. Amine. 6 Miharo tonu ahau ki te hohoro o to koutou nekehanga atu i te kaikaranga i a koutou i runga i te aroha noa o te Karaiti ki tetahi rongopai ke. 7 Ehara nei i te mea ke atu; engari tera ano etahi e whakararuraru ana ia koutou, e mea ana kia whakaputaia ketia te rongopai o te Karaiti. 8 Otira ahakoa ko matou, ko tetahi anahera ranei o te rangi, ki te kauwhau i te rongopai ki a koutou, i te mea rere ke i ta matou i kauwhau ai ki a koutou, kia kanga ia. 9 Kia rite ki ta matou i ki ai i mua, ka ki ano ahau inaianei, ki te puta ke te kauwhau a tetahi ki a koutou i tera kua riro ia koutou, kia kanga ia. 10 He tangata ranei, he Atua ranei taku e kukume nei? e whai ranei ahau kia whakamanawareka te tangata? me i whakamanawareka tonu ahau i nga tangata, ehara ahau i te pononga na te Karaiti. 11 Na, kia mohio koutou, e oku teina, ko te rongopai i kauwhautia e ahau, ehara i te tangata. 12 Ehara hoki na te tangata i riro mai ai i ahau, nana ranei i whakaako ki ahau, engari na te whakakitenga mai a Ihu Karaiti. 13 Kua rongo hoki koutou ki taku whakahaere i mua i roto i te karakia a nga Hurai, he nui rawa atu taku whakatoi i te hahi a te Atua, a pahuatia ana e ahau. 14 I hira ake toku kaha i roto i te karakia a nga Hurai i te tokomaha o nga tangata e rite ana ki ahau i roto i toku iwi, i tino ngakau nui ano hoki ahau ki nga whakarerenga iho a oku matua. 15 Otira i te mea ka pai te Atua, nana nei ahau i momotu mai te kopu mai ano o toku whaea, i karanga hoki ki ahau, he mea na tona aroha noa; 16 Ki te whakakite i tana Tama i roto i ahau, kia kauwhautia ai ia e ahau ki nga tauiwi; i reira tonu kihai ahau i korerorero ki te kikokiko, ki te toto. 17 Kihai ano ahau i haere atu ki Hiruharama, ki te hunga i apotoro i mua i ahau; heoi haere ana ahau ki Arapia, a hoki ana ki Ramahiku. 18 A muri iho i te takanga o nga tau e toru ka haere ake ahau ki Hiruharama kia kite ia Pita, a tekau ma rima nga ra i noho ai ahau ki a ia. 19 Engari kihai ahau i kite i tetahi atu o nga apotoro, ko Hemi anake, ko te teina o te Ariki. 20 Na, ko nga mea e tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, nana, kei te aroaro o te Atua, kahore aku teka. 21 Muri iho ka haere ahau ki nga wahi o Hiria, o Kirikia;
137
UPOKO 2 1 Muri iho kia pahure nga tau tekau ma wha, ka haere ano ahau ki Hiruharama maua ko Panapa, me te mau ano ia Taituha hei hoa moku. 2 Na te whakakitenga mai ano ahau i haere ai, a korerotia ana e ahau ki a ratou te rongopai e kauwhautia nei e ahau ki nga Tauiwi, engari ki te hunga whai ingoa, kei kore noa iho ahau e oma, i oma noa ranei. 3 Otiia kihai a Taituha, toku hoa, he Kariki hoki, i meinga kia kotia. 4 Mo nga teina teka hoki i whakaurua pukutia mai, i haere puku mai nei ki te tirotiro i to matou herekoretanga i roto ia Karaiti Ihu, kia whakataurekareka ai ratou ia matou; 5 Kare rawa matou i ngohengohe ki a ratou, ahakoa kotahi haora; kia mau ai te pono o te rongopai ki a koutou. 6 O teie nei râ, o tei au i te huru o te taata, (ahaaha to ratou huru, e ere ïa i te mea faufaa ia ’u: e ore te Atua e haapao i te huru o te taata:) no te mea te feia i au i te amuiraa ra, aita ïa i tapiri mai ia ’u. 7 Engari, i to ratou kitenga kua tukua ki ahau te rongopai o te kotingakore, pera hoki me ta te kotinga kua tukua ki a Pita; 8 (Ko te tangata hoki i whai kaha i roto i a Pita hei apotoro mo te kotinga, ko ia te kaha i roto i ahau ki nga Tauiwi; 9 Na, i te kitenga o Hemi, o Kipa, o Hoani, i kiia nei he pou, ki te aroha noa i homai ki ahau, ka homai e ratou nga ringa matau ki a maua ko Panapa hei whakahoa; kia haere matou ki nga tauiwi, ko ratou ki te kotinga. 10 Heoi ano ta ratou i pai ai kia mahara matou ki te hunga rawakore; he mea ano hoki i hihiko ahau ki te mahi. 11 Na, i te taenga mai o Pita ki Anatioka, ka whakatika atu ahau ki a ia he kanohi, he kanohi, no te mea kua tika kia whakahengia ia. 12 I mua hoki o te taenga mai o etahi ia Hemi, e kai tahi ana ia me nga Tauiwi: no to ratou taenga mai ia, neke atu ana ia, momotu ke ana i a ia, i mataku hoki ki te hunga o te kotinga. 13 I uru ano era atu Hurai ki te tinihanga ki a ia; i riro hoki a Panapa i to ratou tinihanga. 14 Otira ka kite ahau kahore ratou i tika i runga i te pono o te rongopai, ka mea ahau ki a Pita i mua i a ratou katoa, Ki te mea ko koe, he Hurai na koe, e haere ana i runga i ta nga tauiwi, a kahore e rite ki ta nga Hurai, he aha koe i akiaki ai. te mau Etene ia ora mai te ati Iuda? 15 Ko matou nei he Hurai tupuna, ehara i te hunga hara o nga tauiwi; 16 Ua ite hoi tatou e, e ere i te ohipa a te ture e tiahia ’i te taata, i te faaroo râ ia Iesu Mesia ra, ua faaroo hoi tatou ia Iesu Mesia, ia tiahia tatou i te faaroo i te Mesia ra, eiaha râ i te ohipa a te ture. : no te mea e kore nga mahi o te ture e tika ai tetahi kikokiko. 17 Na, ia tatou e whai nei kia whakatikaia i roto i a te Karaiti, ka kitea tatou nei he hunga hara, he minita ranei a te Karaiti ki te hara? Kahore rapea.
Karatia
18 Ki te mea hoki ka hanga ano e ahau nga mea i wahia e ahau, e whakakite ana ahau i ahau ano he tangata hara. 19 Na te ture hoki ahau i mate ai ki te ture, kia ora ai ahau ki te Atua. 20 Kua ripekatia ngatahitia ahau me te Karaiti: ahakoa ra e ora ana ahau; engari ehara i ahau, engari ko te Karaiti e ora ana i roto i ahau: ko te ora e ora nei ahau i roto i te kikokiko, he ora tenei naku i runga i te whakapono ki te Tama a te Atua, i aroha nei ki ahau, i tuku i a ia ano moku. 21 Kahore aku whakakahore i te aroha noa o te Atua: mehemea hoki i na runga mai te tika i te ture, maumau mate noa a te Karaiti.
17 Ko taku kupu ano tenei, ko te kawenata i whakaukia i mua e te Atua i roto i a te Karaiti, e kore e taea e te ture, i muri iho i nga tau e wha rau e toru tekau, hei whakakahore, e kore ai e taka te kupu whakaari. 18 Mehemea hoki na te ture te kainga, heoi ehara i te mea na te kupu whakaari: otira i homai e te Atua ki a Aperahama i runga i te kupu whakaari. 19 Hei aha ra te ture? I tapiritia mai mo nga pokanga ketanga, kia tae mai ra ano te whanau mo ratou nei te kupu whakaari; he mea whakarite na nga anahera i roto i te ringa o te takawaenga. 20 Na, he teka mo te kotahi te takawaenga, kotahi ia te Atua. 21 He turaki ranei ta te ture i nga kupu whakaari a te Atua? Kahore rapea: me i homai hoki he ture e whai ora ana, ina kua puta ake te tika i te ture. 22 Heoi kua kopania nga mea katoa e te karaipiture ki raro o te hara, kia homai ai ki te hunga e whakapono ana te kupu whakaari i runga i te whakapono ki a Ihu Karaiti. 23 I mua ia o te taenga mai o te whakapono, e puritia ana tatou i raro i te ture, he mea kopani, kia taea ra ano te whakapono e whakapuakina nei i muri. 24 Heoi i meinga ai te ture hei kaiwhakaako mo tatou, hei arahi i a tatou ki a te Karaiti, kia tika ai tatou i te whakapono. 25 Otira ka tae mai nei te whakapono, mutu ake to tatou meatanga mai e te kaiwhakaako. 26 He tamariki katoa hoki koutou na te Atua i runga i te whakapono ki a Karaiti Ihu. 27 Ko te hunga katoa hoki o koutou kua iriiria ki roto ki a te Karaiti, kua kakahuria e koutou a te Karaiti. 28 Kahore he Hurai, kahore he Kariki, kahore he pononga, kahore he rangatira, kahore he tane, wahine ranei: he tangata kotahi tonu hoki koutou katoa i roto ia Karaiti Ihu. 29 A ki te mea na te Karaiti koutou, he whanau na Aperahama, mo koutou hoki te kainga i runga i te kupu whakaari.
UPOKO 3 1 E nga Karatia whakaarokore, na wai koutou i whaiwhaia, i kore ai koutou e rongo ki te pono, kua whakakitea nuitia nei a Ihu Karaiti ki o koutou kanohi, he mea ripeka ? 2 Heoi ano taku e mea ana kia whakaakona mai e koutou, No nga mahi ranei o te ture i riro mai ai te Wairua ia koutou, na te rongo ranei ki te whakapono? 3 Kia pena koutou te whakaarokore? i runga i te Wairua ta koutou timatanga, a me tino tika ranei koutou i runga i te kikokiko? 4 He huakore noa iho ranei o koutou matenga maha? ki te mea kua kore noa iho. 5 Na, ko te kaiwhakawhiwhi ia koutou ki te Wairua, e mahi nei hoki i nga merekara i roto ia koutou, no nga mahi ranei o te ture tana, no te rongo ranei ki te whakapono? 6 Ka rite hoki ki a Aperahama i whakapono ki te Atua, a whakairia ana ki a ia hei tika. 7 Na, kia matau koutou, ko te hunga o te whakapono, he tamariki enei na Aperahama. 8 A, i te kitenga o te karaipiture i mua, he whakapono ta te Atua hei whakatika mo nga tauiwi, ka kauwhautia wawetia te rongopai ki a Aperahama, Mau ka manaakitia ai nga iwi katoa. 9 Ina, ko te hunga o te whakapono, e manaakitia ngatahitia ana me Aperahama i whakapono ra. 10 Ko te hunga katoa hoki o nga mahi o te ture kei raro ratou i te kanga: kua oti hoki te tuhituhi, Ka kanga nga tangata katoa kahore e mau ki nga mea katoa kua oti te tuhituhi ki te pukapuka o te ture, hei mahi ma ratou. 11 He hanga marama ano tenei, e kore e tika i te ture tetahi tangata ki te aroaro o te Atua: ma te whakapono hoki e ora ai te tangata tika. 12 He teka hoki no te whakapono te ture: engari, Ki te mahia aua mea e te tangata, ma aua mea ia e ora ai. 13 Kua hokona tatou e te Karaiti i roto i te kanga a te ture, i a ia i meinga hei kanga mo tatou: kua oti hoki te tuhituhi, Ka kanga nga tangata katoa e whakairia ki runga ki te rakau. 14 Kia tae mai ki nga Tauiwi te manaaki o Aperahama i roto ia Karaiti Ihu; kia riro mai ai i a tatou te kupu whakaari a te Wairua i runga i te whakapono. 15 E oku teina, he kupu tangata taku; Ahakoa he kawenata na te tangata, ki te mea ka u, kahore he tangata hei turaki, hei tapiri ranei. 16 Na, i korerotia nga kupu whakaari ki a Aperahama ratou ko ona uri. Kahore ia e mea, Ki nga kakano ano he tokomaha; engari me te mea he kotahi, Ki ou uri hoki, ko te Karaiti ia.
UPOKO 4 1 ¶ Ko taku kupu ia tenei, I te mea he tamariki tonu te tangata mona te kainga, kahore ia e rere ke i te pononga, ahakoa ko te rangatira ia o nga mea katoa; 2 Engari kei raro i nga kaiwhakaako, i nga kawana, kia taea ra ano te wa i whakaritea e te papa. 3 Waihoki ko tatou, i a tatou e tamariki ana, he pononga tatou na nga mea timatanga o te ao. 4 Otira ka rite te taima, ka tonoa mai e te Atua tana Tama, i whanau i te wahine, i hanga i raro i te ture; 5 Hei hoko i te hunga i raro i te ture, kia whiwhi ai tatou ki te whakatamarikitanga. 6 Na, i te mea he tamariki koutou, kua tonoa mai e te Atua te Wairua o tana Tama ki roto ki o koutou ngakau, e karanga ana, E Apa, e Pa. 7 Heoi kua mutu tou ponongatanga, engari kua tama koe; a ki te mea he tama, na te Atua te kainga i roto i a te Karaiti. 8 Heoi i reira, i te mea kihai koutou i mohio ki te Atua, he pononga koutou na nga mea ehara nei i te atua tupu. 9 Tena ko tenei, ka matau nei koutou ki te Atua, ka mohiotia ranei e te Atua, he aha koutou ka tahuri ai ano ki nga mea timatanga ngoikore, rawakore, e hiahia na ano koutou kia waiho hei pononga ma ratou?
138
Karatia
10 E mau ana koutou ki nga ra, ki nga marama, ki nga wa, ki nga tau. 11 E wehi ana ahau ia koutou, kei kore he hua mo taku i mahi ai i roto i a koutou. 12 E oku teina, ko taku tohe tenei ki a koutou, kia rite ki ahau; he rite tonu hoki ahau ki a koutou: kahore koutou i mahi he ki ahau. 13 E matau ana koutou he mea na te ngoikore e toku kikokiko taku kauwhau i te rongopai ki a koutou i te tuatahi. 14 Heoi kihai koutou i whakahawea, i whakakino ki toku whakamatautauranga i toku kikokiko; engari i manako mai ki ahau ano he anahera ahau na te Atua, me te mea ano ko Ihu Karaiti. 15 Kei hea ra te hari i korerotia ra e koutou? he kaiwhakaatu hoki ahau ki a koutou, me i taea kua tikarohia e koutou o koutou kanohi, a kua homai ki ahau. 16 Koia, kua hoariritia ranei ahau ki a koutou, moku i korero i te pono ki a koutou? 17 Ko ta ratou whaiwhai ia koutou ehara i te pai; ae ra, e mea ana ratou kia kapea mai koutou, kia whai whakaaro ai koutou ki a ratou. 18 He mea pai ia kia matenuitia i runga i te pai i nga wa katoa, kauaka hoki i toku nohoanga anake ki a koutou. 19 E aku tamariki nonohi, ka mamae nei ano ahau mo koutou, kia whai ahua ra ano a te Karaiti i roto ia koutou; 20 Ko taku hiahia me i kona ahau ia koutou na aianei, kia puta ke ano toku reo; e pohehe ana hoki ahau mo koutou. 21 Ki mai ki ahau, e te hunga e hiahia ana kia noho i raro i te ture, kahore ranei koutou e rongo ki ta te ture? 22 Kua oti hoki te tuhituhi, tokorua nga tama a Aperahama, kotahi na te wahine pononga, kotahi na te wahine rangatira. 23 Ko ta te pononga no te kikokiko tona whanautanga; ko ta te wahine rangatira ia na te kupu whakaari. 24 He mea whakarite aua mea: ko nga kawenata hoki enei e rua; ko tetahi no Maunga Hinai, whanau ake ana hei taurekareka, ko Hakara tera. 25 Ko tenei Hakara hoki ko Maunga Hinai i Arapia, e rite ana hoki ki Hiruharama onaianei, he pononga nei hoki ia me ana tamariki. 26 Tena ko Hiruharama i runga he mea herekore, ko ia to tatou whaea. 27 Kua oti hoki te tuhituhi, Kia hari, e te pakoko kahore nei e whanau; hamama, tangi, e te mea kahore nei kia whakamamae: he tini ke hoki nga tamariki a te mea mahue i a te mea whai tane. 28 Na, ko tatou, e oku teina, e rite ana ki a Ihaka, he tamariki na te kupu whakaari. 29 Engari e rite ana ano ki to mua, ko te mea no te kikokiko nei tona whanautanga, whakatoia ana e ia te tama no te Wairua nei tona; e pera ana ano inaianei. 30 Heoi e pehea ana ta te karaipiture? Peia atu te wahine pononga raua ko tana tama: e kore hoki te tama a te wahine pononga e whiwhi tahi me te tama a te wahine rangatira ki te taonga. 31 Na, e oku teina, ehara tatou i te tamariki na te wahine pononga, engari na te wahine rangatira. UPOKO 5 1 Na te Karaiti i wewete te here ia tatou: na reira kia u te tu, kei mau hoki ki roto ki te ioka pononga.
139
2 Nana, tenei ahau, a Paora te mea nei ki a koutou, Ki te kotia koutou, e kore koutou e whai pai ia te Karaiti. 3 He whakaatu tuarua tenei naku ki nga tangata katoa e kotia ana, kua mau ratou ki te mahi i te ture katoa. 4 Kua whakakahoretia koutou e te Karaiti, e te hunga e whakatikaia ana e te ture; kua taka iho koutou i runga i te aroha noa. 5 Ko tatou hoki, na te Wairua ta tatou tatari ki te tika e tumanakohia atu nei e te whakapono. 6 I roto hoki ia Karaiti Ihu kahore o te kotinga wahi, kahore o te kotingakore; engari ko te whakapono e mahi ana i runga i te aroha. 7 I pai ta koutou oma; na wai koutou i whakaware, i kore ai koutou e rongo ki te pono? 8 Ehara tenei whakaaro i te mea na te kaikaranga i a koutou. 9 He iti te rewena, rewenatia ake te puranga katoa. 10 E whakapono ana ahau ki a koutou i roto i te Ariki, e kore e rere ke o koutou whakaaro: ko te kaiwhakararu ia ia koutou, ahakoa ko wai, mana ano tona whakawakanga e pikau. 11 Me ahau ano, e oku teina, ki te mea he kauwhau tonu nei taku i te kotinga, he aha ahau ka whakatoia tonutia ai? katahi ka kore te hara o te ripeka. 12 Aue, me i motuhia atu te hunga e whakararu nei ia koutou. 13 Kua karangatia nei hoki koutou, e oku teina, ki te tikanga herekore; kaua ia ta koutou tikanga herekore e waiho hei whakaoho i te kikokiko, engari me mahi koutou tetahi ki tetahi i runga i te aroha. 14 No te mea kua rite katoa te ture i roto i te kupu kotahi, ara; Kia aroha koe ki tou hoa tata ano ko koe. 15 Ki te ngau ia koutou, ki te kai tetahi i tetahi, kia tupato kei pareho tetahi i tetahi. 16 Ko taku kupu ia tenei, Haere i roto i te Wairua, a e kore e whakaritea e koutou te hiahia o te kikokiko. 17 E hiahia ana hoki te kikokiko tika ke i te Wairua, me te Wairua tika ke i te kikokiko: e whawhai ana hoki enei tetahi ki tetahi: te taea nga mea i hiahia ai koutou. 18 Ki te arahina ia koutou e te Wairua, kahore koutou i raro i te ture. 19 Na e marama ana nga mahi a te kikokiko, ara enei; Te puremu, te moepuku, te poke, te hiahia taikaha, 20 Ko te karakia whakapakoko, ko te makutu, ko te mauahara, ko te totohe, ko te puremu, ko te riri, ko te totohe, ko te tutu, ko te titorehanga, 21 Ko te hae, ko te kohuru, ko te haurangi, ko te kakai, me nga mea pera: ko enei ka korerotia nei e ahau i mua ki a koutou, me taku hoki i korero ai i mua, e kore te hunga e mahi ana i enei mea e whiwhi ki te rangatiratanga o te Atua. 22 Ko te hua ia o te Wairua he aroha, he hari, he rangimarie, he manawanui, he ngakau mahaki, he pai, he whakapono, 23 He ngakau mahaki, he ngakau kua taea te pehi: kahore he ture e riria ai enei mea. 24 Ko te hunga ia o te Karaiti, kua ripekatia e ratou te kikokiko, me ona hihiritanga, me ona hiahia. 25 Ki te mea e ora ana tatou i roto i te Wairua, kia haere ano tatou i roto i te Wairua. 26 Kei whaia e tatou te kororia huakore, te whakapataritari tetahi ki tetahi, te hae tetahi ki tetahi.
Karatia
UPOKO 6 1 E oku teina, ahakoa ra i rokohanga te tangata e tetahi he, ma koutou, ma te hunga i te Wairua, e whakaara ake ia i runga i te wairua mahaki; me te whakaaro ano ki a koe ano, kei whakamatautauria hoki koe. 2 Pikaua e tetahi nga whakataimaha o tetahi, hei whakarite i ta te Karaiti ture. 3 Ki te mahara hoki tetahi tangata ki a ia ano he mea nui ia, i te mea he kore noa iho ia, e nuka ana ia ki a ia ano. 4 Engari ma ia tangata e whakamatau tana ake mahi, katahi ka hari ai ki a ia anake, kahore ki ta tetahi atu. 5 Ka riro hoki ma ia tangata e pikau tana pikaunga. 6 Ko te tangata e whakaakona ana ki te kupu, me whakawhiwhi e ia tona kaiwhakaako ki nga mea pai katoa. 7 Kei whakapohehetia koutou; kahore te Atua e tinihangatia: ko ta te tangata hoki e rui ai, ko tena tana e kokoti ai. 8 Ko te tangata hoki e rui ana, he whakaaro ki tona kikokiko, he pirau tana e kokoti ai o te kikokiko; ko te tangata ia e rui ana, he whakaaro ki te Wairua, ko te ora tonu tana e kokoti ai o te Wairua. 9 A kaua tatou e ngakaukore ki te mahi pai: tena tona wa e rite ai ka kokoti tatou ki te kahore tatou e ngoikore. 10 Na, i te mea e whai takiwa ana tatou, kia mahi tatou i te pai ki nga tangata katoa, a tera noa ake ki te hunga o te whare o te whakapono. 11 Ka kite koutou i te nui o nga reta e tuhituhi nei toku ringa ake ki a koutou. 12 Ko te hunga e hiahia ana ko te ahua o te kikokiko kia pai, ko ratou hei mea i a koutou kia kotia; kei whakatoia ratou mo te ripeka o te Karaiti. 13 Kahore hoki taua hunga i kotia e mau ki te ture; engari e hiahia ana kia kotia koutou, kia whakamanamana ai ratou ki to koutou kikokiko. 14 Engari kaua ahau e whakamanamana, ko te ripeka anake o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, i ripekatia ai te ao ki ahau, me ahau hoki ki te ao. 15 I roto hoki ia Karaiti Ihu kahore o te kotinga wahi, kahore o te kotingakore, engari ko te mea hanga hou. 16 Na ko te hunga katoa e haere ana i runga i tenei tikanga, kia tau te rangimarie me te mahi tohu ki a ratou, ki te Iharaira hoki a te Atua. 17 A muri ake nei kei whakararurarutia ahau e tetahi: e mau ana hoki ki toku tinana nga tohu a te Ariki, a Ihu. 18 E oku teina, kia tau te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti ki o koutou wairua. Amine. (Ki nga Karatia i tuhia mai i Roma.)
140
Epeha UPOKO 1 1 Na Paora, i paingia e te Atua hei apotoro ma Ihu Karaiti, ki te hunga tapu i Epeha, ki te hunga whakapono hoki i roto ia Karaiti Ihu; 2 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 3 Kia whakapaingia te Atua, te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, nana nei tatou i manaaki ki nga manaakitanga wairua katoa i te rangi i roto i a te Karaiti. 4 I runga i tana i whiriwhiri ai i a tatou i roto i a ia i mua i te orokohanganga o te ao, kia tapu tatou, kia kohakore i tona aroaro i runga i te aroha. 5 He mea whakarite hoki tatou i mua hei whakatamariki mona i roto i a Ihu Karaiti, i runga i ta tona i pai ai; 6 Hei whakamoemiti mo te kororia o tona aroha noa, i atawhaitia ai tatou i roto i tana i aroha ai. 7 Kei roto nei i a ia to tatou whakaoranga i runga i ona toto, ara te murunga o nga hara; he hua hoki no tona aroha noa; 8 I hira rawa nei ki a tatou i runga i nga whakaaro mohio katoa, i nga whakaaro mohio; 9 I whakaaturia mai e ia ki a tatou te mea ngaro o tona hiahia, i tana i pai ai, i whakaaro ai i roto i a ia. 10 Mo te tikanga ina rite nga wa, ka huihuia e ia nga mea katoa i roto i a te Karaiti, nga mea i te rangi, me nga mea i te whenua; ara i roto ia ia: 11 I roto hoki i a ia i whiwhi ai tatou ki te kainga, he mea whakarite i mua i runga i ta te tangata e mahi nei i nga mea katoa i runga i ta tona ake whakaaro i pai ai. 12 Kia whakamoemititia ai tatou mo tona kororia, te hunga i whakapono tuatahi ki a te Karaiti. 13 I whakawhirinaki ano koutou ki a ia, i to koutou rongonga ki te kupu o te pono, ki te rongopai o to koutou whakaoranga: na, i to koutou whakaponotanga ki a ia, i hiritia koutou ki te Wairua Tapu o te kupu whakaari; 14 Ko tenei te tuatahi o to tatou kainga tupu, taea noatia te whakaoranga o te mea i hokona, hei whakamoemiti mo tona kororia. 15 Na konei hoki ahau, i muri i toku rongonga ki to koutou whakapono ki te Ariki, ki a Ihu, ki te aroha hoki ki te hunga tapu katoa; 16 Kei whakamutua te whakawhetai mo koutou, me te whakahua i a koutou i aku inoinga; 17 Kia homai e te Atua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, te Matua o te kororia, ki a koutou te wairua o te whakaaro nui, o te whakakitenga i runga i te matauranga ki a ia. 18 Ka whakamaramatia nga kanohi o to koutou matauranga; Kia matau ai koutou ki te tumanako o tona karangatanga, ki te nui ano o te kororia o tona kainga tupu i roto i te hunga tapu; 19 He aha hoki te nui o tona kaha ki a tatou e whakapono nei, i runga ano i te mahinga a tona kaha? 20 I mahia nei e ia i roto i a te Karaiti, i tana whakaaranga ake i a ia i te hunga mate, a whakanohoia ana ia e ia ki tona matau ki nga wahi i te rangi; 21 Kei runga noa ake i nga rangatiratanga katoa, i nga mana, i nga mana, i nga rangatiratanga, i nga ingoa katoa e
141
huaina ana, ehara i te mea i tenei ao anake, engari i tera ano hoki. 22 A kua waiho e ia nga mea katoa ki raro i ona waewae, kua hoatu ano ki a ia hei upoko mo nga mea katoa mo te hahi; 23 Ko tona tinana tenei, e ki tonu nei i a ia, i te kaiwhakaki o nga mea katoa i roto i te katoa. UPOKO 2 1 ¶ Nana hoki koutou i whakaora, te hunga i mate i nga he, i nga hara; 2 I haere koutou i mua i runga i ta tenei ao tikanga, i ta te rangatira o te kaha o nga rangi, ko te wairua e mahi nei inaianei i roto i nga tamariki a te tutu. 3 I roto ano tatou katoa i a ratou i mua i nga hiahia o to tatou kikokiko, e mahi ana i nga hiahia o te kikokiko, o te hinengaro; he tamariki ano hoki na te riri, he pera me era atu. 4 Ko te Atua ia, he nui nei tana mahi tohu, mo tona aroha nui i arohaina mai ai tatou e ia; 5 I te mea he tupapaku tatou i nga hara, kua ora ngatahi tatou me te Karaiti, (na te aroha noa i ora ai koutou;) 6 A i whakaarahia ngatahitia tatou e ia, ka noho tahi ki nga wahi o te rangi i roto i a Karaiti Ihu. 7 Kia whakakite ai ia i nga wa e haere ake nei i te nui rawa o te taonga o tona aroha noa, i tana atawhai ki a tatou i roto ia Karaiti Ihu. 8 Na te aroha noa hoki koutou i ora ai i runga i te whakapono; ehara hoki tena i a koutou: he mea homai noa na te Atua. 9 Ehara i nga mahi, kei whakamanamana te tangata. 10 He mahi hoki tatou nana, he mea hanga i roto ia Karaiti Ihu mo nga mahi pai i whakaritea e te Atua i mua hei haereerenga mo tatou. 11 Na, kia mahara he Tauiwi koutou i mua no te wahi ki te kikokiko, e kiia ana ko te Kotingakore e tenei e kiia nei ko te Kotinga, ara to te kikokiko, he mea na te ringa; 12 I taua wa kahore koutou i a te Karaiti, he tangata ke ki te iwi o Iharaira, he tangata ke ki nga kawenata o te kupu whakaari, kahore he tumanakotanga atu, he hunga Atuakore i te ao. 13 Na, inaianei i roto ia Karaiti Ihu, ko koutou, ko te hunga i tawhiti i mua, kua meinga e nga toto o te Karaiti kia tata. 14 Ko ia hoki to tatou rangimarie, nana i mea nga mea e rua kia kotahi, whakahoroa iho e ia te taiepa e arai ana i waenga; 15 Whakakahoretia ana e ia ki tona kikokiko te mauahara, ara te ture i nga kupu ako, i nga tikanga; kia hanga ai i roto i a ia te tokorua hei tangata hou, kia mau ai te rongo; 16 Kia houhia ai ano hoki e ia te rongo a te tokorua ki te Atua i roto i te tinana kotahi, i runga i te ripeka, ma te whakamate i te mauahara; 17 A haere mai ana ia, kauwhau ana i te rangimarie ki a koutou i tawhiti, ki te hunga hoki e tata ana. 18 Nana hoki tatou, te tokorua nei, i whai tatanga atu ai i roto i te Wairua kotahi ki te Matua. 19 Na, ehara koutou i te tangata ke, i te manene ranei, engari he tangata whenua koutou tahi ko te hunga tapu, no te whare ano hoki o te Atua; 20 He mea hanga ki runga ki te turanga o nga apotoro ratou ko nga poropiti, ko Ihu Karaiti ano hei tino kamaka mo te kokonga;
Epeha
UPOKO 4
21 Kei roto nei i a ia nga whare katoa, he mea ata tatai marie, ka tupu hei whare tapu i roto i te Ariki. 22 Me koutou ano e hanga tahitia ana i roto i a ia, hei nohoanga mo te Atua, he mea na te Wairua. UPOKO 3 1 Na konei ahau, a Paora, he herehere nei ahau na Ihu Karaiti, he mea mo koutou ki nga Tauiwi; 2 Ki te mea kua rongo koutou ki te mahi tuari i te aroha noa o te Atua kua homai nei ki ahau mo koutou: 3 Ara tana whakakitenga mai i tana whakaaturanga ki ahau i te mea ngaro; (i taku tuhituhi i mua i roto i nga kupu torutoru, 4 Ma konei, ka korero koutou, ka matau ai koutou ki toku matauranga ki te mea ngaro a te Karaiti; 5 Kare nei i whakakitea mai i era atu tau ki nga tama a te tangata, kihai i pera me te whakakitenga inaianei e te Wairua ki ana apotoro tapu ratou ko nga poropiti; 6 Kia whiwhi tahi ai nga tauiwi ki te tinana kotahi, kia uru hoki ki tana kupu whakaari i roto i a te Karaiti i runga i te rongopai; 7 Mo reira ahau i meinga ai hei minita, i runga i ta te aroha noa o te Atua i homai nei ki ahau, he mahinga na tona kaha. 8 I homai ki ahau, ki te iti iho i te iti rawa o te hunga tapu katoa, tenei aroha noa, kia kauwhautia e ahau i roto i nga Tauiwi te taonga o te Karaiti e kore nei e taea te rapu; 9 Hei whakakite hoki i nga tangata katoa he aha te whakahoatanga o te mea ngaro, i huna nei no te timatanga ra ano o te ao i roto i te Atua, nana nei i hanga nga mea katoa i roto i a Ihu Karaiti; 10 Kia mohiotia ai inaianei e te hahi nga rangatiratanga me nga mana i nga wahi o te rangi ki te maha o nga whakaaro nui o te Atua; 11 I runga ano i tana i whakatakoto ai i mua i roto ia Karaiti Ihu, i to tatou Ariki; 12 Kei roto nei i a ia to tatou maiatanga me to tatou whakatatanga atu i runga i te maia, he mea na te whakapono ki a ia. 13 Koia ahau ka mea nei kia kaua koutou e ngakaukore i oku tukinotanga mo koutou: ko to koutou kororia hoki tenei. 14 Mo konei ka tuturi ai ahau ki te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti; 15 Nona te ingoa o te hapu katoa o te rangi, o te whenua; 16 Kia rite ki te nui rawa o tona kororia he homaitanga mana ki a koutou, kia whakakahangia a roto e tona Wairua i te kaha; 17 Kia noho ai a te Karaiti ki roto ki o koutou ngakau, he mea whakapono; kia whai pakiaka, kia whakapumautia i runga i te aroha; 18 Kia taea e te hunga tapu katoa te mohio ki te whanui, ki te roa, ki te hohonu, ki te tiketike; 19 Kia mohio hoki ki te aroha o te Karaiti, e kore nei e taea te mohio, kia ki rawa ai koutou i te raneatanga katoa o te Atua. 20 Na, ki a ia e kaha nei ki te mahi i nga mea nui atu i nga mea katoa e inoi ai tatou, e whakaaro ai ranei, he rite tonu ki te kaha e mahi nei i roto i a tatou; 21 Waiho atu ia ia te kororia i roto i te hahi i runga ia Karaiti Ihu, a taea noatia nga tau katoa, ake ake. Amine.
142
1 Koia ahau, ta te Ariki herehere, ka inoi ki a koutou kia rite ta koutou haere ki te karangatanga i karangatia ai koutou; 2 Kia ngakau mahaki katoa, kia mahaki, kia manawanui, kia ata hanga tetahi ki tetahi i runga i te aroha; 3 Me whai kia mau te kotahitanga o te Wairua, he mea paihere na te rangimarie. 4 Kotahi tonu te tinana, kotahi ano te Wairua, pera hoki me to koutou karangatanga i runga i te tumanako kotahi o to koutou karangatanga; 5 Kotahi te Ariki, kotahi te whakapono, kotahi te iriiringa, 6 Kotahi te Atua, ko te Matua o nga mea katoa, kei runga nei ia i nga mea katoa, puta noa i nga mea katoa, kei roto hoki i a koutou katoa. 7 Kua oti ia te aroha noa te homai ki tenei, ki tenei o tatou, i runga i te mehua o ta te Karaiti homaitanga. 8 Na reira hoki ia i mea ai, I tona kakenga ki runga, whakaraua ana e ia nga whakarau, a hoatu mea ana ia ma nga tangata. 9 (Na, i tona kakenga ki runga, he aha tena ki te kahore ia i matua heke ki nga wahi o raro rawa o te whenua? 10 Ko ia i heke iho, ko ia ano i kake atu ki runga ake i nga rangi katoa, kia ki ai nga mea katoa ia ia.) 11 A homai ana e ia etahi hei apotoro; ko etahi he poropiti; ko etahi he kaikauwhau i te rongopai; ko etahi he hepara, he kaiwhakaako; 12 Hei tino pai mo te hunga tapu, mo te mahi minita, mo te pai o te tinana o te Karaiti; 13 Kia tae mai ra ano tatou katoa i runga i te kotahitanga o te whakapono, o te matauranga hoki ki te Tama a te Atua, ki te tangata tino tika, ki te mehua o te tino nui o te tino o te Karaiti; 14 Kia mutu ai to tatou tamarikitanga, te akina, ki te kopikopiko, ki te kopikopiko i nga hau katoa o te whakaakoranga, he whakapohehe na te tangata, he maminga, he whakapohehe; 15 Engari kia korero pono i runga i te aroha, kia tupu ake ki roto ki a ia i nga mea katoa, ko te upoko nei ia, ko te Karaiti; 16 No roto nei i a ia te tinana katoa he mea hono marie, he mea whakapiri e nga hononga katoa, kia rite ki te kaha o te mahinga o nga wahi katoa, e tupu ai te tinana hei hanga i a ia ano i runga i te aroha. 17 Na, ka korerotia tenei e ahau, ka whakaatu nei i roto i te Ariki, kia kaua koutou e haere a muri ake nei pera me era atu Tauiwi e haere nei i runga i te horihori o to ratou hinengaro; 18 Kua pouri nei o ratou mahara, kua tangata ke ki to te Atua ora, i te kuwaretanga o roto i a ratou, he matapo hoki o ratou ngakau. 19 He onge o ratou ngakau kua tuku i a ratou ano ki te hiahia taikaha, apo noa ratou ki te mahi i nga mea poke katoa. 20 Ko koutou ia kihai i pera to koutou ako ia te Karaiti; 21 Ki te mea kua rongo koutou ki a ia, kua whakaakona koutou e ia, i runga i te pono i roto ia Ihu; 22 Kia whakarerea e koutou te tangata tawhito, he mea kua rite ki to mua; 23 Kia whakahoutia te wairua o to koutou hinengaro;
Epeha
24 Kia kakahuria iho hoki ki a koutou te tangata hou, no ta te Atua nei te hanganga i runga i te tika, i te tapu o te pono. 25 Heoi whakarerea atu te teka; kia pono te korero ki tona hoa, ki tona hoa: he wahi hoki tatou tetahi no tetahi. 26 Kia riri, a kaua e hara: kei toene te ra ki to koutou riri: 27 Kaua hoki e hoatu he wahi ki te rewera. 28 Ko te tangata tahae, me whakamutu tana tahae: engari me mahi, ko ona ringa ano hei mahi i te mea pai, kia whai rawa ai ia hei hoatutanga mana ki te rawakore. 29 Kei puta tetahi kupu kino io koutou mangai, engari hei te mea e pai ana hei hanga i te pai, kia whiwhi ai ki te pai nga tangata e rongo ana. 30 Kaua hoki e whakapouritia te Wairua Tapu o te Atua, nana nei koutou i hiri mo te ra o te whakaoranga. 31 Kia whakarerea atu i roto i a koutou te nanakia, te riri, te riri, te ngangau, te korero kino, me te mauahara katoa. 32 Kia atawhai koutou tetahi ki tetahi, kia ngawari te ngakau, me te hohou i te rongo tetahi ki tetahi, kia pera ano me te Atua i muru nei i ta koutou he i whakaaro ki a te Karaiti.
18 Kaua hoki e haurangi i te waina, he toreretanga hoki tena ki te he; engari kia ki i te Wairua; 19 Ko ta koutou korero ki a koutou ano i roto i nga waiata, i nga himene, i nga waiata wairua, waiata, himene atu ki te Ariki i roto io koutou ngakau; 20 Me te whakawhetai ki te Atua, ara ki te Matua i nga wa katoa, mo nga mea katoa, i runga i te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti; 21 Kia ngohengohe tetahi ki tetahi i runga i te wehi ki te Atua. 22 E nga wahine, kia ngohengohe ki a koutou tane ake, hei mea ki te Ariki. 23 No te mea ko te tane te o te wahine, e rite ana hoki ki a te Karaiti, ko te ia o te hahi: ko te kaiwhakaora ano ia o te tinana. 24 Na e ngohengohe ana te hahi ki ta te Karaiti, kia pera ano nga wahine ki a ratou tane i nga mea katoa. 25 E nga tane, arohaina a koutou wahine, kia pera hoki me te Karaiti i aroha ki te hahi, i hoatu hoki ia ia ano mo taua hahi; 26 Ia haamo‘a e ia tamâhia i te horoiraa pape i te parau ra; 27 Kia tapaea ai e ia ki a ia ano he hahi kororia, kahore he ira, kahore he korukoru, tetahi atu mea pera; engari kia tapu, kia kohakore. 28 Me aroha e nga tane a ratou wahine me te mea ko o ratou tinana ake ano. Ko te tangata e aroha ana ki tana wahine, e aroha ana ki a ia ano. 29 Kahore hoki tetahi kia kino noa ki tona kikokiko ake; engari e atawhai ana, e whakaahuru ana, pera tonu me ta te Ariki ki te hahi. 30 He wahi hoki tatou no tona tinana, no tona kikokiko, no ona wheua. 31 Mo konei ra ka whakarerea ai e te tangata tona papa me tona whaea, a ka piri ki tana wahine, a hei kikokiko kotahi raua tokorua. 32 He mea ngaro nui tenei: otiia mo te Karaiti raua ko te hahi taku korero. 33 Engari kia rite ki tona aroha ki a ia ake ano to koutou aroha, to tenei, to tenei, ki tana wahine, ki tana wahine; me te wahine ano, kia hopohopo ia ki tana tane.
UPOKO 5 1 ¶ Na, kia rite ta koutou ki ta te Atua, kia pera me ta nga tamariki e arohaina ana; 2 Haere hoki i runga i te aroha, kia pera me te Karaiti i aroha ki a tatou, i tuku ia ia ano mo tatou hei whakahere, hei patunga tapu ki te Atua, hei kakara pai. 3 Ko te moepuku ia, me nga mahi poke katoa, me te apo, kaua ena e whakahuatia i roto ia koutou, kia rite ki ta te hunga tapu tikanga; 4 Kaua hoki te mea paruparu, te korero wairangi, te korero maminga, kahore nei i tika, erangi ia te whakawhetai. 5 E matau ana hoki koutou ki tenei, e kore tetahi tangata moepuku, poke ranei, apo ranei, he kaikarakia nei hoki ia ki te whakapakoko, e whai wahi ki te rangatiratanga o te Karaiti raua ko te Atua. 6 Kei tinihangatia koutou e te tangata ki nga kupu tekateka noa: na enei mea hoki te riri o te Atua e puta nei ki nga tamariki a te tutu. 7 Na, kaua koutou e uru ki ta ratou. 8 He pouri hoki koutou i mua, tena ko tenei he marama i roto i te Ariki: kia rite ta koutou haere ki ta nga tamariki o te marama. 9 Kei runga hoki te hua o te Wairua i te pai katoa, i te tika, i te pono; 10 Me whakamatau ano e koe ta te Ariki e pai ai. 11 Kei uru koutou ki nga mahi huakore o te pouri, engari whakahengia. 12 He mea whakama hoki te korero mo nga mea e meinga ngarotia nei e ratou. 13 Ko nga mea katoa hoki e whakahengia ana, ma te marama e whakakite: he marama hoki nga mea katoa e whakakitea ana. 14 Koia hoki ia i mea ai, Maranga, e tenei e moe nei, ara ake i roto i te hunga mate, a ka whiti te Karaiti ki a koe. 15 Na reira kia ata tirotiro i ta koutou haere, kei rite ki ta nga whakaarokore, engari ki ta nga whakaaro nui; Hokona te taima ma koutou, he kino hoki nga ra. 17 Mo konei ra kei whakaarokore koutou, engari kia matau ki ta te Ariki e pai ai.
UPOKO 6 1 E nga tamariki, kia ngohengohe ki o koutou matua i roto i te Ariki: ko te mea tika hoki tenei. 2 Whakahonoretia tou papa me tou whaea; Ko te ture tuatahi tenei i runga i te kupu whakaari; 3 Kia whiwhi ai koe ki te pai, kia roa ai hoki tou noho i runga i te whenua. 4 Me koutou hoki, e nga matua, kei whakapataritari ia koutou tamariki kia riri; engari whakatupuria ake ratou i runga i te whakaako, i te whakatupato a te Ariki. 5 E nga pononga, kia ngohengohe ki o koutou rangatira o te wahi ki te kikokiko, me te wehi, me te wiri, i runga i te ngakau tapatahi, ano ki a te Karaiti; 6 Kaua hei ta te kanohi mahi, hei whakamanawareka tangata noa; engari kia rite ki nga pononga a te Karaiti, e mahi ngakau ana i ta te Atua i pai ai; 7 Kia mahi i runga i te whakaaro pai, ano ki te Ariki, a kahore ki te tangata.
