Maori - The Letter of Aristeas

TeRetaaArisetia

WHAKATAKI

IrotoiteretaaAristeas,tētahiongāwhakaorangatino rongonuimetetawhitootēneikohinga,kuaroatātoue haeremaianaiaĀtamarāuakoĪwa,hetawhitirawaatui teWaipukeEwhakaatuanatēneituhingaitemāiaote tangata,kuanohoiaanōteAoengāiwikahaenohoanai rotoitewhakahīhīmeteataahua.

Kapānuikoeikoneimōtekaituhipukapukanuituatahi-a PtolemyPhiladelphus.Ehiahiaanaiakitekohikohiki tanawharepukapukaiAlexandria"ngāpukapukakatoao teao."Heiwhakamutunga,irotoitanahiahiakitetikii tētahimahinui-arā,ngāTureHūrai-kahokohokoiaite 100,000hereheremōtauapukapukaKoineipeateutunui rawaatuiutuamōtētahimahikotahiHetakererekētēnei mōtemutungaoteHerehereNui.

IputangākaupapaotēneikōreroitewāeoraanaaKuini rongonuiaArsinoe,imateitetau270BCKāoreitetino māramaterāituhiaai

Hemeatinowhakamere,hemeaoraorahokingākōrero taipitopitooteorangaotekooti,metematapakiingā rarurarupāporiotauawā.Hemearerekētekitengaite kīngimeānamanuhirietakaroanaingāpātaimengā whakautuiarātouekaihakariana

Kotehangangaotēneimahimimitipenei: 1TewhakatapuaotepukapukakiaPhilocrates 2.Ngāmahituatahi:

(a)TewhakaaroateKaiwhakahaerePukapukakiatukuna ngāherehereHūraiheiutumōtētahipukapuka (b)Tewhakaoranga.

(c)TeretaaPhiladelphuskiaEleazar (d)Tewhakautu

(e)Ngāingoaotekomitiiwhakatūriaheiwhakamāoriite pukapuka

3Whakaahuatangaongākohaatekingi: (a)Tetēpu(koineipeatetaongatinorawekuahangaia).

(b)Kotemeakēatuewhakaatuana 4WhakaahuatangaoHiruharama (a)Tetemepara(metepūnahawai).

(b)Tekawa (c)Tepānui

(d)Tetāone.

(e)Tewhenuatuawhenua

5TeporoporoakiaEreatara

6.TewhakamāramaaEreataramōteture(hewhakaaronui hohonutēnei)

7Tepōwhiri

8.Tehakari(72ngāpātaimengāwhakautu).

9TewhakamāoritangaotePukapuka

Upoko1

ItewāoteHerehereongāHūraikiIhipa,kawhakaatua PtolemyPhiladelphusiaiaanōkoiatetangatatuatahii arohakingāpukapukaEhiahiaanaiakianohongā pukapukakatoaoteaokirotoitanawharepukapuka;kia riromaiaiiaiangāTureaMohi,katukuiakite hokohokoingāherehere100,000mōtauamahi,mete karanga,"Hetinotaongaititēnei!"

1Nātemeakuakohiaeaungārauemimōtētahihītori whakamiharootakuhaerengakiaEreatarateTohungaNui ongāHūrai,ā,nātemeahoki,ePhilocrates,itemeakāore koutouengaroitewhaiwāhikitewhakamaharaiahau, kuapenapenanuikoutouitewhiwhingaotētahikōreromō ngākaupapametewhāingaotakumisioni,kuanganaahau kitetuhimāramaitetakemākoutou,nātemeaekiteana ahauhearohatūturutōkoutoukiteako,heāhuatangatino nuiotetangata-kianganatonukite'tāpiriatukitana taongamātaurangamengāwhiwhinga'ahakoamāteakoi tehītori,mātewhaiwāhiaturāneikingākaupapa 2Mātēneitikanga,mātetangoingāmeatinorangatiraki rotoiaia,kawhakatūriatewairuakiteparakore,ā,kuau tōnawhāingakitekarakia,tewhāingatinorangatiraongā meakatoa,kawhakamahiaeiatēneiheiaratohutinotika, ā,kawhiwhiitētahikaupapatuturu

3Nātōkuarohakitewhaiitemātaurangawhakaponoi ārahiiahaukitehaerekitekarerekitetangatakua whakahuatiaakeneieau,itinowhakanuiaiaeōnaake tāngatawhenuameētahiatu,mōtōnangākaupaimetōna rangatiratanga,ā,iaiaanōngātuhingatinonuikingā Hūraiitōnaakewhenuamengāwhenuakēhei whakamāramaitetureatua,nātemeakuatuhiaārātou turekirungaingāpepahiakomengāretaHūrai.

4Kātahiahaukatīmataitēneikareremetehihiri,ite tuatahiikiteaeauhewākiteinoikitekīngimōngā herehereHūraiihariamaiiHūriakiĪhipaetematuaote kīngi,itewāirirotuatahiaiiaiatēneitāone,ā,i raupatutiahokieiatewhenuaoĪhipa

5Hemeatikakiakōrerotiaatueautēneikōrerokiakoe, nātemeaetinowhakaponoanaahau,nātōungākaukite tapu,metōuarohakingātāngataenohoanairungaite turetapu,kanuiaketōuwhakarongokitekōreroe whakaaroanaahaukitewhakatakotoatu,nātemeakua taemaikoeitemotuneikiamātou,ā,ehiahiaanakoeki tewhakarongokingāmeakatoaewhakapakarianaite wairua

6Itētahiwāanōhokiimua,itukunaatueahaukiakoe tētahituhingaongāmekaiwhakaaroahauhemeatikakia

kōrerotiamōteiwiHūrai,--kotetuhingairiromaiiahaui ngātohunganuitinomātauotewhenuatinomātauoĪhipa.

7Itemeahenuitōkoutouhiahiakitewhiwhiite mātaurangamōngāmeaewhaihuaaitehinengaro,e whakaaroanaahauhekawengatēneimākukitetukuatuki akoutoungāmōhiotangakatoaetaeaanaeau

8Mewhaikawengaanōhokiahaukitehungakatoaherite ōrātouwhakaaro,engarietinoarohaanaahaukiakoe,nā temeahetinorangatiraōuwawata,ā,nātemeaeharakoei tetuakana,itetangata,engarihekotahitātāuaitewhaii tepai

9Kāorehokiteahuarekaeputamaianaitekoura,me tetahiatutaongaewhakanuiaanaetehinengaropapaku,e riteanakitehuaotewhaiiteahureameteakoe whakapaukahaanatātoukitepupuriitauaahurea

10Engarikiakoreaikoutouehohaitewhakatakiroarawa, kahaeretonuahaukitekaupapaotakukōrero

11IwhiwhiaDemetriusoPhalerum,teperehitiniote wharepukapukaatekingi,itētahimoninui,heikohikohi, ingāmeakatoaetaeaanaeia,ingāpukapukakatoaote ao

12Mātehokometetuhituhiingāpukapuka,itutukiaiia ia,kitemeapairawaatuitōnakaha,tekaupapaatekingi 13Itētahiwāiahauenohoanaireira,ipātaihiaia,Ehia manongāpukapukakeirotoitewharepukapuka?ā,ka whakahokiia,'Nekeatuiteruaraumano,etekīngi,ā,ka whakapaukahaahauirotoingārākeitehekemaikite kohikohiitetoenga,kiaekeaikiterimaraumanokatoa. Kuakōrerotiamaikiahauhemeatikakiatuhiangāturea ngāHūrai,ā,mewhaiwāhikirotoitōwharepukapuka!

14.‘Heahatemeaekoreaikoeemahiitēnei?’ka whakahokitekingi,‘Kuatukuaatukiakoengāmeakatoa etikaana!’

15'Mewhakamāoritia,'tewhakahokiaTemitiriu,'nāte meaitewhenuaongāHūraiewhakamahianarātoui tētahiarapārerekē(pērāingāIhipiana,hemomoreta motuhakeārātou)ā,ekōreroanaitētahireorerekē.

16EtikaanakiawhakamahiaerātoutereoHīria,engari eharaitemeapēnā;hetinorerekētōrātoureo

17Ā,itemāramatangaotekīngikingāāhuatangakatoao tetake,kawhakahauaeiakiatuhiaheretakiteTohunga NuiongāHūraikiatutukiaitanakaupapa(kuaotikēte whakaahua).

18Iwhakaaroahaukuataetewākiteakiakiitetono,i mahaneiakuiwhakatakotokimuaiaSosibiuso TarentumrāuakoAndreas,terangatiraongākaitiaki,kia tukunangāHūraiihariamaiiHūriaetematuaotekīngi nātemea,nātewaimariemetemaiaitaeaaieiate whakatutukiitanawhakaekengakiterohekatoaoCoeleSyriamePhoenicia,irotoitetukangawhakamatakuote whenua,kahariaeiaētahioōnahoariri,koētahii whakarauaeia.

19Kotetokomahaotehungaihariaeiaitewhenuaongā HūraikiIhipa,kāoreiitiihoitekotahiraumano 20Etorutekaumanongāhōiawhiriwhiriiwhakatakotoria eiakingāhōia,ā,whakanohoiaanarātoukingāpāhōiai ngāwhenua.

21(Ā,imuaatuitēneiwā,hetiningāHūraiihaeremaiki ĪhipameteiwiPāhia,ā,imuaakenei,itukunaatuētahi atukiĪhipaheiāwhinaiaParametikhuitanapakangakite kingiongāEtiopianaEngarikāoreiritetetokomahao ēneikingāherehereihariaePtolemytetamaaLagus)

22Eaikitakukōreroimuaakenei,iwhiriwhiriae Ptolemyngāmeatinopaioēnei,arā,ngātāneite tīmatangaoteora,irongonuimōtōrātoumaia,ā,imauia rātoungāpatu,engarikotenuingaoētahiatu,arā,te hungakuakorohekerawa,kuataitamarikirawarāneimō tēneikaupapa,mengāwāhineanōhoki,imeingaeiahei pononga,eharaitemeaihiahiaiakitemahiitēneiirunga itōnaakehiahia,engariiakiakihiaiaeānahōiaikīmaiko rātouheiutumōngāmahiimahiaerātouitepakanga

23Nōtemeakuariromaiiahautewhaiwāhikite whakapūmauitōrātouwhakawāteatanga,kakōreroahau kitekīngimeēneitautohe'Kauatātouewhakaaronui,kia tukuaātātoumahikiatekaātātoukupu.'

24Nātemeakotetureehiahiaanamātoukiatuhituhia, kiawhakamāoritiahoki,nōteiwiHūraikatoa,heahate takeekiteaaiemātouheitautokoitāmātoukarereia rātouenohoponongaanairotoitōkoutoukingitanga?

25Irotoitetinometenuiotōatawhai,tukunatehungae mauheretiaanairotoitēneiherepōuri,itemeakuauaua kiahautekite,koteAtuanānaihomaiteturekiarātou, koiateAtuaepupurianaitōrangatiratanga

26EkarakiaanarātoukiteAtuakotahikoteAriki,kote KaihangaoteAo,pērāingātāngatakatoa,pērāiamātou anō,etekingi,ahakoahererekēngāingoaekarangatiaana emātou,pērāiaZeus1,iaDisrānei.

27Itinotikatehoatutangaotēneiingoakiaiaeōtātou tūpunatuatahi,heitohukoIa,nānaneingāmeakatoai homaiteorakiaia,ā,nānaanōhokiihangaai,koiatonu teKaiekemeteArikioteAoWhānui

28Whakatakotoriahetauiramōteatawhaiotetangata katoa,mātetukuitehungaeherehereaana.

29Imuriitētahiwāpoto,iahaueinoinuianakiteAtua kiawhakamāoritiaeIatehinengarootekīngikiatukuna ngāhereherekatoakiteherekore--(nātemeakotetangata, hemeahanganāteAtua,ekahakinaana,eawehiaanaeIa 30Nōreira,hemahangāinoiikarangaatuaiahaukiaIa, terangatiraotengākau,kiaakiakihiatekīngikite whakamanaitakuitonoai

31Nātemeainuiōkutumanakomōtewhakaorangaongā tāngata,itemeaiwhakamanahiaahaukawhakamanahiae teAtuatakuinoi

32Inawhakamaheretiaengātāngatahengākauponoā rātoumahiheipaingamōtetikametemahiingāmahi rangatira,kakaweamaieteAtuaKahaRawaārātoumahi meārātoukaupapakitētahiputangaangitu)--kaaraake temāhungaotekīngi,katitiroakekiahaumetemata harikoa,kapātaimai,'Ehiamanotāuewhakaaroanaka tataurātou?'

33KawhakahokiaAnaru,etūtataana,"Nekeatuite kotahiraumano"

34'Hetaongaitinoaiho,'tekīatekīngi,'etonoaanae Arisetaiatātou!'

35KātahikameaaHōhipiumeētahiatuireira,'Āe,engari hetohupaitēneimōtōkoutouatawhaikitetukuitemana oēneitāngataheimahiarohakiteAtuaNui'

36KuawhakanuiarawatiakoeeteAtuaKahaRawa,ā, kuawhakanuiaakekoeirungaakeiōtūpunakatoairotoi tekorōria,ā,hemeatikakiahoatuekoekiaIate whakawhetainuirawaatuirotoitōumana

37Itōnatinoharikoakiēneitautohe,kawhakahauiakia tāpirihiahemoniwhakahokikingāutuongāhōia,kiarua tekaungātarakimakingārangatiramōiapononga,kia

whakaputainaheotatūmatanui,kiatāpirihiahokiherēhita ongāhereherekireira.

38Iwhakaatuiaitehihirinuirawaatuirotoitemahi,nā teAtuahokiiwhakatutukiitāmātoukaupapakatoa,ā,i akiakiiaiakiawhakaoraitehungaihaeremaikiIhipa meteopetauaatōnamatua,engariitehungaihaeremaii muaitauawā,ikaweamairāneikiterangatiratangaimuri mai.

39Iwhakakiteakiaiakanekeatuitewhārautaranatate moniutu

40Kitakuwhakaarohemeawhaihuatetāpiriitētahikape oteture,nātemeamātēneikamāramaake,kakiteanuitia teatawhaiotekīngi,iwhakamanahianeieteAtuakite whakaoraitēneitinitāngata

41Kotetureatekīngiipēnei:'Kotehungakatoaimahii rotoiteopetauaatōmātoumatuaitepakangakiaHīria mePinikia,metewhakaekengaitewhenuaongāHūrai,ā, iriromaiiarātoungāherehereHūrai,ā,iwhakahokiamai rātoukitetāoneoĀrehanariametewhenuaoĪhipa,i hokonaaturāneikiētahiatu-pērāanōhokimengā hereherekatoainohokitōmātouwhenuaimuaatuitaua wā,ikaweamairāneikikoneiimurimai-kotehunga katoaepupurianaiauaherehere,metukutonuiarātou, metewhiwhiiteruatekautāraimamōiatangataheiutu'

42Kariroingāhōiatēneimoniheikoha,ā,katāpirihiaki ārātouutu,koētahiatumonikariromaiitetaongaate kingi

43Kitāmātouwhakaarohemeawhakahēitehiahiaotō mātoumatua,ā,hemeawhakahēhokiingātikangatika katoakiawhakarauarātou,ā,kotewhakangaromangaotō rātouwhenuametekaweingāHūraikiIhipahemahi wairangiateopetaua

44Kongātaongairiroingāhōiaitepapapakanga,kongā taongakatoaitikakiariroiarātou.

45Hemahitinohētewhakaitiiteiwiheipononga

46Nōreira,itemeaewhakaaetiaanakuataungamātouki tetukuitetikakingātāngatakatoa,ā,kitehungaenoho pōuriana,ā,itemeaewhaianamātoukitemahitikaki ngātāngatakatoairungaingāwhakaritengaotetikamete karakia,kuawhakataumātou,mōngātāngataHūraienoho pōurianaitētahiwāhiotōmātoukawanatanga,me whiwhitehungaepupurianaiauameaitemonikua whakaritea,ā,metukuiarātoukiahaerenoaatu,ā,kaua tetahiewhakaroakitewhakatutukiianaherenga

47Irotoingārāetoruimuriitewhakaputangaotēnei ture,mehangaerātouherārangiongāponongamāngā āpihaiwhakariteaheiwhakatutukiitāmātouipaiai,ā,me whakaputatonumaiingātāngataongāherehere.

48Ewhakaaroanahokimātouhemeapaikiamātou,kiā mātoumahihoki,kiaotipaiaitēneitake

49Mātetangataepaianaetukukōreromōtetangatae takahianaiteture,engarikitekiteateharaotetangata,ka nohoiaheiponongamāna;engari,metukuōnataongaki tewharetaongaotekingi

50Itetaengamaioteturekiapānuitiakitekīngikia whakaaetiaeia,irotoitauaturengāwhakaritengakatoa engarikotekupu'tētahiherehereinohokitewhenuai muaitauawā,ikaweamairāneikikoneiimurimai,'ā,i rotoitōnangākaunuimetengākaunui,kawhakauruaete kīngitēneirarangi,ā,kawhakahaukiatukunakatoatiate moniehiahiatiaanaheiutukingākaiwhakahaereutuo ngāopetauamengākaipakihipēkeatekīngi,ā,nōreirai

whakatauhiaaitetake,ā,iwhakamanahiatetureirotoi ngārāewhitu.

