Skip to main content

Luganda - Poverty

Page 1

Bw'onoowolanga ssente eri omuntu yenna ku bantu bange omwavu ku ggwe, toliba gy'ali ng'omuwozi w'amagoba, so tomuwanga amagoba. Okuva 22:25 So totunuulira mwavu mu nsonga ye. Okuva 23:3 Tolyanga musango gwa mwavu wo mu nsonga ye. Naye omwaka ogw'omusanvu onoogulekanga guwummule ne gugalamira; abaavu mu bantu bo balye: n'ebyo bye banaalekawo ensolo ez'omu nsiko ze birirya. Bw'otyo bw'onookolanga ennimiro yo ey'emizabbibu n'ennimiro yo ey'emizeyituuni. Okuva 23:6,11 So tonoga nnimiro yo ey'emizabbibu, so tokuŋŋaanya mizabbibu gyonna egy'omu nnimiro yo ey'emizabbibu; onoobirekera omwavu n'abagwira: nze Mukama Katonda wo. Temukolanga butali butuukirivu mu musango: tossa kitiibwa mu muntu wa mwavu, so tossa kitiibwa mu muntu ow'amaanyi: naye mu butuukirivu olisalira muliraanwa wo omusango. Eby’Abaleevi 19:10,15 Era bwe munaakungulanga amakungula ag'omu nsi yammwe, toggyangayo nnyonjo ku nsonda z'ennimiro yo ng'okungula, so tokuŋŋaanyanga ku makungula gonna: olibireka omwavu n'omugwira: nze nze Mukama Katonda wo. Eby’Abaleevi 23:22 Muganda wo bw'anaabanga omwavu, n'atunda ebimu ku bintu bye, n'omu ku b'eŋŋanda ze bw'anaajja okubinunula, kale anaanunula ekyo muganda we kye yatunda. Era muganda wo bw'aba nga mwavu, n'agwa wamu naawe mu kuvunda; kale olimuwummuza: weewaawo, newakubadde nga mugenyi oba mugenyi; alyoke abeerenga naawe. Muganda wo abeera naawe bw'anaabanga omwavu, n'atundibwa gy'oli; tomukaka kuweereza ng'omuddu: Naye ng'omuweereza omupangisa, era ng'omugenyi, anaabeeranga naawe, n'akuweereza okutuusa omwaka gwa Jjubiri: N'alyoka akuvaako, ye n'ebibye abaana wamu naye, era aliddayo mu kika kye, n'okudda mu busika bwa bajjajjaabe. Omugwira oba omugwira bw'agaggawala gy'oli, ne muganda wo abeera naye n'afuuka omwavu, ne yeeguza omugwira oba omugenyi w'oli, oba mu kika ky'omugenyi: Oluvannyuma lw'okutundibwa ayinza okununulibwa neera; omu ku baganda be ayinza okumununula: Oba kojja we, oba mutabani wa kojja we, ayinza okumununula, oba omuntu yenna ali kumpi naye ow’omu maka ge ayinza okumununula; oba bw’aba asobola, ayinza okwenunula. Eby’Abaleevi 25:25,35,39-41,47 Buli myaka musanvu bwe ginaaggwaako, olisumulula. Era eno y'engeri y'okusumululwa: Buli awola munne ekintu ky'anaakisumulula; tamusolooza munne, newakubadde muganda we; kubanga kiyitibwa okusumululwa kwa Mukama. Omugwira oyinza okumusolooza nate: naye ekyo ekibeera ne muganda wo omukono gwo gunaasumulula; Okuggyako nga mu mmwe temuliba mwavu; kubanga Mukama alikuwa omukisa mungi mu nsi Mukama Katonda wo gy'akuwa okuba obusika okugifunira: Naye bw'onoowuliriza n'obwegendereza eddoboozi lya Mukama Katonda wo, n'okwata ebiragiro bino byonna bye nkulagira bino olunaku. Kubanga Mukama Katonda wo akuwa omukisa, nga bwe yakusuubiza: era oliwola amawanga mangi, naye toliwola; era ggwe olifuga amawanga mangi, naye tegalikufuga. 7Bwe muba mu mmwe omusajja omwavu ow'omu ku baganda bo munda mu miryango gyo mu nsi yo Mukama Katonda wo gy'akuwa, tokakanyaza mutima gwo so toggalira muganda wo omwavu omukono gwo: Naye ggwe onooggulawo ogwo omukono gumugaziye, era alimuwola ekimala olw'obwetaavu bwe, mu ekyo ky'ayagala. Weegendereze waleme kubaawo kirowoozo mu mutima gwo omubi nga kyogera nti Omwaka ogw'omusanvu, omwaka ogw'okusumululwa gusembedde; n'eriiso lyo libeere ebbi eri muganda wo omwavu, so tomuwa kintu kyonna; n'akaabirira Mukama ng'akulwanirira, ne kiba kibi gy'oli. Mazima olimuwa, n'omutima gwo tegulina nnaku bw'omuwa: kubanga olw'ekintu ekyo Mukama Katonda wo

alikuwa omukisa mu bikolwa byo byonna ne mu byonna by'ossaako omukono gwo. Kubanga abaavu tebajja kulekera awo mu nsi: kyenva nkulagira nga ŋŋamba nti Oliggula omukono gwo eri muganda wo, eri omwavu wo, n'eri omwavu wo, mu nsi yo. Ekyamateeka 15:1-11 Era omusajja bw'aba omwavu, tosulanga n'omusingo gwe: Mu ngeri yonna onoomuwanga omusingo nate enjuba bw'eneegwa, alyoke yeebaka mu ngoye ze, n'akuwe omukisa: era kinaaba butuukirivu eri ggwe mu maaso ga Mukama Katonda wo. Tonyigiriza muddu wa mupangisa omwavu era omwavu, oba nga wa baganda bo, oba ku bannaggwanga bo abali mu nsi yo mu miryango gyo: Ku lunaku lwe olimuwa empeera ye, so n'enjuba tegenda kugwa kiri; kubanga mwavu, n'akiteekako omutima gwe: aleme okukukaabira Mukama, ne kiba kibi gy'oli. Ekyamateeka 24:12-15 Mukama ayavuwaza, n'agaggawala: assa wansi, n'asitula. Ayimusa abaavu mu nfuufu, n'asitula omusabiriza okuva mu busa, okubateeka mu balangira, n'okubasikira entebe ey'ekitiibwa: kubanga empagi z'ensi za Mukama, era ye yassaawo ensi ku bo. 1 Samwiri 2:7-8 Ng'ennaku Abayudaaya mwe baawummulira abalabe baabwe, n'omwezi ogwakyusibwa gye bali okuva mu nnaku ne gufuuka essanyu, n'okukungubaga ne gufuuka olunaku olulungi: ne babafuula ennaku ez'embaga n'essanyu, n'okuweerezagana emigabo , n’ebirabo eri abaavu. Eseza 9:22 Naye awonya abaavu okuva mu kitala, ne mu kamwa kaabwe, ne mu mukono gw'abazira. Bw'atyo omwavu alina essuubi, n'obutali butuukirivu buziba akamwa ke. Laba, wa musanyufu omuntu Katonda gw'atereeza: n'olwekyo tonyooma kukangavvulwa kw'Omuyinza w'ebintu byonna: Kubanga alumwa n'asiba: alumya n'emikono gye giwona. Yobu 5:15-18 Kubanga anyigiriza era n’aleka abaavu; kubanga yaggyawo n'obukambwe ennyumba gy'atazimba; Mazima taliwulira kusirika mu lubuto lwe, tajja kulokola ekyo kye yali yeegomba. Yobu 20:19-20 Okutu bwe kwampulira, olwo ne kumpa omukisa; eriiso bwe lyandaba ne limpa obujulirwa nti: Kubanga nnawonya omwavu eyakaaba, n’abatali bakitaabwe, n’oyo atalina amuyamba. Omukisa gw'oyo eyali ayagala okuzikirizibwa ne gunzijira: ne nnyimba omutima gwa nnamwandu olw'essanyu. Nayambala obutuukirivu, ne bwambaza: omusango gwange gwali ng'ekkanzu n'engule. Nnali maaso eri abazibe b’amaaso, n’ebigere byali eri abalema. Nnali taata w’abaavu: era ensonga gye nnali simanyi ne nnoonya. Ne nmenya ensaya z'omubi, ne nnoga omunyago mu mannyo ge. Yobu 29:11-17 Laba, Katonda wa maanyi, so tanyooma muntu yenna: wa maanyi mu maanyi n'amagezi. Takuuma bulamu bwa mubi: naye awa abaavu eddembe. Taggya maaso ge ku batuukirivu: naye bali ne bakabaka ku ntebe ey'obwakabaka; weewaawo, abanyweza emirembe gyonna, era bagulumizibwa. Era bwe baba nga basibiddwa mu miguwa, ne bakwatiddwa mu miguwa egy'okubonaabona; Awo n’abalaga omulimu gwabwe, n’okusobya kwabwe kwe basusse. Era azibula okutu kwabwe eri okukangavvulwa, n'alagira bakomewo okuva mu butali butuukirivu. Bwe banaamugondera ne bamuweereza, banaamalanga ennaku zaabwe mu mikisa, n’emyaka gyabwe mu ssanyu. Naye bwe batagondera, balizikirizibwa n'ekitala, era balifa nga tebamanyi. Naye bannanfuusi mu mutima bakuŋŋaanya obusungu: tebakaaba bw’abasiba. Bafiira mu buto, era obulamu bwabwe buli mu batali balongoofu. Awonya abaavu mu kubonaabona kwe, n'azibula amatu gaabwe mu kunyigirizibwa. Yobu 36:5-15