143
Epeha
8 Kia matau hoki, ko te pai e mea ai te tangata, ka whakawhiwhia mai ano ia ki tenei e te Ariki, ahakoa pononga, ahakoa rangatira. 9 E nga rangatira, kia pera ano hoki ta koutou ki a ratou; kahore hoki ana whakapai kanohi. 10 Heoi, e oku teina, kia kaha i roto i te Ariki, i te mana hoki o tona kaha. 11 Kakahuria iho nga mea whawhai katoa a te Atua, kia taea ai e koutou nga mahi tinihanga a te rewera te tu ki te riri. 12 Ehara hoki ta tatou i te whawhai ki te kikokiko, ki nga toto, engari ki nga rangatiratanga, ki nga mana, ki nga ariki o te pouri o tenei ao, ki nga wairua kino o nga wahi tiketike. 13 Mo konei kia mau ki nga mea whawhai katoa a te Atua, kia taea ai e koutou te tu atu ki te riri i te ra kino, a ka poto i a koutou nga mea katoa te mahi, kia tu. 14 E tu ra, he mea whitiki o koutou hope ki te pono, kakahuria iho ano hoki ko te tika hei pukupuku; 15 Kia takatu ano hoki o koutou waewae ki te rongopai o te rangimarie; 16 Mo waho i enei mea katoa e mau ki te whakangungu rakau o te whakapono, e taea ai e koutou te tinei nga matia muramura katoa a te kino. 17 E mau hoki ki te ora hei potae, ki te hoari hoki a te Wairua, ara ki te kupu a te Atua. 18 Kia pau te inoi me te tohe, me inoi i nga wa katoa i roto i te Wairua, kia mataara hoki ki taua mea, me te u tonu ki te tohe mo te hunga tapu katoa; 19 Na, ki ahau, kia homai he kupu ki ahau, kia maia ai te puaki o toku mangai ki te whakaatu i te mea ngaro o te rongopai; 20 Ko tana karere nei ahau, he mea here; 21 Otira kia matau ai koutou ki aku mea, ki aku mahi, ma Tikiku, he teina aroha, he minita pono i roto i te Ariki, e whakaatu ki a koutou nga mea katoa. 22 Mo konei ano i tonoa atu ai ia e ahau ki a koutou, kia matau ai koutou ki a matou mahi, a kia whakamarietia ai e ia o koutou ngakau. 23 Kia tau ki nga teina te rangimarie, te aroha, me te whakapono, he mea na te Atua Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 24 Kia tau te aroha noa ki te hunga katoa e aroha pono ana ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti. Amine. (Ki nga Epeha, he mea tuhi mai i Roma, na Tikiku.)
144
Piripi
22 Ki te ora ia ahau i te kikokiko, ko te hua tenei o taku mahi: heoi kahore ahau e mohio ko te aha taku e whiriwhiri ai. 23 E karapitia mai ana hoki ahau e nga mea e rua, he hiahia nei toku ki te haere, kia noho ai ahau ki a te Karaiti; ko te mea pai rawa atu: 24 Ko te noho ranei i te kikokiko, ko te mea pai ake hoki tena mo koutou. 25 Na ka u nei toku whakaaro ki tenei, e matau ana ahau tera ahau e noho, ka noho tonu ki a koutou katoa, hei whakaneke ake, hei whakahari i to koutou whakapono; 26 Kia hira rawa ai to koutou whakamanamana i roto i a Ihu Karaiti ki ahau, moku ka hoki atu ano ki a koutou. 27 Ia au ana‘e ta outou haerea i te evanelia a te Mesia ra: ia haere atu vau e hi‘o ia outou, e aore râ, ia haere ê atu vau ia outou, ia faaroo vau i ta outou mau ohipa, e te tia mau nei outou i roto i te varua hoê, ma te mana‘o hoê i te mârô i te faaroo. o te rongopai; 28 Kahore hoki he wehi ki tetahi mea a o koutou hoa whawhai: he tohu hoki tenei ki a ratou mo te whakangaromanga, ki a koutou ia mo te ora, i to te Atua ano hoki. 29 Kua hoatu hoki ki a koutou mo te Karaiti, ehara i te mea ko te whakapono anake ki a ia, engari ko te mate ano hoki mo te whakaaro ki a ia; 30 Kei a koutou hoki taua pakanga i kite ra koutou ki ahau, a ka rongo nei inaianei kei ahau.
UPOKO 1 1 Na Paora raua ko Timoti, na nga pononga a Ihu Karaiti, ki te hunga tapu katoa i roto ia Karaiti Ihu e noho ana i Piripai, ratou ko nga pihopa, ko nga rikona. 2 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 3 E whakawhetai ana ahau ki toku Atua i nga maharatanga katoa ki a koutou; 4 I aku inoinga katoa mo koutou katoa i nga wa katoa e inoi ana ahau i runga i te hari; 5 Mo to koutou whakahoatanga mai i te rongopai o te ra tuatahi a mohoa noa nei; 6 Pumau tonu toku whakaaro ki tenei mea nei ano, tera te kaitimata o te mahi pai i roto i a koutou e whakaoti, taea noatia te ra o Ihu Karaiti; 7 He tika hoki kia penei oku whakaaro ki a koutou katoa, no te mea kei roto koutou i toku ngakau; no te mea i oku mekameka nei, i ahau ano hei korero, hei whakau i te rongopai, ka uru katoa koutou ki toku aroha noa. 8 Ko te Atua hoki hei kaiwhakaatu moku, mo te nui o toku koingo ki a koutou katoa, i runga i te ngakau aroha o Ihu Karaiti. 9 Ko taku inoi ano tenei, kia nui haere tonu to koutou aroha i runga i te matauranga, i nga mahara mohio katoa; 10 Kia whakaaetia ai e koutou nga mea papai; kia kore ai o koutou he, a taea noatia te ra o te Karaiti; 11 Kia ki ai hoki i nga hua o te tika, e puta mai ana ia Ihu Karaiti, hei kororia, hei whakamoemiti i te Atua. 12 Na e mea ana ahau kia matau koutou, e oku teina, ki te tukunga iho o nga mea i pa ki ahau, pai tonu hei whakaneke ake i te rongopai; 13 Kua kitea hoki oku mekameka mo ta te Karaiti, puta noa i te whare kingi, i era atu wahi katoa; 14 Kua ngakau nui hoki te tokomaha o nga teina i roto i te Ariki, i oku mekameka nei, hira rawa ano hoki to ratou maia ki te korero i te kupu, kahore he mataku. 15 Ko etahi na te hae, na te totohe, i kauwhau ai ia te Karaiti; me etahi he whakaaro pai. 16 Na te totohe ta te tangata kauwhau i a te Karaiti, ehara i te whakaaro pono, e mea ana hei tapiri mo te mamae ki oku mekameka. 17 Ko tetahi na te aroha, i mahara hoki kua waiho ahau hei korero mo te rongopai. 18 Na, pehea? ahakoa ra, ahakoa tinihanga, ahakoa pono, e kauwhautia ana a te Karaiti; ae hari ana ahau ki reira, ae ra, ka hari ano ahau. 19 E mohio ana hoki ahau ka puta ke tenei hei whakaora moku, i runga i ta koutou inoi, i te homaitanga hoki o te Wairua o Ihu Karaiti; 20 Ko taku e tumanako nei, e tumanako atu nei, e kore ahau e whakama i tetahi mea, engari ka tino maia ahau, ka pera me nga wa katoa, ka whakanuia ano a te Karaiti aianei e toku tinana, ahakoa i te ora, ahakoa i te mate. 21 Ki ahau hoki ko te ora ko te Karaiti, ko te mate he taonga.
UPOKO 2 1 Na ki te mea he whakamarie kei roto i a te Karaiti, ki te mea he whakamarie to te aroha, ki te mea he whiwhinga tahitanga ki te Wairua, ki te mea he ngakau aroha, he mahi tohu, 2 Kia rite taku hari, kia kotahi o koutou whakaaro, kia kotahi te aroha, kia kotahi te whakaaro, kia kotahi te whakaaro. 3 Kaua tetahi mea e mahia i runga i te totohe, i te whakapehapeha ranei; engari i runga i te ngakau papaku, me whakaaro tetahi ki tetahi ki runga ake i a ia. Kaua tena o koutou na e titiro ki ona mea ake, engari me titiro ano tena, tena o koutou ki nga mea a etahi atu. 5 Kia mau ki tenei whakaaro i roto i a koutou, i a Karaiti Ihu ano. 6 I a ia nei te ahua o te Atua, kihai ia i mea he pahua te rite ki te Atua; 7 Otira i whakakino ki a ia ano, ka mau ki te ahua o te pononga, ka meinga kia rite ki te tangata. 8 A ka kitea nei te ahua o te tangata, ka whakapapaku ia ia ia, ka meinga kia ngohengohe ahakoa ki te mate, ki te mate o te ripeka. 9 Na konei i whakanuia rawatia ai ia e te Atua, a hoatu ana ki a ia he ingoa nui atu i nga ingoa katoa; 10 Kia tuturi ai nga turi katoa ma te ingoa o Ihu, o nga mea o te rangi, o nga mea i te whenua, o nga mea i raro i te whenua; 11 A kia whakaae nga arero katoa ko Ihu Karaiti te Ariki, hei whakakororia i te Atua Matua. 12 Na, e oku hoa aroha, kia rite ki ta koutou i ngohengohe ai i nga wa katoa, ehara i te mea i toku aroaro anake, engari rawa ia inaianei i ahau e ngaro atu ana, mahia to koutou whakaoranga i runga i te wehi me te wiri.
145
Piripi
13 Ko te Atua hoki te mahi i roto i a koutou o te hiahia, o te mahi i tana i pai ai. 14 A rave i te mau mea atoa ma te amuamu ore e te mârô ore; 15 Kia kore ai koutou e ekengia e te kupu, e kore e he, he tama na te Atua kahore he kupu riri, i waenganui o te iwi tutu, parori ke, kei roto nei koutou i a ratou e tiaho ana hei whakamarama i te ao; 16 Kia mau ki te kupu o te ora; kia hari ai ahau ki te ra o te Karaiti, kahore ahau i oma noa, kihai i mahi noa. 17 Ae ra, ki te tapaea ahau ki runga ki te patunga tapu, ki nga mahi a to koutou whakapono, ka hari ahau, ka hari tahi me koutou katoa. 18 Waihoki ko koutou, kia hari, hari tahi me ahau. 19 Otiia e mea ana ahau i roto i te Ariki, ia Ihu, ki te tono tata atu ia Timoti ki a koutou, kia ora ai hoki toku ngakau, ina mohio ahau ki to koutou ahua. 20 Kahore hoki oku tangata rite te ngakau ki tona, hei mahara pono ki a koutou mea. 21 Ko ta ratou katoa hoki e rapu nei, kahore nga mea a Ihu Karaiti. 22 Ko koutou ia e matau ana ki ona tohu, he pera tana me ta te tamaiti ki te matua, ko toku hoa ia ki te kawe i te rongopai. 23 Koia ahau ka mea nei kia tonoa wawetia atu, ina kite ahau i te tukunga iho ki ahau. 24 Otira eu ana toku whakaaro i roto i te Ariki, ka hohoro toku tae atu. 25 I mea ano ahau me tono atu ki a koutou a Epaporitu, toku teina, toku hoa mahi, toku hoa hoia, na koutou ia he karere, he kaimahi ano hoki i nga mea i matea e ahau. 26 Koingo tonu hoki ia ki a koutou katoa, pouri tonu, no te mea i rongo koutou he turoro ia. 27 He turoro ra hoki ia, tata pu ki te mate: otira i tohungia ia e te Atua; ehara i te mea ki a ia anake, engari ki ahau ano hoki, kei whai pouri ahau ki runga ki te pouri. 28 Koia i nui rawa ai toku ngakau ki te tono atu ia ia, kia kite ano koutou ia ia, kia hari ai, kia taharahara iho ai hoki toku pouri. 29 Kia nui te hari i runga i te Ariki ina tae atu ia; kia mau ki te ingoa penei. 30 No te mea na te mahi ki a te Karaiti i tata ai ia ki te mate, te ihupuku ki te ora, kia rite ai ia ia nga mahi ki ahau, kihai nei i rite ia koutou. UPOKO 3 1 ¶ Heoi, e oku teina kia hari i roto i te Ariki. Ki ahau kahore he he o te tuhituhi atu i aua mea nei ano ki a koutou, engari ki a koutou hei mea pai. 2 Kia tupato ki nga kuri, kia tupato ki nga kaimahi i te kino, kia tupato ki te tapahanga. 3 Ko tatou hoki te kotinga, e karakia nei ki te Atua i runga i te wairua, e whakamanamana nei ki a Karaiti Ihu, kahore nei eu te whakaaro ki te kikokiko. 4 Otira tera ano ahau e u te whakaaro ki te kikokiko. Ki te whakaaro tetahi atu tangata he mea ano tona eu ai tona whakaaro ki te kikokiko, tera atu ano taku: Ko te kotinga i te ra tuawaru, no te whanau a Iharaira, no te hapu o Pineamine, he Hiperu no nga Hiperu; mo te ture, he Parihi;
146
6 Mo te ngakau nui ki te Atua, i whakatoi ahau i te hahi; Mo te tika o te ture, kahore he kupu. 7 Heoi ko nga mea i pai ki ahau, ka kiia e ahau he rukenga mo te Karaiti. 8 Ae ra, e kiia ana e ahau nga mea katoa he rukenga, na te pai o te matauranga ki a Karaiti Ihu, ki toku Ariki: i pehia ai ia e ahau te he o nga mea katoa, a ka kiia e ahau he paru, kia whiwhi ai ahau ki a te Karaiti; 9 A ka kitea i roto i a ia, kahore he tika moku ake, ara i to te ture, engari ko tera e na runga mai ana i te whakapono ki a te Karaiti, ko te tika a te Atua i runga i te whakapono. 10 Kia matau ai ahau ki a ia, ki te kaha hoki o tona aranga mai, ki te urunga tahitanga ki ona mamae, he mea whakarite ki tona matenga; 11 Me i taea e ahau te aranga o te hunga mate. 12 Ehara i te mea kua whiwhi noa ahau, kua tino rite ranei ahau: engari e whaia atu ana e ahau, me kore e mau i ahau te mea i mau ai ahau i a Karaiti Ihu. 13 E oku teina, kahore ahau e kii kua mau i ahau: kotahi ia taku e mea nei, wareware ake ki nga mea o muri, totoro tonu atu ki nga mea o mua; 14 Ka tawhai tonu ahau ki te tohu kia whiwhi ki te utu o to runga karangatanga a te Atua i roto ia Karaiti Ihu. 15 Na, ko te hunga o tatou kua tino rite, kia penei o tatou whakaaro: a ki te rere ke o koutou whakaaro ki tetahi mea, ma te Atua ano tenei e whakakite ki a koutou. 16 Engari ko te mea kua taea atu e tatou, ko taua tikanga ano ta tatou haere, kia kotahi ano o tatou whakaaro. 17 Kia rite to koutou ki toku, e oku teina, tirohia hoki te hunga e rite ana te haere ki ta matou kua waiho nei hei tauira mo koutou. 18 He tokomaha hoki kei te haere, ka maha nei nga wa i korerotia ai ratou e ahau ki a koutou, a ka korerotia nei inaianei me te tangi ano ratou, he hoa whawhai ratou ki te ripeka o te Karaiti. 19 Ko to ratou mutunga ko te whakangaromanga, ko to ratou Atua ko to ratou kopu, ko to ratou kororia kei runga i to ratou whakama, ko nga mea o te whenua to ratou whakaaro. 20 Kei te rangi hoki ta tatou whakahaere; no reira hoki tatou e tatari atu ai ki te Kaiwhakaora, ki te Ariki, ki a Ihu Karaiti. 21 Mana nei e whakaahua ke to tatou tinana tutua nei, kia rite ki tona tinana kororia, i runga i te mahinga a tona kaha e taea ai e ia te pehi nga mea katoa ki raro i a ia. UPOKO 4 1 ¶ Heoi, e oku teina aroha, e hiahiatia atu nei, e toku haringa, e toku karauna, tena ra, e tu i runga i te Ariki, e oku hoa aroha. 2 He kupu tenei naku ki a Uodia, he kupu ano tenei ki a Hinatiki, kia kotahi to raua whakaaro i roto i te Ariki. 3 Na he tohe tenei naku ki a koe, e toku hoa mahi pono, awhinatia nga wahine i tohe tahi nei me ahau ki te mahi i te rongopai, ki a Keremene ano hoki, me era atu o oku hoa mahi, kei te pukapuka o te ora o ratou ingoa. 4 Kia hari tonu i roto i te Ariki: ko taku kupu ano tenei, Kia hari. 5 Kia mohiotia to koutou ngakau ngawari e nga tangata katoa. Kua tata te Ariki.
Piripi
6 Kaua e manukanuka ki tetahi mea; engari i nga mea katoa whakaaturia ki te Atua nga mea e matea ai e koutou, i runga i te inoi, i te inoi, me te whakawhetai hoki. 7 A ma te marie o te Atua, e kore nei e taea te whakaaro, e tiaki o koutou ngakau, o koutou hinengaro, i roto ia Karaiti Ihu. 8 Heoi, e oku teina, ko nga mea pono, ko nga mea honore, ko nga mea e tika ana, ko nga mea ma, ko nga mea e minaminatia ana, ko nga mea e korerotia paitia ana; ki te mea he pai, he whakamoemiti, whakaaroa enei mea. 9 Ko nga mea i akona e koutou, i riro ia koutou, i rongo ai, i kite ai ranei ki ahau, mahia enei: a ka noho te Atua o te rangimarie ki a koutou. 10 Nui atu ia toku hari i roto i te Ariki mo to koutou whakaaro ki ahau katahi nei ka pihi ake ano; he mea ano i manukanuka ai koutou, otira kihai i whai meatanga. 11 Ehara taku i te korero mo te rawakore: kua ako hoki ahau, ahakoa kei hea ahau e noho ana, kia tatu toku ngakau i reira. 12 Ua ite au i te haehaa, e ua ite au i te rahi: i te mau vahi atoa, e i te mau mea atoa, ua haapiihia vau ia maona e ia poia, ia rahi to ’u e ia veve. 13 Ka taea e ahau nga mea katoa i roto ia te Karaiti e whakakaha nei i ahau. 14 He ahakoa ra, he pai ta koutou mahi, ia koutou i uru nei ki toku mate. 15 Na, e matau ana ano koutou, e nga Piripai, i te timatanga o te rongopai, i toku haerenga atu i Makeronia, kahore he hahi i uru mai ki ahau ki te hoatu mea ki te tango mai, ko koutou anake. 16 I Teharonika ano hoki kotahi, e rua, a koutou homaitanga i nga mea i matea e ahau. 17 Ehara i te mea e hiahia ana ahau ki tetahi mea homai, engari e whai ana ahau kia maha nga hua hei mea ma koutou. 18 Otira kei a au nga mea katoa, a kei a au ano: kua ki ahau i te mea kua riro mai i a Epaporitu nga mea i tukua mai e koutou, he kakara reka, he patunga tapu e manakohia ana, e manakohia ana e te Atua. 19 A ma toku Atua e mea kia hua nga mea katoa e matea ana e koutou, kia rite ki te nui o tona kororia i roto ia Karaiti Ihu. 20 Na, waiho i te Atua, ara i to tatou Matua, te kororia ake ake. Amine. 21 Oha atu ki te hunga tapu katoa i roto ia Karaiti Ihu. Tenei nga teina kei ahau nei te oha atu nei ki a koutou. 22 He oha atu tenei ki a koutou na te hunga tapu katoa, tenei rawa ia ta te hunga o te whare o Hiha. 23 Kia tau ki a koutou katoa te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine. (Na Epapherodito i papai i to Philipi no Roma mai.)
147
Kolosa
ripeka; Ko taku kupu tenei nana, ahakoa no te whenua, ahakoa no te rangi. 21 Me koutou hoki, he tangata ke i mua, he hoa whawhai ki o koutou hinengaro na nga mahi kino, inaianei kua houhia e ia te rongo. 22 I roto i te tinana o tona kikokiko, he mea na te mate, kia tapaea atu ai koutou he tapu, he kore he, he kore he ki tona aroaro. 23 Ki te mau tonu to koutou whakapono, u tonu, mau tonu, te whakanekehia atu hoki i te tumanako o te rongopai i rongo ra koutou, i kauwhautia nei ki nga mea hanga katoa i raro o te rangi; mo reira ahau, a Paora, i meinga ai hei minita; 24 Te oaoa nei hoi oia i to ’u nei mauiui no outou, e te faaî nei hoi i te mau ati o te Mesia i to ’u tino nei i te toea no to ’na tino, oia hoi te ekalesia. 25 No reira ahau i meinga ai hei minita, i runga i ta te Atua tikanga i homai ki ahau mo koutou, kia tutuki ai te kupu a te Atua; 26 Ara te mea ngaro i huna i mua noa atu, i era whakatupuranga, engari kua whakakitea inaianei ki tana hunga tapu. 27 Na te Atua i pai kia whakakitea ki a ratou te nui rawa o te kororia o tenei mea ngaro i roto i nga Tauiwi; ko te Karaiti ia i roto i a koutou, te tumanako o te kororia. 28 Ko ia ta matou e kauwhau nei, e whakatupato ana i nga tangata katoa, e whakaako ana i nga tangata katoa i runga i nga whakaaro mohio katoa; kia tapaea atu ai e matou nga tangata katoa, he mea tino tika i roto ia Karaiti Ihu: 29 Ko taku ano tenei e uaua nei, e tohe nei i runga i tana mahi e kaha nei te mahi i roto i ahau.
UPOKO 1 1 Na Paora, i paingia e te Atua hei apotoro ma Ihu Karaiti, raua ko to tatou teina, ko Timoti; 2 Ki te hunga tapu, ki nga teina whakapono hoki i roto i a te Karaiti i Korohe: Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 3 E whakawhetai ana matou ki te Atua, ara ki te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, me te inoi tonu ano matou mo koutou; 4 No to matou rongonga ki to koutou whakapono ki a Karaiti Ihu, ki to koutou aroha hoki ki te hunga tapu katoa; 5 Mo te mea e tumanakohia atu nei e rongoatia ana mo koutou i te rangi, ko ta koutou i rongo ai i mua ki te kupu o te pono o te rongopai; 6 I tae atu nei ki a koutou, he pera ano me tera i te ao katoa; kua whai hua hoki, pena i roto i a koutou, no te ra ano i rongo ai koutou, a i matau pono ai koutou ki te aroha noa o te Atua. 7 I whakaakona ano hoki koutou e Epapara, e to matou hoa pononga e arohaina nei; 8 Nana hoki i whakakite mai ki a matou to koutou aroha i runga i te Wairua. 9 Na konei hoki matou, mai o te ra ano i rongo ai, kahore e mutu te inoi mo koutou, me te hiahia ano kia whakakiia koutou ki te matauranga ki tana e pai ai, i runga i nga whakaaro nui katoa, i te matauranga wairua; 10 Kia tika ai ta koutou haere, kia rite ai ki ta te Ariki, ahuareka rawa, hua rawa i runga i nga mahi pai katoa, tupu tonu i runga i te mohio ki te Atua; 11 Kia whakakahangia ki te kaha katoa, kia rite ki ta te mana o tona kororia, eu tonu ai, e whakamanawanui ai i runga i te hari; 12 Me te whakawhetai atu ano ki te Matua, nana nei tatou i whai tikanga ai kia uru ki te kainga o te hunga tapu i roto i te marama. 13 Nana nei tatou i whakaora i te kaha o te pouri, a whakawhitia ake tatou e ia ki te rangatiratanga o tana Tama aroha; 14 Kei roto nei i a ia to tatou whakaoranga i runga i ona toto, ara te murunga o nga hara. 15 Ko ia te ahua o te Atua e kore nei e kitea atu, te whanau matamua o nga mea hanga katoa. 16 Nana hoki nga mea katoa i hanga, nga mea i te rangi, me nga mea i te whenua, e kitea ana me nga mea e kore e kitea, ahakoa torona, ahakoa rangatiratanga, ahakoa rangatiratanga, ahakoa mana: nana nga mea katoa i hanga, nana hoki; 17 No mua ano hoki ia i nga mea katoa, nana ano hoki nga mea katoa i mau ai. 18 Ko ia ano te o te tinana, ara o te hahi: ko ia te timatanga, ko te whanau matamua i roto i te hunga mate; kia whai rangatira ai ia i nga mea katoa. 19 Ko ta te Matua tera i pai ai, kia noho te huanga o nga mea katoa ki roto ki a ia; 20 Ma roto hoki i a ia he houhanga rongo mo nga mea katoa ki a ia, kua mau nei i a ia te rongo i nga toto o tona
UPOKO 2 1 E mea ana hoki ahau kia mohio koutou ki te nui o toku uaua mo koutou, mo te hunga hoki o Raorikia, a mo te hunga katoa hoki kahore nei i kite noa i toku mata i te kikokiko; 2 Kia whakamarietia o ratou ngakau, kia honoa i runga i te aroha, kia taea ai nga taonga katoa o te tino u o te mahara, kia mohio ai ratou ki te mea ngaro a te Atua, a te Matua, a te Karaiti; 3 Kei roto nei i a ia nga taonga katoa o te mahara, o te matauranga e huna ana. 4 Na i korero ahau i tenei, kei kumea ketia koutou e te korero reka a te tangata. 5 No te mea ahakoa kei tawhiti toku kikokiko, kei a koutou na toku wairua, e hari ana, e titiro ana ki a koutou ritenga tika, ki te u ano hoki o to koutou whakapono ki a te Karaiti. 6 Na, kua riro na ia koutou te Ariki a Karaiti Ihu, kia pera ano ta koutou haere i roto i a ia. 7 Kia whai pakiaka, ano he whare i hanga ki runga ki a ia, whakapumau rawa ki runga ki te whakapono, kia pera me koutou i whakaakona ra, kia hira rawa ai te whakawhetai. 8 Kia tupato kei pahuatia koutou e te tangata ki te whakaaro mohio, ki te tinihanga teka noa, e rite ana ki te whakarerenga iho a te tangata, ki nga mea timatanga o te ao, a kahore ki ta te Karaiti. 9 Kei roto hoki i a ia te tino o te Atua e noho a tinana ana. 10 A kua tino tika koutou i roto i a ia, ko te upoko nei ia o nga rangatiratanga, o nga mana katoa;
148
Kolosa
11 He mea kokoti koutou i roto i a ia, ko te kotinga ehara i te ringa, i te unuhanga atu i te tinana o nga hara o te kikokiko, i te kotinga o te Karaiti; 12 He mea tanu tahi koutou me ia i te iriiringa, he mea whakaara ngatahi ano me ia i reira, no te mea ka whakapono nei ki te mahi a te Atua, nana nei ia i whakaara ake i te hunga mate. 13 He tupapaku na hoki koutou i nga hara, i te kotingakore hoki o to koutou kikokiko, na, whakaorangia ngatahitia ana me ia, he mea whakarere noa atu nana o koutou he katoa; Murua ake e ia nga tikanga i tuhituhia e te ringaringa, nga tikanga i hoariri ki a tatou, i tu ke mai i a tatou; 15 Pauhua ake e ia nga rangatiratanga me nga mana, whakakitea nuitia ana e ia, a waiho ana e ia taua mea i a ratou hei whakamanamanatanga ma ratou. 16 Na, kaua tetahi e whakawa i a koutou mo te kai, mo te inu, mo te hapati, mo te kowhititanga marama, mo nga hapati; 17 He atarangi enei no nga mea e puta mai a mua; no te Karaiti ia te tinana. 18 Kei tinihangatia koutou e te tangata mo ta koutou utu, i runga i te ngakau mahaki, i te karakia ki nga anahera, ka tomo ki nga mea kahore nei i kitea e ia, ka whakapehapeha noa tona ngakau ki te kikokiko. 19 A kahore e mau ki te Upoko, no roto nei i a ia te tinana katoa, he mea atawhai, he mea hono, he mea hono, he mea hono ano hoki nga hononga, nga here, ka tupu ai, he tupu na te Atua. 20 Na, ki te mea kua mate tahi koutou me te Karaiti i nga mea timatanga o te ao, he aha koutou, me te mea e ora ana koutou ki te ao, ka ngohengohe ai ki nga tikanga; 21 (Kaua e pa; kaua e pangia; kaua e whawha; 22 Ka ngaro enei katoa i te whakamahinga; 23 Ko te ahua o aua mea i whakaritea ki to te whakaaro nui, he karakia pokano, he whakaiti ia ia ake, he atawhaikore i te tinana; ehara i te mea honore hei oranga mo te kikokiko. UPOKO 3 1 Na, ki te mea kua ara ngatahi koutou me te Karaiti, rapua nga mea o runga, o te wahi e noho mai nei a te Karaiti i te ringa matau o te Atua. 2 Kia whai whakaaro ki nga mea o runga, kaua ki nga mea o te whenua. 3 Kua mate hoki koutou, a kua oti to koutou ora te huna ki a te Karaiti i roto i te Atua. 4 I te whakakitenga mai o te Karaiti, o to tatou ora, ko reira hoki koutou whakakitea tahitia ai me ia i runga i te kororia. 5 Na, whakamatea o koutou wahi i runga i te whenua; te moe tahae, te poke, te hiahia taikaha, te hiahia kino, me te apo, he karakia whakapakoko hoki tena. 6 He mea hoki enei e puta mai ai te riri o te Atua ki nga tamariki a te tutu. 7 I reira hoki koutou e haere ana i mua, ia koutou e noho ana i roto i aua mea. 8 Tena ko tenei whakarerea enei mea katoa; te riri, te riri, te mauahara, te kohukohu, te korero whakarihariha, mai o koutou mangai. 9 Kaua e teka tetahi ki tetahi, kua unuhia atu hoki e koutou te tangata tawhito me ana hanga; 10 Kua kakahuria nei te tangata hou, e whakahoutia nei i runga i te matauranga kia rite ki te ahua o tona kaihanga;
11 Kei reira kahore he Kariki, he Hurai ranei, he kotinga, he kotingakore ranei, he Tautangata, Haitiana, pononga, he rangatira ranei: engari ko te Karaiti te katoa, i roto ano i te katoa. 12 Na, kia rite ki te hunga whiriwhiri a te Atua, ki te hunga tapu e arohaina ana, kakahuria iho te ngakau tohu tangata, te ngawari, te ngakau papaku, te ngakau mahaki, te ngakau mahaki, te manawanui; 13 Kia ata hanga tetahi ki tetahi, me te muru tetahi i tetahi, ki te mea he take riri ta tetahi ki tetahi: kia rite ki ta te Karaiti i hohou nei i te rongo ki a koutou, kia pera ano hoki koutou. 14 A hei waho i enei mea katoa kakahuria te aroha, ko te tauhere tika rawa ia. 15 A waiho ma te rangimarie a te Atua te whakahaere tikanga i roto io koutou ngakau: i karangatia hoki koutou ki tenei i roto i te tinana kotahi; kia whakawhetai hoki koutou. 16 Kia noho nui te kupu a te Karaiti i roto ia koutou i runga i te matauranga katoa; me whakaako, me whakatupato tetahi e tetahi ki nga waiata, ki nga himene, ki nga waiata wairua, me te waiata ano ki te Ariki i runga i te aroha noa i roto io koutou ngakau. 17 Ko nga mea katoa e mea ai koutou, i runga i te kupu, i te mahi ranei, mahia katoa i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu, me te whakawhetai ano ki te Atua, ara ki te Matua i roto ia ia. 18 E nga wahine, kia ngohengohe ki a koutou tane ake, kia rite ai ta te Ariki tikanga. 19 E nga tane, arohaina a koutou wahine, kei kino hoki ki a ratou. 20 E nga tamariki, whakarongo ki o koutou matua i nga mea katoa: he mea pai hoki tenei ki te Ariki. 21 E nga matua, kei whakapataritari i a koutou tamariki kia riri, kei ngakaukore ratou. 22 E nga pononga, kia whakarongo ki o koutou rangatira o te wahi ki te kikokiko i nga mea katoa; kauaka hei mahi ma te kanohi, hei whakamanawareka tangata noa; engari i runga i te ngakau tapatahi, me te wehi ano ki te Atua. 23 Ko nga mea katoa e mea ai koutou mahia a ngakautia, hei mea ki te Ariki, a ehara i te mea ki nga tangata; 24 Me te matau ano, ka homai e te Ariki ki a koutou te utu, ara te kainga: he pononga hoki koutou na te Ariki, na te Karaiti. 25 Ko te tangata e mahi he ana, ka whakawhiwhia ano ia ki tana he i mahi ai: kahore hoki he whakapai kanohi. UPOKO 4 1 E nga rangatira, hoatu ki nga pononga te mea e tika ana, te mea e rite ana; e mohio ana hoki he Rangatira to koutou kei te rangi. 2 Kia u ki te inoi, kia mataara tonu ki taua mea i runga i te whakawhetai; 3 Me te inoi ano mo matou, kia whakapuaretia e te Atua he kuwaha korero ki a matou, hei korerotanga i te mea ngaro a te Karaiti i hereherea ai ahau. 4 Kia whakakitea atu ai e ahau, kia rite ai taku korero ki te tika. 5 Hei runga i te whakaaro mohio to koutou haere ki te hunga o waho.
149
Kolosa
6 Hei runga i te aroha noa ta koutou korero i nga wa katoa, he mea kinaki ki te tote, kia matau ai koutou ki te tikanga mo te whakahoki kupu atu ki tenei tangata, ki tenei tangata. 7 Ma Tikiku e whakaatu aku mea katoa ki a koutou, he teina aroha ia, he minita pono, he hoa pononga i roto i te Ariki. 8 Ko te mea ano tenei i tonoa atu ai ia e ahau ki a koutou, kia matau ai ia ki to koutou ahua, kia whakamarietia ai o koutou ngakau; 9 raua ko Onehimu, he teina pono, e arohaina ana, no koutou hoki ia. Ma ratou e whakaatu ki a koutou nga mea katoa e mahia ana i konei. 10 Tenei te oha atu nei ki a koutou a Aritaku, toku hoa herehere; 11 Me Ihu ano hoki, tetahi ingoa ona ko Hutuha, no te kotinga ratou. Ko enei anake oku hoa mahi ki te rangatiratanga o te Atua, he oranga ngakau ano ratou ki ahau. 12 Tenei te oha atu nei ki a koutou a Epapara, no koutou nei ia, he pononga na te Karaiti; 13 Ko ahau hoki tona pono mo tona ngakau nui mo koutou, mo te hunga hoki i Raorikia, a mo te hunga i Hierapori. 14 Tenei te oha atu nei ki a koutou a Ruka, te rata aroha, raua ko Rimaha. 15 Oha atu ki nga teina i Raorikia, ki a Naimapa hoki, ki te hahi ano hoki i tona whare. 16 A ka korerotia tenei pukapuka ki a koutou, meinga kia korerotia ano hoki i roto i te hahi o nga Raorikia; me korero ano hoki e koutou te pukapuka i Raorikia. 17 Mea atu hoki ki a Arakipu, Kia mahara ki te mahi minita kua riro na ia koe i roto i te Ariki, kia ata mahia marietia. 18 Ko te oha aku, a Paora, na toku ringaringa ake. Kia mahara ki aku here. Kia tau te aroha noa ki a koutou. Amine. (Pahihia mai Roma ki Kolosa e Tikiku raua ko Onesimo.)
150
1 Teharonika UPOKO 1 1 Na Paora, na ratou ko Hirawanu, ko Timoti, ki te hahi o te hunga o Teharonika i roto i te Atua Matua, i te Ariki hoki, ia Ihu Karaiti: Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 2 Whakawhetai tonu matou ki te Atua i nga wa katoa mo koutou katoa, me te whakahua i a koutou i a matou inoi; 3 Mau tonu to matou mahara ki ta koutou mahi whakapono, ki te uaua o to koutou aroha, ki te u o te tumanako ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti, i te aroaro o te Atua, ara o to tatou Matua; 4 E mohio ana hoki matou, e oku teina aroha, ki to koutou whiriwhiringa a te Atua. 5 Kihai hoki ta matou rongopai i tae atu ki a koutou i runga i te kupu anake, engari i te kaha, i te Wairua Tapu, nui atu hoki te uo te ngakau; e matau na hoki koutou ki to matou ahua i roto ia koutou, he whakaaro ki a koutou. 6 A ka whai koutou i ta matou tauira, i ta te Ariki hoki, i riro mai ai i a koutou te kupu me te mamae ano, me te hari ano o te Wairua Tapu. 7 No ka waiho koutou hei tauira ki te hunga whakapono katoa o Makeronia, o Akaia. 8 I paku haere atu na hoki ia koutou te kupu a te Ariki, ehara i te mea i Makeronia, i Akaia anake, engari i puta atu to koutou whakapono ki te Atua ki nga wahi katoa; kia kore ai he take e korero ai matou. 9 Ko ratou nei hoki te korero mo matou, mo to matou taenga atu ki a koutou, mo to koutou tahuritanga mai hoki i nga whakapakoko ki te Atua, ki te mahi ki te Atua ora, ki te Atua pono; 10 Ki te tatari ano hoki ki tana Tama i te rangi, i whakaarahia ake nei e ia i te hunga mate, ki a Ihu, e whakaora nei i a tatou i te riri meake nei puta. UPOKO 2 1 E matau ana hoki koutou, e oku teina, ki to matou tomokanga atu ki a koutou, ehara i te mea i kore tikanga; 2 Heoi mate ana matou i mua ra, tukinotia ana i Piripai, e matau na koutou, maia tonu matou i roto i to tatou Atua ki te korero i te rongopai o te Atua ki a koutou i roto i te uaua nui. 3 Ko ta matou whakahauhau na hoki, ehara i te mea na te tinihanga, na te poke ranei, ehara ano hoki i te mea tinihanga. 4 Otira, ka pai nei te Atua kia tukua ki a matou te rongopai, ka pera ta matou korero; ehara i te mea hei whakamanawareka tangata, engari i te Atua, e whakamatautau nei i o tatou ngakau. 5 Kahore hoki matou i korero i te kupu whakapati, e matau na ano koutou, e huna ana ranei i te ngakau apo; Ko te Atua te kaiwhakaatu: 6 Kihai ano matou i rapu kororia i te tangata, i a koutou ranei, i era atu ranei, ahakoa i tika matou kia taimaha, he apotoro nei na te Karaiti. 7 Engari i ngawari matou i waenganui i a koutou, i rite ki te kaiatawhai e whakaahuru ana i ana tamariki.
8 Na, i to matou aroha ki a koutou, ehara i te mea ko te rongopai anake o te Atua ta matou i pai ai kia hoatu ki a koutou, engari ko o matou ake wairua, i te mea kua arohaina koutou e matou. 9 E mahara ana hoki koutou, e oku teina, ki ta matou mahi, ki to matou mauiui: mahi ana matou i te po, i te ao, kei whakataimahatia e matou tetahi o koutou, kauwhautia ana e matou te rongopai o te Atua ki a koutou. 10 Ko koutou nga kaititiro, ko te Atua ano hoki, ki te tapu, ki te tika, ki te kore he o ta matou whakahaere ki a koutou e whakapono na. 11 E matau ana ano koutou ki ta matou whakahauhau, whakamarietanga, whakatupato ana ia koutou katoa, pera me ta te matua ki ana tamariki; 12 Kia rite ta koutou haere ki ta te Atua, nana nei koutou i karanga ki tona rangatiratanga, ki tona kororia. 13 Mo konei ka whakawhetai tonu matou ki te Atua, no te mea, i to koutou tangohanga i te kupu a te Atua i rongo ai koutou ki a matou, ehara i te mea he kupu na te tangata, engari he pono, ko te kupu a te Atua; e mahi ana ano hoki i roto ia koutou e whakapono ana. 14 Kua whai hoki koutou, e oku teina, ki te tauira o nga hahi a te Atua i Huria i roto i a Karaiti Ihu: ko o koutou matenga hoki i nga tangata o to koutou ake iwi kua rite ki o ratou mamae i nga Hurai. 15 Na ratou hoki i whakamate te Ariki, a Ihu, me o ratou poropiti, a i tukino ratou i a matou; kahore hoki ratou e whakamanawareka ki te Atua, he hoariri ano ta nga tangata katoa. 16 E arai mai ana ia matou kei korero ki nga Tauiwi kia ora ai, he mea tenei e tutuki ai o ratou hara i nga wa katoa: no te mea ka whakapaua rawatia te riri ki a ratou. 17 Ko matou ia, e oku teina, he iti nei te wahi kua wehea mai nei matou ia koutou, ko nga kanohi, kahore te ngakau, hira rawa to matou takare kia kite i to koutou kanohi, nui atu te hiahia. 18 No reira matou i whai kia haere atu ki a koutou, ko ahau, ko Paora, i tuatahi, ai tuarua; engari na Hatana matou i arai. 19 He aha hoki ta matou e tumanako atu ai, e hari ai, he aha oti te karauna e whakamanamana ai matou? He teka ianei ko koutou i te aroaro o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, a tona taenga mai? 20 Ko koutou hoki to matou kororia, to matou hari. UPOKO 3 1 ¶ Na, i te kore e taea te ngakau te pehi tonu, i pai matou kia mahue ko matou anake i Atene; 2 A tonoa ana e matou a Timoti, to matou teina, he minita na te Atua, he hoa mahi mo matou ki te rongopai o te Karaiti, hei whakau i a koutou, hei whakamarie i a koutou mo to koutou whakapono. 3 Kei whakangaueuetia tetahi e enei tukinotanga: e matau ana hoki koutou he mea momotu ke tatou mo tenei mate. 4 I a matou hoki e noho ana ia koutou, i korero wawe ano matou ki a koutou, tera tatou e tukinotia; ka rite ano ki nga mea o mua, e mohio ana ano koutou. 5 Na reira i te mea te taea toku ngakau te pehi tonu, ka tono tangata atu ahau kia mohio ai ahau ki to koutou whakapono, kei whakawaia pea koutou e te kaiwhakawai, a maumau kau ta matou mahi. 6 Tena ko tenei, i te taenga mai o Timoti i a koutou ki a matou, ka kawe mai i te rongo pai ki a matou mo to koutou
151
1 Teharonika
whakapono, mo to koutou aroha, mo to koutou mahara pai ki a matou i nga wa katoa, e hiahia ana kia kite i a matou, pera me matou e kite i a koutou. 7 Na kua whai whakamarietanga matou, e oku teina, i a koutou i o matou tukinotanga katoa, i o matou tukinotanga, he mea na to koutou whakapono. 8 Ko to matou ora nei hoki tenei, ki te tu tonu koutou i runga i te Ariki. 9 Me aha hoki he whakawhetai ma matou ki te Atua mo koutou, mo nga hari katoa e hari nei matou ki a koutou, i te aroaro o to tatou Atua? 10 Nui atu ta matou inoi i te po, i te ao, kia kite i o koutou kanohi, kia whakaotia ano hoki e matou nga whai o to koutou whakapono i hapa? 11 Na, ma te Atua ake ano, ara ma to tatou Matua, ma to tatou Ariki hoki, ma Ihu Karaiti, e whakatika to matou ara ki a koutou. 12 Ma te Ariki ano koutou e mea kia nui, kia hira te aroha tetahi ki tetahi, ki nga tangata katoa hoki, kia penei ano me matou ki a koutou. 13 Kia whakaukia ai o koutou ngakau he mea kore he i runga i te tapu i te aroaro o te Atua, o to tatou Matua, i te taenga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, ratou ko tana hunga tapu katoa.
14 Ki te whakapono hoki tatou kua mate a Ihu, kua ara ake ano, waihoki ko te hunga e moe ana i roto ia Ihu ka arahina tahitia mai me ia e te Atua. 15 Ko ta matou korero hoki tenei ki a koutou, he mea ki mai na te Ariki, ko tatou te hunga e ora ana, e toe nei ki te haerenga mai o te Ariki, e kore e puta ki mua i te hunga kua moe. 16 No te mea ko te Ariki pu ano e heke iho i te rangi me te karanga, me te reo o te tino anahera, me te tetere a te Atua: a ko te hunga kua mate i roto i a te Karaiti ka matua ara; 17 Ko reira tatou, te hunga kua mahue ki te ora, kahakina ngatahitia atu ai me ratou i runga i nga kapua, ki te whakatau ki te Ariki i te rangi: na ka noho tonu tatou ki te Ariki. 18 Na, he kupu enei hei whakamarie ma koutou tetahi i tetahi. UPOKO 5 1 Ko nga wa ia me nga taima, e oku teina, kahore he take e tuhituhi atu ai ahau ki a koutou. 2 E matau pu ana hoki koutou, tera e haere mai te ra o te Ariki ano he tahae i te po. 3 I a ratou hoki e ki ana, He rangimarie, he ora; ko reira te mate huaki tata ai ki a ratou, ka pera me te mamae o te wahine hapu; a e kore ratou e mawhiti. 4 Ko koutou ia, e oku teina, kahore i roto i te pouri, e rite ai ki ta te tahae te hopu a taua ra i a koutou. 5 He tama koutou katoa no te marama, he tama no te ra: ehara tatou i te po, ehara i te pouri. 6 Heoi aua tatou e moe, kei pera me era atu; engari kia mataara tatou, kia whai whakaaro. 7 Ko te hunga hoki e moe ana, e moe ana i te po; a ko te hunga e haurangi ana, e haurangi ana i te po. 8 Kia whai whakaaro tatou, ko tatou nei te hunga o te ra, kia kakahuria iho te whakapono me te aroha hei pukupuku; hei potae hoki ko te tumanako atu ki te ora. 9 Kihai hoki tatou i meinga e te Atua mo te riri, engari kia whiwhi ai ki te ora i roto i to tatou Ariki, i a Ihu Karaiti; 10 I mate mo tatou, ahakoa tatou mataara, moe ranei, kia ora tahi ai me ia. 11 Na, whakamarie koutou tetahi i tetahi, hanga hoki te pai o tetahi e tetahi, peratia me ta koutou e mea mai na. 12 He mea ano tenei na matou ki a koutou, e oku teina, kia matau ki te hunga e mahi ana i roto i a koutou, e tohutohu ana i a koutou i roto i te Ariki, e whakatupato ana i a koutou; 13 Kia nui whakaharahara ano o koutou whakaaro ki a ratou i runga i te aroha, me whakaaro ki ta ratou mahi. Kia mau ta koutou rongo ki a koutou ano. 14 Na ko ta matou whakahau tenei ki a koutou, e oku teina, whakatupatoria te hunga whakakeke, whakamarietia te hunga ngakau rahirahi, tautokona ake te hunga ngoikore, kia manawanui ki nga tangata katoa. 15 Kia tupato kei hoatu he kino mo te kino e tetahi ki tetahi; engari whai tonu i te pai, i roto i a koutou ano, i nga tangata katoa ano hoki. 16 Kia hari tonu. 17 Kei whakamutua te inoi. 18 I nga mea katoa me whakawhetai atu; ko ta te Atua hoki tenei i pai ai i roto ia Karaiti Ihu hei mahi ma koutou. 19 Kei tineia te Wairua.
