L-Ittrata’Aristeas
INTRODUZZJONI
Fl-ittrata’Aristeas,waħdamill-aktarskopertinotevoliu antikif’dinil-kollezzjoni,imxejna’lbogħodminnAdamu Eva,’ilbogħodmid-Dilluvju.Dinil-kitbatippreżenta spettaklutar-reżiljenzatar-razzaumana,lireġgħetimliet id-Dinja,b’nazzjonijietqawwijalijgħixufil-pompaulisplendur.
Hawnhekksetaqradwarl-ewwelbibliofilukbir-Ptolemy Philadelphus.Huwajixtieqjiġborfil-librerijatiegħu f'Alessandrija"il-kotbakollhatad-dinja"Fl-aħħar,filpassjonitiegħulijiksebxogħolkbirwieħed-il-Liġijiet Lhud-huwajiskambja100,000priġuniergħaldakil-ktieb. Danhuwaprobabbilmentl-ogħlaprezzliqatttħallasgħal xogħolwieħedJippreżentaraġunimhuxtas-soltugħattmiemtal-Jasaril-Kbir.
Il-ġrajjietta’dinin-narrattivaseħħewmatulil-ħajjatarReġinafamużaArsinoe,limietetfis-sena270QKId-data eżattatal-kitbamhijiexċerta
Id-dettaljital-ħajjafil-qorti,id-diskussjonidwarilproblemisoċjalita’żmienhomhumatal-akbarinteressu vivaċità.Hijaskopertastrambaf’daniż-żmienlitaralir-re ul-mistednintiegħujilagħbubil-mistoqsijietut-tweġibiet waqtil-banketttagħhom
L-istrutturata’danix-xogħolassorbentihijakifġej: 1Dedikazzjonital-ktieblilPhilokrates 2.Azzjonipreliminari:
(a)Il-propostatal-Librarlijeħleslill-priġunieriLhudbi skambjugħalktieb
(b)L-emanċipazzjoni.
(ċ)L-ittrata’FiladelfulilEleazar (d)It-tweġiba
(e)L-ismijiettal-kumitatmaħturbiexjittraduċil-ktieb. 3Deskrizzjonitar-rigalirjali:
(a)Il-mejda(probabbilmentl-aktarbiċċagħamara elaborataliqattġietprodotta).
(b)Il-preżentil-oħra 4Deskrizzjonita’Ġerusalemm (a)It-tempju(us-sistematal-provvistatal-ilma). (b)Iċ-ċerimonja (ċ)Iċ-ċittadella (d)Il-belt. (e)Il-kampanja 5It-tislimata’Eleazar
6.L-ispjegazzjonital-liġiminnEleazar(dinhijagħerf profond)
7Ir-riċeviment
8.Il-bankett(72mistoqsijautweġiba).
9It-traduzzjonital-Ktieb KAPITLU1
Fiżmienil-JasarLhudifl-Eġittu,PtolemyPhiladelphus jurililunnifsubħalal-ewwelbibliofilukbirHuwajixtieqli jkollul-kotbakollhatad-dinjafil-librerijatiegħu;sabiex jiksebil-Liġijietta’Mosè,huwajoffrilijiskambja100,000 priġuniergħaldakix-xogħolujgħajjat,"Hijatassewbarka żgħira!"
1Peressliġbartmaterjalgħalstorjamemorabblitaż-żjara tiegħililEleazar,il-Qassisil-Kbirtal-Lhud,uperessliint, Filokrates,kifmatitlefl-ebdaopportunitàlitfakkarni,tajt importanzakbiralitirċievirendikonttal-motiviul-għan tal-missjonitiegħi,ippruvajtinfassalspjegazzjoniċaratalkwistjonigħalik,għaxnipperċepixxiligħandekimħabba naturaligħat-tagħlim,kwalitàlihijal-ogħlapussesstalbniedem-likontinwamentjipprova'jżidmal-ġabrata' għarfienuakkwistitiegħu'kemmpermezztal-istudjutalistorjakifukollbillifil-fattjipparteċipafl-avvenimenti nfushom
2Huwab’danil-mezz,billitieħufihal-aktarelementi nobbli,lir-ruħhijastabbilitafis-safa,uwaralitkuniffissat l-għantagħhafuqil-pjetà,l-aktargħannobbliminnkollha, tużadanbħalal-gwidainfallibblitagħhaub’hekk takkwistaskopdefinit.
3Kienetid-devozzjonitiegħigħat-tfittxijatal-għarfien reliġjużliwasslitnibiexnagħmell-ambaxxatagħandirraġellisemmejt,likienmeqjusfl-ogħlastimamiċ-ċittadini tiegħustessuminnoħrajn,kemmgħall-virtùtiegħukif ukollgħall-maestàtiegħu,ulikellufil-pussesstiegħu dokumentital-ogħlavalurgħal-Lhudf’pajjiżustessu f’artijietbarraningħall-interpretazzjonital-liġidivina,għax il-liġijiettagħhomhumamiktubafuqparċminital-ġilda b’karattriLhud.
4Dinl-ambaxxatambagħadħadtħsiebhab’entużjażmu, waralil-ewwelnettsibtopportunitàbiexnitloblir-regħannomtal-ilsieraLhudlikienuġewittrasportatimil-Lhudija lejnl-Eġittuminnmissieris-re,metagħall-ewweldarba kisebil-pussessta’dinil-beltukkonkwistal-arttal-Eġittu 5Tajjeblinirrakkontalidinl-istorjawkoll,ladarbajien konvintliint,bid-dispożizzjonitiegħeklejnil-qdusijaussimpatijatiegħekma’niesliqedjgħixuskontil-liġi qaddisa,setisma’aktarbil-ħerqar-rakkontliqednippjana linsemmi,ladarbaintstessġejtgħandnadanl-aħħarmillgżirauintħerqanlitisma’kullmagħandut-tendenzali jibnir-ruħ.
6F’okkażjonipreċedentiwkoll,bgħattlekrekordtal-fattili ħsibtlikienta’minjirrakkontahomdwarir-razza Lhudija,ir-rekordlikontksibtmingħandl-aktarqassisin kbarmgħallmintal-artl-aktarmgħallmatal-Eġittu
L-Ittrata’Aristeas
7Peressliinttantħerqanlitakkwistal-għarfienta’dawklaffarijietlijistgħujkunuta’benefiċċjugħall-moħħ,inħoss lihuwad-dmirtiegħilingħaddilekl-informazzjonikollha linista’.
8Għandinħossl-istessdmirlejndawkkollhalikellhomlistessattitudniimmanħossuspeċjalmentlejkperessli għandekaspirazzjonijietlihumatantnobbli,uperessli mhuxbissintħijafil-karattru,mhuxinqasmillifid-demm, immaintwieħedmiegħiwkollfit-tfittxijagħat-tjubija
9Għaxlal-pjaċirlijinkisebmid-dehebulanqasxiġid ieħorlihumaapprezzatiminnimħuħsuperfiċjalimajagħti l-istessbenefiċċjubħat-tfittxijagħall-kulturaul-istudjuli nonfqubiexniksbuha.
10Immabiexmangħejjaxb'introduzzjonitwilawisq,se ngħaddiminnufihgħas-sustanzatar-rakkonttiegħi
11Demetriusta’Phalerum,il-presidenttal-librerijatassultan,irċievasommakbirata’flus,bil-għanlijiġbor flimkien,kemmjista’jkun,il-kotbakollhatad-dinja
12Permezzta’xiriutraskrizzjoni,huwettaq,bl-aħjarmod liseta’,l-iskoptas-sultan
13Darbaminnhommetakontpreżentiġiemistoqsi,Kemm hemmelfktiebfil-librerija?uhuwieġeb,‘Aktarminn mitejnelf,Osultan,usenagħmelħiltifil-futurimmedjat biexniġborflimkienil-bqijawkoll,sabiexjintlaħaqit-total ta’ħamesmittelf.Qalulilil-liġijiettal-Lhudjistħoqqilhom lijiġutraskrittiujistħoqqilhompostfil-librerijatiegħek!’
14“X’hemmlijżommokmillitagħmeldan?”wieġebissultan.“Kulmahumeħtieġtqiegħedgħad-dispożizzjoni tiegħek!”
15“Jeħtieġulijiġutradotti,”wieġebDemetriju,“għax f’pajjiżil-Lhudjużawalfabettpartikolari(bħalmalEġizzjaniwkollgħandhomformaspeċjalita’ittri)u jitkellmudjalettpartikolari”
16Suppostjużawl-ilsienSirjaku,iżdadanmhuxil-każ;illingwatagħhomhijapjuttostdifferenti' 17Us-sultanmetafehemil-fattikollhatal-każordnali tinkitebittralill-Qassisil-KbirLhudisabiexl-iskoptiegħu (lidiġàġiedeskritt)jitwettaq
18Billiħsibtlikienwasaliż-żmienlinagħmelpressjoni fuqit-talba,lispisskontgħamiltlilSosibiusta’Tarentum ulilAndreas,il-kaptal-gwardjatal-ġisem,għallemanċipazzjonital-LhudlikienuġewdeportatimillLhudijaminnmissieris-sultan–għaxmetab’taħlitata’ xortitajbaukuraġġkienġabl-attakktiegħufuqid-distrett kollutaċ-Ċele-Sirjaul-Feniċijagħalriżultatta’suċċess, fil-proċesslijterroriżżal-pajjiżf’sottomissjoni,huwa deportalilxiwħudmill-għedewwatiegħuuoħrajn għamilhomjasar.
19L-għaddta’dawkliġarrminnpajjiżil-LhudlejnlEġittukienta’mhuxinqasminnmittelf 20Minndawnarmatletinelfraġelmagħżuluqagħadhom f’garniżjonijietfir-reġjunirurali.
21(Usaħansitraqabeldaniż-żmiengħaddkbirta’Lhud kienudaħlul-Eġittumal-Persjani,ufiżmienpreċedenti oħrajnkienuntbagħtul-Eġittubiexjgħinulil Psammetichusfil-kampanjatiegħukontras-sultantalEtjopjani.ImmadawnmakinuxdaqstantnumerużidaqsilpriġunieriliPtolemybinLagusittrasporta)
22Kifdiġàgħidt,Ptolemygħażell-aqwaminndawn,lirġiellikienufl-aqwata’ħajjithomulikienujiddistingwu ruħhomgħall-kuraġġtagħhom,uarmahom,immal-massa l-kbiratal-oħrajn,dawklikienukbarwisqjewżgħarwisq
għaldanil-għan,un-nisawkoll,ġagħalhomjaslu,mhuxli riedjagħmeldanminnjeddu,immakienimġiegħelmissuldatitiegħulitalbuhombħalapremjugħas-servizzili kienutawfil-gwerra.
23Warali,kifdiġàntqal,ksibnaopportunitàbiex niżgurawl-emanċipazzjonitagħhom,indirizzajtlir-re b'dawnl-argumenti'Ejjewmankunuxdaqshekk irraġonevolilinħallul-għemejjeltagħnajigdbukliemna.
24Ladarbal-liġilirridumhuxbissnittraskrivuiżdawkoll nittraduċutappartjenigħar-razzaLhudijakollha,liema ġustifikazzjonisenkununistgħunsibugħall-ambaxxata tagħnawaqtlinumrudaqshekkkbirminnhomgħadhomfi statta’jasarfis-saltnatiegħek?
25Fil-perfezzjoniul-għanatal-ħnienatiegħekeħleslil dawklihumamiżmumaf’jasardaqshekkmiżerabbli, ladarbakiftħabattbiexniskopri,l-Allalitahomil-liġi tagħhomhuwal-Allalijżommsaltnatek
26Humajqimulill-istessAllail-Mulejul-ĦallieqtalUnivers,bħall-bnedminl-oħrakollha,bħalnanfusna,O sultan,għalkemminsejħulub’ismijietdifferenti,bħalŻews 1jewDis
27Danl-isemingħatalub’modxieraqħafnamill-ewwel antenatitagħna,sabiexifisserliHu,lipermezztiegħu kolloxhuwamogħnibil-ħajjaujsirrealtà,huwa neċessarjamentir-Rikkiebus-Sidtal-Univers.
28Agħtieżempjuta’ġenerożitàlill-umanitàkollhabilli teħleslildawklihumamiżmumafil-jasar
29Waraftitħin,waqtlikontqednoffritalbaħerqanalil Allabiexjiddisponimoħħis-sultanb’talimodlilpriġunierikollhajinħelsu--(għaxir-razzaumana,billihija l-ħolqienta’Alla,hijammexxijauinfluwenzataminnu.
30Għalhekkb’ħafnatalbdiversjientlabtlilDaklijmexxi l-qalbbiexis-sultanikunimġiegħeljagħtinit-talbatiegħi
31Għaxkellitamietkbarrigwardis-salvazzjonital-irġiel ladarbakontċertliAllakiensejagħtitwettiqtat-talba tiegħi
32Għaxmetal-irġielminnmotivipurijippjanawxi azzjonifl-interesstas-sewwaut-twettiqta’għemejjel nobbli,AllaliJista’Kolloxiwassall-isforziul-iskopijiet tagħhomgħalriżultatta’suċċess)--is-sultanrefa’rasuu ħareslejjab’wiċċferrieħistaqsa,‘Kemmtaħseblisejkunu eluf?’
33Andreas,likienwieqaffil-qrib,wieġeb,“Ftitaktar minnmittelf”
34“Hijatassewbarkażgħira,”qalis-sultan,“liAristeas jitlobna!”
35ImbagħadSosibiusuxioħrajnlikienupreżentiqalu ‘Iva,immajkuntributxieraqgħall-ġenerożitàtagħkomli toffrul-libertàta’dawnl-irġielbħalaattta’devozzjonilejn l-Allasuprem
36Ġejtonoratbil-kbirminnAllaliJista’Kolloxu eżaltat’ilfuqmill-antenatikollhatiegħekfil-glorjauhuwa bissxieraqlitagħtihl-akbaroffertata’raddil-ħajrlitista’’
37Billikienkuntentimmensb’dawnl-argumenti,ta ordnijietlitiżdiedmal-pagitas-suldatil-ammonttal-flus tal-fidwa,ligħoxrindrakmajitħallsulis-sidiengħalkull skjav,litinħareġordnipubblikaulijiġumehmużamagħha reġistrital-priġunieri
38Huweral-akbarentużjażmufin-negozju,għaxkienAlla liwassall-iskoptagħnagħat-twettiqsħiħtiegħuuġiegħlu jifdimhuxbisslildawklikienuġewl-Eġittumal-armatata’
L-Ittrata’Aristeas
14Nagħtikrendikontsħiħtax-xogħolwaralinkunpoġġejt quddiemekkopjital-ittri.L-ittratas-sultankienettgħid hekk:
15‘Is-SultanPtolemyjibgħattislimautislimalill-Qassis il-KbirEleazar.
16PeresslihemmħafnaLhudstabbilitifir-renjutagħnali ttieħduminnĠerusalemmmill-Persjanifiżmienil-poter tagħhomuħafnaaktarliġewma’missierifl-Eġittubħala priġunierigħaddkbirminndawnpoġġafl-armatau ħallashompagiogħlamis-soltu,umetakienweral-lealtà tal-mexxejjatagħhombenafortizziupoġġiehomtaħtilħarsientagħhombiexl-Eġizzjaniindiġenijkunujistgħu jiġuintimidatiminnhom.