Kubanga abali mu bwetaavu tebajja kwerabirwa bulijjo: okusuubira kw'abaavu tekuliggwaawo emirembe gyonna. Zabbuli 9:18 Lwaki oyimiridde wala, ai Mukama? lwaki weekweka mu biro eby'obuzibu? Omubi mu kwegulumiza kwe ayigganya abaavu: batwalibwe mu nkwe ze balowooza. Kubanga omubi yeewaana olw'okwegomba kw'omutima gwe, n'asaba omululu, Mukama gw'akyawa. Omubi, olw’amalala g’amaaso ge, tajja kunoonya Katonda: Katonda tali mu birowoozo bye byonna. Amakubo ge bulijjo ga nnaku; emisango gyo giri waggulu nnyo mu maaso ge: abalabe be bonna, abafuuwa. Ayogedde mu mutima gwe nti Siriwuguka: kubanga sijja kugwa mu buzibu emirembe gyonna. Akamwa ke kajjudde okukolima n’obulimba n’obufere: wansi w’olulimi lwe waliwo obuvuyo n’obutaliimu. Atuula mu bifo eby'ekyama eby'ebyalo: mu bifo eby'ekyama mw'atta abatalina musango: amaaso ge gatunuulidde abaavu mu kyama. Agalamira mu nkukutu ng'empologoma mu mpuku ye: Agalamira okukwata omwavu: Akwata omwavu, bw'amusika mu katimba ke. Afukamira, ne yeetoowaza, omwavu alyoke agwa ku ba maanyi be. Ayogedde mu mutima gwe nti Katonda yeerabidde: Akweka amaaso ge; tajja kukiraba. Golokoka, ai Mukama; Ayi Katonda, situla omukono gwo: tewerabira abawombeefu. Lwaki omubi anyooma Katonda? ayogedde mu mutima gwe nti Tojja kukyagala. Ggwe okirabye; kubanga olaba obubi n'obusungu, okubisasula n'omukono gwo: omwavu yeewaayo gy'oli; ggwe oli muyambi w'abatali ba kitaawe. Menye omukono gw'omubi n'omubi: Noonye obubi bwe okutuusa lw'otolaba. Mukama ye Kabaka emirembe n'emirembe: amawanga gazikiridde okuva mu nsi ye. Mukama, owulidde okwegomba kw'abawombeefu: oliteekateeka omutima gwabwe, oliwulirizza okutu kwo: Okusalira omusango abatalina bakitaabwe n'abo abanyigirizibwa, omuntu ow'ensi aleme nate okunyigiriza. Zabbuli 10 Olw'okunyigirizibwa kw'abaavu, olw'okusinda kw'abaavu, kaakano ndisituka, bw'ayogera Mukama; Ndimuteeka mu mirembe okuva eri oyo amufuuwa. Zabbuli 12:5 Muswazizza okuteesa kw'abaavu, kiddukiro kye. Zabbuli 14:6

kubanga

Mukama

kye

Omusajja ono omwavu n’akaaba, Mukama n’amuwulira, n’amuwonya mu bizibu bye byonna. Zabbuli 34:6 Amagumba gange gonna galigamba nti Mukama, ani afaanana ggwe, anunula omwavu okuva ku oyo asusse amaanyi, weewaawo, omwavu n'omwavu okuva eri oyo amunyaga? Zabbuli 35:10 Ababi baggyayo ekitala, ne bafukamira obutaasa bwabwe, okusuula wansi abaavu n'abali mu bwetaavu, n'okutta abo abalina endowooza ennuŋŋamu. Zabbuli 37:14 Naye nze ndi mwavu era mwetaavu; naye Mukama anlowoozaako: ggwe oli muyambi wange era omununuzi wange; tolwawo, Ayi Katonda wange. Zabbuli 40:17 Alina omukisa oyo alowooza omwavu: Mukama alimuwonya mu biro eby'okubonaabona. Zabbuli 41:1 Ekibiina kyo kyabeeramu: ggwe, ai Katonda, wategekera abaavu mu bulungi bwo. Zabbuli 68:10 Naye nze ndi mwavu era munakuwavu: obulokozi bwo, ai Katonda, bunnyume waggulu. Kubanga Mukama awulira abaavu, so tanyooma basibe be. Zabbuli 69:29,33 Naye nze ndi mwavu era mwetaavu: yanguwa gye ndi, ai Katonda: ggwe oli muyambi wange era omununuzi wange; Ai Mukama, tolwawo. Zabbuli 70:5

Alisalira abantu bo omusango n'obutuukirivu, n'abaavu bo n'omusango. Zabbuli 72:2 Alisalira omusango gw'abaavu mu bantu, alirokola abaana b'abali mu bwetaavu, era alimenyaamenya omunyigiriza. Kubanga aliwonya abali mu bwetaavu bw'akaaba; n'omwavu, n'oyo atalina muyambi. Alisonyiwa abaavu n'abali mu bwetaavu, era alirokola emmeeme z'abali mu bwetaavu. Zabbuli 72:4,12-13 Towangayo mwoyo gw'ejjiba lyo eri ekibiina ky'ababi: tewerabira ekibiina ky'abaavu bo emirembe gyonna. Ayi abanyigirizibwa baleme kuddayo nga baswala: abaavu n'abeetafu batendereze erinnya lyo. Zabbuli 74:19,21 Muwolereza abaavu n'abatali ba kitaawe: mukolenga obwenkanya eri ababonyaabonyezebwa n'abali mu bwetaavu. Owonya abaavu n'abali mu bwetaavu: bave mu mukono gw'ababi. Zabbuli 82:3-4 Fuukamira okutu kwo, ai Mukama, mpulira: kubanga ndi mwavu era mwetaavu. Zabbuli 86:1 Naye assa abaavu waggulu okuva mu kubonaabona, n'amufuula amaka ng'ekisibo. Zabbuli 107:41 Kubanga ndi mwavu era mwetaavu, era omutima gwange gufumitiddwa munda mu nze. Ngenze ng’ekisiikirize bwe kikendeera: Nsuulibwa waggulu ne wansi ng’enzige. Amaviivi gange ganafu olw’okusiiba; n'omubiri gwange guggwaamu amasavu. Era nafuuka ekivume gye bali: bwe bantunuulira ne banyeenya emitwe. Nnyamba, ai Mukama Katonda wange: Omponye ng'okusaasira kwo bwe kuli: balyoke bategeere nga guno gwe mukono gwo; nti ggwe Mukama wakikola. Bakolimire, naye ggwe owe omukisa: bwe banaagolokoka, bakwatibwe ensonyi; naye omuddu wo asanyuke. Abalabe bange bambadde ensonyi, era beebikka n'okutabulwa kwabwe, ng'ekyambalo. Nditendereza nnyo Mukama n'akamwa kange; weewaawo, ndimutendereza mu kibiina. Kubanga aliyimirira ku mukono ogwa ddyo ogw'omwavu, okumulokola abo abamusalira omusango. Zabbuli 109:22-31 Asaasaanye, awadde abaavu; obutuukirivu bwe bubeerera emirembe gyonna; ejjembe lye lirigulumizibwa n'ekitiibwa. Zabbuli 112:9 Azuukusa abaavu mu nfuufu, n'asitula abali mu busa; Zabbuli 113:7 Nja kumuwa omukisa mungi nnyo ku mmere gye: Nja kumatiza omwavu we n’emmere. Zabbuli 132:15 Mmanyi nga Mukama alikuuma ensonga y'abo ababonyaabonyezebwa, n'eddembe ly'abaavu. Zabbuli 140:12 Genda eri enseenene, ggwe omugayaavu; lowooza ku makubo ge, era obeere n'amagezi: Atalina mulabirizi, wadde omulabirizi, newakubadde omufuzi, amuwa emmere mu kyeya, n'akuŋŋaanya emmere ye mu makungula. Olituusa wa okwebaka, ggwe omugayaavu? olizuukuka ddi okuva mu tulo? Naye otulo otutono, otulo otutono, n'okuzinga emikono katono okwebaka: Bw'atyo obwavu bwo bwe bulijja ng'oyo atambula, n'ebbula lyo ng'omuntu alina emmundu. Engero 6:6-11 Afuuka omwavu akola n'omukono omuzito: naye omukono gw'omunyiikivu gugaggawaza. Obugagga bw'omugagga kye kibuga kye eky'amaanyi: okuzikirizibwa kw'abaavu bwe bwavu bwabwe. Engero 10:4,15