UPOKO 4 1 Na, he mea tenei na matou ki a koutou, e oku teina, he whakahau tenei i a koutou i roto i te Ariki, i a Ihu, kua riro atu na hoki i a koutou te tikanga mo ta koutou haere, mo ta koutou whakamanawareka ki te Atua, kia tino hira rawa ano a koutou. 2 E matau ana hoki koutou ki nga tikanga i whakatakotoria atu e matou ki a koutou i roto i te Ariki, ia Ihu. 3 Ko ta te Atua hoki tenei i pai ai, ara ko to koutou whakatapunga, kia mawehe koutou i te moepuku. 4 Kia matau koutou katoa ki tona tinana, kia mau i runga i te tapu, i te honore; 5 Kaua i runga i te hiahia taikaha, kei rite ki nga tauiwi kahore nei e matau ki te Atua. 6 Kia kaua tetahi e tinihanga, e whakapati i te mea a tona teina: no te mea ko te Ariki te kairapu utu mo era katoa; ko ta matou hoki ia i korero ai i mua, i whakaatu atu ai ki a koutou. 7 Kihai hoki tatou i karangatia e te Atua ki te poke, engari ki te tapu. 8 Na, ko te tangata e whakahawea ana, ehara tana i te whakakorekore ki te tangata, engari ki te Atua, nana nei i homai tona Wairua Tapu ki a tatou. 9 Na, ko te aroha ki nga teina, kahore a koutou mea e tuhituhi atu ai ahau ki a koutou: he mea whakaako hoki koutou na ano e te Atua ki te aroha tetahi ki tetahi. 10 Ko ta koutou hoki tena e mea na ki nga teina katoa a puta noa i Makeronia. 11 Me whai hoki kia ata noho, kia mahi i a koutou ake mahi, kia mahi ko o koutou ringa ake, kia rite ki ta matou i ako ai ki a koutou; 12 Kia pai ta koutou haere ki te hunga o waho, kia kaua ai e hapa tetahi mea. 13 E kore ia ahau e pai, e oku teina, kia kuware koutou ki te hunga kua moe, kei koingo koutou, kei pera me era atu kahore nei o ratou tumanakotanga atu.
152
1 Teharonika
20 Kaua e whakahawea atu ki nga mahi poropiti. 21 Whakamatautauria nga mea katoa; kia mau ki te pai. 22 Mawehe atu i nga ahua katoa o te kino. 23 A ma te Atua pu ano o te rangimarie e tino whakatapu rawa koutou; a kia tiakina o koutou wairua katoa, o koutou wairua, o koutou tinana, kia hekore, i te taenga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 24 He pono te kaikaranga ia koutou, mana ano e whakaoti. 25 E oku teina, inoi mo matou. 26 Oha atu ki nga teina katoa, hei te kihi tapu. 27 He tohe atu tenei naku ki a koutou i runga i te Ariki, kia korerotia tenei pukapuka ki nga teina tapu katoa. 28 Kia tau ki a koutou te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine. (Ua papaihia te episetole matamua i to Tesalonia mai Ateno mai).
153
2 Teharonika
5 Kahore ranei koutou e mahara i ahau ano i a koutou, i korerotia e ahau enei mea ki a koutou? 6 Na ka matau koutou inaianei ki te mea e arai ana, kia whakakitea mai ra ano ia a tona taima. 7 No te mea kei te mahi inaianei te mea ngaro o te kino, otira tera tetahi kei te arai inaianei, kia whakawateatia rawatia ano ia. 8 Ko reira whakakitea mai ai taua tangata kino, e whakangaromia e te Ariki ki te manawa o tona mangai, e whakangaromia ki te marama o tona taenga mai; 9 Ara ko ia, i rite nei tona haerenga mai ki te mahi a Hatana, i runga i te kaha katoa, i nga tohu, i nga merekara teka; 10 Me nga mahi tinihanga katoa o te he i roto i te hunga e whakangaromia ana; no te mea kihai ratou i whiwhi ki te aroha o te pono, kia ora ai ratou. 11 Mo konei ka tukua atu e te Atua ki a ratou he pohehe kaha, kia whakapono ai ratou ki te teka. 12 Kia mate katoa te hunga kahore i whakapono ki te pono, i ahuareka ke ki te he. 13 E tika ana kia whakawhetai atu matou ki te Atua i nga wa katoa mo koutou, e oku teina e arohaina nei e te Ariki, no te mea kua whiriwhiria koutou e te Atua no te timatanga ki te ora, i runga i te whakatapu a te Wairua, i te whakapono ki te pono. 14 Ko te mea tena i karangatia ai koutou e ia, he mea na ta matou rongopai, kia whiwhi ai ki te kororia o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 15 Heoi, e oku teina, e tu koutou: kia mau ki nga whakarerenga iho i whakaakona ai koutou e te kupu, e ta matou pukapuka ranei. 16 Na, ko to tatou Ariki, ko Ihu Karaiti ano, ko te Atua, ko to tatou Matua, i aroha mai nei ki a tatou, i homai nei ki a tatou e te aroha noa te whakamarietanga mutungakore, me te tumanako pai; 17 Whakamarietia o koutou ngakau, whakau hoki i a koutou ki nga kupu pai katoa, ki nga mahi katoa.
UPOKO 1 1 Na Paora, na ratou ko Hirawanu, ko Timoti, ki te hahi o te hunga o Teharonika i roto i te Atua, i to tatou Matua, i te Ariki hoki, i a Ihu Karaiti. 2 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 3 E tika ana kia whakawhetai matou ki te Atua i nga wa katoa mo koutou, e oku teina, he mea tika hoki, no te mea e tupu ana to koutou whakapono, nui atu hoki te aroha o koutou katoa, o tetahi, o tetahi; 4 I whakamanamana ai matou ki a koutou i roto i nga hahi a te Atua ki to koutou manawanui, ki to koutou whakapono i roto i o koutou whakatoi katoa, i nga tukinotanga hoki e whakaririka kau na koutou. 5 He tohu tenei mo te tika o ta te Atua whakawa, kia kiia ai koutou he tau mo te rangatiratanga o te Atua, e mamae nei koutou: 6 He mea tika hoki ki te Atua kia utua e ia nga tukinotanga ki te hunga e whakararu ana ia koutou; 7 A ki a koutou e tukinotia ana, okioki tahi me matou, ina whakakitenga mai te Ariki, a Ihu i te rangi me ana anahera kaha. 8 I roto i te mura ahi e rapu utu ana i te hunga kahore e matau ki te Atua, kahore hoki e ngohengohe ki te rongopai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti; 9 Ko te utu mo ratou he whakangaromanga, he mea mau tonu, i te aroaro ano o te Ariki, i te kororia ano hoki o tona kaha; 10 Ina haere mai ia kia whakakororiatia i roto i tana hunga tapu, kia whakamoemititia i roto i te hunga whakapono katoa i taua ra; 11 Koia matou ka inoi tonu nei mo koutou, kia kiia koutou e to tatou Atua he tau mo tenei karangatanga, kia whakaotia ano hoki e ia i runga i te kaha nga mea katoa i paingia e tona atawhai, me te mahi ano o te whakapono. 12 Kia whakakororiatia ai te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti i roto i a koutou, me koutou hoki i roto ia ia, kia rite ki te aroha noa o to tatou Atua, o te Ariki hoki, o Ihu Karaiti.
UPOKO 3 1 ¶ Heoi, e oku teina, inoi mo matou, kia rere te kupu a te Ariki, kia whai kororia, kia pera me ia i a koutou. 2 Kia ora ai hoki matou i nga tangata poauau, i nga tangata kino: kahore hoki nga tangata katoa e whakapono. 3 Otira e pono ana te Ariki, mana koutou e whakau, e tiaki i te kino. 4 Na eu ana to matou whakaaro i roto i te Ariki ki a koutou, kei te mahi koutou, a ka mahi ano i a matou e whakahau nei ki a koutou. 5 Ma te Ariki hoki e whakatika o koutou ngakau ki te aroha o te Atua, ki te tatari marie ki a te Karaiti. 6 Na, ko ta matou whakahau tenei ki a koutou, e oku teina, i runga i te ingoa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, kia mawehe ke koutou i nga teina katoa e he ana te whakahaere, kahore nei e rite ki te whakarerenga iho i riro mai i a tatou. 7 E matau ana hoki koutou ki nga mea e tika ai ta koutou whakarite ki a matou: kihai hoki i he ta matou whakahaere i roto ia koutou; 8 Kihai hoki matou i kai noa i te taro a tetahi; heoi mahia ana e matou ki te mahi, ki te uaua, i te po, i te ao, kei whakataimahatia e matou tetahi o koutou.
UPOKO 2 1 Na, he mea tenei na matou ki a koutou, e oku teina, mo te taenga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, mo to tatou huihuinga atu ano ki a ia. 2 Kei hohoro te rurea o koutou hinengaro, kei ohorere ranei i ta te wairua, i ta te kupu, i ta te pukapuka ranei e kiia ana na matou, e mea ana kua tata te ra o te Karaiti. 3 Kei mamingatia koutou e te tangata i tetahi mea: e kore hoki e tae mai taua ra, kia matua tae mai te takanga atu, ka whakakitea mai ano hoki te tangata o te hara, te tama a te whakangaromanga; 4 He hoariri nei ia, e whakakake ana ia ia ki runga ake i nga mea katoa e kiia ana he Atua, e karakiatia ana; kia noho ai ia i te whare tapu o te Atua, hei whakaatu i a ia ko te Atua ia.
154
2 Teharonika
9 Ehara i te mea kahore o matou mana, engari kia meinga ai matou hei tauira mo koutou, kia rite ai ta matou ki ta matou. 10 I a matou hoki e noho ana i a koutou, ko ta matou whakahau tenei ki a koutou, ki te kore tetahi e pai ki te mahi, kaua ia e kai. 11 Ka rongo hoki matou tera etahi e he ana te whakahaere i roto i a koutou, kahore rawa e mahi, engari e pokanoa ana ki a ratou. 12 Na, ko ta matou ako, ko ta matou whakahau tenei ki aua tangata pera, i roto i to tatou Ariki, i a Ihu Karaiti, me mahi marie ratou, ka kai ia ratou na ake kai. 13 Ko koutou ia, e oku teina, kei ngakaukore ki te mahi pai. 14 Na ki te kore tetahi e ngohengohe ki ta matou kupu i tenei pukapuka, tirohia iho taua tangata, kei piri koutou ki a ia, kia whakama ai ia. 15 Otiia kaua e mea he hoariri ia, engari whakatupatoria, ano he teina. 16 Na, ma te Ariki pu o te rangimarie e hoatu te rangimarie ki a koutou i nga wa katoa, i nga mea katoa. Kia noho te Ariki ki a koutou katoa. 17 Ko te oha aku a Paora, na toku ringaringa ake, ko te tohu ia i nga pukapuka katoa: he pena taku tuhituhi. 18 Kia tau ki a koutou katoa te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine. (Ua papaihia te piti o te episetole i to Tesalonia mai Ateno mai).
155
1 Timoti
19 Kia mau ki te whakapono me te hinengaro pai; he mea nei kua akiritia atu e etahi ki te whakapono, he mea pakarukaru. 20 No ratou a Haimeniu raua ko Arehanera; kua tukua nei e ahau ki a Hatana, kia whakaakona ai kia kaua e kohukohu.
UPOKO 1
UPOKO 2
1 ¶ Na Paora, na te apotoro a Ihu Karaiti, he mea whakarite e te Atua, e to tatou Kaiwhakaora, e Ihu Karaiti hoki, ko ia ta tatou e tumanako atu nei; 2 Ki a Timoti, ki taku tamaiti pono i roto i te whakapono: Kia tau te aroha noa, te mahi tohu, te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na Ihu Karaiti hoki, na to tatou Ariki. 3 Ka rite ki taku inoi ki a koe, i ahau e haere ana ki Makeronia, kia noho koe i Epeha, hei whakatupato i etahi kia kaua e whakaako i tetahi atu whakaakoranga; 4 Kaua hoki e whai whakaaro ki nga korero tito noa, ki nga whakapapa tupuna kahore nei e whai mutunga, hei tautohetohe, kaua ki te hanga i te pai i runga i te whakapono; 5 Na, ko te tukunga iho o te ture ko te aroha no roto i te ngakau ma, i te hinengaro pai, i te whakapono tinihangakore. 6 Kua kotiti ke nei etahi, kotiti ke ana ki nga korero teka noa; 7 Ki ta ratou hiahia hei kaiwhakaako i te ture; kahore hoki e mohio ki ta ratou e korero nei, ki ta ratou ranei e korero nei. 8 Otira e matau ana tatou he mea pai te ture, ki te rite te meatanga e te tangata ki ta te ture tikanga; 9 E mohio ana hoki ki tenei, kare te ture i hanga mo te tangata tika, engari mo te hunga tutu, mo te tutu, mo te hunga karakiakore, mo te hunga hara, mo te hunga tapu, mo te poke, mo nga kaikohuru papa, mo nga kaikohuru i nga whaea, mo nga kaikohuru tangata; 10 Mo te hunga moepuku, mo te hunga e poke ana i te tangata, mo te tahae tane, mo te hunga korero teka, mo te oati teka, a ki te mea tera atu tetahi mea e puta ke ana i te whakaakoranga tika; 11 Kia rite ki te rongopai o te kororia o te Atua hari, ki te mea kua tukua mai ki ahau. 12 E whakawhetai atu ana ahau ki a Karaiti Ihu, ki to tatou Ariki, nana nei ahau i whakakaha; 13 I mua nei i te tangata kohukohu, i whakatoi, i tukino: heoi i tohungia ahau, no te mea i mahi kuware ahau i runga i te whakaponokore. 14 Nui atu hoki te aroha noa o to tatou Ariki, hui tahi me te whakapono, me te aroha i roto ia Karaiti Ihu. 15 He pono te korero, he pai hoki kia tangohia rawatia, I haere mai a Karaiti Ihu ki te ao ki te whakaora i te hunga hara; ko ahau te rangatira o ratou. 16 Heoi na konei ahau i tohungia ai, kia ai ko ahau ki mua hei whakaaturanga ma Ihu Karaiti i nga manawanui maha, hei tohu ki te hunga e whakapono ki a ia a muri ake nei, kia ora tonu ai ratou. 17 Na, ki te Kingi ora tonu, e kore nei e pirau, e kore nei e kitea, ko ia nei anake te Atua matau, waiho atu ia ia te honore me te kororia ake ake. Amine. 18 Ka tukua atu nei e ahau tenei kupu ako ki a koe, e taku tamaiti, e Timoti, ko te poropititanga ano tenei i puta mai i mua mou, hei mea i a koe kia whawhai i te whawhai pai;
1 ¶ Na, ko taku whakahau tenei i te tuatahi o nga mea katoa, kia puta nga inoi, nga karakia, nga inoi wawao, nga whakawhetai, mo nga tangata katoa; 2 Mo nga kingi, mo te hunga whai mana katoa; kia ata noho marie ai tatou i runga i te karakia pai, i te ngakau tika. 3 He mea pai tenei, he mea e manakohia ana i te aroaro o te Atua, o to tatou Kaiwhakaora; 4 Ko tana nei e pai ai ko nga tangata katoa kia ora, kia haere mai hoki ki te matauranga ki te pono. 5 Kotahi tonu te Atua, kotahi te takawaenga o te Atua, o nga tangata, ko ia ano he tangata, ara ko Karaiti Ihu; 6 I hoatu nei ia ia hei utu mo te katoa, hei whakaatu i nga wa e tika ai. 7 A meinga ana ahau hei kaikauwhau, hei apotoro mo taua mea, (he pono taku korero i roto i a te Karaiti, kahore aku teka;) hei kaiwhakaako mo nga Tauiwi i runga i te whakapono, i te pono. 8 Na ko taku e pai ai ko nga tane kia inoi i nga wahi katoa, kia tapu nga ringa ina ara, kaua he riri, he ruarua. 9 ¶ Waihoki ko nga wahine kia mau ki nga kakahu whakapaipai, kia mau te whakama, kia whai whakaaro; kauaka te makawe whiri, te koura, te peara, te kakahu utu nui; 10 Engari ko te mea e tau ana mo nga wahine e whakaae ana ki te karakia, me nga mahi pai. 11 Me ako marie te wahine, kia nui te ngohengohe. 12 E kore hoki e tukua e ahau te wahine kia whakaako, kia neke ake ranei tana tikanga i ta te tane, engari me ata noho. 13 Ko Arama hoki kua hanga i mua, muri iho ko Iwi. 14 A kihai a Arama i tinihangatia, ko te wahine ia i tinihangatia, a taka ana ki te he. 15 Otira ka ora ia i te whanautanga tamariki, ki te mau tonu to ratou whakapono, aroha, tapu, whakaaro. UPOKO 3 1 He pono te korero, Ki te hiahia tetahi ki te mahi pihopa, e hiahia ana ia ki te mahi pai. 2 Na, ko te pihopa, kia kaua e ekengia e te kupu, he tahu no te wahine kotahi, kia mataara, kia whai whakaaro, kia pai nga whakahaere, kia atawhai ki te manaaki tangata, kia whai ngakau ki te whakaako; 3 Kaua e kakai waina, kia kaua e patu, kia kaua e apo ki te taonga paruparu; engari kia manawanui, kaua e totohe, kaua e apo; 4 Kia pai tana tohutohu i tona whare; 5 (Ki te kore hoki tetahi tangata e matau ki te tohutohu i tona whare ake, me pehea ka tiaki ai ia i te hahi a te Atua?) 6 Kauaka i te tauhou, kei whakakake, ka tau to te rewera he ki a ia. 7 A kia pai te korero mona a te hunga o waho; kei taka ia ki te tawai, ki te mahanga hoki a te rewera. 8 Waihoki ko nga rikona kia tu kaumatua, kaua e arero rua, kaua e matenui ki te waina, kaua e whai ki te taonga paruparu;
156
1 Timoti
UPOKO 5
9 Kia ma o te hinengaro kia mau ki te mea ngaro o te whakapono. 10 Na, kia matua whakamatautauria enei; katahi ratou ka tuku ki te mahi rikona, ki te kore e ekengia e te he. 11 Oia atoa ta ratou mau vahine ia haapao maitai, eiaha ei pari parau, ia haapao maitai, ia haapao maitai i te mau mea atoa ra. 12 Ko nga rikona, kia kotahi te hoa wahine; 13 Ki te pai hoki ta ratou mahi rikona, ka whiwhi ratou ki te turanga pai mo ratou, ka nui hoki to ratou maia i runga i te whakapono ki a Karaiti Ihu. 14 Ka tuhituhi atu nei ahau i enei mea ki a koe, e mea ana ka tae wawe atu ki a koe; 15 Ki te roa ia ahau, kia matau ai koe ki te tikanga mo tau mahi i roto i te whare o te Atua, ko te hahi nei ia a te Atua ora, ko te pou, ko te turanga o te pono. 16 A, kahore rawa he tautohetohe, he nui te mea ngaro o te karakia: i whakakitea mai te Atua i roto i te kikokiko, i whakatikaia e te Wairua, i kitea e nga anahera, i kauwhautia ki nga tauiwi, i whakaponohia ki te ao, i tangohia atu ki te kororia. UPOKO 4 1 ¶ Na he korero marama ta te Wairua, ko a nga wa o muri nei ka kotiti ke atu etahi i te whakapono, ka whakarongo ki nga wairua tinihanga, ki nga whakaakoranga a nga rewera; 2 Te korero teka i runga i te hianga; i tahuna o ratou hinengaro ki te rino wera; 3 E riri ana kia kaua e marena, kia kaua e kai i nga kai i hanga e te Atua hei mea ma te hunga e whakapono ana, e matau ana hoki ki te pono, me te whakawhetai ano ratou. 4 He pai hoki nga mea katoa i hanga e te Atua, kahore he mea hei rukenga, ina tangohia i runga i te whakawhetai. 5 He mea hoki i whakatapua na te kupu a te Atua, na te inoi. 6 Ki te whakamahara koe i nga teina ki enei mea, he minita pai koe na Ihu Karaiti, he mea whakatupu ake i runga i nga kupu o te whakapono, o te whakaako pai kua whaia nei e koe a tae noa mai ki naianei. 7 Engari whakarerea nga korero tito noa a nga ruruhi, engari me whakatahe koe i runga i te karakia pai. 8 He iti nei te pai o te whakamahi i te tinana; 9 He pono tenei korero, he pai hoki kia tangohia rawatia. 10 Koia hoki matou ka mahi, ka tohe, no te mea kua whakawhirinaki matou ki te Atua ora, ko ia nei te Kaiwhakaora o nga tangata katoa, engari rawa ia o te hunga e whakapono ana. 11 Me whakahau enei mea, me whakaako. 12 Kei whakahawea tetahi ki a koe, he taitamariki nou; engari hei tauira koe ki te hunga whakapono, tau kupu, tau whakahaere, tou aroha, tou whakapono, tou ngakau ma. 13 Kia aro nui koe ki te korero pukapuka, ki te whakahauhau, ki te whakaako, kia tae atu ra ano ahau. 14 Kei waiho noa te mea homai noa kei roto na i a koe, i homai ra ki a koe he mea poropiti, i te whakapanga ai o nga ringaringa o nga kaumatua. 15 Whakaaroa enei mea; kia tino hoatu koe ki a ratou; kia kitea ai e te katoa tou pai. 16 Kia tupato ki a koe ano, ki te whakaakoranga hoki; kia mau ki enei mea: ki te mea hoki koe i tenei, ka whakaora koe ia koe ano, i te hunga ano hoki e whakarongo ana ki a koe.
157
1 ¶ Kaua e whakatupehupehu ki te kaumatua; engari ata korerotia atu ano he matua; ko nga taitamariki hoki ano he teina; 2 Ko nga ruruhi ano he whaea; ko nga teina ano he tuahine, kia ma katoa. 3 Whakahonoretia nga pouaru, ara nga tino pouaru. 4 Ki te mea ia he tamariki, he mokopuna ranei a tetahi pouaru, kia matua whakaako ratou i te karakia pai i roto i to ratou kainga, kia utua hoki ta o ratou matua: he mea pai hoki tena, he mea e manakohia ana i te aroaro o te Atua. 5 Na, ko te tino pouaru, ko te mea mokemoke, e tumanako ana ia ki te Atua, e mau tonu ana ki nga inoi, ki nga karakia, i te po, i te ao. 6 Ko te pouaru ia e whai ana ki nga ahuareka a te tinana he tupapaku ia e ora ana. 7 Akona atu enei mea, kei ekengia ratou e te kupu. 8 Engari ki te kore tetahi e whakaaro ki ona ake, a ki te hunga rawa ano o tona whare, kua whakakahoretia e ia te whakapono, a he kino atu tana i ta te tangata whakaponokore. 9 Kaua tetahi pouaru e whakaurua ki te rarangi i raro i te ono tekau o ona tau, hei te wahine i tuturu ki te tane kotahi; 10 E korerotia paitia ana mo nga mahi pai; mehemea ia i whakatupu tamariki, mehemea ia i atawhai manuhiri, mehemea i horoi i nga waewae o te hunga tapu, mehemea ia i atawhai i te hunga e tukinotia ana, mehemea ia i whai i nga mahi pai katoa. Ko nga pouaru taitamariki ia me whakarere: ki te tupu hoki to ratou whakaaro poauau ki a te Karaiti, ka marena; 12 Ka tau te he ki a ratou, no te mea kua whakarerea e ratou to ratou whakapono tuatahi. 13 Na ka ako ratou ki te noho mangere, ki te kopikopiko ki tenei whare ki tera whare; a ehara i te mea he mangere anake, engari he mangere, he pokanoa ki te korero i nga mea e kore e tika. 14 Koia ahau ka mea ai kia marena nga pouaru taitamariki, kia whanau tamariki, kia tohutohu i nga mea o te whare, kia kaua e hoatu ki te hoariri tetahi take tawai. 15 Kua tahuri ke nei hoki etahi ki te whai ia Hatana. 16 Ki te mea he pouaru a tetahi tangata whakapono ranei, a tetahi wahine whakapono ranei, mana ano ratou e atawhai, kaua hoki te hahi e whakataimahatia; hei atawhainga mo nga tino pouaru. 17 Kia nui ake te honore mo nga kaumatua e tohutohu pai ana; engari rawa ia mo te hunga ko ta ratou nei mahi ko te kupu, ko te whakaako. 18 E mea ana hoki te karaipiture, Kaua e whakamokatia te mangai o te kau patu witi. Me tenei hoki, Ka tika te utu mo te kaimahi. 19 Kaua e whakarongo ki te whakawa mo te kaumatua, kia puta ra ano i nga kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei. 20 Ko te hunga hara riria i te aroaro o te katoa, kia mataku ai etahi. 21 Ko taku kupu tenei ki a koe i te aroaro o te Atua, o Ihu Karaiti hoki, o nga anahera whiriwhiri, puritia enei mea, kaua e pokaia he tikanga, kaua e mahi i runga i te whakahoa. 22 Kaua e whakapakia ohoreretia nga ringa ki tetahi tangata, kaua ano e uru ki nga hara o te tangata ke: kia mau tou harakore.
1 Timoti
23 Kati tou inu wai; engari hei te waina mau, kia iti, hei mea mo tou puku, mo ou mate e honohono na. 24 Ko nga hara o etahi tangata marama noa ake, e haere ana i mua ki te whakawakanga; ko etahi tangata e whai ana i muri. 25 Waihoki ko nga mahi pai e marama noa ake ana; a ko nga mea ke atu e kore e taea te huna.
18 Kia mahi ratou i te pai, kia hua a ratou mahi pai, kia tatanga ki te ohaoha, ki te whakawhiwhi i etahi; 19 Me te whakatakoto ano he turanga pai mo ratou mo nga ra o muri, kia mau ai ratou ki te ora tonu. 20 E Timoti, tiakina te mea kua tukua ki a koe; 21 Kua waiho nei hei tikanga ma etahi, a he ake ratou ki te whakapono. Kia tau te aroha noa ki a koe. Amine. (Ko te mea tuatahi ki a Timoti i tuhituhia no Raorikia, ko te pa nui rawa atu o Pirikia Pakatiana.)
UPOKO 6 1 Kiia iho e nga pononga whai rangatira katoa he mea tika mo o ratou rangatira ake nga honore katoa, kei korerotia kinotia te ingoa o te Atua me tana ako. 2 Kaua era i nga rangatira whakapono e whakahawea ki a ratou, no te mea he teina ratou; engari kia nui te mahi ki a ratou, no te mea e whakapono ana ratou, e arohaina ana, e uru ana ki te pai. Akona enei mea, me whakahau atu. 3 Ki te rere ke te whakaako a tetahi, ki te kore e whakaae ki nga kupu pai, ki nga kupu a to tatou Ariki a Ihu Karaiti, ki te whakaakoranga ano hoki e rite ai te karakia; 4 E whakakake ana ia, kahore ona mohio ki tetahi mea, engari ka minamina ki nga uiuinga, ki nga totohe kupu, no reira te hae, te totohe, te korero kino, te whakaaro kino; 5 Nga tautohetohenga parori ke a nga tangata ngakau kino, kahore nei o ratou pono, e mahara ana ko te karakia pai te taonga: mawehe atu i enei mea. 6 He taonga nui ano ia te karakia pai hui tahi ki te ngakau tatu. 7 Kahore hoki he mea i mauria mai e tatou ki tenei ao, e kore hoki e ahei te mau atu e tatou tetahi mea. 8 Ki te mea he kai ta tatou, he kakahu, ka makona tatou i era. 9 Ko te hunga ia e hiahia ana kia whai taonga, ka taka ratou ki te whakamatautauranga, ki te mahanga, ki te tini o nga hiahia kuware e kino ai, e totohu ai nga tangata ki te whakangaromanga, a huna iho. 10 He putake hoki no nga kino katoa te aroha ki te moni: he minamina ki tenei i kotiti ke ai etahi i te whakapono, a werohia iho ratou ki nga mamae maha. 11 Ko koe ia, e te tangata a te Atua, oma atu i enei; whaia te tika, te karakia pai, te whakapono, te aroha, te manawanui, te ngakau mahaki. 12 Whawhaitia te whawhai pai o te whakapono, hopukia atu te ora tonu, ko te mea hoki tena i karangatia ai koe, a whakaaetia ana e koe te whakaaetanga pai i te aroaro o nga kaititiro tokomaha. 13 Ko taku ako atu tenei ki a koe i te aroaro o te Atua, nana nei nga mea katoa i whai ora ai, o Karaiti Ihu ano hoki, nana nei i whakapuaki te whakaaetanga pai i te aroaro o Ponotio Pirato; 14 Kia mau ki tenei ture, kei whai koha, kei whakahengia, kia puta ra ano to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. 15 Mana e whakakite mai a ona wa, ko ia anake te Kaha Rawa, te Kingi o nga kingi, te Ariki o nga ariki; 16 Ko ia anake e kore e mate, e noho ana ia i te marama e kore e taea atu e tetahi; kahore ia i kitea e tetahi, kahore ano hoki e ahei kia kite: waiho atu ia ia te honore me te kaha ake ake. Amine. 17 Akona te hunga i nga taonga o tenei ao kia kaua e whakakake te ngakau, kia kaua e whakawhirinaki ki nga taonga pahuhu noa, engari ki te Atua ora, ko ia hoki hei homai nui i nga mea pai katoa hei mea ma tatou;
158
2 Timoti
3 Tukua atu nga mamae ki a koe, kia rite ki te hoia pai a Ihu Karaiti. 4 Ki te whakahoia tetahi tangata, e kore ia e whakararurarutia e nga mea o te ao; kia ahuareka ai ki a ia te tangata i whiriwhiri ai ia ia hei hoia. 5 Ki te whakataetae ano tetahi e kore ia e karaunatia, ki te kore e rite ki ta te ture tana whakataetae. 6 Ko te tikanga tenei ko te kaingaki e mahi ana kia kai wawe i nga hua. 7 Whakaaroa aku e korero nei; a ma Ihowa e homai ki a koe he ngakau mahara i nga mea katoa. 8 Kia mahara ki a Ihu Karaiti, he uri no Rawiri, i ara ake i te hunga mate, e ai ki taku rongopai: 9 Ko te mea ano ia i pangia ai ahau e nga mamae, a hereherea noatia iho, ano he tangata mahi kino; otira e kore te kupu a te Atua e herea. 10 Koia ahau i whakaririka kau ai ki nga mea katoa he mea mo te hunga whiriwhiri, kia whiwhi ai ratou ki te ora i roto ia Karaiti Ihu, ki te kororia mutungakore ano hoki. 11 He pono te korero, Ki te mate tahi tatou me ia, ka ora tahi ano tatou me ia. 12 Ki te mamae tatou, ka whakakingitia tahitia tatou me ia: ki te whakakahore tatou, ka whakakahoretia ano tatou e ia; 13 Ki te kore tatou e whakapono, e mau tonu ana tona pono: e kore e ahei te whakakahore ia ia ano. 14 Whakamaharatia ratou ki enei mea, me kauwhau i te aroaro o te Ariki, kia kaua e tautohetohe ki nga kupu huakore, ki nga mea whakaputa ke i nga kaiwhakarongo. 15 Kia puta tou uaua ki te aroaro o te Atua, he mea e manakohia ana, he kaimahi e kore e whakama, e whawha tika ana i te kupu o te pono. 16 Mawehe atu i nga korero whakarihariha, teka noa: ka neke ake hoki te karakia kore. 17 A ka kai ta ratou kupu, ano he mea kua kikohangatia: no ratou a Himeniu raua ko Piritu; 18 Kua he nei ki te pono, e mea ana kua pahemo ke te aranga mai; turakina iho e ratou te whakapono o etahi. 19 E u ana ia te turanga a te Atua, ko tona hiri hoki tenei, E matau ana te Ariki ki ana ake. Me tenei hoki, Kia mawehe ke i te he nga tangata katoa e whakahua ana i te ingoa o te Karaiti. 20 Otiia i te whare nui ehara i te mea he koura kau, he hiriwa kau ranei nga oko, tera ano etahi he mea rakau, he mea oneone; ko etahi hei whakahonore, ko etahi hei tawainga. 21 Na, ki te mea te tangata ia ia kia ma i ena mea, hei oko ia mo te honore, kua oti te whakatapu, te whakapai mo a te rangatira tikanga, rite rawa mo nga mahi pai katoa. 22 Oma atu i nga hiahia taitamariki: whaia te tika, te whakapono, te aroha, te rangimarie, e koutou tahi ko te hunga e karanga ana ki te Ariki i roto i te ngakau ma. 23 A araia atu ano nga uiuinga wairangi, kuware, kia mahara hoki ko aua mea hei whakatupu whawhai. 24 Na e kore e pai kia whawhai te pononga a te Ariki; engari kia ngawari ki nga tangata katoa, kia whai ngakau ki te whakaako, kia manawanui, 25 Kia whakaako marie i te hunga e totohe ana; me kore e hoatu e te Atua ki a ratou he ripeneta e whakaae ai ki te pono; 26 Kia ara ake ai hoki i roto i te mahanga a te rewera te hunga i hopukia hereheretia e ia ki tana i pai ai.
UPOKO 1 1 Na Paora, i paingia e te Atua hei apotoro ma Ihu Karaiti, i runga i te kupu whakaari mo te ora i roto ia Karaiti Ihu, 2 Ki a Timoti, ki taku tamaiti aroha: Kia tau te aroha noa, te mahi tohu, te rangimarie, he mea na te Atua Matua, na Karaiti Ihu hoki, na to tatou Ariki. 3 E whakawhetai ana ahau ki te Atua, e mahi nei ahau ki a ia no oku tupuna mai ano i runga i te hinengaro ma, no te mea kahore e mutu toku mahara ki a koe i aku inoinga i te po, i te ao; 4 Nui atu toku hiahia kia kite ia koe, i ahau e mahara ana ki ou roimata, kia ki ai ahau i te hari; 5 Ka hoki ake nei toku mahara ki te whakapono tinihangakore i roto ia koe; i noho tuatahi ra i roto i tou tupuna wahine, ia Roihi, i tou whaea hoki, ia Unihi; a e u ana toku whakaaro kei roto ano i a koe. 6 Koia ahau ka whakamahara nei i a koe, kia whakaungia ano te ahi, te mea i hoatu na e te Atua, tena kei roto i a koe, he mea na te whakapanga atu o oku ringaringa. 7 Kahore hoki i homai e te Atua ki a tatou te wairua o te wehi; engari to te kaha, to te aroha, to te ngakau mahara. 8 Na, kei whakama koe ki te whakaatu i to tatou Ariki, ki ahau ranei tona herehere: engari uru atu koe ki nga mate o te rongopai, kia rite ki ta te Atua kaha; 9 Nana nei tatou i whakaora, nana hoki tatou i karanga ki te karangatanga tapu; 10 Inaianei kua whakakitea mai nei i te putanga mai o to tatou Kaiwhakaora o Ihu Karaiti, nana nei i whakakahore te mate, a kua whiti mai ki te marama te ora me te matekore, he mea na te rongopai; 11 A meinga ana ahau hei kaikauwhau mo taua mea, hei apotoro, hei kaiwhakaako mo nga Tauiwi. 12 Koia hoki ahau i pangia ai: otira kahore ahau e whakama: e matau ana hoki ahau ki taku i whakapono ai, e u ana toku whakaaro ka taea e ia te pupuri taku i tuku atu ai ki a ia a taea noatia taua ra. 13 Kia mau ki te tauira mo nga kupu tika i rongo ra koe ki ahau, puritia i runga i te whakapono, i te aroha i roto ia Karaiti Ihu. 14 Ko te mea pai i tukua atu ki a koe, me pupuri e te Wairua Tapu e noho ana i roto i a tatou. 15 E matau ana koe ki tenei, i tahuri ke i ahau te hunga katoa i Ahia; no ratou a Paikeru raua ko Heremokeni. 16 Kia tohungia e te Ariki nga tangata o te whare o Onehipora; he maha hoki oku oranga ngakau ia ia, kihai hoki ia i whakama ki toku mekameka. 17 A, ia ia i Roma, i rapu marietia ahau e ia, a kitea ana. 18 Ma te Ariki e tuku ki a ia kia kite i te mahi tohu a te Ariki a taua ra: ko ana mahinga mea hoki maku i Epeha e mohio ana koe. UPOKO 2 1 Na, ko koe, e taku tama, kia kaha i runga i te aroha noa i roto ia Ihu. 2 Ko nga mea hoki i rongo ra koe ki ahau i nga kaiwhakaatu tokomaha, tukua ena ki etahi tangata pono, e pai ana ki te whakaako ki etahi atu.
159
2 Timoti
UPOKO 3 1 Kia mohio ano koe ki tenei, ko a nga ra whakamutunga puta mai nga wa o te he. 2 E aroha hoi te taata ia ratou iho, e nounou tao‘a, e teoteo, e teoteo, e faaino, e faaroo ore i te mau metua, e mauruuru ore, e te viivii; 3 Karekau he aroha maori, he hunga tutu, he whakapae teka, he pukuriri, he pukuriri, he whakahawea ki nga pai; 4 He hunga tinihanga, he whakakake, he ngakau whakakake, he hunga matenui atu ki nga ahuareka i to te Atua; 5 Ko te ahua o te karakia kei a ratou, tona kaha ia whakakahoretia iho: tahuri ke i nga pera. 6 No ratou hoki te hunga e kuhu nei ki roto ki nga whare, e whakaraua ana e ratou nga wahine poauau, e taimaha ana i te hara, e kahakina ana e nga hiahia maha; 7 E ako tonu ana, heoi kahore rawa kia tae ki te matauranga o te pono. 8 E rite ana ki a Hani raua ko Hamapiri i totohe ki a Mohi; 9 Otira e kore ratou e kake haere: ka kitea hoki to ratou kuwaretanga e te katoa, ka pera ano me to raua. 10 Otira kua tino mohio koe ki taku whakaakoranga, ki taku whakahaerenga, ki taku whakaaro, ki taku whakapono, ki taku manawanui, ki taku aroha, ki taku manawanui; 11 Nga whakatoinga, oku matenga i mate ai ahau i Anatioka, i Ikoniuma, i Raihitara; he aha nga whakatoinga i whakatoia ai ahau: heoi whakaorangia ake ahau e te Ariki i roto i era katoa. 12 Ae ra, e whakatoia ano te hunga katoa e hiahia ana kia noho i runga i te karakia i roto ia Karaiti Ihu. 13 Ko te hunga kino ia, me te hunga maminga, ka kake haere te kino, ka tinihanga, a ka mamingatia. 14 Engari kia mau ki nga mea i akona ai koe, i whakapumau na hoki koe, me te mohio ano koe ki tou hunga i akona ai e koe; 15 E mai to tamarii-rii-raa mai â oe i ite i te mau Papai mo‘a, o tei haamaramarama ia oe e tae noa ’tu i te ora i te faaroo i te Mesia ra ia Iesu. 16 No te ha o te Atua nga karaipiture katoa, he pai hoki hei whakaako, hei riri i te he, hei whakatikatika, hei whakaako ki te tika; 17 Kia tino rite ai te tangata a te Atua, rite rawa mo nga mahi pai katoa. UPOKO 4 1 ¶ Ko taku kupu tenei ki a koe i te aroaro o te Atua, o Ihu Karaiti hoki, mana nei e whakawa te hunga ora me te hunga mate i tona putanga mai me tona rangatiratanga; 2 Kauwhautia te kupu; kia tohe i te wa e tika ai, i te wa e tika ai; riria te he, riria, whakatupatoria, me te manawanui, me te whakaako. 3 Tenei ake hoki te wa e kore ai ratou e whakarongo ki te whakaako tika; heoi ka rite ki o ratou hiahia ake, ka apohia e ratou he kaiwhakaako ki a ratou ano, he taringa minamina o ratou; 4 Ka tahuri ke o ratou taringa i te pono, ka anga atu ki nga korero tito noa. 5 Kia mau ia koe i nga mea katoa, tukua atu nga mamae ki a koe, mahia te mahi a te kaikauwhau i te rongopai, whakapaua tau mahi minita.
160
6 Inaianei hoki kei te rite ahau ki te tapaenga atu, kua tata ano te wa hei haerenga moku. 7 Kua whawhaitia e ahau te whawhai pai, kua mutu taku oma, kua mau i ahau te whakapono. 8 Kei te takoto mai i muri nei he karauna o te tika moku, e homai ki ahau e te Ariki, e te kaiwhakawa tika, i taua ra: ehara i te mea ki ahau anake, engari ki te hunga katoa ano hoki e aroha ana ki tona putanga mai. 9 Kia puta tou uaua ki te haere wawe mai ki ahau: 10 Kua whakarerea ahau e Rimaha, he aroha nona ki tenei ao, a haere ana a ki Teharonika; ko Kerekena ki Karatia, ko Taituha ki Raramatia. 11 Ko Ruka anake kei ahau. Tangohia a Maka, arahina mai hei hoa mou: he pai hoki ia ki ahau mo te mahi minita. 12 Kua tonoa e ahau a Tikiku ki Epeha. 13 Ka haere mai koe, mauria mai te koroka i mahue atu i ahau ki Toroa ki a Karapu, me nga pukapuka; tena rawa ia nga kirihipi. 14 He maha nga kino i meatia mai e Arehanera, e te kaimahi parahi ki ahau: ma te Ariki e utu ki a ia kia rite ki ana mahi. 15 Kia tupato hoki koe ki a ia; he nui hoki tana whakakeke ki a matou kupu. 16 I taku korerotanga tuatahi, kahore he tangata i tu hei hoa moku, heoi whakarerea ake ahau e te katoa: kia kaua tenei e whakairia ki a ratou. 17 I tu ia te Ariki ki toku taha, nana hoki ahau i whakakaha; kia tino kitea ai e ahau te kauwhau, kia rongo katoa ai nga tauiwi: a toia mai ana ahau i te mangai o te raiona. 18 Tera ahau e toia mai e te Ariki i roto i nga mahi kino katoa, e whakaorangia hoki tae noa ki tona rangatiratanga i te rangi: waiho atu ia ia te kororia ake ake. Amine. 19 Oha atu ki a Pirihira raua ko Akuira, ki te whare ano hoki o Onehipora. 20 I noho a Eratu i Koriniti: ko Toropimu i mahue atu i ahau ki Miretu, he mate. 21 Kia puta tou uaua ki te haere mai i mua o te hotoke. Tenei te oha atu nei ki a koe a Upuru, a Purena, a Rinuha, a Karauria, me nga teina katoa. 22 Kia noho te Ariki ki tou wairua. Kia tau te aroha noa ki a koutou. Amine. (Te piti o te episetole ia Timoteo, tei faatoroahia ei episekopo matamua no te ekalesia no Ephesia, i papaihia mai Roma mai, i te taime a arataihia ’i Paulo i mua ia Nero i te piti o te taime.)