51Nekeatuiteonorauonotekautaranatatemoniihomai mōtewhakaoranga;hemahahokingāpēpiewhāngaiū anaiwetekinangātahimeōrātouwhaea.

52Itepātaitangamōteutumōēneimea,meuturāneingā taranataeruatekau,kawhakahautekingikiameatia,ā,nō reiraiwhakatutukihiaaieiatanawhakatauirotoite huarahitinowhānui

Upoko2

Ewhakaatuanaitepupuriingātuhingatinotupatomō ngātakeotekawanatangaNgāRīpeneWheroate KāwanatangaIwhakatūriahekomititokoonoheihaereki teTohungaMatuaiHiruharamakitewhakariteite whakawhitiwhitikōreroIwhakatūriaaAristeashei kaiwhakahaeremōtetira

1Nōteotingaotēnei,kawhakahauiaiaTemitiriukiatito itētahiwhakamaharatangamōtetuhiongāpukapukaa ngāHūrai

2Imuahoki,kongāmahikatoaatekāwanatangai whakahaereamārotoingāture,metetinotikaotemahia ēneikīngioĪhipa,ā,kāorehemeaimahiairotoiteāhua mangere,iteāhuapōrearearānei.

3Nōreira,kuatāpirihiaeauētahikapeote whakamaharatangamengāreta,temahaongākohai tukunameteāhuaoiareta,nātemeahetinorawe,he pūkengahangarauhokiiareta

4KotekapetēneiotewhakamaharatangaTeMaharakia Temitiriukitekīnginui.'Nātemeakuahomaiekoehe tohutohukiahau,etekīngi,kiakohiangāpukapukae hiahiatiaanaheiwhakaotiitōwharepukapuka,ā,kia whakatikahiangāmeahe,kuatinowhakatapuaeahauahau kitewhakatutukiiōhiahia,ā,keiaauinaianeite whakaaroewhaiakeneiheiwhakatakotoatukitōaroaro 5KāorengāpukapukatureangāHūrai(meētahiatuanō)i tewharepukapuka

6KuatuhiaēneikingāretametereoHiperu,ā,kua whakamāramatianoatia,kāorehokiiteritekitetuhinga taketakeeaikitātehungaemōhioana;nātemeakāore anōkiatiakinarātouetekingi

7Hemeatikakiatikaēneimōtāuwharepukapuka,nāte meakoteturekeiroto,nōteAtuamai,ekianaite whakaaronui,ā,kāorehekoha

8Nākoneiikoreaingākaituhipukapuka,ngākaitito,me tetiniongākaituhihītoriekōreromōēneipukapukame ngātāngatakuaora,ā,keiteoratonuirungaiēnei pukapuka,nātemeahetapu,hewhakaponohokiōrātou whakaaromōteora,eaikitāHecataeusoAbdera 9Kitepaikoe,etekingi,metuhituhiheretakiteTino TohungaiHiruharama,kiatonoamaieiakiaonongā kaumatuaoiaiwi,oiaiwihehungarangatirateoranga, hetinomātaukitārātouturekiakiteaaiemātoungā āhuatangaewhakaaetiaanaetenuingaorātou,ā,kia whiwhiaimātouitētahiwhakamāoritangatika,kataeaai tewhakatakotokitētahiwāhiekiteanuitiaanairungaite āhuaetikaanamōtemahitonumetāukaupapa 10Kiamautonutepaikiakoe!

11Nōtetaengaotēneiwhakamaharatanga,kawhakahaua etekingikiatuhiaheretakiaEreataramōtēneimea,me

tewhakamāramaanōhokiitewhakaorangaongāherehere Hūrai.

12Ā,ihomaieiaerimatekautaranatakoura,tetaimaha,e whitutekautaranatahiriwa,metenuiongākohatuutunui heihangapeihana,heihangaoko,heihangatēpu,hei hangakapu,heihangakapuringihanga

13Iwhakahauanōhokiiakitehungatiakiianaputeakia tukuangākaimahikitewhiriwhiriingārauemiehiahiatia anaerātoumōtekaupapa,ā,kiatukunaatukiakotahirau taranatamoniheiwhakaratopatungatapumōtetemepara meētahiatumeaehiahiatiaana

14Mākuehoatukiakoutoutekōrerokatoaotemahi,ina otiiahautewhakatakotoingākapeongāretakitōkoutou aroaroKoteretaatekingiipenei:

15'NāKingiPtolemytēneimihimetemanaakitangakite TinoTohunga,kiaEreatara.

16NātemeahetokomahangāHūraienohoanaitōmātou kingitangaitangohiaatuiHiruharamaengāPāhiaitewā otōrātoumana,metetinikeatuihaeretahimaimetōku matuakiIhipaheihereherehetokomahaorātoui whakanohoiaeiakiteopetaua,ā,iutuaeiaheutunuiake itetikanga,ā,itanawhakamatauiteponooōrātou rangatira,kahangaeiahepā,ā,katukuakiraroitārātou tiakikiamatakuaingāIhipianataketakeiarātou

17Ā,itakutaengakitetorona,itinoatawhaiahauiaku tāngatakatoa,ā,nuiatukitehungaokoutou–kuatukuae ahaukiahaerenoaatuitekotahiraumanongāherehere, meteutuiōrātourangatirakiteututikamōrātou,ā,mēnā hekinotemahikitōkoutouiwināteririoteope,kuautua eahauheutumōrātou

18Kotekaupapaiakiakiiahaukitemahiirungaitetapu, metewhakawhetaikiteAtuaNuirawamōtepupuriitōku kingitangairotoiterangimāriemetekororianuiiteao katoa.

19Ā,kotehungaotōiwiitetīmatangaoteorakua karangatiaeaukitakuopetaua,metehungaitikakiapiri kiahau,ā,itikakiawhakawhirinakihiaetekooti,kua whakatūriaeaukingātūrangamana

20Nā,itemeaehiahiaanaahaukitewhakaatuitaku whakawhetaikiēneitāngata,kingāHūraiputanoaiteao, mengāwhakatupurangakeitehaeremai,kuawhakatau ahaukiawhakamāoritiatākoutouturemaiitereoHiperue whakamahiaanaiwaenganuiiakoutoukitereoKariki, kiatāpirihiaaiēneipukapukakingāpukapukakingikēatu irotoitakuwharepukapuka

21Heatawhainōkoutou,heutuhokimōtōkungākaunui, mēnākawhiriwhiriaekoutouētahikaumātuatokoonoi rotoiiaiwi,iiaiwi,hetāngatarangatira,hemātaukitā koutouture,ā,kataeatewhakamārama,kiataeaaietātou tewhakatauingātautohengaewhakaaetiaanaetenuinga, nātemeahemeatinonuitetirotirohanga

22Kotākutumanakokarongonuiahaumāte whakatutukitangaotēneimahi

23KuatonoaatueahauaĀnaru,terangatiraotaku kaitiaki,rāuakoĀritiahehungaewhakanuiaanae ahaukitewhakatakotoitēneitakekitōkoutouaroaro,ki tetukuatuhokiitekotahirautaranatahiriwa,kongāhua matamuaotakuwhakaheremōtetemepara,mōngā patungatapu,meērāatutikangawhakapono

24Kitetuhituhimaikoekiahaumōōhiahiamōēneimea, kahomaiekoeheatawhainuikiahau,ā,kahomaiheoati

houmōtewhakahoahoakiahau,nātemeakaterete whakatutukiiōhiahiakatoa.Haererā!

25Nā,kawhakahokitikaaEreatarakitēneireta:‘Nā EreatarateTinoTohungaitukungāmihikiaKingi Ptolemy,kitōnahoapono.

26Koakutinohiahiakiaorakoe,kiaorahokiaKuini Arsinoe,tōtuahine,meāutamariki

27Keiteoraahau.Kuataemaitāuretakiahau,ā,nuiatu tōkuharikoamōtāukaupapametāutohutohurangatira

28Ihuihuiaeahauteiwikatoa,ā,ipānuitiakiarātou,kia mōhioairātoukitōkoutouarohakitōtātouAtua

29Iwhakakiteaatuanōeahaukiarātoungākapuitukua maiekoe,eruatekaungākoura,etorutekaungāhiriwa, ngāpeihanaerima,metetēpuwhakatapua,mengā taranatahiriwakotahiraumōngāwhakahere,hei whakaratohokiingāmeaemateaanaetewharetapu.

30NāAnaru,tētahioāuponongatinohonore,ēneikohai kaweamaikiahau,rāuakoĀritia,hehungapai,hehunga ponohoki,hehungamōhiokiōrātoumātauranga,ā,he hungatikaingāāhuatangakatoaheimāngaimōāu mātāponoteiteimeāukaupapatika

31Nāēneitāngatatāukarereikawemaikiahau,ā,iriro maiiahauhewhakautueriteanakitāuretaKawhakaae ahaukingāmeakatoaewhaihuaanakiakoeahakoahe rerekērawatāutono.

32Nāuhokiihomaikiōmātoutāngatawhenuangā manaakitanganunui,ekoreneiewarewaretiairotoingā huarahimaha.

33Nōreiratonukawhakahereaeauhepatungatapumāu, mātōtuahine,māōtamariki,meōhoa,ā,iinoiteiwi katoakiaangitutonuōmahere,kiatiakinahokitō kingitangaeteAtuaKahaRawairungaiterangimārieme tehonore,kiawhaihuaaitewhakamaoritangaoteture tapukiakoe,kiatutukipaiai.

34Itearoarooteiwikatoaiwhiriwhiriaeauētahi kaumatuatokoonooiaiwi,oiaiwi,hehungatika,he hungapono,ā,kuatonoaaturātoueaukiakoutoume tētahikapeotāmātouture

35Heatawhai,etekīngitika,kitehomaiekoehe tohutohu,kiaotirāanōtewhakamāoritangaoteture,ka whakahokiamaingātāngatakiamātouirungaite haumaruHaererā!

36Kongāingoaēneiongākaumātua:Nōteiwituatahi,ko Hohepa,koHetekia,koHakaraia,koHoani,koHetekia,ko Eriha

37Noteruaongaiwi,koHura,koHaimona,koHamuera, koAtaeus,koMatatia,koEschlemia

38Notetoruongaiwi,koNehemia,koHohepa,ko Teodosius,koPaaha,koOrnia,koDaki

39Nōteiwituawhā,koHonatana,koĀperaiu,koEriha, koAnania,koKāpiria

40Nōteiwituarima,koIhaka,koHākopa,koIhu,ko Hāpataeusa,koHaimona,koRīwai

41Nōteiwituaono,koHūta,koHōhepa,koHaimona,ko Hākaraia,koHāmuera,koHerema

42Nōteiwituawhitu,koHāpataia,koTerekia,koHākopa, koIhaka,koIhiia,koNātaia.

43Nōteiwituawaru,koTeototiu,koHāhana,koIhu,ko Teototu,koHōne,koHōnatana

44Noteiwaongaiwi,koTeopira,koAperahama,ko Aramoso,koHahona,koEndemia,koRaniera

45Nōteiwitekau,koHeremaia,koEreatara,koHakaraia, koPania,koEriha,koTatau.

46Nōteiwitekaumātahi,koHamuera,koHohepa,ko Hura,koHonata,koKapu,koTohituha.

47Nōtetekaumāruaongāiwi,koĪhaeru,koHōne,ko Teotohiu,koĀhamosu,koĀpiete,koĒkiere

48EwhitutekaumāruarātoukatoaKotewhakaututēnei aEreatararātoukoōnahoakiteretaatekingi.

Upoko3

Keirotoitēneitewhakaahuatangaotetēputinoataahua, tinoataahuahokikuahangaiaMeētahiatukohawhai rawaanōhoki,hemeawhakamereirungaingākerihanga houiIhipa

1Kahaeretonuahaukitewhakatutukiitakukupu whakaari,metehoatuitētahiwhakaahuatangaongāmahi toi

2Imahiaauameametetinomohio;kihaihokitekingii tohungiaheutu,akoiaanaketekaitiakiongakaimahi takitahi

3Nōreira,kāoreitaeaerātoutetinihangaitētahiwāhanga otemahi,tewhakaotirāneiitemahimetekorewhakaaro 4Tuatahikahoatueauhewhakaahuatangaoteripangaki akoe.

5Ihiahiatekingikiatinonuirawaterahiotēneimahitoi, ā,kapātaiiakingāHūraioterohemōterahiotetēpukua otikētewhakatakotokitetemeparaiHiruharama.

6Ā,itewhakaahuatangaongāine,kapātaiatuiamēnāka taeaeiatehangaitētahiwharenuiake

7Ā,kameaētahiongātohungameētahiatuHūrai,kāore hemeaheiāraiiaia

8Ā,imeaiaehiahiaanaiakiarimangāwāterahiakeia ia,engariiwhakaroaiakeikoreewhaihuamōngāmahio tetemepara

9Ihiahiaiakiakauatanakohaewaihonoairotoite temepara,nātemeakanuiaketōnakoamehemeakataeae ngātāne,nānaneitemahikitewhakahereingāpatunga tapuetikaana,temahiitēnāirungaitetēpuitakaeia

10Kāoreiaiwhakaaronātekorekouraiitiaiterahiote tēpuomua,engariteāhuanei,eaikiaia,hetakeihangaia ai-kotēneiwhānuitanga

11Meitukunateture,kuakorehehapaongārawa.

12Nōreira,kauatātouetakahiiteture,kauahokiehipai temehuatika

13Itauawāanōkawhakahauaeiakiawhakamahiangā momotoikatoa,hetangatarangatirahokiia,ā,nātetaiaoi homaihewhakaarokoikiaia,ā,itaeaaieiate whakaahuaiteāhuakaputamaiitemahikuaoti

14Iwhakahauanōhokiia,itewāhikāoreheturei whakatakotoriairotoingāKaraipitureHūrai,mehanga ngāmeakatoakiatinoataahua.

15Itewāiwhakatakotoriaaiauatohutohu,me whakatinanakatoa

16Ihangaanoeiatetepu,eruawhatiangateroa,kotahi whatiangatewhanui,kotahiwhatiangametehawhete teitei;ihangaanoeiakitekouraparakore.

17Eharaitekouraangiangiiwhakatakotoriakirungai tētahiatuturangatakuewhakaahuanei,engarikote hangangakatoahekouranuiihonoangātahi.

18Ā,ihangaerātouheawhimōtauamea,hewhānui ringatewhānui,ā,hurinoa

19Ā,ireiratētahikaraunahemeahangakitengaru,he meawhakairokiteāhuaongātaurahemeawhakairo whakamiharokiōnatahaetoru

20Hetapatoruhokiteāhua,ā,heritetonuteāhuaote mahiingātahaerua,ingātahaerua,nōreira,kotahitonu teāhuaongātahaeangaatuana

21Ongātahaeruairaroiterohe,kotetahaihekeihoki tetēpuhemahitinoataahua,engarikotetahaowahote meaikukumeitetitiroatekaimātakitaki

22Nā,itemeaheteiteitetahaorungaongātahaerua,he koirawa,nātemea,eaikitāmātouikōreroai,etorungā tahaoteawhi,ahakoatetirohangaewhakatataatuai

23Ā,hepaparangakōhatuutunuikeirungaitauameai waenganuiotetaurawhakairo,ā,hemeawhatutetahiki tetahimātemahitoiwhakamiharo

24Heitiakiitehaumaru,iwhakamauakatoatiaēneikingā ngirakoura,ā,iwerohiakirotoingākōhao

25Iwhakauhiangātahakingāhereheipupuriiarātou

26Itetahaoteawhihurinoaitetēpuepikoanakirunga, etūtakianakingākanohi,iwhakairohiahetauirahua manuirotoingākōhatuutunui,hemeawhakairoātaahua etemahiwhakairotonu,ehonotataanatetahikitetahi hurinoaitetēpukatoa

27Ā,iraroingākōhatuiwhakariteaheitohuingāhua manu,ihangaengātohungahekaraunakeirotongā momohuakatoa,mengātautaukarepemengāpukuwitii runga,ngātātemengāaporo,ngāpamekaranetemeērāatu mea,itinokiteatewhakaritenga.

28Ihangaiaēneihuakingākōhatuutunui,heritetetaeki ngāhuatonu,ā,ihereakiteherekourahurinoaingātaha katoaotetēpu.

29Ā,imuriitewhakatakotorangaotekaraunahua,iraro ihokawhakauruatētahiatutauirahuamanukirotoingā kōhatuutunui,meētahiatumahiwhakairomengāmahi whakatangitangi,kiataeaaitewhakamahiingātahaerua otetēpu,eaikingāhiahiaongārangatira,ā,nākoneii toroatuaitemahingarumetetahakirarokingāwaewae otetēpu

30Ihangaerātoutētahiperetinui,ewhāmaihaote matotoru,iraroitewhānuikatoaotetēpu,ā,ihereaki raro,kiataeaaitewhakauruingāwaewaekiroto,ā,i whakauhiakingātitihereheiwhakaurukingāpūtakei raroiteawhi,kiataeaaitewhakamahiitetahaotetēpue paiaitetangata

31Nōreiraitinomāramaaikotetikangaotemahikia whakamahiamōngāhuarahierua.