Waliwo asaasaanya, naye ne yeeyongera; era waliwo ekiziyiza okusinga ku kituukirawo, naye nga kigenda mu bwavu. Engero 11:24 Waliwo eyeefuula omugagga, naye nga talina ky'alina: waliwo eyeefuula omwavu, naye ng'alina obugagga bungi. Ekinunulo kya a obulamu bw'omuntu bwe bugagga bwe: naye omwavu tawulira kunenya. Obwavu n'ensonyi binaabanga eri oyo agaana okuyigirizibwa: Naye oyo afaayo ku kunenya aliweebwa ekitiibwa. Emmere nnyingi eri mu kulima kw'abaavu: naye waliwo ekizikirizibwa olw'obutaba na musango. Engero 13:78,18,23 Omwavu akyayibwa ne munne: naye omugagga alina emikwano mingi. Anyooma munne ayonoona: Naye oyo asaasira omwavu, wa musanyufu. Anyigiriza omwavu avuma Omutonzi we: Naye oyo amuwa ekitiibwa asaasira omwavu. Engero 14:20-21,31 Buli ajerega omwavu avumirira Omutonzi we: n'oyo asanyukira ebizibu talibonerezebwa. Engero 17:5 Omwavu akozesa endagaano; naye abagagga baddamu mu ngeri ey’obukambwe. Engero 18:23 Asinga omwavu atambulira mu bugolokofu bwe, okusinga oyo akyamye mu mimwa gye, era omusirusiru. Obugagga bukola emikwano mingi; naye omwavu ayawulwa ku muliraanwa we. Ab'oluganda bonna ab'abaavu bamukyawa: mikwano gye ne bagenda wala nnyo okuva gy'ali? abawondera n’ebigambo, naye nga bamwagala. Asaasira omwavu awola Mukama; n'ekyo ky'awadde alimusasula. Okwegomba kw'omuntu kwe kisa kye: n'omwavu asinga omulimba. Engero 19:1,4,7,17,22 Toyagala kwebaka, oleme okujja mu bwavu; zibula amaaso go, ojja kukkuta emmere. Engero 20:13 Buli aziyiza amatu ge olw'okukaaba kw'omwavu, naye alikaaba yekka, naye taliwulirwa. Ayagala okusanyuka aliba mwavu: Ayagala omwenge n'amafuta taliba mugagga. Engero 21:13,17 Abagagga n'abaavu basisinkana wamu: Mukama ye yabakola bonna. Omugagga afuga omwavu, era eyeewoze aba muddu w’oyo amuwola. Oyo alina eriiso eddene aliweebwa omukisa; kubanga agaba ku mmere ye eri abaavu. Anyigiriza omwavu okwongera ku bugagga bwe, n'oyo agaba eri abagagga, mazima alibula. Tonyaga mwavu kubanga mwavu: so tonyigiriza abonaabona mu mulyango: Engero 22:2,7,9,16,22 Tobeera mu banywa omwenge; mu balya ennyama abatamiivu: Kubanga omutamiivu n'omulyavu balijja mu bwavu: n'otulo buliyambaza omuntu engoye. Engero 23:20-21 Nagenda nga mpita mu nnimiro y'abagayaavu, ne mu nnimiro y'emizabbibu ey'omuntu atalina magezi; Era, laba, byonna byali bikutte amaggwa, n'entungo nga bibisse ku maaso gaayo, n'ekisenge kyakyo eky'amayinja n'amenya. Awo ne ndaba, ne nkirowoozaako obulungi: ne nkitunuulira, ne nfuna okuyigirizibwa. Naye otulo otutono, otulo otutono, n'okuzinga emikono katono okwebaka: Bw'atyo obwavu bwo bwe bulijja ng'atambula; n'okubulwa kwo ng'omuntu alina emmundu. Engero 24:30-34 Omuntu omwavu anyigiriza omwavu alinga enkuba etonnya etaleka mmere. Omwavu atambulira mu butuukirivu asinga oyo akyamye mu makubo ge, newakubadde nga mugagga. Oyo ayongera ku by’obugagga bye olw’amagoba n’amagoba agatali ga bwenkanya, anaabikuŋŋaanyiza oyo asaasira omwavu. Omugagga aba mugezi mu kwegulumiza kwe; naye omwavu alina okutegeera amunoonya. Ng’empologoma ewuluguma, n’eddubu erigenda ewala; n’omubi bw’atyo omufuzi ku bantu

abaavu. Alima ensi ye aliba n'emmere mungi: naye oyo agoberera abantu abataliimu, aliba n'obwavu obumala. Ayanguwa okugaggawala alina eriiso ebbi, so talowooza nti obwavu bulimutuukako. Oyo agaba omwavu talibulwa: naye oyo akweka amaaso ge alifuna ekikolimo kingi. Engero 28:3,6,8,11,15,19,22,27 Omutuukirivu alowooza ku nsonga z'omwavu: Naye omubi tafaayo kukimanya. Omwavu n'omulimba basisinkana wamu: Mukama abatangaaza amaaso gombi. Kabaka asalira abaavu omusango n’obwesigwa, entebe ye ey’obwakabaka erinywevu emirembe gyonna. Engero 29:7,13-14 Ebintu bibiri bye nkusaba; temwegaana nga sinnafa: Munzigya wala obutaliimu n'obulimba: tompa obwavu newakubadde obugagga; ndya emmere ennyangu: nneme okukkuta ne nneegaana ne njogera nti Mukama y'ani? oba nneme okuba omwavu ne nbba, ne ntwala erinnya lya Katonda wange bwereere. Waliwo omulembe, amannyo gaagwo nga galinga ebitala, n'amannyo gaagwo ng'ebiso, okulya abaavu okuva ku nsi, n'abaavu mu bantu. Engero 30:7-9,14 Ggulawo akamwa ko, osalira omusango mu butuukirivu, owolereza abaavu n'abali mu bwetaavu. Agolola omukono gwe eri abaavu; weewaawo, agolola emikono gye eri abali mu bwetaavu. Engero 31:9,20 Omwana omwavu era omugezi asinga kabaka omukadde era omusirusiru, atagenda kubuulirirwa nate. Kubanga ava mu kkomera ajja okufuga; so n'oyo azaalibwa mu bwakabaka bwe afuuka mwavu. Omubuulizi 4:13-14 Bw'olaba okunyigirizibwa kw'abaavu, n'okukyusakyusa omusango n'obwenkanya mu ssaza, towuniikirira nsonga eyo: kubanga oyo asinga waggulu assa ekitiibwa; era wabeerewo abagulumivu okusinga bo. Omubuulizi 5:8 Kubanga omugezi alina ki okusinga omusirusiru? omwavu alina ki amanyi okutambulira mu maaso g'abalamu? Omubuulizi 6:8 Amagezi gano nagalabye ne wansi w'enjuba, ne galabika nga manene gyendi: Waaliwo ekibuga ekitono, n'abantu batono mu kyo; kabaka omukulu n'ajja okulumba, n'akizingiza, n'azimba ebigo ebinene: Kaakano mwasangibwamu omusajja omwavu ow'amagezi, n'awonya ekibuga olw'amagezi ge; naye tewali muntu yenna yajjukira musajja oyo omwavu yennyini. Awo ne ŋŋamba nti Amagezi gasinga amaanyi: naye amagezi g'omwavu ganyoomebwa, n'ebigambo bye tebiwulirwa. Ebigambo by’abagezigezi biwulirwa mu kasirise okusinga okukaaba kw’oyo afuga mu basirusiru. Amagezi gasinga eby'okulwanyisa eby'olutalo: naye omwonoonyi omu azikiriza ebirungi bingi. Omubuulizi 9:13-18 Mukama alisalira omusango n'abakadde b'abantu be n'abakungu baago: kubanga mulidde ennimiro y'emizabbibu; omunyago gw'abaavu guli mu mayumba gammwe. Mutegeza ki bwe mukuba abantu bange, ne musekula amaaso g'abaavu? bw’ayogera Mukama Katonda ow’Eggye. Isaaya 3:14-15 Zisanze abo abasala ebiragiro ebitali bya butuukirivu, n'abawandiika ebizibu bye baalagira; Okuggya abali mu bwetaavu okusalirwa omusango, n'okuggyawo eddembe ku baavu b'abantu bange, bannamwandu balyoke babeere muyiggo gwabwe, n'okunyaga abataliiko kitaawe! Isaaya 10:2 Naye n'obutuukirivu alisalira abaavu omusango, n'anenya n'obwenkanya olw'abawombeefu ab'ensi: era alikuba ensi n'omuggo gw'akamwa ke, n'omukka gw'emimwa gye alitta ababi. Isaaya 11:4