Taituha UPOKO 1 1 ¶ Na Paora, he pononga na te Atua, he apotoro na Ihu Karaiti, i runga i te whakapono o te hunga whiriwhiri a te Atua, i te matauranga hoki ki ta te pono e rite ai te karakia; 2 I runga ano i te tumanako ki te ora tonu, i whakaaria mai nei e te Atua e kore nei e teka i mua atu o te ao; 3 Nana nei i whakakite mai tana kupu i ona wa, ra te kupu i tukua mai ki ahau, he mea whakarite mai na te Atua, na to tatou Kaiwhakaora; 4 Ki a Taituha, ki taku tamaiti pono i runga i to tatou whakapono tahi: Kia tau te aroha noa, te mahi tohu, te rangimarie, he mea na te Atua Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti, na to tatou Kaiwhakaora. 5 Ko te mea tenei i waiho atu ai koe e ahau ki Kariti, kia whakatikaia ai e koe nga mea e toe ana, kia whakaritea hoki nga kaumatua i tenei pa, i tenei pa, kia pera me taku i whakarite ai ki a koe. 6 Ki te kore tetahi e ekengia e te kupu, he tahu no te wahine kotahi, he tamariki pono ana, kahore e korerotia ki te kino, ki te tutu. 7 Ko te tikanga hoki mo te pihopa kia kaua e ekengia e te kupu, kia rite ki ta te Atua tuari; kia kaua e ngakau nui, kia kaua e riri wawe, kia kaua e kakai waina, kia kaua e patu, kia kaua e whai ki te taonga paruparu; 8 Engari e aroha ana ki te manaaki, e aroha ana ki nga tangata pai, e whai whakaaro ana, e tika ana, e tapu ana, e whai ngakau ana; 9 E u ana te pupuri i te kupu pono i whakaakona atu na, kia taea ai e ia i runga i te tika o te whakaakoranga te whakahauhau, te turaki ano i te hunga e totohe mai ana. 10 He tokomaha hoki te hunga tutu, korero teka noa, tinihanga, engari rawa ia o te kotinga. 11 Me kuku o ratou mangai, e whakaputa ke nei i nga whare katoa, e whakaako ana i nga mea e kore e tika, he whakaaro hoki ki te taonga he. 12 I mea tetahi o ratou, he poropiti no ratou ake, He teka tonu nga Kariti, he kararehe kino, he puhoi te puku. 13 He pono tenei whakaatu. Na reira riria rawatia ratou, kia ora ai to ratou whakapono; 14 Kei whakarongo hoki ki nga kupu tito a nga Hurai, ki nga ture a nga tangata e whakaputa ke ana i te pono. 15 He ma nga mea katoa ki te hunga ma: tena ki te hunga poke, kahore nei o ratou whakapono, kahore he mea ma; heoi kua poke o ratou hinengaro me o ratou hinengaro. 16 Ki ta ratou ki kua matau ratou ki te Atua; engari ko a ratou mahi hei whakakahore ki a ia, he hunga whakarihariha ratou, he hunga tutu, e kore ano e rite ki nga mahi pai katoa. UPOKO 2 1 Engari korerotia nga mea e tau ana ki te whakaako tika. 2 Kia whai whakaaro nga kaumatua, kia whai whakaaro, kia whai whakaaro, kia ora te whakapono, te aroha, te manawanui. 3 Me nga wahine koroheke ano hoki, kia rite ta ratou ki te tikanga mo te hunga tapu, kia kaua e ngautuara, kia kaua e kakai ki te waina, kia whakaako i nga mea pai; 4 Kia whakaakona nga wahine taitamariki kia whai whakaaro, kia aroha ki a ratou tane, kia aroha ki a ratou tamariki; 5 Kia whai whakaaro, kia ma, kia mau ki te kainga, kia pai, kia ngohengohe ki a ratou tane ake, kei korerotia kinotia te kupu a te Atua. 6 Me whakahau atu hoki nga taitamariki kia whai whakaaro. 7 I nga mea katoa kia kitea koe he tauira mo nga mahi pai; 8 Kia tika te korero, kei taea te whakahe; kia whakama ai te tangata ke, te ai he mea e korerotia kinotia ai koutou.
161
9 Ko nga pononga kia ngohengohe ki o ratou rangatira, kia whakamanawarekatia ratou i nga mea katoa; kare e whakahoki mai ano; 10 Kaua e kaia, engari kia kitea he pai, i to ratou pono; kia ai ratou i nga mea katoa hei whakapaipai i te whakaakoranga a te Atua, a to tatou Kaiwhakaora. 11 Kua puta mai hoki te aroha noa o te Atua e whakaora ana ki nga tangata katoa; 12 Hei whakaako ia tatou, kia whakakahoretia e tatou te karakiakore me nga hiahia o te ao, kia noho whakaaro tatou, i runga i te tika, i te karakia pai, i tenei ao; 13 Me te tatari ano ki te mea whakahari e tumanakohia atu nei, ki te putanga kororia mai o te Atua nui, o to tatou Kaiwhakaora hoki, o Ihu Karaiti; 14 I tuku nei ia ia mo tatou, hei hoko ia tatou i roto i nga kino katoa, hei horoi hoki i a tatou hei iwi mana ake, e ngakau nui ana ki nga mahi pai. 15 Korerotia enei mea, whakahaua, riria i runga i te kaha katoa. Kei whakahawea tetahi ki a koe. UPOKO 3 1 Whakamaharatia ratou kia ngohengohe ki nga rangatiratanga, ki nga mana, kia rongo ki nga kaiwhakawa, kia takatu mo nga mahi pai katoa; 2 Kia kaua e korero kino ki tetahi tangata, kia kaua e whawhai, engari kia ngakau mahaki, kia nui te mahaki o te ngakau ki nga tangata katoa. 3 He whakaarokore hoki tatou i mua, he tutu, e tinihangatia ana, he pononga na nga hiahia, na nga whakaahuareka maha, e noho ana i runga i te mauahara, i te hae, he hunga whakarihariha, e mauahara ana tetahi ki tetahi. 4 Otira i muri iho ka puta mai te ngawari me te aroha o te Atua, o to tatou Kaiwhakaora ki nga tangata; 5 Ehara i te mea na nga mahi tika i mahia e tatou, engari na tana mahi tohu i whakaora ai ia i a tatou, he meatanga na te horoinga o te whanautanga hou, na te whakahoutanga o te Wairua Tapu; 6 I ringihia nuitia mai nei e ia ki runga ki a tatou, he mea na Ihu Karaiti, na to tatou Kaiwhakaora; 7 Kia whakatikaia ai tatou e tona aroha noa, kia whiwhi ai ki te taonga i runga i te tumanako ki te ora tonu. 8 He korero pono tenei, e mea ana hoki ahau kia kaha tau kauwhau i enei mea, kia mahara ai te hunga kua whakapono ki te Atua ki te mahi i nga mahi pai. He pai enei mea, he mea pai mo nga tangata. 9 Ko nga uiuinga kuware ia, me nga whakapapa tupuna, whakarerea atu, me nga totohe, me nga whawhai ki nga mea o te ture; he mea horihori hoki ratou, he horihori. 10 Ko te tangata whakapono he, ka kotahi, ka rua nga whakatupatotanga, whakarerea atu; 11 E mohio ana hoki kua whakaputaia ketia taua tangata pera, kei te hara ano hoki, kua mau tona he ki a ia ano. 12 Ka tonoa atu e ahau ki a koe a Aretema, a Tikiku ranei, kia puta tou uaua ki te haere mai ki ahau ki Nikopori: kua takoto hoki taku tikanga kia noho ki reira i te hotoke. 13 Kia puta tou whakaaro kia kawea mai a Hina kaiako ture, raua ko Aporo: kei hapa tetahi mea mo raua. 14 Me ako hoki o tatou ki te mahi i nga mahi pai mo nga wa o te mate, kei huakore ratou. 15 Tenei te oha atu nei ki a koe oku hoa katoa. Oha atu ki te hunga e aroha ana ki a tatou i runga i te whakapono. Kia tau te aroha noa ki a koutou katoa. Amine. (I tuhia ki a Taituha, i whakaritea hei episekopo tuatahi o te hahi o nga Kariti, no Nikopori o Makeronia.)
Ko Pirimona UPOKO 1 1 Na Paora, na te herehere a Ihu Karaiti, na to matou teina hoki, na Timoti, ki a Pirimona, ki to maua hoa aroha, ki to maua hoa mahi; 2 Ki to matou hoa hoia ano hoki ki a Apia, ki a Arakipu hoki, ki te hahi ano hoki i tou whare. 3 Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti. 4 E whakawhetai ana ahau ki toku Atua, mau tonu toku mahara ki a koe i aku inoi; 5 He rongo noku ki tou aroha, ki tou whakapono ki te Ariki, ki a Ihu, a ki te hunga tapu katoa; 6 Mo te whakahoatanga mai o tou whakapono kia whai mana, i runga i te matauranga ki nga pai katoa i roto ia koutou, he mea ki a Karaiti Ihu. 7 He nui hoki to matou koa, marie ana hoki te ngakau i tou aroha, no te mea e ora ana nga ngakau o te hunga tapu ia koe, e toku teina. 8 Mo konei, ahakoa ka nui toku maia i roto i a te Karaiti ki te ako atu ki a koe i te mea e tau ana; 9 Heoi na te aroha i nui atu ai taku inoi ki a koe, ta te tangata ko Paora te koroheke nei, he herehere nei inaianei na Ihu Karaiti. 10 He kupu tenei naku ki a koe mo taku tama, mo Onesimo, i whanau nei i ahau i roto i oku here. 11 I mua kahore he pai ki a koe i mua, tena ko tenei kua whai pai koe, ahau hoki. 12 Kua whakahokia ano ia e ahau: na, kia riro mai ia i a koe, ara ki oku whekau. 13 I mea ano ahau kia puritia ia ki ahau, kia mahi ai ia ki ahau i muri i a koe i runga i nga here o te rongopai; 14 Otira kahore nei koe i pai kia meatia e ahau tetahi mea; kia kaua e mahia he mea hei painga mou, engari ma te ngakau ano. 15 Ko te mea ano pea tenei i haere mai ai ia mo tetahi wa, kia mau pu ai ia ia koe ake ake; 16 Ehara i te mea hei pononga ia inaianei, engari tera atu i te pononga, he teina i nui rawa ai toku aroha, tera ia e nui rawa atu tou, i te kikokiko, i te Ariki ano hoki. 17 Na, ki te mea kua waiho ahau hei hoa mou, manako mai ki a ia me te mea ko ahau. 18 Ki te mea kua he ia ki tetahi mea au, kei a ia ranei tetahi mea au, waiho mai maku tena e whakaaro; 19 He tuhituhi tenei naku, na Paora, na toku ringaringa ake, maku e whakautu; 20 Ae ra, e toku teina, kia whai pai ahau ia koe i roto i te Ariki: kia ora toku ngakau i roto i te Ariki. 21 He u no toku whakaaro ki a koe ka ngohengohe, i tuhituhi atu ai ahau ki a koe, e mohio ana hoki tera e nui atu tau e mea ai i taku e korero atu nei. 22 Tenei ano hoki, kia rite mai ia koe tetahi whare moku: e mea ana hoki ahau tera e mana a koutou inoi, a ka tukua atu ahau ki a koutou. 23 Tenei te oha atu nei ki a koe a Epapara, toku hoa herehere i roto ia Karaiti Ihu; 24 Ko Maka, ko Aritaku, ko Rimaha, ko Ruka, oku hoa mahi. 25 Kia tau te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti ki o koutou wairua. Amine. 162
Hiperu
6 Heoi i whakaaturia mai e tetahi i tetahi wahi, i mea mai, He aha te tangata, i mahara ai koe ki a ia? te tama ranei a te tangata i tirohia ai ia e koe? Nohinohi nei te wahi i whakaititia iho ai ia e koe i nga anahera; kua karaunatia ia e koe ki te kororia, ki te honore, kua waiho ano ia e koe hei rangatira mo nga mahi a ou ringa. 8 Kua waiho nei e koe nga mea katoa ki raro i ona waewae. I a ia hoki i pehi nei i nga mea katoa ki raro i a ia, kihai tetahi mea i waiho ki raro i a ia. Inaianei ia kahore ano tatou i kite noa i nga mea katoa kua oti te waiho ki raro i a ia. 9 Otira ka kite tatou ia Ihu, he nohinohi nei te wahi i whakaititia iho ai ia i nga anahera, ka oti nei te karauna ki te kororia, ki te honore, i muri nei i tona ngaunga e te mate; he mea na te aroha noa o te Atua ka pangia e ia te mate mo nga tangata katoa. 10 Ko te tikanga tika hoki ki a ia, mona nei nga mea katoa, nana ano hoki nga mea katoa, i a ia e arahi ana i nga tama tokomaha ki te kororia, kia waiho nga mamae hei mea e tino rite ai te Take o to ratou whakaoranga. 11 Ko te kaiwhakatapu hoki, ratou ko te hunga e whakatapua ana, no te kotahi ratou katoa: koia ia te whakama ai ki te kiia he teina ratou; 12 E mea ana, Maku e korero tou ingoa ki oku teina, ka himene atu ahau ki a koe i waenganui o te hahi. 13 Me tenei ano, Ka u pu ahau ki a ia. Me tenei ano, Nana, ahau me nga tamariki i homai e te Atua ki ahau. 14 Na, kei nga tamariki he kikokiko, he toto, koia hoki ia i whakawhiwhia ai ano hoki ki aua mea; kia taea ai e ia te whakamate te tangata kei a ia nei te mana o te mate, ara te rewera; 15 Kia whakaorangia hoki e ia te hunga i meinga e te wehi o te mate hei taurekareka i nga wa katoa i ora ai ratou. 16 Kihai hoki ia i mau ki te ahua o nga anahera; engari i mau ia ki nga uri o Aperahama. 17 Na konei i tika ai kia whakaritea ia ki ona teina i nga mea katoa, kia waiho ai ia hei tohunga nui e atawhai ana, e pono ana i nga meatanga ki te Atua, hei whakamarie mo nga hara o te iwi. 18 I te mea hoki ka whakamatautauria ia, a mamae iho, e taea e ia te awhina te hunga e whakamatautauria ana.
UPOKO 1 1 Na te Atua, he maha nga wa, he maha nga tikanga i korero ai ia i mua, he mea korero na nga poropiti ki nga tupuna, 2 I enei ra whakamutunga na tana Tama tana korero ki a tatou, ko tana hoki i mea ai mana nga mea katoa, nana nei i hanga nga ao; 3 Ko ia te kanapatanga o tona kororia, te tino ahua o tona tinana, e tautoko ana i nga mea katoa ki te kupu o tona kaha, ka oti i a ia ake te horoi o tatou hara, ka noho ki te ringa matau o te Nui i runga rawa; 4 A meinga ana ia kia pai ake i nga anahera, kia pera me te ingoa i riro ia ia he nui atu i to ratou. 5 Ki a wai hoki o nga anahera tana meatanga i mua, Ko koe taku Tama, nonaianei koe i whakatupuria ai e ahau? Me tenei ano, Ko ahau hei Matua ki a ia, ko ia hei Tama ki ahau? 6 I tana kawenga mai ano hoki i te whanau matamua ki te ao, ka mea ia, Kia koropiko nga anahera katoa a te Atua ki a ia. 7 Ko tana kupu ia mo nga anahera, Meinga ana e ia ana anahera hei wairua, ana minita hei mura ahi. 8 Mo te Tama ia, i ki ia, Pumau tonu tou torona, e te Atua, ake, ake: ko te hepeta o te tika te hepeta o tou rangatiratanga. 9 I arohaina e koe te tika, i kinongia e koe te hara; no reira nui atu i to ou hoa te whakawahinga a te Atua, a tou Atua, i a koe ki te hinu o te hari. 10 Me tenei ano, Nau, e te Ariki, i te timatanga i whakatakoto te turanga mo te whenua; he mahi ano nga rangi na ou ringa. 11 Ka ngaro ratou; engari ka noho tonu koe; a ka tawhitotia katoatia me he kakahu; 12 Ka pokaitia e koe, ano he kakahu, ka whakaputaia ketia: ko koe tonu ano koe, kahore hoki he mutunga o ou tau. 13 Ki tehea hoki o nga anahera tana meatanga i mua, Hei toku matau koe noho ai, kia meinga ra ano e ahau ou hoariri hei turanga waewae mou? 14 He teka ianei he wairua minita ratou katoa, he mea tono mai hei minita mo te hunga mo ratou nei te ora?
UPOKO 3 1 ¶ Na, e oku teina tapu, e te hunga kua uru nei ki ta te rangi karanga, whakaaroa a Ihu Karaiti, te Apotoro, te Tohunga nui o te tikanga kua whakaaetia nei e tatou; 2 I pono nei ki tona kaiwhakarite mai, i pera ano me Mohi i tona whare katoa. 3 I tika hoki kia nui ake te kororia mo tenei tangata i to Mohi, no te mea nui ake i to te whare te honore o te kaihanga. 4 He mea hanga hoki na tetahi nga whare katoa; ko te Atua ia te kaihanga o nga mea katoa. 5 A i pono ano a Mohi i roto i tona whare katoa, i pera me te pononga, hei whakaatu mo nga mea ka korerotia i muri; 6 Ko te Karaiti ia i rite ki te tama i tona whare ake; Ko tona whare hoki tatou, ki te mau ta tatou maia me te whakamanamana ki te mea e tumanakohia atu nei, a taea noatia te mutunga. 7 Mo konei (ka rite ki ta te Wairua Tapu i mea ai, Ki te rongo koutou ki tona reo aianei;
UPOKO 2 1 Na, ko te tikanga tenei, kia kaha ake to tatou whakaaro ki nga mea kua rangona, kei pahuhu atu ia tatou. 2 Mehemea hoki te kupu i korerotia e nga anahera i pumau, a he tika tonu te utu i whakahokia mo nga pokanga ketanga katoa, mo nga mahi tutu; 3 Me pehea ka mawhiti ai tatou ki te paopao tatou ki tenei ora nui; i timataia nei te korero e te Ariki, a kua whakaukia mai ki a tatou e te hunga i rongo ki a ia; 4 Me te whakaatu ano te Atua ki a ratou i runga i nga tohu, i nga mea whakamiharo, i tona tini o nga merekara, i nga homaitanga ano hoki o te Wairua Tapu, he pera ano me tana i pai ai? 5 Kahore hoki i waiho e ia ki raro i nga anahera te ao meake nei puta, ta matou e korero nei.
163
Hiperu
8 Kaua e whakapakeketia o koutou ngakau, kei pera me o te whakatoinga, i te ra o te whakamatautauranga i te koraha; 9 I ahau i whakamatautauria e o koutou matua, i whakamatauria ahau, a e wha tekau nga tau i kite ai ratou i aku mahi. 10 Na, ka hoha ahau ki taua whakatupuranga, ka mea, Kotiti ke tonu o ratou ngakau; a kahore ratou e mohio ki aku ara. 11 Na reira i riri ai ahau, i oati ai hoki, E kore ratou e tae ki toku okiokinga. 12 Kia tupato, e oku teina, kei noho te ngakau kino, whakaponokore i roto i tetahi o koutou; kei whakarerea te Atua ora. 13 Engari me whakahau koutou tetahi i tetahi i tenei ra, i tenei ra, i te mea e kiia ana ko tenei ra; kei whakapakeketia tetahi o koutou e te hianga o te hara. 14 Ka uru hoki tatou ki ta te Karaiti, ki te mau ia tatou te timatanga o te whakaaro pumau, taea noatia te mutunga; 15 I te mea hoki e korerotia ana, Ki te rongo koutou ki tona reo aianei, kaua e whakapakeketia o koutou ngakau, kei pera me o te whakatoinga. 16 I riri hoki etahi, i to ratou rongonga: he teka ia te hunga katoa i haere mai i Ihipa, a Mohi i arahi ra. 17 I riri hoki ia ki a wai i nga tau e wha tekau? he teka ianei i te hunga i hara, i hinga nei o ratou tinana ki te koraha? 18 I oati ano ia ki a wai, e kore ratou e tae ki tona okiokinga? he teka ianei ki te hunga kihai nei i whakapono? 19 Na ka kite nei tatou kihai ratou i ahei te tomo ki roto i te kore o te whakapono. UPOKO 4 1 ¶ Na, kia mataku tatou, i te mea ka tukua iho nei he korero pai mo tatou kia tae atu ki tona okiokinga, kei tirohia mai tetahi o koutou kua mahue ki muri. 2 He mea kauwhau hoki te rongopai ki a tatou, he pera ano me tera ki a ratou: heoi kihai te kupu i rangona i whai pai ki a ratou; 3 Ka tae hoki tatou ki te okiokinga, ka pera me tana i ki ai, Na toku riri i oati ai, e kore ratou e tae ki toku okiokinga: kua oti ano nga mahi i te timatanga ra ano o te ao. 4 Ko tana kupu hoki tenei i tetahi wahi mo te ra whitu, A ka okioki te Atua i te ra whitu i ana mahi katoa. 5 I tenei wahi ano hoki, E kore ratou e tae ki toku okiokinga. 6 Na, tera ano etahi e haere atu ki reira, a kihai te hunga i kauwhautia tuatahitia nei ki a ratou i tomo na te whakaponokore. 7 A ka whakatapua ano e ia tetahi ra, i a ia i mea i ta Rawiri, Hei aianei, i muri i taua wa roa; ko te mea hoki ia, Ki te rongo koutou ki tona reo aianei, kaua e whakapakeketia o koutou ngakau. 8 Mehemea hoki i whai okiokinga ratou ia Ihu, e kore e korerotia e ia tetahi atu ra i muri iho. 9 Ina, tera atu ano he okiokinga mo te iwi o te Atua. 10 Ki te tae hoki te tangata ki tona okiokinga, ka okioki ano ia i ana mahi ake, ka pera me te Atua i okioki i ana mahi ake. 11 Na, kia puta to tatou uaua ki te tomo ki taua okiokinga, kei pera te whakaponokore o tetahi, a ka hinga.
164
12 He ora hoki te kupu a te Atua, he kaha, he koi atu i nga hoari matarua katoa, ngoto tonu ki te wehea te wairua me te wairua, nga ponapona me te hinu wheua, a he mohio ki nga whakaaro me nga whakaaro o te ngakau. 13 Kahore hoki he mea hanga i ngaro ki tona aroaro: heoi e takoto kau ana, e tuwhera ana nga mea katoa ki ona kanohi, kei a ia nei he kupu mo tatou. 14 Na, he tino tohunga nui to tatou, kua tomo ki nga rangi, a Ihu, te Tama a te Atua, kia mau pu tatou ki te tikanga i whakaaetia e tatou. 15 Ehara hoki to tatou i te tohunga nui e kore e ahei kia mamae tahi me tatou e ngoikore nei; heoi i whakamatautauria ia i nga mea katoa, i pera ano me tatou, kahore ia he hara. 16 Na, kia haere maia atu tatou ki te torona o te aroha noa, kia tohungia ai tatou, kia kitea ai e tatou te aroha noa hei awhina mai mo nga wa e mate ai. UPOKO 5 1 Ko nga tohunga nui katoa hoki e tangohia nei i roto i nga tangata, he mea whakatu mo nga tangata mo nga mea a te Atua, hei tapae atu i nga whakahere, i nga patunga tapu mo nga hara. 2 Ko wai e tohungia te hunga e kuware ana, e kotiti ke ana; e mui ana hoki ia ki te ngoikore. 3 Na konei i tika ai, kia rite ki tana mo te iwi tana e tapae ai mona ake, hei whakahere mo nga hara. 4 E kore ano hoki tetahi e tango i tenei honore ki a ia ano, engari ko te tangata e karangatia ana e te Atua, e peratia ana me Arona. 5 Waihoki ko te Karaiti kahore ana whakanui ia ia hei tohunga nui; engari tera i mea ki a ia, Ko koe taku Tama, nonaianei koe i whakatupuria ai e ahau. 6 Pera hoki me tana i ki ai i tetahi atu wahi, Hei tohunga koe ake ake i runga i te ritenga o Merekihereke. 7 I nga ra o tona kikokiko, i tukua e ia nga karakia me nga inoi i runga i te kaha o te tangi, o nga roimata, ki te mea kaha ki te whakaora i a ia i te mate, a i whakarangona tona wehi; 8 Ahakoa he Tama ia, i whakaakona ia ki te ngohengohe e ona mamae; 9 A ka oti ia te tino tika, ka waiho ia hei take mo te ora tonu ki te hunga katoa e ngohengohe ana ki a ia; 10 He mea karanga na te Atua hei tohunga nui i runga i te ritenga o Merekihereke. 11 He maha nei a matou korero mo ia, he uaua ki te korero, he puhoi hoki o koutou ki te whakarongo. 12 I te mea ka tika kia waiho koutou hei kaiwhakaako no te mea ka roa nei, na me tuarua te whakaako i a koutou ki nga timatanga rawatanga o nga kupu a te Atua; a kua rite koutou ki te matekai ki te waiu, ehara ki te kai kaha. 13 Ko nga tangata katoa hoki e kai ana i te waiu, he kuware ratou ki te kupu o te tika, he kohungahunga hoki. 14 Ma te hunga pakeke ia te kai kaha, ma te hunga kua taunga nei o ratou hinengaro i runga i nga meatanga maha, ki te wehe i te pai, i te kino. UPOKO 6 1 ¶ Na, kati tatou te korero i nga timatanga o ta te Karaiti ako, hoake tatou ki te tino tikanga; kaua e whakatakoto ano
Hiperu
i te turanga o te ripeneta ki nga mahi mate, o te whakapono ki te Atua; 2 Mo te whakaakoranga mo nga iriiri, mo te whakapanga ringa, mo te aranga o te hunga mate, mo te whakawa mutungakore. 3 A ka meatia ano tenei e tatou ki te tukua e te Atua. 4 E kore hoki e taea mo te hunga kua whakamaramatia i mua, kua whakamatau i te mea homai o te rangi, kua uru ki te Wairua Tapu; 5 Kua whakamatau hoki i te kupu pai a te Atua, me nga mana o te ao meake nei puta; 6 Ki te taka ke ratou, ki te whakahou ano i a ratou ki te ripeneta; kua ripekatia houtia hoki e ratou te Tama a te Atua ma ratou ano, ka meinga kia whakama. 7 Ko te whenua hoki e inu nei i te ua e heke tonu mai ana ki runga, a e whakatupu ana i nga otaota pai ma te hunga i mahia ai, ka whiwhi ia ki te manaaki a te Atua; 8 Tena ko te tangata e mau ana i te tataramoa, i te tumatakuru, ka whakakinoa, ka tata ki te kanga; ko tona mutunga ka tahuna. 9 Otiia ahakoa penei ta matou korero, eu ana ano to matou whakaaro, e oku hoa aroha, ki nga mea pai ke atu kei a koutou, he mea hoki mo te whakaoranga. 10 E kore hoki te Atua e he, e wareware ki ta koutou mahi, ki te uaua o to koutou aroha, i whakakitea mai e koutou ki tona ingoa, ia koutou i atawhai i te hunga tapu, a ka atawhai nei ano. 11 E te hinaaro nei matou ia faaite mai te taata atoa i taua huru itoito ra, e ia noaa te u o te tiairaa e tae noa ’tu i te hopea ra. 12 Kia kaua koutou e mangere, engari kia rite ki te hunga i riro mai i a ratou nga kupu whakaari i runga i te whakapono me te manawanui. 13 I ta te Atua korerotanga ki a Aperahama, i te mea kahore tetahi i nui ake hei oati, ka oati ia ki a ia ano, 14 Ka mea, Ina, ka manaakitia rawatia koe e ahau, ka whakanuia ano hoki koe e ahau. 15 Heoi whakamanawanui ana ia, a riro ana ia ia te kupu whakaari. 16 He nui hoki ta nga tangata e oati ai: a ki a ratou he oati whakau hei mutunga mo nga tautohetohe. 17 No reira te Atua i hinaaro ai e faaite i te feia i noaa ia ratou te parau fafau i te tia-ore-raa o to ’na ra mana‘o, i haapapuhia ’i e te tǎpǔ. 18 Mo nga mea pumau e rua, e kore nei e taea e te Atua te teka, kia kaha ai te whakamarie mo tatou, mo te hunga kua rere ki te pupuri i te mea e tumanakohia atu nei i to tatou aroaro; 19 Ko tenei tumanako ka waiho nei e tatou hei punga mo te wairua, u tonu, u tonu, ka tomo ki roto ki te arai; 20 Ki te wahi kua tapoko atu nei a Ihu ki reira hei mua mo tatou, i meinga hei tohunga nui mo ake tonu atu i runga i te ritenga o Merekihereke.
o te tika, a muri iho ko te Kingi o Harema, ara ko te Kingi o te rangimarie; 3 Kahore he papa, kahore ona whaea, kahore ona whakapaparanga, kahore he timatanga o ona ra, kahore he mutunga o tona oranga; engari i meinga kia rite ki te Tama a te Atua; ka noho tohunga tonu. 4 Na, whakaaroa te nui o tenei tangata i hoatu nei ki a ia e te tupuna nui, e Aperahama, nga whakatekau o nga taonga parakete. 5 E oia mau, o te mau tamarii a Levi, o tei noaa ia ratou te toroa tahu‘a ra, tei ia ratou te faaueraa ia rave i te ahuru o te taata ia au i te ture, oia hoi to ratou mau taeae, noa ’tu e no roto mai ratou i te opu o Aberahama. : 6 Ko te tangata ia, ehara nei i te mea no ratou te uri, riro ana i a ia nga whakatekau a Aperahama, a manaakitia ana e ia te tangata i a ia nei nga kupu whakaari. 7 E kore rawa ia e taea te whakateka, ko te mea iti e manaakitia ana e te mea nui. 8 I konei e riro ana nga whakatekau i nga tangata mate; engari i reira ka riro ia ia te hunga e whakaatu nei kei te ora ia. 9 Me penei ano te ki, ko Riwai e tango whakatekau ana, hoatu ana e ia he whakatekau i roto i a Aperahama. 10 I roto tonu hoki ia i te hope o tona papa i te tutakitanga o Merekihereke ki a ia. 11 Na, ki te mea na te tohungatanga o nga Riwai te tino tika, (i raro hoki i a ia te ture i whiwhi ai te iwi,) he aha ake te tikanga kia whakatika ake tetahi atu tohunga i runga i te ritenga o Merekihereke, a e kore e kiia i runga i te ritenga o Arona? 12 Ka whakaputaia ketia hoki te tohungatanga, ina kua puta ke ano te ture. 13 Ko te tangata hoki mona enei korero, he hapu ke tona, kahore nei tetahi o ratou i haere ki te aata. 14 He mea takoto marama hoki tenei i puta mai to tatou Ariki i roto ia Hura; o te iwi nei kahore he kupu a Mohi mo te mahi tohunga. 15 Na ka tino marama rawa atu: kua whakatika ake ano tetahi atu tohunga i te ritenga o Merekihereke; 16 O tei hamanihia ra, eiaha no nia i te ture o te ture o te tino, no nia râ i te mana o te ora mure ore. 17 Kua whakaaturia mai nei hoki e ia, Hei tohunga koe ake ake i runga i te ritenga o Merekihereke. 18 Kua whakakahoretia hoki te ture i whakatakotoria i mua, no te mea kahore ona kaha, kahore ona hua. 19 Kahore hoki he mea i tino tika i te ture; na reira tatou e whakatata atu ai ki te Atua. 20 Na, i te mea kihai i mahue te oati, ka meinga ia hei tohunga. 21 (Kaore hoki he oati i mahia ai aua tohunga, engari he oati tenei na tera i ki ra ki a ia, Kua oati te Ariki, a e kore e puta ke tona whakaaro, Hei tohunga koe ake ake i runga i te ritenga o Merekihereke: 22 Koia ano te pai o te kawenata ko Ihu nei te kaiwhakapumau. 23 He tokomaha hoki ratou i whakatohungatia, no te mea kihai i tukua e te mate kia tu tonu. 24 Ko tenei tangata ia, e mau tonu ana ake ake, e kore ano e puta ke tana mahi tohunga. 25 Na, e taea ano e ia te tino whakaora te hunga e na runga atu ana i a ia ki te Atua, e ora tonu ana hoki ia hei inoi mo ratou.
UPOKO 7 1 Ko tenei Merekihereke hoki, kingi o Harema, tohunga a te Atua, no te Runga Rawa, i tutaki nei ki a Aperahama i a ia e hoki mai ana i te patunga i nga kingi, i manaaki nei i a ia; 2 I hoatu ano e Aperahama ki a ia nga whakatekau o nga mea katoa; Ko te whakamaoritanga i te tuatahi ko te Kingi
165
Hiperu
26 He pai rawa hoki tenei tu tohunga nui mo tatou, te tapu, te kinokore, te pokekore, he mea motu ke i te hunga hara, kua whakanekehia ake ano hoki ki runga ake i nga rangi; 27 Kahore ana mea e pera ai ia me nga tohunga nui, e whakaeke patunga tapu ai ia i ia ra, mo ona hara ake i te tuatahi, muri iho mo o te iwi; 28 Ko nga tangata e pehia ana e te ngoikore e te ture hei tohunga nui; ko te kupu ia o te oati, i muri nei i te ture, ko te Tama, kua oti nei te whakatapu mo ake tonu atu. UPOKO 8 1 ¶ Na, ko te tino tenei o enei korero: He tohunga pera to tatou, kua noho ki matau o te torona o te Nui i nga rangi; 2 He minita mo te wahi tapu, mo te tapenakara pono, ta te Ariki i whakatu, ehara i te tangata. 3 Ko nga tohunga nui katoa hoki, he mea whakarite hei tapae atu i nga whakahere, i nga patunga tapu: na konei hoki i tika ai kia whai mea ano tenei tangata hei tapaenga atu. 4 Me i runga hoki ia i te whenua, ehara ia i te tohunga tohunga; 5 E mahi nei ratou ki te tauira, ki te atarangi o nga mea o te rangi, he pera me ta te Atua i ako ai ki a Mohi, i a ia e mea ana ki te hanga i te tapenakara: i mea hoki ia, Kia mahara kia hanga e koe nga mea katoa kia rite ki te tauira i whakakitea ki a koe i runga i te maunga. 6 Tena ko tenei he nui ke te mahi minita kua riro nei ia ia, he pai rawa hoki te kawenata ko tona takawaenga nei ko ia, he pai rawa hoki nga kupu whakaari i whakatakotoria ai ia. 7 Mehemea hoki kihai i whai he taua kawenata o mua, e kore e rapua he wahi mo te tuarua. 8 No te mea ka rapua e ia he he mo ratou, ka mea ia, Nana, kei te haere mai nga ra, e ai ta Ihowa, e whakaritea ai e ahau he kawenata hou ki te whare o Iharaira, ki te whare hoki o Hura; 9 E kore e rite ki te kawenata i whakaritea e ahau ki o ratou matua i te ra i pupuri ai ahau ki o ratou ringa, a arahina mai ana ratou i te whenua o Ihipa; mo ratou kihai i u ki taku kawenata, a kihai ahau i whakaaro ki a ratou, e ai ta Ihowa. 10 Ko te kawenata hoki tenei e whakaritea e ahau ki te whare o Iharaira i muri i aua ra, e ai ta Ihowa; Ka hoatu e ahau aku ture ki o ratou hinengaro, ka tuhituhia hoki ki o ratou ngakau, ko ahau ano hei Atua mo ratou, ko ratou hoki hei iwi maku. 11 E kore ano ratou e whakaako i tona hoa tata, i tona teina, i tona teina, e ki ana, Kia matau ki te Ariki: e matau katoa hoki ratou ki ahau, te iti ki te rahi. 12 Ka mahi tohu hoki ahau ki o ratou kino, e kore ano hoki e maharatia e ahau o ratou hara a mua ake nei. 13 I a ia i mea, He kawenata hou, kua whakatawhitotia e ia te mea tuatahi. Na, ko te mea kua tawhitotia, kua tawhitotia, ka tata ki te memeha. UPOKO 9 1 Na, ko te kawenata tuatahi he tikanga karakia ano ona, me tetahi wahi tapu, he mea mo te ao nei. 2 I hanga hoki he tapenakara; te tuatahi, i reira te turanga rama, me te tepu, me te taro aroaro; e kiia nei ko te wahi tapu.
166
3 E i muri a‘e i te piti o te paruru, o te sekene tei parauhia te vahi mo‘a roa ’‘e; 4 He tahu kakara koura tera, me te aaka o te kawenata, he mea whakakikorua ki te koura a tawhio noa, i roto ano te kohua koura i te mana, me te tokotoko a Arona i pihi ra, me nga papa o te kawenata; 5 I runga ano i taua mea ko nga kerupima o te kororia e whakamarumaru ana i te taupoki; e kore e taea te korero motuhake inaianei. 6 Na ka ata rite enei mea, ka haere nga tohunga i nga wa katoa ki te tapenakara tuatahi, i a ratou e mahi ana i nga mahi ki te Atua. 7 Engari ki te tuarua ka tomo te tohunga nui kotahi ano i te tau, kahore ano he toto, i tapaea mona, mo nga he ano hoki o te iwi. 8 Ko ta te Wairua Tapu tenei i whakaatu ai, kahore ano te huarahi ki te wahi tino tapu i whakakitea, i te mea e tu ana te tapenakara tuatahi. 9 He ahua ia mo tenei wa, e tapaea ana nga whakahere me nga patunga tapu, e kore nei e taea e te kai mahi i te mahi kia tino tika, i runga i te hinengaro; 10 Heoi ano o nga kai, o nga inu, o nga horoinga maha, o nga tikanga o te kikokiko, he mea whakarite mai, a taea noatia te wa o te whakatikatika. 11 Tena ko te Karaiti ka haere mai hei tohunga nui mo nga mea pai e puta mai ana, he nui atu hoki te tino tapenakara, ehara i te mea hanga na te ringa, ara, ehara i tenei whare; 12 Ehara ano i te mea na te toto koati, o nga kuao kau, engari no ona toto ake ano i tomo ai ia ki roto ki te wahi tapu, i a ia i whiwhi ai ki te utu mutungakore mo tatou. 13 Ki te mea hoki ma te toto o nga puru, o nga koati, me nga pungarehu o te kau kua tauhiuhia ki te mea poke, ka tapu ai te kikokiko; 14 Tera noa ake te ma o te toto o te Karaiti, nana nei i tapae atu i a ia ano he mea kohakore ki te Atua, i runga i ta te Wairua ora tonu, i o koutou hinengaro i nga mahi mate, kia mahi ai koutou ki te Atua ora. 15 Na konei i waiho ai ia hei takawaenga mo te kawenata hou, kia mate ai ia hei utu mo nga he i raro i te kawenata tuatahi, kia riro ai i te hunga e karangatia ana te kainga pumau i korerotia i mua. 16 I te mea hoki he ohaki, kua takoto ano te mate o te tangata nana i whakatakoto. 17 Ka whai mana hoki te ohaki ina mate te tangata: penei ka u tonu i te wa e ora ana te tangata nana i whakatakoto. 18 Koia hoki te whakatapua ai te kawenata tuatahi ki te kore toto. 19 I te mutunga o ta Mohi korero i nga whakahau katoa ki te iwi katoa i runga i te ture, ka mau ia ki nga toto o nga kuao kau, o nga koati, ki te wai, ki te huruhuru whero, ki te hihopa, a tauhiuhia ana e ia te pukapuka me te iwi katoa; 20 Ka mea, Ko nga toto enei o te kawenata kua akona mai nei e te Atua ki a koutou. 21 I tauhiuhia ano hoki e ia ki nga toto te tapenakara, me nga oko katoa mo te mahi minita. 22 I runga hoki i te ture, e tata ana ka purea nga mea katoa ki te toto; ki te kahore hoki he ringihanga toto, kahore he murunga hara. 23 Koia i tika ai kia purea ki enei nga ritenga o nga mea i te rangi; ko nga mea o te rangi ano he patunga tapu pai atu i enei.
Hiperu
24 Ehara hoki i te mea kua tomo a te Karaiti ki te wahi tapu i hanga e te ringaringa, ki te ahua o te tino wahi; engari ki te rangi tonu, kia puta ki te aroaro o te Atua mo tatou inaianei. 25 Ehara ano i te mea kia maha ana tapaenga ia ia, kia pera me te tohunga nui e haere nei ki roto ki te wahi tapu i tenei tau, i tenei tau, no etahi atu ano nga toto; Penei kua maha he mamaetanga mona, he mea timata i te hanganga ra ano o te ao; 27 Na kua takoto te tikanga mo nga tangata kia kotahi tonu te matenga, a muri iho i tenei ko te whakawa; 28 Waihoki ko te Karaiti kotahi tonu te tapaenga atu hei pikau i nga hara o te tini; a ki te hunga e tatari ana ki a ia, ka tuaruatia ona whakakitenga mai, kahore he hara, hei whakaora.
17 E kore hoki e maharatia e ahau o ratou hara me o ratou kino a muri ake nei. 18 Na, ki te murua enei, kahore he whakahere mo te hara i muri iho. 19 Na, e oku teina, ka maia nei matou ki te tomo ki te wahi tino tapu ma nga toto o Ihu; 20 Hei ara hou, ara ora, i whakatapua e ia mo tatou, i waenganui o te arai, ara, ko tona kikokiko; 21 A he tino tohunga to tatou mo te whare o te Atua; 22 Kia whakatata atu tatou ma te ngakau pono, ma te whakapono e u tonu, he mea tauhiuhi o tatou ngakau kia kore ai te hinengaro kino, he mea horoi ano hoki o tatou tinana ki te wai ma. 23 Kia mau ta tatou whakaae ki te whakapono, kei ngaueue; (he pono hoki ta te kaikawe korero;) 24 Kia whai whakaaro ano tatou tetahi ki tetahi, kia whakaohokia te aroha me nga mahi pai. 25 Kei mahue te huihui ia tatou ano, kei pera me te hanga a etahi; engari me whakahauhau tetahi i tetahi: kia nui rawa ano i te mea ka kite koutou ka tata te ra. 26 Ki te hara hoki tatou i muri iho i to tatou whiwhinga ki te matauranga ki te pono, kahore atu he patunga tapu i mahue mo nga hara; 27 Engari he tatari mataku ki te whakawakanga, me te riri kino, e pau ai nga hoa whawhai. 28 Ko te tangata i whakahawea ki te ture a Mohi, i mate arohakore ia i raro i nga kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei. 29 E rahi roa ’tu â te utua i to outou mana‘ohia, o tei taataahi i te Tamaiti a te Atua i raro a‘e i te avae, e ua faariro i te toto o te faufaa i haamo‘ahia ’i oia ra, ei mea mo‘a ore, e ua hamani ino i te Atua. Wairua o te aroha noa? 30 E matau ana hoki tatou na wai tenei kupu, Maku te rapu utu; Me tenei ano, Ka whakawa te Ariki mo tana iwi. 31 He mea mataku te taka ki roto ki nga ringa o te Atua ora. 32 Engari kia mahara ki nga ra o mua, ia koutou i whakamaramatia ra, he nui noa atu nga rauhanga a te mate, i whakaririka kau na koutou; 33 Ko tetahi wahi, ia koutou i meinga e nga tawainga, e nga tukinotanga hei mea matakitaki; ko tetahi wahi, i a koutou i hoa hoa mo te hunga i peratia. 34 I mamae tahi hoki koutou me ahau i te herehere, i hari hoki ki te pahuatanga o o koutou taonga, i mahara hoki tera atu he taonga mo koutou, he mea pai ake, he mea pumau tonu. 35 Na, kaua e whakarerea to koutou maia, he rahi hoki tona utu. 36 Ko te mea hoki hei matenuitanga ma koutou he manawanui; 37 Potopoto kau ake hoki, a ka tae mai tenei e haere mai ana, e kore ano e whakaroa. 38 Ma te whakapono ia e ora ai te tangata tika: a ki te hoki tetahi ki muri, e kore toku wairua e ahuareka ki a ia. 39 Otiia ehara tatou i te hunga e hoki ana ki muri ki te whakangaromanga; engari o te hunga e whakapono ana ka ora te wairua.
UPOKO 10 1 He atarangi hoki to te ture mo nga mea pai e puta mai a mua, ehara i te tino ahua o nga mea, e kore rawa e taea e aua patunga tapu e whakaekea tonutia ana i ia tau, i tenei tau, te tino tika i te hunga e haere mai ana. Penei e kore ranei e mutu te whakaeke? kua oti hoki te hunga karakia te mea kia ma, kua kore o ratou maharahara ki nga hara. 3 I aua patunga tapu ia e hokihoki ana te mahara ki nga hara i ia tau, i ia tau. 4 E kore hoki e tau ma nga toto o nga puru, o nga koati e whakakahore nga hara. 5 Na reira i tona haerenga mai ki te ao, ka mea ia, Kihai i matenuitia e koe te patunga tapu me te whakahere, kua rite mai ia koe he tinana moku. 6 Kihai koe i ahuareka ki nga tahunga tinana, ki nga patunga tapu mo te hara. 7 Na ka mea ahau, Tenei ahau te haere atu nei, kei roto i te pukapuka te tuhituhi moku, ki te mea i tau i pai ai, e te Atua. 8 I tana kianga i mua ake, Kihai koe i matenui ki te patunga tapu, ki te whakahere, ki nga tahunga tinana, ki nga whakahere hara, kihai ano hoki ou ahuareka mai; he mea homai na te ture; 9 Katahi ia ka mea, Tenei ahau te haere atu nei ki te mea i tau i pai ai, e te Atua. E tangohia ana e ia te tuatahi, kia u ai te tuarua. 10 Na taua pai nei i whakatapua ai tatou, he meatanga na te tapaenga atu kotahi o te tinana o Ihu Karaiti. 11 Na, ko nga tohunga katoa e tu ana i tenei ra, i tenei ra, e minita ana, e whakaeke pinepine ana i aua patunga tapu ano, e kore nei e taea te tango hara. 12 Ko tenei tangata ia, kotahi nei tana patunga tapu i whakaeke atu ai mo nga hara, noho tonu iho i te ringa matau o te Atua; 13 I tenei wa e tatari ana kia waiho ra ano ona hoariri hei turanga waewae mona. 14 Kotahi nei hoki tana whakahere, a tika tonu ia ia ake ake te hunga ka oti te whakatapu. 15 Ko te Wairua Tapu ano tenei hei kaiwhakaatu ki a tatou: i muri hoki i tana korerotanga i mua, 16 Ko te kawenata tenei e whakaritea e ahau ki a ratou i muri i aua ra, e ai ta te Ariki, ka hoatu e ahau aku ture ki o ratou ngakau, ka tuhituhia hoki e ahau ki o ratou hinengaro;
UPOKO 11 1 Na, ko te whakapono, he whakapumautanga i nga mea e tumanakohia atu nei, he whakakitenga i nga mea kahore nei e kitea.