32Irungaitetēputonuiwhakairohiahe'maeander,'me ngākōhatuutunuietūanaiwaenganui,ngārupimengā emerarameteonikimetemahaatuongāmomokōhatue tinoataahuaana

33Ā,itetahaote'maeander'iwhakanohoiahemeawhatu whakamiharo,iriteaitepokapūotetēpukiteāhuaote romboid,ā,irungaitauameahekaraihemeteamber,e kiiaana,kuawhakairohia,hemeaiputaaihewhakaaro whakamiharokitehungaetitiroana

34Ihangangāwaewaeotetēpumeōrātoupaneheriteki ngārengarenga,kiariteaikingārengarengaepikoanai raroitetēpu,ā,kongāwāhangaikiteaherauetūtikaana

35Koteturangaotewaewaeirungaitewhenuaherupi,a, kotahitewhanuitangaoteringateteiteiatawhionoa.

36Heritetōnaāhuakitehū,ā,ewarumatimatitewhānui

37Irungaitauameaitauaitewhānuikatoaotewaewae

38Ā,imeingatewaewaekiaritekiteivyetupuanairoto itekōhatu,hemeawhatukiteakanthus,ā,ikarapotiakite wainaekarapotianaitekōhatukingātautaukarepe,he meawhaokirotoingākōhatu,taenoakitetihiote waewae.

39Ihangaiangāwaewaeewhāitemomokotahi,ā,i hangaiangāmeakatoametetinopūkenga,ā,iwhakapaua tepūkengametemātaurangawhakamiharokitehangakia ritekitetaiao,ā,itewāiohoaitehauitehau,kanekehia ngārau,ā,kahangaiangāmeakatoakiaritekiteaotūturu etohuhiaanaeia

40Ā,ihangaerātoutetihiotetēpukiatorungāwāhanga, heritekitetīritikōna,ā,hemeahonopai,hemeahonotahi kingākōhaoputanoaitewhānuiotemahi,kiakoreaie kitea,ekitearāneitehonongaongāhononga

41Kāoreiitiihoitehawhewhatiangatematotoruote tēpu,ā,meinuingātaranataipaumōtemahikatoa

42Nātemeakāoretekīngiihiahiakitewhakanuiakeite rahiotetēpu,ipauiaiatemonikotahiipauingā taipitopito,hemonianōihiahiatiamēnāitaeatewhakanui akeiterahiotetēpu

43Ā,iotingāmeakatoairungaanōitanamahere,irotoi tehuarahiwhakamiharo,whakamiharohoki,metetoie koreetaeatewhakatau,meteataahuaekoreetaeate whakarite.

44Ongāpeihanawhakaranu,eruaiwhakairohiakite koura,ā,maiiteturangakiwaenganuiiwhakairohiakite mahiwhakairoitetauiraunahi,ā,iwaenganuiingāunahi iwhakauruangākōhatuutunuimetepūkengatoinui

45Kātahikaputahe'maeander',kotahiwhatiangateteitei, kotōnamatahemeahangakingākōhatuutunuiongātae maha,ewhakaatuanaitekahatoimeteataahuanui

46Irungaitēneihemosaic,hemeahangakiteāhuaote rombus,heāhuakupengatōna,ā,etoroatuanakitōna taha

47Iwaenganui,kongāwhakangungurakauitiihangaiaki ngākōhatuutunuirerekē,iwhakanohoiakingāwāhi rerekē,hererekētemomo,kauaeitiihoitewhāmaihaote whānui,heiwhakanuiakeiteataahuaoōrātouāhua

48Itetihiotetaupokihewhakapaipairengarengae puāwaiana,mengātautaukarepeewhirianai whakairohiaatawhionoa

49Koiatehangangaongāpeihanakoura,ā,nekeatuite ruangāpeihanairotoiiapeihana

50Hemaeneenetemataongāpeihanahiriwa,ā,hemea hangawhakamiharometemeaneiihangaiamōngā karāhetirotiro,nōreirakongāmeakatoaewhakatatahia anakiarātoukawhakaatamāramaakeirotoingā whakaata

51Engarikāoreetaeatewhakaahuaitewhakaarotuturui putamaiiēneimahitoikitehinengaroiteotinga

52Iteotingaoēneioko,ā,itewhakanohoangakitetaha, hepeihanahiriwaitetuatahi,kātahihepeihanakoura, kātahihepeihanahiriwa,kātahihepeihanakoura,kāoree taeatewhakaahuaiteāhuaoauaoko,ā,kāoreitaeaete hungaihaeremaikitemātakitakiteweheatuite tirohangakanapametemīharo.

53Hererekēngāāhuaongākareā-rotoiputamaiite whakaaturanga

54Itetirohangaatetangatakingāokokoura,ā,ite arotakengakatoaoiaāhuatangaotemahitoi,katino miharoōrātouwairua

55Itehiahiaanōotetangatakitetitiroatukingāoko hiriwaetūanaimuaiaia,teāhuaneikatiahote māramatangahurinoaitewāhietūanaia,ā,kanuiakete harikoaotehungamātakitaki.

56Nōreira,kāoreetaeatewhakaahuaiteataahuatoio ngāmahitoi

57Kongāokokouraiwhakairohiakiwaenganuimengā karaunawaina.

58Ā,iwhatuaerātouhekaraunaiteaihe,teramarama, meteoriwaheiwhakairo,ā,iwhakauruhiahekōhatuutu nuikiroto

59Koētahiatuwāhangaotemahiwhakaoraimahiae rātouirotoingātauirarerekē,nātemeaiwhakahīhītiae rātoutewhakaotiingāmeakatoairungaitehuarahietika anamōtemanaotekīngi

60Hekupupototēnei,kāoreirotoitewharetaongaote kīngi,kāorehokiirotoitētahiatuwharetaongairiteaite utunui,tepūkengatoirāneikiēnei

61Nuiatuhokitewhakaarootekingikiarātou,ipaihoki iakitewhiwhikororiamōtepaioānawhakaaro

62Hemahahokingāwākawarewareiaianamahi rangatira,kawhakapauitōnawākingākaitoiirungai tōnamanukanukakiaotiiarātoungāmeakatoaite huarahietikaanamōtewāhietukunaatuaingākoha

63Nōreira,iotikatoangāmeairungaitetaumatanui,i rungaitetikangaetikaanamōtekīnginānaitukumai ngākoha,metetohunganui,terangatiraotewhenua

64Kāoreiititerahiongākōhatuutunui,nātemeakāorei itiihoiterimamanongākōhatuiwhakamahia,ā,henunui katoa

65Iwhakamahiatepūkengatoitinohira,ā,erimangāwā tenuiakeoteutuongākōhatumetemahitoiitōtekoura

Upoko4

NgākōreromāramaotepatungatapuHemea whakamiharotetikaongātohunga.Hepuremunanakia. Hewhakaahuatangaotetemeparameōnapunawai

1Kuahoatueautēneiwhakaahuatangaongākohakia koenātemeaiwhakaaroahauhemeatikatēnei.

2Kotekōreroewhaiakeneikotekōreromōtāmātou haerengakiaEreatara,engarimākuewhakamārama tuatahitewhenuakatoa.

3ItōmātoutaengakitewhenuaongāHūrai,kakite mātouitetāoneetūanaiwaenganuioHūraekatoairunga itetihiotētahimaungateiteirawa.

4Itetihiotemaungaihangaiaaitetemeparametōna kororiakatoa.

5Etorungātaiepaikarapotiaai,nekeatuitewhitutekau pututeteitei,ā,koteroametewhānuieriteanakite hangangaotewhare

6Hemeawhakamiharo,hemeautunuihokingāwhare katoa,ā,hemeakāoreikiteaimua

7Itinomāramakāoreiwarewarehiateutumōtetataume ngāwhakapiriihonoaaikingāpoutatau,metepumauo tekapiti

8Itinoōriteteāhuaoteāraikiteāhuaotetomokanga.

9Nātehauipupuhiaitōnakakahu,inekehaeretonu,ā,i temeaiwhakapuakinamaitēneinekehangamaiiraro,ā,i temeakapūweroteāraikitōnateiteirawa,kaputahe tirohangaataahuaekoreetaeaetetangatateweheatu

10Iritetehangangaoteaatakitewāhitonu,mengā tahungatinanaipauiteahiirunga,ā,iritetetauineote huarahikireira

11Hepikitangaātahaerekirunga,hemeawhakaritepai mōtetikangapai,ā,kongātohungaeminitaanahe kākahurinenaōrātou,ā,taenoakiōrātouponawaewae

12Eangaanatetemeparakiterawhiti,eangaanahoki tonatuarakitehauauru.

13Kuawharikitiatepapakatoakingākōhatu,ā,kuaheke ihokingāwāhikuawhakaritea,kiataeaaitekawewaihei horoiitetotoongāpatungatapu,hemanotinihokingā karareheepatuaanakireiraingārāhakari

14Ā,kāoreemututepunawai,nātemeahepunawai tūturunuiepupumaianairotoitetemepara

15Heoianō,keiraroitewhenuangāpunawai whakamiharo,ekoreetaeatekōrero,erimaparongate tawhitiitetahakatoaotetemepara,ā,hemahangāpaipao iapunawai,kiahuihuiaingāawaawa

16Ā,ihereaēneikatoakitemataiteraro,ingātahahoki, ā,ipaniakiteraimanuikirunga,ā,iatamahiarawatiaia wāhangaotemahi

17Hemahangāpūahamōtewaiiteturangaoteaata,e koreekiteaetekatoaengarikotehungaemahianaite minitatanga,nōreirakahoroiaatungātotokatoaongā patungatapuekohianuitiaanairotoitekimootekanohi.

18Koineitakuwhakaaromōteāhuaongāpunawai,ā, mākuewhakaatukiakoeteāhuaiwhakaūngiaai

19Iarahinaahauerātoukiwahootetāonenekeatuite whāparonga,ā,imeamaikiatitiroihoahaukitētahiwāhi, kiawhakarongokiteharuruiputamaiitehuihuingaongā wai,ā,kakiteaeauterahiongāpunawai,eaikitemea kuawhakahuatiaakenei

20Kāoreheriteotemahiminitaangātohungaingā āhuatangakatoa,mōtōnamanawanuitinana,mōtōna karakiatika,metōnakarakiapukuhoki

21Hemahinoaihotārātoukatoa,ahakoahenuitemamae ehiahiatiaana,ā,hemahimotuhaketātetangata,tāte tangata

22Kahaeretonutekarakia,kāorehewhakamutuko ētahiewhakaratoanaitewahie,koētahiewhakaratoanai tehinu,koētahiewhakaratoanaiteparaoawitipai,ko ētahiewhakaratoanaingāmeakakara;koētahianōe kawemaianaingāwahikikokikomōtetahungatinana,e whakaatuanaitekahawhakamiharo

23Etangohiaanahokierātoukingāringaeruangāpeka otekuaokau,nekeatuiteruataranatatetaumahaoiamea, oiamea,ā,kamakakiiaringa,kiiaringa,kirungaite wāhitiketikeoteaata,ā,kāorerawaemahuete whakatakotokitewāhitika

24Waihoki,hemeawhakamiharongāwahiongāhipime ngākoatinātetaumahametengako

25Mōtehungaemahianaitēneimahi,mewhiriwhiri tonuerātoungākararehekohakore,ngākararehemomona rawa,ā,mākoneikamahiaaitepatungatapukua whakamāramatiaeau

26Hewāhimotuhakekuawhakariteamōrātouhei okiokinga,heinohoangamōtehungakuawhakawāteatiai temahi

27Inatuputēnei,kawhakatikaaketehungakuaokiokikē, ā,kuaritekitetīmataanōiārātoumahi,nātemeakāore hetangataheiwhakahauitewhakaritengaongāpatunga tapu

28Kanohotewahangutinonui,kiataeaaitewhakaaro kāorehetangatakotahiireira,ahakoaewhituraungātāne emahianaitemahi,haungatetiniotehungaepukumahi anakitekaweingāpatungatapu.

29Ewhakahaerehiaanangāmeakatoametewhakaute, metetikahokimōteAtuanui

30ItinomiharomātouitōmātoukitengaiaEreātarae mahianaiteminitatanga,iteāhuaotōnakākahu,mete kororiaotōnaāhua,ikiteairotoitekākahuikakahuriae ia,mengākōhatuutunuiirungaitōnatinana

31Heperekourakeirungaitekākahu,ā,taerawakiōna waewae,ewhakaputaanaitētahimomorangiwaiata motuhake,ā,ingātahaeruahepamekaranetemengā putiputikanorauotētahitaewhakamiharo

32Hewhitikiataahuatōna,hemeawhatukingātaetino ataahua.

33IrungaitōnaumaimauaitetohuoteAtua,ekiianei kotetohu,hetekaumāruangākōhatuiwhakauruhiaki roto,hererekēngāmomo,hemeawhakapirikitekoura, keirotongāingoaongārangatiraongāiwi,irungaitō rātouraupapatangataketake,iakōhatuekanapaanairotoi teāhuaekoreetaeatekōrero,metōnaaketae.

34Irungaitōnamahungahetiara,koiateingoa,ā,irunga itēneiiwaenganuiotōnaraehepotaerangatirakoreetaea tewhakarite,kotepotaekingikītonuitekororiamete ingoaoteAtuakuatuhiakingāretatapukirungaitētahi peretikouraitemeakuawhakatauhiahetikaiakite mauiēneitohuirotoingāmahiminita.

35Nātōrāuaputangamaiiputaaitewehimetepōhēhēo tehinengaro,ā,kawhakaarotetangatakuataeatuiakite aroarootētahitangatanōtētahiaokē.

36Ewhakaponoanaahaukotetangataewhaiwāhianaki tewhakaaturangakuawhakaahuatiaeau,kakīiaite miharometemiharoekoreetaeatekōrero,ā,katino pāngiatōnahinengaroitewhakaarokitetapuepirianaki iataipitopitootekarakia

37Engarikiawhiwhiaimātouingākōrerokatoa,kapiki mātoukitetihiotepātata,katirotirohaere

38Keitētahiwāhitinoteitei,ā,hemahangāpourewakua hangaiakitetihirawa,hekōhatununui,kotekaupapa,eai kitāmātouikōreromaiai,hetiakiingāroheote temepara,kiakoreaitetahiekahakitetomokirotoingā taiepaekarapotianaitetemeparamēnāhewhakaekenga, hewhakakekerānei,hewhakaekengarāneiatehoariri

39Irungaingāpourewaotepāiwhakanohoiangāmīhini whawhaimengāmomomīhinirerekē,ā,heteiteiakete tūrangaiteporowhitaongātaiepakuawhakahuatiaake neieau.

40Itiakinahokingāpourewaetenuingaongātānepono, nānaiwhakaatutetinoponokitōrātouwhenua

41kāoreiwhakaaetiaēneitāngatakiaputaitepā,engarii ngārāhakarianake,ā,irotoingārōpūtakitahianake, kāorehokiitukuahemanenekiatomokiroto

42Itinotupatohokirātouitewāiputamaiaihe whakahaumaiiteāpihamatuakiawhakaaetiangā manuhirikitetirotiroitewāhi,eaikiōmātouakewheako 43Itinowhakaroarātoukitetukuiamātouahakoahe tokoruanoaihomātoukāorehepatukiamātakitakiite whakahereongāpatungatapu

44Ā,ikīrātouiherearātoueteoatiitewāitukuaaite whakawhirinakitangakiarātou,nātemeakuaoatikatoa rātou,ā,kuahereakitewhakatutukiiteoatimetetapuki

tereta,ahakoaerimarautetokomahaorātou,ekorerātou etukuitenekeatuiterimatāngatakiatomoitewākotahi. 45Kotepātetiakimotuhakeotetemepara,ā,nātōna kaihangaiwhakakahakiatinotiakinapaiai.

Upoko5

Hewhakaahuatangaotetāonemetewhenua WhakatauriteateWhiti11kingāāhuatangaoēneirāE whakaatuanangāwhiti89-41itewhakatauangātāngata omuaitetohungameterangatira

1Heāhuaititerahiotetāone

2Ewhātekauparongateroaoteporowhita,kitāte tangataewhakaaroai

3Heriteteāhuaoōnapourewakitētahiwharetapere,me ngāhuarahinuieangaatuanaiwaenganuiiarātou.

Inaianei,ekiteaanatewhakawhitiongāpourewaoraro, engarihenuiaketehaereereaongāpourewaorunga

4Kapikiakehokitewhenua,nātemeakuatūtetāoneki rungaitemaunga

5Hearawhataanōhokieangaatuanakitewhakawhiti huarahi,ā,koētahiepikitonuana,koētahiehekeihoana, ā,kanohotawhitirawaaturātoutetahiitetahiitehuarahi nātemeahehungaehereaanaengātureoteparakore,kei pāaturātoukitetahimeaetakahianaiteture.

6Eharaitemeakāorehetakeihangaiaaiengākaiwhakaū tuatahiotetāonekiatikaterahi,nātemeaimāramakia rātoungāmeaehiahiatiaana.