N'abaana ababereberye ab'abaavu baliriisa, n'omwavu aligalamira mu mirembe: era nditta ekikolo kyo n'enjala, n'ajja tta abasigaddewo bo. Kale omuntu anaaddamu ki ababaka b’eggwanga? Nti Mukama ye yatandikidde Sayuuni, n'abaavu mu bantu be balikyesiga. Isaaya 14:30,32 Ayi Mukama, ggwe Katonda wange; Ndikugulumiza, Nditendereza erinnya lyo; kubanga okoze eby'ekitalo; okuteesa kwo okw'edda kwesigwa n'amazima. Kubanga wafuula ekibuga entuumu; wa kibuga ekikuumibwa amatongo: olubiri lw’abagwira obutaba kibuga; tekijja kuzimbibwa n’akatono. Abantu ab’amaanyi kyebava bakugulumiza, ekibuga eky’amawanga ag’entiisa kirikutya. Kubanga obadde amaanyi eri omwavu, amaanyi eri omwetaavu mu nnaku ye, ekiddukiro okuva mu kibuyaga, ekisiikirize okuva mu bbugumu, ng’okubwatuka kw’abatiisa kuli ng’omuyaga ku bbugwe. Isaaya 25:1-4 Mwesige Mukama emirembe gyonna: kubanga mu Mukama Yakuwa mwe muli amaanyi agataggwaawo: Kubanga assa wansi abatuula waggulu; ekibuga ekigulumivu, akiteeka wansi; agiteeka wansi, okutuuka ku ttaka; akireeta ne mu nfuufu. Ekigere kinaalinnya wansi, ebigere by'abaavu, n'amadaala g'abali mu bwetaavu. Isaaya 26:4-6 Abawombeefu baliyongera essanyu lyabwe mu Mukama, n'abaavu mu bantu balisanyukira Omutukuvu wa Isiraeri. Isaaya 29:19 Ebivuga n'eby'okusiba bibi: ayiiya amagezi amabi okuzikiriza omwavu n'ebigambo eby'obulimba, ne bwe kiba nti omwana ayogera bulungi. Isaaya 32:7 Abaavu n'abaavu bwe banaanoonya amazzi, so nga tewali, n'olulimi lwabwe ne luzirika olw'ennyonta, nze Mukama ndibawulira, nze Katonda wa Isiraeri siribaleka. Isaaya 41:17 Kino si kye kisiibo kye nnalonda? okusumulula emiguwa gy'obubi, okusumulula emigugu emizito, n'okuleka abanyigirizibwa okugenda mu ddembe, n'okumenya buli kikoligo? Si kugabira abalumwa enjala emmere yo, n'okuleeta abaavu abasuulibwa ebweru mu nnyumba yo? bw'olaba obwereere, n'omubikka; era nga tokweka mubiri gwo? Awo omusana gwo guliyaka ng'enkya, n'obulamu bwo bwe bulimera mangu: n'obutuukirivu bwo bulikukulembera; ekitiibwa kya Mukama kye kiriba empeera yo. Isaaya 58:6-8 Kubanga ebintu ebyo byonna omukono gwange byabikola, n'ebyo byonna bibaddewo, bw'ayogera Mukama: naye omusajja ono gwe nditunuulira, omwavu era ow'omwoyo omujjuvu, akankana olw'ekigambo kyange. Isaaya 66:2 Era mu bikuta byo mwe musangiddwa omusaayi gw'emyoyo gy'abaavu abatalina musango: Siguzudde mu kunoonya mu kyama, wabula ku bino byonna. Yeremiya 2:34 Kyenva ŋŋamba nti Mazima bano baavu; basirusiru: kubanga tebamanyi kkubo lya Mukama newakubadde omusango gwa Katonda waabwe. Yeremiya 5:4 Muyimbire Mukama, mutendereze Mukama: kubanga awonye emmeeme y'abaavu mu mukono gw'abakozi b'ebibi. Yeremiya 20:13 Yasalira omusango gw’abaavu n’abali mu bwetaavu; awo kyali kirungi gy’ali: kino tekyali kya kunmanya? bw'ayogera Mukama. Yeremiya 22:16 Awo Nebuzaladaani omukulu w’abakuumi n’atwala abantu abaasigalawo mu kibuga, n’abo abaagwa gy’ali, n’abantu abalala

abaali basigaddewo. Naye Nebuzaladaani omuduumizi w’abakuumi n’aleka abaavu b’abantu abatalina kintu mu nsi ya Yuda, n’abawa ennimiro z’emizabbibu n’ennimiro mu kiseera kye kimu. Yeremiya 39:9-10 Laba, buno bwe bwali obutali butuukirivu bwa mwannyoko Sodomu, amalala, omugaati omujjuvu, n'obugayaavu bungi bwali mu ye ne mu bawala be, so teyanyweza mukono gwa mwavu n'abaavu. Ezeekyeri 16:49 Bw'anaazaala omwana ow'obulenzi omunyazi, omuyiwa omusaayi, n'akola ekifaananako n'ekimu ku bintu ebyo, N'atakola mirimu egyo, naye n'alya ku nsozi, n'ayonoona mukazi wa munne, Anyigirizza omwavu n'abaavu, yanyaga n'obukambwe, teyazzaayo musingo, n'ayimusa amaaso ge eri ebifaananyi, akoze eby'omuzizo, Awaddeyo amagoba, n'alya ebibala: kale aliba mulamu? taliba mulamu: akoze emizizo gino gyonna; mazima alifa; omusaayi gwe guliba ku ye. Kaakano, laba, bw'anaazaala omwana ow'obulenzi, alaba ebibi bya kitaawe byonna by'akoze, n'alowooza, n'atakola ebyo, Atalidde ku nsozi, so atayimusa maaso ge eri ebifaananyi eby'omu nnyumba owa Isiraeri, teyayonoona mukazi wa munne, So teyanyigiriza muntu yenna, teyagaana musingo, so teyanyaga n'obukambwe, naye awadde abalumwa enjala emmere ye, n'abikka obwereere n'ekyambalo, Eyambudde ekikye omukono okuva eri abaavu, atafuna magoba newakubadde amagoba, atuukiriza emisango gyange, atambulira mu mateeka gange; talifa olw'obutali butuukirivu bwa kitaawe, aliba mulamu. Ezeekyeri 18:10-17 Abantu b’ensi bakozesezza okunyigirizibwa, ne banyaga, ne batawaanya abaavu n’abaavu: weewaawo, banyigiriza omugwira mu bukyamu. Ezeekyeri 22:29 Noolwekyo, ai kabaka, okuteesa kwange kusiimibwe, era omenye ebibi byo olw'obutuukirivu, n'obutali butuukirivu bwo ng'osaasira abaavu; bwe kiba nga kiyinza okuba nga kiwanvuya obutebenkevu bwo. Danyeri 4:27 Bw'ati bw'ayogera Mukama nti; Olw'okusobya kwa Isiraeri emirundi esatu, n'olw'okuna, sijja kukyusa kibonerezo kyayo; kubanga baatunda abatuukirivu ku ffeeza, n'abaavu ne batunda engatto; Oyo afuuwa enfuufu y'ensi ku mutwe gw'abaavu, n'akyusa ekkubo ly'abawombeefu: n'omusajja ne kitaawe baliyingira eri omuzaana oyo, okutyoboola erinnya lyange ettukuvu: Amosi 2:6-7 Muwulire ekigambo kino, mmwe ente ez'e Basani, eziri mu lusozi lw'e Samaliya, ezinyigiriza abaavu, ezibetenta abali mu bwetaavu, nga zigamba bakama baabwe nti Muleete tunywe. Mukama Katonda alayirira olw'obutukuvu bwe nti, laba, ennaku zirituukako, n'abaggyawo n'emiguwa, n'ezzadde lyammwe n'emiguwa. Amosi 4:1-2 Kale kubanga okulinnyirira kwammwe ku mwavu, ne mumuggyako emigugu egy'eŋŋaano: mwazimba amayumba mu mayinja agatemeddwa, naye temugabeeramu; mwasimbye ennimiro z'emizabbibu ezisanyusa, naye temuginywa mwenge. Kubanga mmanyi ebisobyo byammwe ebingi n'ebibi byammwe eby'amaanyi: babonyaabonya abatuukirivu, bawa enguzi, ne bakyusa abaavu mu mulyango okuva ku ddyo waabwe. Amosi 5:11-12 Muwulire bino, mmwe abamira abali mu bwetaavu, n'okulemesa abaavu b'ensi, nga boogera nti Omwezi gunaaggwaawo ddi, tulyoke okutunda eŋŋaano? ne ssabbiiti, tulyoke tutereewo eŋŋaano, ne tufuula efa entono, ne sekeri ennene, ne tulimba minzaani mu bulimba? Tusobole okugula abaavu ku ffeeza, n'abaavu ne tugula engatto; weewaawo, n'otunda kasasiro w'eŋŋaano? Amosi 8:4-6 Wakuba emiggo gye emitwe gy'ebyalo bye: ne bavaayo ng'omuyaga okunsaasaanya: okusanyuka kwabwe kwali ng'okulya abaavu mu nkukutu. Kaabakuuku 3:14