167
Hiperu
2 Na konei hoki nga kaumatua i korerotia paitia ai. 3 Na te whakapono i matau ai tatou he mea hanga nga ao e te kupu a te Atua, a, ko nga mea e kitea ana, kihai i puta ake i roto i nga mea e kitea ana. 4 Na te whakapono i pai ake ai i ta Kaina te patunga tapu i tapaea e Apera ki te Atua, na tena hoki i whakaatu tona tika, i whakaatu hoki te Atua mo ana whakahere; 5 Na te whakapono a Enoka i kawea ketia ai, te kite i te mate; a kihai i kitea, no te mea kua kawea ketia ia e te Atua: i mua atu hoki i tona kawenga ketanga i whakaatu ia, i ahuareka ia ki te Atua. 6 Otira ki te kahore he whakapono, e kore e taea te whakamanawareka ki a ia: ko te tangata hoki e haere ana ki te Atua, me whakapono kei te ora ia, e homai ana hoki e ia he utu ki te hunga e ata rapu ana ki a ia. 7 Na te whakapono a Noa, i tona whakamaharatanga e te Atua ki nga mea kahore i kitea noatia, i oho ai, he wehi ki te Atua, a hanga ana e ia te aaka hei whakaora mo tona whare; he mea hoki nana te he ki te ao, a riro ana i a ia te tika o te whakapono. 8 Na te whakapono a Aperahama i ngohengohe ai, i tona karangatanga kia haere ki te wahi meake riro ia ia hei kainga; a haere ana ia ki waho, te mohio e haere ana ia ki hea. 9 Na te whakapono ia i noho manene ai ki te whenua o te kupu whakaari, he whenua ke hoki, i noho teneti, i a Ihaka raua ko Hakopa, ratou tahi ko nga tangata mo ratou o taua kupu whakaari. 10 I tatari hoki ia ki te pa whai turanga, ko te Atua te kaihanga, te kaihanga. 11 Na te whakapono ano a Hara i whai kaha ai i hapu ai, a whanau ana tana tamaiti i te mea kua taka ke ona tau; 12 Na, whanau ake i te kotahi, he tangata ano hoki kua mate, tona tini me nga whetu o te rangi te tini, me te onepu i te taha o te moana e kore nei e taea te tatau. 13 I mate katoa enei i runga i te whakapono, kihai i riro i a ratou nga kupu whakaari, engari i kite i aua mea i tawhiti, ka whakaponohia, ka awhi, ka whaki he manene ratou, he manene i runga i te whenua. 14 Ko te hunga hoki he penei ana korero, e whakakite pu ana ratou he whenua tupu ta ratou e rapu nei. 15 Ae ra, me i mahara ratou ki taua whenua i haere mai nei ratou i reira, penei kua whai taima ratou ki te hoki. 16 Tena ko tenei e hiahia ana ratou ki tetahi kainga pai ake, ki tera i te rangi: koia te Atua te whakama ai ki te kiia ko to ratou Atua: kua rite hoki i a ia tetahi pa mo ratou. 17 Na te whakapono a Aperahama i tapae ai i a Ihaka, i tona whakamatautauranga; 18 Mona te kupu, Kei a Ihaka te whakaingoatanga mo ou uri. 19 I whakaaro hoki ia, ahakoa i roto nei ano i te hunga mate, e taea ia e te Atua te whakaara ake; no reira hoki ia i riro mai ai, he mea whakarite. 20 Na te whakapono ta Ihaka kupu manaaki mo Hakopa raua ko Ehau mo nga mea o muri nei. 21 Na te whakapono a Hakopa, i a ia ka tata te mate, i manaaki ai i nga tama tokorua a Hohepa; a koropiko ana ki runga ki tana tokotoko. 22 Na te whakapono a Hohepa, i tona matenga i whakahua ai i te haerenga mai o nga tamariki a Iharaira; i whakahau hoki mo ona wheua.
168
23 Na te whakapono a Mohi, i tona whanautanga, i huna ai e ona matua e toru nga marama, i kite hoki raua he tamaiti ataahua ia; a kihai ratou i wehi i te kupu a te kingi. 24 Na te whakapono a Mohi, i tona kaumatuatanga, kihai i pai kia kiia he tama na te tamahine a Parao; 25 He pai ke ki te mamae tahi me te iwi o te Atua, i te whakamanawanui i nga ahuareka o te hara mo tetahi wa; Ki tona whakaaro he taonga nui ke atu te tawainga mo te Karaiti i nga taonga o Ihipa: i titiro hoki ia ki te utu e homai. 27 Na te whakapono ia i haere atu ai i Ihipa, kihai hoki i mataku i te riri o te kingi: iu tonu hoki ia, he titiro nona ki te Atua e kore nei e kitea. 28 Na te whakapono ia i whakarite ai i te kapenga, i te ringihanga toto, kei pa ki a ratou te kaiwhakamate i nga whanau matamua. 29 Na te whakapono ratou i haere ai ra te Moana Whero me te mea e na runga ana i te whenua maroke; 30 Na te whakapono nga taiepa o Heriko i whenuku ai, i te mea e whitu nga ra e taiawhiotia ana. 31 Na te whakapono a Rahapa, te wahine kairau, i kore ai e whakangaromia ngatahitia me te hunga whakaponokore, mona i whakamanuhiri i nga tutei i runga i te rangimarie. 32 Kia pehea ake ano hoki aku korero? e kore hoki e ranea te taima hei korerotanga maku i nga mea a Kiriona, a Paraka, a Hamahona, a Iepeta; a Rawiri, a Hamuera, a nga poropiti. 33 Na ratou i pehia nga rangatiratanga i runga i te whakapono, i mahi ai i te tika, i whiwhi ai ki nga kupu whakaari, i puru ai i nga mangai o nga raiona; 34 I tinei te kaha o te ahi, i mawhiti ai i te mata o te hoari, i te ngoikoretanga i kaha ai, i maia ai ki te whawhai, whati ana ratou i te ope o nga tauiwi. 35 Riro ana i nga wahine a ratou tupapaku, he mea whakaara ake: ko etahi i whakamamaetia, kihai ano i whakaae atu kia whakaorangia; kia whiwhi ai ratou ki te aranga pai ake. 36 Ko etahi i whakamatautauria i nga tawainga kino, i nga whiunga, i nga mekameka ano hoki, i te whare herehere. 37 I akina ratou ki te kohatu, i wahia ki te kani, i whakawaia, i patua ki te hoari: i haereere ratou, he hiako hipi te kakahu, he hiako koati; he rawakore, he pouri, he whakamamae; 38 (Kahore nei te ao i pai mo ratou:) atiutiu noa ana ratou i waenga tahora, i nga maunga, i nga ana, i nga poka o te whenua. 39 A ko enei katoa, i te mea i korerotia paitia, he mea na te whakapono, a kihai ratou i whiwhi ki te kupu whakaari. 40 Kua rite hoki i te Atua tetahi mea pai atu mo tatou, kei tino tika ratou ki te kahore tatou. UPOKO 12 1 ¶ Na, i tenei kapua nui o nga kaiwhakaatu e karapoti nei i a tatou, whakarerea e tatou nga whakataimaha katoa, me te hara e whakararu nei i a tatou, kia manawanui hoki tatou ki te oma i te omanga e takoto nei i to tatou aroaro; 2 Me te titiro ano ki a Ihu te Kaituhi, te kaiwhakaoti o to tatou whakapono; I whakamanawanui hoki ki te ripeka, i whakahawea ki te whakama, na te hari i whakatakotoria ki tona aroaro, a noho ana ki matau o te torona o te Atua.
Hiperu
3 Whakaaroa hoki ia i whakamanawanui nei ki taua totohe nui a te hunga hara ki a ia, kei hoha o koutou ngakau, kei hoha o koutou ngakau. 4 Kahore ano koutou kia tae noa ki te toto ia koutou e whawhai na ki te hara. 5 A kua wareware koutou ki te kupu whakahau e korero nei ki a koutou me te mea he tamariki, E taku tama, kaua e whakahawea ki ta te Ariki papaki; 6 E papaki ana hoki te Ariki ki tana e aroha ai, e whiua ana hoki e ia nga tama katoa e whakatamarikitia ana ki a ia. 7 Ki te pakia koutou, ka rite ta te Atua meatanga ki a koutou ki tana ki nga tamariki; ko wai hoki te tama e kore e pakia e te papa? 8 Ki te kahore ia o koutou pakinga, te mea e whakawhiwhia ana ki te katoa, he poriro koutou, ehara i te tama. 9 Na, he matua ano o tatou no te wahi ki te kikokiko, he mea papaki tatou na ratou, i hopohopo ano tatou ki a ratou: kaua ianei e nui noa atu to tatou ngohengohe ki te Matua o nga wairua, kia ora ai? 10 Ko ta ratou papaki hoki he torutoru nei nga ra, he mea ano na ta ratou ake i pai ai; engari ko ia hei pai mo tatou, kia whiwhi ai tatou ki tona tapu. 11 Na, ko nga pakinga katoa, e kore e kiia inaianei hei whakahari, engari hei whakapouri: muri iho ia ka puta mai te hua rangimarie o te tika ki te hunga e whakamahia ana ki taua mea. 12 Heoi kia ara nga ringa kua tukua iho, me nga turi ngoikore; 13 Hanga hoki etahi huarahi tika mo o koutou waewae, kei whakapeaua ketia atu te kopa; engari me rongoa. 14 Whaia te rongo kia mau ki te katoa, me te tapu hoki, ki te kahore hoki tenei e kore tetahi tangata e kite i te Ariki. 15 Me te titiro marie kei hapa tetahi i to te Atua aroha noa; kei pihi ake tetahi pakiaka o te kawa hei whakararuraru ia koutou, e poke ai te tokomaha; 16 Kei moepuku, kei poke ranei, kei pera me Ehau: i hokona nei e ia tona matamuatanga ki te kainga kotahi. 17 E matau ana hoki koutou ki tona hiahia i muri kia riro ia ia te manaaki, a kapea ana ia: kihai hoki i kitea he wahi mo te ripeneta; 18 Kahore hoki koutou i tae ki te maunga e taea te whakapa atu, e ka ana i te ahi, ki te pouri kerekere, ki te pouri, ki te tupuhi. 19 Ki te tangi o te tetere, ki te reo o nga kupu; ko taua reo ra nga tangata i rongo i tohe kia kaua e korerotia ano te kupu ki a ratou. 20 (Kaore hoki i taea e ratou te whakamanawanui ki te mea i whakahaua mai, a ki te pa te kararehe ki te maunga, me aki ki te kohatu, ka werohia ranei ki te tao. 21 Na i te mea whakamataku rawa te kitenga, i mea ai a Mohi, Nui atu toku wehi, wiri rawa: 22 Heoi kua tae mai nei koutou ki Maunga Hiona, ki te pa o te Atua ora, ki Hiruharama i te rangi, ki te huihuinga anahera, e kore nei e taea te tatau. 23 Ki te huihui nui, ki te hahi o nga whanau matamua, kua oti te tuhituhi ki te rangi, ki te Atua hoki, ki te Kaiwhakawa o nga tangata katoa, ki nga wairua ano o te hunga tika kua tino rite; 24 Ki a Ihu ano hoki, ki te takawaenga o te kawenata hou, ki nga toto o te tauhiuhinga, he pai ake nei nga korero i to Apera.
25 Kia mahara kei paopao koutou ki tenei e korero mai nei. Ki te mea hoki kihai i mawhiti te hunga i paopao ki tera i korero ra i runga i te whenua, tera noa ake tatou e kore e mawhiti ki te tahuri ke atu i tenei kua korero mai nei i te rangi. 26 Ngaueue ana te whenua i tona reo i mua: tena ko tenei kua puaki tana kupu whakaari, kua mea ia, Kia kotahi ano meatanga, ehara i te mea ko te whenua anake, ko te rangi ano hoki taku e whakangaueue ai. 27 Na, ko tenei kupu, Kia kotahi meatanga, hei whakakite i te putanga ketanga o nga mea ka whakangaueuetia ra, he mea hanga hoki, mau tonu iho ai nga mea e kore nei e whakangaueuetia. 28 Na, ka whiwhi nei tatou ki te rangatiratanga e kore e taea te whakangaueue, kia whiwhi tatou ki te aroha noa e manakohia ai tatou e te Atua i runga i te wehi, i te wehi. 29 He ahi hoki e kai ana to tatou Atua; UPOKO 13 1 Kia mau tonu te aroha ki nga teina. 2 Kei wareware ki te manaaki tangata ke: na tenei hoki i whakamanuhiri anahera ai etahi, kihai ano i matau atu. 3 Maharatia nga herehere, me te mea no koutou tahi te hereherenga; me te hunga ano e tukinotia ana, kei te tinana na ano koutou. 4 Meinga te marena ma te katoa, a kia kaua e poke te moenga: ko te hunga moepuku ia, me te hunga puremu, e whakataua e te Atua te he ki a ratou. 5 Waiho te mahi apo taonga; kia makona hoki ki nga mea kei a koutou: kua mea mai hoki ia, E kore ahau e whakarere ia koe, e kore ano hoki e mawehe atu ia koe. 6 Na ka maia tatou ki te ki ake, Ko Ihowa toku kaiawhina, e kore ahau e mataku ki ta te tangata e mea ai ki ahau. 7 Kia mahara ki te hunga e tohutohu ana i a koutou, kua korero nei i te kupu a te Atua ki a koutou: tirohia to ratou whakapono, tirohia te tukunga iho o ta ratou whakahaere. 8 Tuturu tonu a Ihu Karaiti inanahi, inaianei, a ake ake. 9 Kei kahakina ki nga whakaakoranga maha, ki nga mea rereke. He mea pai hoki kia whakaukia te ngakau ki runga i te aroha noa; ehara i te mea ki te kai, kahore hoki he pai o te pai o te hunga e mahi ana ki reira. 10 He aata ano ta tatou, e kore nei e tika kia kainga tona e te hunga e mahi ana i ta te tapenakara. 11 Na, ko nga kararehe no ratou nei nga toto e mauria ana e te tohunga nui mo te hara ki roto ki te wahi tino tapu, e tahuna ana nga tinana o era ki waho o te puni. 12 Na reira hoki a Ihu, i tana whakatapunga i te iwi ki ona toto ake ano, i mamae ai ki waho o te kuwaha. 13 Na, kia haere atu tatou ki a ia ki waho o te puni, me te mau ano tatou i tona tawainga. 14 Kahore hoki he pa pumau mo tatou i konei, engari e rapu ana tatou i tetahi a muri ake nei. 15 Na, kia tapaea atu e tatou ki runga ki a ia i nga wa katoa te whakamoemiti ki te Atua hei whakahere, ara te hua o nga ngutu e whakawhetai ana ki tona ingoa. 16 Kei wareware hoki ki te mahi pai, ki te atawhai: e manakohia ana hoki e te Atua nga patunga tapu pera. 17 Kia ngohengohe ki o koutou rangatira, kia ngohengohe hoki ki a koutou: e mataara ana hoki ratou ki o koutou wairua, a me korero ano e ratou a ratou tikanga, kia mahia
169
Hiperu
ai i runga i te hari, kia kaua hoki e pouri: kahore hoki he pai o tena mo koutou. 18 Inoi mo matou: u tonu hoki to matou whakaaro he pai to matou hinengaro, e hiahia ana hoki matou kia tika ta matou whakahaere i nga mea katoa. 19 I kaha rawa ai taku tohe ki a koutou kia meatia tenei, he mea kia wawe ai ahau te whakahokia atu ki a koutou. 20 Na, ma te Atua o te rangimarie, nana nei i whakahoki mai i te hunga mate to tatou Ariki, a Ihu, te Hepara nui o nga hipi, he meatanga na nga toto o te kawenata mutungakore; 21 Mana koutou e mea kia tino tika i runga i nga mahi pai katoa, kia mahia ano e koutou tana i pai ai; Waiho atu ia ia te kororia ake ake. Amine. 22 He kupu ano tenei naku ki a koutou, e oku teina, ata whakarangona mai te kupu whakahau: he torutoru nei hoki nga kupu kua tuhituhia atu nei e ahau ki a koutou. 23 Kia matau koutou kua tukua ki waho to tatou teina, a Timoti; ki te haere wawe mai ia, ko ahau e kite ia koutou. 24 Oha atu ki te hunga katoa e tohutohu ana i a koutou, ki te hunga tapu katoa ano hoki. Tenei te oha atu nei ki a koutou te hunga o Itari. 25 Kia tau te aroha noa ki a koutou katoa. Amine.
170
Hemi UPOKO 1 1 Na Hemi, na te pononga a te Atua, a te Ariki hoki, a Ihu Karaiti, ki nga hapu kotahi tekau ma rua e noho marara ana; Tena koutou. 2 Kiia iho, e oku teina, he mea hari nui ina taka koutou ki nga whakamatautauranga maha; 3 E matau ana hoki koutou, ko te whakamatautauranga o to koutou whakapono hei mahi i te manawanui. 4 Na kia puta rawa te mahi a te manawanui, kia tino tika ai koutou, kia toitu ai, te hapa i tetahi mea. 5 Ki te hapa tetahi o koutou i te matauranga, me inoi ia ki te Atua, e homai nui nei ki te katoa, kahore hoki ana tawai mai; a ka hoatu ki a ia. 6 Otira me inoi whakapono ia, kaua e ruarua. Ko te tangata ruarua hoki, tona rite kei te ngaru o te moana, e puhia ana e te hau, e akina ana. 7 Kaua hoki taua tangata e mea, ka whiwhi ia ki tetahi mea i te Ariki. 8 Ko te tangata ngakau rua e kore eu i ona ara katoa. 9 Ko te teina iti, kia hari ia i te mea ka whakanekehia ake ia. 10 Tena ko te tangata taonga, i te mea ka whakaititia: ka memeha atu hoki ia, ano he puawai tarutaru. 11 Ko te putanga mai hoki o te ra me te hau wera ano, na, kua maroke te tarutaru, kua ngahoro tona puawai, a ngaro iho te atanga o tona ahua: ka pera ano te tangata taonga, ka memeha atu i ona huarahi. 12 Ka hari te tangata eu ake ana ki te whakamatautauranga: no te mea ka oti ia te whakamatautau, ka whiwhi ia ki te karauna o te ora, kua whakaaria mai nei e te Ariki mo te hunga e aroha ana ki a ia. 13 Kaua tetahi e mea ina whakamatautauria, E whakamatautauria ana ahau e te Atua: e kore hoki te Atua e taea te whakamatautau e te kino, e kore ano hoki ia e whakamatautau i tetahi. 14 Otira he mea whakamatautau te tangata, ka kumea atu e tona hiahia ake, ka poaina. 15 Na, i te haputanga o te hiahia, ka whanau ko te hara: a, i te otinga o te hara, ka whanau ko te mate. 16 Kei kotiti ke, e oku teina aroha. 17 No runga nga homaitanga papai katoa, nga mea katoa e tino tika ana, he mea heke iho no te Matua o nga whakamarama, kahore nei ona putanga ketanga, kahore hoki he atarangi o te tahuri. 18 Na tona hiahia ake ano tatou i whanau ai, he meatanga na te kupu o te pono, kia meinga ai tatou me he matamua mo ana mea i hanga ai. 19 Heoi, e oku teina aroha, kia hohoro nga tangata katoa ki te whakarongo, kia puhoi ki te korero, kia puhoi ki te riri. 20 E kore hoki ta te Atua tika e mahia e to te tangata riri. 21 Mo konei me whakarere katoa atu nga mea poke me te hara e hua tonu nei, me tahuri marire ki te kupu kua oti te whakato iho; e taea hoki e tenei te whakaora o koutou wairua. 22 Engari hei kaimahi koutou i te kupu, kaua hei kaiwhakarongo anake, kei tinihangatia koutou e koutou ano. 23 Ki te mea hoki he kaiwhakarongo tetahi i te kupu, a ehara i te kaimahi, he rite ia ki te tangata e matakitaki ana ki tona kanohi maori i roto i te whakaata.
171
24 I tona matakitakinga hoki i a ia ano, haere ana, wareware tonu ake he ahua pehea ranei ia. 25 Tena ko te tangata e ata titiro iho ana ki te ture tino tika, ara ki te herekore, a ka u tonu, he kaiwhakarongo ano ia e kore e wareware, engari e mahi ana i te mahi, e hari ano tenei i tana mahi. 26 Ki te mea he ahua karakia to tetahi i roto i a koutou, ki te kore e parairetia e ia tona arero, he tinihanga hoki tana ki tona ngakau, he maumau karakia tana. 27 Ko te karakia pono, ko te mea pokekore ki te aroaro o te Atua matua, ko tenei, Ko te tirotiro i nga pani i nga pouaru i o ratou mate, ko te tiaki ia ia ano kei poke i te ao. UPOKO 2 1 E oku teina, kaua e waiho i runga i te whakapai kanohi te whakapono ki to tatou Ariki ki a Ihu Karaiti, ki te Ariki kororia. 2 Ki te tomo mai hoki tetahi tangata ki to koutou whare karakia he mowhiti koura nei tona, he kakahu pai; a ka tomo mai ano he rawakore, he kakahu paru nei tona; 3 A ka titiro atu koutou ki te tangata i te kakahu pai, ka mea ki a ia, E noho koe ki konei, ki te wahi pai; mea atu hoki ki te hunga rawakore, E tu koe ki konei, e noho ranei ki konei, ki raro i toku turanga waewae; 4 He teka ianei he tikanga tahatahi ta koutou, kua he hoki nga whakaaro o koutou ki nga kaiwhakawa? 5 Whakarongo, e oku teina aroha, Kahore ano koia te Atua i whiriwhiri i nga rawakore o tenei ao kia whai taonga i te whakapono, kia whiwhi hoki ki te rangatiratanga o te rangatiratanga kua whakaaria mai e ia mo te hunga e aroha ana ki a ia? 6 Heoi ka whakakino na koutou ki te rawakore. He teka ianei ko nga tangata taonga hei whakatupu rangatira ki a koutou, hei kukume i a koutou ki nga nohoanga whakawa? 7 He teka ianei he hunga kohukohu ratou i te ingoa pai kua huaina na ki a koutou? 8 Ki te rite ia koutou te ture kingi, to te karaipiture, Kia aroha koe ki tou hoa tata, ano ko koe, ka pai ta koutou mahi. 9 Tena ki te whakapai kanohi koutou, e mahi ana koutou i te hara, ka mau hoki i te ture he hunga he. 10 Ki te mau hoki te ture katoa ki te tangata, a ka kotahi ano te mea e tapepa ai ia, kua he ia ki te katoa. 11 I tana kiinga mai hoki, Kaua e puremu, i ki mai ano ia, Kaua e patu tangata. Na, ki te kahore koe e puremu, ki te patu tangata koe, kua takahia e koe te ture. 12 Kia rite ta koutou korero, ta koutou mahi, ki ta te hunga e whakawakia a mua i runga i te ture herekore. 13 Ko te tangata hoki kahore ona ngakau tohu, e kore e tohungia ina whakawakia; ka koa te mahi tohu ki te whakawa. 14 He aha te pai, e oku teina, ki te mea tetahi he whakapono tona, a kahore ana mahi? e ora ranei ia i te whakapono? 15 Ki te mea e noho tahanga ana tetahi teina, tuahine ranei, a ka kore he kai mo tenei ra, mo tenei ra, 16 A ka mea atu tetahi o koutou ki a ratou, Haere marie, kia mahana, kia makona; heoi kahore e hoatu e koutou ki a ratou nga mea e matea ana e te tinana; he aha te pai? 17 Waihoki ko te whakapono, ki te kahore ana mahi, he mea mate i a ia ano.
Hemi
18 Ae ra, ma tetahi e ki, He whakapono tou, he mahi aku: whakakitea mai ki ahau tou whakapono motu ke i au mahi, a maku, ara ma aku mahi, e whakakite atu toku whakapono ki a koe. 19 E whakapono ana koe kotahi tonu te Atua; he pai tau mahi: e whakapono ana nga rewera, me te wiri ano. 20 Heoi e pai ana ranei koe kia mohio, e te kuware, he mea mate te whakapono ki te kahore he mahi? 21 Kihai ianei a Aperahama, to tatou matua, i tika i nga mahi, ia ia i whakaeke atu ai i tana tama, ia Ihaka, ki runga ki te aata? 22 Ka kite koe i mahi tahi te whakapono me ana mahi, na nga mahi hoki i tino rite ai te whakapono? 23 A i rite ano ta te karaipiture e mea nei, I whakapono a Aperahama ki tenei, I whakapono a Aperahama ki te Atua, a ka whakairia ki a ia hei tika: ka huaina ano hoki ia ko te hoa o te Atua. 24 Heoi ka kite koutou kei nga mahi he tika mo te tangata, ehara i te mea kei te whakapono anake. 25 Waihoki ko Rahapa, te wahine kairau, kihai ianei ia i whakatikaia e nga mahi, ia ia i whakamanuhiri ai i nga karere, a tukua atu ana raua e ia ra tetahi ara ke? 26 Ka rite hoki ki te tinana ka mate nei ki te kahore te wairua, waihoki ko te whakapono ki te kahore he mahi he mea mate.
13 Ko wai te tangata whakaaro nui, te tangata matau i roto ia koutou? ma te whakahaere pai e whakaatu ana mahi i runga i te mahaki o te whakaaro nui. 14 Tena ki te mea he hae nanakia to koutou, he totohe i roto io koutou ngakau, kaua e whakamanamana, kaua hoki e teka ki te pono. 15 E kore tenei matauranga e heke iho i runga, engari no te whenua, no te kikokiko, no te rewera. 16 I te wahi hoki e noho ai te hae me te totohe, ko reira ano te noho kino me nga mahi he katoa. 17 Engari ko te whakaaro nui o runga he ma i te tuatahi, muri iho he rangimarie, he ngawari, he ngawari ki te whakarongo, ki tonu i te mahi tohu, i nga hua pai, kahore he whakapai kanohi, kahore ona tinihanga. 18 A e ruia ana nga hua o te tika i runga i te rangimarie ma te hunga hohou rongo. UPOKO 4 1 No hea nga pakanga me nga ngangaretanga i roto ia koutou? he teka ianei no konei, no o koutou hiahia e whawhai ana i roto io koutou wahi? 2 E hiahia ana koutou, a kahore e whai rawa: e patu ana koutou, e hiahia ana kia whiwhi, a kahore e whiwhi: e whawhai ana, e whawhai ana, heoi kahore e whai rawa, no te mea kahore koutou e inoi. 3 E inoi ana koutou, a kahore e riro mai, no te mea e inoi he ana koutou, kia whakapaua ai ki o koutou hiahia. 4 E nga tangata puremu, e nga wahine puremu, kahore ianei koutou e matau ko te aroha o te ao he hoariritanga ki te Atua? Na, ko te tangata e hiahia ana kia whai hoa ki te ao, he hoariri ia no te Atua. 5 Ki to koutou whakaaro he korero noa ranei ta te karaipiture, E hiahia ana ranei te wairua i roto i a tatou ki te hae? 6 Nui atu ia tana homai i te aroha noa. No reira ia i mea ai, Ka pakeke te Atua ki ta te hunga whakapehapeha, ka homai ia i te aroha noa ki te hunga ngakau papaku. 7 Na, kia ngohengohe koutou ki ta te Atua. A patoi atu i te diabolo, a ka oma atu ia i a koutou. 8 Whakatata atu ki te Atua, a ka whakatata mai ia ki a koutou. Horoia o koutou ringa, e te hunga hara; kia ma o koutou ngakau, e te hunga ngakau rua. 9 Kia pouri koutou, kia puta te aue, te tangi: kia puta ke to koutou kata hei aue, to koutou hari hei ahua pouri. 10 Whakapapaku koutou ki te aroaro o Ihowa, a mana koutou e whakateitei ake. 11 Kaua e korero kino tetahi ki tetahi, e oku teina. Ko te tangata e korero kino ana ki tona teina, e whakahe ana hoki i tona teina, e korero kino ana ia ki te ture, e whakahe ana i te ture: tena ki te whakahe koe i te ture, ehara koe i te kaimahi i te ture, engari he kaiwhakawa. 12 Kotahi tonu te kaiwhakatakoto ture, kei a ia te kaha hei whakaora, hei whakangaro: ko wai koe e whakahe na i tera atu? 13 Tena ra, e te hunga e mea nei, Hei aianei, hei apopo, ka haere matou ki taua pa, a ka noho ki reira, kia kotahi tau, ka hoko mai, ka whiwhi ki te taonga: 14 Kahore na hoki koutou e matau ki nga mea o apopo. He aha to oranga? He kohu hoki, he iti nei te wa e puta mai ai, a kua memeha atu.
UPOKO 3 1 ¶ Kei tokomaha koutou ki te whakaako, e oku teina, e matau ana hoki koutou rahi ake te he e tau ki a tatou. 2 He maha hoki nga mea e tapepa ai tatou katoa. Ki te kore tetahi e he i te kupu, he tino tika tena tangata, e taea ano e ia te paraire te tinana katoa. 3 Na, ka panga nei e tatou nga paraire ki nga mangai o nga hoiho, kia rongo ai ratou ki a tatou; a ka hurihia e matou o ratou tinana katoa. 4 Tirohia nga kaipuke, ahakoa rarahi, he mea aki nei e nga hau kaha, heoi ka hurihia ki te urungi nohinohi rawa, ki te wahi e pai ai te kawana. 5 Waihoki ko te arero he wahi nohinohi ia, nui atu hoki tona whakapehapeha. Nana, te nui o te ngiha o te ahi nohinohi nei! 6 He kapura hoki te arero, he ao kino: he pera ano te arero i roto i o tatou wahi, poke iho i a ia te tinana katoa, wera ana nga mea katoa o te kikokiko; a kua tahuna ki te ahi o te reinga. 7 Ko nga momo kararehe katoa hoki, o nga manu, o nga nakahi, o nga mea o te moana, kua whakararatatia, i whakararatatia e te tangata. 8 Tena ko te arero e kore e taea e tetahi tangata te whakarata; he kino tutu, ki tonu i te wai whakamate. 9 Ko ta tatou mea ia hei whakapai i te Atua, i te Matua; ko ta tatou mea ano ia hei kanga i nga tangata, i hanga kia rite ki te Atua. 10 Kotahi tonu te mangai puta ake ana ko te manaaki, ko te kanga. E oku teina, e kore e tika kia pena enei mea. 11 E pupu ake ana ranei i te puna te reka me te kawa i roto i te puna kotahi? 12 E hua ranei te oriwa ma te piki, e oku teina? he waina ranei, he piki? e kore hoki tetahi puna e puta mai i te wai tote, i te wai hou.
172
Hemi
15 Te mea ra koutou, Ki te pai te Ariki, a ka ora matou, ka mea i tenei mea, i tera mea ranei. 16 Inaianei ia kei te hari koutou ki a koutou whakamanamana: he kino taua tu whakamanamana katoa. 17 Na, ko te tangata e matau ana ki te mea i te pai, a kahore e meatia e ia he hara tera nona.
19 E oku teina, ki te kotiti ke tetahi o koutou i te pono, a ka tahuri mai ano tetahi; 20 Kia matau ia, ko te tangata i tahuri ai te tangata hara i te he o tona ara, e ora ia ia he wairua kei mate, he tini ano nga hara ka huna e ia.
UPOKO 5 1 ¶ Tena, e te hunga taonga, e tangi koutou, aue ki o koutou mate meake nei puta mai. 2 Kua pirau o koutou taonga, kua kainga o koutou kakahu e te huhu. 3 Kua waikuratia ta koutou koura me ta koutou hiriwa; ko te waikura ano o aua mea hei kaiwhakaatu i to koutou he, hei kai hoki i o koutou kikokiko, ano he kapura. Kua purangatia e koutou he taonga mo nga ra whakamutunga. 4 Nana, kei te karanga te utu i kaiponuhia e koutou ma nga kaimahi nana i kokoti a koutou mara, kua tae atu ano hoki nga karanga a nga kaikokoti ki nga taringa o te Ariki o nga mano tini. Kua kai koutou i nga kai papai i runga i te whenua, whaia ana e koutou a te tinana whakaahuareka; atawhaitia ana e koutou o koutou ngakau, me te mea ano ko te ra okanga tenei. 6 Whakataka ana e koutou ki te he, patua iho te mea tika; e kore ano ia e pehi atu ki a koutou. 7 Na, tatari marie koutou, e oku teina, ki te haerenga mai o te Ariki. Na, tatari tonu te kaingaki ki nga hua utu nui o te whenua, he mea tatari marie atu nana, kia tae mai ra ano to mua me to muri ua. 8 Tatari marie ano hoki koutou; kia u o koutou ngakau: kua tata hoki te haerenga mai o te Ariki. 9 Kaua e amuamu tetahi ki tetahi, e oku teina, kei whakahengia koutou: nana, kei nga kuwaha te kaiwhakawa e tu ana. 10 Ko nga poropiti i korero nei i runga i te ingoa o te Ariki, waiho ratou, e oku teina, hei tauira mo te whakamanawanui ki nga kino, mo te manawanui. 11 Nana, ki ta tatou he hari te hunga e whakamanawanui ana. Kua rongo koutou ki te manawanui o Hopa, kua kite hoki i to Ihowa mutunga; he nui te aroha o te Ariki, he aroha. 12 Ko te tuatahi ia o nga mea katoa, e oku teina, kaua te rangi, kaua te whenua, kaua tetahi atu oati, e oatitia e koutou: engari me ae ta koutou ae; me to kahore, kahore; kei taka koutou ki te he. 13 Ki te pangia tetahi o koutou e te mamae? kia inoi ia. He koa ranei? ma ia e himene. 14 Kei te turoro tetahi i roto ia koutou? kia karangatia e ia nga kaumatua o te hahi; a ma ratou e inoi ki runga ki a ia, me te whakawahi ano i a ia ki te hinu i runga i te ingoa o te Ariki. 15 A e ora te turoro i te inoi whakapono, ma te Ariki ano ia e whakaara ake; a ki te mea kua hara ia, ka murua tona hara. 16 Whakina o koutou he tetahi ki tetahi, me inoi ano koutou tetahi mo tetahi, kia ora ai o koutou mate. Nui atu te mana o te inoi kaha a te tangata tika. 17 He tangata a Iraia, he rite tahi te ngakau ki o tatou, heoi ka kaha nei tana inoi kia kaua e ua; 18 Inoi ana ano ia, a ka homai he ua e te rangi, na hua ana nga hua o te whenua.
173
1 Pita
19 Engari he toto utu nui o te Karaiti, me te mea no te reme kohakore, pokekore. 20 O tei haapaohia i mutaa iho hou te hamaniraa o te ao nei, o tei faaitehia mai i teie nei anotau hopea no outou; 21 Nana nei i whakapono ki te Atua, nana nei ia i whakaara ake i te hunga mate, a hoatu ana ki a ia he kororia; kia mau ai to koutou whakapono me to koutou tumanako ki te Atua. 22 Kua taia nei hoki e koutou o koutou wairua i runga i te ngohengohe ki te pono, he mea na te Wairua, ki te aroha tinihangakore ki nga teina, na, kia u tonu te aroha o tetahi ki tetahi i runga i te ngakau ma. 23 He mea whanau hou koutou, ehara i te mea no te purapura pirau, engari no te mea piraukore, na te kupu a te Atua e ora nei, eu tonu nei, ake ake. 24 Rite tonu hoki ki te tarutaru nga kikokiko katoa; ko te kororia katoa ano hoki o te tangata, ano he puawai tarutaru. Ka maroke te tarutaru, ka ngahoro tona puawai. 25 Ko te kupu ia a te Ariki, mau tonu ake ake. Ko te kupu ano tenei e kauwhautia atu nei ki a koutou.
UPOKO 1 1 Na Pita, na te apotoro a Ihu Karaiti, ki nga manene kua marara noa atu i Ponoto, i Karatia, i Kapadokia, i Ahia, i Pitinia; 2 He mea whiriwhiri i runga i ta te Atua Matua i mohio ai i mua, i runga i te whakatapunga a te Wairua, ki te ngohengohe, ki te tauhiuhitanga o nga toto o Ihu Karaiti: Kia whakanuia te aroha noa me te rangimarie ki a koutou. 3 Kia whakapaingia te Atua, te Matua o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, nana nei tatou i whanau ano i runga i te nui o tana mahi tohu, ki te tumanako ora, i runga i te aranga o Ihu Karaiti i te hunga mate; 4 Ki te kainga piraukore, pokekore, e kore e memeha, i rongoatia i te rangi mo koutou; 5 Mo te hunga e tiakina ana e te kaha o te Atua i runga i te whakapono mo te ora kua rite noa ake nei, a ka whakakitea mai a te wa whakamutunga. 6 Nui atu to koutou hari mo tenei, ahakoa he wa poto nei, ki te mea he tika, ka pouri koutou i nga whakamatautauranga maha; 7 Kia kitea ai te whakamatautauranga o to koutou whakapono, he mea utu nui atu i to te koura e memeha nei, ahakoa i whakamatauria ki te ahi, hei whakamoemiti, hei honore, hei kororia, i te putanga mai o Ihu Karaiti; 8 Kahore nei i kitea e koutou, heoi arohaina ana e koutou; ahakoa kahore koutou e kite inaianei, heoi i a koutou ka whakapono nei ki a ia, nui atu te koa, he koa kororia, e kore e taea te korero. 9 I te whiwhinga ki te tukunga iho o to koutou whakapono, ki te ora o o koutou wairua. 10 Ko taua whakaoranga i rapua marietia e nga poropiti, i poropititia ai te aroha noa e puta mai ki a koutou. 11 I rapua e ratou he aha, he pehea ranei te wa i tohu ai te Wairua o te Karaiti i roto ia ratou, i a ia i whakaatu i mua i nga mamae o te Karaiti, i te kororia hoki o muri iho. 12 I whakakitea mai ano hoki ki a ratou, ehara i te mea mo ratou ake, engari mo tatou i minita ai i nga mea kua korerotia nei ki a koutou inaianei e te hunga i kauwhau i te rongopai ki a koutou, he mea na te Wairua Tapu i tonoa mai nei i te rangi; nga mea e hiahia ana nga anahera ki te titiro. 13 Heoi whitikiria nga hope o o koutou hinengaro, kia mataara, tumanako atu, a taea noatia te mutunga, ki te aroha noa e kawea mai ki a koutou a te whakakitenga mai o Ihu Karaiti; 14 Kia rite ki nga tamariki ngohengohe; 15 Engari kia rite ki te kaikaranga ia koutou, he tapu hoki ia; kia tapu ano ta koutou whakahaere katoa; 16 Kua oti na hoki te tuhituhi, Kia tapu koutou; he tapu hoki ahau. 17 A ki te mea ka karanga koutou ki te Matua, nana nei i whakarite te whakawa i runga i te mahi a tena, a tena, me te whakaaro ki te mahi a tena, a tena, waiho ma te mataku te wa e noho manene ai koutou. 18 No te mea e matau ana koutou ehara i te mea pirau, i te hiriwa, i te koura, i hokona ai koutou i roto i ta koutou whakahaere horihori, i riro mai i nga whakarerenga iho a o koutou matua;
UPOKO 2 1 Na, whakarerea nga mauahara katoa, nga hianga katoa, nga tinihanga, nga hae, me nga kohukohu katoa; 2 Kia rite ki nga kohungahunga hou, matenuitia te waiu pono o te kupu, kia tupu ai koutou; 3 Ki te mea kua whakamatauria e koutou he aroha noa te Ariki. 4 Ko to koutou haerenga mai ki a ia ki te kohatu ora, i whakakahoretia nei e nga tangata, he mea whiriwhiri ia na te Atua, he mea utu nui; 5 Ka hanga hoki koutou, ano he kohatu ora hei whare, ara hei mea wairua, hei tohungatanga tapu, hei tapae atu i nga patunga tapu, ara i nga mea wairua, he mea e manakohia ana e te Atua i roto ia Ihu Karaiti. 6 Mo reira tera wahi o te karaipiture, Na, ka whakatakotoria e ahau ki Hiona te tino kamaka o te kokonga, he mea whiriwhiri, he mea utu nui, a, ko te tangata e whakapono ana ki a ia e kore e tukua kia whakama. 7 Na he mea utu nui ia ki a koutou e whakapono na: ki te hunga tutu ia, ko te kohatu i kapea e nga kaihanga, kua meinga tenei hei upoko mo te kokonga; 8 Hei kamaka tutukitanga waewae hoki, hei toka whakahinga, ki te hunga e tutuki ana ki te kupu, ki te hunga whakaponokore: i whakaritea hoki ratou ki reira. 9 Ko koutou ia he whakatupuranga whiriwhiri, he tohungatanga kingi, he iwi tapu, he iwi kua riro pu mai ma te Atua; hei whakapuaki i nga pai o te kaikaranga i a koutou i roto i te pouri ki tona marama whakamiharo: 10 I mua ehara i te iwi, inaianei ia he iwi na te Atua: kihai nei i tohungia, inaianei ia ka tohungia. 11 E oku hoa aroha, ko taku whakahau atu tenei, he hunga noho noa, he manene hoki koutou, kia mawehe i nga hiahia kikokiko e whawhai nei ki te wairua; 12 Kia pai ta koutou whakahaere i roto i nga tauiwi: mo ta ratou whakapae ki a koutou, he kaimahi koutou i te kino, na kia whakakororia ratou i te Atua a te ra o te tirohanga mai, ina kite ia koutou mahi pai. 13 Kia ngohengohe koutou ki nga tikanga katoa a te tangata, he whakaaro ki te Ariki: ahakoa ki te kingi, ki te mea nui rawa;
174
1 Pita
14 Ki nga kawana ranei, ki te hunga i tonoa mai e ia hei whiu i nga kaimahi i te kino, hei whakamoemiti ia mo te hunga e mahi ana i te pai. 15 Ko ta te Atua hoki tenei i pai ai, kia ai ta koutou mahi pai hei puru i te kuware o nga tangata kuware. 16 He hunga ehara nei i te herekore, a kaua e waiho to koutou herekoretanga hei hipoki mo te mauahara, engari kia rite ki nga pononga a te Atua. 17 Whakahonoretia nga tangata katoa. Arohaina te teina. wehi ki te Atua. Whakahonoretia te kingi. 18 E nga pononga, kia ngohengohe ki o koutou rangatira, kia nui te wehi; ehara i te mea ki te hunga pai, ki te hunga ngawari, ki te hunga whanoke ano hoki. 19 He mea whai whakapainga hoki tenei, ki te mea na te mahara ki te Atua ka whakamanawanui ai tetahi ki nga mea whakapouri, i a ia e whakamamaetia hetia ana. 20 He aha hoki te kororia, ki te mea ka whakamanawanui, i te mea kua hara koutou ki te motokia? tena ka whakamanawanui i a koutou ka mahi pai, a ka whakamamaetia, he mea pai tenei ki te Atua. 21 I karangatia hoki koutou ki tenei: i mamae hoki a te Karaiti mo tatou, waiho iho ana e ia he tauira mo tatou, kia aru ai koutou i ona tapuwae. 22 O tei ore i rave i te hara, aore hoi i itea te haavare i roto i to ’na vaha. 23 Ka taunutia, kihai ia i taunu atu; i a ia i whakamamaetia, kihai i mataku; engari i tuku ia ia ki te kaiwhakawa tika. 24 Nana ake i waha o tatou hara, na tona tinana ake, i runga i te rakau, kia whakatupapakutia ai tatou ki te hara, kia ora ai ki te tika: na ona karawarawa i ora ai o koutou mate. 25 I rite hoki koutou ki te hipi kua kotiti ke; otira kua hoki mai nei ki te Hepara, ki te Pihopa o o koutou wairua.