7Hewhānuihokitewhenua,heataahuahoki

8Hepapatahiētahiwāhanga,inākoakongāroheo Hamaria,ekiianeikoia,ā,etataanakitewhenuao Irumeana,koētahiwāhangahemaunga,inākoakongā meaetataanakitewhenuaoHūria

9Nōreira,mewhakapaukahateiwikiteahuwhenuame temahiiteoneone,kianuiaiārātouhua

10Pēneikamahiangāmahiahuwhenuaoiamomo,ā,ka nuitekotingakakohiaputanoaitewhenuakua whakahuatiaakenei

11Henuitetauporiongātāonenunui,ā,ewhairawaana, engarikāoreearokingāwhenua,nātemeahehiahiatōte katoakiteorangaharikoa,hehiahiaā-tūturuhokitōte katoakitewhaiitengahau

12IpērāanōtemeaitupuiAlexandria,ihiraakeingā tāonekatoaterahimetewhairawa

13Nātehekengamaioteiwituawhenuaingārohe taiwhenuametenohokitetāoneiwhakaititiaaiteingoao teahuwhenua:ā,heiaukatiiarātoukeinohokitetāone, kawhakahautekingikiakauarātouenohokireiramōngā rāeruatekaunekeatu

14Ā,pērāanōtanahoatutangaingātohutohutuhituhiki ngākaiwhakawā,mehemeaetikaanakiatukunahe karangakitētahienohoanaitewhenua,mewhakataute takeirotoingārāerima

15Nātemeahemeanuirawatēneitakekiaia,i whakatūriaeiaētahiāpihaturemōiarohemeōrātou kaiawhina,kiakoreaiewhakawāteahiangāwharewitiote tāone,arā,ngāhuaoteahuwhenua,engākaimahipāmu meōrātoukaitautoko,heipaingamōtepakihi

16Kuawhakaaetiaeautēneipekake,nātemeako Ereataratetangataitohumāramaingākōrerokua whakahuatia

17Henuihokitekahaepauanaiarātoukitengakiite oneone.

18Kuawhakatōkiahokitewhenuakitetiniongāoriwa, kingāhuawitimengāhuapāhiri,kingāwainahoki,ā,he nuitehoni.

19Kāoreewhaiwāhiatungāmomorākauhuamengātāte kiēnei

20Hetinikengākarareheoiamomo,oiamomo,ā,he momonatewāhikaimārātou

21Nōreira,etikaanatārātouwhakaaehenuitetauporie hiahiatiaanaengārohewhenua,ā,etikaanate whakahaereingāwhanaungatangaiwaenganuiitetāone mengākāinga.

22Henuingāmeakakara,ngākōhatuutunui,metekoura ikaweamaikitewhenuaengāArapi

23Hepaihokitewhenuamōteahuwhenua,mōte hokohokoanōhoki,ā,henuingāmahitoiotetāone,ā, kāorehetaongahokohokoehapaanaitemoana

24Hetinopai,hewhānuihokiōnataurangaiAhakarona,i Hopa,iKaha,taeatukiPtolemaisiwhakatūriaeteKīngi, ā,keiwaenganuitōnatūrangaiērāatuwāhikua whakahuatia,nātemeakāoreitetawhitirawaatuitētahio rātou

25Henuingāhuaotewhenua,nātemeahepaite whakamakukuingātahakatoa,ā,hepaihokitetiakiiaia maiingāawha

26KoteawaoHorano,ekiianeikoia,ekoreneiemaroke, erereanaiwaenganuiitewhenua.

27Itetīmatanga,kāoreiitiihoite60mirionaekaterahio tewhenuaahakoaimurimaikawhakaekeaengāiwi tataā,e600,000ngātāneinohoiakireirairotoingā pāmukotahirauekaiiapāmu

28Kapueaaketeawa,pērāiteawaoteNaera,itewā kotinga,ā,kawhakamakukuitenuingaotewhenua.

29EtataanakiteroheoteiwioPtolemaiskaputaki tētahiawaanō,ā,karereatukitemoana

30Koētahiatuawamaunga,ekiiaana,erereanakite mania,kakarapotiingāwāhiekarapotianaiaKahamete roheoAharoro

31Kuakarapotiatewhenuaetētahitaiapatūturu,ā,hetino uauakitewhakaeke,ā,kāoreetaeatewhakaekeengāope nui,nāngāarawhaiti,mengāparieirianairungaakei ngāparimengāawaawahohonu,meteāhuatarataraongā rohemaungaekarapotianaitewhenuakatoa

32Ikōrerotiamaikiamātouimuaiahumaiteparahime terinoingāmaungatataoArapia.

33Heoi,imututēneiitewāotemanaoPāhia,nātemeai horahiaengāmanawhakahaereotauawāhepūrongoteka ekīanahekoretake,heutunuihokitemahiongāmaina heiāraiitewhakangaromangaotōrātouwhenuaete mainairotoiēneirohe,ā,terapeakatangohiaatuiarātou nātemanaoPāhia,nātemeanātēneipūrongotekaikitea aierātouhetakemōtetomokiterohe

34Kuahoatueaukiakoe,etakuteinaaroha,e Philocrates,ngāmōhiotangakatoaetikaanamōtēnei kaupapairotoitepukapoto

35Kawhakaahuahiaeautemahiwhakamāoriite pukapukawhaimuri

36IwhiriwhiriaeteTohungaNuingātānehetinopaite āhuameteahureateitei,pērāitemeaetumanakohiaanae tetangatamaiiōrātoumātuarangatira

37HehungamātaurātoukingātuhingaHūrai,ā,itinoako hokiingātuhingaangāKariki.

38Nōreira,hetinotohungarātoukitemahiirungaingā karere,ā,imahiaerātoutēneimahiingāwākatoaetika ana.

39Hetinopaiārātouwāhimōngāhuimetematapakii ngāraruraruepāanakiteture

40Itautokorātouitehuarahiwaenga--ā,koineitonute huarahipaiheiwhai

41Iwhakarēreaerātouteāhuataratarametewhanoke, engariirungarawaitewhakapehapeha,ā,kāorerawai whakaatuiteāhuarangatiraakeiētahiatu,ā,irotoite kōreroreroiritetonurātoukitewhakarongometehoatui tewhakaututikakiiapātai

42Ā,iātapupurikatoarātouitēneiture,ā,ihiahianui rātoukiahiraaketetahiitetahiirotoitepupuriitēneiture, ā,itikakatoarātoumōtōrātourangatirametōnangākau pono

43Ā,kakiteatearohaorātoukiaEreataranātekorengao rātouhiahiakiatangohiaatuiaia,metōnaarohahokikia rātou

44Haungateretaituhituhiaeiakitekīngimōtōrātou hokingamai,itinotoheanōhokiiakiaAnarukiamahi mōtauakaupapaanō,ā,itohemaihokikiahaukiaāwhina itemeapairawaatuotōkukaha.

45Ahakoaioatimātoukitearonuikitēneitake,imeaia keitetinopouritonuia,itemeaimōhioiakotengākau atawhaiotekingitemeanuirawaatumāna,inarongoiai tētahitangatahenuiaketōnaahureametōnawhakaaronui iōnahoa,kiakarangatiaiakitōnakooti

46Kuarongohokiahauitētahikōreropaiānaemeaana, mātewhakatūingātāngatatika,mātauhoki,kawhiwhiia itetiakitanganuimōtōnarangatiratanga,nātemeaka hoatueauahoakiaiangātohutohutinowhaihua.

47Ā,kongātāngataitonoaatuneieEreatarakiaia, kāoreekorekeiarātouēneiāhuatanga

48Ā,hemahaānaoatiekīanaekorerawaiaetukuingā tāngatakiahaeremēnāhemeawhaiaronoaihonānate kaupapa–engarihemeaheipaingamōtekatoaongā tāngatawhenuaitonoaairātoueia.

49Nātemea,eaikitāna,koteorangapaikeirotoite pupuriingāture,ā,henuiaketewhakatutukitangaotēnei whāingamātewhakarongoitepānui.

50Maiitēneimeētahiatukōreroritetonu,imāramaai ōnakareā-rotokiarātou

Upoko6

Ngāwhakamāramamōngātikangaateiwiewhakaatu anaitetikangaotekupu,"Poke"Temaurimetepūtakeo te"Whakapono-Atua"Keirotoingāwhiti48-44tētahi whakaahuatangaataahuaoteAtuatangaotetinana

1Hemeatikakiawhakahuatiapototiangākōreroihomaie iaheiwhakautuiāmātoupātai

2Kitakuwhakaarohemahangātāngataehiahiaanaki ētahiongāture,inākoakoērāepāanakingāmīti,kingā inu,mengākarareheekiiaanahepoke.

3Itāmātoupātaiatuheaha,itemeakotahianaketeāhua otehanganga,kakiiaētahikararehehepokeheikai,ko ētahihepokeahakoatepāatu(ahakoahetinotikateture mōtenuingaongātake,hetinotikamōēneitake)ka tīmatatanawhakautupenei:

4‘Ekiteanakoe,’imeaia,‘tepāngaoōtātouāhuanoho meōtātouhonongakiatātou;mātewhakaurukitehunga kino,kamautetangataiōrātouhē,ā,kapōurihaereiroto iōrātouoranga;engarikitenohotahirātoumetehunga whakaaronui,kakiteaerātoutehuarahiheimawhitiatui tekuwaremetewhakatikatikaiōrātouoranga’ 5Nātōtātoukaiwhakatakototureiwhakatakototuatahi ngāmātāponootekarakiametetika,ā,iwhakatōkiahoki auamātāponokiiamātāpono,eharaitemeamāngāaukati anakeengarimātewhakamahihokiingātauira,e whakaatuanaingāpāngakinooteharamengāwhiui tukunaeteAtuakitehungahara

6NānahokiiwhakamātautuatahikoteAtuakotahianake, ā,ewhakakiteaanatōnamanaputanoaiteao,nātemea kuakītonungāwāhikatoaitōnamanarangatira,ā,kāore tetahiongāmeaemahiaanaetetangatairungaite whenuaengaroiTōnamōhiotanga

7Emāramaanahokikiaiangameakatoaemahiaanae tetangata,mengameakatoaeputamaianaingarakei mua

8Itanawhakamāramaiēneiponometeātawhakamārama, iwhakakiteaeiaahakoakawhakaarotetangatakitemahi itekinokiakauaekīatukitemahiitauameaekoreia emawhitiitekitea,itemeaiwhakamāramaiakotemana oteAtuakeirotoiteturekatoa.

9Maiitōnatīmatanga,kawhakaatuiakotetangatakatoa, engarikotātouanake,ewhakaponoanakitenohoongā atuamaha,ahakoahenuiaketōrātoumanaingāmeaorae karakiatianoatiaanaerātou

10Iarātouehangaanaingāwhakapakokootekōhatu,o terakau,emeaanarātoukongāwhakapakokoēnāote hunganānaititotetahimeawhaihuamōteora,ā,e karakiaanarātoukiauawhakapakoko,ahakoahemārama tetaunakitangakāoreōrātoukareā-roto.

11Hemeakuwarerawahokitewhakaaronāānamahii hangaaitetahitangataimeingaaiheiatua

12Nātemeaitangohianoaengākaihangaētahimeakua otikētehanga,ā,mātewhakakotahiiauamea,i whakaatuhiahewhaihuahoukeiarātou:eharaiarātou anōtemauriotemea,nōreirahemeahorihori,hemea kuwarehokitehangaatuaatetangata,pērāiarātouanō 13Iēneirāhoki,hetokomahaakengātāngatahenuiake teauahatangametemātaurangaingātāngataomuakua whakaatuatia,heoikāorerawarātouipaikitehaeremaiki tekarakiakiarātou

14Ewhakaaroanangākaihangamengākaituhioēnei pūrākaukorātoutehungawhakaaronuirawaatuongā Kariki.

15Heahatātoukakōreroaimōētahiatutāngatae arohainaanakingāatua,arā,ngāIhipianameērāatu,e whakawhirinakianakingākararehemohoaometenuinga ongāmeangokingokimengākararehe,ekarakiaanakia rātou,etukupatungatapuanakiarātouiarātoueoraana, meērāatukuamate?

16Nā,hetangatawhakaaronuitōtātouKaiwhakatakoto Ture,ā,hemeahomaimotuhakenāteAtuakitemārama kingāmeakatoa,iātatirohiaeiaiaāhuatanga,ā,i taiepatiamātoukingāpākahamengātaieparino,kiakore aimātoueurukitētahiatuiwi,engarikianohoparakorete tinanametewairua,kiamaingāwhakaarotekakatoa,kia karakiakiteAtuaKahaRawakotahiirungaakeingāmea hangakatoa

17Nōreira,nātemeaitirotirohiaengātohungamatuao Īhipangātakemaha,ā,itemeaemōhioanarātoukiā mātoumahi,kakarangatiamātouhe"tāneateAtua"

18Eharatēneiitetaitaramōtetoengaotetangata,engari mōtehungaanakeekarakiaanakiteAtuapono.

19KoētahiatueharaitetangatanāteAtua,engarināte kai,nāteinu,nātekākahu

20Nāōrātoungākaukatoarātouiāwhinakitekimiite whakamarieirotoiēneimeakāoreewhakaarohiahemea nui,engariirotoiārātoumeakatoa

21Irotoitōtātouiwi,kotemanamotuhakeoteAtuate meanuikiarātoumōtōnaorangakatoa

22Nōreira,keipoketātouitētahimeawhakarihariha,kei pōhēhērāneiōtātouorangaingākōrerokino,iāraiatātou eiaingātahakatoamārotoingātureoteparakore,kia riteaitemanakitātātouekaiai,einuai,epāai,erongo ai,ekiteairānei

23Ahakoa,itenuingaotewā,heritetonuteāhuaongā meakatoa,nātemeakotahitemanaewhakahaereanaia rātoukatoa,hetakehohonukeirotoiiatakeekoreaitātou ewhakamahiiētahimea,epaiaikitewhakamahinoai ētahiatu.

24Heitauira,kawhakahuatiaeautētahi,eruarāneingā kōrero,kawhakamāramaatukiakoe

25Kauahokikoutouetakakitewhakaarowhakaiti,nāte whakaarokingākiore,kingāwīhāmeērāatumeapērāi tuhiaiaMohiianaturemetetinotupato

26Imahiaēneioro'akatoamōtetikaheiāwhinaite imira'aitepaimetewhakapaiakeiteāhua

27Hengāwarihokingāmanukatoaewhakamahiaanae tātou,ā,hemeamotuhakekitōrātouma,ekaianaingā momowitimengāmomohuamanu,pērāitekūkupa,te kukupa,temawhitiwhiti,tepārera,tekākārikihoki,mengā manukatoaotēneimomo.

28Engarikongāmanukuarāhuitia,kakiteaekoehe mohoao,hekaikikokiko,etukinoanaiētahiatunātekaha orātou,ā,ekohikaikinoanamātekaiingāmanu ngāwarikuawhakarārangihiairungaakenei

29Ā,eharaitemeakoiaanake,engarikahopukiaerātou ngārememengākoati,kawharahokiitetangata,ahakoa mate,ahakoaora,ā,nātemeaitapainarātouhepoke,ka hoatueiahetohumārotoiarātou,arā,kotehungae Iwhakariteaheture,memahiitetikairotoiōrātou ngākau,kauahokietukinoitētahiirungaite whakawhirinakikitōnaakekaha,kauahokiepahuai tētahimeaiarātou,engarimeārahiiōrātouhuarahiorai rungaitetika,pērāingāmanungāwarikuawhakahuatia akenei,ekaianaingāmomotipuetupuanairungaite whenua,ā,kāoreetukinoiōrātouakewhanaungakia ngaroai

30Nōreira,iwhakaakomaitōtātoukaihangatureiatātou, māēneitikangakahoatuhetohukitehungawhakaaronui, kiatikarātou,kauahokiemahitutu,kiakauahokietukino iētahiatumetewhakawhirinakikitōrātouakekaha

31Nātemeahemeawhakariharihatepāatukiēnei kararehepokekuawhakahuatiaakenei,nāōrātoutikanga, kauaianeitātoueātatupatokeipakarupērāanōōtātou akeāhua?

32Nōreira,kongāturekatoaiwhakatakotoriaeiamōngā meaewhakaaetiaanamōēneimanumeētahiatukararehe, iwhakatinanahiaeiaheiwhakaakoiatātoukitētahi akorangamatatika

33Nātemeakotewehengaotematikukumetewehenga ongāmaikukuhemeawhakaakoiatātoumewehewehe tātouiwaengaiātātoumahitakitahikiawhaiaiitemahii tepai.

34Keiōtātoupakihiwimeōtātouwaewaetekahaotō tātoutinanakatoa,metanamahi

35Nōreira,eakiakianaiaiatātoukiamōhiomemahi tātouiātātoumahikatoameteātawhakaarokiaritekite paerewaotetika,--inākoanātemeakuaweheakētātoui tetoengaotetangata

36Hetokomahahokingātāngataewhakapokeanaia rātouanōmātemoepuku,ā,emahianaitekinonui,ā,e whakamanamanaanangāwhenuamengātāonekatoaki auamahikino

37Eharaitemeakotārātoumoetāneanake,engarie whakapokeanahokiiōrātouwhaeameārātoutamāhine.

38Engarikuaweheatātouiauahara

39Ā,kotehungakuaweheaitēneiarakuawhakahuatia akenei,etohuhiaanahokieteKaiwhakatakotoTurehe meakeiarātoutetaongaotemahara

40Kongākararehekatoa"hewaewaemaweherua,e ngaungauanahokiitekai"hetohumaumaharakitehunga iwhakatōkia

41Kotengaungauitekaihemaumaharanoaihokiteora meteorangatonutanga.

42Nātekaihokiteorangaeoraai,koiahokiiairotoite Karaipitureekīana:"KiamaharakoekiteAriki,nānanei imahiauameanunui,meawhakamiharoirotoiakoe."