17Ujien,metatlajtfuqit-tron,adottajtattitudnita’qalb tajbalejnis-sudditikollhatiegħi,ub’modaktarpartikolari lejndawklikienuċittadinitiegħek–ħelestaktarminnmitt elfpriġunier,ħallastlis-sidientagħhomil-prezztas-suq xieraqgħalihom,ujekkqattsarħsaralill-poplutiegħek permezztal-passjonijiettal-folla,għamiltilhomriparazzjoni.
18Il-motivliwassalnigħall-azzjonitiegħikienix-xewqali naġixxib’moddevotunagħtioffertata’raddil-ħajrlilAlla supremtallinżommis-saltnatiegħifil-paċiufiglorjakbira fid-dinjakollha
19Barraminnhekk,lildawkmill-poplutiegħeklikienuflaqwata’ħajjithomgħejtnihomfl-armatatiegħi,ulildawk likienutajbinbiexjingħaqdumiegħiudenjital-fiduċjatalqorti,waqqafthomf’pożizzjonijietuffiċjali
20Issaperesslijienħerqanlinuril-gratitudnitiegħilejn dawnl-irġielulejnil-Lhudmadwarid-dinjaulejnilġenerazzjonijietligħadiridujiġu,iddeċidejtlil-liġi tagħkomtiġitradottamill-ilsienEbrajklijintużafostkom għal-lingwaGriega,sabiexdawnil-kotbajkunujistgħu jiżdiedumal-kotbarjalil-oħrafil-librerijatiegħi
21Ikunqalbtajbamin-naħatagħkomupremjugħaż-żelu tiegħijekktagħżlusittanzjaniminnkulltribùtagħkom, irġielta’ħajjanobbliugħarfinfil-liġitagħkomukapaċi jinterpretawha,sabiexfikwistjonijietta’tilwiminkunu nistgħuniskoprul-verdettlifihtaqbelil-maġġoranza,għax l-investigazzjonihijatal-ogħlaimportanzapossibbli
22Nittamaliniksebfamakbirabit-twettiqta’danixxogħol
23BgħattlilAndreas,il-kaptal-gwardjatal-ġisemtiegħiu lilAristeasirġiellinżommhomf’rispettkbirbiex iressqul-kwistjoniquddiemekujagħtukmitttalenttalfidda,l-ewwelfrotttal-offertatiegħigħat-tempjuugħassagrifiċċjiugħalritireliġjużioħra.
24Jekktiktbilidwarix-xewqattiegħekf'dawnilkwistjonijiet,tkunqedtagħtinifavurkbirutagħtini wegħdaġdidata'ħbiberija,għaxix-xewqatkollhatiegħek sejitwettqumalajrkemmjista'jkunAddiju!
25Għaldinl-ittraEleazarwieġebb’modxieraqkifġej: “Eleazar,il-Qassisil-Kbir,jibgħatislijietlis-Sultan Ptolemy,il-ħabibverutiegħu
26L-akbarxewqattiegħihumagħall-ġidtiegħekugħallġidtar-ReġinaArsinoe,ta’oħtok,uta’wliedek
27JienukollninsabtajjebIrċevejtl-ittratiegħekuferħan ħafnabl-iskoptiegħekul-parirnobblitiegħek.
28Jienġbartil-poplukolluuqrajtuquddiemhombiex ikunujafudwaril-qimatagħkomlejnAllatagħna
29Urejthomukollit-tazzilibgħattilhom,għoxrintaddehebutletintal-fidda,il-ħamesskutelliul-mejdatad-
dedikazzjoni,ul-mitttalenttal-fiddagħall-offertatassagrifiċċjiugħall-provvedimentta’daklijeħtieġit-tempju.
30Dawnir-rigaliġewmiġjubaliliminnAndreas,wieħed mill-qaddejjal-aktaronoratitiegħek,uminnAristeas,ittnejnirġieltajbinuveri,distintimit-tagħlimtagħhom,u denjif’kullmodlijkunur-rappreżentantital-prinċipji għoljinul-iskopijietġustitiegħek
31Dawnl-irġielgħaddewlil-messaġġtiegħekurċevew mingħanditweġibafiqbilmal-ittratiegħekJienanaqbel ma’dakkollulihuta’vantaġġgħalikgħalkemmit-talba tiegħekhijaxiħaġamhuxtas-soltu
32Għaxinttajtliċ-ċittadinitagħnabenefiċċjikbaruliqatt majintesewb’ħafnamodi.
33Għalhekkminnufihoffrejtsagrifiċċjigħalik,għaloħtok, għaluliedek,ugħalħbiebek,ul-poplukollutalabbiexilpjanijiettiegħekjirnexxukontinwament,ubiexAllaliJista’ Kolloxiżommsaltnatekfil-paċibl-unur,ubiexittraduzzjonital-liġiqaddisatkunta’vantaġġgħaliku titwettaqb’suċċess.
34Quddiemil-poplukollugħażiltsittanzjaniminnkull tribù,irġieltajbinusinċieri,ubgħatthomlkomb’kopjatalliġitagħna.
35Tkunħaġata’qalbtajba,Osultanġust,jekktagħti struzzjonijietlihekkkiftitlestat-traduzzjonital-liġi,lirġieljerġgħujingħatawlnafis-sigurtà.Addiju!
36Dawnhumal-ismijiettax-xjuħ:Mill-ewweltribù, Ġużeppi,Ħeżekija,Żakkarija,Ġwanni,Ħeżekija,Eliżew
37Mit-tienitribù,Ġuda,Xmun,Samwel,Adaew,Mattatija, Esklemija
38Mit-tielettribù,Neħemija,Ġużeppi,Teodosju,Baseas, Ornias,Dakis.
39Mir-raba’tribù,Ġonatan,Abraew,Eliżew,Ananija, Kabrija
40Mill-ħamestribù,Iżakk,Ġakobb,Ġesù,Sabatew,Xmun, Levi
41Mis-sitttribù,Ġuda,Ġużeppi,Xmun,Żakkarija, Samwel,Selema.
42Mis-seba’tribù,Sabataew,Sedekija,Ġakobb,Iżakk, Ġesija,Nattew
43Mit-tmientribù,Teodosju,Ġason,Ġesù,Teodotu, Ġwanni,Ġonatan
44Mid-disaʼtribù,Teofilu,Abraham,Arsamos,Ġason, Endemija,Danjel.
45Mill-għaxartribù,Ġeremija,Eleazar,Żakkarija,Baneja, Eliżew,Datew
46Mill-ħdax-iltribù,Samwel,Ġużeppi,Ġuda,Ġonatesi, Kabu,Dositew
47Mit-tnax-iltribù,Isaelu,Ġwanni,Teodosju,Arsamos, Abietes,Eżekjel
48Kienutnejnusebgħinb’kolloxDinkienetit-tweġibali Eleazaruħbiebutawgħall-ittratas-sultan
KAPITLU3
Lifihahijadeskrittal-aktarmejdasabiħauexquisiteli qattġietprodottaUkollrigalioħrasinjuri,Interessanti fid-dawlta'skavireċentifl-Eġittu
1Issasenipproċedibiexinwettaqil-wegħdatiegħiunagħti deskrizzjonitax-xogħlijiettal-arti
2Inħadmub’ħilaeċċezzjonali,għaxis-sultanmaħallaxejn barraminnuupersonalmentissorveljalill-ħaddiema individwalment
L-Ittrata’Aristeas
3Għalhekkmasetgħuxiħallubarraxipartimix-xogħol jewitemmuhb'negliġenza.
4L-ewwelnettsenagħtikdeskrizzjonitat-tabella
5Is-sultankienħerqanlidinil-biċċaxogħoltkunta’ dimensjonijieteċċezzjonalmentkbar,uġiegħellijsiru inkjestilill-Lhudfil-lokalitàdwarid-daqstal-mejdali kienetdiġàfit-tempjuta’Ġerusalemm
6Umetaddeskrivewil-kejl,komplajistaqsijekkjistax jagħmelstrutturaakbar
7Uxiwħudmill-qassisinul-Lhudl-oħrawieġbulima kienhemmxejnlijwaqqfu
8Uqallikienħerqanlijagħmilhaħamesdarbietakbar, immabeża’limatkunxinutligħas-servizzitat-tempju.
9Huwaxtaqlil-għotjatiegħumatitqiegħedxbissfittempju,għaxkienikunta’pjaċirfermakbarkiekul-irġielli kellhomid-dmirlijoffrus-sagrifiċċjixierqasetgħu jagħmludanb’modxieraqfuqil-mejdalikienħejjahu
10Maħasebxlikienminħabban-nuqqasta’deheblilmejdata’qabelkienetsaretżgħira,iżdajidherlikien hemm,qal,xiraġunigħaliexkienetmagħmulaminnhadinid-dimensjoni
11Għaxkiekungħatatl-ordni,makienxikunhemm nuqqasta’mezzi
12Għalhekkm’għandniexniksrujewimmorrulilhinn mill-kejlxieraq.
13Fl-istessħinordnalhombiexjużawil-foromkollhatalarti,għaxkienraġelbl-aktarkunċettigħoljinun-natura kienetżejniehb’immaġinazzjoniqawwijalippermettietlu jimmaġinad-dehralikienetsetippreżentax-xogħollest
14Huwataordnijietukoll,biexfejnmakienxhemm istruzzjonijietstabbilitifl-IskritturaLhudija,kolloxgħandu jsirsabiħkemmjista’jkun
15Metangħatawistruzzjonijietbħaldawn,dawnkellhom jiġuesegwitibl-eżatt.
16Għamlul-mejdażewġkubititwila,kubituwiesa’,u kubituunofsgħoli,ugħamluhaminndehebpurusolidu
17Dakliqedniddeskrivimakienxdehebirqiqimqiegħed fuqpedamentieħor,iżdal-istrutturakollhakienet magħmulaminndehebmassiviwweldjatflimkien
18Ugħamlubordurawiesgħaidmadwarha.
19Ukienhemmkurunamagħmulaminnxogħoltal-mewġ, imnaqqxafir-riljievfil-formata’ħbulamaħdumab’mod meraviljużfuqit-tlietnaħattagħha.
20Għaxkientrijangolarifil-formaul-istiltax-xogħolkien eżattamentl-istessfuqkullnaħa,ugħalhekkikunuminn fejnikunumdawrin,ippreżentawl-istessdehra.
21Miż-żewġnaħattaħtil-bordura,diklikienetniżletsalmejdakienetbiċċaxogħolsabiħaħafna,iżdakienetin-naħa ta’barraliġibdetil-ħarsatal-ispettatur
22Issat-tarfta’fuqtaż-żewġnaħat,billikienelevat,kien jaqta’peressli,kifgħidna,ix-xiferkienbitlietnaħat,minn kwalunkweperspettivawieħedjersaqlejh.
23Ukienhemmsaffita’ħaġarprezzjużfuquf’nofsixxogħoltal-ħabelimnaqqax,ukienuminsuġinma’xulxin b’mezzartistikuinimitabbli
24Għalraġunijietta’sigurtà,dawnkollhaġewimwaħħlin b’labartad-dehebliddaħħluf’perforazzjonijietfil-ġebel.
25Mill-ġnubkienumwaħħlinflimkienb’irbitbiex iżommuhomsodi
26Fuqil-partitat-tarfmadwaril-mejdalikienimxaqleb'il fuqujilħaql-għajnejn,kienhemmmaħdumdisinnta'bajd f'ġebelprezzjuż,imnaqqaxb'modelaboratminnbiċċa
kontinwata'xogħolf'riljievimnaqqax,magħqudinmillqribflimkienmadwaril-mejdakollha.
27Utaħtil-ġebellikienġierranġatbiexjirrappreżentalbajd,l-artistigħamlukurunalifihakulltipta’frott,lifilquċċatatagħhakellhagruppita’għenebuwidnejntalqamħ,ukolltamalutuffieħ,urummienuaffarijietsimili, irranġatib’modlijidher
28Danil-frottkienmagħmulminnġebelprezzjuż,talistesskulurbħall-frottinnifsuukienujorbtuhommat-truf madwaril-ġnubkollhatal-mejdab’faxxatad-deheb
29Uwaralitpoġġietil-kurunatal-frott,taħthaddaħħal disinnieħorta’bajdf’ġebelprezzjuż,uxogħolieħorta’ skanalaturiuintaljati,sabiexiż-żewġnaħattal-mejda setgħujintużaw,skontix-xewqattas-sidienugħaldinirraġunix-xogħoltal-mewġut-tarfġewestiżisasaqajnilmejda.
30Għamluuwaħħlutaħtil-wisa’kollhatal-mejdapjanċa massivaħoxnaerba’swaba’,sabiexis-saqajnikunujistgħu jiddaħħlufiha,umwaħħlasewb’labarlijidħluf’sokitstaħt it-tarf,sabiexin-niesikunujistgħujużawkwalunkwenaħa tal-mejdalijippreferu
31Għalhekkdeherċarlix-xogħolkienmaħsubbiex jintużabikwalunkwemod
32Fuqil-mejdannifishanaqqxu‘maeandru,’b’ġebel prezzjużlijoħroġf’nofsu,rubiniużmeraldiuoniċiwkollu ħafnatipioħrata’ġebellijispikkawfis-sbuħija
33Uħdejnil-'maeander'kienhemmbiċċaxibkamill-isbaħ, ligħamletiċ-ċentrutal-mejdajidherqisuformata' romboide,ufuqhakieninħademkristalluambra,kifinhu magħruf,lipproduċaimpressjoniinkomparabblifuqdawk likienuqedjarawh.
34Għamlusaqajnil-mejdab’irjusbħalġilji,tantlidehru bħalġiljimxaqilbintaħtil-mejda,ul-partijietlikienu jidhrukienujirrappreżentawweraqlikienuweqfin.
35Il-bażitas-sieqfuql-artkienettikkonsistiminnrubinu kienettkejjelil-wisa’ta’idgħoljamadwarhakollha 36Kellud-dehrata’żarbunukienwiesa’tmienswaba’.
37Fuqukienettistrieħil-meddakollhatas-sieq
38Ugħamlus-sieqtidherqishal-liednatikbermill-ġebla, minsuġabl-akanthusumdawrab’dieljalidawwrithabi gruppita’għeneb,likienumaħdumafil-ġebel,sal-partita’ fuqtas-sieq
39L-erba’saqajnkollhakienumagħmulafl-istessstil,u kolloxkienmaħdumumwaħħalb’tantsengħa,uħilau għarfientantnotevolintużawbiexjagħmluhverugħannatura,limetal-arjakienettitħawwadminnnifsta’riħ,ilweraqkienujiċċaqalqu,ukolloxkienimfassalbiex jikkorrispondimar-realtàattwalilikienjirrappreżenta.
40Ugħamlul-wiċċtal-mejdafitlietpartijietbħaltriptiku, ukienumwaħħlinflimkienb’talimodudenbhomflimkien b’spigotstulil-wisa’kollhatax-xogħol,lil-laqgħatalġonotmasetgħetxtidherjewsaħansitratinstab.