9 Kaua e utua he kino ki te kino, he taunu ki te taunu: engari me manaaki; me te mahara ano ki tenei mea to koutou karangatanga, kia riro ai i a koutou te manaaki. 10 Ki te mea hoki tetahi kia aroha ki te ora, kia kite i nga ra pai, me pehi e ia tona arero kei kino, ona ngutu hoki kei korero tinihanga; 11 Me peka ke i te kino, me mahi i te pai; me rapu e ia te rangimarie, me te whai ano. 12 No te mea kei runga i te hunga tika nga kanohi o Ihowa, me ona taringa kei te tuwhera ki a ratou inoi: e he mai ana ia te mata o te Ariki ki te hunga e mahi ana i te kino. 13 Ko wai hoki hei homai i te he ki a koutou, ki te aru koutou i te pai? 14 Otiia ki te mea na te whakaaro ki te tika i whakamamaetia ai koutou, ka hari koutou: aua ra e mataku i ta ratou whakamataku, kaua e pawera; 15 Engari whakatapua te Ariki, te Atua, i roto i o koutou ngakau: kia noho rite tonu ki te whakahoki kupu ki nga tangata katoa e ui ana ki a koutou ki te tikanga o te tumanako i roto i a koutou i runga i te ngakau mahaki me te wehi. 16 Kia pai o koutou hinengaro; mo ta ratou korero kino ki a koutou, me te mea he kaimahi koutou i te kino, kia whakama te hunga e whakapae teka na ki ta koutou whakahaere pai i roto ia te Karaiti. 17 Ki te penei hoki ta te Atua i pai ai, mo te mahi pai ka mamae koutou i te mamae i a koutou e mahi ana i te kino. 18 Kotahi hoki mamaetanga o te Karaiti mo nga hara, te tika mo te hunga he, kia arahina ai tatou e ia ki te Atua, i whakamatea ko te kikokiko, i whakaorangia ia e te Wairua. 19 I haere hoki ia ki reira ki te kauwhau ki nga wairua i te whare herehere; 20 O tei ore i faaroo i mutaa ihora, i te tiai-noa-raa te faaoromai rahi o te Atua i te anotau ia Noa ra, i te faaineineraa i te pahi, i ora ’i i roto i te pape e mea iti roa, oia hoi e vau taata. 21 He penei ano te ahua o te iriiringa e ora ai tatou inaianei (ehara i te maka atu i te poke o te kikokiko, engari he whakautu na te hinengaro pai ki te Atua,) i runga i te aranga o Ihu Karaiti; 22 Kua riro nei ki te rangi, kei te ringa matau ano ia o te Atua; Ko nga anahera, ko nga mana, ko nga mana, i raro i a ia.
UPOKO 3 1 ¶ Waihoki e nga wahine, kia ngohengohe ki a koutou tane ake; a ki te kore tetahi e ngohengohe ki te kupu, na te whakahaere a nga wahine i waho i te kupu hei mea e riro mai ai ratou; 2 I a ratou e titiro ana ki te hekore o ta koutou whakahaere me te mataku. 3 Ko te whakapaipai mo koutou, kauaka hei to waho, kauaka hei te makawe i whiria, kauaka hei te whakapiringa o nga mea koura, kauaka hei te whakakakahuranga o nga kakahu; 4 Engari hei te tangata ngaro o te ngakau, hei te mea e kore e pirau, hei te wairua mahaki, hei te wairua rangimarie, he mea utu nui hoki tenei i te aroaro o te Atua. 5 I penei hoki te whakapaipai o nga wahine tapu i mua ia ratou, i whakawhirinaki ki te Atua, i te ngohengohe ki a ratou tane ake. 6 Me Hera hoki i ngohengohe ki a Aperahama, ko te ariki hoki tana ingoa mona; 7 E nga tane hoki, kia rite ki te matauranga to koutou noho ki a ratou, whakawhiwhia te wahine ki te honore, ko te mea kahakore hoki ia, ka uru tahi nei ano hoki korua ki te oranga ka homai noa nei; kei araia a koutou inoi. 8 Heoi, kia kotahi te whakaaro o koutou katoa, kia kotahi te ngakau, kia rite te aroha ki to te tuakana, ki to te teina, kia ngakau ngawari, kia ngawari.
UPOKO 4 1 Na, kua mamae nei o te Karaiti kikokiko mo tatou, e mau koutou ki nga ea whawhai, ara ki taua whakaaro pu ra ano: ko te tangata hoki kua mamae te kikokiko kua mutu te hara; 2 Kia kaua ia e noho i te wa e toe nei o te noho ki te kikokiko i runga i nga hiahia o te tangata, engari i ta te Atua i pai ai. 3 Kati ano hoki nga wa o mua o to tatou oranga hei mahi i ta nga tauiwi i pai ai, i a tatou e haere ana i runga i nga hiahia taikaha, i nga hiahia, i te inu waina, i nga kakai, i nga hakari, i nga karakia whakapakoko whakarihariha. 4 He mea hou tenei ki a ratou, to koutou kore e oma tahi me ratou, ki te kino o to koutou kino, a korero kino ana mo koutou. 5 Mana e korero ki a ia, e noho rite nei ki te whakawa i te hunga ora, i te hunga mate.
175
1 Pita
6 Mo konei ra i kauwhautia ai ano te rongopai ki te hunga kua mate, kia whakahengia ratou, ara te kikokiko i runga i ta te tangata, kia ora ia ratou, ara te wairua i runga i ta te Atua. 7 Kua tata ia te whakamutunga o nga mea katoa: na, kia whai whakaaro koutou, kia mataara, kia inoi. 8 I te tuatahi o nga mea katoa arohaina putia koutou e koutou ano: ka hipokina hoki nga tini hara e te aroha. 9 Whakamanuhiritia tetahi e tetahi; 10 Ko te mea kua riro noa i tetahi, i tetahi, meatia atu ano e koutou tetahi ma tetahi, kia rite ki ta nga tuari pai o nga homaitanga maha a te Atua. 11 Ki te korero tetahi, kia rite tana ki ta nga kupu a te Atua; ki te minita tetahi, kia rite tana ki to te kaha e homai ana e te Atua: kia whai kororia ai te Atua i nga mea katoa i roto ia Ihu Karaiti; Amine. 12 E nga hoa aroha, kaua e kiia he hanga hou te tahunga i roto i a koutou hei whakamatautau ia koutou, ano he mea hou kua pa ki a koutou. 13 Engari ka uru nei koutou ki nga mamae o te Karaiti, kia hari koutou; he mea hoki e hari ai koutou i te whakakitenga mai o tona kororia. 14 Ki te tawaia koutou mo te ingoa o te Karaiti, ka hari koutou; no te mea e tau ana te Wairua o te kororia, o te Atua hoki ki runga ki a koutou. 15 Kaua ia tetahi o koutou e whakamamaetia mo te mahi patu tangata, mo te tahae, mo te mahi i te kino, mo te pokanoa ki a era mea. 16 Ki te mamae ia tetahi mo te ki he Karaitiana ia, kaua ia e whakama; engari me whakakororia ia i te Atua mo tenei mahi. 17 Kua tae mai hoki te wa e timata ai te whakawa ki te whare o te Atua: ki te mea hoki kei a tatou te tuatahi, he pehea ra te mutunga o te hunga e kore e tahuri ki te rongopai o te Atua? 18 A ki te mea ka ora noa te tangata tika, kei hea he putanga mo te tangata karakiakore, mo te tangata hara? 19 Na, ko te hunga kua pai nei te Atua kia whakamamaetia ratou, me tuku e ratou o ratou wairua ki a ia i runga i te pai, ara ki te Kaihanga pono.
7 Maka atu o koutou manukanuka katoa ki runga ki a ia; e whakaaro ana hoki ia ki a koutou. 8 Kia whai whakaaro, kia mataara; kei te haereere hoki to koutou hoa whawhai, te rewera, ano he raiona e ngengere ana, e rapu ana i te tangata hei horomanga mana. 9 Kia u ki te whakapono ka tu atu ai ki a ia; me te mahara ano ka rite aua mamae nei ano i o koutou teina i te ao. 10 Na, ma te Atua o nga aroha noa katoa, nana nei tatou i karanga ki tona kororia mutungakore i roto i a Karaiti Ihu, ka oti koutou te whakamamae i tetahi wa poto nei, mana koutou e mea kia tino tika, kia whakau, kia whakakaha, kia nohoia. 11 Waiho atu ia ia te kororia me te kaha ake ake. Amine. 12 Kua tuhituhia atu nei e ahau etahi kupu torutoru, hei maunga atu ma Hirawanu, hei teina pono ki a koutou, hei whakahau atu, hei whakaatu, ko te tino aroha noa tenei o te Atua e tu nei koutou. 13 Tenei te oha atu nei ki a koutou te hahi i Papurona, i whiriwhiria ngatahitia nei koutou; me taku tama ano a Maka. 14 Oha atu tetahi ki tetahi, hei te kihi aroha ano. Kia tau te rangimarie ki a koutou katoa i roto ia Karaiti Ihu. Amine.
UPOKO 5 1 He whakahau tenei naku ki nga kaumatua i roto i a koutou, he kaumatua hoki ahau, he kaiwhakaatu mo nga mamae o te Karaiti, kua whiwhi tahi nei hoki ki te kororia e whakakitea mai i muri: Whangainga te kahui a te Atua i roto ia koutou; kaua e ngakaukore ina tirotiro, engari kia hihiko; kauaka mo te taonga paruparu, engari mo te ngakau hihiko; 3 Kaua ano hoki e whakatupu rangatira ki ta te Atua wahi, engari hei tauira koutou ki te kahui. 4 A kia puta mai te tino Hepara, ka whiwhi koutou ki te karauna kororia e kore e pirau. 5 Me koutou ano hoki, e nga taitamariki, kia ngohengohe ki nga kaumatua. Kia ngohengohe ano hoki koutou katoa tetahi ki tetahi, ko te ngakau papaku ano hei kakahu mo koutou: no te mea ka pakeke te Atua ki te hunga whakakake, ka homai hoki e ia he aroha noa ki te hunga ngakau papaku. 6 Na, whakapapaku iho koutou i raro i te ringaringa kaha o te Atua, kia whakateiteitia ake ai koutou e ia i te wa e pai ai.
176
Ko te pukapuka tuarua a Pita
19 Ka u rawa ano te kupu poropiti ki a tatou; he pai ta koutou whakaaro ki tenei, he marama hoki e tiaho ana i te wahi pouri, kia puao ra ano te ra, kia ara ra ano te whetu o te ra i roto i o koutou ngakau. 20 Kia mohio hoki i te tuatahi, kahore he poropititanga o te karaipiture nona ake ona tikanga. 21 Ehara hoki i te mea na te whakaaro o te tangata i puta mai ai te poropititanga i mua, engari he mea whakamahara na te Wairua Tapu i korero ai nga tangata tapu a te Atua.
UPOKO 1 1 Na Haimona Pita, he pononga, he apotoro na Ihu Karaiti, ki te hunga kua whiwhi tahi nei tatou ki te whakapono utu nui, i runga i te tika o te Atua, o to tatou Kaiwhakaora hoki, o Ihu Karaiti: 2 Kia whakanuia te aroha noa me te rangimarie ki a koutou, i runga i te matauranga ki te Atua, ki a Ihu hoki, ki to tatou Ariki. 3 Na tona kaha Atua hoki i homai ki a tatou nga mea katoa mo te ora, mo te karakia pai, i runga i te matauranga ki a ia, nana nei tatou i karanga ki te kororia, ki te pai. 4 Na konei hoki i homai ai ki a tatou nga kupu whakaari nunui, utu nui: ma enei ka whiwhi ai koutou ki te ahua Atua, i a koutou ka mawhiti mai i te pirau i te ao, ara i to te hiahia. 5 Hei tapiri mo tenei, me whakapau rawa to koutou uaua, honoa iho ano te pai ki runga ki to koutou whakapono; ki te pai te matauranga; 6 Ki runga ki te matauranga ko te pehipehi; ki runga ki te pehipehi ko te manawanui; ki runga ki te manawanui ko te karakia pai; 7 Ki runga ki te karakia pai ko te atawhai ki nga teina; ki te atawhai ki nga teina ko te aroha. 8 Ki te mea hoki kei a koutou enei mea, ki te nui haere hoki, ka meinga koutou kia kaua e mangere, kia kaua e huakore i runga i te matauranga ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti. 9 Ko te tangata hoki kahore nei ia ia enei mea, he matapo, he atarua, kua wareware ki te horoinga o ona hara o mua. 10 Heoi, e oku teina, kia puta to koutou uaua ki te whakau i to koutou karangatanga, i to koutou whiriwhiringa: ki te mahi hoki koutou i enei mea, e kore rawa koutou e hinga. 11 Penei hoki ka whakawhiwhia nuitia mai ki a koutou he tomokanga ki te rangatiratanga mutungakore o to tatou Ariki, ara o te Kaiwhakaora, o Ihu Karaiti. 12 Mo reira ano e kore ahau e mangere ki te whakamahara tonu i a koutou ki enei mea, e matau ana raia koutou, kua oti ano te whakau ki runga ki te mea pono, kei a koutou na. 13 Ae ra, ki toku whakaaro he mea tika, i ahau e noho ana i tenei tapenakara, kia whakaoho ahau ia koutou, kia whakamahara; 14 E mohio ana hoki ahau e kore e roa ka mahue tenei tapenakara oku, ka pera ano me ta to tatou Ariki, me ta Ihu Karaiti i whakakite mai ai ki ahau. 15 Ka puta ano hoki toku uaua kia mau tonu to koutou mahara ki enei mea i muri i toku matenga. 16 Ehara hoki matou i te whai i nga korero tito noa, i te whakakitenga atu ki a koutou i te kaha me te haerenga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, engari he kaiwhakaatu matou mo tona nui. 17 I riro hoki ia ia he honore, he kororia na te Atua Matua, i te putanga mai o taua reo ki a ia i roto i te kororia nui rawa, Ko taku Tama tenei i aroha ai, ko taku i ahuareka ai. 18 I rongo ano matou ki tenei reo e puta mai ana i te rangi, ia matou i tona taha i runga i te maunga tapu.
177
UPOKO 2 1 Otira i mua ano he poropiti teka i mua i roto i te iwi, he pera me nga kaiwhakaako teka e puta ake a mua i roto i a koutou; 2 A he tokomaha e aru ia ratou tikanga whakarihariha; ma ratou e korerotia kinotia te ara o te pono. 3 He apo moni hoki e tito kupu ai ratou kia whai taonga ai ratou ia koutou: nonamata te tukunga mo ratou ki te he, e kore ano e whakaroa; 4 Mehemea kihai i tohungia e te Atua nga anahera i hara, engari i peia ratou e ia ki raro ki te po, he mea herehere i te pouri, he mea tiaki mo te whakawakanga; 5 A kihai i tohungia te ao tawhito, he mea whakaora ia a Noa, te kaikauwhau i te tika, te tokowaru, i tana kawenga mai i te waipuke ki runga ki te ao o te hunga karakiakore; 6 A ka meinga nga pa, a Horoma, a Komora, kia pungarehu rawa, ko tana he, he hurihanga, waiho iho hei tohu ki te hunga e noho karakiakore i muri; 7 A whakaorangia ake e ia a Rota, te tangata tika, me te whakapouri i nga tikanga poke a te hunga kino. 8 (Na taua tangata tika e noho ana i waenganui i a ratou, he titiro, he rongo, i whakapouri i tona wairua tika i tena ra, i tena ra, ki a ratou mahi tutu; 9 E matau ana te Ariki ki te whakaora i te hunga tapu i roto i nga whakamatautauranga, te tiaki i te hunga he mo te ra whakawa, kia whiua; 10 Tera rawa ia tana mo te hunga e whai ana i ta te kikokiko i runga i te hiahia poke, e whakahawea ana ki te rangatiratanga. He hunga whakakake ratou, he ngakau hihiko, kahore e wehi ki te korero kino ki nga rangatira. 11 Tena ko nga anahera, nui ake to ratou kaha, to ratou kaha, kahore e puaki ia ratou he kupu whakatoi mo ratou ki te aroaro o te Ariki. 12 Ko enei ia, rite tonu ratou ki te kararehe whakaarokore maori, i hanga nei hei hopukanga, hei whakangaro, ka korero kino ki nga mea kahore nei e mohiotia e ratou; a ka ngaro i roto i to ratou kino; 13 Ka whiwhi ki te utu o te he; He ira ratou, he kopa, e takaro ana ki a ratou mahi tinihanga ia ratou e hakari tahi ana me koutou; 14 Ko o ratou kanohi ki tonu i te puremu, kahore hoki e mutu to ratou hara; e whakapohehe ana i nga wairua u tonu: he ngakau kua oti te whakamahi ki te apo; tamariki kanga: 15 I whakarerea e ratou te ara tika, kotiti ke ana ratou, whai tonu ana i te ara o Paraama tama a Peoro, i whakapai nei ki te utu o te he; 16 Otira i riria ano ia mo tona he: i korero te kaihe wahangu, no te tangata te reo, pehia ana e ia te wairangi o te poropiti. 17 He puna waikore enei, he kapua e akina ana e te tupuhi; kei a ia nei te kohu o te pouri te wahi kua rite mo ake tonu atu.
Ko te pukapuka tuarua a Pita
18 I a ratou e korero ana i nga korero tetere rawa, he mea teka noa, ka poaina e ratou ki nga hiahia o te kikokiko, ki nga hiahia taikaha, te hunga e mawhiti mai ana i era e noho he ana. 19 He herekore ta ratou e whakaari nei ki a ratou, heoi he pononga ratou na te pirau: ki te taea hoki te tangata e ia, ka waiho hei pononga mana. 20 Ki te mea hoki ka mawhiti mai ratou i nga poke o te ao, i te mea ka mohio ratou ki te Ariki, ara ki te Kaiwhakaora, ki a Ihu Karaiti, na ka mau ano ratou ki taua mea, a ka hinga, kino atu to ratou whakamutunga i te timatanga. 21 He pai ke mo ratou me i kore e mohio ki te ara o te tika, i te matau a ka tahuri ke atu i te ture tapu kua tukua nei ki a ratou. 22 Heoi te tukunga iho ki a ratou rite tonu ki ta te whakatauki pono, Kua hoki te kuri ki tona ruaki; ko te poaka i horoia, ka okeoke i te paru.
runga i te rangimarie, te whai ira, te whai koha i tona aroaro. 15 Kia mahara ano ki te manawanui o to tatou Ariki, he whakaora; ko ta to tatou teina aroha nei hoki, ko Paora, he mea i rite tonu ki te matauranga kua homai nei ki a ia, i tuhituhi atu ai ki a koutou; 16 I pera ano i ana pukapuka katoa, i korerotia enei mea ki reira; kei reira etahi mea he pakeke nei ki te whakaaro, whakawiria ketia ake e te hunga kuware, e te hunga kahore ano iu; ko ta ratou mahi hoki ki era atu karaipiture, a ngaro iho ratou. 17 Na, e oku hoa aroha, ka matau wawe nei koutou ki enei mea, kia tupato kei kahakina atu koutou e te he o te hunga kino, kei taka atu, kei kore e u. 18 Engari kia neke ake i runga i te aroha noa, i te matauranga o to tatou Ariki, ara o te Kaiwhakaora, o Ihu Karaiti. Waiho atu ia ia te kororia aianei, a ake ake. Amine.
UPOKO 3 1 Ko te rua tenei o aku pukapuka, e oku hoa aroha, ka tuhituhia atu nei ki a koutou; i enei mea e rua hei whakaoho i o koutou hinengaro ma ki te maharahara. 2 Kia mahara ai koutou ki nga kupu i korerotia i mua e nga poropiti tapu, ki ta matou hoki, na nga apotoro a te Ariki, a te Kaiwhakaora; 3 Ma te mohio tuatahi ki tenei, tera e haere mai i nga ra whakamutunga te hunga whakahi, e haere ana i runga i o ratou hiahia ake. 4 E mea ana, Kei hea te korero mo tona haerenga mai? no te mea kua moe nga matua, mau tonu nga mea katoa no te orokohanganga ra ano. 5 Na ratou nei i pai kia kuware, na te kupu a te Atua nga rangi i mua, me te whenua i tu mai i roto i te wai, i roto ano i te wai. 6 I ngaro ai te ao o tera wa i te waipuke e te wai. 7 Ko nga rangi onaianei ia me te whenua, he mea rongoa na taua kupu ra ano, he mea waiho marire mo te ahi, mo te ra o te whakawakanga, o te whakangaromanga o nga tangata karakiakore. 8 Na, e oku hoa aroha, kei kuware koutou ki tenei mea kotahi, ki ta te Ariki he ra kotahi rite tonu ki nga tau kotahi mano, nga tau kotahi mano rite tonu ki te ra kotahi. 9 Kahore he whakaroa o te Ariki ki tana kupu whakaari, kahore e rite ki ta etahi e ki nei he whakaroa; engari e manawanui ana ki a tatou, kahore ona whakaaro mo tetahi kia ngaro, engari kia tae katoa ki te ripeneta. 10 E puta mai ia te ra o te Ariki ano he tahae i te po; ko reira pahemo atu ai nga rangi me tona haruru nui, ngohe noa nga mea timatanga i te wera nui, ka wera te whenua me nga mahi o reira. 11 Na, ka rewa enei mea katoa, kia pehea to koutou ahua i runga i te whakahaere tapu, i te karakia; 12 Me te tumanako, me te takare ano koutou ki te taenga mai o te ra o te Atua, e rewa ai nga rangi i te ahi, e ngiha ai nga mea timatanga i te wera o te ahi? 13 Heoi kei te tumanako tatou ki nga rangi hou, ki te whenua hou, ki tana i whakaari mai ai, kei reira te tika e noho ana. 14 Mo konei ra, e oku hoa aroha, ia koutou ka tumanako na ki enei mea, kia puta to koutou uaua kia rokohina e ia i
178
Ko te pukapuka tuatahi a Hoani
8 Na, he ture hou taku e tuhituhi atu nei ki a koutou, he mea pono ia ia, ia koutou hoki, e mahea atu ana hoki te pouri, a kua whiti ke mai te marama pono. 9 Ko te tangata e mea ana kei te marama ia, a e mauahara ana ki tona teina, kei te pouri ia a taea noatia tenei ra. 10 Ko te tangata e aroha ana ki tona teina, e noho ana ia i roto i te marama, kahore hoki he tutukitanga waewae i roto ia ia. 11 Ko te tangata ia e mauahara ana ki tona teina, kei te pouri ia, e haere ana ia i roto i te pouri, kahore hoki e matau ki te wahi e haere ai ia, no te mea kua matapotia ona kanohi e te pouri. 12 Ka tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, e nga tamariki nonohi, no te mea kua murua o koutou hara, he whakaaro hoki ki tona ingoa. 13 Ka tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, e nga matua, no te mea kua matau koutou ki a ia, ara ki to te timatanga. Ka tuhituhi atu ahau ki a koutou, e nga taitamariki, no te mea kua hinga ia koutou te wairua kino. Ka tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, e nga tamariki nonohi, no te mea kua matau koutou ki te Matua. 14 I tuhituhi atu ai ahau ki a koutou, e nga matua, no te mea kua matau koutou ki a ia, ara ki to te timatanga. I tuhituhi atu ahau ki a koutou, e nga taitamariki, no te mea he kaha koutou, e mau ana te kupu a te Atua i roto ia koutou, a kua hinga ia koutou te wairua kino. 15 Kaua e aroha ki te ao, kaua ano hoki ki nga mea o te ao. Ki te aroha tetahi ki te ao, kahore te aroha o te Matua i roto ia ia. 16 Ko nga mea katoa hoki i te ao, te hiahia o te kikokiko, te hiahia o nga kanohi, me te whakapehapeha ki o te ao mea, ehara i te Matua, engari no te ao. 17 E pahemo atu ana hoki te ao, me tona hiahia: tena ko te tangata e mea ana i ta te Atua e pai ai, e noho tonu ana ia a ake ake. 18 E nga tamariki nonohi, ko te haora whakamutunga tenei: ka rite hoki ki ta koutou i rongo ai, e haere mai ana te anatikaraiti; na, kua tokomaha nei nga anatikaraiti; ma konei tatou ka matau ai ko te taima whakamutunga tenei. 19 I haere atu ratou i roto ia tatou, ehara ia i te mea no tatou ratou; me he mea hoki no tatou ratou, kua noho tonu ki a tatou: otira kua haere atu ratou kia kitea ai ehara ratou katoa i a tatou. 20 Na he whakawahinga ano to koutou na te Mea Tapu, e matau ana ano hoki koutou ki nga mea katoa. 21 Ehara i te mea i tuhituhi atu ai ahau ki a koutou no te mea kahore koutou e matau ki te pono, engari no te mea e matau ana koutou, no te mea hoki kahore he teka i puta ake i te pono. 22 Ko wai te tangata teka? he teka ianei ko te tangata e mea ana ehara a Ihu i te Karaiti? Ko te anatikaraiti tenei, ko te tangata e whakakahore ana ki te Matua, ki te Tama. 23 Ko nga tangata katoa e whakakahore ana ki te Tama, kahore te Matua ia ratou: engari ko te tangata e whakaae ana ki te Tama, kei a ia ano hoki te Matua. 24 Na, kia mau ki roto ki a koutou ta koutou i rongo ai no te timatanga ra ano. Ki te mau i roto i a koutou ta koutou i rongo ai no te timatanga ra ano, ka mau ano koutou i roto i te Tama, i roto ano hoki i te Matua. 25 Ko te mea ano hoki tenei i whakaaria mai e ia ki a tatou, ko te ora tonu. 26 I tuhituhia atu e ahau enei mea ki a koutou, mo te hunga e whakapohehe ana i a koutou.
UPOKO 1 1 Ko te mea no te timatanga, ta matou i rongo ai, ta matou i kite ai o matou kanohi, i kite ai matou, i whawha atu nei e o matou ringa, ko te kupu o te ora; 2 (I whakakitea mai hoki te ora, a kua kite matou, ka whakaatu nei, ka whakaatu nei ki a koutou i te ora tonu, i tera i te Matua i mua, a kua whakakitea mai ki a tatou;) 3 Ko ta matou i kite ai, i rongo ai, e whakaatu atu nei ki a koutou, kia whakahoatia ai koutou ki a matou: na, ko to tatou whakahoatanga kei te Matua, kei tana Tama hoki, ko Ihu Karaiti. 4 Na ka tuhituhia atu nei enei mea e matou ki a koutou, kia tino nui ai to koutou hari. 5 Ko te korero ano tenei i rongo ai matou ki a ia, a ka korerotia atu nei e matou ki a koutou, na, he marama te Atua, kahore rawa hoki he pouri ia ia. 6 Ki te mea tatou e whakahoa ana tatou ki a ia, me te haere ano tatou i te pouri, e korero teka ana tatou, kahore hoki e mahi i te pono; 7 Ki te haere ia tatou i te marama, me ia hoki e noho nei i te marama, na ka whakahoa tatou tetahi ki tetahi, e horoia ana ano o tatou hara katoa e nga toto o tana Tama, o Ihu Karaiti. 8 Ki te mea tatou kahore o tatou hara, e whakapohehe ana tatou ia tatou ano, a kahore te pono i roto ia tatou. 9 Ki te whaki tatou i o tatou hara, e pono ana ia, e tika ana, a ka murua e ia o tatou hara, ka horoia atu hoki o tatou he katoa. 10 Ki te mea tatou kahore tatou i hara, ka meinga ia he kaikorero teka, kahore hoki tana kupu i roto ia tatou. UPOKO 2 1 E aku tamariki nonohi, ka tuhituhi atu nei ahau i enei mea ki a koutou, kia kaua ai koutou e hara. A ki te hara tetahi, he kaikorero mo tatou kei te Matua, ko Ihu Karaiti, ko te tika: 2 Ko ia ano te whakamarie mo o tatou hara: ehara i te mea mo o tatou anake, engari mo nga hara o te ao katoa. 3 Ma konei hoki tatou ka matau ai kua matau tatou ki a ia, ki te pupuri tatou i ana ture. 4 Ki te mea tetahi, Kua matau ahau ki a ia, a kahore e pupuri i ana ture, he tangata teka ia, kahore hoki te pono i roto ia ia. 5 Ko te tangata e pupuri ana i tana kupu, kua tino rite pu i a ia te aroha o te Atua: ma konei tatou ka matau ai kei roto tatou ia ia. 6 Ko te tangata e mea ana e noho ana ia i roto i a ia, ko te tikanga tenei kia rite tana haere ki tana haere. 7 E oku teina, ehara i te ture hou taku e tuhituhi atu nei ki a koutou, engari he ture tawhito, ko tera ia koutou o te timatanga iho ra ano. Ko te ture tawhito ko te kupu i rongo ai koutou no te timatanga.
179
Ko te pukapuka tuatahi a Hoani
27 Otira e mau ana i roto i a koutou te whakawahinga kua riro na i a koutou e ia, kahore hoki he take ma tetahi e whakaako i a koutou: engari ma taua whakawahinga ano e whakaako a koutou ki nga mea katoa, he pono, ehara i te teka, he pera ano me tana i ako ai. ko koutou, ka u ki roto ki a ia. 28 Na inaianei, e nga tamariki nonohi, kia mau ki roto ki a ia; kia whai maiatanga ai tatou ina puta mai ia, kei whakama hoki ki a ia ina tae mai ia. 29 Ki te matau koutou he tika ia, ka matau koutou he mea whanau nana nga tangata katoa e mea ana i te tika.
18 E aku tamariki nonohi, kaua e waiho ma te kupu, ma te arero te aroha; engari ma te mahi me te pono. 19 Ma konei hoki tatou ka matau ai no te pono tatou, ka whakau ai hoki i o tatou ngakau i tona aroaro. 20 Ki te mea ka whakahe mai o tatou ngakau ia tatou, nui atu te Atua io tatou ngakau; 21 E nga hoa aroha, ki te kore o tatou ngakau e whakahe ia tatou, ka maia tatou ki te Atua. 22 A, ko ta tatou e inoi ai, ka homai e ia ki a tatou, no te mea e pupuri ana tatou i ana ture, e mea ana hoki i nga mea e ahuareka ana ki tana titiro. 23 Ko tana ture ano tenei, kia whakapono tatou ki te ingoa o tana Tama, o Ihu Karaiti, kia aroha ano tetahi ki tetahi, kia rite ano ki te ture i homai e ia ki a tatou. 24 Na, ko te tangata e pupuri ana i ana ture, e mau ana i roto ia ia me ia ano i roto ia ia. Na konei tatou i matau ai e mau ana ia i roto i a tatou, na te Wairua kua homai nei e ia ki a tatou.
UPOKO 3 1 Nana, te tikanga o te aroha i homai nei e te Matua ki a tatou, ara kia huaina tatou he tamariki na te Atua: koia te ao te matau ai ki a tatou, no te mea kahore ratou i mohio ki a ia. 2 E nga hoa aroha, he tamariki tatou na te Atua inaianei; ka kite hoki tatou i a ia i tona ahua ake ano. 3 Na ki te mea kei tetahi tenei tumanako ki a ia, ka tahia atu e ia ona he, kia rite ai ki a ia kahore nei he he. 4 Ko te tangata e mea ana i te hara, he takahi tana i te ture: he takahi hoki te hara i te ture. 5 E matau ana ano koutou i whakakitea mai ia hei waha atu i o tatou hara; kahore hoki he hara i roto i a ia. 6 Ko te tangata e mau ana i roto ia ia e kore e hara: ko te tangata e hara ana, kahore i kite ia ia, kahore ano i matau ki a ia. 7 E aku tamariki nonohi, kei whakapohehetia koutou e te tangata: ko te tangata e mea ana i te tika, he tika ano ia, pera hoki me tera e tika ana. 8 Ko te tangata e mea ana i te hara, no te rewera ia; he hara hoki te rewera no te timatanga. Koia te Tama a te Atua i whakakitea mai ai, kia whakakahoretia ai e ia nga mahi a te rewera. 9 Ko te tangata kua whanau i te Atua e kore e mea i te hara; no te mea e mau ana tana purapura i roto ia ia: e kore hoki e ahei ia ia te hara, no te mea kua whanau ia i te Atua. 10 Ma konei ka kitea ai nga tamariki a te Atua me nga tamariki a te rewera: ko te tangata e kore e mahi i te tika, ehara ia i te Atua, me ia ano hoki e kore e aroha ki tona teina. 11 Ko te korero hoki tenei i rongo ai koutou no te timatanga, kia aroha tatou tetahi ki tetahi. 12 Kaua e pera me Kaina; no te wairua kino nei ia, a kohurutia ana e ia tona teina. Na te aha ia i kohuru ai? No te mea he kino ana mahi, ko a tona teina ia he tika. 13 Kaua e miharo, e oku teina, ki te kino te ao ki a koutou. 14 E matau ana tatou kua whiti tatou i te mate ki te ora, no te mea e aroha ana tatou ki nga teina. Ko te tangata kahore e aroha ki tona teina, e noho ana ia i roto i te mate. 15 Ko te tangata e mauahara ana ki tona teina, he kaipatu tangata ia: ka matau hoki koutou, ko te kaipatu tangata kahore he ora tonu e mau ana i roto ia ia. 16 Na konei tatou i matau ai ki te aroha, i tuku atu hoki ia i a ia kia mate mo tatou: he tika ano kia tuku tatou i a tatou ano ki te mate mo nga teina. 17 Tena ko te tangata ia ia nei nga mea o tenei ao, a ka kite e matea ana tona teina, na ka tutakina iho e ia tona ngakau aroha ki a ia, me pehea te mau o te aroha o te Atua i roto i a ia?
UPOKO 4 1 E nga hoa aroha, kaua e whakapono atu ki nga wairua katoa, engari me whakamatau nga wairua no te Atua ranei; he tokomaha hoki nga poropiti teka kua haere mai ki te ao. 2 Ma konei koutou ka matau ai ki te Wairua o te Atua: ko nga wairua katoa e whakaae ana i haere mai a Ihu Karaiti i te kikokiko, no te Atua ratou; 3 Ko nga wairua katoa hoki kahore e whakaae i haere mai a Ihu Karaiti i te kikokiko, ehara i te mea no te Atua: ko to te anatikaraiti wairua ano tenei, i rongo nei koutou e haere mai ana; kei te ao nei ano inaianei. 4 No te Atua koutou, e aku tamariki nonohi, kua kaha ano koutou ia ratou: no te mea nui atu tenei i roto ia koutou, i tera i roto i te ao. 5 No te ao ratou: na reira no te ao nei ano a ratou korero, ae whakarongo ana te ao ki a ratou. 6 No te Atua tatou: ko te tangata e matau ana ki te Atua, e whakarongo ana ia ki a tatou; ko te tangata ehara nei i ta te Atua, e kore ia e whakarongo ki a tatou. Ma konei tatou ka matau ai ki te wairua o te pono, ki te wairua o te he. 7 E nga hoa aroha, kia aroha tatou tetahi ki tetahi: no te Atua hoki te aroha; ko te hunga katoa e aroha ana kua whanau i te Atua, e matau ana hoki ki te Atua. 8 Ko te tangata kahore e aroha, kahore ia e matau ki te Atua; he aroha hoki te Atua. 9 Na konei i kitea mai ai te aroha o te Atua ki a tatou, na te mea kua tonoa mai e te Atua tana Tama kotahi ki te ao, kia ora ai tatou ia ia. 10 Ko te aroha tenei, ehara i te mea ko tatou kua aroha ki te Atua, engari ko ia kua aroha ki a tatou, a tonoa mai ana e ia tana Tama hei whakamarie mo o tatou hara. 11 E nga hoa aroha, ki te mea i penei te aroha o te Atua ki a tatou, he tika ano hoki kia aroha tatou tetahi ki tetahi. 12 Kahore ano he tangata i kite noa i te Atua. Ki te aroha tatou tetahi ki tetahi, e noho ana te Atua i roto i a tatou, kua rite pu tona aroha i roto i a tatou. 13 Na konei tatou i matau ai e noho ana tatou i roto ia ia, me ia i roto ia tatou, na te mea kua homai e ia ta tona Wairua ki a tatou. 14 Kua kite ano matou, ka whakaatu nei ano hoki, i tonoa mai te Tama e te Matua hei Kaiwhakaora mo te ao.
180
Ko te pukapuka tuatahi a Hoani
15 Ko te tangata e whakaae ana ko Ihu te Tama a te Atua, e noho ana te Atua i roto i a ia, me ia ano hoki i roto i te Atua. 16 Kua matau nei ano tatou, kua whakapono ki te aroha o te Atua ki a tatou. He aroha te Atua; ko te tangata e noho ana i runga i te aroha e noho ana i roto i te Atua, me te Atua ano hoki i roto i a ia. 17 Na konei te aroha i rite pu ai, a ka whai maiatanga ano tatou a te ra whakawa: na te mea e rite ana ki a ia tatou e noho nei i tenei ao. 18 Kahore he mataku i roto i te aroha; engari ka maka te mataku ki waho e te aroha ina tino rite: no te mea he mamae to te wehi. Ko te tangata e mataku ana, kahore ia i tino rite i roto i te aroha. 19 E aroha ana tatou ki a ia, no te mea ko ia kua matua aroha ki a tatou. 20 Ki te mea tetahi, E aroha ana ahau ki te Atua, a e mauahara ana ki tona teina, he tangata teka ia: ko te tangata hoki kahore e aroha ki tona teina i kitea nei e ia, me pehea e aroha ai ia ki te Atua kahore nei i kitea e ia? 21 Kei a tatou ano hoki tenei ture, he mea nana, Ko te tangata e aroha ana ki te Atua, kia aroha hoki ki tona teina. UPOKO 5 1 Ko nga tangata katoa e whakapono ana ko Ihu te Karaiti kua whanau i te Atua: ko nga tangata katoa e aroha ana ki te papa, e aroha ana ano ki tana whanau. 2 Ma konei tatou ka matau ai e aroha ana tatou ki nga tamariki a te Atua, ma te mea ka aroha tatou ki te Atua, ka pupuri ano i ana ture. 3 Ko te aroha hoki tenei ki te Atua, kia pupuri tatou i ana ture: ehara hoki ana ture i te mea taimaha. 4 Ko nga mea katoa hoki kua whanau i te Atua e kaha ana i te ao: ko te wikitoria hoki tenei e taea ai te ao, ko to tatou whakapono. 5 Ko wai i kaha i te ao? ehara ianei i te tangata e whakapono ana ko Ihu te Tama a te Atua? 6 Ko ia tenei i haere mai nei i runga i te wai, i te toto, ko Ihu Karaiti; ehara i te mea ma te wai anake, engari ma te wai, ma te toto. Ko te Wairua hoki te kaiwhakaatu, he pono hoki te Wairua. 7 Tokotoru hoki nga kaiwhakaatu i te rangi, ko te Matua, ko te Kupu, ko te Wairua Tapu: kotahi ano enei tokotoru. 8 Tokotoru hoki nga kaiwhakaatu, i te whenua, ko te Wairua, ko te wai, ko te toto: kotahi ano to ratou tokotoru. 9 Ki te whakaae atu tatou ki ta nga tangata whakaatu, he nui ke ta te Atua whakaatu: ko ta te Atua whakaatu hoki tenei, kua whakaaturia nei e ia mo tana Tama. 10 Ko te tangata e whakapono ana ki te Tama a te Atua, kei roto ia ia te whakaatu: ko te tangata kahore e whakapono ki te Atua, he whakateka tana ki a ia; no te mea kahore ia e whakapono ki ta te Atua whakaatu i tana Tama. 11 Ko te whakaatu hoki tenei, kua homai e te Atua ki a tatou te ora tonu, kei roto ano i tana Tama tenei ora. 12 Ko te tangata kei a ia te Tama, kei a ia ano te ora; ko te tangata kahore nei ia ia te Tama a te Atua, kahore ia ia te ora. 13 I tuhituhia atu e ahau enei mea ki a koutou e whakapono ana ki te ingoa o te Tama a te Atua; kia matau ai koutou kei a koutou te ora tonu, kia whakapono ai hoki ki te ingoa o te Tama a te Atua.
181
14 Ko to tatou maiatanga ano tenei ki a ia, na, ki te inoia e tatou tetahi mea i tana i pai ai, ka whakarongo mai ia ki a tatou; 15 Ki te mea ka matau tatou e whakarongo ana ia ki ta tatou e inoi ai, ka matau tatou kei a tatou nga mea i inoia e tatou ia ia. 16 Ki te mea ka kite tetahi i tona teina e hara ana, haunga te hara e mate ai ia, me inoi ia, ae homai he ora ki a ia mo te hunga ehara nei to ratou i te hara e mate ai. He hara ano tenei e mate ai: e kore ahau e mea ma ia e inoi. 17 He hara nga he katoa: tenei ano tetahi hara ehara nei i te mea e mate ai. 18 E matau ana tatou, na, ko te tangata kua whanau i te Atua kahore e hara; engari ka tiaki te tangata kua whanau i te Atua ia ia ano, e kore hoki te wairua kino e pa ki a ia. 19 E matau ana tatou no te Atua tatou, kei te takoto hoki te ao katoa i roto i te kino. 20 Na e matau ana tatou kua tae mai te Tama a te Atua, kua homai e ia ki a tatou he matauranga, kia mohio ai tatou ki a ia, ki te mea pono, kei roto ano tatou i a ia, i te mea pono, ara i tana Tama, i a Ihu Karaiti. Ko te Atua pono tenei, ko te ora tonu. 21 E aku tamariki nonohi, kia tupato koutou ki nga whakapakoko. Amine.
Tuarua John UPOKO 1 1 Na te kaumatua ki te wahine rangatira whiriwhiri ratou ko ana tamariki, e arohatia ponotia nei e ahau; ehara i te mea ko ahau anake, engari ko te hunga katoa ano hoki e matau ana ki te pono; 2 Mo te pono e noho nei i roto i a tatou, e mau ano ki a tatou ake ake. 3 Kia tau ki a koutou te aroha noa, te mahi tohu, te rangimarie, he mea na te Atua Matua, na te Ariki hoki, na Ihu Karaiti, na te Tama a te Matua, i runga i te pono, i te aroha. 4 Hari pu ahau noku i kite i etahi o au tamariki e haere ana i runga i te pono, me te ture kua homai ki a tatou e te Matua. 5 Na, tenei ano taku kupu ki a koe, e tai, ehara i te ture hou taku e tuhituhi atu nei ki a koe, engari ko tera ia tatou no te timatanga, kia aroha tatou tetahi ki tetahi. 6 Ko te aroha hoki tenei, kia haere tatou i runga i ana ture. Ko te ture tenei, kia rite ki ta koutou i rongo ai no te timatanga, kia haere i reira. 7 He tokomaha hoki te hunga whakapohehe kua tae mai ki te ao, kahore nei i whakaae i haere mai a Ihu Karaiti i te kikokiko. He tangata tinihanga tenei, he anatikaraiti. 8 Kia whai whakaaro ki a koutou ano, kei maumauria a tatou mahi, engari kia tino rite te utu e riro ia tatou. 9 Ko te tangata e poka ke ana, kahore nei e mau ki te ako a te Karaiti, kahore te Atua ia ia. Ko te tangata e mau ana ki te ako a te Karaiti, kei a ia te Matua me te Tama. 10 Ki te tae atu tetahi ki a koutou, ki te kore e mau mai i tenei ako, kaua e whakamanuhiritia ia ki to koutou whare, kaua ano hoki e ki atu ki a ia: 11 Ki te mea hoki tetahi kia hohoro te Atua, ka uru ano ki ana mahi kino. 12 He maha nga mea hei tuhituhinga atu maku ki a koutou, e kore ahau e pai ki te tuhituhi ki te pepa, ki te mangumangu: engari e mea ana ahau kia haere atu ki a koutou, kia korero he mangai, he mangai, kia tino nui ai to tatou hari. 13 Tenei te oha atu nei ki a koe nga tamariki a tou teina whiriwhiri. Amine. John Tuatoru UPOKO 1 1 Na te kaumatua ki a Kaiu, ki te hoa aroha, ki taku e aroha atu nei i runga i te pono. 2 E te hoa aroha, nui atu i nga mea katoa taku inoi kia kake koe ki te pai, kia ora, kia pera ano me tou wairua kua kake ki te pai. 3 Hari pu hoki ahau i nga teina i haere mai nei, i whakaatu mai i te pono i roto ia koe, ara i tau haere i runga i te pono. 4 Kahore oku hari e nui atu ana i tenei, ara kia rongo ahau e haere ana aku tamariki i runga i te pono. 5 E te hoa aroha, pono tonu tau mahi e mea na koe mo nga teina, mo nga tangata iwi ke ano hoki; 6 O tei faaite i to aroha i mua i te aro o te ekalesia: ia au i te paieti ta oe e aratai mai ia ratou, e maitai ïa ta oe. 7 He whakaaro hoki ki tona ingoa i haere atu ai ratou, kihai ano i riro i a ratou tetahi mea a nga Tauiwi. 8 Koia i tika ai kia whakamanuhiri tatou i nga tangata penei, kia ai hoki tatou hei hoa mahi mo te pono. 9 I tuhituhi atu ahau ki te hahi: otira kahore matou e manakohia mai e Rioterepi, ko tana hoki e pai ai ko ia kia meinga hei tuatahi mo ratou. 10 Na, ki te haere atu ahau, ka mahara ahau ki ana mahi e mea nei ia, ki te kino o ana kupu ki a matou: a kahore i makona, kahore hoki ia e manako ki nga teina, e riria ana e ia te hunga e hiahia ana, e peia ana i roto i te hahi. 11 E te hoa aroha, kaua e whai i te kino, engari i te pai. Ko te tangata e mahi pai ana, no te Atua ia: tena ko te tangata e mahi ana i te kino, kahore ano ia kia kite i te Atua. 12 E korerotia paitia ana a Rimitiriu e te katoa, e te pono ano hoki: ae ra, ko matou ano etahi hei kaiwhakaatu; a e mohio ana koutou he pono ta matou whakaatu. 13 He maha aku mea hei tuhituhinga atu, heoi e kore ahau e pai kia tuhituhi atu ki a koe ki te mangumangu, ki te pene. 14 E mea ana hoki ahau tera ahau e kite wawe ia koe, a ka korero taua, he mangai, he mangai. Kia tau te rangimarie ki a koe. Tenei o matou hoa te oha atu nei ki a koe. Oha atu ki o hoa ma to ratou ingoa.