Era ndirekawo wakati mu ggwe abantu ababonyaabonyezebwa era abaavu, ne beesiga erinnya lya Mukama. Zeffaniya 3:12 So tonyigiriza nnamwandu, newakubadde mulekwa, newakubadde omugenyi, newakubadde omwavu; era tewali n’omu ku mmwe alowooza ku muganda we ekibi mu mutima gwammwe. Zekkaliya 7:10 Era ndiriisa ekisibo eky’okuttibwa, ggwe, ggwe omwavu ow’ekisibo. Ne ntwala emiggo ebiri; emu nagiyita Beauty, ate endala nagiyita Bands; era naliisa ekisibo. Ku lunaku olwo n'emenyeka: era bwe batyo abaavu mu kisibo ekyannindirira ne bategeera nga kigambo kya Mukama. Zekkaliya 11:7,11 Balina omukisa abaavu mu mwoyo: kubanga obwakabaka obw'omu ggulu bwe bwabwe. Matayo 5:3 Abazibe b’amaaso balaba, n’abalema ne batambula, abagenge balongoosebwa, n’abatawulira ne bawulira, abafu ne bazuukizibwa, n’abaavu ne bababuulirwa enjiri. Matayo 11:5 Yesu n'amugamba nti Bw'oba oyagala okutuukiridde, genda otunde by'olina, owe abaavu, ojja kuba n'obugagga mu ggulu: ojje ongoberere. Matayo 19:21 Awo Yesu bwe yali e Bessaniya, mu nnyumba ya Simooni omugenge, Omukazi n'ajja gy'ali ng'akutte essanduuko ya alabasita ey'ebizigo eby'omuwendo ennyo, n'agimuyiira ku mutwe, bwe yali ng'atudde ku mmere. Naye abayigirizwa be bwe baakiraba, ne banyiiga, ne bagamba nti, “Obulankanya buno bugendereddwa ki? Kubanga ekizigo kino kyandibadde kitundibwa ssente nnyingi, ne kiweebwa abaavu. Yesu bwe yakitegeera, n’abagamba nti, “Lwaki mutawaanya omukazi? kubanga ankoledde omulimu omulungi. Kubanga abaavu mulina nammwe bulijjo; naye nze temulina bulijjo. Kubanga olw'okufuka ekizigo kino ku mubiri gwange, yakikola okuziikibwa kwange. Mazima mbagamba nti Enjiri eno yonna gye banaabuulirwanga mu nsi yonna, ne kino omukazi ono ky’akoze kinaabuulirwa okumujjukira. Matayo 26:6-13 Awo Yesu bwe yamulaba n'amwagala, n'amugamba nti, “Kino kikubulako: genda otunda byonna by'olina, ogabire abaavu, ojja kuba n'obugagga mu ggulu: ojje ositule omusaalaba ogoberere nze. Makko 10:21

kukusasula: kubanga olisasulwa mu kuzuukira kw'abatuukirivu. Awo omuddu oyo n’ajja n’ategeeza mukama we ebyo. Awo nnannyini nnyumba bwe yasunguwala n’agamba omuweereza we nti, “Fuluma mangu mu nguudo n’emirongooti gy’ekibuga, oleete wano abaavu n’abalema, n’abazibizi n’abazibe b’amaaso.” Lukka 14:13,21 Awo Yesu bwe yawulira ebyo, n'amugamba nti Obulwa ekintu kimu: tunda byonna by'olina, ogabire abaavu, ojja kuba n'obugagga mu ggulu: ojje ongoberere. Lukka 18:22 Zaakeeyo n'ayimirira n'agamba Mukama nti; Laba, Mukama, ekitundu ky'ebintu byange mbiwa abaavu; era bwe mba nga nfunye ekintu kyonna ku muntu yenna olw’okulumiriza okw’obulimba, mmuzzaayo emirundi ena. Lukka 19:8 N'alaba ne nnamwandu omwavu ng'asuulayo ensulo bbiri. N'ayogera nti Mazima mbagamba nti nnamwandu ono omwavu asuddemu bingi okusinga bonna: Kubanga bano bonna ku bungi bwabwe basudde mu biweebwayo bya Katonda: naye mu bwavu bwe yasuddemu abalamu bonna nti yalina. Lukka 21:2-4 Kubanga abaavu bulijjo mubeera nabo; naye nze temulina bulijjo. Yokaana 12:8 Kubanga kyasiimye ab’e Makedoni ne Akaya okuwaayo omugabo eri abatukuvu abaavu abali mu Yerusaalemi. Abaruumi 15:26 Era newakubadde nga mpaayo eby'obugagga byange byonna okuliisa abaavu, era newaakubadde omubiri gwange okwokebwa, so sirina kwagala, sirina mugaso gwonna. 1 Abakkolinso 13:3 Nga banakuwavu, naye nga basanyuka bulijjo; nga abaavu, naye nga bagaggawaza bangi; nga abatalina kintu, naye nga balina ebintu byonna. 2 Abakkolinso 6:10 Era ab’oluganda, tubategeeza ekisa kya Katonda ekyaweebwa ekkanisa z’e Makedoni; Nga mu kugezesebwa okunene okw’okubonaabona, essanyu lyabwe eringi n’obwavu bwabwe obw’amaanyi ne byeyongera okutuuka ku bugagga bw’obugabi bwabwe. Kubanga mumanyi ekisa kya Mukama waffe Yesu Kristo, nti newakubadde nga yali mugagga, naye yafuuka omwavu ku lwammwe, mulyoke mugaggawale olw'obwavu bwe. 2 Abakkolinso 8:1-2,9

Awo nnamwandu omwavu n’ajja, n’asuulayo obuveera bubiri, obuweza ennusu. N'ayita abayigirizwa be n'abagamba nti Mazima mbagamba nti nnamwandu ono omwavu asuddemu bingi okusinga bonna abaasudde mu ggwanika: Kubanga bonna baasudde mu bungi bwabwe; naye mu bwetaavu bwe n'asuula byonna bye yalina, n'ebiramu bye byonna. Makko 12:42-44

(Nga bwe kyawandiikibwa nti Yasaasaana, yagabira abaavu: obutuukirivu bwe busigalawo emirembe gyonna. 2 Abakkolinso 9:9

Omwoyo wa Mukama ali ku nze, kubanga yanfukako amafuta okubuulira enjiri eri abaavu; antumye okuwonya abamenyese emitima, okubuulira abasibe okununulibwa, n’okuddamu okulaba eri abazibe b’amaaso, okusumulula abafumitiddwa, Lukka 4:18

Baganda bange, temulina kukkiriza kwa Mukama waffe Yesu Kristo, Mukama ow'ekitiibwa, n'okussa ekitiibwa mu bantu. Kubanga singa wajja mu kibiina kyammwe omusajja ng’ayambadde empeta ya zaabu ng’ayambadde engoye ennungi, n’ayingira n’omusajja omwavu ng’ayambadde ebyambalo ebibi; Era mussa ekitiibwa mu oyo ayambadde engoye z'abasajja n'abakazi, ne mumugamba nti Tuula wano mu kifo ekirungi; n'ogamba omwavu nti Yimirira awo oba tuula wano wansi w'entebe y'ebigere byange: Kale temusosola mu mmwe, ne mufuuka abalamuzi b'ebirowoozo ebibi? Muwulirize, baganda bange abaagalwa, Katonda teyalonda baavu mu nsi abagagga mu kukkiriza, n'abasika b'obwakabaka bwe yasuubiza abamwagala? Yakobo 2:2-5

N'ayimusa amaaso ge ku bayigirizwa be, n'agamba nti, “Mwe abaavu muweebwe omukisa: kubanga obwakabaka bwa Katonda bwe bwammwe.” Lukka 6:20 Awo Yesu n'abaddamu nti Mugende mubuulire Yokaana bye mulabye ne bye muwulidde; ng’abazibe b’amaaso balaba, abalema bwe batambula, abagenge bwe balongoosebwa, bakiggala bwe bawulira, abafu ne bazuukizibwa, enjiri ebuulirwa abaavu. Lukka 7:22 Naye bw'onookola embaga, oyite abaavu, abalema, abalema, n'abazibe b'amaaso: Era oliweebwa omukisa; kubanga tebayinza

Bano bokka be baagala tujjukire abaavu; kye kimu nange kye nnali nneesunga okukola. Abaggalatiya 2:10

Era malayika w'ekkanisa y'Abalaodikiya wandiika nti; Ebyo by'ayogera Amiina, omujulirwa omwesigwa era ow'amazima, entandikwa y'okutonda kwa Katonda; Ntegedde emirimu gyo,


nga toli munnyogovu so toyokya: Nnandyagadde obeere munnyogovu oba ayokya. Kale kale olw’okuba oli mubuguma, so tolina kyokya so tolina kyokya, ndikufuuwa mu kamwa kange. Kubanga ogamba nti Ndi mugagga, era neeyongera n'ebintu; era tebalina kye beetaaga; so tomanyi nti oli munaku, era munakuwavu, era mwavu, era muzibe w'amaaso, era oli bwereere: nkubuulirira okugulira ku nze zaabu akemeddwa mu muliro, olyoke obeere mugagga; n'engoye enjeru, olyoke oyambale, n'ensonyi z'obwereere bwo zireme okulabika; era osiige amaaso go n'eddagala ly'amaaso, olyoke olabe. Bonna be njagala, mbanenya era mbakangavvula: n'olwekyo munyiikire, mwenenye. Laba, nnyimiridde ku mulyango, ne nkonkona: omuntu yenna bw'awulira eddoboozi lyange n'aggulawo oluggi, ndiyingira gy'ali, ne ndya wamu naye, naye naye wamu nange. Awangula ndimukkiriza okutuula nange mu ntebe yange, nga nange bwe nnawangula, ne ntuula ne Kitange mu ntebe ye. Alina okutu awulire Omwoyo ky'ayogera eri ekkanisa. Okubikkulirwa 3:1422 N’ayogera bw’ati nti, “Abange mmwe, omwenge nga gwa maanyi nnyo! kikyamya abantu bonna abakinywa: Kifuula ebirowoozo bya kabaka n'eby'omwana mulekwa okuba ekimu; ku muddu n’ow’eddembe, omwavu n’omugagga: 1 Esdras 3:18-19 Mukole bulungi nnamwandu, mulamule abatali ba kitaawe, muwe abaavu, mulwanirira mulekwa, mwambaza obwereere, Muwonye abamenyese n’abanafu, toseka mulema kunyooma, mulwanirira abalema, n’omuzibe w’amaaso ayingire okulaba kw’obutangaavu bwange. 2 Esdra 2:20-21 Awo bwe nnalaba emmere ennyingi, ne ŋŋamba omwana wange nti Genda oleete omwavu yenna gw'onoosanga mu baganda baffe, ajjukira Mukama; era, laba, nsula ku lulwo. Tobit 2:2