41Il-ħxunatal-mejdamakinitxinqasminnnofskubitu,u għalhekkix-xogħolkollużgurlisewaħafnatalenti
42Għaxperesslis-sultanmariedxiżidmad-daqstagħha, nefaqfuqid-dettaljil-istesssommata’fluslikienettkun meħtieġakiekul-mejdasetgħettkunta’dimensjonijiet akbar
43Ukolloxtlestaskontil-pjantiegħu,b’modmill-aktar meraviljużunotevoli,b’artiinimitabbliusbuħija inkomparabbli
L-Ittrata’Aristeas
19Wassluniaktarminnerba’furlongs’ilbarramill-beltu talbuninħares’lisfellejnpostpartikolariunisma’l-ħossli kienisirmetal-ilmijietjiltaqgħu,ub’hekkid-daqskbirtalġibjunisarevidentigħalija,kifdiġàġieindikat.
20Il-ministerutal-qassisinhuwaf’kullmodlimajistax jinqabeżkemmgħas-saħħafiżikatiegħukifukollgħasservizzordnatusiekettiegħu
21Għaxkollhajaħdmuminnjeddhom,għalkemmdan jinvolviħafnasforziebes,ukullwieħedgħanduxogħol speċjaliassenjatlilu
22Is-servizzjitkomplamingħajrinterruzzjonixiwħud jipprovdul-injam,oħrajniż-żejt,oħrajnid-dqiqfintalqamħ,oħrajnil-ħwawar;oħrajniġibul-biċċiettal-laħam għall-offertatal-ħruq,ujurugradta’saħħameraviljuż
23Għaxjaqbdubiż-żewġidejnir-riġlejnta’għoġol,kull wieħedminnhomjiżenaktarminnżewġtalenti,u jitfgħuhomb’kullidb’modtal-għaġebfuqil-postgħolitalartaluqattmajitilful-pożizzjonitagħhomfil-postxieraq
24Bl-istessmodil-biċċiettan-nagħaġuwkolltal-mogħoż humameraviljużikemmgħall-piżkifukollgħax-xaħam tagħhom
25Għaxdawk,lix-xogħoltagħhomhu,dejjemjagħżlulbhejjemlihumabladifettuspeċjalmentħoxnin,ub'hekk jitwettaqis-sagrifiċċjuliddeskrivejt
26Hemmpostspeċjalimwarrabgħalihombiexjistrieħufih, fejnjoqogħdudawklihumameħlusamid-dmir
27Metadaniseħħ,dawklidiġàstrieħuuhumalestibiex jerġgħujibdewdmirijiethomiqumuwaħedhomperessli m'hemmħaddlijagħtiordnijietdwarl-arranġamenttassagrifiċċji
28Jirrenjal-aktarsilenzjusħiħtantliwieħedjista’ jimmaġinalimakienhemml-ebdapersunapreżenti, għalkemmfil-fatthemmseba’mittraġelinvolutifixxogħol,minbarral-għaddkbirta’dawklihumaokkupati jġibus-sagrifiċċji
29Kolloxisirb’rispettub’moddenjuta’Allal-kbir
30KonnamistagħġbinħafnametarajnalilEleazarinvolut fil-ministeru,bil-modta’lbiestiegħu,ul-maestàtad-dehra tiegħu,likienetrivelatafil-libsalikienliebesul-ħaġar prezzjużfuqpersunatiegħu.
31Kienhemmqniepentad-dehebfuqil-libsalikienu jilħqusasaqajh,ukienujagħtumelodijapartikolari,ufuq iż-żewġnaħattagħhomkienhemmrummienbifjurivarjati ta’lewnsabiħ
32Huwakienimżejjenb’ċinturinta’sbuħijalitispikka, minsuġbl-isbaħkuluri.
33Fuqsidrukienliebesl-orakluta’Alla,kifinhumsejjaħ, lifuqukienumdaħħlatnax-ilġebla,ta’tipidifferenti, imwaħħlinflimkienbid-deheb,likienfihoml-ismijiettalmexxejjatat-tribujiet,skontl-ordnioriġinalitagħhom,kull waħdatiddib’modindeskrivibblil-kulurpartikolaritagħha
34Fuqrasukienliebestiara,kifinhumsejjaħ,ufuqdin f’nofsġbinuturbaninimitabbli,id-dijademarjalimimlija glorjabl-isemta’Allamnaqqaxb’ittrisagrifuqpjanċataddehebwaraliġieġġudikatdenjulijilbesdawnl-emblemi fil-ministri
35Id-dehratagħhomħolqottantstagħġibukonfużjonifilmoħħliġagħletlilwieħediħossulikiendaħalfil-preżenza ta’raġellikienjappartjenigħaldinjadifferenti
36Jienakonvintlikullminjieħusehemfl-ispettakluli ddeskrivejtsejimtelab’stagħġibustagħġibindescrivibbli
usejkunprofondamentaffettwatf’moħħumal-ħsiebtalqdusijalihijamarbutama’kulldettalltas-servizz.
37Immasabiexniksbuinformazzjonisħiħa,tlajnafilquċċatataċ-ċittadellafil-qribuħarisnamadwarna.
38Jinsabf’postgħoliħafna,uhuwamsaħħaħb’ħafna torrijiet,linbnewsal-quċċatanett,minnġebelenormi,bilgħan,kifġejnainfurmati,lijgħassul-konfinitat-tempju, sabiexjekkikunhemmattakk,jewinsurrezzjonijewattakk mill-għadu,ħaddmajkunjista’jisforzadħulġewwal-ħitan lijdawrut-tempju
39Fuqit-torrijiettaċ-ċittadellakienhemmmagnitalgwerrautipidifferentita’magni,ul-pożizzjonikienet ħafnaogħlamiċ-ċirkuta’swarlisemmejt.
40It-torrijietkienumħarsawkollminnirġiell-aktarfdatili kienutawl-akbarprovatal-lealtàtagħhomlejnpajjiżhom 41Dawnl-irġielqattmatħallewjitilqumiċ-ċittadella,ħlief fil-jiemtal-festaudakinharbissfigruppi,ulanqasma ħallewlilxibarranijidħolfiha
42Kienuwkollattentiħafnametakienjiġixikmandmilluffiċjalkapbiexiħallililxiviżitaturijidħlujispezzjonaw il-post,kifgħallmitnal-esperjenzatagħnastess
43Kienuriluttantiħafnalijħallunanidħlugħalkemm konnabissżewġtirġielblaarmibiexnarawl-offertatassagrifiċċji
44Usostnewlikienumarbutab’ġuramentmetal-fiduċja ġietfdatalilhom,għaxkollhakienuħalfuukienumarbuta lijwettqul-ġuramentb’modsagrusal-ittra,ligħalkemm kienuħamesmittfin-numrumakinuxsejħalluaktarminn ħamesirġieljidħluf’daqqa
45Iċ-ċittadellakienetil-protezzjonispeċjalitat-tempjuulfundaturtagħhakiensaħħaħhab’tantsaħħabiexsetgħet tipproteġihb’modeffiċjenti
KAPITLU5
Deskrizzjonital-beltul-kampanjaQabbelil-Vers11malkundizzjonijiettal-lum.Il-versi89-41jurukifl-antiki jistmawstudjużuġentlom
1Id-daqstal-belthuwata’dimensjonijietmoderati
2Għanduċirkonferenzata’madwarerbgħinfurlong,safejn wieħedseta’jikkonġetta
3Għandut-torrijiettiegħurranġatif'formata'teatru, b'toroqewleninlijwasslubejniethomissal-inkroċjutattorrijiett'isfelhuwaviżibbliiżdadawktat-torrijietta'fuq humaaktarfrekwentati
4Għaxl-arttitla’’lfuq,ladarbal-belthijamibnijafuq muntanja
5Hemmukolltaraġlijwassalgħat-toroqlijaslu,uxinies dejjemjitilgħu,uoħrajnjinżluujżommukemmjista’ jkun’ilbogħodminnxulxinfit-triqminħabbadawkli humamarbutabir-regolitas-safa,biexmajmissuxxiħaġa limhixpermessa.
6Makienxmingħajrraġunilil-fundaturioriġinalital-belt bnewhafiproporzjonijietxierqa,għaxkellhomgħarfien ċardwarx’kienmeħtieġ
7Għaxil-pajjiżhuvastusabiħ 8Xipartijietminnhahumaċatti,speċjalmentid-distrettili jappartjenulis-Samarija,kiftissejjaħ,ulijmissumal-art tal-Idumjani,partijietoħrahumamuntanjużi,speċjalment dawklihumakontigwimal-arttal-Lhudija.
L-Ittrata’Aristeas
9Għalhekkin-nieshumaobbligatilijiddedikawruħhom għall-agrikolturaul-kultivazzjonital-ħamrijasabiexb'dan il-modikollhomprovvistaabbundantita'għelejjel
10B’danil-modtitwettaqil-kultivazzjonita’kulltipu jinħasadħsadabbundantifl-artkollhamsemmijahawnfuq.
11L-iblietlihumakbarujgawduprosperitàkorrispondenti humapopolatisew,iżdajittraskurawid-distrettitalkampanja,peresslil-bnedminkollhahumainklinatilejn ħajjata’tgawdija,għaxkulħaddgħandutendenzanaturali lejnit-tfittxijagħall-pjaċir
12L-istessħaġaġratf’Alessandrija,litisboqil-blietl-oħra kollhafid-daqsul-prosperità
13In-niestal-kampanjabilliemigrawmid-distrettiruraliu stabbilewruħhomfil-beltġabudiżreputazzjonigħallagrikoltura:ugħalhekkbiexmajħallihomxjoqogħdufilbelt,is-sultanħareġordnijietbiexmajibqgħuxfihagħal aktarminngħoxrinjum
14Ubl-istessmodtalill-imħallfinstruzzjonijietbil-miktub, lijekkkienmeħtieġlitinħareġċitazzjonikontraxiħaddli kienjgħixfil-kampanja,il-każkellujiġideċiżfiżmien ħamestijiem
15Uperessliqiesil-kwistjonibħalawaħdata’importanza kbira,ħatarukolluffiċjalilegaligħalkulldistrettflimkien mal-assistentitagħhom,sabiexil-bdiewaul-avukati tagħhommajkunuxjistgħu,fl-interessitan-negozju, ivojtawil-maħżental-belt,jiġifieri,mill-prodotttal-biedja
16Ippermejtdinid-digressjonigħaliexkienEleazarli indikab’modċarħafnal-puntiliġewimsemmija.
17Għaxkbirahijal-enerġijalijonfqufuqil-ħrittalħamrija
18Għaxl-arthijamiżrugħab’ħafnasiġartaż-żebbuġ, b’uċuħtar-raba’tal-qamħutal-legumi,bid-dwieliwkoll,u hemmabbundanzata’għasel
19Tipioħrata’siġartal-frottutamarmajgħodduxmeta mqabblama’dawn
20Hemmbhejjemta’kullxortafikwantitajietkbaru mergħaabbundantigħalihom.
21Għalhekkjirrikonoxxubir-raġunlid-distrettitalkampanjajeħtieġupopolazzjonikbira,ur-relazzjonijiet bejnil-beltul-irħulahumarregolatikifsuppost.
22Kwantitàkbirata’ħwawaruħaġarprezzjużudeheb tinġiebfil-pajjiżmill-Għarab
23Għaxil-pajjiżhuwaadattatsewmhuxbissgħallagrikolturaiżdawkollgħall-kummerċ,ul-belthijarikkaflartiumajonqoshaxejnmill-merkanzijalitinġiebminn naħagħall-oħratal-baħar.
24Għandhaportijietadattatiukomdiwisqf'Askalon, Ġoppa,uGaża,kifukollf'Ptolemaislitwaqqfetmir-Reu għandhapożizzjoniċentralimetamqabblamal-postijietloħramsemmija,peresslimhix'ilbogħodminnxiwieħed minnhom
25Il-pajjiżjipproduċikolloxbl-abbundanza,peressli huwamsoqqisewf'kulldirezzjoniuprotettsewmillmaltempati
26Ix-xmaraĠordan,kifinhumsejjaħ,liqattmatinxef, tgħaddiminnġol-art
27Oriġinarjamentil-pajjiżkienfihmhuxinqasminn60 miljunacregħalkemmwaral-popliġiriengħamlu inkursjonijietkontrihu600,000raġelġewstabbilitifih f'irziezetta'mittacrekullwieħed.
28Ix-xmarabħan-Niltitla’fiżmienil-ħsadutisqiporzjon kbirmill-art
29Qribid-distrettlijappartjenilin-niesta’Ptolemais joħroġf’xmaraoħraudintoħroġfil-baħar.
30Torrantioħratal-muntanji,kifinhumamsejħin,jinżlu fil-pjanuraujdawrul-partijietta’madwarGażaud-distrett ta’Asdod.
31Il-pajjiżhuwamdawwarb'ċintnaturaliuhuwadiffiċli ħafnabiexjiġiattakkatumajistaxjiġiassaltatminnforzi kbar,minħabbal-mogħdijietdojoq,b'ħitanimdendlinfuqlirdumijietul-wiedfondi,ul-karattruimħattebtar-reġjuni muntanjużilijdawrul-artkollha
32Qalulnalimill-muntanjiġiriental-Arabjakienujinkisbu r-ramul-ħadidqabel
33Madankollu,dantwaqqaffiżmienil-ħakmaPersjana, peresslil-awtoritajietta’dakiż-żmienxerrdurapportfalz lix-xogħolfil-minjierikieninutliugħalisabiex jipprevjenulipajjiżhomjinqeredmill-minjierif’dawniddistrettiupossibilmentjittieħedmingħandhomminħabbalħakmaPersjana,peresslibl-għajnunata’danir-rapport falzsabuskużabiexjidħlufid-distrett.
34Issa,għażiżħijaPhilocrates,tajtekl-informazzjoni essenzjalikollhadwardanis-suġġettfil-qosor
35Seniddeskrivix-xogħoltat-traduzzjonifis-segwitu.
36Il-Qassisil-Kbirgħażelirġielbl-aqwakarattruublogħlakultura,kifwieħedjistennamin-niselnobbli tagħhom.
37KienurġiellimhuxbisskienukisbuprofiċjenzafilletteraturaLhudijaiżdakienustudjawbir-reqqawkolldik tal-Griegi.
38Għalhekkkienukwalifikatib'modspeċjalibiexiservu fl-ambaxxatiuwettqudanid-dmirkullmetakienmeħtieġ
39Humakellhomfaċilitàkbiragħalkonferenziugħaddiskussjonita’problemikonnessimal-liġi
40Humaħaddnut-triqtan-nofsudinhijadejjeml-aħjar triqligħandhatiġisegwita.
41Humaċaħdul-manjieriħoroxumhuxraffinati,iżda kienugħalkollox'ilfuqmill-kburijauqattmaassumew arjata'superjoritàfuqħaddieħor,ufil-konverżazzjoni kienulestilijisimgħuujagħtutweġibaxierqagħalkull mistoqsija
42Ulkollosservawdinir-regolabir-reqqaukienuħerqana fuqkolloxlijegħlbulilxulxinfl-osservanzatagħhaulkoll kienudenjital-mexxejtagħhomutal-virtùtiegħu
43Uwieħedseta’josservakemmkienujħobbulilEleazar minħabban-nuqqasta’riedatagħhomlijinqalgħuminnuu kemmkieniħobbhom
44Minbarral-ittralikiteblis-sultandwarir-ritorntagħhom fis-sigurtà,huwatalabukolllilAndreasbil-ħerqabiex jaħdemgħall-istessgħanuħeġġiġniwkollbiexngħinblaħjarmodlinista’
45Ugħalkemmwegħednalinagħtul-aħjarattenzjoni tagħnalill-kwistjoni,huwaqallikiengħadumnikketħafna, għaxkienjaflis-sultan,mit-tjubijatan-naturatiegħu,kien iqisubħalal-ogħlaprivileġġtiegħu,kullmetakienjisma’ b’raġellikiensuperjurigħalsħabufil-kulturaul-għerf,li jsejjaħlufil-qortitiegħu
46Għaxsmajtqawlsabiħtiegħulijgħidlibillijżgurali jkollumadwaruniesġustiugħaqlin,kienjiżgural-akbar protezzjonigħas-saltnatiegħu,peressliħbiebbħaldawn kienujagħtuhblariżervil-aktarparirita’benefiċċju
47Ul-irġielliissakienuqedjintbagħtuluminnEleazarbla dubjukellhomdawnil-kwalitajiet
L-Ittrata’Aristeas
48Uspisskienjasserixxitaħtġuramentliqattmakiense jħallilill-irġielimorrujekkkiensempliċementxiinteress privattiegħulikienjikkostitwixxil-motivewlieniimma kiengħall-vantaġġkomunitaċ-ċittadinikollhalikienqed jibgħathom.
49Għax,spjega,il-ħajjatajbatikkonsistifiż-żammataddispożizzjonijiettal-liġi,udanil-għanjinkisebħafnaaktar bis-smigħmillibil-qari.
50Minndinuminnstqarrijietoħrasimilikienċarx’kienu s-sentimentitiegħulejhom
KAPITLU6
Spjegazzjonijiettad-drawwiettan-nieslijuruxitfisserilkelma"MhuxNadif"L-essenzaul-oriġinitat-"Twemmin f'Alla."Versi48-44jagħtudeskrizzjonipittoreskatadDivinitàtal-fiżjoloġija
1Ta’mininsemmifil-qosorl-informazzjonilitanabi tweġibagħall-mistoqsijiettagħna.
2Għaxnissoponiliħafnaniesiħossukurżitàdwarxiwħud mid-dispożizzjonijiettal-liġi,speċjalmentdawkdwarillaħamux-xorbul-annimalimeqjusabħalamhuxnodfa.
3Metastaqsejnagħaliex,ladarbahemmformawaħdabiss ta’ħolqien,xiannimalijitqiesubħalamhuxnodfagħallikel,uoħrajnmhuxnodfaankegħall-mess(għax għalkemmil-liġihijaskruplużafuqħafnapunti,hija speċjalmentskruplużafuqkwistjonijietbħaldawn)bedattweġibatiegħukifġej:
4“Tosserva,”qal,“x’effettjipproduċufuqnal-modita’ ħajjatagħnaul-assoċjazzjonijiettagħna;billijassoċjaw ruħhommal-ħżiena,in-niesjaqbdul-ħażentagħhomujsiru miżerabblimatulħajjithom;immajekkjgħixumal-għorrief ul-għaqlin,isibul-mezzibiexjaħarbumill-injoranzau jbiddluħajjithom.”
5Il-leġiżlaturtagħnal-ewwelnettstabbilixxal-prinċipji tal-pjetàut-tjiebauinkulkahompuntb'punt,mhuxbiss permezzta'projbizzjonijietiżdawkollbl-użuta'eżempji, billiweral-effettita'ħsaratad-dnubul-kastigiinfliġġiti minnAllafuqil-ħatja
6Għaxhuweral-ewwelnettlihemmAllawieħedbissuli l-qawwatiegħutidherfl-universkollu,ladarbakullpost huwamimlibis-sovranitàtiegħuuxejnmill-affarijietli jsirufis-sigrietmill-bnedminfuql-artmajaħrabmillgħarfienTiegħu
7Għaxkullmajagħmelbniedemukullmagħandujiġri fil-futurhumamanifestigħalih.
8Billiħademdawnil-veritajietbir-reqqauwarali għamilhomċari,weraliankejekkraġeljaħseblijagħmel il-ħażenbiexmansemmuxlifil-fattjagħmlu,ma jaħrabxmillijinqabad,għaxgħamilhaċaralil-qawwata’ Allakienettippersistifil-liġikollha
9Mill-punttat-tluqtiegħu,huwakomplajurilil-umanità kollhaħliefaħnatemmenfl-eżistenzata’ħafnaallat, għalkemmhumastesshumaħafnaaktarqawwijamillesserilijqimugħalxejn
10Għaxmetajkunugħamlustatwital-ġebelutal-injam, jgħidulihumax-xbihatta’dawklivvintawxiħaġautli għall-ħajjaujqimuhom,għalkemmgħandhomprovaċarali magħandhoml-ebdasentiment
11Għaxikuniblahgħalkolloxliwieħedjaħseblixiħadd sarallabis-saħħatal-invenzjonijiettiegħu
12Għaxl-inventurisempliċementħaduċertioġġettidiġà maħluqaubilligħaqqduhomflimkien,urewlikellhom utilitàġdida:maħolquxhumastessis-sustanzatal-ħaġa,u għalhekkhijaħaġafiergħaubolohlin-niesjagħmluallat mill-bnedminbħalhom.
13Għaxfiżmiennahemmħafnalihumaħafnaaktar inventiviuħafnaaktarmgħallminmill-irġielta’żmienilqedemliġewallati,umadankolluqattmakienujiġubiex iqimuhom
14Dawkliħolquuawturita’dawnil-mitijaħsbulihuma l-aktargħorrieffostil-Griegi
15Għaliexgħandnabżonnnitkellmudwarniesoħra infatwati,Eġizzjaniusimili,lijpoġġul-fiduċjatagħhom fuqbhejjemselvaġġiuħafnatipita’ħlejjaqlijitkaxkruu bhejjem,ujqimuhom,ujoffrulhomsagrifiċċjikemmwaqt lijkunuħajjinkifukollmetamejtin?
16Issal-Leġiżlaturtagħna,billikienraġelgħaqliumogħni b’modspeċjaliminnAllabiexjifhemkollox,ħaħarsa komprensivalejnkulldettallpartikolari,udawwarna b’swarimpenetrabbliuħitantal-ħadid,sabiexma nitħalltuxma’xiwieħedmill-ġnusl-oħra,iżdanibqgħu safjafil-ġisemufir-ruħ,ħielsaminnkullimmaġinazzjoni fiergħa,inqimulilAllawieħedliJista’Kollox’ilfuqmillħolqienkollu
17Għalhekkil-qassisinewleninEġizzjani,waraliħarsu bir-reqqaf’ħafnakwistjonijiet,ubillikienukonxjitalaffarijiettagħna,isejħulna“rġielta’Alla”
18Danhutitlulimajappartjenixlill-bqijatal-bnedmin immabisslildawklijqimulill-Allaveru
19Il-bqijamhumiexbnedminta’Alla,immatal-ikeluxxorbul-ilbies.
20Għaxid-dispożizzjonikollhatagħhomtwassalhombiex isibufaraġf’dawnl-affarijietlimajitqiesubħalaxiħaġa kbira,iżdafl-affarijietkollhatagħhom.
21Fostin-niestagħnabħaldawn,ħajjithomkollhalkonsiderazzjoniewlenijatagħhomhijas-sovranitàta’Alla 22Għalhekk,biexmaniġuxkorrottiminnxiħaġa abominabbli,jewbiexħajjitnamatiġiximħassraminn komunikazzjonijietħżiena,hudawwarnaminnkullnaħa b’regolita’safa,billijaffettwabl-istessmoddaklinieklu, jewnixorbu,jewimmissu,jewnisimgħu,jewnaraw 23Għaxgħalkemm,b'modġenerali,l-affarijietkollha humal-istessfil-kostituzzjoninaturalitagħhom,peressli humakollhammexxijamill-istessqawwa,madankollu hemmraġuniprofondaf'kullkażindividwaligħaliex nastjenumill-użuta'ċertiaffarijietungawdul-użukomuni ta'oħrajn
24Għall-finijietta’illustrazzjonisengħaddifuqpuntjew tnejnunispjegahomlok
25Għaxm’għandkomxtaqgħufl-ideadegradantilikien minħabbar-rispettlejnil-ġriedenul-ballottriuaffarijiet oħrabħaldawnliMosèfassalil-liġijiettiegħub’tant attenzjonikbira
26Dawnl-ordinanzikollhasarugħall-finitat-tjiebabiex jgħinufit-tfittxijagħall-virtùul-perfezzjonamenttalkarattru
27Għaxl-għasafarkollhalinużawhumamanswiudistinti mill-indafatagħhom,billijiekludiversitipita’qmuħu legumi,bħalpereżempjul-ħamiem,il-gamiem,il-ġurati,ilperniċi,il-wiżżukoll,ul-għasafarl-oħrakollhata’dinilklassi
L-Ittrata’Aristeas
28Immal-għasafarlihumapprojbitissibhomselvaġġiu karnivori,lijattakkawlill-oħrajnbis-saħħaligħandhom,u jiksbul-ikelb’modkrudilibillijikkaċċjawl-għasafar mansuetielenkatihawnfuq.
29Umhuxhekkbiss,immajaħtfuħriefugidjien,u jweġġgħuwkolllill-bnedmin,kemmmejtinkifukollħajjin, ugħalhekkbillisemmihommhuxnodfa,tasinjalpermezz tagħhomlidawk,għalihomilġietordnatal-leġiżlazzjoni,iridujipprattikawit-tjieba f’qalbhomumajittarrizzawxlilħaddbillijistrieħufuqissaħħatagħhomstessulanqasjisirquhomminnxejn,iżda jmexxul-korsta’ħajjithomskontil-ġustizzja,sewwasew bħalmal-għasafarmansuetti,diġàmsemmija,jikkunsmaw it-tipidifferentita’legumilijikbrufuql-artuma jittarrizzawxgħall-qerdata’familjarihomstess
30Il-leġiżlaturtagħnagħallimnagħalhekklihuwa b'metodibħaldawnlijingħatawindikazzjonijietlillgħorrief,ligħandhomikunuġustiumajwettquxejnbilvjolenza,ujoqogħduluramillijeżerċitawtirannijafuq ħaddieħorbillijistrieħufuqis-saħħatagħhomstess
31Għaxladarbamhuxxieraqliwieħedimissannimali mhuxnodfabħaldawn,kifissemmew,minħabbaddrawwietpartikolaritagħhom,m’għandniexnieħdukull prekawzjonibiexil-karattritagħnastessmajinqerduxblistessmod?
32Għalhekkir-regolikollhalistabbilixxafir-rigwardta’ daklihupermessfil-każta’dawnl-għasafaruannimali oħra,huwappromulgahombil-għanlijgħallimnalezzjoni morali
33Għaxid-diviżjonitan-nagħalus-separazzjonitaddwieferhumamaħsubabiexjgħallmunalirridu niddistingwubejnl-azzjonijietindividwalitagħnabil-għan linipprattikawil-virtù
34Għaxis-saħħata’ġisimnakolluul-attivitàtiegħu jiddependufuqspallejnauriġlejna
35Għalhekkiġegħelnanirrikonoxxulirridunwettqulazzjonijietkollhatagħnab'diskriminazzjoniskontlistandardtat-tjieba,-speċjalmentgħaliexġejnaseparati b'moddistintmill-bqijatal-umanità
36Għaxil-biċċal-kbiratal-irġiell-oħrajniġġsulilhom infushomb’relazzjonijietsesswalimhuxxierqa,ub’hekk jagħmluħażenkbir,upajjiżiublietsħaħjiftaħrub’dawn il-vizzji.
37Għaxmhuxbissikollhomx’jaqsmuma’l-irġielimma wkolliniġġsulilommijiethomstessusaħansitralil uliedhombniet.
38Immaaħnanżammnaseparatiminndnubietbħaldawn
39Un-niesliġewseparatibil-modimsemmihawnfuq humawkollkaratterizzatimil-Leġiżlaturbħalali għandhomid-dontal-memorja
40Għaxl-annimalikollha"ligħandhomsaqajnmaqsumin ujomogħdu"jirrappreżentawgħall-inizjatis-simbolutalmemorja
41Għaxl-attlitomgħodil-laħammhuxejnħliefit-tifkira tal-ħajjaul-eżistenza
42Għaxil-ħajjanormalmenttiġisostnutapermezztal-ikel, ugħalhekkiħeġġiġnafl-Iskritturawkollb’dawnil-kelmiet: “Żgurlitiftakarfil-Mulejligħamelfikdawkl-affarijiet kbarumeraviljużi”
43Għaxmetajkunumaħsubakifsuppost,ikunu manifestamentkbaruglorjużi;l-ewwelil-kostruzzjonitalġisemud-dispożizzjonital-ikelus-separazzjonita’kull
riġelindividwaliu,għalaktar,l-organizzazzjonitas-sensi, l-operazzjoniul-movimentinviżibblital-moħħ,il-ħeffa tal-azzjonijietpartikolaritiegħuul-iskopertatiegħutal-arti, jururiżorsiinfiniti.
44Għalhekkiħeġġiġnaniftakrulil-partijietimsemmija hawnfuqjinżammuflimkienmill-qawwadivinab'ħila kbira
45Għaxhummarkakullżmienupostbiexniftakru kontinwamentf’Allalijaħkemujħarisna
46Għaxfil-kwistjonital-ikelux-xorbjitlobnalil-ewwel noffrusehembħalasagrifiċċjuumbagħadingawdul-ikla tagħnaminnufih
47Barraminnhekk,fuql-ilbiestagħnatanasimboluta’ tifkira,ubl-istessmodordnalnabiexinpoġġul-orakli divinifuqil-bibienul-bibientagħnabħalatifkirata’Alla 48Ufuqidejnawkoll,hujordnaespressamentlis-simbolu jitwaħħal,ujurib’modċarligħandnanwettqukullattfittjieba,niftakrufil-ħolqientagħnastess,ufuqkolloxfilbiża’ta’Alla.
49Huwajappellawkolllill-irġiel,metajimteddubiex jorqduujerġgħujqumu,biexjimmeditawfuql-għemejjel ta’Alla,mhuxbissbil-kliem,iżdabillijosservawb’mod distintil-bidlaul-impressjoniprodottafuqhom,metajkunu sejorqdu,uwkollil-qawmientagħhom,kemmhijadivina uinkomprensibblil-bidlaminnwieħedminndawnl-istati għall-ieħor
50L-eċċellenzatal-analoġijafir-rigwardtaddiskriminazzjoniul-memorjaissaġietindikatalilek,skont l-interpretazzjonitagħnatan-"difermaqsumut-tomgħod tal-qżieqeż"
51Għaxil-liġijiettagħnamatfassluxbl-addoċċjewskont l-ewwelħsiebkażwaliliġief’moħħna,iżdabil-għantalveritàul-indikazzjonitar-raġuniretta
52Għaxpermezztad-direzzjonijietlijagħtinadwarl-ikelu x-xorbukażijietpartikolarita’mess,iħeġġiġnabiexla nagħmluulanqasnisimgħuxiħaġablaħsiebulanqasbiex nirrikorrugħall-inġustizzjabl-abbużtal-potertar-raġuni.