182
Hura UPOKO 1 1 Na Hura, na te pononga a Ihu Karaiti, na te teina o Hemi, ki te hunga kua oti te whakatapu e te Atua Matua; i roto i a Ihu Karaiti, ka kiia: 2 Kia whakanuia te aroha noa ki a koutou, me te rangimarie me te aroha. 3 E nga hoa aroha, i ahau ka whakapau kaha ki te tuhituhi atu ki a koutou mo te whakaoranga nui, i tika ai kia te tuhituhi atu nei ki a koe, me te whakahau kia kaha te tohe ki te whakapono kua homai nei ki te hunga tapu kua tukuna. 4 Te vai nei hoi te tahi mau taata o tei tomo noa mai i roto ma te ite ore, o tei faataahia i mutaa iho no teie haavaraa, te feia iino. te hunga e whakaputa ke ana i te aroha noa o to tatou Atua hei herekore, ko ia anake te Ariki, ko to tatou Ariki, ko Ihu Karaiti whakarerea 5 Na, e whakamahara ana ahau ki a koutou, i mohio ano koutou i mua, ko te Ariki, i muri i tana tononga i te iwi i whakaorangia e ia a Ihipa, katahi ka huna e ia te hunga whakaponokore. 6 E te mau melahi o tei ore i mau i to ratou tiaraa matamua, ua faarue râ i to ratou iho parahiraa, ua tapeahia oia i raro a‘e i te tapearaa mure ore. i mau te pouri, a taea noatia te whakawakanga o te ra nui. 7 Mai ia Sodoma e ia Gomora, e te mau oire i pihai iho ia ratou, mai te reira atoa te huru, tei rave i te faaturi e te faaturi. i whai i nga kikokiko ke, waiho iho hei tauira, i a ratou e whakamamaetia ana ki te utu o te ahi ka tonu. 8 Ko enei tangata moemoea ano hoki e whakapoke ana i te kikokiko, e whakahawea ana ki te rangatiratanga, e korero kino ana ki te rangatira. 9 Area te melahi rahi ra o Mikaela, i to ’na mârôraa i te diabolo i mârô i te tino o Mose ra, aita kihai hoki i maia ki te kawe mai i te kohukohu ki a ia, engari i mea ia, Ma Ihowa koe e riri. 10 Engari e korerotia kinotia ana e ratou nga mea kahore nei ratou i matau; engari ko nga mea e mohiotia ana e ratou, he pera me nga kararehe whakaarokore, na reira ratou i whakangaro ai. 11 Aue te mate mo ratou! i haere hoki ratou i te ara o Kaina, a whai ana i to ratou he i a Paraama utu, a ngaro ana i te whakahē a Core. 12 He poke enei i a koutou hakari aroha, ia ratou e hakari tahi ana me koutou, e whangai ana i a ratou ano ma te mataku kore: he kapua. he waikore ranei, e akina ana e te hau; he rakau kua memenge ona hua, kahore he hua, ka rua nga mate, ki te kua hutia nga pakiaka; 13 Ngaru riri o te moana, e huka ana i to ratou whakama; nga whetu atiutiu noa, ki a ratou te pouri o te rangi ka mau te pouri mo ake tonu atu. 14 E ua tohu atoa o Enoha, te hitu no roto mai ia Adamu, no nia ia ratou, na ô atura, Inaha, te haere mai nei te Fatu e te mau tausani taata e ahuru. tona hunga tapu, 15 Ia haavahia te taata atoa e ia faahapa i te feia iino atoa i roto ia ratou i ta ratou mau ohipa ino atoa. i mahia nei e ratou ki te kino, me a ratou kupu kino katoa i korerotia e te hunga kino ki a ia. 16 He hunga amuamu ratou, he amuamu, e haere ana i runga i o ratou hiahia ake; nui atu hoki te hianga o to ratou mangai kupu, me te whakamihi mo te tangata ki te tango painga. 17 Engari, e oku hoa aroha, kia mahara ki nga kupu i korerotia i mua e nga apotoro a to tatou Ariki, a Ihu Karaiti; 18 I korero hoki ratou ki a koutou, tera e puta mai te hunga whakamanumanu a te wa whakamutunga, e rite ana ki ta ratou ake kino me haere nga hiahia. 19 Ko enei te hunga e wehewehe ana i a ratou ano, i runga i ta te hiahia, kahore te Wairua. 20 Ko koutou ia, e oku hoa aroha, hanga ake koutou ki runga ki to koutou whakapono tapu rawa, ki te inoi i roto i te Wairua Tapu; 21 Kia mau ki a koutou ano i runga i te aroha o te Atua, me te tatari ano ki te mahi tohu a to tatou Ariki, o Ihu Karaiti, a taea noatia te ra te ora mure ore. 22 A aroha mai ki etahi, ka puta ke ano. 23 Ko etahi me whakaora i runga i te mataku, toia mai i roto i te kapura; kino rawa ki te kakahu i poke i te kikokiko.
24 A ki a ia e kaha nei ki te tiaki i a koutou kei hinga, ki te whakatu hoki i a koutou he tika ki mua i te aroaro o tona kororia. whakaturia ki te hari nui, 25 Ki te Atua matau kotahi, ki to tatou Kaiwhakaora, waiho atu i te kororia me te nui, te kaha me te kaha, aianei a ake ake. Amine
183
Whakakitenga
18 Ko ahau te Mea ora, i mate ano ahau; e inaha, te ora nei au e a muri noa ’tu, Amene; kei a ratou nga ki o te reinga me te mate. 19 Tuhituhia nga mea kua kite nei koe, nga mea onaianei nei, me nga mea e puta mai a muri ake nei; 20 Ko te mea ngaro, ko nga whetu e whitu i kite nei koe i toku matau, me nga turanga rama koura e whitu. Ko nga whetu e whitu ko nga anahera o nga hahi e whitu: ko nga turanga rama e whitu i kite ra koe, ko nga hahi e whitu.
UPOKO 1 1 Ko te whakakitenga a Ihu Karaiti, i homai nei e te Atua ki a ia, kia whakapuakina ki ana pononga nga mea meake nei rite; i tono tangata mai ano ia, he mea korero na tana anahera ki tana pononga, ki a Hoani. 2 Nana nei i whakaatu te kupu a te Atua, me te whakaatu o Ihu Karaiti, me nga mea katoa i kite ai ia. 3 Ka hari te tangata e titiro ana i te pukapuka, me te hunga ano hoki e whakarongo ana ki nga kupu o tenei poropititanga, e pupuri ana hoki i nga mea kua oti te tuhituhi ki reira: kua tata hoki te taima. 4 Na Hoani ki nga hahi e whitu i Ahia: Kia tau ki a koutou te aroha noa me te rangimarie, he mea nana e ora nei ia, i mua ano ia, a kei te haere mai ano; na nga Wairua e whitu i mua i tona torona; 5 He mea ano na Ihu Karaiti, na te kaiwhakaatu pono, ko ia nei te putanga matamua o te hunga mate, te rangatira o nga kingi o te whenua. Ki a ia, i arohaina nei tatou e ia, i horoia ano hoki o tatou hara ki ona toto, 6 A meinga ana tatou e ia hei kingi, hei tohunga ki te Atua, ara ki tona Matua; waiho atu ki a ia te kororia me te kaha ake ake. Amine. 7 Nana, ka haere mai ia me nga kapua; a ka kite nga kanohi katoa ia ia, me te hunga hoki i wero ia ia: ka aue ano hoki nga hapu katoa o te whenua ki a ia. Heoi ano, Amine. 8 Ko ahau te Arepa, te Omeka, te timatanga me te whakamutunga, e ai ta te Ariki, e ora nei, i mua ano ia, a kei te haere mai ano, ko te Kaha Rawa nei ia. 9 Ko ahau, ko Hoani, ko to koutou teina, he hoa mahi i roto i te tukinotanga, i te rangatiratanga ano hoki, i te manawanui o Ihu Karaiti, i noho ahau i te motu e kiia nei ko Patamo, mo te kupu a te Atua, mo te whakaatu hoki o Ihu Karaiti. 10 I te Wairua ahau i te ra o te Ariki, a ka rongo ahau i te reo nui i muri i ahau, me te mea no te tetere; 11 E mea ana, Ko ahau te Arepa, te Omeka, te tuatahi, te whakamutunga: Tuhituhia ki te pukapuka tau e kite nei, tukua atu ki nga hahi e whitu i Ahia; ki Epeha, ki Hamurana, ki Perekamo, ki Taiataira, ki Harariha, ki Pirarerepia, ki Raorikia. 12 Na ka tahuri ake ahau kia kite i te reo i korero nei ki ahau. A, i taku tahuritanga ake, ka kite ahau i nga turanga rama koura e whitu; 13 A i waenganui o nga turanga rama ko tetahi e rite ana ki te Tama a te tangata, ko tona kakahu tatu noa ki nga waewae, he mea whitiki te uma ki te whitiki koura. 14 Ko tona matenga me nga makawe ma tonu, ano he wuuru ma, he hukarere; ko ona kanohi, ano he mura ahi; 15 A ko ona waewae rite tonu ki te parahi pai, ano e ka ana i roto i te oumu; ko tona reo ano ko te haruru o nga wai maha. 16 E whitu nga whetu i tona ringa matau: a i puta mai i tona mangai he hoari matarua, he mea koi: ko tona kanohi, ano kei te ra ina kaha te whiti mai. 17 A, no toku kitenga ia ia, hinga ana ahau ki ona waewae, ano he tangata kua mate. Na ka whakapangia mai e ia tona ringa matau ki ahau, ka mea ki ahau, Kaua e wehi; Ko ahau te tuatahi, te whakamutunga:
UPOKO 2 1 Tuhituhi atu ki te anahera o te hahi i Epeha; Ko nga kupu enei a te kaipupuri i nga whetu e whitu i tona ringa matau, e haereere ana i waenganui o nga turanga rama koura e whitu; 2 E matau ana ahau ki au mahi, ki tou mauiui, ki tou manawanui, me te pehea e taea ai e koe te whakamanawanui ki te hunga kino: kua whakamatauria hoki e koe te hunga e mea nei he apotoro ratou, a ehara, kua kitea he tangata teka ratou. 3 I whakamanawanui, i whakamanawanui, a he whakaaro ki toku ingoa i mahi ai koe, kahore hoki i hoha. 4 Otira he mea ano taku ki a koe, kua whakarerea e koe tou aroha tuatahi. 5 Na, kia mahara ki te wahi i taka iho ai koe, ripeneta, mahia hoki nga mahi o mua; ki te kahore, ka hohoro toku haere atu ki a koe, ka nekehia atu e ahau tou turanga rama i tona wahi, ki te kore koe e ripeneta. 6 Ko tenei ia tau na, e kino ana koe ki nga hanga a nga Nikoraiti, e kinongia nei hoki e ahau. 7 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi; Ko te tangata i a ia te wikitoria, ka hoatu e ahau kia kai i to te rakau o te ora, kei waenganui o te Pararaiha o te Atua. 8 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi i Hamurana; Ko nga kupu enei a te tuatahi, a te whakamutunga, i mate nei, a kua ora; 9 E matau ana ahau ki tou tukinotanga, ki tou rawakoretanga, (engari he whai rawa koe) e matau ana ano ahau ki te kohukohu a te hunga e mea nei he Hurai ratou, a ehara, engari ko te whakamenenga ratou a Hatana. 10 Kaua e wehi ki nga mamae meake nei pa ki a koe: na, ka maka etahi o koutou e te rewera ki te whare herehere, kia whakamatautauria ai koutou; a kotahi tekau nga ra e tukinotia ai koutou: kia pono koe a mate noa, a ka hoatu e ahau ki a koe te karauna o te ora. 11 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi; Ko te tangata i a ia te wikitoria, e kore ia e he i te matenga tuarua. 12 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi i Perekamo; Ko nga kupu enei a te kai mau i te hoari koi e rua nei ona mata; 13 E matau ana ahau ki au mahi, ki te wahi hoki e noho na koe, ko te wahi e tu ai te nohoanga o Hatana: e mau ana hoki koe ki toku ingoa, kahore hoki koe i whakakahore ki toku whakapono, i nga ra i meinga ai e Anatipa toku kaiwhakaatu pono, i whakamatea nei i roto i a koutou, i te wahi a Hatana. e noho ana. 14 Otira he iti nei aku mea ki a koe, no te mea kei a koe te hunga e mau ana ki te ako a Paraama, nana nei i ako a Paraka ki te maka tutukitanga waewae ki te aroaro o nga tamariki a Iharaira, e kai ai i nga mea i patua ma te whakapakoko, i te moepuku.
184
Whakakitenga
15 Kei a koe ano hoki te hunga e mau ana ki te ako a nga Nikoraiti, taku e kino nei. 16 Ripeneta; ki te kahore, ka hohoro toku haere atu ki a koe, a ka whawhaitia ratou e ahau ki te hoari a toku mangai. 17 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi; Ko te tangata i a ia te wikitoria, ka hoatu e ahau he mana huna, ka hoatu ano ki a ia he kohatu ma, he ingoa hou ano te tuhituhi ki runga ki te kohatu, e kore nei e mohiotia e tetahi, ko te tangata anake e whiwhi ana. 18 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi o Taiataira; Ko nga kupu enei a te Tama a te Atua, ko ona kanohi nei me te mea he mura ahi, ko ona waewae rite tonu ki te parahi pai; 19 E matau ana ahau ki au mahi, ki tou aroha, ki tau mahi minita, ki tou whakapono, ki tou manawanui, me au mahi; nui atu hoki o muri i o mua. 20 Tenei ano ia etahi mea aku ki a koe, no te mea e tukua ana e koe taua wahine a Ietepere, e mea nei he poropiti ia; 21 A i hoatu e ahau ki a ia he taima e ripeneta ai ia ki tana moepuku; a kihai ia i ripeneta. 22 Na, ka maka ia e ahau ki tetahi moenga, me te hunga e puremu ana ki a ia ki roto ki te whiu nui, ki te kahore ratou e ripeneta ki a ratou mahi. 23 Ka whakamatea hoki e ahau ana tamariki kia mate rawa; a ka mohio nga hahi katoa ko ahau te kaititiro i nga whatumanawa, i nga ngakau: a ka rite ki a koutou mahi taku e hoatu ai ki tenei, ki tenei o koutou. 24 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, ki era atu hoki i Taiataira, ki te hunga kahore nei ia ratou tenei ako, kahore ano kia matau ki nga mea hohonu a Hatana, ki ta ratou e korero nei; e kore tetahi atu pikaunga e whakawaha e ahau ki a koe. 25 Ko te mea ia i a koutou, puritia kia mau kia tae atu ra ano ahau. 26 Na, ko te tangata i a ia te wikitoria, ka pupuri ano hoki i aku mahi taea noatia te mutunga, maku e hoatu ki a ia he mana ki nga tauiwi. 27 He rino hoki te tokotoko e whakahaere tikanga ai ia mo ratou; ka rite ki ta toku Matua i homai ai ki ahau. 28 A ka hoatu e ahau ki a ia te whetu o te ata. 29 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi. UPOKO 3 1 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi i Harariha; Ko nga kupu enei, kei a ia nei nga Wairua e whitu o te Atua, me nga whetu e whitu; E matau ana ahau ki au mahi, he ingoa tou, e ora ana koe, heoi he tupapaku ano koe. 2 Kia mataara, whakaukia nga mea e toe nei, ka tata nei te mate: kahore hoki ahau i kite i au mahi kia tino rite ki te aroaro o te Atua. 3 Kia mahara ra ki te rironga mai ia koe, ki au i rongo ai, a puritia, ripeneta hoki. Na, ki te kore koe e mataara, ka tae atu ahau ki a koe, ano he tahae; e kore hoki koe e mohio ki te haora e tae atu ai ahau ki a koe. 4 Tena ano kei a koe etahi ingoa ouou nei i Harariha, kahore nei i poke o ratou kakahu; a ka haere tahi ratou me ahau, he ma nga kakahu: he pai hoki ratou. 5 Ko te tangata i a ia te wikitoria, ka whakakakahuria ia ki te kakahu ma; e kore ano hoki e horoia atu e ahau tona ingoa i te pukapuka o te ora, engari ka whakaae ahau ki
185
tona ingoa ki te aroaro o toku Matua, ki te aroaro ano hoki o ana anahera. 6 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi. 7 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi i Pirarerepia; Ko nga kupu enei a te tapu, a te pono, kei a ia nei te ki o Rawiri, ko ia hei whakapuare, a kahore he tangata hei tutaki; ka tutakina, a kahore he tangata hei whakatuwhera; 8 E mohio ana ahau ki au mahi: nana, kua hoatu e ahau ki tou aroaro he tatau tuwhera, e kore ano e taea te tutaki e tetahi: he kaha iti nei hoki tou, kua puritia e koe taku kupu, kahore ano hoki koe i whakakahore ki toku ingoa. 9 Na, maku e mea te hunga o te whakamenenga a Hatana, e mea nei he Hurai ratou, a ehara, he teka hoki na ratou; nana, maku ratou e mea kia haere mai, kia koropiko ki mua i ou waewae, kia matau kua aroha ahau ki a koe. 10 No te mea kua puritia e koe te kupu o toku manawanui, waihoki ka puritia koe e ahau i te haora o te whakamatautauranga, i taua haora meake nei puta ki te ao katoa, hei whakamatautau i te hunga e noho ana i te whenua. 11 Na, ka hohoro toku haere atu: kia mau ki tau, kei tangohia tou karauna e tetahi. 12 Ko te tangata i a ia te wikitoria, maku ia e mea hei pou i roto i te temepara o toku Atua, e kore ano ia e haere atu ki waho; , e heke iho ana i te rangi i toku Atua: a ka tuhituhia e ahau toku ingoa hou ki runga ki a ia. 13 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi. 14 Tuhituhi atu hoki ki te anahera o te hahi o nga Raorikia; Ko nga kupu enei a te Amine, a te kaiwhakaatu pono, pono, i te timatanga o ta te Atua hanganga; 15 E matau ana ahau ki au mahi, ehara koe i te matao, ehara koe i te wera: ka pai ahau me i matao koe, me i wera ranei. 16 Heoi, i te mea he mahanahana kau koe, ehara i te matao, ehara i te wera, ka ruakina atu koe e ahau i roto i toku mangai. 17 No te mea e ki ana koe, Kua whai taonga ahau, kua tini aku rawa, kahore hoki tetahi mea e matea ana e ahau; a kahore koe i mohio he waikorohuhu noa koe, he he noa iho, he rawakore, he matapo, he kakahu tahanga. 18 Ko taku kupu tenei ki a koe, kia hokona e koe i ahau he koura kua oti te tahu ki te ahi, kia whai rawa ai koe; he kakahu ma hoki, hei kakahu mou, kei kitea te whakama o koe e noho tahanga ana; me pani ano ki te rongoa ou kanohi, kia kite ai koe. 19 Ko aku e aroha nei, ka riria e ahau, ka whiua: na, kia ngakau nui koe, ripeneta hoki. 20 Na, tenei ahau te tu nei i te tatau, te patukituki nei: ki te rongo tetahi ki toku reo, a ka uaki i te tatau, ka tomo atu ahau ki a ia, hei kai tahi me ia, ko ia hoki hei hoa moku. 21 Ko te tangata i a ia te wikitoria, ka hoatu e ahau ki a ia kia noho ki toku taha ki runga ki toku torona, penei me ahau i ahau nei te wikitoria, kua noho ki te taha o toku Matua i runga i tona torona. 22 Ko te tangata he taringa tona, kia rongo ia ki ta te Wairua e mea nei ki nga hahi.
Whakakitenga
UPOKO 4
6 A ka kite ahau, na, i waenganui o te torona, o nga mea ora e wha, i waenganui ano hoki o nga kaumatua, e tu ana tetahi Reme, me te mea i whakamatea, e whitu ona haona, e whitu ona kanohi, ko nga Wairua e whitu enei. a te Atua i tono mai ki te whenua katoa. 7 Na ka haere atu ia, ka tango i te pukapuka i roto i te matau o tera e noho ra i runga i te torona. 8 A, ka tango ia i te pukapuka, ka hinga iho nga mea ora e wha me nga kaumatua e rua tekau ma wha ki te aroaro o te Reme, he hapa o ratou katoa, he hapa, he oko koura ki tonu i nga mea kakara, ko nga inoi enei a te hunga tapu. 9 Na ka waiata ratou i te waiata hou, ka mea, E tika ana koe hei tango i te pukapuka, hei whakatuwhera i ona hiri: i whakamatea hoki koe, a kua hokona matou e koe ki te Atua ki ou toto i roto i nga hapu katoa, i nga reo, i nga iwi; me te iwi; 10 A meinga ana matou e koe hei kingi, hei tohunga ki to matou Atua: ka kingi ano matou ki runga ki te whenua. 11 Na ka titiro ahau, ka rongo hoki i te reo o nga anahera maha i nga taha katoa o te torona, o nga mea ora, o nga kaumatua: na ko to ratou tokomaha e tekau mano tini tekau mano, me nga mano mano; 12 Nui atu to ratou reo ki te mea mai, Pai tonu te Reme i whakamatea hei tango i te kaha, i te taonga, i te matauranga, i te kaha, i te honore, i te kororia, i te whakapai. 13 Na ka rongo nga mea hanga katoa i te rangi, i te whenua, i raro hoki i te whenua, me nga mea katoa i roto i te moana, me nga mea katoa i roto, e mea ana, Kia tau te whakapai, te honore, te kororia, me te kaha. ki a ia e noho nei i runga i te torona, ki te Reme hoki a ake ake. 14 Na ka mea nga mea ora e wha, Amine. Na ka hinga iho nga kaumatua e rua tekau ma wha, ka koropiko ki a ia e ora tonu ana ake ake.
1 Muri iho i enei mea ka kite ahau, nana, ko tetahi tatau kua puare i te rangi, a ko te reo tuatahi i rongo ai ahau me te mea no te tetere e korero ana ki ahau; i mea ia, Haere mai ki runga nei, a maku e whakaatu ki a koe nga mea e puta mai a mua. 2 I reira pu ano kua nohoia ahau e te Wairua: na, he torona kua tu ki te rangi, a ko tetahi i runga i te torona e noho ana. 3 A ko tera i noho ra rite tonu ki te titiro atu ki te kohatu hahapa, ki te harariu: he aniwaniwa hoki i nga taha katoa o te torona, ko te ahua ki to te emerara te ahua. 4 Na i nga taha katoa o te torona etahi torona e rua tekau ma wha: a ka kite ahau i runga i nga torona ko nga kaumatua e rua tekau ma wha e noho ana, he mea whakakakahu ki te kakahu ma; he karauna koura ano o ratou mahunga. 5 Na ka puta mai i roto i te torona he uira, he whatitiri, he reo: a tera nga rama ahi e whitu e ka ana i mua i te torona; ko nga Wairua e whitu enei o te Atua. 6 Na i mua i te torona he moana karaihe te rite kei te karaihe: a i waenganui o te torona, i nga taha katoa ano o te torona, ko nga mea ora e wha, kapi tonu a mua, a muri, i te kanohi. 7 Ko te tuatahi o nga mea ora i rite ki te raiona, ko te tuarua o nga mea ora i rite ki te kuao kau, ko te tuatoru o nga mea ora i rite ki to te tangata te mata, a ko te tuawha o nga mea ora i rite ki te ekara e rere ana. 8 Na, ko aua mea ora e wha, e ono nga parirau o tetahi, o tetahi, i nga taha katoa; a ki tonu ratou i nga kanohi o roto: kahore hoki ratou e okioki i te ao, i te po, i te mea, Tapu, tapu, tapu, e te Ariki, te Atua Kaha Rawa, i mua nei ia, tenei ano inaianei, a kei te haere mai ano. 9 A ka hoatu e aua kararehe te kororia, te honore, me te whakawhetai ki tera e noho ra i runga i te torona, e ora tonu nei a ake ake; 10 Ua tipapa ihora te mau peresibutero e piti ahuru ma maha i mua i te aro o tei parahi i nia i te terono, e ua haamori ia ’na i te ora e a muri noa ’tu, e ua taora i to ratou korona i mua i te terono, na ô atura, 11 Tika tonu koe, e te Ariki, kia riro i a koe te kororia, me te honore, me te kaha: nau hoki i hanga nga mea katoa, a nau i pai i takoto ai ratou, i hanga ai.
UPOKO 6 1 ¶ A i kite ahau i te wahanga o tetahi o nga hiri e te Reme, i rongo hoki i tetahi o nga mea ora e wha e mea mai ana, ano he haruru whatitiri, Haere mai. 2 I kite ano ahau, na, he hoiho ma: a ko te tangata e noho ana i runga he kopere tana; a ka hoatu he karauna ki a ia: a haere ana ia i runga i te wikitoria, i te wikitoria. 3 A i tana wahanga i te rua o nga hiri ka rongo ahau i te rua o nga mea ora e mea ana, Haere mai. 4 Na ka puta mai ano tetahi hoiho, he whero: a i hoatu ano ki te kainoho o runga ki te tango i te rangimarie i runga i te whenua, kia patu ai ratou tetahi i tetahi: i hoatu ano hoki he hoari nui ki a ia. 5 A i tana wahanga i te toru o nga hiri, ka rongo ahau i te toru o nga mea ora e mea ana, Haere mai. I titiro ano ahau, na, he hoiho mangu; a ko te kainoho i runga he pauna pauna kei tona ringa. 6 A ka rongo ahau i te reo, ano i waenganui o nga mea ora e wha, e mea ana, He kuata witi mo te pene, e toru kuata parei mo te pene; kei kino koe ki te hinu me te waina. 7 A i tana wahanga i te wha o nga hiri, ka rongo ahau i te reo o te wha o nga mea ora, e mea ana, Haere mai. 8 A ka kite ahau, na, he hoiho ha ma: a ko te kainoho i runga tona ingoa ko te Mate, me te aru ano te Reinga i a ia. I hoatu ano ki a ratou te mana ki te wha o nga wahi o te
UPOKO 5 1 ¶ A i kite ano ahau i te ringa matau o tera e noho ra i runga i te torona, he pukapuka kua oti te tuhituhi a roto, a tua hoki, he mea hiri ki nga hiri e whitu. 2 A i kite ahau i tetahi anahera kaha e karanga ana, he nui te reo, Ko wai e tika ana hei whakatuwhera i te pukapuka, hei wawahi i ona hiri? 3 A kihai i taea e tetahi i te rangi, i te whenua ranei, i raro ranei i te whenua, te whewhera i te pukapuka, te titiro ranei ki reira. 4 Na nui atu toku tangi, no te mea kihai i kitea tetahi e tika ana hei whewhera i te pukapuka, hei titiro iho ranei ki reira. 5 Na ka mea mai tetahi o nga kaumatua ki ahau, Kaua e tangi, na, kua riro te wikitoria i te Raiona o te hapu o Hura, i te Putake o Rawiri, mana e whakatuwhera te pukapuka, e wawahi ona hiri e whitu.
186
Whakakitenga
whenua, kia whakamatea ki te hoari, ki te matekai, ki te mate, ki nga kararehe hoki o te whenua. 9 A i tana wahanga i te rima o nga hiri, ka kite ahau i raro i te aata nga wairua o te hunga i whakamatea mo te kupu a te Atua, mo ta ratou whakaatu hoki. 10 Nui atu to ratou reo ki te karanga, ki te mea, Kia pehea te roa, e te Ariki, e te tapu, e te pono, ka kore koe e whakawa, e utu i o matou toto ki te hunga e noho ana i te whenua? 11 A i hoatu he kakahu ma ki tenei, ki tenei o ratou; i korerotia ano ki a ratou, kia okioki ratou he wa iti nei, kia rite ra ano o ratou hoa pononga me o ratou teina, i whakamatea nei, penei me ratou. 12 A ka kite ahau i tana wahanga i te ono o nga hiri, na, ko te ru nui; a ka mangu te ra ano he kakahu taratara huruhuru, ka rite te marama ki te toto; 13 A ka taka iho nga whetu o te rangi ki te whenua, ano he piki e whakangahoro nei i ona hua koriri, ina rurea ia i te hau nui. 14 Na ka tahia atu te rangi me te pukapuka e whakakopaia ana; a ka nekehia atu nga maunga me nga motu katoa io ratou wahi. 15 Na, ko nga kingi o te whenua, ko nga tangata nunui, ko nga tangata taonga, ko nga rangatira mano, ko nga tangata nunui, me nga pononga katoa, me nga rangatira katoa, piri ana ki roto ki nga ana, ki nga kamaka o nga maunga; 16 A ka mea ki nga maunga, ki nga toka, E hinga ki runga ki a matou, hei huna i a matou i te kanohi o tera e noho ra i runga i te torona, i te riri hoki o te Reme. 17 Kua tae mai hoki te ra nui o tona riri; ko wai hoki e tu?
9 Muri iho i tenei ka kite ahau, na, he huihuinga nui, e kore nei e taea e te tangata te tatau, no nga iwi katoa, no nga hapu, no nga iwi, o nga reo, e tu ana i mua i te torona, i mua hoki i te Reme, he mea whakakakahu ki nga kakahu ma, he nikau. i o ratou ringa; 10 Nui atu to ratou reo ki te karanga, ki te mea, Ko te whakaoranga ki to tatou Atua e noho nei i runga i te torona, ki te Reme hoki. 11 Na ko nga anahera katoa e tu ana i nga taha katoa o te torona, i nga taha hoki o nga kaumatua, o nga mea ora e wha, ka takoto tapapa ratou ki mua i te torona, ka koropiko ki te Atua; 12 Me te ki ake ano, Amine: Ko te whakapai, ko te kororia, ko te matauranga, ko te whakawhetai, ko te honore, ko te mana, ko te kaha, kei to tatou Atua ake ake. Amine. 13 A ka oho mai tetahi o nga kaumatua, ka mea mai ki ahau, Ko enei i whakakakahuria nei ki nga kakahu ma, ko wai ra? i haere mai ratou i hea? 14 Ano ra ko ahau ki a ia, E kara, e matau ana koe. Ka mea mai ia ki ahau, Ko te hunga tenei i puta mai i te mate nui, ko o ratou kakahu he mea horoi, he mea ma ki nga toto o te Reme. 15 Koia ratou e noho nei i mua i te torona o te Atua, e mahi nei ki a ia i te ao, i te po, i roto i tona temepara: a ka noho tera e noho ra i runga i te torona i waenganui i a ratou. 16 Kore ake o ratou matekai, kore ake o ratou matewai; e kore ano te ra e pa ki a ratou, tetahi wera ranei. 17 Ko te Reme hoki i waenganui o te torona hei hepara mo ratou, a mana ratou e arahi ki nga puna wai ora: a ma te Atua e muru atu nga roimata katoa io ratou kanohi.
UPOKO 7
UPOKO 8
1 ¶ Muri iho i enei mea ka kite ahau i nga anahera tokowha e tu ana i nga pito e wha o te whenua, e pupuri ana i nga hau e wha o te whenua, kia kaua e pupuhi te hau ki runga ki te whenua, kia kaua ki te moana, kia kaua ranei ki runga ki tetahi rakau. 2 I kite ano ahau i tetahi atu anahera e haere ake ana i te rawhiti, kei a ia te hiri a te Atua ora: a nui atu tona reo ki te karanga ki nga anahera tokowha, i hoatu nei ki a ratou hei tukino i te whenua me te moana; 3 E mea ana, Kaua e kino ki te whenua, kaua hoki ki te moana, kaua hoki ki nga rakau; kia hiritia ra ano e matou nga rae o nga pononga a to tatou Atua. 4 A i rongo ahau ki te tokomaha o te hunga i hiritia, kotahi rau e wha tekau ma wha nga mano i hiritia, no nga pu katoa o nga tama a Iharaira. 5 O te pu o Hura kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Reupena kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Kara kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. 6 O te pu o Ahera kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Napatari kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Manahi kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. 7 O te pu o Himiona kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Riwai kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Ihakara kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. 8 O te pu o Hepurona kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Hohepa kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia. O te pu o Pineamine kotahi tekau ma rua nga mano i hiritia.
1 ¶ A i tana wahanga i te whitu o nga hiri, kahore he aha i rangona i te rangi me te mea kotahi te hawhe haora. 2 A ka kite ahau i nga anahera tokowhitu e tu ana i te aroaro o te Atua; a e whitu nga tetere i hoatu ki a ratou. 3 A ka haere mai tetahi atu anahera, ka tu ki runga o te aata, he tahu koura tana; a he nui te whakakakara i hoatu ki a ia, hei tapae atu ki nga inoi a te hunga tapu katoa ki runga ki te aata koura i mua i te torona. 4 A, ko te paoa o nga whakakakara me nga inoi a te hunga tapu, ka kake atu i te ringaringa o te anahera ki te aroaro o te Atua. 5 Na ka mau te anahera ki te tahu kakara, ka whakakiia ki te kapura o te aata, panga ana e ia ki te whenua: na ko te putanga mai o nga reo, o nga whatitiri, o nga uira, o te ru. 6 Na kua takatu nga anahera tokowhitu i nga tetere e whitu ki te whakatangi. 7 I whakatangi te anahera tuatahi, na, he whatu tena, he kapura i konatunatua ki te toto, ka panga ki te whenua: a kua wera te wahi tuatoru o nga rakau, a pau ake i te ahi nga otaota matomato katoa. 8 A ka whakatangi te rua o nga anahera, na, me te mea he maunga nui tera e ka ana i te ahi, kua maka ki te moana: a ka meinga te wahi tuatoru o te moana hei toto; 9 A mate iho te wahi tuatoru o nga mea hanga i roto i te moana, o nga mea whai ora; a ngaro iho te wahi tuatoru o nga kaipuke. 10 A ka whakatangi te toru o nga anahera, na ka taka iho i te rangi he whetu nui e ka ana, ano he rama, a taka ana ki te wahi tuatoru o nga awa, ki nga puna hoki o nga wai;
187
Whakakitenga
11 A ko te ingoa o te whetu ko Taru kawa: a ka meinga te wahi tuatoru o nga wai hei taru kawa; a he tokomaha nga tangata i mate i nga wai, no te mea kua kawa. 12 A ka whakatangi te wha o nga anahera, a kua patua te wahi tuatoru o te ra, me te wahi tuatoru o te marama, me te wahi tuatoru o nga whetu; a ka pouri te wahi tuatoru o ratou, a kihai i marama te wahi tuatoru o te ra, o te po ano hoki. 13 I kite ano ahau, i rongo i tetahi anahera e rere ana i waenganui o te rangi, he nui tona reo ki te mea mai, Aue, aue, aue, te mate mo te hunga e noho ana i te whenua i era atu reo o te tetere a nga anahera tokotoru, kia tangi ano!
17 Ko taku tenei i kite ai i ahau e titiro matakite ana, ko nga hoiho me era e noho ana i runga he pukupuku o ratou, he ahi, he hakiniti, he whanariki: na, ko nga upoko o nga hoiho, ano he upoko raiona; a ka puta mai i o ratou mangai he kapura, he paoa, he whanariki. 18 Na enei tokotoru i patu te wahi tuatoru o nga tangata, na te kapura, na te paoa, na te whanariki, i puta mai i o ratou mangai. 19 Ko te kaha hoki o ratou kei o ratou mangai, kei o ratou waero: ko o ratou waero koia ano kei te nakahi, he upoko o ratou; 20 Na, ko era atu o nga tangata kihai nei i mate i enei whiu, kahore ano ratou i ripeneta ki nga mahi a o ratou ringa, kia kaua e karakia ki nga rewera, ki nga whakapakoko koura, hiriwa, parahi, kohatu, rakau: e kore e kite, e kore e rongo, e kore e haere. 21 Kihai ano hoki ratou i ripeneta ki a ratou kohuru, ki a ratou mahi makutu, ki a ratou moepuku, ki a ratou tahae.
UPOKO 9 1 ¶ A ka whakatangi te rima o nga anahera, a ka kite ahau i tetahi whetu no te rangi kua taka iho ki te whenua: a ka hoatu ki a ia te ki o te poka torere. 2 A uakina ana e ia te poka torere; a ka kake he paoa i te poka, ano he paoa no tetahi oumu nui; a pouri iho te ra me te rangi i te paoa o te rua. 3 A ka puta mai i te paoa he mawhitiwhiti ki runga ki te whenua: i hoatu ano ki a ratou he kaha, he pera me te kaha o nga kopiona o te whenua. 4 I korerotia hoki ki a ratou kia kaua e kino i a ratou te tarutaru o te whenua, tetahi mea matomato ranei, tetahi rakau ranei; ko nga tangata anake kahore nei te hiri a te Atua io ratou rae. 5 I tukua ano hoki ki a ratou kia kaua e whakamate i a ratou, engari me whakamamae kia rima nga marama: a ko ta ratou whakamamae kia pera me te whakamamae a te kopiona, ina wero i te tangata. 6 A i aua ra tera nga tangata e rapu i te mate, ae kore rawa e kitea; ka hiahia hoki ki te mate, ka oma te mate i a ratou. 7 Na ko te ahua o nga mawhitiwhiti rite tonu ki nga hoiho kua oti te whakanoho mo te whawhai; a i runga i o ratou mahunga he mea e rite ana ki nga karauna koura, a ko o ratou mata ano he kanohi tangata. 8 He makawe ano to ratou rite tonu ki te makawe wahine, ko o ratou niho me te mea no te raiona. 9 He pukupuku o ratou, ano he pukupuku rino; ko te haruru o o ratou pakau, ano ko te haruru o nga hariata o nga hoiho maha e rere ana ki te whawhai. 10 He hiku o ratou pera me o nga kopiona, he wero hoki kei o ratou hiku: a he kaha to ratou ki te tukino i te tangata mo nga marama e rima. 11 He kingi ano to ratou, ko te anahera o te poka torere, ko tona ingoa i te reo Hiperu ko Aparona, engari i te reo Kariki ko Aporiona tona ingoa. 12 Kua pahemo te kotahi aue; na, e rua ano nga aue kei te haere mai i muri nei. 13 Na ka whakatangi te ono o nga anahera, a ka rongo ahau i te reo, no nga haona e wha o te aata koura i te aroaro o te Atua, 14 E mea ana ki te ono o nga anahera, kei a ia nei te tetere, Wetekina nga anahera tokowha e here ana i te awa nui, i Uparati. 15 Na ka wetekina nga anahera tokowha, kua noho rite noa nei mo te haora, me te ra, me te marama, me te tau, hei whakamate i te wahi tuatoru o nga tangata. 16 A ko te tokomaha o te taua o nga hoia eke hoiho e rua rau mano mano; i rongo hoki ahau ki to ratou tokomaha.
UPOKO 10 1 I kite ano ahau i tetahi atu anahera kaha e heke iho ana i te rangi, he kapua tona kakahu: ko te aniwaniwa i runga i tona matenga, ko tona mata rite tonu ki te ra, ona waewae ki te pou kapura. 2 He pukapuka nohinohi kei tona ringa e tuwhera ana: a ko tona waewae matau e takahi ana ki te moana, ko tona waewae maui ki te whenua; 3 He nui tona reo ki te karanga, ano he raiona e tangi ana: a i tana karangatanga, ka puaki nga reo o nga whatitiri e whitu. 4 A ka puaki nga reo o nga whatitiri e whitu, ka mea ahau ki te tuhituhi: a ka rongo ahau i te reo no te rangi e mea mai ana ki ahau, Hiritia nga mea i korerotia e nga whatitiri e whitu, kaua hoki e tuhituhia. 5 Na ko te anahera i kite ra ahau e tu ana i runga i te moana, i runga ano i te whenua, ka ara tona ringa ki te rangi; 6 I oati hoki ki a ia e ora tonu ana ake ake, nana nei i hanga te rangi, me nga mea o roto, me te whenua, me nga mea o roto, me te moana, me nga mea o roto, kia whai taima. kua kore: 7 Engari i nga ra o te reo o te whitu o nga anahera, ina timata ia te whakatangi, ka whakaotia te mea ngaro a te Atua, tana i korero ai ki ana pononga, ki nga poropiti. 8 A ka korero ano ki ahau te reo i rongo ai ahau i te rangi, ka mea, Tikina te pukapuka nohinohi e tuwhera na i te ringaringa o te anahera e tu na i runga i te moana, i runga ano i te whenua. 9 Na ka haere ahau ki te anahera, ka mea ki a ia, Homai ki ahau te pukapuka nohinohi na. Na ka mea ia ki ahau, Tangohia, kainga; a ka kawa tou kopu, engari ka reka ki tou mangai, ano he honi. 10 Na ka tango ahau i te pukapuka nohinohi i te ringaringa o te anahera, kainga ana e ahau; i reka ano ki toku mangai, ano he honi: no taku kainga ake, kua kawa toku kopu. 11 A ka mea mai ia ki ahau, Me poropiti ano koe mo nga iwi maha, mo nga iwi, mo nga reo, mo nga kingi.
188
Whakakitenga
UPOKO 11
te hunga hoki e wehi ana i tou ingoa; iti me te rahi; a ka whakangaromia e koe te hunga e whakangaro ana i te whenua. 19 A i whakapuaretia te whare tapu o te Atua i te rangi, a ka kitea te aaka o tana kawenata i roto i tona whare: na ko nga uira tera, me nga reo, me nga whatitiri, me te ru, me te whatu nui.
1 Na kua homai ki ahau he kakaho e rite ana ki te tokotoko: a ka tu te anahera, ka mea, E ara, ka whanganga i te whare o te Atua, me te aata, me te hunga e koropiko ana i roto. 2 Me whakarere ia ki waho te marae i te taha ki waho o te whare tapu, kaua e whangangatia; kua hoatu hoki ki nga tauiwi: a ka takatakahia e ratou te pa tapu, e wha tekau ma rua nga marama. 3 A ka hoatu e ahau he mana ki aku kaiwhakaatu tokorua, e poropiti hoki raua, kotahi mano e rua rau e ono tekau nga ra, he taratara ano te kakahu. 4 Ko nga oriwa enei e rua, me nga turanga rama e rua e tu nei i te aroaro o te Atua o te whenua. 5 A ki te mea tetahi ki te tukino i a raua, ka puta mai he kapura i o raua mangai, e pau ai o raua hoariri: ki te mea hoki tetahi ki te tukino i a raua, ko te whakamatenga tenei mona. 6 Kei a raua te tikanga mo te kopani i te rangi, kei ua te ua i nga ra o ta raua poropititanga: kei a raua ano te tikanga mo te huri i nga wai hei toto, mo te patu ano i te whenua ki nga whiu katoa, i nga wa e pai ai raua. 7 A, no ka mutu ta raua whakaatu, ka whawhai ki a raua te kararehe e haere ake ana i roto i te poka torere, a e taea raua e ia, e whakamatea raua. 8 Ka takoto ano o raua tinana ki te huarahi o te pa nui, e huaina wairuatia nei ko Horoma, ko Ihipa, ki te wahi hoki i ripekatia ai to tatou Ariki. 9 A e toru nga ra me te hawhe e tirohia ai o raua tinana e nga huihuinga tangata, e nga hapu, e nga reo, e nga iwi, e kore ano hoki e tukua o raua tinana kia maka ki te urupa. 10 Ka koa hoki ki a raua te hunga e noho ana i te whenua, ka harakoa, ka tapae taonga tetahi ki tetahi; no te mea i whakamamae enei poropiti tokorua i te hunga e noho ana i te whenua. 11 A muri iho i nga ra e toru me te hawhe, ka uru te Wairua o te ora, he mea na te Atua ki a raua, a ka tu o raua waewae ki runga; a nui atu te wehi i tau ki te hunga i kite ia ratou. 12 A ka rongo raua i te reo nui no te rangi e mea ana ki a raua, Haere ake korua ki konei. Na kake ana ratou ki te rangi i roto i te kapua; a ka titiro atu o ratou hoariri ki a ratou. 13 I taua haora ano ka puta he ru nui, ka hinga te wahi whakatekau o te pa, a i mate i taua ru e whitu mano nga tangata: a ka mataku nga toenga, a hoatu ana he kororia ki te Atua o te rangi. 14 Kua pahemo te rua o nga aue; na ka hohoro te toru o nga aue te haere mai. 15 Na ka whakatangi te whitu o nga anahera; a ka puta nga reo nunui i te rangi, e mea ana, Kua riro nga rangatiratanga o tenei ao hei rangatiratanga mo to tatou Ariki, mo tana Karaiti; a ka kingi ia ake ake. 16 Na ko nga kaumatua e rua tekau ma wha, e noho ana i te aroaro o te Atua i runga i o ratou nohoanga, ka takoto tapapa ratou, ka koropiko ki te Atua; 17 Ka mea, Ko ta matou whakawhetai tenei ki a koe, e te Ariki, e te Atua Kaha rawa; no te mea kua riro i a koe tou kaha nui, kua kingi ano koe. 18 Na ka riri nga tauiwi, a kua tae mai tou riri, me te wa mo te hunga mate, e whakawakia ai ratou, a ka hoatu e koe he utu ki au pononga, ki nga poropiti, ki te hunga tapu, ki
UPOKO 12 1 ¶ Na ka kitea he tohu nui i te rangi; he wahine, ko te ra tona kakahu, ko te marama kei raro i ona waewae, i runga ano i tona matenga ko nga whetu kotahi tekau ma rua hei karaunga. 2 Na ka hapu ia, na karanga ana, oke ana, he mamae whanautanga. 3 Na ka kitea tetahi atu tohu i te rangi; na, he tarakona nui, he whero, e whitu ona mahunga, tekau ona haona, e whitu ano nga karauna i runga i ona mahunga. 4 A e kumea ana e tona hiku te wahi tuatoru o nga whetu o te rangi, maka ana e ia ki te whenua: a ka tu te tarakona ki te aroaro o te wahine i mea nei ki te whanau, hei kai i tana tamaiti ina whanau. 5 Na ka whanau te tamaiti a te wahine ra, he tane, ko ia hei whakahaere tikanga mo nga iwi katoa ki te tokotoko rino: na kua kahakina atu tana tamaiti ki te Atua, ki tona torona hoki. 6 Na ka oma te wahine ra ki te koraha, kua rite noa ake hoki i te Atua he kainga mona ki reira, ki reira whangainga ai ia, kia taka ra ano nga ra kotahi mano e rua rau e ono tekau. 7 Na he whawhai tera kei te rangi: ko Mikaera ratou ko ana anahera e whawhai ana ki te tarakona; whawhai ana hoki te tarakona ratou ko ana anahera; 8 A kihai i taea; kahore ano hoki to ratou wahi i kitea i te rangi i muri iho. 9 Na ka maka te tarakona nui, te nakahi onamata, e huaina nei ko te Rewera, ko Hatana hoki, e whakapohehe nei i te ao katoa: ka maka ia ki te whenua, a i maka tahitia ana anahera me ia. 10 A ka rongo ahau i te reo nui i te rangi e mea ana, Kua tae mai te whakaoranga, te kaha, me te rangatiratanga o to tatou Atua, me te kaha o tana Karaiti: kua whakataka hoki te kaiwhakapae ki o tatou teina, nana nei i whakapa he ki a ratou i te aroaro o to tatou Atua ra. me te po. 11 Hinga ana ia i a ratou, he meatanga na nga toto o te Reme, na te kupu hoki o ta ratou whakaatu; kihai hoki ratou i aroha ki te ora mo ratou a mate noa. 12 Kia hari koutou ki tenei, e nga rangi, e te hunga hoki e noho ana i reira. Aue te mate mo te hunga e noho ana i te whenua, i te moana hoki! kua heke atu hoki ki a koutou te rewera, nui atu hoki tona riri, no te mea kua matau ia he poto tona taima. 13 A, ka kite te tarakona kua maka ia ki te whenua, ka whakatoia e ia te wahine nana te tamaiti tane i whanau nei. 14 Na e rua nga pakau o te ekara nui i hoatu ki te wahine, kia rere ai ia ki te koraha, ki tona kainga, ki reira whangainga ai a taka noa tetahi taima, etahi taima, me te hawhe taima, kei kitea e te nakahi. 15 Na ka whakaruakina mai e te nakahi i tona mangai i muri i te wahine he wai, ano he awa, kia kahakina atu ai ia e te waipuke.