obulamu n’okufa, obwavu n’obugagga, biva mu Mukama. Amagezi, okumanya n'okutegeera amateeka biva eri Mukama: okwagala n'ekkubo ery'ebikolwa ebirungi biva gy'ali. Temwewuunya bikolwa by’aboonoonyi; naye weesige Mukama, obeere mu kutegana kwo: kubanga kyangu mu maaso ga Mukama okugaggawaza omwavu. Omubuulizi 11:11-15,21 Omugagga akoze ekibi, naye ate atiisatiisa: omwavu asobezebwako, era ateekwa okwegayirira. Endagaano ki eriwo wakati w’empologoma n’embwa? era mirembe ki eri wakati w’abagagga n’abaavu? Ng'endogoyi ey'omu nsiko bw'eri omuyiggo gw'empologoma mu ddungu: n'abagagga bwe balya abaavu. Nga ab'amalala bwe bakyawa obwetoowaze: n'abagagga bwe batyo bwe bakyawa abaavu. Omugagga atandise okugwa akwatiddwa mikwano gye: naye omwavu ali wansi asuulibwa mikwano gye. Omugagga bw'agwa, aba n'abayambi bangi: ayogera ebintu ebitalina kwogerwa, naye abantu bamuwa obutuukirivu: omwavu n'aseerera, naye ne bamunenya; yayogera n'amagezi, n'atasobola kuba na kifo. Omugagga bw'ayogera, buli muntu akwata olulimi lwe, era, laba, by'ayogera ne balugulumiza ebire: naye omwavu bw'ayogera, bagamba nti Ono munne ki? era singa yeesittala, bajja kuyamba okumusuula. Obugagga birungi eri oyo atalina kibi, n'obwavu bubi mu kamwa k'abatali ba Katonda. Omubuulizi 13:3,18-24 Bw’omala, jjukira ekiseera eky’enjala: era bw’onooba omugagga, lowooza ku bwavu n’obwetaavu. Omubuulizi 18:25 Okusaba okuva mu kamwa k'omwavu kutuuka mu matu ga Katonda, n'omusango gwe gujja mangu. Omubuulizi 21:5

Waayo esadaaka okuva mu bintu byo; era bw'onoowa esadaaka, eriiso lyo lireme kukwatirwa buggya, so tokyusa maaso go okuva ku mwavu yenna, n'amaaso ga Katonda tegalikukyuka. Tobit 4:7

Beera mwesigwa eri muliraanwa wo mu bwavu bwe, olyoke osanyuke olw'okugaggawala kwe: munywererenga gy'ali mu kiseera eky'okubonaabona kwe, olyoke obeere omusika wamu naye mu busika bwe: kubanga obusika obubi tebuvumibwa bulijjo: wadde abagagga abasirusiru okubeera nabo mu kwegomba. Omubuulizi 22:23

So totya mwana wange nti twavuddwa: kubanga olina obugagga bungi, bw'otya Katonda, n'ova ku kibi kyonna, n'okola ekyo ekisanyusa mu maaso ge. Tobit 4:21

Abasajja ab'ebika bisatu emmeeme yange ekyawa, era nnyiiga nnyo olw'obulamu bwabwe: omwavu eyeegulumiza, omugagga omulimba, n'omwenzi omukadde akola. Omubuulizi 25:2

Tewesiga kutya Mukama ng'oli mwavu: so tojja gy'ali n'omutima ogw'emirundi ebiri. Omubuulizi 1:28

Omuntu oba nga mugagga oba mwavu, bw’aba n’omutima omulungi eri Mukama Katonda, buli kiseera anaasanyukiranga n’amaaso ag’essanyu. Waliwo ebintu bibiri ebinakuwaza omutima gwange; n'owookusatu ansunguwaza: omusajja omulwanyi abonabona n'obwavu; n’abasajja ab’okutegeera abatateekebwawo; n'oyo akomawo okuva mu butuukirivu n'agenda mu kibi; Omukama ateekateeka omuntu ng’oyo olw’ekitala. Omubuulizi 26:4,28

Mwana wange, tofera mwavu ku bulamu bwe, era tofuula amaaso ageetaavu kulinda bbanga ddene. Temugaana kwegayirira kw'abo ababonyaabonyezebwa; so tokyusa maaso go eri omwavu. Tekikunyiiza okufukamira omwavu okutu, n'omuddamu mu ngeri ey'omukwano n'obuwombeefu. Omubuulizi 4:1,4,8 Era ogolole omukono gwo eri abaavu, omukisa gwo gutuukirire. Omubuulizi 7:32 Oba nga mugagga, wa kitiibwa, oba mwavu, ekitiibwa kyabwe kwe kutya Mukama. Tekisaana kunyooma omwavu alina okutegeera; era tekiba kirungi kugulumiza muntu mwonoonyi. Omubuulizi 10:22-23 Omwavu aweebwa ekitiibwa olw’obukugu bwe, n’omugagga aweebwa ekitiibwa olw’obugagga bwe. Oyo agulumizibwa mu bwavu, asinga nnyo mu bugagga? n'oyo ataweesa kitiibwa mu bugagga, n'asinga nnyo mu bwavu? Omubuulizi 10:30-31 Waliwo akola ennyo, n'alumwa, n'ayanguwa, n'asigala emabega nnyo. Nate, waliwo endala egenda mpola, era eyeetaaga obuyambi, eyagala obusobozi, era ejjudde obwavu; naye eriiso lya Mukama ne limutunuulira obulungi, ne limuyimiriza okuva mu kifo kye ekya wansi, Ne liyimusa omutwe gwe okuva mu nnaku; bangi abaakilaba ne bamwewuunya. Obugagga n’ebizibu,

Naye gumiikiriza omuntu ali mu mbeera embi, so tolwawo kumusaasira. Muyambe omwavu ku lw'ekiragiro, so tomukyusa olw'obwavu bwe. Obulamu bw’omusajja omwavu mu kiyumba ekibi businga, okusinga ebisale ebiweweevu mu nnyumba y’omusajja omulala. Omubuulizi 29:8-9,22 Omwavu asinga omugagga abonabona mu mubiri gwe. Omubuulizi 30:14 Omwavu akola nnyo mu busika bwe obwavu; era bw’alekawo, aba akyali mu bwetaavu. Omubuulizi 31:4 Buli aleeta ekiweebwayo ku bintu by'omwavu, akola ng'oyo atta omwana mu maaso ga kitaawe. Omubuulizi 34:20 Tajja kukkiriza muntu yenna ku musajja omwavu, wabula ajja kuwulira essaala y’abo abanyigirizibwa. Omubuulizi 35:13