43Inawhakaarohiatikatia,henui,hekororianui;tuatahi kotehangangaotetinanametewhakaritengaotekaime tewehengaoiapeka,ā,nuiatuitēnā,kotewhakaritengao ngākareā-roto,temahimetenekehangangaroote hinengaro,tetereoānamahimetanahuraingāmahitoi,e whakaatuanaiteauahamutungakore.

44Nōreira,eakiakianaiaiatātoukiamaharakongā wāhangakuawhakahuatiaakeneiepuritiangātahitiaanae temanaatuametepūkengatinopai.

45Nānahokiitohungāwāmengāwāhikatoa,kia maumaharatonuaitātoukiteAtuaewhakahaereana,e tiakianaiatātou.

46Mōtekaimeteinu,etonoanaiakiatapaeaetātou tētahiwāhangaotekaiheipatungatapu,kātahikakaitonu itātātoukai.

47Heoianō,kuahomaieiahetohuwhakamaharatangaki ōtātoukākahu,ā,pērāanōhokikuawhakahauamaieia kiawhakatakotoriangātohuatuakiōtātoukūahameō tātoutatauheiwhakamaharatangakiteAtua

48Ā,kiōtātouringaringaanōhoki,kawhakahauaeiakia whakapirihiatetohu,ewhakaatumāramaanamemahie tātouiamahiirungaitetika,metemaharakitōtātou hanganga,ā,nuiatuingāmeakatoa,tewehikiteAtua

49Etonoanahokiiakitetangata,iarātouetakotoanaki temoe,earaakeanaanō,kiawhakaaroarokingāmahiate Atua,eharaitemeamātekupuanake,engarimāte mātakitakimāramaitehuringametewhakaaroeputaana kiarātou,itewāemoeanarātou,metōrātouohoakeanō hoki,kiteāhuaatuametekoreetaeatemāramatehuringa maiitētahioēneiāhuakitētahiatu

50Kuawhakaaturiaatuneikiakoutoutehirangaote kupuwhakaritemōtemōhiometemahara,eaikitāmātou whakamāramamō"tematimatiweheruametengaungauo tekai"

51Kāorehokiātātoutureituhianoatia,iwhakatakotoria rāneiirungaitewhakaarotuatahiiputaakekite hinengaro,engarikiaangaatukitepono,kiatohuhokiite whakaarotika.

52Nārotoianatohutohuepāanakingākaimengāinu, mengāpāatukingāmea,ekīmaianaiakiakauatātoue mahi,ewhakarongorāneikitētahimeakāoreite whakaarohia,kiakauahokietahurikitehēmāte whakamahikinoitemanaotewhakaaro

53Mōngākararehemohoaoanōhoki,kakiteapeataua mātāponoanō

54Hemeawhakangarohokiteāhuaotewīhā,otekiore meērāatukararehe,kuawhakahuatianei.

55Kawhakapokea,kawhakakinohiaetekiorengāmea katoa,eharaitemeaheikaimārātouanake,engaritaenoa kitemutungakakorerawaewhaihuakitetangatatekino epākiarātou

56Hemeamotuhakeanōhokitemomowīra:ituaatui ngāmeakuakōrerotia,heāhuatangapoketōna:Kahapu mārotoingātaringa,ā,kawhānaumārotoitewaha

57Nākoneihokiikiiaaihepoketemahiperairotoite tangata.

58Nātemeamātewhakapuakiingāmeakatoaerangona anaengātaringairotoiārātoukōrero,kauruatuētahiki ngāmahikino,ā,eharaitemeahepokenoaihotārātou mahi,kuapokekatoahokirātouitepokeotekarakiakore

59Ā,eaikitāmātou,hetikarawatemahiatōkoutou kingiitanawhakangaroiauatāngata.

60Kātahiahaukameaatu,'Kitakuwhakaarokongā kaiwhakamōhiotetikanga,nātemeaewhakaatutonuana iaiarātoukingāwhakamamaemengāmomomate mamae'

61'Āe,'kawhakahokiia,'koineingātāngataekōreronei ahau;hemeatapuhokitemataarakitewhakangaromanga otetangata'

62Ā,eāraianatāmātoutureiamātoukiakauaewharai tētahitangatamātekupu,mātemahirānei.

63Meiwhakaatutakuwhakamāramapotomōēneimeai tewhakaaronuikiakoutou,kuatuhiaāmātouturekatoa kiatikaai,ā,kāorehemeaiwhakatakotoriairotoite Karaipituremetekorewhakaaronui,metekoretaketika, engarikotōnakaupapaheāwhinaiatātouirotoitōtātou orangakatoameātātoumahikatoakitemahiitetikai muaitearoaroongātāngatakatoa,metemaharakite AtuaKahaRawa

64Nōreira,mōngākaimengāmeapoke,ngāmea ngokingoki,mengākararehemohoao,kotewhāinga matuaotepūnahakatoakotetikametewhanaungatanga tikaiwaenganuiitetangatametetangata

65Kitakuwhakaarokuapaitanatiakiingātakekatoa;ite meahokiepāanakingākuaokau,kingāhipitoa,kingā koatiepatuaana,imeaiametangomaiingākahuikau, mepatukararehengāwari,kauahokiewhakahereahe kararehemohoao,kiamāramaaingākaiwhakatakoto patungatapukitetikangatohuotekaiwhakatakototure, kiakoreaienohoiraroitemanaotewhakapehapeha

66Kotetangatahokietukuanaitepatungatapu,etuku anaitōnaakewairuairotoingākareā-rotokatoa

67Kitakuwhakaarohemeatikakiakōrerotiaēneikōrero mōtātātoukōrero,ā,nātetapumetetikangatūturuote ture,kuaakiakihiaahaukitewhakamāramamāramaatuki akoutou,ePhilocrates,nātōkoutouakearohakiteako

Upoko7

Tetaengamaiongākareremetetuhingaotepukapuka utunuimengākohaNgāwhakaritengamōtehakarikingi Itenohoangatonuotekaihautūkitetēpu,kamanaakiiai anamanuhirimengāpātaimengāwhakautuHekōreroa ētahitohungamōtepāpori

1Ā,imuriitepatungatapuaEreatara,metewhiriwhirii ngākarere,metewhakariteingātaongamahamātekīngi, katukunamātoueiaitōmātouhaerengametetino haumaru

2Ā,itōmātoutaengakiAlexandria,kawhakamōhiotia tonutiamātoukitekīngi.

3Itōmāuataengakitewharekingi,kamihimāhanamāua koĀnarakitekīngi,ā,kahoatukiaiateretaituhiae Ēreara.

4Nuiatutehiahiaotekīngikitetūtakikingākarere,ā,ka whakahauiakiatukunaatungārangatirakatoa,kia karangatiahokingākarerekitōnaaroaroitauawātonu.

5Nā,kotēneiohorerenuiwhakaharahara,hetikangahoki mōtehungaehaeremaianakiterapukōrerokitekīngi mōngātakenuikiawhakaaetiakitōnaaroaroiterimao ngārā,kongākareremaiingākīngi,ingātāonenuirānei, heuauakitewhiwhiurungakiteKōtiirotoingārāetoru tekauengariiwhakaarohiaeiaēneitāngatahetikakia nuiaketehonore,nātemeaiwhakanuiaeiatōrātou rangatira,nōreiraitukunatonutiaatueiatehungai whakaarohiaeiahekoretake,ā,kahaeretonuiakite haereeretaenoakitetaengamaiorātou,ā,kataeaeiate manaakiiarātou

6Itōrātoutaengamaimengākohaitukunamaimengā kiripuakiutunui,hemeatuhituhiteturekitekouramengā retaHūrai,nātemeahetinoataahuatewhakaritengaote kiripuaki,ā,kāoreikiteatehonongaiwaenganuiingā whārangi,itekitengatonuatekīngiiarātou,katīmataia kitepātaikiarātoumōngāpukapuka

7Ā,nōkaotingāpukapukatehurairotoiōrātoutaupoki, katūtekingimōtewāroa,kātahikapikoiho,ewhitungā pikonga,kameaia:

8'Ngāmihinuikiakoutou,eōkuhoa,metemihinuikia ianānakoutouitonomai,metemeanuirawaatukite Atua,nānaneiēneiporopititanga'

9Ā,itekarangatangaotekatoa,ongākareremeērāatui reira,itereokotahi,metereokotahi:'KiaorateKīngi!'ka pakaruiaiteroimataotehari

10Nātewhakateiteitangaotōnawairua,metemōhiokite honorenuikuawhakawhiwhiakiaia,itangiaiiamōtōna waimarie.

11Iwhakahauiaiarātoukiawhakahokiangāpukapukaki ōrātoutūranga,ā,imuriitanamihikingātāne,kameaia: 'Hetika,engātāneateAtua,kiatuatahitakuwhakauteki ngāpukapukaikarangatiaaikoutoukikonei,ā,itaku otingaitēnā,katotoroatutakuringamatauote whakahoahoakiakoutou'

12Nākoneiahauimahituatahiaiitēnei

13Kuawhakariteaeaukiamautonutēneirā,itaemaiai koe,heirānui,ā,kawhakanuiaiiatau,iiatau,putanoai tōkuoranga

14Kotehuritauhokitēneiotakuwikitoriairungaite moanakiaAntigonus.Nōreirakakoaahaukitehakari tahimekoutouitēneirā

TeRetaaArisetia

15Kongāmeakatoaewāteaanakiakoe,'kameaia,'kia ritemāuitehuarahietikaana,ā,mākuanōhokienoho tahimekoe'

16Imuriitōrātouwhakapuakitangaitōrātouharikoa,ka whakahauiakiawhakariteahewāhipairawaatuetataana kitepā,kiawhakariteahokihemeamōtehakari

17Nā,kakarangaaNikanoraiterangatiratiakinui,ia Toroteu,teāpihamotuhakeiwhakariteaheitiakiingā Hūrai,ā,kawhakahauiaiakiawhakariteingāmeaetika anamōiatangata,mōiatangata

18Nātekingihokitēneiwhakaritengaiwhakatakoto,ā,e kiteneikoutouitēneiwhakaritengaemautonuanaitēnei rā.

19Hemahahokingātāonehetikangamotuhakeārātou mōteinu,tekai,metenoho,kuawhakariteaheāpiha motuhakeheitiakiiārātoumahi.

20Ā,inataemairātoukitetoroingākīngi,kawhakaritea ngāmeairungaiārātouaketikanga,kiakoreaihe raruraruewhakararuraruiteharikoaotārātouhaerenga mai

21Iwhakamahiaanōtewhakatūpatoirotoitetakeongā karereHūrai.

22Nā,hetangatatinongākauponoaDorotheus,tekaitiaki iwhakariteaheitiakiingāmanuhiriHūrai

23Kongātaongakatoairaroitanamana,iweheahokimō temanaakiiauamanuhiri,ikaweamaieiakiwahomōte hakari

24Iwhakariteaeiangānohoangakiaruangārarangi,kia ritekitātekingiiwhakahauai

25Nānahokiiwhakahaukianohotehauruaongātāngata kitōnatahamatau,metetoengakimuriiaia,kiakoreaie taeaeiatepupuriitehonorenuirawaatuiarātou

26Nōtenohoangaorātou,kawhakahauiaiaDorotheus kiamahiingāmeakatoairungaanōingātikangai whakamahiaeanamanuhiriHūrai

27Nōreira,kamututanamahiingāmahiangākarere tapu,angātohungapatungatapu,meērāatuanōitaunga kitetukuingāinoi,ā,kakarangaiakitētahiomātou,kia Ereatara,tetohungaHūraimatamua,kiatukuiteinoi

28Ā,kawhakatikaia,kainoiwhakamiharo,kamea,'Kia whakanuiakoeeteAtuaKahaRawa,etekingi,kingāmea paikatoakuahangaeia,kiahomaihokieiakiakoe,ki tāuwahine,kiāutamariki,meōhoa,kiamautonute taongaoauameakiakoeiteroangaotōoranga!'

29Iterongongaiēneikupu,kapakipakitemareaite ngākaunui,ā,karoatewāemauana,kātahikatahurikite ngahauitehakariiwhakaritea

30Iwhakatutukihiangāwhakaritengakatoamōtemahii tetēpuirungaanōitewhakahauaDorotheus

31Irotoingākaimahikongāmemaotewhānaukingime ētahiatuitūkingātūrangahonoreitemaraeotekingi

32Itewhaiwāokiokiirotoitehakari,kapātaitekingiki tekarereenohoanaitenohoangarangatira(nātemeai whakaritearātoukiaritekitekaumātuatanga),mepēheae taeaaieiatepupuriitōnakingitangakiakoree whakararurarutaenoakitemutunga?

33Imuriitanawhakaaroaromōtētahiwāpoto,ka whakahokiia,'Kataeaekoetewhakatūitōna haumarutangamēnākawhaikoeiteatawhaitonuote Atua.Nātemeakitewhakaatukoeiteatawhaimetewhiu ngāwarikitehungaetikaanakiawhiuaekoe,katahurike aturātouitekino,kaārahihokiiarātoukiteripeneta'

34Iwhakanuitekingiitewhakautu,kātahikapātaiatuki tetangataimurimai,mepēheaetaeaaieiatemahiingā meakatoaheipaimōānamahikatoa?

35Ā,kawhakahokiia,'Kitemautonutetangataitetika kitekatoa,katikatonutanamahiingāwākatoa,mete maharakeitemōhiotiangāwhakaarokatoaeteAtuaKite tangohiaekoetewehikiteAtuaheitīmatangamāu,ekore rawakoeengaroitewhainga.'

36Imihianōtekīngikitēneitangatamōtānawhakautu,ā, ipātaiatukitētahiatu,mepēheaetaeaaieiatewhiwhi hoariteōnawhakaaro?

37Kawhakahokiia,'Kitekiterātouiakoeetirotiroanai ngāpaingaotemanoewhakahaeretiaanaekoe;hepaiki tekitekoeiteāhuaoteAtuaehomaianaiana manaakitangakitetangata,ewhakaratoanaitehauorame tekaimengāmeakatoaitewātika.'

38Imuriitanawhakaaekitewhakautu,kapātaitekīngi kitemanuhiriimurimai,mepēheaiaewhiwhiaiite whakamoemitimaiitehungaihingaitārātoukereme,i rotoitetukukōrerokingātāngatametewhakatauingā whakawa?

39Ā,kameaia,'Kitetikatāukōrerokitekatoa,ā,ekore rawaewhakahihi,etukinorāneiitehungaharaĀ,kapērā tāumahikitemātakitakiitetikangamahiateAtuaKa tutukitonungāinoiatehungatika,kotehungaiaekoree whiwhiwhakautukiārātouinoikawhakamōhiotiamā rotoingāmoemoeā,ingāhuihuingarānei,mōngāmea kinoirotoiārātoutono,ā,kāoreteAtuaepatuiarātoui rungaiārātouhara,itenuirāneioTōnakaha,engarika mahiiametemanawanuikiarātou'

40Iwhakanuiaetekingitetangatamōtanawhakautume tepātaiatukitetangataewhaiakenei,mepēheaiaekore aiehingairotoingāmahihōia?

41Ā,kawhakahokiia,'Meikoreiaewhakawhirinaki katoakianamanotini,kianaopetauarānei,engarii karangatonukiteAtuakiaangituānamahi,iaiaemahi anaianamahikatoairungaitewairuaotetika.'

42Itewhakaaekitēneiwhakautu,kapātaiatuiakitētahi atumepēheaiaematakuaiiōnahoariri

43Ā,kawhakahokiia,'Meiaiaepupurianaitētahi taonganuiongāpatumengāopetaua,kamaharaiakāore etaeaeēneimeatewhakatutukiitētahihuatuturu, mutungakorehoki.NāteAtuahokiiwhakatōtewehiki rotoingāhinengarootetangatamātetukuingāwā whakatā,metewhakaatunoaitenuiotōnamana'

44Nātekingiiwhakamoemitikitēneitangata,kātahika meakitētahiatu,'Heahatemeanuirawaatuoteao?'

45Ā,kawhakahokiia,'KiamōhiokoteAtuateArikiote AoWhānui,ā,irotoiātātouwhakatutukitangapairawa atu,eharaitemeakotātoutehungaeangituana,engariko teAtua,mātōnamanaewhakatutukiaiingāmeakatoa,e ārahianahokiiatātoukitewhāinga.'

46Kakarangatekīngimōtepaiotewhakautuatetangata, kātahikapātaiatukitetangataimurimaimepēheaetaea aieiatepupuriianataongakatoakiakoreaiengaro,kia tukunaihoaikiōnauriiraroitauaāhuaanō?

47Ā,kawhakahokiia,'MāteinoitonukiteAtuakia whakaaweawetiakoekingāhihiriteiteiirotoiōmahi katoa,metewhakatūpatoiōurikiakauaemiharokite rongonui,kitetaongarānei,nāteAtuahokiēneitaonga katoaehomai,ā,kāoretetangataetoaitemananuinā rātouanō'

48Iwhakaaetekingikitewhakautu,ā,ipātaiatukite manuhiriimurimai,mepēheaetaeaaieiate whakamanawanuiingāmeakatoaepāmaianakiaia?

49Ā,kameaia,'Kitemāramakoekitewhakaarokongā tāngatakatoaiwhakariteaeteAtuakiawhiwhiitekino nuimetepainui,nātemeaekoreetaeaetetangatate whakawāteaiēneiEngarikoteAtuaetikaanakiainoi tonutātoukiaia,ewhakahihikoanaiatātoukitemaiaki temanawanui'

50Iteharikoaotekīngikitewhakautuatetangata,ka meaiahepaiārātouwhakautukatoa'Kapātaiatuahauki tētahikitētahi,'katāpiriatuia,'kātahikamututakukōrero mōnāianei:kiatahuriaitātātouarokitengahauote hakari,kianohoaihokihewāpai'

51Kātahiiakapātaikitetangata,'Heahatetinokaupapa otemaia?'

52Ā,kawhakahokiia,'Kitemeakawhakatinanahiahe maheretikaitewāotemōrearea,eaikitewhakaaro tuatahi.NāteAtuahokingāmeakatoaiwhakatutukihei paingamōu,etekīngi,nātemeahepaitōwhakaaro' 53Nōtemeakuamihikatoarātoukitewhakautu,kamea tekīngikingātohungawhakaaro(hetokomahahokii reira),'Kitakuwhakaarohetinorangatiraēneitāngata,ā, hemātaurangawhakamiharoārātou,nātemeaitewātonu kuahoatuerātoungāwhakaututikakiēneipātaiipātaiatu ahaukiarātou,ā,kuawaihokatoaerātouteAtuahei tīmatangamōārātoukupu'

54Ā,kameaaMenedemus,tetohungawhakaarooEretria, 'Hepono,eteKīngi-nātemeakoteaowhānuie whakahaerehiaanaeteAtua,ā,nātemeaetikaanatā mātouwhakaarokotetangatatehangangaoteAtua,nō reirakotemanameteataahuaotekōrerokatoaiahumaii teAtua'

55Nōtetaengaotekīngikitepōuri,kamututekōrero,ā, kahaererātoukitengahauNōteahiahikamututehakari Upoko8

HepātaimehewhakautuanōTirohiateWāhanga20me tanakōreromōterereiterangiituhiaitetau150BC

1Iteaongaakekanohoanōrātoukitetēpu,ā,kahaere tonutehakariirungaanōingāwhakaritengaomua

2Itewhakaarootekīngikuataemaitewātikakitepātai ianamanuhiri,kapātaiatuiaiētahiatupātaikingā tāngatainohoitōnataha,kitehungaiwhakahokimaii ngāwhakautuoterāomua.

3Katīmataiakitekōrerokitetekaumātahiongātāngata, tekauhokingātāngataipātaihiaitewātuatahi.

4Itewāitūaitewā,kapātaiiamepēheaiaewhairawa tonuai?

5Imuriitewhakaaroaropoto,kawhakahokitetangatai pātaihiatepātai--'Mehemeakāoreiaimahiitetahimea kāoreitikamōtōnatūranga,kāoreimahiitemahi whakarihariha,kāoreiwhakapaumonikingāmahi koretake,engarināngāmahiatawhaiimeingaaiōna tāngatakatoakiapaikiaiaanōNāteAtuahokitepūtake ongāmeapaikatoa,ā,mewhakarongotetangatakiaia.'

6Iwhakanuiaiaetekīngi,kātahikapātaiatukitētahiatu mepēheaetaeaaieiatepupuriitepono?

7Heiwhakautuitepātai,kameaia,'Mātemōhiohenuite whakamaotetekakingātāngatakatoa,ā,kingākīngianō hokiNātemeakeiarātoutemanakitemahiitārātoue

paiai,heaharātoukatahuriaikiteteka?Heitāpiriatuki tēnei,memaharatonukoe,eteKīngi,hearohateAtuaki tepono'

8Nāteharinuiotekingiitewhakautu,ā,ititiroatuiaki tētahiatu,kamea,Heahateakootewhakaaronui?

9Ā,kawhakahokitetahi,'Ehiahiaanakoekiakauate kinoepākiakoe,engarikiawhaiwāhikoekingāmeapai katoa,kiaritetonutōmahikiōiwimeōhungahara,mete whakatūpatomārireitehungarangatirametehungapai NātemeaekukumeanateAtuaingātāngatakatoakiaia mātōnaatawhai'

10Iwhakanuitekingiiaia,ā,ipātaiatukitetangatai murimai,mepēheaiaenohoaiheihoamōtetangata?

11Ā,kawhakahokiia,'Nātekitengaatuiteiwitangatae tipuhaereana,ewhānaumaianametenuioteraruraru metemamaenui:nōreirakauaewhiuamāmātia,e whakamamaetiarāneirātou,itemeaemōhioanakoehe mamaemehewhiuteorangaotetangataMeimārama koekingāmeakatoa,kakīkoeitearoha,hearohahokite Atua!'

12Iterongongaotekīngiitewhakautumetewhakaae,ka pātaiatuiakitetuarua,'Heahatemeatinonuihei rangatira?'

13‘Kianohopukukoe,’kotānawhakautu,‘kiakoreaikoe ewhiwhikiteutuwhakapati,kianohomārirehokiite nuingaotewā,kiawhakanuiatetikairungaakeingāmea katoa,kiahoahokikiēneitāngataEarohaanahokite Atuakitetika!’

13Nōtewhakaaeotekīngikitētahiatu,kameaia,'He ahatetohuponootekarakia?'

14Ā,kawhakahokiia,'KiamāramakoteAtuaemahi tonuanairotoiteAo,emōhioanahokikingāmeakatoa, ā,kāorehetangataemahihēana,emahikinoana,e mawhitiitanatirohanga.ItemeakoteAtuatekaiāwhina oteaokatoa,mewhaihokikoutouiaIa,kiakoreaihe hara!'

15Kawhakaaetekingi,kameakitētahiatu,'Heahate tikangaoterangatiratanga?'

16Ā,kawhakahokiia,'Kiapaitewhakahaereiakoeanō, kiakauaeārahitiaetetaonga,eterongonuirānei,kingā hiahianui,kingāhiahiakinorānei,koineitehuarahipono otewhakahaeremēnākawhakaaroarohiaekoetetake Nāuhokingāmeakatoaehiahiatiaanaekoe,ā,kāorehe hiahiaoteAtua,ā,heatawhaihokiiaKiapērāō whakaarometōtetangata,kauahokiehiahiakingāmea maha,engarikongāmeaetikaanamōtewhakahaere!'

17Iwhakanuitekingiiaia,ā,ipātaiatukitētahiatu tangata,mepēheatepaioānawhakaaro?

18Ā,kawhakahokiia,'Meiwhakatakototonuiaitetika kitōnaaroaroingāmeakatoa,ā,iwhakaaroiaheritetehē kitetangoiteoraNātemeaheoatitonuteAtuakingā manaakitangateiteikitehungatika!'

19Imuriitewhakamoemitiatekingikiaia,kapātaiatu iakitetuarua,mepēheaiaekoreaiewhakaaro whakararuraruiaiaemoeana?

20Ā,kawhakahokiia,'Hepātaiuauarawatāuipātaimai aikiahau,nātemeakāoreetaeaetātoutewhakaatuiō tātouāhuatūturuingāhāoramoe,engariemautonuana tātouirotoiēneiengāwhakaarokāoreetaeate whakahaereetewhakaaro.Nātemeakeirotoiōtātou wairuatewhakaaroekiteanarātouingāmeaeurumai anakirotoiōtātouhinengaroitewāmoeEngarikahē

tātoumēnākawhakaarotātoukeitereretātouirungaite moanairungapoti,keiterererāneiiterangi,keitehaere rāneikiētahiaturohe,kitētahiatumearāneiHeoi,e whakaaroanatātoukeitetupuēneimea.

21Kitākuetaeaaitewhakatau,kuataeatuahaukitēnei whakatauMewhakahaereekoe,eteKīngi,ōkupumeō mahiirungaitetureotekarakia,kiamōhioaikoekeite pupuritonukoeitengākaupono,ā,kiakauarawakoee whiriwhirikitewhakamanawarekaiakoeanōirungaite utuotewhakaaronui,kiakauarawahokiewhakamahi kinoitōmanakitetika

22Kotenuingahokiotehinengaroepukumahianaite moekingāmeaemahianaiaiaearaana.Ā,kotetangata earoanakingāmahikatoameānawhakaarokingā whāingarangatira,kawhakatūriaiakitetikaiaiaeara ana,iaiaemoeanahoki.Nōreira,meutonukoekite whakahaereiakoeanō

23Kawhakanuitekingiitetangata,kameaatukitētahi atu‘Nātemeakokoetetekauongātāngatahei whakautu,inakōrerokoe,kawhakatapuamātoukite hakari’Kātahikapātaiia,mepēheatakukaroitemahii tētahimeakāoreetikamōku?

24Ā,kawhakahokiia,'Tirohiatonutiatōuakeingoa rongonuimetōuaketūrangateitei,kiataeaaiekoete kōrerometewhakaarokingāmeaeriteanakitēnā,mete mōhiokeitewhakaaro,keitekōrerohokiōiwikatoamōu Kauahokikoeeahuakinoatuingākaiwhakaari,eakoana itetūrangaetikaanamārātou,ehangaanaiārātoumahi katoakiaritekitēnāEharakoeitemahiitētahiwāhanga, engarihekīngikoe,nātemeakuahomaieteAtuahe manakingikiakoeeriteanakitōāhua.'

25Nōteroaotepakipakiatekīngimetenuiotearoha, kaakiakihiangāmanuhirikiarapuokiokingaNōreira,ite mutungaotekōrero,kawhakapaukaharātoukitekaie whaiakeneiotehakari

26Iteaongaake,iwhakatinanahiatauawhakaritengaanō, ā,itekitengaotekīngiitewākitepātaikingātāngata,ka pātaiiakitetuatahiotehungaimahueihomōteuiuingae whaiakenei,Heahatemomokāwanatangateiteirawaatu?

27Ā,kawhakahokiia,'Kiawhakahaereiaiaanō,kia kauaeriroingāhiahiaHewhakaarotūturuhokitōte katoaHenuipeatehiahiaotenuingaotetangatakitekai, kiteinu,kitengahau,ā,kotehiahiaongākīngikite whiwhiwhenuameterongonuinuiEngarihepaikiawhai whakaaronuiingāmeakatoa'

28KotāteAtuaehomaiana,metangoekoe,mepupuri; kauaiaehiahiakingāmeaekoreetaeaekoete whakatutuki.

29Iteharikoaotekingikiēneikupu,kapātaiatuiaki tētahiatu,mepēheaekoreaiiaehae?

30Ā,imuriitētahiwāpotokawhakahokiia,'Kite whakaarotuatahikoekoteAtuatekaiwhakawhiwhiite korōriametetaonganuikingākīngikatoa,ā,kāoretetahi ekīngianairungaitōnaakemanaEhiahiaanatekatoaki tewhakawhiwhiitēneikorōriaengarikāoreetaea,nāte meahemeahomaināteAtua!'

31Iwhakanuitekingiitetangatairotoitētahiwhaikōrero roa,kātahikapātaikitētahiatu,mepēheaetaeaaieiate whakahaweakiōnahoariri?

32Ā,kawhakahokiia,'Kiteatawhaikoeingātāngata katoa,ā,kariromaiiakoetōrātouhoa,kāorehetakee wehiaikoeitētahiKoterongonuiiwaenganuiingā

tāngatakatoakotemeapairawaatuongātaongapaihei whiwhimāteAtua!'

33Imuriitewhakamoemitiatekingikitēneiwhakautu, kawhakahauiaitetangataimurimaikiawhakautuite pātai,mepēheaemautonuaitōnaingoanui?

34Ā,kawhakahokiia,'Kiteatawhaikoe,kiteatawhai hokiiētahiatu,ekorerawakoeengaroitōingoa rongonui,engarikitehiahiakoekiamautonuēneiatawhai kuawhakahuatiaakenei,mekarangatonukoekiteAtua' 35Iwhakaaetekingi,ā,ipātaiatukitetuarua,Kiawaite tangataetikaaikiaatawhai?

36Ā,kawhakahokiia,'Ewhakaaeanatekatoame atawhaitātouitehungaepaianakiatātou,engarikitaku whakaaromewhakaatuanōhokietātoutewairuaatawhai kitehungaewhakahēanaiatātou,kiataeaaietātoute kukumeiarātoukitetika,kitemeahokiewhaihuaai tātouEngarimeinoitātoukiteAtuakiatutukiaitēnei,nā temeakoiaterangatiraongāhinengarootetangata katoa.'

37Imuriitewhakaaeatekīngikitewhakautu,kapātai atuiakitetuaonokiawhakautuitepātai,kiawaitātoume whakaatutewhakawhetai?

38Ā,kawhakahokiia,'Kiōtātoumātuatonu,nātemea kuahomaieteAtuatētahituretinonuikiatātouepāana kitewhakahonoreingāmātua.Imurimaikawhakaarohia eiatewaiarootehoakitehoa,nātemeaekōreroanaia mō"hehoaeriteanakitōwairuaake"Hepaitāumahiki tekukumeingātāngatakatoakitewhakahoahoakiakoe anō'

39Nā,kakōreromārietekingikiaia,kātahikapātaiki tētahi,Heahatemeaeriteanakiteataahuateutu?

40Ā,kameaia,'Kotekarakia,koiatetinoāhuaote ataahua,ā,keirotoitearohatōnamana,kotekohatēneia teAtua.Kuarirokēiakoetēnei,mengāmanaakitanga katoaoteora'

41Imihitekingikitewhakautu,ā,ipātaiatukitētahiatu, mepēhearāanōetaeaaieiatewhakahokimaiitōna ingoapaiitauataumataanō?

42Ā,kameaia,'Kāoreetaeaekoetehinga,nātemeakua ruiaekoekirotoingātāngatakatoangāpurapuraote whakawhetaiehuamaiaitepai,ā,hekahaaketēneiingā patukaharawaatu,ā,ewhakamanaanaitehaumarutanga nuirawaatu.Engarikitehingatetahitangata,kauarawaia emahianōingāmeaiputaaitōnahinga,engarimehanga hoa,memahitikahokiHemeahomaihokināteAtuakia taeatemahiingāmahipai,kauaemahiitemeakē.'

43Nāteharikoaotekīngikiēneikupu,kapātaiatuiaki tētahiatu,mepēheaiaeoraaiitepouri?

44Ā,kawhakahokiia,'Mehemeakāoreiaiwharaitetahi, engariimahipaikitekatoa,ā,iwhaiitearaotetika,nā temeakoōnahuakaputamaiteherekoreitepouri EngarimeinoitātoukiteAtuakiakauaepāmaingākino ohorerepērāitemate,itemateurutā,itemamaerānei,i tētahiatumeapērārāneikiatātou,kiawharaaitātou Engari,nātemeaheponotōukarakia,ekorerawaheaituā pēneiepāmaikiakoe'

45Iwhakanuiaiaetekingi,ā,kapātaiatukitetekau,He ahateāhuaotekororiateiteirawa?

46Ā,kameaia,'HeiwhakahonoreiteAtua,eharaitemea māngākohamengāpatungataputēnei,engarimāte wairuatapumetewhakaponotapu,nātemeakongāmea katoaihangaia,iwhakahaereahokieteAtuairungaitana

TeRetaaArisetia

epaiaiNātēneikaupapakoeepupuritonuai,pērāingā tāngatakatoa,iōwhakatutukitangaimua,ināianeihoki.'

47Henuitereootekingiimihiatuaikiarātoukatoa,ā,i kōreroatawhaiatukiarātou,ā,iwhakaaetehungakatoai reira,inakoakongātohungawhakaaro.Nātemeahenui aketōrātoupaiiarātou[arā,ngātohungawhakaaro]iroto ingāwhanongamengātautohetohe,nātemeaiwaiho tonuerātouteAtuaheitīmatangamōrātou.

48Imuriihoitēnei,heiwhakaatuitōnangākaupai,ka angatekīngikiteinuitewainaheiwhakaoraiana manuhiri

Upoko9

Ewhakaatuanatewhiti8itehirangaotemātaurangaTe whiti28,tearohaongāmātua.Kiamōhiokitepātaiite whiti26metewhakautuKiamōhiohokikitepātaiite whiti47metewhakautuHetohutohuwhakaaronuitēnei māngātānepakihi.

1Iteaongaakekawhakariteangāwhakaritengamōte hakari,ā,itetaengamaiotewā,katīmatatekīngikite pātaikingātāneinohotahimetehungakuawhakautukē, ā,kameaiakitetuatahi,'Etaearāneiteakoitewhakaaro nui?'

2Ā,kameaia,'Kuaotitewhakatakotoitewairuakiataea aieia,mātemanaatua,tetangoingāmeapaikatoa,mete whakakoreitemeakē'

3Iwhakaaetekingi,ā,kapātaiatukitetangataimurimai, Heahatemeatinowhaihuamōtehauora?

4Ā,kameaia,'Temanawanui,ā,ekoreetaeatewhiwhii tēneimeakitekoreteAtuaehangahengākaukitēnā.'

5Nātengākaumāhakiotekīngitekōreroatetangata,ka meaatukitētahiatu,'Mepēheaetikaaiteutuatetangata itenamawhakawhetaikiōnamātua?'

6Ā,kameaia,'Mātekorerawaewhakapouriiarātou,ā, ekoretēneietaeamēnākāoreteAtuaewhakatakotoite hinengarokitewhaiingāwhāingatinorangatira.'

7Iwhakaaetekingi,ā,ipātaiatukitetuarua,mepēheaia ehiahiaaikitewhakarongo?