189
Whakakitenga
16 A ka awhinatia mai te wahine e te whenua, ka hamama te mangai o te whenua, inumia ake te awa i whakaruakina nei e te tarakona i roto i tona mangai. 17 A riri ana te tarakona ki te wahine, haere ana ki te whawhai ki era atu o tana whanau, ki te hunga e pupuri ana i nga ture a te Atua, kei a ratou nei te whakaatu o Ihu Karaiti.
16 A ka meinga e ia te katoa, te iti, te rahi, te whai taonga, te rawakore, te rangatira, te pononga, kia whiwhi tohu ki o ratou ringa matau, ki o ratou rae ranei. 17 Kia kaua hoki tetahi e ahei te hoko mai te hoko atu ranei, ko te tangata anake kei a ia nei te tohu, te ingoa ranei o te kararehe, te whika ranei o tona ingoa. 18 Tenei te whakaaro nui. Ma te tangata whai whakaaro e tatau te whika o te kararehe: he whika tangata hoki; a ko tona tokomaha e ono rau e ono tekau ma ono.
UPOKO 13
UPOKO 14
1 ¶ A i te tu ahau i te onepu o te moana, ka kite i tetahi kararehe e haere ake ana i te moana, e whitu ona mahunga, tekau nga haona, tekau hoki nga karauna i runga i ona haona, i runga ano i ona mahunga ko te ingoa kohukohu. 2 Rite tonu hoki te kararehe i kite ai ahau ki te reparo, ko ona waewae kei o te pea, ko tona mangai kei te mangai o te raiona: a ka hoatu e te tarakona tona kaha ki a ia, tona torona, me te mana nui. 3 I kite ano ahau i tetahi o ona matenga me te mea kua maru, he mea e mate rawa ai; a kua ora tona patunga e mate ai ia: a miharo ana te ao katoa ki te whai i te kararehe. Na ka koropiko ratou ki te tarakona nana nei i hoatu te mana ki te kararehe: koropiko ana hoki ki te kararehe: i mea ratou, Ko wai te rite ana ki te kararehe? ko wai e kaha ki te whawhai ki a ia? 5 A i hoatu ki a ia he mangai, e korero ana i nga mea nunui, i nga kohukohu; i hoatu ano ki a ia he kaha, e mahi ai ia i nga marama e wha tekau ma rua. 6 A ka puaki i tona mangai he kohukohu ki te Atua, he kohukohu ki tona ingoa, ki tona tapenakara, ki te hunga hoki e noho ana i te rangi. 7 I tukua ano ki a ia kia whawhai ki te hunga tapu, kia taea hoki ratou e ia: i hoatu ano ki a ia he mana ki nga hapu katoa, ki nga reo, ki nga iwi. 8 A ka koropiko ki a ia te hunga katoa e noho ana i te whenua, te hunga kahore nei o ratou ingoa i tuhituhia ki te pukapuka ora a te Reme, no te timatanga iho ra ano o te ao, tona whakamatenga. 9 Ki te mea he taringa to tetahi, kia rongo ia. 10 Ko te tangata hopu whakarau, ka riro ano ia hei taurekareka: ko te tangata e patu ana ki te hoari, ka patua ano ia ki te hoari. Tenei te manawanui me te whakapono o te hunga tapu. 11 I kite ano ahau i tetahi atu kararehe e haere ake ana i te whenua; e rua ona haona rite tonu ki o te reme, rite tonu tana korero ki ta te tarakona. 12 E te faaohipa nei oia i te mau mana atoa o te puaa matamua i mua ia ’na, e ua faaue atura i te fenua e te feia atoa e parahi i roto ia haamori i te puaa matamua ra, ua ora hoi to ’na tao‘a pohe. 13 He nui hoki nga merekara e mahia ana e ia, e mea ana i te kapura kia heke iho i te rangi ki te whenua i te aroaro o nga tangata; 14 E whakapohehe ana hoki ia i te hunga e noho ana i te whenua, ki nga tohu ka hoatu nei ki a ia kia mahia ki te aroaro o te kararehe; e mea ana ki te hunga e noho ana i te whenua, kia hanga he whakapakoko mo te kararehe i werohia ki te hoari, a kua ora. 15 I hoatu ano ki a ia kia hoatu he ora ki te whakapakoko o te kararehe, e korero ai te whakapakoko o te kararehe, e mea ai hoki i te hunga e kore e koropiko ki te whakapakoko o te kararehe kia whakamatea.
1 ¶ A i kite ano ahau, na, ko te Reme e tu ana i runga i Maunga Hiona, kotahi rau e wha tekau ma wha mano ona hoa, ko te ingoa o tona Matua, he mea tuhituhi ki o ratou rae. 2 A ka rongo ahau i te reo no te rangi, me te mea ko te haruru o nga wai maha, me te mea he haruru o te whatitiri nui: i rongo ano ahau ki te reo o nga kaiwhakatangi hapa e whakatangi ana i a ratou hapa. 3 Na ka waiata ratou me te mea he waiata hou i mua i te torona, i mua hoki i nga mea ora e wha, i nga kaumatua ano hoki: a kahore he tangata i ahei te ako i taua waiata, ko te kotahi rau e wha tekau ma wha mano anake i hokona i runga i te whenua. 4 Ko te hunga tenei kahore nei i poke i te wahine; he wahine hoki ratou. Ko te hunga tenei e aru ana i te Reme ki nga wahi katoa e haere ai ia. He mea hoko enei i roto i nga tangata, he matamua ki te Atua, ki te Reme hoki. 5 Kahore hoki he tinihanga i mau io ratou mangai: he kohakore ratou, i mua i te torona o te Atua. 6 I kite ano ahau i tetahi atu anahera e rere ana i waenganui o te rangi, kei a ia te rongopai mau tonu hei kauwhau ki te hunga e noho ana i te whenua, ki nga iwi katoa, ki nga hapu, ki nga reo, ki nga iwi; 7 A he nui tona reo ki te mea, Kia wehi koutou ki te Atua, hoatu ki a ia he kororia; kua tae mai hoki te haora o tana whakawa: me koropiko ki te kaihanga o te rangi, o te whenua, o te moana, o nga puna wai. 8 I aru mai ano tetahi atu anahera, i mea, Kua horo, kua horo a Papurona, te pa nui, i whakainu nei i nga tauiwi katoa ki te waina o te riri o tona moepuku. 9 Na ka aru te tuatoru o nga anahera i a ratou, ka mea, nui atu te reo ki te mea, Ki te koropiko tetahi ki te kararehe, ki tona whakapakoko hoki, ka mau ki tana tohu ki tona rae, ki tona ringa ranei; 10 Ka inu ano ia i te waina o te riri o te Atua, e ringihia nei, kahore i whakananua, ki roto ki te kapu o tona riri; a ka whakamamaetia ia ki te kapura, ki te whanariki, i te aroaro o nga anahera tapu, i te aroaro ano hoki o te Reme. 11 Kake ana te paoa o to ratou whakamamaetanga ake ake: a kahore he okiokinga i te ao, i te po, te hunga e koropiko ana ki te kararehe, ki tona whakapakoko hoki, ki te hunga hoki e tango ana i te tohu o tona ingoa. 12 Tenei te manawanui o te hunga tapu, o te hunga e pupuri ana i nga ture a te Atua, i te whakapono hoki ki a Ihu. 13 A ka rongo ahau i te reo no te rangi e mea ana ki ahau, Tuhituhia, Ka hari nga tupapaku e mate nei i roto i te Ariki i nga wa i muri nei: Ae ra, e ai ta te Wairua, kia okioki ai ratou i a ratou mahi; e aru ana a ratou mahi ia ratou.
190
Whakakitenga
UPOKO 16
14 A ka kite ahau, na, he kapua ma, a i runga i te kapua e noho ana tetahi, te rite ki te Tama a te tangata, i runga ano i tona matenga te karauna koura, i tona ringa ano he toronaihi koi. 15 Na ka puta mai tetahi atu anahera i te whare tapu, he nui tona reo ki te karanga ki tera e noho ra i runga i te kapua, Akina iho tau toronaihi, kotia: kua tae hoki te wa e kokoti ai koe; kua maoa hoki nga hua o te whenua. 16 Katahi tera e noho ra i runga i te kapua ka aki iho i tana toronaihi ki te whenua; a ka kotia te whenua. 17 Na ka puta mai ano tetahi atu anahera i roto i te whare tapu i te rangi, he toronaihi koi ano tana. 18 Na ka puta mai ano tetahi atu anahera i roto i te aata, kei a ia he mana ki te kapura; Nui atu to ratou reo ki te karanga ki tera i te toronaihi koi, i mea ia, Akina iho tau toronaihi koi, tapahia nga tautau waina o te whenua; kua maoa rawa hoki ana karepe. 19 Na akina iho ana tana toronaihi e te anahera ki te whenua, tapahia ana e ia te waina o te whenua, panga ana e ia, ki te takahanga nui o te riri o te Atua. 20 Na ka takahia te takahanga waina i waho o te pa, a puta ake ana he toto i roto i te takahanga, tae noa ki nga paraire o nga hoiho, a taea noatia nga paronga kotahi mano e ono rau.
1 ¶ A ka rongo ahau i te reo nui he mea no roto i te whare tapu e mea ana ki nga anahera e whitu, Haere koutou, ringihia nga oko o te riri o te Atua ki te whenua. 2 Na haere ana te tuatahi, ringihia ana e ia tana oko ki te whenua; a kua pa he mariao kino kino ki nga tangata kei a ratou nei te tohu a te kararehe, ki te hunga hoki e koropiko ana ki tona whakapakoko. 3 Na ka ringihia e te tuarua o nga anahera tana oko ki te moana; a ka rite ki te toto o te tangata mate: a ka mate nga mea ora katoa i roto i te moana. 4 Na ka ringihia e te tuatoru o nga anahera tana oko ki nga awa, ki nga puna wai; a ka waiho hei toto. 5 A ka rongo ahau i te anahera o nga wai e mea ana, Tika tonu koe, e te Ariki, tenei inaianei, i mua ano koe, ko te Mea Tapu hoki koe, nau hoki enei whakawa. 6 I whakahekea hoki e ratou nga toto o te hunga tapu, o nga poropiti, a hoatu ana e koe he toto ki a ratou kia inumia; he pai hoki ratou. 7 I rongo ano ahau i tetahi atu i te aata e mea ana, Ae ra, e te Ariki, e te Atua Kaha Rawa, pono tonu, tika tonu au whakawa. 8 Na ka ringihia e te tuawha o nga anahera tana oko ki te ra; a ka hoatu ki a ia he kaha ki te tahu i nga tangata ki te kapura. 9 Na hunuhunua ana nga tangata i te wera nui: a ka kohukohu ratou ki te ingoa o te Atua, kei a ia nei te tikanga mo enei whiu; 10 Na ka ringihia e te tuarima o nga anahera tana oko ki te torona o te kararehe; a ki tonu tona rangatiratanga i te pouri; ngaua ana e ratou o ratou arero i te mamae; 11 Kohukohu ana ratou ki te Atua o te rangi mo o ratou mamae, mo o ratou mariao, kihai ano ratou i ripeneta ki a ratou mahi. 12 Na ka ringihia e te tuaono o nga anahera tana oko ki te awa nui, ki Uparati; a mimiti ake ona wai, he mea kia rite ai te huarahi mo nga kingi o te rawhiti. 13 A i kite ahau i nga wairua poke e toru, ano he poroka, e puta mai ana i te mangai o te tarakona, i te mangai hoki o te kararehe, i te mangai hoki o te poropiti teka. 14 Ko nga wairua hoki ratou o nga rewera, e mahi ana i nga merekara, e haere atu ana ki nga kingi o te whenua, o te ao katoa, ki te huihui i a ratou ki te whawhai i taua ra nui o te Atua Kaha Rawa. 15 Nana, ka haere atu ahau, ano he tahae. Ka hari te tangata e mataara ana, e tiaki ana i ona kakahu, kei haere tahanga ia, kei kite ratou i tona whakama. 16 Na ka huihuia ratou e ia ki te wahi e kiia nei i te reo Hiperu ko Aramakerona. 17 Na ka ringihia e te tuawhitu o nga anahera tana oko ki te rangi; a ka puta mai he reo nui i te whare tapu o te rangi, i te torona, e mea ana, Kua oti. 18 A ka puta mai he reo, he whatitiri, he uira; a ka puta he ru nui, kahore ona rite mai o te nohoanga o te tangata ki te whenua, tona kaha, tona nui. 19 Na ka wehea te pa nui, e toru nga wahi, a ka horo nga pa o nga tauiwi: ka maharatia hoki a Papurona nui i te aroaro o te Atua, hoatu ana ki a ia te kapu o te waina o te aritarita o tona riri. 20 A rere atu ana nga motu katoa, kihai hoki i kitea nga maunga.
UPOKO 15 1 ¶ A i kite ahau i tetahi atu tohu i te rangi, he mea nui, he mea whakamiharo, tokowhitu nga anahera kei a ratou nga whiu whakamutunga e whitu; e ki ana hoki ratou i te riri o te Atua. 2 I kite ano ahau me te mea he moana karaihe, he mea whakananu ki te ahi: a ko te hunga i kaha ki te wikitoria i te kararehe, i tona whakapakoko hoki, i tana tohu, i te whika ano hoki o tona ingoa, e tu ana i runga i te moana karaihe. , kei a ratou nga hapa a te Atua. 3 Kei te waiata hoki ratou i te waiata a Mohi, pononga a te Atua, me te waiata ano a te Reme; i mea ratou, He nui au mahi, e miharotia ana, e te Ariki, e te Atua Kaha Rawa; tika tonu ou ara, pono tonu, e te Kingi o te hunga tapu. 4 Ko wai e kore e wehi ia koe, e te Ariki, e kore hoki e whakakororia i tou ingoa? ko koe anake hoki te tapu ana: ka haere mai hoki nga iwi katoa, ka koropiko ki tou aroaro; kua kitea hoki au whakaritenga. 5 E i muri a‘e i to ’u hi‘oraa, e inaha, ua iritihia te hiero o te sekene o te faaiteraa i te ra‘i ra. 6 Na ka puta mai i roto i te whare tapu nga anahera e whitu, kei a ratou nei nga whiu e whitu, he mea whakakakahu ki te rinena ma, he mea ma, ko o ratou uma he mea whitiki ki te whitiki koura. 7 A ka hoatu e tetahi o nga mea ora e wha ki nga anahera e whitu nga oko koura e whitu, ki tonu i te riri o te Atua e ora nei a ake ake. 8 Na kua ki te whare tapu i te paoa, he mea no te kororia o te Atua, no tona kaha; a kahore he tangata i ahei te tomo ki te temepara, kia rite ra ano nga whiu e whitu a nga anahera e whitu.
191
Whakakitenga
21 I heke iho ano hoki i te rangi he whatu nui ki runga ki nga tangata, kei to te taranata te taimaha o te whatu kotahi: a ka kohukohu nga tangata i te Atua mo te whiu a te whatu; he nui rawa hoki tona mate. UPOKO 17 1 ¶ Na ka haere mai tetahi o nga anahera e whitu kei a ratou nei nga oko e whitu, a ka korero mai ki ahau, ka mea, Haere mai; Maku e whakaatu ki a koe te whakawakanga o te wahine kairau, o te mea nui e noho ana i runga i nga wai maha. 2 Kua moepuku nei nga kingi o te whenua ki a ia, a haurangi iho te hunga e noho ana i te whenua i te waina o tona moepuku. 3 Na ka arahina ahau i roto i te Wairua e ia ki te koraha: a ka kite ahau i tetahi wahine e noho ana i runga i tetahi kararehe whero, kapi tonu i te ingoa kohukohu, e whitu ona mahunga, tekau nga haona. 4 Na ko te kakahu o te wahine ra he papura, he whero, he mea whakapaipai ki te koura, ki te kohatu utu nui, ki te peara, he kapu koura kei tona ringa ki tonu i te mea whakarihariha, i te poke hoki o tona moepuku. 5 E i‘oa tei papaihia i nia i to ’na rae, E parau aro, o Babulonia rahi, o te metua vahine no te mau vahine faaturi e te mau mea faufau o te fenua. 6 I kite ano ahau i taua wahine e haurangi ana i nga toto o te hunga tapu, i nga toto hoki o nga kaiwhakaatu i a Ihu: a, no toku kitenga ia ia, nui atu te miharo i miharo ai ahau. 7 A ka mea mai te anahera ki ahau, He aha koe i miharo? maku e korero ki a koe te mea ngaro o te wahine, me te kararehe hoki e waha ra i a ia, nona nei nga mahunga e whitu me nga haona kotahi tekau. 8 Ko te kararehe i kite ra koe i mua, kahore hoki inaianei; ka piki ake i te poka torere, ka haere ki te ngaromanga: a ka miharo te hunga e noho ana i te whenua, kahore nei o ratou ingoa i tuhituhia ki te pukapuka o te ora no te timatanga iho ra ano o te ao, ka kite i te kararehe i mua ra, kahore, heoi ano. 9 Tenei ano te hinengaro whai mahara. Ko nga matenga e whitu he maunga e whitu, kei runga te wahine i era e noho ana. 10 Na e whitu era kingi: tokorima kua hinga, kotahi tenei, ko tetahi kahore ano i tae noa mai; a ka tae mai ia, me noho ia he wa poto nei. 11 Na ko te kararehe, ko te mea i mua ra, a kahore nei inaianei, ko ia te tuawaru, no nga tokowhitu ano hoki, a ka riro ki te whakangaromanga. 12 Na, ko nga haona kotahi tekau i kite ra koe, kotahi tekau era kingi, kahore ano kia whiwhi noa ki tetahi rangatiratanga; engari kotahi te haora ka whiwhi tahi ki te kararehe te mana me te mea he kingi. 13 Kotahi tonu te whakaaro o enei, e hoatu ano e ratou to ratou kaha, to ratou kaha ki te kararehe. 14 E whawhai ano enei ki te Reme, e taea ano ratou e te Reme: no te mea ko ia te Ariki o nga ariki, ko te Kingi o nga kingi: a ko ona hoa he mea karanga, he mea whiriwhiri, he hunga pono. 15 I mea mai ano ia ki ahau, Ko nga wai i kitea e koe i te nohoanga o te wahine kairau ra, ko nga huihuinga tangata ratou, ko nga mano, ko nga iwi, ko nga reo.
192
16 Na, ko nga haona kotahi tekau i kitea e koe, o te kararehe, e kino ano enei ki te wahine kairau, ka meinga ia e ratou kia moti rawa, kia noho tahanga, e kai ano ratou i ona kikokiko, ka tahuna ki te ahi. 17 Kua hoatu hoki e te Atua ki o ratou ngakau kia mahia tana i pai ai, kia kotahi ano hoki te whakaaro, kia hoatu hoki to ratou rangatiratanga ki te kararehe, kia rite ra ano nga kupu a te Atua. 18 Na, ko te wahine i kite na koe, ko te pa nui ia, kei a ia nei te kingitanga i runga i nga kingi o te whenua. UPOKO 18 1 A muri iho i enei mea ka kite ahau i tetahi atu anahera e heke iho ana i te rangi, he mana nui tona; marama tonu hoki te whenua i tona kororia. 2 He nui tona reo ki te karanga, i mea, Kua horo a Papurona nui, kua horo, kua meinga hei nohoanga mo nga rewera, hei nohoanga mo nga wairua poke katoa, hei whare herehere mo nga manu poke katoa, mo nga manu whakarihariha. 3 Na te waina hoki o te riri o tona moepuku i inu ai nga iwi katoa, i moepuku ano nga kingi o te whenua ki a ia, a kua whiwhi nui nga kaihoko o te whenua i te taonga i te nui o ana mea whakaahuareka. 4 A ka rongo ano ahau i tetahi atu reo no te rangi, e mea ana, Puta mai koutou i roto ia ia, e toku iwi, kei uru tahi koutou ki ona hara, kei pa ki ona whiunga. 5 Kua tutuki hoki ona hara ki te rangi, kua mahara te Atua ki ona he. 6 Hoatu ki a ia tana i homai ai ki a koutou, takiruatia nga mea mona, kia rite ki ana mahi: ko te kapu i whakakiia e ia kia rua a koutou whakakinga mona. 7 Ano te nui o tana whakakororia i a ia, me tana oranga ngakau i nga kai papai, kia nui te mamae me te pouri e hoatu ki a ia: e mea ana hoki ia i roto i tona ngakau, E noho ana ahau hei kuini, ehara ahau i te pouaru, e kore hoki ahau e kite i te pouri. 8 Mo konei ka tae mai ona whiu i te ra kotahi, te mate, te pouri, te matekai; a ka tahuna ia ki te ahi: he kaha hoki te Ariki, te Atua, e whakawa nei i a ia. 9 A ko nga kingi o te whenua i moepuku nei, i noho kai tahi me ia ki nga mea reka, ka tangi ki a ia, ka aue ki a ia, ina kite ratou i te paoa o tona tahunga; 10 Ka tu mai ratou i tawhiti i te wehi ki tona whakamamae, ka mea, Aue, aue, te pa nui, Papurona, te pa kaha! kotahi tonu hoki te haora kua tae mai tou whakawa. 11 Ka tangi ano hoki nga kaihoko o te whenua, ka aue ki a ia; kahore hoki he tangata hei hoko i a ratou taonga i muri iho. 12 Te mau hoo auro, e te ario, e te ofai maitatai, e te poe, e te lino maitai, e te papura, e te hiraka, e te uteute, e te mau raau atoa, e te mau mea atoa no te rei, e te mau mea huru rau atoa no te raau maitai roa. , me te parahi, me te rino, me te mapere; 13 Me te hinamona, me nga mea kakara, me nga hinu kakara, me te parakihe, me te waina, me te hinu, me te paraoa pai, me te witi, me nga kararehe, me nga hipi, me nga hoiho, me nga hariata, me nga pononga, me nga wairua tangata.
Whakakitenga
14 Na ko nga hua i matea nuitia e tou ngakau kua mawehe atu ia koe, a kua mahue hoki koe i nga mea reke katoa, a heoi ano te kitenga o aua mea e koe. 15 Ko nga kaihoko o enei mea, kua whai taonga nei ia, ka tu mai ratou i tawhiti i te wehi ki tona whakamamae, ka tangi ratou, ka aue. 16 E mea ana, Aue, aue, te pa nui, i kakahuria ki te rinena pai, ki te papura, ki te whero, i whakapaipaihia ki te koura, ki te kohatu utu nui, ki te peara! 17 Kotahi tonu hoki te haora a moti rawa iho taua taonga nui. Na ko nga rangatira kaipuke katoa, ko te hunga katoa o nga kaipuke, ko nga heramana, me te hunga katoa e hokohoko ana i te moana, tu mai ana i tawhiti. 18 Me te karanga ano i to ratou kitenga i te paoa o tona tahunga, me te ki, Ko tehea pa i rite ki tenei pa nui? 19 Opehia ana e ratou he puehu ki runga ki o ratou mahunga, kei te karanga ratou, me te tangi, me te aue, ka mea, Aue, aue, te pa nui, i whai taonga ai te hunga katoa he kaipuke a ratou i te moana i ona utu nui! kotahi tonu hoki te haora a moti rawa iho. 20 Kia hari ki a ia, e te rangi, e nga apotoro tapu, e nga poropiti ano hoki; na te Atua hoki i rapu utu i a ia. 21 Ua rave a‘era te hoê melahi puai i te hoê ofai mai te ofai mira rahi ra, e ua taora i te miti, na ô a‘era, E na ô a‘era taua oire rahi ra o Babulonia i te hurihia i raro, e ore roa e itea mai. 22 Na heoi ano rongonga i roto ia koe ki te reo o nga kaiwhakatangi hapa, o nga kaiwhakatangi hapa, o nga kaiwhakatangi putorino, o nga kaiwhakatangi tetere; e kore ano e kitea i nga wa i muri nei tetahi tohunga o nga tini mahi i roto ia koe; e kore ano e rangona i nga wa i muri nei te haruru o te kohatu mira i roto ia koe; 23 E kore ano hoki e whiti i nga wa i muri nei te marama o te rama i roto ia koe; e kore ano hoki e rangona i nga wa i muri nei te reo o te tane marena hou, o te wahine marena hou, i roto ia koe: ou kaihokohoko hoki ko nga tangata nunui o te whenua; na au mahi makutu hoki i pohehe ai nga iwi katoa. 24 I kitea ano hoki i roto i a ia nga toto o nga poropiti, o te hunga tapu, o te hunga katoa hoki i whakamatea ki runga ki te whenua. UPOKO 19 1 ¶ Na, muri iho i enei mea ka rangona e ahau he reo nui me te mea no te mano tini i te rangi, e mea ana, Areruia; Ko te whakaoranga, ko te kororia, ko te honore, ko te kaha, kei te Ariki, kei to tatou Atua: 2 He pono hoki, he tika ana whakawa: kua whakawakia hoki e ia te wahine kairau, te mea nui, i he ai te whenua i tona moepuku, kua rapua ano e ia he utu i a ia mo nga toto o ana pononga. 3 Na ka mea ano ratou, Areruia. Kake ana tona paoa ake ake. 4 A takoto ana nga kaumatua e rua tekau ma wha me nga mea ora e wha, koropiko ana ki te Atua e noho ana i runga i te torona, mea ana, Amine; Areruia. 5 A ka puta mai he reo i te torona, e mea ana, Whakamoemiti ki to tatou Atua, e ana pononga katoa, e te hunga hoki e wehi ana ia ia, e te hunga iti, e te hunga nunui. 6 Na ka rongo ahau me te mea he haruru no te mano tini, me te mea he haruru no nga wai maha, me te mea he haruru
193
no nga whatitiri kaha, e mea ana, Areruia: ko te Ariki hoki, ko te Atua Kaha Rawa te kingi. 7 Kia hari tatou, kia nui rawa te koa, kia hoatu he kororia ki a ia: kua taea hoki te marena o te Reme, kua oti ano te whakapai a tana wahine i a ia ano. 8 I tukua hoki ki a ia kia whakakakahuria ia ki te rinena pai, ki te rinena ma, ki te mea ma: na te rinena pai ra ko nga mahi tika a te hunga tapu. 9 I mea mai ano ia ki ahau, Tuhituhia, Ka hari te hunga kua karangatia ki te hapa o te marena o te Reme. Na ka mea mai ia ki ahau, Ko nga kupu pono enei a te Atua. 10 Na ka takoto ahau ki ona waewae, ka mea kia koropiko ki a ia. A ka mea mai ia ki ahau, Kauaka: he hoa pononga hoki ahau nou, no ou tuakana kei a ratou nei te whakaatu o Ihu: me koropiko ki te Atua: ko te whakaatu hoki ia Ihu ta te wairua o te poropititanga. 11 A ka kite ahau i te rangi e tuwhera ana, na, he hoiho ma; ko te ingoa hoki o te kainoho i runga ko te Pono, ko te Tika, kei runga ano i te tika tana whakawa, tana whawhai. 12 Ko ona kanohi, ano he mura ahi, ai runga i tona matenga nga karauna maha; he ingoa ano tona kua oti te tuhituhi, e kore nei e mohiotia e tetahi, ko ia anake. 13 Ko te kakahu i kakahuria e ia he mea tuku ki te toto: ko te ingoa i huaina ai ia ko te Kupu a te Atua. 14 A ko nga taua kei te rangi e aru ana i a ia i runga i nga hoiho ma, he mea whakakakahu ratou ki te rinena pai, he mea ma, parukore. 15 E puta mai ana hoki i roto i tona mangai he hoari koi, hei patu i nga tauiwi ki tena: he rino hoki te tokotoko e whakahaere tikanga ai ia mo ratou: e takahia ana hoki e ia te takahanga waina o te aritarita o te riri o te Atua Kaha Rawa. 16 He ingoa ano tona, tuhituhi rawa ki tona kakahu, ki tona huha, KO TE KINGI O NGA KINGI, KO TE ARIKI O NGA ARIKI. 17 I kite ano ahau i tetahi anahera e tu ana i te ra; he nui tona reo ki te karanga, i mea ia ki nga manu katoa e rere ana i waenganui o te rangi, Haere mai, huihuia koutou ki te hapa a te Atua nui; 18 Kia kai ai koutou i nga kikokiko o nga kingi, i nga kikokiko o nga rangatira, i nga kikokiko o nga marohirohi, i nga kikokiko o nga hoiho, i nga kainoho i runga, i nga kikokiko o nga tangata katoa, o te hunga rangatira, o te hunga pononga, iti me te nui. 19 A ka kite ahau i te kararehe, me nga kingi o te whenua, me a ratou taua, kua huihuia ki te whawhai ki tera e noho ra i runga i te hoiho, ki tana taua hoki. 20 Na ka hopukina te kararehe raua tahi ko te poropiti teka i mahi ra i nga tohu ki tona aroaro, i pohehe ai te hunga i tango i te tohu a te kararehe, i koropiko hoki ki tona whakapakoko. Na panga oratia ana raua tokorua ki te roto kapura e ka ana i te whanariki. 21 Na, ko te hunga i toe, i whakamatea ki te hoari a tera e noho ra i runga i te hoiho, ki te hoari e puta mai nei i roto i tona mangai: a makona ana nga manu katoa i o ratou kikokiko. UPOKO 20 1 ¶ A ka kite ahau i tetahi anahera e heke iho ana i te rangi, kei a ia te ki o te poka torere, me tetahi mekameka nui i tona ringa.
Whakakitenga
2 Na ka mau ia ki te tarakona, ki te nakahi onamata, ko te Rewera nei ia, ko Hatana hoki, ka herehere i a ia kotahi mano tau; 3 Ka maka i a ia ki te poka torere, tutakina ana, hiri rawa ki runga ki a ia, kei whakapohehe ia i nga tauiwi i muri iho, kia taka ra ano nga tau kotahi mano: a muri iho me wewete ia, he wa iti nei. 4 I kite ano ahau i nga torona, i noho ano ratou i runga, i hoatu ano te whakawa ki a ratou: i kite ano ahau i nga wairua o te hunga i poutoa te matenga mo te whakaatu o Ihu, mo te kupu hoki a te Atua, a kahore nei i koropiko ki te kararehe; kahore ano tona ahua, kahore ano i mau tana tohu ki o ratou rae, ki o ratou ringa ranei; a ka ora ratou, ka kingi tahi me te Karaiti, kotahi mano tau. 5 Kihai ia i ora ake te toenga o te hunga mate, a taka noa nga tau kotahi mano. Ko te aranga tuatahi tenei. 6 Hari tonu, tapu tonu te tangata he wahi nei tona i te aranga tuatahi: e kore o ratou matenga tuarua e whai mana, engari hei tohunga ratou ma te Atua, ma te Karaiti, a kotahi mano nga tau e kingi tahi ai ratou me ia. 7 A ka pahemo nga tau kotahi mano, ka wetekina a Hatana i tona whare herehere. 8 A ka haere ia ki te whakapohehe i nga tauiwi i nga pito e wha o te whenua, ia Koka raua ko Makoka, e huihui ai ratou ki te whawhai: ko te tokomaha o ratou rite tonu ki te onepu o te moana. 9 Na haere ana ratou ki te whanui o te whenua, karapotia ana e ratou te nohoanga o te hunga tapu, me te pa e arohaina ana: na ko te hekenga iho o te kapura i te Atua i te rangi, pau ake ratou. 10 Na, ko te rewera i whakapohehe nei i a ratou, panga ana ratou ki te roto kapura whanariki, ki te wahi kei reira nei te kararehe me te poropiti teka, a ka whakamamaetia ratou i te ao, i te po, ake ake. 11 A ka kite ahau i tetahi torona nui, ma, i tetahi hoki e noho ana i runga, rere ana te whenua me te rangi i tona kanohi; a kahore he wahi i kitea mo ratou. 12 I kite ano ahau i te hunga mate, te iti, te rahi, e tu ana i te aroaro o te Atua; na kua whakatuwheratia nga pukapuka: kua whakatuwheratia ano tetahi atu pukapuka, ko te pukapuka o te ora: na nga mea i tuhituhia ki aua pukapuka he whakawa mo te hunga mate, he mea whakarite ki a ratou mahi. 13 I tukua mai ano e te moana te hunga mate i roto ia ia; i tukua mai ano e te mate, e te po, te hunga mate i roto ia raua: na ka whakawakia tena tangata, tena, he mea whakarite ki a ratou mahi. 14 Na ka panga te mate me te po ki te roto ahi. Ko te mate tuarua tenei. 15 A, ki te kitea tetahi kihai i tuhituhia ki te pukapuka o te ora, i panga ia ki te roto ahi.
ratou, a hei iwi ratou mona, ko te Atua ano hei hoa mo ratou, hei Atua mo ratou. 4 Na ka murua e te Atua nga roimata katoa io ratou kanohi; a kore ake he mate, kahore he pouri, kahore he tangi, kahore he mamae i nga wa i muri nei: kua pahemo atu hoki nga mea o mua. 5 A ka korero mai tera e noho ra i runga i te torona, Na, ka hanga houtia e ahau nga mea katoa. I mea mai ano ia ki ahau, Tuhituhia: no te mea he pono, he pono enei kupu. 6 I mea mai ano ia ki ahau, Kua oti. Ko ahau te Arepa, te Omeka, te timatanga me te whakamutunga. Ka hoatu noa e ahau ki te tangata e matewai ana i te puna o te wai ora. 7 Ko te tangata ia ia te wikitoria, e whiwhi ia ki nga mea katoa; a ko ahau hei Atua mona, ko ia hei tama maku. 8 Na, ko te hunga wehi, ko te whakaponokore, ko te hunga whakarihariha, ko te hunga kohuru, ko te hunga moepuku, ko te hunga makutu, ko te hunga karakia ki te whakapakoko, ko te hunga teka katoa, he wahi mo ratou kei te roto e ka ana i te ahi, i te whanariki: ko te matenga tuarua tenei. 9 Na ka haere mai ki ahau tetahi o nga anahera e whitu, kei a ratou nei nga oko e whitu ki tonu i nga whiu whakamutunga e whitu, a ka korero mai ki ahau, ka mea, Haere mai, maku e whakakite ki a koe te wahine marena hou, te wahine a te Reme. 10 Na haria ana ahau e ia i roto i te Wairua ki tetahi maunga nui, tiketike, a ka whakakitea mai ki ahau te pa tapu, a Hiruharama, e heke iho ana i te rangi i te Atua; 11 Kei a ia ano te kororia o te Atua: rite tonu tona marama ki to te kohatu utu nui whakaharahara, ano he kohatu hahapa, marama tonu me te karaihe; 12 He taiepa ano tona, he mea nui, tiketike, kotahi tekau ma rua nga tatau, kotahi tekau ma rua ano nga anahera i nga tatau, tuhia iho nga ingoa ki runga, ko nga ingoa enei o nga hapu kotahi tekau ma rua o nga tama a Iharaira. 13 I te rawhiti e toru nga tatau; i te raki e toru nga tatau; i te tonga e toru nga tatau; i te hauauru e toru nga tatau. 14 A ko te taiepa o te pa, kotahi tekau ma rua ona turanga, kei aua turanga ano nga ingoa o nga apotoro a te Reme, kotahi tekau ma rua. 15 Na, ko tera i korero ra ki ahau, he kakaho koura tana hei whanganga mana i te pa, i ona tatau, i tona taiepa kohatu. 16 Na, ko te takoto o te pa, e wha nga powha, tona roa rite tonu ki tona whanui: na ka whangangatia e ia te pa ki te kakaho, kotahi tekau ma rua mano nga paronga. He rite tonu te roa me te whanui me te teitei. 17 Na ka whangangatia ano e ia tona taiepa, kotahi rau e wha tekau ma wha nga whatianga, he ruri na te tangata, ara na te anahera. 18 Na ko te mea i hanga ai tona taiepa he hahapa: he koura parakore ano hoki te pa, rite tonu ki te karaihe marama. 19 Ko nga turanga o te taiepa o te pa he mea whakapaipai ki nga kohatu utu nui katoa. Ko te turanga tuatahi he hahapa; te tuarua, he hapaira; te tuatoru, he karakeroni; te tuawha, he emerara; 20 Ko te tuarima, he hararonika; te tuaono, he harariu; te tuawhitu, he perira; te tuawaru, he perira; te tuaiwa, he topaha; ko te whakatekau, he karepasus; ko te tekau ma tahi, he hakiniti; te tekau ma rua, he ametihita. 21 Na, ko nga tatau kotahi tekau ma rua, kotahi tekau ma rua peara; ko tenei tatau, ko tenei tatau, kotahi tonu peara:
UPOKO 21 1 ¶ A i kite ahau i te rangi hou, i te whenua hou: kua pahemo hoki te rangi tuatahi, me te whenua tuatahi; a kore ake he moana. 2 I kite ano ahau i te pa tapu, i Hiruharama hou, e heke iho ana i te rangi i te Atua, rite rawa, ano he wahine marena hou kua oti te whakapaipai mo tana tane. 3 A ka rongo ahau i te reo nui no te rangi e mea ana, Na, kei nga tangata te tapenakara o te Atua, a ka noho ia ki a
194
Whakakitenga
ko te huarahi hoki o te pa he koura parakore, rite tonu ki te karaihe piata. 22 Na kihai ahau i kite i tetahi whare tapu i reira: ko te Ariki hoki, ko te Atua Kaha Rawa raua ko te Reme te whare tapu o reira. 23 Kahore hoki taua pa i mea ki te ra mona, ki te marama ranei, hei whiti ki roto: e whakamaramatia ana hoki a reira e te kororia o te Atua, ko te Reme hoki tona mamara. 24 Ka haere hoki nga tauiwi i tona marama: a e kawea mai ano hoki e nga kingi o te whenua to ratou kororia me to ratou honore ki reira. 25 E kore hoki ona tatau e tutakina i te awatea; kore ake hoki o reira po. 26 A e kawea mai hoki te kororia me te honore o nga tauiwi ki reira. 27 E kore ano e tomo ki roto tetahi mea whakanoa, te tangata e mahi ana i te whakarihariha, i te teka ranei: ko te hunga anake kua oti te tuhituhi ki ta te Reme pukapuka o te ora.
14 Ka hari te hunga e mahi ana i ana ture, kia taunga ai ratou te haere mai ki te rakau o te ora, ka tomo ano ki te pa ra nga tatau. 15 Kei waho hoki nga kuri, me te hunga makutu, me te hunga moepuku, me nga kaikohuru, me te hunga karakia ki te whakapakoko, me te hunga katoa e pai ana, e mahi ana i te teka. 16 Kua tonoa e ahau, e Ihu, taku anahera, hei whakaatu i enei mea ki a koutou i roto i nga hahi. Ko ahau te pakiaka, te uri o Rawiri, te whetu marama o te ata. 17 E mea ana hoki te Wairua me te wahine marena hou, Haere mai. Me ki atu ano te tangata e rongo ana, Haere mai. Kia haere mai hoki te tangata e hiainu ana. Ki te pai tetahi, me tango utu ano ia ki te wai ora. 18 He whakaatu hoki tenei naku ki nga tangata katoa e rongo ana ki nga kupu o te poropititanga o tenei pukapuka, Ki te tapiri tetahi ki enei mea, ka tapiritia ano e te Atua ki a ia nga whiu kua oti te tuhituhi ki tenei pukapuka; 19 A ki te tangohia e tetahi i nga kupu o te pukapuka o tenei poropititanga, ka tangohia e te Atua tona wahi i roto i te pukapuka o te ora, i te pa tapu, i nga mea hoki kua oti te tuhituhi ki tenei pukapuka. 20 Tenei te ki nei te Kaiwhakaatu o enei mea, Na, ka hohoro ano toku haere atu. Amine. Heoi ra, haere mai, e te Ariki, e Ihu. 21 Kia tau ki a koutou katoa te aroha noa o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti. Amine.
UPOKO 22 1 Na ka whakakitea mai e ia ki ahau he awa wai ora, piata tonu me te karaihe, e puta mai ana i te torona o te Atua raua ko te Reme. 2 I waenganui o tona huarahi, i tetahi taha, i tetahi taha o te awa, ko te rakau o te ora, tekau ma rua ona hua, e hua ana ona hua i ia marama, i ia marama: ko nga rau hoki o te rakau hei rongoa mo te mate. nga iwi. 3 A kore ake he kanga i muri nei: ko reira ano hoki te torona o te Atua raua ko te Reme; a ka mahi ana tangata ki a ia. 4 E kite hoki ratou i tona mata; ka mau hoki tona ingoa ki o ratou rae. 5 A kore ake o reira po; kahore hoki o ratou hiahia mo te rama, ki te marama ranei o te ra; e whakamarama ana hoki ratou i te Ariki, i te Atua: a ka kingi ratou ake ake. 6 I mea mai ano ia ki ahau, He pono, he tika enei kupu: kua tonoa hoki e te Ariki, e te Atua o nga poropiti tapu, tana anahera, hei whakakite mai ki ana pononga i nga mea ka hohoro nei te meinga. 7 Na ka hohoro toku haere atu: ka hari te tangata e whakarite ana i nga kupu o te poropititanga o tenei pukapuka. 8 A ko ahau, ko Hoani, i kite i enei mea, i rongo ano hoki. A, no toku rongonga, no toku kitenga, ka hinga ahau ki raro, ka koropiko ki mua i nga waewae o te anahera i whakakitea mai ai enei mea ki ahau. 9 Na ko tana meatanga mai ki ahau, Kauaka: he hoa pononga hoki ahau nou, no ou tuakana hoki, no nga poropiti, no te hunga ano e pupuri ana i nga kupu o tenei pukapuka: me koropiko ki te Atua. 10 Na ka mea mai ano ia ki ahau, Kaua e hiritia nga kupu o te poropititanga o tenei pukapuka: kua tata hoki te taima. 11 Ko te tangata e he ana, kia he tonu ano ia: ko te tangata e poke ana, kia poke ano ia: ko te tangata e tika ana, kia tika ano ia: ko te tangata e tapu ana, kia tapu ano ia. 12 Na, ka hohoro toku haere atu; kei ahau ano taku utu, kia rite ki tana mahi nga mea e hoatu ki tenei, ki tenei. 13 Ko ahau te Arepa, te Omeka, te timatanga me te whakamutunga, te tuatahi, te whakamutunga.
195