Mu kubonaabona n'ennaku esigalawo: n'obulamu bw'omwavu bwe kikolimo ky'omutima. Omubuulizi 38:19 Mukama n’asunguwala olw’ekyo n’emirimu gyonna egy’ebibuga bya Sodomu, kubanga byali bifunye emmere nnyingi, era nga balina emirembe mu bo, era n’okutuusa kati tebayagala kuyimirizaawo baavu n’abali mu bwetaavu, ne mu nnaku ezo ebikolwa byabwe ebibi ne ebibi byafuuka binene mu maaso ga Mukama. Mukama n'atuma bamalayika babiri abazze mu nnyumba ya Ibulayimu okuzikiriza Sodomu n'ebibuga byayo. Yaseri 19:44-45 Awo Yusufu ng'ali ku mbalaasi ye n'ayimusa amaaso ge n'atunuulira eggulu, n'akoowoola n'ayogera nti Azuukusa omwavu okuva mu nfuufu, Asitula omwavu okuva mu busa. Ayi Mukama w’Eggye, omusanyufu omuntu akwesiga. Yaseri ssaawa 49:30 Bikira Maria ow’omukisa era ow’ekitiibwa bulijjo, eyava mu lulyo lw’obwakabaka n’amaka ga Dawudi, yazaalibwa mu kibuga Nazaaleesi, n’asomera mu Yerusaalemi, mu yeekaalu ya Mukama. Kitaawe yali Yoakimu, ate nnyina yali Ana. Ekika kya kitaawe kyali kya Ggaliraaya n’ekibuga Nazaaleesi. Ab’omu maka ga nnyina baali ba Besirekemu. Obulamu bwabwe bwali bwa lwatu era nga butuufu mu maaso ga Mukama, nga batya Katonda era nga tebalina nsobi mu maaso g’abantu. Kubanga ebintu byabwe byonna ne babigabanyaamu ebitundu bisatu: Ekimu ku byo ne babiwaayo eri yeekaalu n'abakungu ba yeekaalu; omulala ne bagabanya mu bantu be batamanyi, n’abantu abali mu mbeera embi; n’ekyokusatu ne bakitereka bokka n’ebikozesebwa mu maka gaabwe. Enjiri y’okuzaalibwa kwa Maliyamu 1:1-4 Naye Trifina yali asindikidde Pawulo ssente ennyingi, era n’engoye eziri mu mikono gya Thecla, olw’okudduukirira abaavu. Ebikolwa bya Pawulo ne Thekla 10:5 Omugagga agabirenga omwavu: n'omwavu atendereze Katonda, kubanga amuwadde omu, gwe yeetaaga okufunira obwetaavu bwe. Ebbaluwa ya Clement esooka eri Abakkolinso 17:35 Kubanga bw'atyo Dawudi Omutukuvu bw'ayogera nti Ndiyatula eri Mukama, era kijja kumusanyusa okusinga ente ento erimu amayembe n'ebigere. Abaavu bakirabe era basanyuke. Ebbaluwa ya Clement esooka eri Abakkolinso 22:8 Naye ffe ayogera ku kino. Kino si kye kisiibo kye nnalonda, okusumulula emiguwa gy’obubi, okuggyawo emigugu emizito, n’okuleka abanyigirizibwa okugenda mu ddembe; era nti mumenya buli kikoligo? Si kugabira abalumwa enjala emmere yo, n'okuleeta abaavu abasuulibwa ebweru mu nnyumba yo? Bw’olaba obwereere ng’omubikka, era nga tokweka mubiri gwo. Awo omusana gwo guliyaka ng'enkya, n'obulamu bwo bulibutuka mangu; n'obutuukirivu bwo bulikusooka, ekitiibwa kya Mukama kye kinaaba empeera yo. Ebbaluwa ya Balunabba eya bulijjo 2:16-18 Era onookolanga n'emikono gyo okugabira abaavu, ebibi byo bisonyiyibwa. Tofumiitirizanga oba olina okuwaayo: era, bw'omala okuwaayo, okwemulugunya ku kyo. Ebbaluwa ya Balunabba eya bulijjo 14:20 Era nate, nti balina omukisa abaavu, n’abo abayigganyizibwa olw’obutuukirivu; kubanga obwakabaka bwa Katonda bwe bwabwe. Ebbaluwa ya Polycarp eri Abafiripi 1:11 Era abakadde basaasira era basaasira bonna; okubakyusa okuva mu nsobi zaabwe; okunoonya ebyo ebinafu; tetwerabira bannamwandu, ne bamulekwa, n’abaavu; naye bulijjo nga bawaayo ebirungi mu maaso ga Katonda n’abantu. Ebbaluwa ya Polycarp eri Abafiripi 2:15

Omuntu yenna bw’akaddiwa, yeemalira essuubi olw’obunafu bwe n’obwavu bwe, era tasuubira kintu kirala okuggyako olunaku olusembayo mu bulamu bwe. Omusumba wa Hermas 3:124 Tewali kintu kisinga bintu bino mu bulamu bw’omuntu; alikuuma n’okukola ebintu bino mu bulamu bwabwe. Wulira ekiddako kiki ekigoberera bino. Okuweereza bannamwandu; obutanyooma bamulekwa n’abaavu; okununula abaddu ba Katonda okuva mu bwetaavu; okusembeza abagenyi; (kubanga mu kusembeza abagenyi oluusi wabaawo ebibala ebinene) obutakaayana, wabula okusirika. Ekitabo ekyokubiri ekya Hermas 8:9-10 Bwe nnali ntambula mu nnimiro, ne ndowooza ku muti gwa elm n'omuzabbibu, era nga ndowooza nange ku bibala byabwe, malayika n'andabikira, n'aŋŋamba nti; Kiki ky’olowoozaako bwe kityo okumala ebbanga munda yo? Ne mmugamba nti Ssebo, ndowooza ku muzabbibu guno n’omuti guno kubanga ebibala byabyo birungi. N’aŋŋamba nti; Emiti gino ebiri giteekebwawo okuba ekyokulabirako eri abaweereza ba Katonda. Ne mmugamba nti Ssebo, nandyagadde okumanya ekifaananyi ky'emiti gino gy'oyogerako bwe kiri. Wuliriza, bw’agamba nti; olaba omuzabbibu guno n'omuzabbibu guno; Ssebo, nagamba nti, mbalaba, Omuzabbibu guno, agamba, gubala, naye omuti gwa elm muti ogutalina bibala. Naye omuzabbibu guno okuggyako nga gwateekebwawo omuti guno, era nga guwaniriddwa, tegwandibala bibala bingi; naye nga kigalamidde ku ttaka, kyandibala ebibala ebibi, kubanga tekyawanikiddwa ku muti gwa elm; so nga, olw’okuwanirirwa ku muti gwa elm, kibala ebibala byombi ku lwayo n’olw’ekyo. N’olwekyo, laba engeri omuti gwa elm gye guwa ebibala ebitono, wabula okusinga omuzabbibu. Ssebo, bwe nnagamba, kibala kitya ebibala okusinga omuzabbibu? Kubanga, bwe yagamba, omuzabbibu okuwanirirwa ku muti gwa elm guwa ebibala bingi era ebirungi; so nga, singa egalamira ku ttaka, yandigudde kitono, era ekyo nakyo kirwadde nnyo. N’olwekyo, okugeraageranya kuno kuteekebwawo eri abaweereza ba Katonda; era kikiikirira omugagga n’omwavu. Ne mmuddamu nti, “Ssebo, ntegeeze kino.” Wulira, bwe yagamba; omugagga alina obugagga; naye eri Mukama mwavu; kubanga 1 atwalibwa ku bugagga bwe, era asaba Mukama kitono; era essaala z’akola za bugayaavu era tezirina maanyi. N’olwekyo, omugagga bw’atuuka ku mwavu ebintu ebyo by’ayagala, omwavu asaba Mukama ku lw’abagagga; era Katonda awa omugagga ebirungi byonna, kubanga omwavu mugagga mu kusaba; n’okusaba kwe kulina amaanyi mangi eri Mukama. Awo omugagga n’aweereza omwavu ebintu byonna, kubanga ategeera nga Mukama amuwulira: era yeeyongera okwagala era awatali kubuusabuusa, n’amuwa by’ayagala, era n’afaayo waleme kubaawo kimubulako. Era omwavu yeebaza Mukama olw’abagagga; kubanga emirimu gyabwe gyombi bagikola okuva eri Mukama. N’olwekyo, eri abantu, omuti gwa elm tegulowoozebwa nti gubala bibala byonna; era tebamanyi wadde okutegeera nti ekibiina kyagwo bwe kyongerwa ku muzabbibu, omuzabbibu gweyongera emirundi ebiri, ku lwagwo n’olw’omuzabbibu. Bwe kityo n’abaavu nga basaba Mukama olw’abagagga, bawulirwa ye; n'obugagga bwabwe bweyongera, kubanga baweereza abaavu mu bugagga bwabwe. N’olwekyo bombi bafuulibwa okugabana ku bikolwa bya munne ebirungi. N’olwekyo, buli akola ebyo, Mukama talirekebwa, wabula ajja kuwandiikibwa mu kitabo ky’obulamu. Balina essanyu abo abagagga, ne beetegeera nti beeyongedde: kubanga oyo ategeera kino, ajja kusobola okuweereza abalala. Ekitabo eky’okusatu ekya Hermas 2 Bw’otyo n’olwekyo mukole. Bw'omala okukola ebyawandiikibwa edda, olunaku olwo lw'osiiba toliwooma kintu kyonna okuggyako emmere n'amazzi; n'okubala obungi bw'emmere gy'omanyidde okulya ku nnaku endala, onooteekanga ebbali ensasaanya gye wandibadde okola ku lunaku olwo,