8Ā,kameaia,'Mātemaharahemeawhaihuangā mātaurangakatoa,nātemeakataeaekoe,māteāwhinaa teAtuaitewāohorere,tewhiriwhiriiētahiongāmeakua akohiaekoe,metewhakamahiiauameakiterarurarue pāanakiakoeNōreira,katutukingāmahiatetangatai teāwhinaateAtua'

9Iwhakanuitekingiiaia,ā,ipātaiatukitetangatae whaiakenei,Mepēheaiaekaroaiitemahiitētahimeae takahianaiteture?

10Ā,kameaia,'KitemōhiokoutoukoteAtuate kaiwhakatakotowhakaarokirotoingāngākauongā kaiwhakatakototurekiaoraaitetangata,kawhaikoutoui auawhakaaro.'

11Kawhakaaetekingikitewhakautuatetangata,ā,ka meaatukitētahiatu,'Heahatepaingaote whanaungatanga?'

12Ā,kawhakahokiia,'Kitewhakaarotātoukeitepāngia tātouengāaituāepāanakiōtātouwhanaunga,ā,kitepā maiōrātoumamaekiatātouanō-kātahikakiteatonutia tekahaotewhanaungatanga,nātemeamātewhakaatui tauangākaukawhiwhitātouitehonoremetewhakautei rotoiōrātoukanohiNātemeakoteāwhina,inahonoaki teatawhai,hehereekoreetaeateweteweteĀ,iterāotō

rātouoranga,kauatātouehiahiakiārātoutaonga,engari meinoikiteAtuakiahomaingāmomopaikatoakia rātou'

13Ā,itemeakuaritetewhakamoemitiatekingikitā ētahiatu,kapātaiatuiakitētahiatu,mepēheaetaeaaie iatewhakaoraiaiaitewehi?

14Ā,kameaia,'Inamōhiotehinengarokāoreimahiite kino,ā,inaārahiteAtuaiaiakingāwhakaarorangatira katoa'

15Iwhakaaetekingi,ā,ipātaiatukitētahiatu,mepēhea etaeaaieiatepupuriitewhakatautikaingāwākatoa?

16Ā,kawhakahokiia,'Mehemeakawhakatakotoria tonutiaeiakimuaiōnakanohingāaituāepāanakite tangata,ā,kamōhioiakoteAtuatemeaetangoanaite taongaoētahi,ā,ekaweanaiētahikitehonorenuimete kororia.'

17Imanaakitekingiitetangata,ā,kapātaiatukite tangataimurimaikiawhakautuatepātai,mepēheaekore aiiaenohoiteorangangāwarimeteorangaharikoa?

18Ā,kawhakahokiia,'Meimaharatonuiakoiate rangatiraotētahiemepaeanui,tearikiongāmanotini,ā, kauatōnahinengaroearokiētahiatumea,engari,me whakaarotonuiakitehuarahipaiheiwhakatairangaitō rātouorangaMeinoihokiiakiteAtuakiakauatetahi mahiemahue.'

19Imuriitewhakamoemitiatekingikiaia,kauiatuia kitetekau,mepēheaiaemōhioaikitehungaetinihanga anakiaia?

20Ā,kawhakahokiiakitepātai,'Mēnāitirohiaeiate āhuaotehungaitōnataha,metemeahokiimautonu rātouitetikangatikamōngāhuiwhakanuimengā kaunihera,meārātoutaunekenekewhānui,metekore rawaenekeatuingāroheotetikairotoingāmihi,ingā mahirānei.EngarimāteAtuatōhinengaroetahuri,ete Kīngi,kingāmearangatirakatoa'

21Nōtemutungaotewhakapuakitangaatekīngiitana whakaaenui,metanawhakamoemitikiarātoukatoa(me tewhakamoemitiatehungakatoaireira),katahurirātou kitengahauotehakari

22Ā,iteaongaake,iteputangamaiotewā,kapātaite kingikitetangataimurimai,Heahatemomomangere tinokinorawaatu?

23Ā,kawhakahokiia,'Kitekoretetangataemanaakii ānatamariki,ewhakapaukahahokikitewhakaakoia rātouEinoitonuanahokimātoukiteAtua,eharaitemea mōmātouanake,engarimōāmātoutamariki,kiariromaii arātoungāmanaakitangakatoaKotāmātouhiahiakia whaimanawhakahaereāmātoutamariki,katutukinoaiho itemanaoteAtua'

24Kameatekīngihepaitanakōrero,kātahikapātaiatuki tētahiatu,mepēheaiaewhaimanawhenuaai?

25'Mātepupuriirotoitōhinengaro,'kawhakahokiia,'te whakaarohepaitenohometemateirotoitōakewhenua Mātenohokitāwāhikawhakahaweatehungarawakore, kawhakamatehungawhairawametemeakuapeiarātou mōteharaKitehoatuekoehepaingakitekatoa,pērāi tāumahitonu,kamanakohiakoeeteAtuaetekatoa,ā,ka kiiakoehetangatawhenua'

26Imuriitewhakarongoatekingikitēneitangata,ka pātaiatuiakitetangataewhaiakenei,mepēhearāiae nohopaiairāuakotanawahine?

27Ā,kawhakahokiia,'Mātemōhiohemāia,hekahahoki tewahineirotoiteāhuaoteaokitewhaiiōrātouake hiahia,ā,kataeahokitewhakarerekēohorereingā whakaaronārotoingāwhakaarohē,ā,hengoikorerawatō rātouāhua.Hemeatikakiawhakaaronuikiarātou,kaua hokiewhakaohoitepakangaMōteangituoteoranga, memōhiotekaiārahikitewhāingaetikaanakiaangaatu aiiakitōnaara.Mātekarangaanakekiteāwhinaate Atuakataeaetetangatatearatakiitearaponooteoranga ingāwākatoa'

28Iwhakaaetekingi,ā,kapātaiatukitetuarua,mepēhea iaekoreaiehē?

29Ā,kawhakahokiia,'Kitemahitonukoemete whakaaroaro,ā,ekorerawaewhakaponokingākōrero kino,engarimewhakamatauekoengāmeaekōrerotiaana kiakoe,metewhakatauirungaitōakewhakaaromōngā tonoetukunaanakiakoe,metewhakatutukiingāmea katoairungaitemāramatangaotōwhakaaro,kakorekoe ehē,eteKīngi.Engarikotemōhiotangametemahiiēnei meahemahinātemanaAtua'

30Nāteharikoaotekīngikiēneikupu,kapātaiatuiaki tētahiatu,mepēheaiaekoreaieriri?

31Ā,kameaiaheiwhakautuitepātai,'Meimōhioiakei aiatemanakirungaitekatoa,taenoakitewhakamateia rātou,meitukuaeiateriri,ā,hekoretake,hearohahoki mēnākoiaanaketeariki,katangohiaeiateoraotetini'

32Heahatetakeoteriri,itemeaengohengoheanangā tāngatakatoa,ā,kāorehetangataiwhakahēkiaia?He meatikakiamōhiotiakoteAtuaewhakahaereanaiteao katoairungaitewairuaoteatawhai,ā,kāoreheriri,ā,ko koe,'kameaia,'eteKīngi,mewhaiitanatauira.'

33Kameatekingikuapaitanawhakautu,kātahikapātai atukitetangataimurimai,Heahatekuputohutohupai?

34'Kiapaitemahiingāwākatoa,metewhakaaroaro hoki,'tanawhakamārama,'metewhakatauriteingāmeae whaihuaanakitātātouakekaupapaheremengāpānga kinokaputamaiitetangoitetirohangarerekē,kiataeaai etātoutewhaiwhakaaropaimātepaunatiaoiakaupapa, kiatutukiaihokitātātoukaupapaĀ,kotemeanuirawa atu,mātemanaoteAtuakatutukiaiāumaherekatoanā temeaemahianakoeitekarakia'

35Kameatekīngihepaitewhakautuatēneitangata,ā,ka pātaiatuiakitētahiatu,Heahaterapungawhakaaro?

36Ā,iwhakamāramaia,'Kiaatawhakaaroaromōngā pātaikatoaeputaakeana,kiakauarawaeriroingākare ā-roto,engarikiawhakaaroarokingāwharaeputamaiana ingākareā-roto,kiatikahokitemahiingāmeaehiahiatia anaengāāhuatanga,metewhakamahiitewhakaaronui. EngarimeinoitātoukiteAtuakiawhakatōkiakirotoiō tātouhinengarohewhakaarokiēneimea'

37Kawhakaaetekīngi,kapātaiatukitētahiatu,mepēhea iaemōhiotiaaiiaiaehaereereanakitāwāhi?

38'Mātetikakitekatoa,'kawhakahokiia,'mete whakaatuheitiihoia,kauaherangatiraakeitehungai haeretahiatuiaHekaupapamatuahokitēneiemōhiotia ana,koteAtua,irotoitōnaāhua,emanakoanakite hungawhakaiti.Ā,earohaanatetangatakitehungae hiahiaanakitengohengohekiarātou'

39Itewhakaaeatekīngikitēneiwhakautu,kapātaiatuia kitētahiatu,mepēheaetaeaaieiatehangakiamautonu aiānahangangaimuriiaia?

40Ā,kawhakautuiakitepātai,'Mehenui,herangatira hokiānamahiauaha,kiatohungiaairātouetehunga mātakitakimōtōrātouataahua,ā,mehekoreiaepeii tētahiotehungaimahiiauamahi,ā,mehekoreiae akiakiiētahiatukitemahiiānahiahiametekoreutu.'

41ItekitengaitemanaakitangaateAtuaitetangata,ite tukungamaiitehauorametekahahinengaromengā taongakatoa,mewhaiiaitanatauiramāteutuitetangata mōārātoumahiuauaNātemeakongāmahiemahiaana irungaitetikakamautonu!

42Kameatekingi,hepaihokitewhakautuatēneitangata, ā,kapātaiatukitetekau,Heahatehuaotewhakaaronui?

43Ā,kawhakahokiia,'Kiamōhiotetangatairotoiaia anōkāoreiaimahiitekino,ā,kiaoraiairotoitepono Nāēneimea,eteKīnginui,kaputamaiteharinuimete pumauotewairuametewhakaponokahakiteAtuakia koe,kitewhakahaerekoeitōkingitangairungaite karakia'

44Ā,itōrātourongongaitewhakautu,kahamamakatoa rātoumetenuiotehamama,ā,muriihokatīmatatekīngi metetinoharikoakiteinuiārātourongoā

45Ā,iteaongaake,iritetonutehakarikingāwāomua, ā,iteputangamaiotewā,kapātaitekingikingā manuhirietoeana,ā,kameaiakitetuatahi,'Mepēheate pupuriatetangataiaiaanōkiakauaewhakapehapeha?'

46Ā,kawhakahokiia,'Kitepupuritonuiaiteōritetanga, ā,kamaharatonuiahetangataiaewhakahaereanaite tangata.Ā,kawhakakoreaeteAtuatehungawhakakake, kawhakanuiatehungamahakimetehungawhakaiti!'

47Nā,kakōreromārietekingikiaia,kapātaiatukitētahi atu,Kowaitetangataetikaanakiawhiriwhiriaeiahei kaiwhakatakotowhakaaromāna?

48Ā,kawhakahokiia,'Kotehungakuawhakamatautauria irotoingāāhuatangamaha,ā,epupuritonuanaite ngākaupaikiaia,ewhaiwāhianakitanaakeāhuaĀ,ka whakakiteaeteAtuaiaiakitehungaetikaanakiatutuki aiēneiwhāinga.'

49Iwhakanuitekingiiaia,ā,ipātaiatukitētahiatu,He ahatetaongatinonuiehiahiatiaanaetekingi?

50'Tewhakahoahoametearohaoōnaiwi,'tanawhakautu, 'nātemeahokimātēneikakoreetaeateweteweteite hereotengākaupaiĀ,koteAtuatetangataewhakarite kiatutukitēneiirungaitāuehiahiaai.'

51Iwhakanuitekīngiiaia,ā,ipātaiatukitētahiatu,He ahatewhāingaotekōrero?Ā,kawhakahokiia,'Hei whakatenatenaitōhoawhawhaimātewhakaatuianahapa irotoitētahiopetautohetohekuawhakariteapai'

52Mātemeahokikariroiakoetekaiwhakarongo,eharai temeamātewhakahēiaia,engarimātewhakamoemitii aiakiawhakatenatenaaiiaiaĀ,mātemanaoteAtuaka tutukiaitewhakatenatena

53Kameatekīngihepaitanawhakautu,ā,kapātaiatuia kitētahiatu,mepēheaiaenohopaiaimengāiwimahai nohoheitauporimōtōnakingitanga?

54'Mātemahiitemahitikakiiatangata,kiiatangata,'ko tānawhakautu,'metetangoitetikaheiaratakimāu,pērāi tāuemahineiināianeimeteāwhinaotemātaurangakua homaineieteAtuakiakoe'

55Iharikoatekīngikitēneiwhakautu,ā,kapātaiatuki tētahiatu,'Heahangāāhuatangaetikaaikiamamaete tangata?'

56'Ingāaituāepāanakiōtātouhoa,'kawhakahokiia, 'inakitetātoukuaroarātou,ā,kāoreetaeatewhakaora. Kāoretewhakaaronuietukuiatātoukiapourimōte hungakuamate,kuawetekinaitekino,engariepouriana tekatoamōrātounātemeakorātouanakemeōrātouake paingaewhakaaroanarātouMātemanaoteAtuaanake kataeaetātoutemawhitiingākinokatoa!

57Imeatekīngikuahoatueiahewhakaututika,ā,ka pātaiatuiakitētahiatu,mepēheatengarongaoteingoa pai?

58Ā,kawhakahokiia,'Inakahatewhakapehapehamete whakaponokiaiaanō,kaputatewhakamametengaronga oteingoapai.KoteAtuahokiteArikiongāingoapai katoa,ā,kahoatueiakingāwāhiepaiaiia'

59Kawhakaūtekingiitewhakautu,ā,kapātaiatukite tangataimurimai,Kiawairātetangataetikaaikia whakawhirinakiatukiaia?

60'Kitehunga,'kotānawhakautu,'emahianakiakoutou irungaitengākaupai,eharaitewehi,itehiahiawhaiaro rānei,ewhakaaroanakiōrātouakepaingaanakeKo tētahihetohuaroha,kotētahihetohukino,hemahiwā'

61Kotetangatahokieraputonuanaitanaaketaonga,he tangatatinihangaiairotoitōnangākauEngarikeiakoete arohaoōiwikatoanāteawhinaotetohutohupaikua homaieteAtuakiakoe.

62Kameatekīngihewhakaaronuitānaiwhakahokiai,ā, kapātaiatuiakitētahiatu,Heahatemeaeoraaite rangatiratanga?

63Ā,kawhakahokiiakitepātai,'Kiatūpato,kia whakaaroarohiakiakoreaiemahiahekinoetehungakua whakanohoiakitetūrangamanakirungaiteiwi,ā,ka mahiatonutiatēneiekoemāteāwhinaateAtuae whakahihikoanaiakoekitewhakataunui'

64Ikōrerotekīngiingākupuwhakatenatenakiaia,ā,i pātaiatukitētahiatu,Heahatemeaepupurianaite whakawhetaimetehonore?

65Ā,kawhakahokiia,'Kotengākaupono,koiahokite kaihangaongāmahipai,ā,mātēnākawhakangaromiate kino,iakoeewhakaatuanaiterangatiraotewairuakite katoamātetaongakuahomaieteAtuakiakoe.'

66Iwhakaaetekīngikitewhakautu,ā,kapātaiatukite tekaumātahi(nātemeahenuiatuitewhitutekaungā tāngataerua),mepēheaetaeaaieiatepupuriitemarino otewairuaitewāotepakanga?

67Ā,kawhakahokiia,'Mātemaharakāoreiaimahikino kitētahioanatāngata,ā,kawhawhaikatoarātoumōnahei utumōngāpaingairiroiarātou,metemōhioahakoaka materātou,kamanaakikoeitehungaewhakawhirinaki anakiarātouNātemeakāorekoeekoreeutuitetahikoineiteatawhaiotengākaukuawhakaohokiakoeete Atua'

68Itinomihitekingikiarātoukatoa,ā,ikōreroatawhai kiarātou,kātahikainuitētahiinuroaheiorangamōrātou katoa,heiwhakangahauiarātouanō,ā,ihoatueiatetino atawhaimeteharikoakiānamanuhiri

Upoko10

KeitehaeretonungāpātaimengāwhakautuEwhakaatu anamepēheatewhiriwhiriingāāpihaoteopetaua.Ko waitetangataetikaanakiawhakamoemititia,meētahi aturaruraruoteorangaoiarā,heponotonuiēneirā,

pērāite2000taukimuriHemearongonuingāwhiti1517mōtetautokoitewharetapere.Ewhakaahuaanangā whiti21-22itewhakaaronuiotepōtiitētahiperehitini,i tētahikīngirānei

1Itewhituongārā,henuiatungāwhakaritengaimahia, ā,hetokomahaatuanōitaemaiingātāonererekē(irotoi arātouhetiningākarere)

2Iteputangamaiotewā,kapātaitekīngikitetuatahio tehungakāoreanōkiapātaihia,mepēheaiaekoreaie tinihangatiaengāwhakaaroteka?

3Ā,kawhakahokiia,'Māteātatirotiroitekaikōrero,te meaikōrerotia,metekaupapaekōrerohiaana,mete whakahokianōingāpātaikotahiimuriitētahiwāpotoi rotoingāmomoāhuarerekēEngarikotewhaihinengaro mataara,metekahakitewhakatakotowhakaarotikairoto ingāāhuatangakatoa,kotētahiongātaongapaiateAtua, ā,keiakoetēnā,eteKīngi'

4Ipapakinuitekingiitewhakautu,ā,kapātaiatuki tētahiatu,Heahatenuingaongātāngatakāoreewhai tikanga?

5'Nātemea,'kawhakahokiia,'heāhuakoretaketeāhuao tetangatakatoa,ā,hehiahiakitengahau.Nōreirakapuea aketehē,kapueaaketeapoKoteāhuaotepaihearaiki tehungaearonuianakiteorangangahau,nātemeaka akiakiiarātoukiapaiaketehiahiakitengawarimetetika. KoteAtuahokiterangatiraoēneimea'

6Kameatekingikuapaitanawhakautu,ā,kapātaiatuia, Meahangākīngi?Ā,kameaia,'Kongāture,kiataeaaie rātoutewhakaoraiteoraotetangatamārotoingāture tikaWaihoki,nāuanōirongoahewhakamaharatangamau tonumāu,hewhanongapērāitengohengohekite whakahauateAtua'

7Kameatekīngihepaihokingākōreroatēneitangata,ā, kapātaiatuiakitētahiatu,Kowaimātātouewhakatūhei kāwana?

Ā,kawhakahokiia,'Kotehungakatoaekinoanakite kino,ewhaianaitōuakewhanonga,memahitikarātou kiamautonuaiteingoapaiKotāumahitēnei,eteKīngi KahaRawa,'kameaia,'ā,koteAtuatetangatanānai homaitekaraunaotetikakiakoe.'

9Nuiatutereootekīngikitekarangaitewhakautu, kātahikatitiroatukitetangataimurimai,kamea,Kowai mātātouewhakariteheirangatiramōngāope?

10Ā,iwhakamāramaia,'Kotehungaetinomaiaana,e tikaana,metehungaenuiakeanatemanukanukamōte haumaruoārātoutāngataitewhiwhiitewikitoriamāte tūponoiōrātouorangamātewhanokeNātemeaepai anatemahiateAtuakingātāngatakatoa,waihokiko koutou,iakoutouewhaianaiaIa,kokoutoute kaiāwhinaoōkoutouiwikatoa'

11Kameatekingikuapaitanawhakautu,ā,kapātaiatu kitētahiatu,Kowaitetangataetikaanakia whakamoemititia?

12Ā,kawhakahokiia,'Kotetangatakuawhakawhiwhia kiteingoarongonui,kitetaongametemana,ā,keiaiate wairuaeriteanakiēnāmeakatoaMāāumahikoee whakaatuhetinotikakoekiawhakamoemititiamāte awhinaateAtua,nānaneikoeimeakiatiakiiēneimea' 113Iwhakaaetekīngi,ā,kameaatukitētahiatu,'Kiēhea ngāmahietikaanakiawhakatapuaengākīngitenuingao tewā?'

14Ā,kawhakahokiia,'Kitepānuimeteakoingātuhinga ongāhaerengaā-ture,kuatuhiamōngārangatiratanga rerekē,kiataeaaitewhakatikatikametetiakiingātāngata whenua.Ā,nātēneimahiitutukiaiiakoetekororiakāore anōkiataeatukitētahiatu,nāteāwhinaateAtuae whakatutukianaiōhiahiakatoa'

15Kakōrerotekingimetehihirikitetangata,kapātaiatu kitētahiatu,mepēheatemahiatetangataianahāora whakangāmetewhakangahau?

16Ā,kawhakahokiia,'Hemeawhaihua,hemeatikahoki temātakitakiiauawhakaarikataeatewhakaarimetetika, metewhakatakotokimuaingākanohiotetangataingā whakaaturangaitangohiamaiiteao,iwhakaarihiamete manametetika'

17Ahakoairotoiēneiwhakangahau,hemahangāwāka akohiaheakorangaehiahiatiaanaengāmeatinoitioteao. Engarimātewhakamahiitetinotikairotoiōmahikatoa, kuawhakakiteaekoehetohungawhakaarokoe,ā,kua whakahonoretiakoeeteAtuanātōungākaupono.

18Nāteharikoaotekingikingākupuikōrerotia,kamea iakiteiwaongātāngata,Mepēheatewhanongaate tangataingāhakari?

19Ā,kawhakahokiia,'Mekarangaatukoekitōtahaingā tāngatamātau,metehungaeāheianakitetukutohutohu whaihuakiakoemōngāmahiotōkingitangamete orangaoōiwi(kāorehokikoeikiteitētahikaupapaetika ana,ewhaimātaurangaanarāneiitēnei)nātemeahemea arohaēneitāngatakiteAtuanātemeakuawhakangungua ōrātouhinengarokitewhakaaroarokingākaupapatino rangatira-pērāiakoeanō,nātemeakoaumahikatoanā teAtuaiwhakahaere.'

20Iteharikoaotekingikitewhakautu,kapātaiatuiaki tētahiatutangata,Heahatemeapaimōteiwi?Me whakatūhetangatawhenuamotuhakeheikingimōrātou, mewaihorāneiheimemaotewhānaukingi?

21Ā,kawhakahokiia,'Koiatemeapairawaatuitōna āhua.Nātemeahemahangāwākakino,kapakarihoki ngākīngieahumaianaiteurikingikiārātoutāngataĀ, henuiatuanōteāhuaoētahiotehungakuaaraakeirotoi ngātūrangatāngatawhenua,imuriitewheakoitekino metepikauitōrātouwāhirawakore,itewāewhakahaere anarātouingāmanotini,kaputaakehenanakiaatuingā kaitukinokoreatua.

22Engari,eaikitakukōrero,kotetangatapaikua whakangunguatika,kataeaeiatewhakahaereiaiaanō,ā, hekinginuikoe,eharaitemeanātemeakeitehiraake koeitekororiaotōrangatiratangametōtaonga,engarinā temeakuahipaakekoeingātāngatakatoaiteatawhaime teatawhaitangata,whakawhetaikiteAtuanānaneii homaiēneiāhuatangakiakoe

23Iwhakapautekingiitewākitewhakanuiitēnei tangata,kātahikapātaiwhakamutungakiaia,Heahate whakatutukitanganuirawaatuotewhakahaereitētahi emepaea?

24Ā,kawhakahokiia,'Kianohotonungātāngatawhenua irotoiterangimārie,kiaterehokitewhakahaereitetikai rotoingātaketautohetohe.'

25Katutukiēneihuamātemanaoterangatira,inahe tangataiaekinoanakitekino,earohaanakitepai,e whakatapuaanahokiōnakahakitewhakaoraingāoranga otetangata,pērāiakoeewhakaaroanakotehētemomo kinorawaatu,ā,nātōwhakahaeretikakuahangaekoehe

ingoamouaketonuatu,nātemeakuahomaieteAtuakia koehehinengaroparakore,kāorehokiipokeitetahikino.

26Ā,itōnamutunga,kapāmaitepakipakinuimete harikoamōtētahiwāroa.Itōnamutunga,kamautekingi kitētahikapu,katukuitētahiwhakanuiheiwhakanuiiana manuhirikatoamengākupuikōrerotiaerātou

27Kātahikamututanakīnga,"Nāukoeiwhiwhiite painganuirawaatu.Henuingāpaingakuariromaiiahau nātemātaurangamohioihomaiekoekiahaumōtetoio tewhakahaere"

28Kātahiiakawhakahaukiahoatukiiatangata,kiia tangata,kiatorutaranatahiriwa,ā,iwhakariteaeiatētahi oānaponongaheiutumōtemoni.

29Ihamamatonutekatoaitōrātouwhakaae,ā,kawaiho tehakariheiwāhiharikoa,itemeakawhakapaukahatonu tekingikitewhakanuiiaiaanō.

Upoko11

Mōtētahikōreromōtestenographytawhito,tirohiate Whiti7Katukunatewhakamāoritangakiawhakaaetia,ā, kawhakaaetiakuapānuitia,ā,(Whiti23)kapikiakete pōtiwhakaae,ā,kawhakaaetiakatoatia

1Kuaroaakutuhituhi,ā,memihiatukiakoutou,e Philocrates.

2Itinomiharoahaukingātānemetehuarahiitukunamai aierātoungāwhakautuirotoitewāpoto,hemeairoate wākitewhakaaro.

3Ahakoaiwhakaaroaronuitekaiuiuikiiapātai,kote hungaiwhakaututakitahiiritetonuārātouwhakautuki ngāpātai,ā,kiahaunei,kitehungakatoaireira,mete hungawhakaaronuirawaatu,hetikakiawhakamoemititia 4Ā,kitakuwhakaarokaahuawhakamiharotēneimeaki tehungaepānuianaitakukōreroamuriakenei.

5Engarikāoreetikakiahētewhakapuakiingākōrerokua tuhiakirotoingāpūrangatūmatanui

6Kāorehokietikakiatakahiaeautēneimea.Kakōrerotia eautekōreroiteāhuatonuotemeaitupu,meteātakaro itehapa

7Nātekahaoārātoukōreroitinomiharoahau,ā,ka nganaahaukitekōrerokitehunganārātoutemahikite tuhiingāmeakatoaitūingāhuiatekingimengāhakari 8Emōhioanahokikoutou,kotetikangatēneimaiitewā katīmatatekingikitewhakahaerepakihitaenoakitewā emoeaiia,kiatuhiaaianakōreromeanamahikatoa-he whakaritengatinopai,tinowhaihuahoki.

9Iteaongaakehokikapānuitiangāmenetiongāmahime ngākōrerooterāomuaimuaitetīmatangaongāmahi,ā, kitemeahehapaiputa,kawhakatikahiatonutiatetake 10Nōreira,iwhiwhiahauingākōrerotikamaiingā tuhingatūmatanui,eaikitekōrero,ā,kuawhakatakotoria eaungākōreroirotoiteraupapatikanātemeaemōhio anaahaukitōhiahianuikitewhiwhikōrerowhaihua 11Etorungārāimurimai,kamauriaeTemitiriungā tāngata,kahaereitetaiepamoana,ewhituparongateroa, kitemoutere,kawhitiitepiriti,kaangaatukingārohe rakioParoho.

12Ireirakahuihuiarātoueiakitētahiwhareihangaiaki tetakutaimoana,hewharetinoataahua,hewhare motuhake,ā,katonoatuiakiarātoukiamahiitemahi whakamāori,nātemeakuatukunaatukiarātoungāmea katoaehiahiatiaanamōtekaupapa

TeRetaaArisetia

13Nāreirakatīmatarātoukitewhakatairiteiārātouhua maha,kiaōriteai,ā,kotārātouiwhakaaeaikatāruatiai raroitearatakiaTemitiriu

14Ā,iroatewāhuitaenoakiteiwaongāhaora;imurii tēneikatukunarātoukiamahikiārātouhiahiatinana.

15Iwhakariteakatoatiangāmeakatoaihiahiatiaerātoui rungaitenuioteutuHeitāpiriatukitēnei,iwhakariteae Dorotheusngāwhakaritengaoiarāmārātou,pērāingā whakaritengamōtekīngitonu-nātekīngihokii whakahau

16IteatatukaputarātoukiteKōtiiiarā,iiarā,ā,imuri itemihikitekīngi,kahokirātoukitōrātouakekāinga 17Ā,eaikitetikangaangāHūraikatoa,kahoroirātouiō rātouringakitemoana,kainoikiteAtua,kātahika whakapaukahakitepānuimetewhakamāoriitekōrero motuhakeimahiaerātou,ā,kapātaiatuahaukiarātou, Heaharātouihoroiaiiōrātouringaimuaiteinoi?

18Ā,iwhakamāramarātouhetohutēneikāorerātoui mahiitekino(nātemeahemeamahingāmomomahi katoamāngāringaringa)nātemeairotoitārātoutikanga rangatira,tapuhokiewhakaaroanarātoukingāmeakatoa heitohumōtetikametepono.

19Karitekitakuikōreroai,ihuihuirātouiiarā,iiarā,i tewāhiataahuanātemarinometekanapa,ā,iwhakapau kaharātoukitārātoumahi.

20Ā,itūpononoakaotitemahiwhakamāoriirotoingā rāewhitutekaumārua,metemeaneiiwhakariteatēnei mōtētahikaupapakuawhakaritea.

21Nōteotingaotemahi,kahuihuiaeDemetriusteiwi Hūraikitewāhiiwhakamāoritiaai,ā,kapānuitiakite aroarootekatoa,itearoaroongākaiwhakamāori,ā,itino manakohiarātoueteiwi,nātenuiongāpaingai whakawhiwhiakiarātou

22IwhakanuiahokierātouaTemitiriu,metetohekia tuhiateturekatoa,kiatukunahokihekapekiōrātou rangatira

23Imuriitepanuitangaongāpukapuka,katūakengā tohunga,ngākaumātuaongākaiwhakamāori,tehapori Hūrai,mengārangatiraoteiwi,kamea,nātemeahetino pai,hetapu,hetikahokitewhakamaoritanga,hetikatonu kianohotonutōnaāhuaomua,ā,kauaewhakarerekētia 24Ā,itewhakaaeaterōpūkatoa,kamearātoukiakanga tetangataewhakarerekēanaitētahimea,mātetāpiriatu, mātewhakarerekērāneiitētahiongākupukuatuhia,mā tetangoaturāneiitētahimea,kiaritekitārātoutikanga

25Hemahitupatonuitēneikiatiakinaaitepukapukamō ngāwākatoaehaereakenei,metekoreewhakarerekētia 26Iterongongaotekingiitauamea,nuiatutonahari,i maharahokiiakuaotipaitewhakatakotoeia

27Ipānuitiatepukapukakatoakiaia,ā,itinomiharoiaki tewairuaotekaiwhakatakototure

28Ā,kameaiakiaTemitiriu,'Heaharātekoreaitetahio ngākaituhihītori,ongākaituhirāneiiwhakaarohemea tikakiakōrerohiatēneiwhakatutukitangawhakamiharo?'

29Ā,kawhakahokiia,'Nātemeahetaputeture,ā,nōte atuatetakengamaiĀ,koētahiotehungaiwhakaarokite whakahaereitēneiturekuawhiuaeteAtua,ā,kuamututā rātoumahi'

30ImeaiairongoiaiaTheopompuskuapeiaiairotoi tōnahinengaromōngārānekeatuitetorutekaunātemea ihiahiaiakitewhakaurukirotoitanahītoriētahiongā

mahiiputamaiingāwhakamāoritangaomua,ā,kāoreite tinopono,oteture.

31Itōnaohoakeiteitiotōnawairua,kainoiiakiteAtua kiawhakamāramamaikiaiatetakeipāaiteaituākiaia.

32Ā,iwhakakiteamaikiaiairotoitemoemoeā,nāte hiahianoaihoihiahiaaiiakitewhakapuakiingāpono tapukingātāngatanoa,ā,kitemututanamahikaoraanō ia.

33KuarongoanōhokiahauingākōreroaTheodektes, tētahiongākaititopōuri,itanatatakitewhakarerekēi ētahiongāmahiituhiakitepukapukamōtētahioāna whakaari,kapāngiaōnakanohietekatarata

34Ā,itōnamōhiotangakitetakeoteaituāipākiaia,ka inoiiakiteAtuamōngārāmaha,ā,imuriihokaoraia

35Ā,imuriitewhiwhingaatekīngiingāwhakamārama aTemitiriumōtēneimea,kawhakahonoreia,ka whakahaukiatinotiakinangāpukapuka,kiatapuhoki

36Ā,iakiakiiaingākaiwhakamāorikiatoroatukiaiai ngāwākatoaimuriitōrātouhokingamaikiHūria,hetika hoki,eaikitāna,kiatukunarātoueiakitekāinga

37Engariitōrātouhokingamai,kamanaakiiaiarātou, pērāitehoa,eaikitetikanga,ā,kariromaiiarātoungā kohanunuiiaia

38Nā,kawhakahauiakiawhakariteahemeamōrātoukia hokikitekāinga,ā,kaatawhainuiiaiarātou.

39Ihoatueiakiiatangata,kiiatangata,etorungākākahu tinopai,eruataranatakoura,hetēputaha,kotahitaranata tetaumaha,mengātaongakatoamōngāmoengaetoru.

40Ā,itonoaatueiakiaEreatangāmoengatekaumengā waewaehiriwamengātaputapukatoaetikaana,hepapa tahaetorutekautaranatateutu,hetekaungākākahu papura,hekaraunawhakahīhī,mengārauwahirinenapai rawa,mengāpeihanamengārihi,mengākapukouraerua heiwhakatapuakiteAtua.

41Irotoitētahiretaanōhokiitoheaeia,kitehiahia tētahiongātānekitehokimaikiaia,kauarātoueāraia 42Iwhakaarohokiiahemeanuitenohotahimeēnei tāngatamātau,ā,ipaikēatukiaiatewhakapauiana taongakiarātouitewhakapauianataongawhakakake 43Nā,ePhilocrates,keiakoetekōrerokatoaeaikitaku kupuwhakaari

44Kitakuwhakaarohenuiaketōkoakiēneimeaitōngā tuhingaangākaituhipūrākau.

45Nātemeahenuitōuarohakiteakoingāmeaewhai huaaitewairua,ā,henuitōwāepauanakiauameaKa nganaahaukitekōreroingāmeakatoaetikaanakiatuhia, kiawhiwhiaikoeiteutunuirawaatumōtōungākaunui mātetirotirohaereiauamea.