53Fil-każtal-annimaliselvaġġiwkoll,l-istessprinċipju jista'jinstab
54Għaxil-karattrutal-ballottrautal-ġriedenuannimali bħaldawn,lihumamsemmijaespressament,huwa distruttiv
55Il-ġriedeniniġġsuujagħmluħsaralilkollox,mhuxbiss għall-ikeltagħhomstessiżdasaħansitrasal-puntlijagħmlu assolutamentinutligħall-bniedemdakkollulijiġifi triqthombiexjagħmluħsara.
56Il-klassital-ballottrawkollhijapartikolari:għax minbarradaklintqal,għandhakaratteristikalitniġġes: Tikkonċepixximill-widnejnutiledmill-ħalq
57Uhuwagħaldinir-raġuniliprattikasimilihija ddikjaratamhuxnadifafl-irġiel
58Għaxbillijinkorporawfid-diskorsdakkollulijirċievu minnwidnejhom,jinvolvuliloħrajnfil-ħażenuma jagħmluximpuritàordinarja,billihumastesshuma mniġġsagħalkolloxbit-tinġistal-impietà
59Us-sultantiegħek,kifġejnainfurmati,jagħmelsewwa metajeqredirġielbħaldawn.’
60Imbagħadgħedt‘Nissoponiliqedtfisserl-informaturi, għaxhukontinwamentjesponihomgħaltorturiugħal foromta’mewtbl-uġigħ.’
L-Ittrata’Aristeas
61“Iva,”wieġeb,“dawnhumal-irġielliqednitkellem dwarhom;għaxlitoqgħodattentgħall-qerdatal-bnedmin hijaħaġamhuxqaddisa”
62Ul-liġitagħnatipprojbixxilinagħmluħsaralilxiħadd labil-kliemulanqasbl-għemil.
63Ir-rakkontqasirtiegħita’dawnil-kwistjonijietmessu kkonvinċiekomlir-regolamentikollhatagħnatfasslubilgħantas-sewwa,ulixejnmaġiepromulgatfl-Iskritturabla ħsiebjewmingħajrraġunidovuta,iżdal-iskoptagħhahuli tippermettilnamatulħajjitnakollhaufl-azzjonijietkollha tagħnanipprattikawis-sewwaquddiemil-bnedminkollha, billiniftakruf’AllaliJista’Kollox
64Ugħalhekkdwarikeluaffarijietmhuxnodfa,ħlejjaqli jitkaxkru,ubhejjemselvaġġi,is-sistemakollhatimmira lejnit-tjiebaurelazzjonijietġustibejnbniedemubniedem'
65Deherliligħameldifiżatajbafuqil-puntikollha;għax fir-rigwardukolltal-għoġġielaul-muntuniul-mogħożli jiġuoffruti,qallikienmeħtieġlijittieħdumill-merħlietulmerħliet,ujiġussagrifikatiannimalidomesticiumajiġi offrutxejnselvaġġ,sabiexdawklijoffrus-sagrifiċċji jifhmut-tifsirasimbolikatal-leġiżlaturumajkunuxtaħtlinfluwenzata’kuxjenzaarroganti.
66Għaxminjoffrisagrifiċċju,jagħmeloffertawkollta’ ruħustessfl-istatkollutagħha
67Naħseblidawnid-dettaljifir-rigwardtad-diskussjoni tagħnajistħoqqilhomjiġurrakkuntati,uminħabbal-qdusija ut-tifsiranaturalital-liġi,ġejtimġiegħelnispjegahomlok b'modċar,Philocrates,minħabbad-devozzjonitiegħek stessgħat-tagħlim
KAPITLU7
Il-waslatal-mibgħutabil-manuskritttal-ktiebprezzjużurrigali.Tħejjijietgħalbankettirjali.L-ospitant,hekkkif joqgħodbilqiegħdafuqil-mejda,jinteressalill-mistednin tiegħub'mistoqsijietutweġibietXikummentigħorrief dwaris-soċjoloġija.
1UEleazar,waralioffras-sagrifiċċju,ugħażelilmibgħuta,uħejjaħafnarigaligħas-sultan,bagħatnafilvjaġġtagħnaf’sigurtàkbira.
2UmetawasalnaAlessandrija,is-sultanġiemgħarraf minnufihbil-waslatagħna
3Mallidħalnafil-palazz,jienuAndreassellmnalis-sultan b’qalbtajbautajniehl-ittramiktubaminnEleazar
4Is-sultankienħerqanħafnabiexjiltaqa’mal-mibgħuta,u taordnijietbiexl-uffiċjalil-oħrakollhajitkeċċewulmibgħutajissejħuquddiemuminnufih
5Issadanqanqalsorpriżaġenerali,għaxhuwas-soltuli dawklijiġubiexifittxuudjenzamas-sultandwar kwistjonijietimportantijiġuammessifil-preżenzatiegħu fil-ħamesjum,filwaqtlimibgħutaminnrejietjewbliet importantiħafnabidiffikultàjiksbudħulfil-Qortifitletin jum-iżdadawnl-irġielqieshomdenjita’unurakbar, peressliżammlilsidienhomf’tantstima,ugħalhekk immedjatamentkeċċalildawklil-preżenzatagħhomqieset bħalasuperfluwaukomplajimxisakemmdaħluuseta’ jilqagħhom.
6Metadaħlubir-rigalilikienuntbagħtumagħhomulparċminiprezzjużi,lifuqhomkienetmiktubal-liġibiddehebb'karattriLhud,għaxil-parċminakienetippreparata b'modmeraviljużul-konnessjonibejnil-paġnikienetsaret
b'talimodlimakinitxtidher,is-sultanmallirahombeda jistaqsihomdwaril-kotba.
7Umetaneħħewir-romblimill-għatatagħhomufetħulpaġni,is-sultanbaqa’wieqafgħalżmientwilumbagħad inxteħetquddiemumadwarseba’darbiet,uqal:
8“Nirringrazzjakom,ħbiebtiegħi,unirringrazzjalildakli bagħatilkomaktar,ufuqkolloxlilAlla,litiegħuhuma dawnl-orakli.”
9Umetalkoll,il-mibgħutaul-oħrajnlikienupreżenti wkoll,għajtuf’daqqaub’leħenwieħed:‘AllajsalvalisSultan!’infaqa’jibkibil-ferħ
10Għaxl-eżaltazzjonitar-ruħtiegħuus-sensazzjonitalunurkbirlikieningħataluġegħluhjibkiminħabbax-xorti tajbatiegħu
11Huwaordnalhomipoġġur-rombliluraf’posthomu mbagħadwaralisellemlill-irġiel,qal:‘Kiensewwa,irġiel ta’Alla,lil-ewwelnettnagħtiriverenzalill-kotbali għalihomsejjaħtilkomhawnumbagħad,metankun għamiltdan,nestendil-leminijatal-ħbiberijalejkom.
12Kiengħaldinir-raġuniligħamiltdanl-ewwel
13Jienaddeċidejtlidanil-jum,lifihwasalt,għandu jinżammbħalajumkbirugħandujiġiċċelebratkullsena matulħajtikollha
14Jiġriwkolllihuwal-anniversarjutar-rebħanavalitiegħi fuqAntigonus.Għalhekksenkunkuntentliniekolfesta magħkomillum
15“Kullmajkollokbżonntuża,”qal,“għandujkun ippreparatgħalikb’modxieraqugħalijawkollmagħkom.”
16Waraliesprimewil-ferħtagħhom,hutaordnijietbiex jingħatawlilhoml-aqwapostijietħdejniċ-ċittadella,ubiex isirutħejjijietgħall-festa.
17Nikanorsejjaħlill-amministraturil-kbir,Dorotew,li kienl-uffiċjalspeċjalimaħturbiexjieħuħsiebil-Lhud,u ordnalujagħmelit-tħejjijietmeħtieġagħalkullwieħed minnhom
18Għaxdanl-arranġamentkiensarmis-sultanuhuwa arranġamentliqedtarawjinżammsal-lum.
19Għaxdawkil-blietligħandhomdrawwietspeċjalifilkwistjonitax-xorb,l-ikel,ul-irqad,għandhomuffiċjali speċjalimaħturabiexjieħduħsiebil-bżonnijiettagħhom.
20Ukullmetajiġujżurulis-slaten,isirutħejjijietskontiddrawwiettagħhomstess,sabiexmajkunhemml-ebda skumditàlitfixkelit-tgawdijataż-żjaratagħhom.
21L-istessprekawzjonittieħdetfil-każtal-mibgħutaLhud
22IssaDorotew,likienil-patrunmaħturbiexjieħuħsieb il-mistedninLhud,kienraġelkuxjenzjużħafna.
23Il-provvistikollhalikienutaħtil-kontrolltiegħuuli kienumwarrbagħall-akkoljenzata’mistedninbħaldawn, huħareġhomgħall-festa
24Hurranġas-siġġijietf’żewġringieliskontlistruzzjonijiettas-sultan
25Għaxkienordnalubiexiqiegħednofsl-irġielfuqillemintiegħuul-bqijawarajh,sabiexmajiċħadhomxlogħlaunurpossibbli
26Metaqagħdubilqiegħda,tastruzzjonijietlilDorotew biexiwettaqkolloxskontid-drawwietlikienujintużaw fostil-mistedninLhudtiegħu.
27Għalhekkneħħas-servizzital-araldisagriul-qassisinli jagħmlus-sagrifiċċjiul-oħrajnlikienumdorrijinjoffruttalb,usejjaħlilwieħedminna,Eleazar,l-eqdemfostilqassisinLhud,biexjoffrit-talbminflok
L-Ittrata’Aristeas
28Uqamugħameltalbastraordinarja‘JallaAllaliJista’ Kolloxjarrikkik,Osultan,bl-affarijiettajbinkollhaliħalaq ujallajagħtiklilekulilmartekuliluliedekulilsħabekilpussesskontinwutagħhomsakemmtgħixu!’
29Ma’danil-klieminfaqa’applawsqawwiuferrieħili damgħalżmienkonsiderevoli,umbagħaddarugħall-pjaċir tal-festalikienetġietimħejjija
30L-arranġamentikollhagħas-servizzfuqil-mejdatwettqu skontl-ordnita’Doroteu
31Fostl-attendentikienhemmil-paġġirjaliuoħrajnli kellhompostijietta’unurfil-qortitas-sultan
32Billiħal-opportunitàlingħatatminnpawżafil-bankett, is-sultanstaqsalill-mibgħutlikienbilqiegħdafis-siġġutalunur(għaxkienumqassmaskontl-anzjanità),kifseta’ jżommsaltnatublaħsarasat-tmiem?
33Waraliħasebgħalmumentwieġeb,'Tista'tistabbilixxi s-sigurtàtagħhal-aħjarjekktimital-benignitàblawaqfien ta'AllaGħaxjekkturiħnienautagħtikastigiħfieflildawk lijistħoqqilhomskontkifjixirqilhom,intiddawwarhom mill-ħażenutwassalhomgħall-indiema'
34Is-sultanfaħħarit-tweġibaumbagħadstaqsalir-raġelli jmiss,kifseta’jagħmelkolloxgħall-aħjarfl-azzjonijiet kollhatiegħu?
35Uhuwieġeb,“Jekkraġeliżommimġiebaġustama’ kulħadd,dejjemjaġixxisewf’kullokkażjoni,billijiftakar likullħsiebjafAllaJekktieħul-biża’ta’Allabħalal-punt tat-tluqtiegħek,qattmatitlefil-mira”
36Is-sultanfaħħarukolllildanir-raġelgħat-tweġiba tiegħuustaqsalilieħor,kifseta’jkolluħbieblijaħsbuhalistessbħalu?
37Huwieġeb,“Jekkjarawktistudjal-interessital-fololli fuqhomtaħkem,tagħmeltajjeblitosservakifAllajagħtilbenefiċċjitiegħulir-razzaumana,billijipprovdilhomsaħħa uikelukullħaġaoħrafiż-żmienxieraq.”
38Waraliesprimal-qbiltiegħumat-tweġiba,is-sultan staqsalill-mistiedenlijmiss,kifseta’jiksebit-tifħiranketa’ dawklimarnexxilhomxjirbħul-kawżatagħhombilli jagħtiudjenziujagħtiġudizzji?
39Uqal,‘Jekktkunġustf’kliemekma’kulħaddbl-istess moduqattmataġixxib’modinsolentijewtirannikufittrattamenttiegħekta’dawklijagħmlul-ħażenUtagħmel danjekktoqgħodattentgħall-metodulibihjaġixxiAllaIlpetizzjonijietta’dawklijistħoqqilhomdejjemjitwettqu, filwaqtlidawklimajirnexxilhomxjiksbutweġibagħattalbtagħhomjiġuinfurmatipermezzta’ħolmjewġrajjiet dwarx’kienta’ħsarafit-talbiettagħhomuliAllama jolqothomxskontdnubiethomjewil-kobortas-saħħa Tiegħu,iżdajaġixxib’sabarlejhom.’
40Is-sultanfaħħarlir-raġelbil-qalbgħat-tweġibatiegħuu staqsalildaklikienimisshomfl-ordni,kifseta’jkun invinċibblifl-affarijietmilitari?
41Uhuwieġeb,‘Kiekumafadaxgħalkolloxfil-folol tiegħujewfil-forzibelliċitiegħu,iżdasejjaħlilAlla kontinwamentbiexiwassall-impriżitiegħugħalriżultatta’ suċċess,waqtlihustessiwettaqdmirijietukollhafl-ispirtu tal-ġustizzja’
42Billilaqa’dinit-tweġiba,staqsalilieħorkifseta’jsir oġġettta’biża’għall-għedewwatiegħu
43Uhuwieġeb,‘Kiekuwaqtlikieniżommprovvista vastata’armiuforziftakarlidawnl-affarijietma kellhomxsaħħabiexjiksburiżultatpermanentiukonklużiv GħaxankeAllajqanqalil-biża’f’moħħil-bnedminbilli
jagħtimaħfraujagħmelsempliċementwirjatal-kobortalqawwatiegħu.’
44Lildanir-raġelis-sultanfaħħarumbagħadqallill-ieħor, 'X'inhul-ogħlaġidfil-ħajja?'
45Uhuwieġeb,‘BiexinkununafuliAllahus-SidtalUnivers,ulifl-aqwakisbiettagħnamhuxaħnaliniksbussuċċessiżdaAllalibil-qawwatiegħujġibkolloxgħattwettiqujwassalnagħall-għan.’
46Is-sultanesklamalir-raġelkienwieġebtajjebu mbagħadstaqsalildaklikienimisskifseta’jżommil-ġid kollutiegħuintattiufl-aħħarjgħaddihomlis-suċċessuri tiegħufl-istesskundizzjoni?
47Uhuwieġeb,‘BillititolbublawaqfienlilAllabiex tkunuispiratib’motivigħoljinfl-impriżikollhatagħkomu billitwissulid-dixxendentitagħkombiexmajitgħammġux mill-famajewmill-ġid,għaxhuAllalijagħtidawnid-doni kollhaul-bnedminqattmajirbħus-supremazija waħedhom’
48Is-sultanesprimal-qbiltiegħumat-tweġibaustaqsalillmistiedenlijmiss,kifseta’jissaportib’ekwanimitàdak kollulijiġrilu?
49Uqal,‘Jekkgħandekfehmasodatal-ħsieblil-bnedmin kollhahumamaħturaminnAllabiexjaqsmul-akbarħażen kifukolll-akbarġid,ladarbahuwaimpossibbligħal wieħedlihubniedemlijkuneżentatminndawn.Imma Allalililugħandnadejjemnitolbu,jispiranabil-kuraġġ biexnissaportu’
50Is-sultanferħanbit-tweġibatar-raġel,uqallit-tweġibiet tagħhomkollhakienutajbin“Senagħmelmistoqsijalil xulxin,”żiedjgħid,“umbagħadnieqafgħalissa:biex inkununistgħuniffokawfuqit-tgawdijatal-festau nqattgħuħinpjaċevoli”
51Imbagħadstaqsalir-raġel,'X'inhul-għanverutalkuraġġ?'
52Uhuwieġeb,“Jekkpjantajjebjitwettaqfis-siegħatalperikluskontl-intenzjonioriġinaliGħaxkolloxjitwettaq minnAllagħall-vantaġġtiegħek,Osultan,ladarbal-iskop tiegħekhutajjeb”
53Metakulħaddbl-applawstiegħuweralikienjaqbel mat-tweġiba,is-sultanqallill-filosfi(għaxmhuxftit minnhomkienupreżenti),'Naħseblidawnl-irġielhuma eċċellentifil-virtùugħandhomgħarfienstraordinarju, peresslifuql-ispintatal-mumenttawtweġibietxierqagħal dawnil-mistoqsijietligħamiltilhom,ulkollgħamlulilAlla l-punttat-tluqta'kliemhom'
54UMenedemu,il-filosfuta’Eretria,qal,‘Veru,O Sultangħaxladarbal-univershuwammexximillprovidenzauladarbaaħnanipperċepixxub’modġustlilbniedemhuwal-ħolqienta’Alla,isegwilil-qawwaussbuħijakollhatad-diskorsġejjinminnAlla’
55Metas-sultangħamelsinjalb’rasubiexjaċċettadanissentiment,waqfujitkellmuubdewigawdu.Metawasal filgħaxija,intemmil-bankett
KAPITLU8
AktarmistoqsijietutweġibietInnotal-Vers20birreferenzatiegħugħat-titjirfl-arjamiktubfis-sena150QK 1L-għadareġgħuqagħdubilqiegħdafuqil-mejdau komplewl-iklaskontl-istessarranġamenti.
2Metas-sultanħaseblikienetwasletopportunitàxierqa biexjistaqsimistoqsijietlill-mistednintiegħu,kompla
L-Ittrata’Aristeas
jistaqsiaktarmistoqsijietlill-irġiellikienubilqiegħda ħdejnxulxinsabiexjordnawlildawklikienutawtweġibiet il-ġurnatata’qabel
3Bedajiftaħil-konverżazzjonimal-ħdax-ilraġel,għax kienhemmgħaxralikienuġewmistoqsijamistoqsijietflokkażjonita’qabel
4Metawaqa’s-skiet,staqsakifseta’jibqa’għani?
5Warariflessjoniqasira,ir-raġellikienġiemistoqsilmistoqsijawieġeb--'Jekkmagħamelxejnlimakienxdenju tal-pożizzjonitiegħu,qattmaaġixxab'modliċenzjuż,qatt manefaqflusżejdafuqattivitajietfiergħaublaskop,iżda b'attita'benevolenzagħamellis-suddititiegħukollha dispostitajjeblejh.GħaxAllahul-awturta'kullħaġatajba ulilul-bniedemiridjobdi'
6Is-sultanfaħħruumbagħadstaqsalilieħorkifseta’ jżommil-verità?
7Bitweġibagħall-mistoqsijaqal,‘Billijirrikonoxxili gidbaġġibdiżgrazzjakbirafuqil-bnedminkollha,ub’mod aktarspeċjalifuqis-slaten.Għaxladarbagħandhomissetgħalijagħmludakkollulijridu,għaliexgħandhom jirrikorrugħall-gideb?Barraminnhekktriddejjemtiftakar, OSultan,liAllajħobbil-verità.
8Is-sultanlaqa’t-tweġibab’ferħkbiruħareslejnieħor qallu,“X’inhit-tagħlimtal-għerf?”
9Ul-ieħorwieġeb,‘Kiftixtieqlimajiġrilekl-ebdaħażin, immalitieħusehemmill-ġidkollu,hekkgħandektaġixxi bl-istessprinċipjumas-suddititiegħekuma’dawkli jwettqul-ħażen,ugħandektwissibil-ħlewwalin-nobbliu lit-tajbinGħaxAllajiġbedil-bnedminkollhalejhbilbenignitàtiegħu’
10Is-sultanfaħħruustaqsalildaklijmissukifseta’jkun ħabibtal-bnedmin?
11Uhuwieġeb,‘Billitosservalir-razzaumanatikberu titwieledb’ħafnankwietutbatijakbira:għalhekk m’għandekxtikkastigahomjewtagħtihomturmentiħafif, ladarbataflil-ħajjatal-bnedminhijamagħmulaminn uġigħukastigi.Għaxkiekutifhemkolloxkonttimtelabilħniena,għaxAllawkollhuwata’ħasra!
12Is-sultanlaqa’t-tweġibab’approvazzjoniustaqsalil daklijmissu,‘X’inhil-aktarkwalifikaessenzjalibiex wieħedjaħkem?’
13“Biexiżommlilunnifsu,”wieġeb,“ħielesmit-tixħimu biexjipprattikas-sobrijetàmatulil-partil-kbirata’ħajtu, biexjonoras-sewwafuqkollox,ubiexjagħmelħbiebma’ niesbħaldawnGħaxAllawkolliħobbil-ġustizzja!”
13Waraliweral-approvazzjonitiegħu,is-sultanqallil ieħor,“X’inhis-sinjalverutal-pjetà?”
14Uhuwieġeb,‘LitipperċepixxiliAllajaħdem kontinwamentfl-Universujafkollox,ul-ebdabniedemli jaġixxiinġustamentujagħmelil-ħażenmajista’jaħrab mill-attenzjoniTiegħuHekkkifAllahuwal-benefattur tad-dinjakollha,hekkukollinttridtimitahutkunħieles minnkulloffiża!
15Is-sultanweral-qbiltiegħuuqallilieħor,“X’inhilessenzatas-saltna?”
16Uhuwieġeb,‘Litmexxililekinnifsektajjebuma titħallieximqarraqmill-ġidjewmill-famagħalxewqat immoderatijewmhuxxierqa,danhuwal-modveruta’kif tmexxijekktirraġunal-kwistjonisewGħaxkulma għandekbżonnveramenthuwatiegħek,uAllahuħieles mill-bżonnuħaninukollĦallil-ħsibijiettiegħekikunu
dawklijixirqulilbniedem,utixtieqxħafnaaffarijietimma bissdawklihumameħtieġabiextmexxi!’
17Is-sultanfaħħruustaqsalilraġelieħor,kifsetgħujkunu l-aħjarid-deliberazzjonijiettiegħu?
18Uhuwieġeb,‘Kiekukontinwamentipoġġil-ġustizzja quddiemuf’kolloxujaħseblil-inġustizzjakienet ekwivalentigħat-telftal-ħajjaGħaxAlladejjemiwiegħed l-ogħlabarkietlill-ġusti!’
19Waralifaħħru,is-sultanstaqsalit-tieniwieħed,kifseta’ jkunħielesminnħsibijietlijfixkluhwaqtl-irqad?
20Uhuwieġeb,'Staqsejtnimistoqsijalihijadiffiċliħafna biextwieġeb,għaxmanistgħuxindaħħlul-veruruħnafisseħħmatulis-sigħattal-irqad,iżdaniġumiżmumasodi f'dawnminnimmaġinazzjonijietlimajistgħuxjiġu kkontrollatimir-raġuniGħaxl-erwieħtagħnagħandhom is-sentimentlifil-fattjarawl-affarijietlijidħlufil-kuxjenza tagħnawaqtl-irqadImmaniżbaljawjekknassumulifilfattqedinbaħħrufuqil-baħarbid-dgħajjesjewintirufl-arja jewnivvjaġġawlejnreġjunioħrajewxiħaġaoħratat-tip. Umadankollufil-fattnimmaġinawliaffarijietbħaldawn qediseħħu
21Safejnhupossibbligħalijaliniddeċiedi,wasaltgħallkonklużjoniliġejjaInttridb'kullmodpossibbli,OSultan, tiggvernakliemekugħemiltekbir-regolatal-pjetàsabiex ikollokil-kuxjenzaliqediżżommil-virtùuliqattma tagħżellitissodisfalilekinnifsekgħad-detrimenttar-raġuni uqattmabillitabbużamill-potertiegħektagħmeldiżrispett lejnis-sewwa.
22Għaxil-moħħl-aktarjimtelabl-istessaffarijietwaqtlirqadlibihomjokkuparuħumetajkunimqajjemUmin ikollul-ħsibijietul-azzjonijietkollhatiegħuffukatifuqlaktargħanijietnobblijistabbilixxiruħufit-tjiebakemm metajkunimqajjemkifukollmetajkunrieqedGħalhekk, tridtkunsodfid-dixxiplinakostantitiegħekinnifsek.
23Is-sultanfaħħarlir-raġeluqallilieħor:“Ladarbaintlgħaxarwieħedliwieġeb,metatkuntkellimt,aħna niddedikawruħnagħall-festa.”Umbagħadstaqsa,kifnista’ nevitalinagħmelxiħaġalimhixdenjatiegħinnifsi?
24Uhuwieġeb,‘Ħaresdejjemlejnil-famatiegħekstessu l-pożizzjonisuprematiegħekstess,sabiextitkellemu taħsebbissaffarijietlihumakonsistentimagħhom,għax taflis-suddititiegħekkollhajaħsbuujitkellmudwarek Għaxm’għandekxtidheragħarmill-atturi,lijistudjawbirreqqar-rwol,lihuwaneċessarjugħalihomlijaqdu,u jsawrul-azzjonijietkollhatagħhomskontdanM’intixqed taġixxiparti,immaintveramentsultan,peressliAllatak awtoritàrjaliskontil-karattrutiegħek’
25Metas-sultankienapplawdabil-qawwaufit-tulbl-aktar modgrazzjuż,il-mistedninġewimħeġġabiexifittxulmistrieħGħalhekk,metal-konverżazzjoniwaqfet, iddedikawruħhomgħall-plattlijmisstal-festa
26L-għada,l-istessarranġamentġieosservat,umetassultansabopportunitàbiexjistaqsimistoqsijietlill-irġiel, staqsalill-ewwelminndawklikienufadalgħallinterrogazzjonilijmiss,X'inhil-ogħlaformata'gvern?
27Uhuwieġeb,‘Lijmexxililunnifsuumajitħalliex jinġarrmill-impulsi.Għaxil-bnedminkollhagħandhom ċertainklinazzjoninaturalital-moħħHuwaprobabblili ħafnamill-irġielgħandhominklinazzjonilejnl-ikeluxxorbul-pjaċir,us-slateninklinazzjonilejnl-akkwistta’ territorjuufamakbiraImmahuwatajjeblijkunhemm moderazzjonif’kollox
L-Ittrata’Aristeas
28DaklijagħtiAlla,dakgħandektieħduużżommu,imma qatttixxennaqgħalaffarijietlimhumiexfil-firxatiegħek.’
29Is-sultankuntentb’dawnil-kliem,staqsalildaklijmiss, kifseta’jkunħielesmill-għira?
30Uwarapawżaqasirawieġeb,“Jekktikkunsidral-ewwel nettlihuAllalijagħtiglorjauġidkbirlis-slatenkollhau ħaddmhusultanbil-qawwatiegħustessIl-bnedminkollha jixtiequjaqsmudinil-glorjaimmamajistgħux,ladarbahija donta’Alla!”
31Is-sultanfaħħarlir-raġelf’diskorstwilumbagħad staqsalilieħor,kifseta’jistmerrlill-għedewwatiegħu?
32Uhuwieġeb,“Jekkturiqalbtajbamal-bnedminkollha utirbaħil-ħbiberijatagħhom,m’għandekgħalfejntibża’ minnħaddLitkunpopolarimal-bnedminkollhahuwalaqwarigaltajjeblitista’tirċievimingħandAlla!”
33Waralifaħħardinit-tweġiba,is-sultanordnalir-raġelli jmissbiexiwieġebil-mistoqsija,kifseta’jżommirreputazzjonikbiratiegħu?
34Uhuwieġebli‘Jekkintġenerużuta’qalbtajbameta tagħtiqalbtajbauattita’grazzjalilħaddieħor,qattma titlefir-reputazzjonitiegħek,immajekktixtieqlil-grazzji msemmijahawnfuqikomplutiegħek,tridissejjaħlilAlla kontinwament’
35Is-sultanesprimal-approvazzjonitiegħuustaqsalittieniwieħed,Ma’mingħanduraġeljuril-ġenerożità?
36Uhuwieġeb,“Il-bnedminkollhajirrikonoxxuli għandnanuruliberalitàma’dawklihumadispostitajjeb lejna,immajiennaħsebligħandnanurul-istessspirtu qawwita’ġenerożitàma’dawklihumakontratagħnabiex b’danil-modinkununistgħunirbħuhomgħat-tajjebugħal daklihuta’vantaġġgħalina.ImmarridunitolbulilAlla biexdaniseħħ,għaxhujmexxil-imħuħtal-bnedmin kollha”
37Waraliesprimal-qbiltiegħumat-tweġiba,is-sultan talablis-sittwieħedbiexiwieġebil-mistoqsija,lejnmin għandnanurugratitudni?
38Uhuwieġeb,‘Lill-ġenituritagħnakontinwament,għax Allatanakmandamentimportantiħafnafir-rigwardtalunurdovutlill-ġenituriFil-postit-tieniHuwajqislattitudnita’ħabiblejnħabibgħaxHuwajitkellemdwar “ħabiblihubħalruħekstess”Tagħmeltajjeblitipprova ġġiblill-bnedminkollhafiħbiberijamiegħekinnifsek’ 39Is-sultankellemmiegħub’qalbtajbaumbagħadstaqsa lit-tieniwieħed,X’inhulijixbahis-sbuħijafil-valur?
40Uqal,‘Il-pjetà,għaxhijal-aqwaformata’sbuħija,ulqawwatagħhatinsabfl-imħabba,lihijadonta’Alla.Din diġàksibthaumagħhal-barkietkollhatal-ħajja’ 41Is-sultanbl-aktarmodgrazzjużfaħħarit-tweġibau staqsalilieħor,kif,jekkkellujfalli,seta’jerġa’jiksebirreputazzjonitiegħufl-istessgrad?
42Uqal,‘Mhuxpossibbligħaliklitfalli,għaxżrajtfilbnedminkollhaż-żerriegħatal-gratitudnilitipproduċiħsad ta’riedatajba,udanhuwaaktarqawwimill-aktararmi b’saħħithomujiggarantixxil-akbarsigurtàImmajekkxi bniedemifalli,qattmagħandujerġa’jagħmeldawklaffarijietlikkawżawil-fallimenttiegħu,iżdagħandu jifformaħbiberijiujaġixxib’ġustizzja.Għaxhuwadonta’ Allalitkuntista’tagħmelgħemejjeltajbinumhuxilkuntrarju’
43Is-sultanferħanb’dawnil-kliem,ustaqsalilieħor,kif seta’jkunħielesmin-niket?
44Uhuwieġeb,“Jekkqattmaweġġa’lilħadd,imma għamelil-ġidlilkulħaddusegwat-triqtas-sewwa,għaxilfrotttagħhajġibil-ħelsienmin-niketImmarridunitolbulil Allaliħażenmhuxmistennibħall-mewtjewmardjew uġigħjewxiħaġabħaldinmatiġixfuqnautweġġagħna. Immaperessliintdevotgħall-pjetà,l-ebdasfortunabħal dinqattmatiġifuqek”
45Is-sultanfaħħruħafnaustaqsalill-għaxarwieħed, X'inhil-ogħlaformata'glorja?
46Uqal,‘BiexnonorawlilAlla,udanmajsirxb’rigaliu sagrifiċċjiiżdab’safatar-ruħukonvinzjoniqaddisa, ladarbakolloxhuwamfassalummexximinnAllaskontirriedaTiegħu.Ta’danl-iskopintomfil-pussesskostantikif jista’jkunjafil-bnedminkollhamill-kisbiettagħkomfilpassatufil-preżent’
47B’leħengħolis-sultansellmilhomilkollukellimhom b’qalbtajba,udawkkollhalikienupreżentiesprimewlapprovazzjonitagħhom,speċjalmentil-filosfiGħaxkienu fermaħjarminnhom[jiġifieril-filosfi]kemmfl-imġieba kifukollfl-argumentazzjoni,peresslidejjemgħamluminn Allal-punttat-tluqtagħhom
48Waradan,is-sultan,biexjuril-ħnienatiegħu,xorob għas-saħħatal-mistednintiegħu
KAPITLU9
Vers8jirrappreżental-valurtal-għarfienVers28, affezzjonital-ġenituri.Innotaspeċjalmentil-mistoqsijafilVers26ut-tweġibaInnotawkollil-mistoqsijafil-Vers47u t-tweġibaDanhuwaparirgħaqligħan-negozjanti 1L-għadasarul-istessarranġamentigħall-bankett,ussultan,mallinqalgħetl-opportunità,bedajistaqsi mistoqsijietlill-irġiellikienubilqiegħdaħdejndawkli kienudiġàwieġbu,uqallill-ewwelwieħed"Jista'jiġi mgħalleml-għerf?"
2Uqal,‘Ir-ruħhijamagħmulab’talimodlitista’bilqawwadivinatirċievit-tajjebkolluutiċħadil-kuntrarju.’ 3Is-sultanesprimal-approvazzjonitiegħuustaqsalir-raġel lijmiss,X'inhul-aktarta'benefiċċjugħas-saħħa?
4Uqal,‘It-temperanza,umhuxpossibblilitakkwistadin sakemmAllamajoħloqxdispożizzjonilejha’
5Is-sultankellemlir-raġelb’qalbtajbauqallilieħor,“Kif jista’raġeliħallasb’moddenjud-dejnta’gratitudnilejnilġenituritiegħu?”
6Uqal,‘Billiqattmatikkawżalhomuġigħ,udanmhux possibblisakemmAllamajiddisponixil-moħħbiexisegwi l-aktargħanijietnobbli’
7Is-sultanesprimal-qbiltiegħuustaqsalildaklijmiss,kif seta’jsirsemmiegħħerqan?
8Uqal,‘Billitiftakarlil-għarfienkolluhuwautli,għax jippermettilekbl-għajnunata’Allafiżmienta’emerġenza tagħżelxiwħudmill-affarijietlitgħallimtutapplikahom għall-kriżiliqedtiffaċċjakUhekkl-isforzital-bnedmin jitwettqubl-għajnunata’Alla’
9Is-sultanfaħħruustaqsalildaklijmissKifseta’jevitali jagħmelxiħaġakontral-liġi?
10Uqal,“JekktagħrfulihuAllalipoġġal-ħsibijietf’qalb il-leġiżlaturibiexil-ħajjiettal-bnedminikunujistgħujiġu ppreservati,intomtimxuwarajhom”
11Is-sultangħarafit-tweġibatar-raġeluqallilieħor, “X’inhul-vantaġġtal-qraba?”
L-Ittrata’Aristeas
jarawhomiħallsuhomgħas-sbuħijatagħhom,ukiekuqatt makeċċililxiħaddminndawkligħamluxogħlijietbħal dawnuqattmaġiegħelliloħrajnjaqdul-bżonnijiettiegħu mingħajrħlas.
41BillijosservakifAllajipprovdigħar-razzaumana, jagħtihomsaħħaukapaċitàmentaliud-donil-oħrakollha, hustessgħandujimxifuql-eżempjuTiegħubillijagħtilillbnedminkumpensgħax-xogħoliebestagħhom.Għaxhuma l-għemejjellijsirufis-sewwalijibqgħukontinwament!
42Is-sultanqallidanir-raġelukollkienwieġebtajjebu staqsalill-għaxarwieħed,X’inhul-frotttal-għerf?
43Uhuwieġeb,‘Liraġelgħandujkunkonxjufihinnifsuli magħamelxejnħażinuligħandujgħixħajtufil-verità. Ladarbahuwaminndawn,OSultansetgħan,lijiksbuleklakbarferħus-sodizzatar-ruħufidiqawwijaf’Allajekk tmexxis-saltnatiegħekbil-pjetà.’
44Umetasemgħut-tweġibalkollgħajtub’tifħirkbir,u waras-sultanfil-miljatal-ferħtiegħubedajixrobgħassaħħatagħhom.
45Ul-għadal-festasegwietl-istesskorsbħal f'okkażjonijietta'qabel,umetappreżentatruħhalopportunitàs-sultankomplajistaqsimistoqsijietlillmistedninlikienfadal,uqallill-ewwelwieħed,'Kifjista' raġeliżommruħumillijikber?'
46Uhuwieġeb,‘Jekkiżomml-ugwaljanzaujiftakarf’kull okkażjonilihuraġellijsaltanfuqil-bnedminUAllajġib fix-xejnlill-kburin,ujgħollilill-ġwejdinul-umli!
47Is-sultankellemmiegħub’qalbtajbaustaqsalit-tieni wieħed,“Lilmingħandujagħżelraġelbħalal-kunsillieri tiegħu?”
48Uhuwieġeb,'Dawkliġewittestjatif'ħafnaaffarijietu jżommuriedatajbablataħlitalejhujieħdusehemmiddispożizzjonitiegħustessUAllajurililunnifsulildawkli humadenjilidawnl-għanijietjistgħujintlaħqu.'
49Is-sultanfaħħruustaqsalilieħor,X'inhil-aktarpussess neċessarjugħalsultan?
50“Il-ħbiberijaul-imħabbatas-suddititiegħu,”wieġeb, “għaxhuwapermezzta’danlir-rabtata’riedatajbassir indissolubbliUhuwaAllalijiżguralidaniseħħskontixxewqatiegħek.”
51Is-sultanfaħħruustaqsalilieħor,X'inhul-għantaddiskors?Uhuwieġeb,'Litikkonvinċilill-avversarju tiegħekbilliturihl-iżbaljitiegħuf'armatata'argumenti ordnatasew
52Għaxb’danil-modtirbaħlilminjisimgħek,mhuxbilli topponu,immabillitfaħħrubil-għanlitipperswadih.U huwabil-qawwata’Allalititwettaqil-persważjoni’
53Is-sultanqallikientatweġibatajba,ustaqsalilieħor, kifseta’jgħixb’modamikevolimal-ħafnarazezdifferenti likienujiffurmawil-popolazzjonitar-renjutiegħu?
54“Billitaġixxukifjixraqlilkullwieħed,”wieġeb,“u tieħdut-tjiebabħalal-gwidatagħkom,kifqedtagħmluissa bl-għajnunatad-dehenliAllajagħtikom”
55Is-sultankienferħanb’dinit-tweġiba,ustaqsalilieħor, “Taħtliemaċirkostanzigħanduraġelisofrin-niket?”
56“Fl-isfortunilijiġrulilħbiebna,”wieġeb,“metanaraw lijdumuumajistgħuxjiġurrimedjati.Ir-raġunima tippermettilniexnitnikktugħaldawklimejtinunħelsu mill-ħażen,iżdal-bnedminkollhajitnikktugħalihomgħax jaħsbubissfihominfushomufil-vantaġġtagħhomstess. Huwabil-qawwata’Allabisslinistgħunaħarbuminnkull ħażen!”
57Is-sultanqallikientatweġibaxierqa,ustaqsalilieħor, kiftintilefir-reputazzjoni?
58Uhuwieġeb,“Metajiddominawil-kburijaulkunfidenzablalimitufihominfushom,jinħolqud-diżunur ut-telftar-reputazzjoni.GħaxAllahus-Sidtarreputazzjonikollhaujagħtihafejnirid”
59Is-sultantal-konfermatiegħugħat-tweġiba,ustaqsalirraġellijmiss,Lilmingħandhomjafdawlilhominfushom in-nies?
60“Lildawk,”wieġeb,“lijaqdukminnriedatajbaumhux minnbiża’jewinteressegoist,jaħsbubissfil-qligħ tagħhomstessGħaxwieħedhuwasinjalta’mħabba,lieħorsinjalta’riedaħażinaużmientwilta’servizz.”
61Għaxir-raġellidejjemifittexil-qligħtiegħustesshuwa traditurf’qalbuImmaintgħandekl-imħabbatas-sudditi kollhatiegħekbl-għajnunatal-parirtajjebliAllajagħtik.’
62Is-sultanqallikienwieġebbil-għaqal,ustaqsalilieħor, X’inhulijżommsaltnafis-sigurtà?
63Uhuwieġebgħall-mistoqsija,‘Kurauħsiebminnqabel limajsirl-ebdadeniminndawklihumamqiegħda f’pożizzjonita’awtoritàfuqin-nies,udandejjemtagħmlu bl-għajnunata’Allalijispirakomb’ġudizzjugravi.’
64Is-sultanqallukliemta’inkoraġġiment,ustaqsalil ieħor,X’inhulijżommil-gratitudniul-unur?
65Uhuwieġeb,‘Il-Virtù,għaxhijal-ħallieqatalgħemejjeltajbin,ubihal-ħażenjinqered,hekkkifintturi nobbiltàta’karattrulejnkulħaddbid-donliAllajagħtik’ 66Is-sultanb’ġentilezzarrikonoxxat-tweġibaustaqsalillħdax-ilraġel(peresslikienhemmtnejnaktarminn sebgħin),kifseta’fiżmiengwerrajżommit-trankwillità tar-ruħ?
67Uhuwieġeb,‘Billijiftakarlimakiengħamell-ebda denililxiħaddmis-suddititiegħu,ulikulħaddkiense jiġġieledgħalihbitpattijagħall-benefiċċjilikienurċevew, għaxkienjafliankejekkjitilfuħajjithom,intsetieħu ħsiebdawklijiddependufuqhomGħaxqattmatonqos millitagħmelriparazzjonililħadd–dinhijal-qalbtajbali bihaAllanebbaħek’
68Is-sultanfaħħarhomilkollbil-qawwiukellimhom b’qalbtajbaħafnaumbagħadxorobxarbatwilagħas-saħħa ta’kullwieħed,billiċedagħall-pjaċir,uweral-aktar ħbiberijaġenerużauferrieħalill-mistednintiegħu
KAPITLU10
Il-mistoqsijietut-tweġibietikomplu.Jurukifgħandhom jintgħażlul-uffiċjalital-armataLiemaraġeljistħoqqlu ammirazzjoniuproblemioħratal-ħajjata’kuljumhuma verillumdaqs2000senailuVersi15-17humanotevoli għar-rakkomandazzjonitat-teatruVersi21-22jiddeskrivu l-għerflijiġielettpresidentjewlijkunhemmsultan
1Fis-seba’jumsarutħejjijietfermaktarestensivi,uħafna oħrajnkienupreżentimill-blietdifferenti(fosthomgħadd kbirta’ambaxxaturi)
2Metanqalgħetopportunità,is-sultanstaqsalill-ewwel minndawklikienugħadhommaġewxinterrogati,kifseta’ jevitalijiġimqarraqminnraġunamentfallaċi?
3Uhuwieġeb,‘Billitinnotabir-reqqalilminikunqed jitkellem,il-ħaġalitkunqedtintqal,us-suġġettlijkunqed jiġidiskuss,ubilliterġa’tagħmell-istessmistoqsijietwara intervallf’foromdifferentiImmalijkollokmoħħattentu litkuntista’tifformaġudizzjutajjebf’kullkażhuwa
L-Ittrata’Aristeas wieħedmid-donitajbinta’Alla,uintgħandekdan,O Sultan.’
4Is-sultanfaħħarit-tweġibabil-kbirustaqsalilieħor, Għaliexil-maġġoranzatal-irġielqattmajsiruvirtużi?
5“Għax,”wieġeb,“il-bnedminkollhahumamin-natura tagħhomintemperantiuinklinatigħall-pjaċirGħalhekk, tinbetl-inġustizzjaugħargħarta’regħbaId-drawwatalvirtùhijaxkielgħaldawklihumaddedikatigħalħajjata’ pjaċirgħaxtordnalhomlijippreferut-temperanzaut-tjieba GħaxhuwaAllalihus-sidta’dawnl-affarijiet”
6Is-sultanqallikienwieġebtajjeb,ustaqsa,X’għandhom jobdus-slaten?Uhuwieġeb,‘Il-liġijiet,sabiexpermezzta’ digrietiġustijkunujistgħujirrestawrawil-ħajjiettalbnedminHekkkifintb’imġiebabħaldinf’ubbidjenzalejn il-kmandDivinħejjejtgħalikinnifsektifkiraperpetwa’
7Is-sultanqallidanir-raġelukollkientkellemtajjeb,u staqsalit-tieniwieħed,Lilmingħandnanaħtrubħala gvernaturi?
SUhuwieġeb,“Dawkkollhalijobogħdul-ħażenu jimitawl-imġiebatiegħekjaġixxubis-sewwabiexiżommu reputazzjonitajbagħaldejjemGħaxdanhulitagħmelint, Sultansetgħan,”qal,“uhuAllalitakil-kurunatas-sewwa.”
9Is-sultanfaħħarit-tweġibab’leħengħoliumbagħadħares lejnraġelieħorqal,“Lilmingħandnanaħtrubħalauffiċjali fuql-armata?”
10Uspjega,‘Dawklijispikkawfil-kuraġġut-tjiebau dawklihumaaktaransjużidwaris-sigurtàta’rġielhom millijiksburebħabillijirriskjawħajjithombl-għaġla.Għax kifAllajaġixxitajjebmal-bnedminkollha,hekkukoll intom,waqtlitixbhuh,intomil-benefatturitas-sudditi tagħkomkollha.’
11Is-sultanqallikientatweġibatajbaustaqsalilieħor, Liemaraġeljistħoqqlul-ammirazzjoni?
12Uhuwieġeb,“Ir-raġellihumgħammarb’reputazzjoni ugħanaupoteruligħanduruħdaqskolloxIntstessturi bl-għemiltiegħekliintl-aktardenjuta’ammirazzjoniblgħajnunata’Allalijġiegħlektieħuħsiebdawnl-affarijiet.”
113Is-sultanesprimal-approvazzjonitiegħuuqallilieħor, ‘Għalliemaaffarijietgħandhomjiddedikawis-slatenlaktarħin?’
14Uhuwieġeb,‘Għall-qariul-istudjutar-rekordstalvjaġġiuffiċjali,lihumamiktubab’referenzagħad-diversi saltniet,bil-għantar-riformaul-preservazzjonitas-sudditi. Uhuwab’attivitàbħaldinliksibtglorjaliqattmaġiet avviċinataminnoħrajn,bl-għajnunata’Allalijissodisfaxxewqatkollhatiegħek.’
15Is-sultankellemlir-raġelb’entużjażmuustaqsalilieħor, kifgħanduraġeljokkuparuħumatulil-ħinijietta’mistrieħ urikreazzjonitiegħu?
16Uhuwieġeb,‘Litaradawkid-drammilijistgħujiġu interpretatib’modxieraqulitpoġġiquddiemgħajnejkxeni meħudamill-ħajjaumwettqab’dinjitàudeċenzahuwata’ profittuxieraq
17Għaxhemmxiedifikazzjonilitista’tinstabankef’dawn id-divertimenti,għaxspissxilezzjonimixtieqatiġi mgħallmamill-aktaraffarijietinsinifikantital-ħajjaImma billipprattikajtl-akbardeċenzafl-azzjonijietkollhatiegħek, inturejtliintfilosfuuliintonoratminnAllaminħabbalvirtùtiegħek’
18Is-sultan,kuntentbil-kliemlikiengħadukifintqal,qal lid-disa’raġel,kifgħandujġibruħuraġelwaqtiklata’ nofsinhar?
19Uhuwieġeb,‘Għandekissejjaħmaġenbekirġielta’ tagħlimudawklijistgħujagħtukpaririutlidwarl-affarijiet tas-saltnatiegħekul-ħajjiettas-suddititiegħek(għaxma stajtxissibtemaaktaradattatajewaktaredukattivaminn din)ladarbarġielbħaldawnhumagħeżieżgħalAllagħax ħarrġumoħħhombiexjikkontemplal-aktarteminobblikiffil-fattqedtagħmelintstess,ladarbal-azzjonijietkollha tiegħekhumammexxijaminnAlla.’
20Is-sultanferħanbit-tweġibaustaqsalir-raġelta’ħdejh, “X’inhul-aħjargħan-nies?Liċittadinprivatjinħatarsultan fuqhomjewmembrutal-familjarjali?”
21Uhuwieġeb,“Daklihul-aqwamin-naturaGħaxisslatenliġejjinminnniselirjalispissikunuħoroxuseveri mas-suddititagħhomUdanhuwaaktaruaktaril-każma’ xiwħudminndawklitelgħumill-graditaċ-ċittadiniprivati, liwaraliesperjenzawil-ħażenuġarrbus-sehemtagħhom fil-faqar,metajaħkmufuqfololjirriżultawlihumaaktar krudilimit-tiranniblaAlla
22Imma,kifgħidt,naturatajbalitkunġietimħarrġasew hijakapaċilissaltan,uintsultankbir,mhuxtantgħax tispikkafil-glorjatal-ħakmatiegħekul-ġidtiegħekimma pjuttostgħaxqbiżtlill-bnedminkollhafil-ħnienaulfilantropija,grazzililAllaliżejnekb’dawnil-kwalitajiet’ 23Is-sultanqatta’xiħinifaħħarlildanir-raġelumbagħad staqsalill-aħħarfostkulħadd,X’inhil-akbarkisbafittmexxijata’imperu?
24Uhuwieġeb,‘Lis-sudditigħandhomkontinwament jgħixufistatta’paċi,ulil-ġustizzjagħandhatiġi amministratamalajrf’każijietta’tilwim’
25Dawnir-riżultatijinkisbupermezztal-influwenzatalħakkiem,metajkunraġellijobgħodil-ħażenujħobbittajjebujiddedikal-enerġijitiegħubiexisalval-ħajjiettalbnedmin,hekkkifinttqisl-inġustizzjabħalal-agħarforma ta’ħażenubl-amministrazzjoniġustatiegħekħloqtgħalik innifsekreputazzjonilimatitmutqatt,ladarbaAllajagħtik moħħlihuwapurumhuximtebba’minnebdaħażen 26Umetawaqaf,infaqa’applawsqawwiuferrieħigħalxi żmienkonsiderevoliMetawaqaf,is-sultanħatazzau għameltoastb’ġieħil-mistedninkollhatiegħuul-kliemli kienuqalu.
27Imbagħadbħalakonklużjoniqal,“Jienħadtl-akbar benefiċċjumill-preżenzatiegħekIbbenefikajtħafnamillgħerflitajtnifir-rigwardtal-artitat-tmexxija.”
28Imbagħadordnalijingħatawtliettalentital-fiddalilkull wieħedminnhom,uħatarwieħedmill-qaddejjatiegħubiex jagħtil-flus.
29Kulħaddf'daqqagħajjtul-approvazzjonitiegħu,ulbankettsarxenata'ferħ,waqtlis-sultantaruħugħalrawnd kontinwuta'festività
KAPITLU11
Għalkummentdwarl-istenografijaantika,araVers7Ittraduzzjonitiġisottomessagħall-approvazzjoniuaċċettata bħalamoqrija,u(Vers23)jittieħedvotta’approvazzjonili jogħlaujiġiapprovatunanimament
1Ktibtfit-tulurridnitolbokskuża,Philocrates.
2Stagħġibtimmensbl-irġielul-modkif,fuqil-mument, tawtweġibietliveramentħadużmientwilbiexjiġu mfassla.
3Għaxgħalkemmminstaqsakienħasebsewdwarkull mistoqsijapartikolari,dawkliwieġbuwieħedwaral-ieħor
L-Ittrata’Aristeas
kellhomit-tweġibiettagħhomgħall-mistoqsijietlestimillewwelugħalhekkdehruliliulildawkkollhalikienu preżentiuspeċjalmentlill-filosfilikienudenjita’ ammirazzjoni.
4Unissoponilil-ħaġasetidherinkredibbligħaldawklise jaqrawin-narrattivatiegħifil-futur
5Iżdamhuxxieraqliwieħedjirrappreżentaħażinfattili humarreġistratifl-arkivjipubbliċi.
6Umajkunxsewwagħalijalinittraskuraf’kwistjonibħal dinNirrakkontal-istorjaeżattkifġrat,unevitab’kuxjenza kullżball
7Tantbqajtimpressjonatbil-qawwata’dakligħidt,li għamiltsforzbiexnikkonsultama’dawklikellhomlinkarigulijiktbudakkolluliġarafl-udjenziul-banketti rjali
8Għaxhijad-drawwa,kiftafu,liminnmetas-sultanjibda jittrattan-negozjusal-ħinmetajirtirabiexjistrieħ,jittieħed rekordta’dakkollulijgħidujagħmel–arranġament eċċellentiuutliħafna.
9Għaxl-għadajinqrawil-minutital-għemejjelul-kliem tal-ġurnatata’qabelqabelmajibdax-xogħol,ujekkikun hemmxiirregolarità,il-kwistjonitiġirranġataminnufih.
10Għalhekk,kifintqal,ksibtinformazzjonipreċiżamirrekordspubbliċi,uspjegajtil-fattifl-ordnixieraqperessli nafkemmintħerqanlitiksebinformazzjoniutli.
11TlettijiemwaraDemetrijuħal-irġieluqasamtulis-sur tal-baħar,twilseba’stadji,lejnil-gżira,qasamil-pontu mexalejnl-inħawitat-tramuntanata’Faros.
12Hemmhekkġabarhomf’dar,likienetmibnijafuqix-xatt tal-baħar,ta’sbuħijakbirauf’postimwarrab,ustiednhom biexiwettqux-xogħoltat-traduzzjoni,peresslikulma kellhombżonngħaldanil-għantqiegħedgħaddispożizzjonitagħhom
13Għalhekkbdewjaħdmubiexiqabblur-riżultativarji tagħhomujġegħluhomjaqblu,ukullmaqablufuquġie kkopjatb'modxieraqtaħtid-direzzjonita'Demetrius 14Us-sessjonidametsad-disa’siegħa;waradaninħelsu biexjaqdul-bżonnijietfiżiċitagħhom
15Kulmakellhombżonningħatalhomb’modabbundanti Barraminnhekk,Dorotewkienjagħmell-istesstħejjijiet għalihomkuljumbħalmakienujsirugħas-sultaninnifsu għaxhekkkienġieordnatlumis-sultan
16Kmienifilgħodukienujidhrukuljumfil-Qorti,uwarali sellmulis-sultankienujmorruluralejnposthom
17Ukifinhid-drawwatal-Lhudkollha,ħasluidejhomfilbaħarutalbulilAllaumbagħadiddedikawruħhomgħallqariut-traduzzjonital-passaġġpartikolarilikienuinvoluti fih,ujienstaqsejthomil-mistoqsija,Għaliexħasluidejhom qabelmatalbu?
18Uspjegawlikiensinjallimakienugħamluxejnħażin (għaxkullformata’attivitàssirpermezztal-idejn)ladarba fil-modnobbliuqaddistagħhomiqisukolloxbħala simboluta’tjiebauverità
19Kifdiġàgħedt,kienujiltaqgħuflimkienkuljumfil-post likiensabiħminħabbal-kwietud-dijatiegħuukienu jiddedikawruħhomgħalxogħolhom
20Uġaralix-xogħoltat-traduzzjonitlestafitnejnu sebgħinjum,bħallikiekudankienġierranġatbiskop stabbilit
21Metax-xogħoltlesta,Demetrijuġabaril-popolazzjoni Lhudijafil-postfejnkienetsaretit-traduzzjoni,uqarahalil
kulħadd,fil-preżenzatat-tradutturi,lintlaqgħub’modkbir ukollmin-nies,minħabbal-ġidkbirlikienutawhom.
22FaħħruwkolllilDemetriju,uħeġġewhbiexjittraskrivi l-liġikollhaujagħtikopjalill-kapijiettagħhom.
23Waralinqrawil-kotba,il-qassisinux-xjuħtat-tradutturi ul-komunitàLhudijaul-mexxejjatal-popluqamuuqaluli, ladarbakienetsarettraduzzjonidaqshekkeċċellentiusagra upreċiża,kienbissġustlitibqa’kifkienetumajsirl-ebda tibdilfiha
24Umetal-kumpanijakollhaesprimietl-approvazzjoni tagħha,talbuhomjippronunzjawsaħtaskontid-drawwa tagħhomfuqkullminjagħmelxibidlajewbillijżidxi ħaġajewibiddelb'ximodxiwieħedmill-kliemlikien inkitebjewjagħmelxiħaġalitħallibarra
25Dinkienetprekawzjonigħaqlijaħafnabiexjiġiżguratli l-ktiebikunjista’jiġippreservatgħall-futurkollumingħajr tibdil
26Metal-kwistjoniġietirrappurtatalis-sultan,danferaħ bil-kbir,għaxħasslil-pjanlikienfassalkientwettaq mingħajrperiklu
27Il-ktiebkollunqaraluubaqa’mistagħġebħafnablispirtutal-leġiżlatur.
28UqallilDemetriju,“Kifinhuliħaddmill-istoriċijew mill-poetiqattmaħaseblijiswalijsemmikisbadaqshekk meraviljuża?”
29Uhuwieġeb,'Għaxil-liġihijasagrauta'oriġinidivina Uxiwħudminndawkliffurmawl-intenzjonili jittrattawhaġewmilqutinminnAllaugħalhekkwaqfu millijagħmlul-iskoptagħhom'
30Huwaqallikiensama’mingħandTheopompuslikien tilefmoħħugħalaktarminntletinjumgħaxkellul-ħsiebli jdaħħalfl-istorjatiegħuxiwħudmill-inċidentimittraduzzjonijietpreċedentiukemxejnmhuxaffidabblitalliġi.
31Metarkupraxiftit,talablilAllabiexjispjegalugħaliex kienetġratlul-isfortuna
32Uġieżvelatliluf’ħolma,liminnkurżitàfiergħakien qedjixtieqjikkomunikaveritajietsagrilin-nieskomuni,u lijekkjieqafkiensejirkuprasaħħtu
33SmajtukollminnfommTheodektes,wieħedmill-poeti traġiċi,limetakiensejadattaxiwħudmill-inċidenti rreġistratifil-ktiebgħalwaħdamid-drammitiegħu,intlaqat mill-katarrettafiż-żewġgħajnejh.
34Umetafehemir-raġunigħaliexkienetġratlul-isfortuna, talablilAllagħalħafnajiemuwarafieq
35Uwaralis-sultan,kifdiġàgħidt,irċieval-ispjegazzjoni ta’Demetrijudwardanil-punt,taqimauordnalitingħata attenzjonikbiralill-kotba,ulijiġumħarsab’modsagru.
36Uħeġġeġlit-tradutturibiexiżuruhspisswarali jirritornawlejnil-Lhudija,għaxkienġust,qal,liissa jibgħathomlurad-dar
37Immametaġewlura,kienjittrattahombħalaħbieb,kif kienxieraq,ukienujirċievurigalisinjurimingħandu
38Ordnalijsirutħejjijietbieximorrulurad-dar,u ttrattahombl-akbarġenerożità
39Hutahomlilkullwieħedminnhomtlietilbiesimill-ifjen xorta,żewġtalentideheb,kredenzalitiżentalent,ulgħamarakollhagħaltlietsufanijiet
40Umal-iskortabagħatlilEleazargħaxarsufanijiet b’saqajntal-fiddaut-tagħmirkollumeħtieġ,kredenzali tiswatletintalent,għaxarilbiesivjola,ukurunamill-isbaħ,
umittbiċċagħażelminsuġfin,kifukollbwieqiuplatti,u żewġtazzitad-dehebbiexikunudedikatililAlla.
41Huwaħeġġuwkollf'ittralijekkxiħaddmill-irġiel jippreferijerġa'luragħandu,majwaqqafhomx.
42Għaxkieniqishaprivileġġkbirlijgawdis-soċjetàta’ rġielgħorriefbħaldawn,ukienjippreferijonfoqġidu fuqhommillifuqil-vanitajiet
43UissaFilokrates,għandekl-istorjasħiħaskontilwegħdatiegħi
44Naħseblissibpjaċirakbarf’dawnil-kwistjonijietmilli fil-kitbiettal-mitoloġisti
45Għaxintiddedikatgħall-istudjuta’dawkl-affarijietli jistgħujkunuta’ġidgħar-ruħ,utqatta’ħafnaħinfuqhom. Senipprovanirrakkontakwalunkweġrajjaoħralita’min isemmiha,sabiexbillitaqrahomtista’tiksebl-ogħlapremju għaż-żelutiegħek.