n'ogiwa nnamwandu, n'abatali bakitaabwe n'abaavu. Ekitabo eky’okusatu ekya Hermas 5:30 Ssebo, nagamba nti, nanditegedde, bulumi bwa ngeri ki buli omu bw’ayitamu? Wuliriza, bwe yagamba; Obulumi n’okubonyaabonyezebwa ebiwerako bye bino abasajja bye bayitamu buli lunaku mu kiseera kino obulamu. Kubanga abamu bafiirwa; abalala obwavu; abalala divers endwadde. Abamu tebateredde; abalala bafuna ebisago okuva ku ebyo ebitasaana; abalala bagwa mu kugezesebwa okulala kungi n’ebizibu. Ekitabo eky’okusatu ekya Hermas 6:22 Olwo nga ebibadde biteekeddwa ku minisitule eza wansi; era bakuumye abaavu ne bannamwandu; era bulijjo bakuumye endowooza ennongoofu: n'olwekyo nabo bakuumibwa Mukama. Ekitabo eky’okusatu ekya Hermas 9:231 Golola emikono gyo eri abaavu ng’amaanyi go bwe gali. Tokweka ffeeza yo mu nsi. Yamba omusajja omwesigwa mu kubonaabona, era okubonaabona tekujja kukusanga mu kiseera ky’okubonaabona kwo. Ekitabo ky’Ebyama bya Enoka 51:1-3 Omuntu bw’ayambaza obwereere n’ajjuza abalumwa enjala, ajja kufuna empeera okuva eri Katonda. Naye omutima gwe bwe gwemulugunya, akola ekibi eky'emirundi ebiri: okuzikiriza ye kennyini n'ebyo by'awa; era ku ye tewajja kubaawo kuzuula mpeera olw’ekyo. Era omutima gwe bwe gujjula emmere ye n’omubiri gwe n’engoye ze anyooma, n’afiirwa okugumiikiriza kwe kwonna okw’obwavu, n’atafuna mpeera ya bikolwa bye ebirungi. Buli muntu ow’amalala era ow’ekitiibwa akyawa Mukama, na buli kwogera okw’obulimba, ng’ayambadde ebitali bya mazima; gulitemebwa n'ekitala eky'okufa, ne gusuulibwa mu muliro, ne gwokya emirembe gyonna. Ekitabo ky’Ebyama bya Enoka 63 Ayi Mukama Katonda, nditendereza erinnya lyo n’essanyu, Wakati mu abo abamanyi emisango gyo emituukirivu. Kubanga Oli mulungi era musaasizi, obuddukiro bw'abaavu; Bwe nkaabira gy’oli, tonsuulira mu kasirise. Kubanga tewali aggya munyago ku musajja omuzira; Kale ani ayinza okutwala ekintu kyonna ku a kye wakola, okuggyako Ggwe kennyini okuwaayo? Kubanga omuntu n’omugabo gwe biri mu maaso go mu minzaani; Tayinza kwongera ku, asobole okugaziya, ebyo ebiragiddwa Ggwe... Ebinyonyi n’ebyennyanja ggwe oliisa, Mu ngeri gy’otonnyesa enkuba mu biwonvu omuddo omubisi gusobole okumera, Bw’otyo okuteekateeka emmere y’ebisolo mu biwonvu eri buli kiramu ; Era bwe balumwa enjala, gy’oli gye bayimusa amaaso gaabwe. Bakabaka n’abafuzi n’amawanga Ggwe oliisa, Ayi Katonda; Era ani omuyambi w’abaavu n’abaavu, bw’oba si Ggwe, Ayi Mukama? Era Ggwe oliwuliriza--kubanga ani mulungi era omukkakkamu okuggyako ggwe? Okusanyusa omwoyo gw’abawombeefu ng’oyasamya omukono Gwo mu kusaasira... Zabbuli za Sulemaani 5 ...N'abatya Katonda balikwebaza mu kukuŋŋaana kw'abantu; Era Katonda alisaasira abaavu mu ssanyu lya Isiraeri; Kubanga Katonda mulungi era musaasizi emirembe gyonna, N'enkuŋŋaana za Isiraeri zirigulumiza erinnya lya Mukama... Zabbuli za Sulemaani 10 Bwe nali mu nnaku nakoowoola erinnya lya Mukama, ne nsuubira obuyambi bwa Katonda wa Yakobo ne nlokoka; Kubanga essuubi n'obuddukiro bw'abaavu Ggwe, Ayi Katonda... Zabbuli za Sulemaani 15 ...Kubanga bw'otowa maanyi, Ani ayinza okugumiikiriza okubonerezebwa n'obwavu? Omuntu bw’anenya olw’okuvunda kwe, Okumugezesebwa kwo kuli mu mubiri gwe ne mu kubonaabona okw’obwavu... Zabbuli za Sulemaani 16

Mukama, okusaasira kwo kuli ku bikolwa by’emikono gyo emirembe gyonna; Obulungi bwo buli ku Isiraeri n'ekirabo ekigagga. Amaaso go gabatunuulira, newabaawo n’omu ku bo abulwa; Amatu go gawuliriza okusaba kw’abaavu okulina essuubi... Zabbuli za Sulemaani 18 Ayi mwana wange! omugagga bw'alya omusota, bagamba nti,-"Kiba lwa magezi ge," ate omwavu bw'alya, abantu bagamba nti, "Okuva ku njala ye." Ayi mwana wange! ogezese omwana wo n'omuddu wo, nga tonnabakwasa bintu byo, baleme kubaggyako; kubanga alina omukono omujjuvu ayitibwa omugezi, ne bw’aba omusirusiru era atamanyi, ate alina omukono obwereere ayitibwa omwavu, atamanyi, ne bw’aba omulangira w’abagezigezi. Ayi mwana wange! Ndidde ekikuta, ne nmira aloes, era sifunye kintu kikaawa okusinga obwavu n’ebbula. Ayi mwana wange! muyigirize omwana wo okukekkereza n'enjala, asobole okukola obulungi mu kuddukanya amaka ge. Ayi mwana wange! ekisambi ky'ekikere mu ngalo zo kisinga embuzi mu kiyungu kya muliraanwa wo; n'endiga eri okumpi naawe esinga ente eri ewala; n'enkazaluggya mu mukono gwo esinga enkazaluggya lukumi ezibuuka; n'obwavu obukung'aanya businga okusaasaanya emmere ennyingi; era empeewo enamu esinga empologoma enfu; era pawundi y’ebyoya by’endiga esinga pawundi y’obugagga, ntegeeza zaabu ne ffeeza; kubanga zaabu ne ffeeza bikwekeddwa ne bibikkiddwa mu ttaka, so tebirabibwa; naye ebyoya by’endiga bisigala mu butale ne birabibwa, era biba birungi eri oyo abyambala. Ayi mwana wange! obugagga obutono businga obugagga obusaasaanidde. Ayi mwana wange! embwa enamu esinga omwavu omufu. Ayi mwana wange! omwavu akola obutuufu asinga omugagga afudde mu bibi. Ayi mwana wange! okukyalira abaavu mu kubonaabona kwe, era mwogereko mu maaso ga Sultan, era okole nnyo okumutaasa okuva mu kamwa k’empologoma. Waliwo ebintu bina kabaka oba eggye lye mwe batayinza kubeera na bukuumi: okunyigirizibwa okuva mu vizier, ne gavumenti embi, n’okukyusakyusa ekiraamo, n’obutyobooli ku nsonga; n'ebintu bina ebitasobola kukwekebwa: abagezigezi, n'abasirusiru, n'abagagga, n'abaavu. Emboozi ya Ahikali 2:17,3941,49-52,57,67 Kubanga bangi obwenzi buzikirizza; kubanga, omuntu newakubadde omukadde oba ow'ekitiibwa, oba omugagga oba omwavu, yeereetera okuvumibwa n'abaana b'abantu n'okusekererwa ne Beliar. Endagaano ya Lewubeeni 2:8 Era malayika wa Katonda yandaga nti emirembe gyonna abakazi bafuga kabaka n’abasabiriza. Kabaka ne bamuggyako ekitiibwa kye, n'omuzira amaanyi ge, ne ku musabiriza n'akatono ako akayimiriza obwavu bwe. Endagaano ya Yuda 3:22-23 N'abo abaafa mu nnaku balizuukuka mu ssanyu, n'abo abaali baavu ku lwa Mukama waffe baligaggawala, n'abo abattibwa ku lwa Mukama balizuukuka mu bulamu. Endagaano ya Yuda 4:31 Kubanga abaavu n’abo bonna abanyigirizibwa nabawa ebirungi eby’ensi mu mutima gwange omumu. N’olwekyo, abaana bange, mukuume etteeka lya Katonda, mufune obwannamunigina, era mutambulire mu butali bufere, nga temuzannyisa mirimu gya muliraanwa wammwe, naye mwagale Mukama ne muliraanwa wo, musaasire abaavu n’abanafu. Endagaano ya Isaakali 1:31,38 Omuntu yenna bwe yabanga mu nnaku nnagattanga okusinda kwange n’okusinda kwange, Era ne mbagabira abaavu emmere yange. Endagaano ya Isaakali 2:11-12 Kubanga omwavu, bw’aba nga talina buggya, asanyusa Mukama mu byonna, aweebwa omukisa ogusukkulumye ku bantu bonna, kubanga talina kubonaabona kwa bantu ba bwereere. N’olwekyo, muggyawo obuggya mu myoyo gyammwe, era mwagalanenga n’omutima omugolokofu. Endagaano ya Gad 2:15-16


Omulala abba, akola ebitali bya bwenkanya, anyaga, afera, era asaasira omwavu: kino nakyo kinaaza enjuyi bbiri, naye byonna bibi. Afera muliraanwa we asunguwala Katonda, n'alayira Ali Waggulu Ennyo, naye n'asaasira omwavu: Mukama eyalagira amateeka alemesa, n'anyiiza, naye n'awummuza omwavu. Endagaano ya Aseri 1:14-15 Era singa mukama wange yali wala n’awaka, saanywanga nvinnyo; era okumala ennaku ssatu saatwala mmere yange, naye nnagiwa abaavu n’abalwadde. Endagaano ya Yusufu 1:30 Omuntu yenna bw'agulumizibwa, tamukwatirwa buggya; omuntu yenna bw’agaggawala, takwatibwa buggya; omuntu yenna bw'aba omuzira, amutendereza; omusajja ow'empisa ennungi atendereza; omwavu asaasira; ku banafu asaasira; eri Katonda gy’ayimbira ebitendereza. Endagaano ya Benyamini 1:26


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook