Skip to main content

Lingala - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

Page 1


1Mpeesalemakieteomobumwayambomwabobimibwa banabaYisalaelelibandalyaEzipito,osanzayamisato,o mokolomwazominamotobamwasanza,[2450Anno Mundi]eteNzambealobakinaMose,kolobakaete:‘Mata epainaNgainaNgomba,mpenakopesayobitapemibale yamabangayamobekompeyamobeko,oyonakomi,mpo eteoteyabango’

2MpeMoizeamatakiongombayaNzambe,mpenkembo yaNkoloefandakinaNgombaSinai,mpelipatamoko ezipakiyangomikolomotoba

3MpeabengakiMosenamokoloyansambolibandalya katikatiyalipata,mpekomonanayankemboyaNkolo ezalakilokolamotoyamɔtɔnansɔngɛyangomba 4MpeMoseazalakioNgombamikolontukumineina butuntukuminei,mpeNzambeateyakiyelisoloyayambo mpeyansimayabokaboliyamikolonyonsoyamobeko mpeyalitatoli.

+5Mpealobaki:‘Bókitisamotemanayonalilobanyonso oyonakolobanayonangombaoyo,mpekomáyangona bukumpoetebankolanabangobakokakomonalolenge nininasundolakibangotemponamabenyonsooyo basalakinakobukakakondimanaoyonazalikotyakatina NgaimpeyomponabankolanabangolelonaNgomba Sinai

6Mpeboyeekosalemantangomakambomayemanso makoyalikololyabango,etebakoyebaetenazalisembo kolekabangonabosambisibwabangomansompena misalamyabangomanso,mpebakoyebaetenazalakisolo elongonabango.

+7Mpeokomamponayomokomalobamayemanso mayenasakoliepainayo,lelo,mponayebibotombokina bangompenkingonabangoyamakasi,yambonamema bangoombokaeyenalapakindaiepaiyabatatababango, epaiyaAbalayamampenaYisakampenaYakobo, kolobaka:‘Namombotonayonakopesambokaoyoezali kosopananamilikimpemafutayanzoi

+8Mpebakolyampebakotonda,mpebakobalukaepaiya banzambeyabapaya,epaiya(banzambe)oyobakoki kobikisabangonabolɔzinabangote:mpelitatolioyo ekoyokamamponalitatolimponabangoMpo bakobosanamitindonaNgaimanso,(kutu)mansomaye natindibango,mpebakotambolansimayaBapaganu,mpe nsimayabosotobwabango,mpensimayansoniyabango, mpebakosalelabanzambebabango,mpebayebakomeka epaiyabangombebampebolɔzimpempasimpemotambo 9Mpemingibakokufampebakokamemanabokangemi, mpebakokweyaomabokomamonguna,zambibatiki makulimaNgaimpemitindonaNgai,mpebafɛtiya boyokaninaNgai,mpebasabatanaNgai,mpeesikaya bosantuyaNgaioyonamisantumpoyaNgainakatikatiya bango,mpehemanaNgai,mpeesikamosantunaNgai,eye namisantumponaNgainakatikatiyamboka,oyo nasengelikotiankombonangailikolónayango,mpeete efanda(kuna)

+10Mpebakomisalabisikaetombwanámpebanzeteya zambampebikekooyoeyemami,mpebakosambela,moto namotoyayemoko(elikekooyoeyemami),mpona kobunganzela,mpebakopesabananabangombekaepai

yabademo,mpemponamisalanyonsoyalibungaya mitemanabango.

11Mpenakotindabatatoliepaiyabango,etenakoka kotatolakotelemelabango,kasibakoyokate,mpe bakobomabatatolilokola,mpebakonyokolabaoyobazali kolukamobeko,mpebakolongolampebakobongola nyonsompoyakosalabobelibosolyamisonaNgai

12MpenakobombaelongiyaNgaiepaiyabango,mpe nakopesabangoolobokolaBapaganumpoyabokangemi, mpempoyanyama,mpempoyakolia,mpenakolongola bangoutaokatikatiyamboka,mpenakopalanganisa bangoonteiyaBapaganu

13MpebakobosanamobekomwaNgaiinsompemitindo naNgaimansompemasambisimaNgaimanso,mpe bakobunganzelalokolanabasanzayasika,mpesabata, mpebafɛti,mpebayubile,mpemakuli.

14MpensimayaeyebakobalukaepaiyaNgaiutaonteiya Bapaganunamotemamwabangomobimbampena molimomwabangomansompenabokasibwabango manso,mpenakosangisabangoutaonteiyaBapaganu banso,mpebakolukangai,boyenakozwamaepaiyabango, ntangobakolukangainamotemamwabangomobimba mpenamolimomwabangomobimba

15Mpenakobimisaepaiyabangokimiaetondielongona boyengebene,mpenakolongolabangomolonamwasembo, namotemamwaNgaimobimbampenamolimomwaNgai mobimba,mpebakozalampoyalipambolimpempoya elakelimabete,mpebakozalamotómpemokilate.

16MpenakotongaesikamosantumwaNgaionteiya bango,mpenakofandaelongonabango,mpenakozala NzambewabangompebakozalabatobaNgaiobosolo mpebosembo

17Mpenakotikabangotempenakozangabangote;mpo ngainazaliNkoloNzambenabango.’

18MpeMoseakweyakioelongimpeabondelakimpe alobaki,‘ONkoloNzambewangai,kotikabatobaYompe libulalyaYote,etebayengayenganalibungayamitema myabango,mpebapesabangoteomabokomabangunaba bango,Bapaganu,nokitebakoyangelalikololyabango mpebasalabangolisumunaYo.

19Tikangolunayo,ONkolo,etombolamalikololyabato baYo,mpeekelakatinabangomolimomosembo,mpe tikatemolimomwaBeliareyangelabangompoya kofundabangolibosolyaYo,mpempoyakokangabango utanabanzelainsoyabosembo,etebakokakokufauta libosolyaelonginaYo.

+20KasibazalibatonaYompelibulanaYo,oyoobikisi nanguyanayomonenenamabɔkɔyaBaezipito:salákati nabangomotemayapɛtompeelimosantu,mpetikáete bákangamatenamasumunabangobandasikoyotiina seko’

21MpeNkoloalobakiepaiyaMose:‘Nayebibokeseni bwabangompemakanisimabangompebokasibwabango, mpebakotositekinobakoyambolalisumulyabangomei mpelisumulyabatatababango

22MpensimayaeyebakobalukaepainaNgainabosembo insompenamotemamobimba(yabango)mpenamolimo mobimba(babango),mpenakokatamposoyalibosoya motemayabangompemposoyalibosoyamotemaya nkonayabango,mpenakokelakatinabangomolimo

mosantu,mpenakopetolabangoetebatikangaiteuta mokolomonakinoseko.

23MpebozobwabangobokokangamanaNgaimpena mitindonaNgaimanso,mpebakokokokisamitindona Ngai,mpenakozalaTatawabangompebakozalabanaba Ngai

24MpebangobansobakobengamabanabaNzambewa bomoi,mpeanzelumokonamokompemolimomokona mokoakoyeba,iyo,bakoyebaetebayebazalibanabaNgai, mpeetenazaliTatawabangoobosembompebosembo, mpeetenalingibango

25Mpeokomampoyayomeimalobamayemansomaye nasakoliepaiyayolikololyangombaeye,yayambompe yansuka,mayemakosalemaobokabolibinsobwamikolo okatiyamobekompeolitatolimpeobaposompena bayubilekikinonaseko,kinonakokitampenakofanda elongonabangooseko’

26Mpealobakiepaiyaanzeluwamiso:Komampoya MoseutaebandeliyabozalisikinoesikaesantunaNgai etongamionteiyabangompoyaseko

27MpeNkoloakobimaepaiyamisoyabatobanso,mpe bansobakoyebaetenazaliNzambewaYisalaelempeTata wabanabansobaYakobo,mpeMokonzioNgombaSiona mpoyalibelamobimbaMpeSionampeYelusaleme ekozalamosantu.’

28Mpeanzeluyamisooyoakendakilibosoyakaaya Yisalaeleakamatakibamesayabokaboliyamibu-kobanda ntangoyabozalisi-yamobekompeyalitatoliyabaposoya bayubile,engebenenamibumokonamoko,engebenena motangonyonsoyabayubile[engebene,namibumokona moko],utamokoloyabozalisi[yasika]ntangololampe mabeleekozongisamasikampebozalisibwabangoinso engebenenanguyayalola,mpeengebenenabozalisiinso bwamabele,kinoesikaesantuyaNkoloekosalemao YelusalemelikololyaNgombaSiona,mpebingengabinso bikozongisamasikampoyakobikisampempoyakimia mpempoyalipambolimpoyabaponamibansoba Yisalaele,mpeeteboyeekokakozalautamokolomona mpekinomikolonyonsoyamabele

MOKAPOYA2

1MpeanzeluwamisoalobakinaMoseengebenenaliloba lyaNkolo,kolobaka:Kokomalisolomobimbayabozalisi, boniboninamikolomotobaNkoloNzambeasilisakimisala naYeminsompenyonsooyoYeakelaki,mpeabatelaki Sabaomokoloyansambompeabulisakiyangompoya mibuinso,mpeatyakiyangolokolaelembompoyamisala naYenyonso

2Mponamokoloyayamboakelakilolaoyoezalilikolo mpemabelempemaimpemilimonyonsooyoezali kosalelalibosonaye-banzeluyamiso,mpebaanzeluya bosantu,mpebaanzelu[yamolimoyamotompebaanzelu] yamolimoyamipepe,mpebaanzeluyamolimoyamapata, mpeyamolili,mpeyambula-mpɛmbɛmpeyambulaya mabangampeyamaliliyamabanga,mpebaanzeluya mingongompeyankakempeyankake,mpebaanzeluya milimoyamalilimpeyamolunge,mpeyaelekoyamalili mpeyaprɛntampeyaɔtɔnɛmpeyaelekoyamolungempe yamilimonyonsoyabikelamunayeoyoezalinalolampe namabele,(Akelaki)mabulumozindompemolili,

mpokwa<mpebutu>,mpepole,ntongompemoi,oyoYe abongisakinaboyebiyamotemanaye.

3MpelikololyayangotomonokimisalamyaYe,mpe tosanzolakiYe,mpetokumisakilibosolyaYenantinaya misalamyaYemanso;mpomisalaminenensamboakelaki namokoloyayambo

4MpeomokolomwamibaleAkelakietandookatikatiya mai,mpemaiekabwanakiomokolomona-ndambona yangoematamakilikolompendamboyayangoekitana nseyaetando(oyoezalaki)okatikatilikololyaetandoya mabelemobimbaMpeoyoezalakimosalasemoko (Nzambe)akelamakinamokoloyamibale

5MpeomokolomwamisatoAtindakimaimalekautao etandoyamabelemobimbaoesikamoko,mpembokaya kokaukaemonana

6MpemaimasalamakiboyelokolaYeatindakibango, mpemazongakiutaoetandoyamabeleoesikayoko libandayaetandoeye,mpembokayakokaukaemonanaki

7MpeomokolomonaAkelakimpoyabangombuinso engebenenabisikabyabosanganibyabangobikeseni,mpe bibalebinso,mpebosanganibwamaiongombampelikolo lyamabelemobimba,mpemazibamanso,mpemamwɛ mansomamabele,mpembotoeyeekolonami,mpebiloko binsobizalikobima,mpenzeteyakobotambuma,mpe banzeteyazamba,mpeelangayaEdene,naEdenempe nyonsomilonansimayalolengenayango

8MisalaminenemineiwanaNzambeakelakinamokolo yamisato.MpeomokolomwamineiAkelakimoimpe sanzampeminzoto,mpeatyakiyangookatiyaetandoya lola,mponakopesapolelikololyamabelemobimba,mpe mpoyakoyangelabutumpebutu,mpekokabolapolena molili

+9MpeNzambeatyakimoielembomonenenamabele mponamikolompemponabasabatampemponabasanza mpemponabafɛtimpemponabambulampempona sabatayabambulampemponabayubilempempona bilekonyonsoyabambula.

10Mpeekabolipoleutanamolili[mpe]mpoyabomengo, etebilokobinsobikokabomengobiyebizalikopumbwa mpebikolaomabele.

11LolengemisatooyoAsalakinamokoloyamineiMpe namokoloyamitanoAkelakibamonstersmineneyambu obozindoyamai,mpoeteoyoezalakibilokoyalibosoya mosunioyoekelamakinamabokonaye,mbisimpenionso oyoetambolakanamai,mpenionsooyoepumbwaka, bandekempelolengenabangonyonso.

12Mpemoiebimakilikololyabangomponakozalana bomengo(bango),mpelikoloyabilokonyonsooyoezalaki namabele,bilokonyonsooyoebimakanamabele,mpe banzetenyonsooyoebotakambuma,mpemosuninyonso 13LolengemisatooyoYeakelakinamokoloyamitano Mpenamokoloyamotobaakelakibanyamanyonsoya mabele,mpebangɔmbɛnyonso,mpenyonsooyoezali kotambolanamabele

14MpensimayanyonsowanaAkelakimoto,mobalimpe mwasiakelakibango,mpeapesakiyebokonzilikololya binsobizalilikololyamabele,mpeombu,mpelikololya binsobizalikopumbwa,mpelikololyanyamampelikolo lyabangɔmbɛ,mpelikololyabinsobizalikotambolana mabele,mpelikololyamabelemobimba,mpelikololya mayemansoApesakiyebokonzi

15MpelolengemineioyoYeakelakinamokoloya motoba.Mpeezalakinalolengenyonsomibalenantuku mibale

16MpeAsilisakimosalamwayeminsoomokolomwa motoba-nyosomizaliololampeomabele,mpeombu mpeomabulumabulu,mpeopolempeomolili,mpeo manso

17MpeYeapesakibisoelemboenene,mokoloyaSaba, etetosalamikolomotoba,kasitobatelaSabanamokoloya nsamboutanamosalanyonso

18Mpebanzelubansobamiso,mpebanzelubansoba bosantu,bitulukubiyebinene-Abengisibisotobatela SabataelongonaYeololampeomabele.

19Mpealobakiepaiyabiso:‘Tala,nakokabolampoya Ngaibatomokoutaonteiyabatobanso,mpebaye bakobatelamokoloyaSaba,mpenakobulisabangoepaiya NgailokolabatobaNgai,mpenakopambolabango;lokola nasantisakimokoloyaSabampenasalakikosantisa(yango) epaiyaNgai,kutuboyenakopambolabango,mpebakozala batobaNgaimpenakozalaNzambewabango

20MpenaponinkonayaYakoboonteiyamansomaye namonoki,mpenakomiyelokolamwanamobaliwaNgai yayambo,mpenasantisakiyeepaiyaNgaimeilibelampe libela;mpenakoteyabangomokoloyaSabata,mpo bábatelaSabatanayangonamosalanyonso.’

21MpeboyeAkelakiokatiyayangoelemboyoko engebenenayangobakobatelaSabaelongonabisoo mokolomwansambo,mpoyakoliampekomela,mpe kopambolaYeoyoakelakibilokobinsolokola ApambolakimpeabulisakiepaiyaYemeibatomokoya kokamwalikololyabatobanso,mpeetebabatelaSaba elongoelongonabiso

22MpeasalakietemitindonaYeematalokolansolo kitokooyoendimamilibosonaYemikolonyonso...

23Ezalaki(ezalaki)mitóyabatontukumibalenamibale bandanaAdamatiinaYakobo,mpemisalantukumibale namibaleesalemakitiimokoloyansambo;eye epambolamimpeesantu;mpeyayambolokola epambolamimpeesantu;mpeoyoazalikosalaelongona oyomponabosantumpelipamboli.

24Mpenaeye(Yakobompenkonayaye)epesamelakiete bazalantangoinsobapambolamimpebasantubalitatoli mpemobekomwayambo,kutulokolaYeabulisakimpe apambolakimokolomwaSabaomokolomwansambo

+25AkelakilolampemabelempebilokonyonsooyoYe akelakinamikolomotoba,mpeNzambeakómisakimokolo yansambomosantu,mponamisalanaYenyonso;yango wanaAtindakinankomboyayangoete,oyoakosala mosalamokomokolikolonayangoakokufa,mpeeteye oyoakobebisayangoakokufampenza

+26YangowanaopesibanayaYisalaelekotosamokolo oyoetebakokakobatelayangomosantumpekosalamosala mokotelikolónayango,mpekobebisayangote,lokola ezalimosantukolekamikolonyonsomosusu

27Mpeonsooyoakobebisayangoakokufasoko,mpeoyo akosalalikololyayangomosalamokoboyeakokufalibela, etebanabaYisalaelebakokakotosamokolomoyeo bankolababangobanso,mpebalongolamamisisate libandalyamboka;mpoezalimokolomosantumpe mokolomopambolami.

28Mpemotonyonsooyoakotosayangompeakobatela Sabatanayangoutanamosalanayenyonso,akozala mosantumpeakopambolamanamikolonyonsolokolabiso 29BosakolampebolobanabanayaYisalaelemobeko mwamokolomwaleloetebasengelikotosaSabatalikolo lyayango,mpeetebatikayangoteolibungalyamitema lyabango;(mpe)eteepesamelinzelateyakosalamosala mokolikolonayangooyoebongite,kosalalikololya yangobosepelibwabangomei,mpeetebalengelalikolo lyayangoelokomokotempoyakoliamatokomela,mpe (eteepesamelinzelate)kobendamai,tokokotato kobimisalikololyayangonanzelayabikukebyabango bozitoyoko,eyebabongisakitempoyabangomeio mokolomwamotobaobisikabyabango

+30Mpebakokɔtisatempebakobimisatenandakona ndakonamokolowana;mpomokoloyangoezalimosantu mpeepambolamikolekamokolonyonsoyayubileya bayubile;nayangotobatelakiSabataololayambo eyebisamanamosuninyonsomponakobatelaSabata likolonayangonamabele

+31MpeMozalisiyabilokonyonsoapambolakiyango,+ kasiasantisakibikólonyonsompebikólonyonsotempona kotosaSabatanayango,kasiYisraelekakamoko

32MpeMozalisiwabilokobinsoapambolakimokolo moyemoyeakelakimpoyalipambolimpebosantumpe nkembolikololyamikoloinso

+33Mobekompelitatolioyoepesamakiepaiyabanaya Yisalaelelokolamobekomponalibelaepaiyabankolana bango

MOKAPOYA3

1Mpenamikolomotobayaposoyamibaletomemaki, engebenenalilobalyaNzambe,epaiyaAdamabanyama nyonso,mpebangɔmbɛnyonso,mpebandɛkɛnyonso,mpe nyonsooyoetambolakanamabele,mpenyonsooyo etambolakanamai,engebenelolengenayango,mpe engebenenamitindonayango:banyamanamokoloya yambo;bangɔmbɛnamokoloyamibale;bandɛkɛna mokoloyamisato;mpebinsobiyebizalikotambolana mabeleomokolomwaminei;mpeoyoetambolakanamai namokoloyamitano

+2MpeAdamaapesakibangonyonsonkombona bankombonabango,mpendengeabengakibango,nkombo nabangoezalakimpebongo

3MpenamikolomitanooyoAdamaamonakinyonso wana,mobalimpemwasi,engebenenalolengenyonsooyo ezalakinamabele,kasiazalakiyemokompeazwaki mosungitemponaye

4MpeNkoloalobakiepaiyabiso:‘Ezalimalamuteete motoazalayemoko:tikatosalamosungimpoyaye’

5MpeNkoloNzambewabisoatindakipongiyamozindo ekweyilikololyaye,mpealalaki,mpeAkamatakimpoya mwasimokuwamokoutaonteiyamikuwayaye,mpe mokuwamoyeezalakiebandeliyamwasiutaonteiya mikuwayaye,mpeAtongakimosuninaesikanayango, mpeatongakimwasi.

6MpeAlamusakiAdamautaoponginayempena kolamukaalamukiomokolomwamotoba,mpeamemaki yeepainaye,mpeayebakiye,mpealobakiepaiyaye: ‘Oyoezalisikawamokuwayamikuwanangaimpe

mosuniyamosuninangai;akobengamamwasi[nangai]; mpobalongolakiyeepaiyamobalinaye.’

7Yangowanamobalimpemwasibakozalamokompe yangowanamobaliakotikatatawayempemamawaye, mpeakokanganamwasiwaye,mpebakozalamosuni moko

8NaposoyayamboAdamaakelamaki,mpemokuwaya mokɔngɔ-mwasinaye:naposoyamibalealakisiye:mpe mponayangomobekomopesamakimponakobatelana mbindonabango,mponamobalimikolonsambo,mpe mponamwasimbalamibalemikolonsambo

9MpeesilisakiAdamamikolontukumineiombokawapi akelamaki,tomemakiyeokatiyaelangayaEdenempoya kolonampekobatelayango,kasimwasiwayebamemakio mokolomwatukumwambe,mpensimayaeyeakotao elangayaEdene.

+10Mpemponantinaoyomobekoekomaminabitanda yalikolómponamwanaoyoaboti:‘sokiabotimobali, akotikalanambindonayemikolonsamboengebenena pɔsɔyalibosoyamikolo,mpeakotikalamikolontuku misatonamisatonamakilayakopɛtolanaye,mpe akosimbaelokomokoyabulɛɛte,mpeakokɔtanaesika mosantute,tiintangoakokokisamikolooyo(ezali epesamelimitindo)nalikamboyamwanamobali

+11Kasimponamwanayamwasi,asengelikotikalana mbindonayepɔsɔmibaleyamikolo,engebenepɔsɔ mibaleyaliboso,mpemikolontukumotobanamotobana makilayakopɛtolamanaye,mpeekozalanamikolo nyonsontukumwambe’

12Mpeesilisakimikolontukumwambeoyotomemakiye okatiyaelangayaEdene,mpoeteezalimosantukoleka mabelemobimbalongolasempenzetenyonsooyo elonamakikatinayangoezalimosantu

13Yangowana,etiamakinantinanayeoyoabotimwana mobalitomwasimobekomwamikolowanaeteakosimba elokomokoteyabule,toakotanaesikamosantukino mikolooyompoetemwanamobalitomwasiekosila.

14Oyoezalimobekompelitatolioyoekomamakimpona Yisalaele,mpoetebátosa(yango)mikolonyonso

15Mpenaposoyayamboyayubileyayambo,[1-7AM] AdamanamwasinayebazalakinaelangayaEdenemibu nsambokotimolampekobatelayango,mpetopesakiye mosalampetolakisakiyeeteasalanyonsooyoebongimpo nakolona

16Mpeazalakikosalabilanga(elanga),mpeazalaki bolumbumpeayebakiyangote,mpeayokakinsonite,mpe abatelakielanganabandekempebanyamampebangɔmbɛ, mpeayanganisakimbumanayango,mpealyaki,mpe atiakipembenioyoetikalakimponayemeimpempona mwasinaye[mpeatikakipembenioyoebombamaki]

17Mpensimayakosilisamibunsambo,oyoasilisakikuna, mibunsambompenza,[8AM]mpenasanzayamibale,na mokoloyazominansambo(yasanza),nyokaayakimpe apusanakipenepenenamwasi,mpenyokaalobakina mwasiete:‘Nzambeapesiyomitindoete:‘Bokolya mbumayanzetenyonsoyaelangate?’

+18Mpealobakinayangoete:‘Nambumanyonsoya banzeteyaelanga,Nzambealobinabisoete:‘Bólya;kasi nambumayanzeteoyoezalinakatikatiyaelangaNzambe alobinabisoete:Bokolyayangote,mpebokosimbayango te,nokibokokufa’

+19Mpenyokaalobakinamwasiete:‘Bokokufampenza te,mpoNzambeayebietemokolooyobokolyayango, misonabinoekofungwama,mpebokozalalokola banzambe,mpebokoyebamalamumpemabe.

+20Mpemwasiyangoamonakietenzeteyango esepelisakampeesepelisakamiso,mpembumanayango ezalakimalamumponakolya,mpeazwakinzeteyango mpealyaki.

+21Mpentangoazipakinsɔninayemponambalaya libosonankasayafigi,apesakiyangonaAdamampealei, mpemisonayeefungwamaki,mpeamonakieteazali bolumbu

22Mpeakamatakinkasayafigimpeatongaki(yango) esikamoko,mpeamisalatablier,mpe,azipakinsoninaye 23MpeNzambealakelakinyokamabe,mpeasilikelaki yangolibela...

24MpeAsilikelakimwasi,zambiayokakimongongomwa nyoka,mpealiaki;mpeAlobakiepaiyaye:‘Nakobakisa mpenzamawanayompebampasinayo:namawaokobota bana,mpebozonginayoekozalaepaiyamobalinayo, mpeakoyangelayo’

+25MpeepaiyaAdamalisusualobakiete,‘Lokola oyokakimongongoyamwasinayo,mpeolyakimbumaya nzeteoyonapesakiyomitindoeteolyayangote,mabele elakelamamabemponayo:nzubempebanzeteyanzubɛ ekobimaepainayo,mpeokolyalimpanayonamotokiya elonginayo,tiiokozonganamabelewapiolongolamaki uta;mpoozalimabele,mpeokozonganamabele.’

26Mpeasalakimpoyabangobilambayamposo,mpe alatakibango,mpeatindakibangoutanaElangayaEdene 27MpeomokolomoyeAdamaabimakiutaoElanga, apesakilokolansolokitokolikabo,mpakayamalasi, galbanum,mpestacte,mpebilokoyansolokitokona ntongoelongonakobimayamoiutamokolooyoazipaki nsoninaye

+28Mpenamokoloyango,monɔkɔyabanyamanyonso, +yabangɔmbɛ,+mpeyabandɛkɛ,+mpeyabiloko nyonsooyoetambolaka,+mpeyabilokonyonsooyo etambolaka,+naboyeetebakokakilisusukolobate:mpo bangonyonsobalobakimokonamosusunambɛbumoko mpenamonɔkɔmoko

29MpeatindakilibandautanaElangayaEdenemosuni insooyoezalakioelangayaEdene,mpemosuninyonso epalanganakiengebenenalolengenayango,mpeengebene namitindonayangoepaiyabisikabiyebikelamakimpoya bango.

30MpenaAdamakakaYeapesaki(makoki)mpona kozipansoninaye,yabanyamampebangɔmbɛnyonso. +31Nantinanayango,etindaminabitandayalikoló lokolaoyoetalibaoyonyonsobayebibosambisiyaMibeko, etebázipansɔninabango,mpebámilongolatelokola Bapakanobamibimisaka.

32Mpeosanzayasikayasanzayaminei,Adamampe mwasiwayebakendekiutanaElangayaEdene,mpe bafandakiombokayaEldaombokayabozalisibwabango 33MpeAdamaapesakimwasinayenkomboEva 34MpebabotakimwanamobalitekinonaYubileya liboso,[8AM]mpensimanayangoayebakiye +35Sikawaalonakibilanga+ndengebateyakiyena ElangayaEdene.

1Mpenaposoyamisatonajubileyamibale[64-70AM] abotakiKaina,mpenayaminei[71-77AM]abotakiAbele, mpenamitano[78-84AM]abotakimwananayeÂwân.

2Mpena(mbula)yayamboyajubileyamisato[99-105 AM],KainaabomakiAbelempo(Nzambe)andimaki mbekayaAbele,mpeandimakilikaboyaKainate.

+3Mpeabomakiyenaelanga,+mpemakilanaye egangakibandanamabeletiinalikoló,mpeezalaki komilelampoabomakiye

4MpeNkoloapamelakiKainanantinayaAbele,zambi abomakiye,mpeakomisakiyemokimiomabelenantina yamakilamandekowaye,mpealakelakiyemabelikolo lyamabele

+5Mpenantinanayangoekomaminabamesayalikoló ete:‘Alakelamimabe,oyoazalikobɛtamozalaninayena bokosi,mpetikábatonyonsooyobamonimpebayoki bálobaete:‘Ezalabongo;mpemotooyoamonimpe asakoli(yango)te,tikaalakelamamabelokolamosusu’ 6Mpempoyantinaeyetosakolintangotokoyalibosolya NkoloNzambewabisomasumumansomasalamiolola mpeomabele,mpeopolempeomolili,mpebisikabinso 7MpeAdamampemwasiwayebalelakimpoyaAbele baposomineiyamibu,[99-127AM]mpeomobumwa mineimwaposoyamitano[130AM]bakomakinaesengo, mpeAdamaayebakimwasinayelisusu,mpeabotakiye mwanamobali,mpeabengakiyenkomboSete;mpo alobaki‘NZAMBEatombolakimombotoyamibaleepaiya bisonamabelenaesikayaAbele;mpoKainaabomakiye’ 8Mpenaposoyamotoba[134-40AM]abotakimwanana yeyamwasiAzûrâ

9MpeKainaazwakiÂwânndekonayeyamwasimpo azalamwasinayempeabotakiyeEnokanansukaya jubileyaminei[190-196AM]Mpenamobuyayamboya posoyayamboyajubileyamitano,[197AM]bandako etongamakinamabele,mpeKainaatongakiengumba,mpe abengakinkombonayangonankomboyamwananaye Enoka

10MpeAdamaayebakiEvamwasinayempeabotaki banamibalilibwa

11Mpenaposoyamitanoyayubileyamitano[225-31 AM]SeteazwakiAzûrândekonayeyamwasimpoazala mwasinaye,mpenambulayaminei(mbulayaposoya motoba)[235AM]abotakiyeEnos

12AbandakikobelelankomboyaNkolonamabele.

13Mpenajubileyansambonaposoyamisato[309-15 AM]EnosakamatakiNôâmndekonayeyamwasimpo azalamwasinaye,mpeabotiyemwanamobalinambula yamisatoyaposoyamitano,mpeapesakiyenkombo Kenan

14Mpenansukayajubileyamwambe[325,386-3992 AM]KenaneazwakiMûalêlêthndekonayeyamwasimpo azalamwasinaye,mpeabotakiyemwanamobalinajubile yalibwa,naposoyayambonambulayamisatoyaposo oyo,[395AM]mpeabengakiyenkomboMahalalel 15Mpeoposoyamibaleyayubileyazomi[449-55AM] MahalaleleakamatakiepainayeDinaH,mwanamwasiwa Barakielemwanamwasiwandekomobaliwatatawaye, mpeabotakiyemwanamobalioposoyamisatoomobu mwamotoba,[461AM]mpeabengakiyenkomboYerede,

mpoomikolonayebaanzeluyaNkolobakitakiomabele, bayebapesamelinkomboyaBakengeli,etebateyabanaba bato,mpeetebasalabosambisimpebosemboomabele 16Mpenajubileyazominamoko[512-18AM]Yerede amibotakimwasi,mpenkombonayeezalakiBaraka, mwanamwasiyaRâsûjâl,mwanamwasiyandekomobali yatatanaye,naposoyamineiyajubileoyo,[522AM] mpeabotakiyemwanamobalinaposoyamitano,na mbulayamineiyajubile,mpeabengakinkombonaye Enoka

17Mpeazalakimotoyayamboonteiyabatobaye babotamiomabeleoyoayekolakibokomimpeboyebimpe bwaniampeoyoakomakibilembobyalolaengebenena molongomwabasanzamyabangoobukumoko,etebato bakokakoyebabilekomyamibuengebenenamolongo mwabasanzamyabangomikeseni.

18Mpeazalakimotoyayambokokomalitatolimpe atatolakiepaiyabanababatoonteiyabankolayamabele, mpeazongelakibaposoyabayubile,mpeayebisakibango mikoloyamibu,mpeatiamakinamolongobasanzampe azongelakiBabatayamibulokolatosalaki(yango), eyebanakiepaiyaye.

19Mpeniniezalakimpeniniekozalaamonokio emonaneliyapongiyaye,lokolaekosalemaepaiyabana babatoobankolababangobansokinamokolomwa bosambisi;amonokimpeasosolakimakambomanso,mpe akomakilitatolilyaye,mpeatiakilitatoliliyeomabele mpoyabanabansobabatompempoyamabotamabango.

20Mpenayubileyazominamibale,[582-88]

+21MpeazalakilisusuelongonabaanzeluyaNzambe bayubilemotobaoyoyamibu,mpebalakisakiyenyonso oyoezalinamabelempenalola,bokonziyamoi,mpe akomakimakambonyonso

22MpeatatolakiepaiyaBakengeli,bayebasalakimasumu elongonabanabasibabato;mpobayebabandaki kosangana,mpoyakozalambindo,elongonabanabasiba bato,mpeEnokaatatolakimpona(bango)banso.

23Mpeakamatamakiutaonteiyabanababato,mpe tokambakiyeokatiyaElangayaEdenenankembompe nalokumu,mpetalakunaakomietumbumpebosambisi bwamokili,mpenkunainsoyabanababato

24Mpenantinayayango(Nzambe)amemakimaima mpelalikololyambokamobimbayaEdene;mpokuna atiamakilokolaelembompeeteakotatolanabanabansoba bato,eteakotalelalisusumisalaminsomyabankolakina mokolomwabokweyisami.

+25Mpeatumbakimpakayamalasiyaesikamosantu, (kutu)bilokoyansolokitokooyoendimamilibosoya NkolonaNgomba

26MpoNkoloazalinabisikamineiomabele,Elangaya Edene,mpeNgombayaEst,mpengombaeyeoyoozali lelo,NgombaSinai,mpeNgombaSiona(oyo) ekosantisamanabozalisibwasikampoyabosantubwa mabele;nanzelanayangomabeleekosantisamautana mbebanyonso(yayango)mpembindonayangona bankolanyonsoyamokili

27Mpenajubileyazominaminei[652AM]Metusela amimelimwasi,EdnamwanamwasiwaAzrial,mwana mwasiyandekomobaliyatatawaye,naposoyamisato, namobuyayamboyaposooyo,[701-7AM]mpeabotaki mwanamobalimpeapesakinkombonayeLameke

28Mpenajubileyazominamitanonaposoyamisato Lamekeamibondisakimwasi,mpenkombonayeBetenos mwanamwasiyaBarakiile,mwanamwasiyandeko mobaliyatatanaye,mpenaposooyoabotakiyemwana mobalimpeabengakiyenkomboNoa,kolobakaete:‘Oyo akobɔndisangaimponampasinangaimpemosalanangai nyonso,mpemponamabeleoyoNkoloalakelakiyemabe’ 29Mpeonsukayajubileyazominalibwa,oposoya nsamboomobumwamotoba[930AM]nayango,Adama akufaki,mpebanabayebansobakundakiyeombokaya bozalisibwaye,mpeazalakimotoyayambooyo akundamakiomabele

30Mpeazangakimibuntukunsamboyamibunkotomoko; mpomibunkotomokoezalilokolamokolomokona litatoliyalolampeyangowanaekomamakinantinaya nzeteyaboyebi:‘Mokolooyobokolyayangobokokufa.’

Mponantinaoyoasilisakibambulayamokolooyote;mpo akufakinantangonayango +31NansukayaYubileoyo,Kainaabomamakinsimana ye,kakanambulayango;mpondakoyayeekweyaki likololyayempeakufakiokatikatiyandakoyaye,mpe abomamakinamabangamayango;mponalibanga abomakiAbele,mpenalibangaabomamakinabosambisi yasembo

+32Mponantinaoyoetiamakinabitandayalola:Na esalelioyomotoakobomamozalaninayenayango, akobomama;nsimayalolengeoyoazokisakiye,bakosala nayendengemoko.’

33Mpenajubileyantukumibalenamitano[1205AM] Noaamibotakimwasi,mpenkombonayeezalaki`Emzârâ, mwanamwasiyaRâkê'êl,mwanamwasiyandekomobali yatatanaye,nambulayalibosonaposoyamitano[1207 AM]:mpenambulayamisatonayangoabotakiyeSeme, nambulayamitanonayango[1209AM]abotakiyeHama, mpenambulayalibosonaposoyamotoba[1212AM] abotakiyeYafete

MOKAPOYA5

1Mpeesalemakietebanababatobabandakikokolao etandoyamabelempebanabasibabotamakiepaiyabango, etebanzelubaNzambebamonokibangoomobumoko mokomwajubileeye,etebazalakikitokomponakotala; mpebamikamatakibasiyabangobansobapono,mpe babotakiepaiyabangobanababalimpebazalakibanene

2Mpebozangimibekoebakisakinamabelempemosuni nyonsoebebisakinzelanayango,lokolabatompe bangɔmbɛmpebanyamampebandekempenyonsooyo etambolakanamabele-bangonyonsobabebisakibanzela nabangompemitindonabango,mpebabandakikolya mokonamosusu,mpebozangimibekoebakisamakina mabelempemakanisinyonsoyamakanisiyabatobanso (ezalaki)boyemabentangonyonso

3MpeNzambeatalakimabele,mpetalaezalakikobeba, mpemosuniinsoebebisakimitindomyayango,mpebanso bayebazalakilikololyamabelebasalakilolengeinsoya bobelibosolyamisonaYe.

4Mpealobakieteakobebisamotompemosuniinsolikolo lyaetandoyamabelemayeYeakelaki

5KasiNoaazwakingolulibosoyamisoyaNkolo.

6Mpenabanzelubayeatindakilikololyamabele, Asilikakimpenza,mpeApesakietindayakolongolabango nabokonzibwabangoinso,mpeatindakibisotokanga bangoobozindobwamabele,mpetalabakangamio katikatiyabango,mpe(babombami)bakabwani.

7Mpenabanababangobabalibakendekietindamokouta libosolyaelonginaYeetebakobetamanamopanga,mpe balongolamautaonseyalola.

8MpeYealobaki‘Molimonangaiekofandantangoinso likoloyamotote;mpobangompebazalimosunimpe mikolonabangoekozalamibunkamamokonantuku mibale’

9MpeatindakimopangamwaYeokatikatiyabangoete mokonamokoabomamozalaniwaye,mpebabandaki kobomanakinobangobansobakweyakinamopangampe babebisamakiutaomabele.

10Mpebatatababangobazalakibatatoli(yabobebisami bwabango),mpensimayaeyebakangisamakiobozindo bwamabelelibela,kinamokolomwabokweyisamibonene, ntangobosambisibosalemilikololyabangobansobaye babebisibanzelamyabangompemisalamyabangoliboso lyaNkolo.

11Mpeabebisakibansoutanabisikabyabango,mpe etikalakitemokowabangooyoYeasambisakite engebenenankunayabangoinso.

12Mpeasalakimpoyamisalamyayeminsoezaleliya sikampeyasembo,etebakokatemasumunabozalibwa bangomobimbalibela,kasibazalabansobayengebene mokonamokonalolengenayentangoinso

13Mpebosambisibwabansobobongisamimpebokomami likololyabitandabyalolanabosembo-ata(bosambisibwa) bansobayebalongweutananzelaeyeebongisamimpoya bangokotambolaokati;mpesokobatambolikatinayango te,bosambisibokomamimpoyaekelamuinsompempoya lolengeinso

14Mpeezalinaelokomokotenalolatonamabele,tona poletonamolili,tonaSheoltonabozindo,tonaesikaya molili(oyoesambisamite);mpebisambisibyabangobinso bibongisamimpebikomamimpebiyemami

15NantinayabansoYeakosambisa,moneneengebenena bonenebwaye,mpemokeengebenenaboketobwaye, mpemokonamokoengebenenanzelanaye

16MpeYeazalitemotooyoakotalelamoto(yamoto moko),mpeazalitemotooyoakozwamakabo,sokoalobi eteakopesabosambisinamotonamoto:sokomoto apesakinyonsooyoezalinamabele,akotalelamakaboteto moto(yamotomokote),mpeakondimaelokomokotena mabokonaye,mpoYeazalimosambisiyasembo.

17MpempoyabanayaYisalaeleekomamimpeetiamaki: SokobabalukiepainayenaboyengebeneAkolimbisa masumumabangomansompealimbisamasumumabango manso.

18EkomamimpeebongisamieteYeakomonisangoluepai yabansobayebabongwanakautanambebanabango nyonsombalamokonambula

19Mpemponabaoyonyonsobabebisakibanzelanabango mpemakanisinabangolibosoyampela,motomokote andimamilongolaseoyoyaNoa;mpoetemotonaye andimamimponabananaye,oyo(Nzambe)abikisakina maiyampelamponaye;mpomotemamwayemozalaki semboobanzelamyayeinso,engebenelokolaetindamaki

etaliye,mpealongwakiteutanaelokomokoteetiamaki mpoyaye.

20MpeNkoloalobakieteakobebisanyonsoeyeezalaki likololyamabele,batompebangɔmbɛ,mpebanyama,mpe bandekeyalikoló,mpeeyeetambolakanamabele.Mpe atindakiNoaasalayemasuwa,eteakokakomibikisana maiyampela

21MpeNoaasalakimasuwanamakambomansolokola Yeatindakiye,najubileyantukumibalenansamboya mibu,naposoyamitanonamobuyamitano(nasanzaya sikayasanzayayambo)[1307yantɔngɔ]

22Mpeakotiomobumwamotoba(mobu)mwayango, [1308AM]osanzayamibale,osanzayasikayasanzaya mibale,kinomokolomwazominamotoba;mpeakoti, mpebinsobiyetomemakiepaiyaye,okatiyamasuwa, mpeNkoloakangakiyangoutalibandaompokwayazomi nansambo

23MpeNkoloafungolakibaportensamboyampelayalola, Mpeminokoyamazibayamozindomonene,minoko nsambonamotango

24Mpebaporteyampelaebandakikosopamaiutanalola mikolontukumineinabutuntukuminei,Mpemazibaya mozindoetindakimpemai,kinomokilimobimbaetondaki namai

25Mpemaimabakisamilikololyamabele:Mapekozomi namitanomatombolakilikololyabangombamilaimanso, Mpemasuwaetombolamakilikololyamabele,Mpe etambolakilikololyamai.

26Mpemaielongakilikololyamabelesanzamitanomikolonkamamokonantukumitano

27Mpemasuwaekendakimpeepemamakinansɔngɛya Lubar,mokoyabangombayaArarate

28Mpe(nasanzayasika)osanzayamineimazibama mozindomonenemakangamakimpebikukebyampelabya lolabikangamaki;mpenasanzayasikayasanzaya nsambo,minɔkɔnyonsoyamabulumozindoyamabele efungwamaki,mpemaiebandakikokitanamozindonanse.

+29Mpenasanzayasikayasanzayazomibansɔngɛya bangombaemonanaki,+mpenasanzayasikayasanzaya libosomabeleekómakikomonana.

30Mpemaimalimwakiutalikololyamabeleoposoya mitanoomobumwansambo[1309AM]mwayango,mpe omokolomwazominansamboosanzayamibalemabele ekauki

+31Mpenamokoloyantukumibalenansambonayango, afungolakisanduku,mpeatindakiutanayangobanyama, mpebangɔmbɛ,mpebandɛkɛ,mpebilokonyonsooyoezali koningana.

MOKAPOYA6

1Mpenasanzayasikayasanzayamisatoabimakiutana sanduku,mpeatongakietumbelomokonangombawana

2Mpeasalakibomikabimpoyamabele,mpeakamataki mwanayantabampeasalakibomikabinamakilayaye mpoyambebainsoyamabele;mpobilokonyonsooyo ezalakilikolónayangoesilakikobebisama,longolakaka baoyobazalakinamasuwaelongonaNoa

+3Mpeatyakimafutanayangolikolóyaetumbelo,mpe azwakingɔmbɛ-mobali,ntaba,mpempatempebanaya ntaba,mpemungwa,mpeebenga,mpemwanayaebenga,

mpeatyakimbekayakotumbalikolóyaetumbelo,mpe asopilikolónayangolikabooyoesangisaminamafuta, mpeasopakivinyompeapalanganisakimalasiyamalasi likolóyabilokonyonso,mpeapesakinsolokitokotelema, endimamilibosoyaNkolo.

4MpeNkoloayokakinsolokitoko,mpeasalakiboyokani elongonayeeteekozalalisusutempelampoyakobebisa mabele;etemikolonyonsoyamabelentangoyamboto mpeyakobukambumaesilasokomokete;malilimpe molunge,mpeelekoyamolungempeelekoyamalili,mpe butumpemoiesengelitekobongolamolongonayango,to kotikamponalibela

+5‘Mpebino,bóbakisampebókolanamabele,mpe bókómamingilikolónayango,mpebózalalipamboli likolónayangoKobangayompebobanginayonakofula nanionsooyoezalinamabelempenambu.

6Mpetalanapesiepaiyabinobanyamainso,mpebiloko binsobyamapapu,mpebinsobiyebitambolakaomabele, mpembisiomai,mpebilokobinsompoyabilei;lokola matitiyamotane,napesibinobilokonyonsoyakolya

7Kasimosuni,elongonabomoinayango,elongona makila,bokolyate;mpobomoibwabatobansobozalikati namakila,nokiteetemakilanabinoyabomoinabino esengamaNalobokoyamotonyonso,nalobokoya (nyama)nyonsonakosengamakilayamoto.

8Oyoakosopamakilayamotonanzelayamotomakilana yeekosopama,mponaelilingiyaNzambeasalakimoto +9Mpebino,bóbakisampebókolanamabele.’

10MpeNoampebanabayebalapakindaietebakolya makilamokoteoyoezalakinamosunimokote,mpe asalakiboyokanilibosolyaNkoloNzambelibelanalibela namabotamansomamabeleosanzaeye

11NantinaeyeAlobakiepaiyayoeteokosalaboyokani elongonabanabaYisalaeleosanzaeyelikololyangomba nandai,mpeeteokopakolamakilalikololyabangona ntinayamalobamansomaboyokani,mayeNkoloasalaki elongonabangolibela.

12Mpelitatoliliyelikomaminantinayabinoetebokotosa yangontangoinso,etebokoliamokolomokotemakilaya nyamatobandeketobangɔmbɛnamikolonyonsoya mabele,mpemotooyoazalikolyamakilayanyamatoya bangɔmbɛtoyabandɛkɛnaboumeliyamikolonyonsoya mabele,yempemombotonayebakolongolamanamisisa namokili

+13MpeotindibanayaYisraelebályamakilate,+mpo bankombonabangompemombotonabangoezalaliboso yaYehovaNzambenabisontangonyonso

14Mpempoyamobekomoyemozalinandeloyamikolo te,mpoezalilibelaBakotosayangonamabotanabango mobimba,mpoetebakokakobondelamponabinona makilalibosoyaetumbelo;mikolonyonsompenantango yantongompempokwabakolukabolimbisinankombona yolibelalibosoyaNkoloetebakokakobatelayangompe kolongolamamisisate

15MpeYeapesakiNoampebanabayeelemboetempela ekozalalisusutenamabele

16AtyakilikonganaYenalipatampoyaelemboya boyokaniyasekoeteezalalisusutempelanamabelempo nakobebisayangomikolonyonsoyamabele

+17Mponayango,ebongisamimpeekomaminabitanda yalikolóetebásalafɛtiyabapɔsɔnasanzaoyombala

mokonambula,mponakozongisakondimanayasika mbulanambula.

18Mpefetieyemobimbaekumisamakiololautamokolo mwabozalisikinomikolomiNoa-mikolontukumibalena motobampeposomitanoyamibu[1309-1659AM]:mpe Noampebanabayebakendakikokumisayangona boumeliyajubilensambompeposomokoyamibu,kino mokoloyaliwayaNoa,mpeutamokoloyaliwayaNoa banabayebakufaki(yango)kinomikoloya,Abalayama mpebaliakamakila

+19KasiAbalayamaabatelakiyango,+mpeYisakampe Yakobompebananayebatosakiyangotiinamikolonayo, +mpenamikolonayobanayaYisraelebabosanakiyango tiintangobosepelakiyangolisusunangombaoyo

+20MpeopesibanayaYisraelemitindoetebákumisafɛti oyonamabotanabangonyonsomponakopesabango mobeko:mokolomokonambulanasanzaoyobakosepela fɛtiyango

+21Mpoezalifɛtiyabapɔsɔmpefɛtiyambumayaliboso: fɛtiyangoezalinamakambomibalempeyalolengemibale

+22Mponakominabukuyamobekoyayambo,naoyo nakomakimponayo,eteokosepelayangonaelekona yango,mokolomokonamobu,mpenalimbolakiyo bambekanayangoetebanayaYisalaelebamikundolampe bakosepelayangonabankolanabangomobimbanasanza oyo,mokolomokonambulanyonso

23Mpenasanzayasikayasanzayayambo,mpenasanza yasikayasanzayaminei,mpenasanzayasikayasanza yansambo,mpenasanzayasikayasanzayazomiezali mikoloyabokundoli,mpemikoloyabilekonabokaboli mineiyamobu.Yangoekomamimpeetiamakilokola litatolimponalibela

24MpeNoaabongisakibangompoyayemeilokolabafeti mpoyamabotalibela,boyeekominayangobokundoli mpoyaye

25Mpenasanzayasikayasanzayayambobabengakiye amisalasanduku,mpenamokolowana(mokolo)mabele ekaukimpeafungolaki(masuwa)mpeamonakimabele

26Mpenasanzayasikayasanzayaminei,minɔkɔya bozindoyalibulumozindooyoezalakinanseekangamaki. Mpenasanzayasikayasanzayansambo,minɔkɔnyonso yamabulumozindoyamabeleefungwamaki,mpemai ebandakikokitanakatinayango.

27Mpenasanzayasikayasanzayazomibansɔngɛya bangombaemonanaki,mpeNoaasepelaki

28Mpenantinaeyeatelemisakibangompoyayemei lokolabafetimpoyabokundolilibela,mpeboye babongisami.

29Mpebatiakiyangolikoloyabitandayalola,mokona mokoezalakinabaposozominamisato;utamokona mosusu(elekaki)bokundolinabango,utanayayambo kinoyamibale,mpeutanayamibalekinoyamisato,mpe utanayamisatokinoyaminei

30Mpemikolominsoyamotindoekozalaposotuku mibalenamitanoyamikolo,mpe(oyoekosala)mobu mobimbamobimbaNandengeyango,eyemamimpe ebongisaminabitandayalikoló.

31Mpeezalitekoboya(mobekomoye)mpoyamobu mokotombulanambula

32MpetindabanabaYisalaeleetebatosamibuengebene nabotangiboye-mikolonkamamisatonantukumotobana

minei,mpe(oyo)ekosalamobumokomobimba,mpe bakobulunganisantangoyayangoteutamikolomyayango mpeutanabafetibwayango;mponyonsoekokweakatina bangoengebenenalitatolinabango,mpebakotikamokolo mokotempebakobulunganisabafɛtimokote.

33Kasisokobabosanakampebakotosabangoteengebene naetindanaYe,ndebakotungisabilekoyabangonyonso mpemibumikolongolamautana(molongo)oyo,[mpe bakobulunganisabilekompemibumikolongolama]mpe bakobosanamakulimabango

+34MpebananyonsoyaYisraelebakobosanampe bakomonanzelayabambulate,mpebakobosanabasanza yasika,mpebileko,mpesabatampebakokendemabe lokolanamolɔngɔnyonsoyabambula

35Mponayebimpeutasikawanakosakolayangoepaiya yo,mpeezaliteyamayelemangaimei;mpobuku(lokuta) ekomamilibosonangai,mpenabitandayalolabokaboli yamikoloebongisami,nokitebabosanabafetiyaboyokani mpebatambolaengebenenabafɛtiyaBapaganunsimaya libunganabangompensimayabozangiboyebibwabango

36Mpoekozalanabaoyobakosalampenzakotalasanzandenge(ezali)kotungisabilekompeekotambulanambula mikolozominokimingi

37Mponantinaeyemibuekoyalikololyabangontango bakobulunganisa(molongo),mpebakotiamokolomokoya nsomo(mokolo)yalitatoli,mpemokolomokoyambindo mokoloyaelambo,mpebakobulunganisamikolonyonso, mosantunaoyoyambindo,mpemokoloyambindonaoyo yabule;mpobakokendemabemponabasanzampesabata mpebafɛtimpebayubile

38Mponantinaeyenapesimitindompenatatoliepaiya yoeteokokakotatolaepaiyabango;mponsimayaliwa lyayobanabayobakotungisa(bango),etebakosalate mobumikolonkamamisatonantukumotobanaminei kaka,mpempoyantinaeyebakokendemabelokolampo yabasanzayasikampebilekompesabatampebafɛti,mpe bakolyamakilayandengenandengeelongonamosuniya ndengenandenge

MOKAPOYA7

1Mpeoposoyansamboomobumwayambo[1317AM] nayango,ojubileeye,Noaalonakinzeteyavinyoo ngombaeyemasuwaepemamakilikolonayango,nkombo nayangoLubar,mokoyabangombayaArarat,mpe ebotakimbumanamobuyaminei,[1320AM]mpe abatelakimbumanayango,mpeayanganisakiyangona mobuoyonasanzayansambo.

2Mpeasalakivinyoutanayangompeatyakiyangona mbɛki,mpeabombakiyangokinonamobuyamitano, [1321AM]kinomokoloyayambo,nasanzayasikaya sanzayayambo.

3Mpeasepelakinaesengomokolomwaelamboeye,mpe apesakimbekayakotumbaepaiyaNkolo,mwana-ngɔmbɛ mokompempate-mobalimoko,mpebampatensambo, mokonamokoyambulamoko,mpemwanayantaba moko,eteakokakosalabomikabinayangomponayemei mpebanabayebabali

+4Mpeabongisakimwanayantabaliboso,mpeatyaki mwamakilanayangolikolóyamosunioyoezalakilikoló yaetumbelooyoasalaki,mpemafutanyonsoatyakilikoló

yaetumbeloepaiapesakimbekayakotumba,mpengɔmbɛmobalimpempate-mobalimpempate,mpeatyakimosuni nayangonyonsolikolóyaetumbelo

+5Mpeatyakimakabonabangonyonsooyoesangisami namafutalikolónayango,mpenansimaasopakivinyona mɔtɔoyoasalakilibosolikolóyaetumbelo,mpeatyaki mpakayamalasilikolóyaetumbelompeamatisakinsolo mokoyaelɛngioyoendimamilibosoyaNkoloNzambena ye

6Mpeasepelakimpeamelakivinyoeye,yempebanaba yenaesengo

+7Mpeekómakimpokwa,mpeakɔtakinahemanaye, mpelokolaalangwakimasangaalalakimpealalaki,mpe azipaminahemanayentangoazalakikolala

8MpeHameamonokiNoatatawayebolumbu,mpe abimakimpeayebisakibandekobayemibalelibanda.

+9MpeSemeakamatakielambanayempeatɛlɛmaki,ye náYafete,mpebatyakielambayangonamapekanabango mpebazongakinsimampebazipakinsɔniyatatanabango, mpebilonginabangoezalakinsima

10MpeNoaalamukinampɔnginayempeayebakinyonso oyomwananayeyamobaliyalekiasalelakiye,mpe alakelakimwananayemabempealobakiete:‘Kanana alakelamamabe;akozalamoomboyabandekonaye’

11MpeapambolakiSeme,mpealobakiete:‘Nkolo NzambeyaSemeapambolama,mpeKananaakozala mosalelinaye

+12NzambeakokómisaYafetemonene,mpeNzambe akofandanaesikayakofandayaSeme,mpeKanana akozalamosalelinaye’

13MpeHamaayebakietetatawayealakelakimwanawa yeyalekimabe,mpeasepelakiteetealakelakimwanawa yemabempeakabwanakinatatawaye,yempebanaba yebabalielongonaye,KushimpeMiziraimempePuti mpeKanana

14Mpeamitongakimbokamokompeapesakinkomboya yangonankomboyamwasinayeNe’elatama’uk.

15MpeYafeteamonakiyango,mpeayokelakindekonaye zuwa,mpeyempeamitongakiengumba,mpeapesaki nkombonayangonankomboyamwasinaye‘Adatanese.

16MpeSemeafandakielongonatatawayeNoa,mpe atongakiengumbapenepenenatatawayenangomba,mpe yempeabengakinkombonayangonankomboyamwasi nayeSedeqetelebabe

17Mpetalabingumbamisatobiyebizalipenepenena NgombaLubala;Sedeqetelebaboyoezalilibosoya ngombanaɛstinayango;mpeNa’eltama’uknasudi; 'Adatan'esesepaiyawɛsti.

18MpeoyoezalibanabaSheme:Elama,naAshure,mpe Arpakshade-oyo(mwana)abotamakimibumibalensima yampela-mpeLude,mpeArame

19BanayaYafete:GomerenáMagogenáMadainá Javane,TubalenáMeshekenáTirasi:bangobazalibanaya Noa

20Mpeojubileyantukumibalenamwambe[1324-1372

AM]Noaabandakikopesamitindolikololyabanababali bayemakulimpemitindo,mpemasambisimansomaye ayebaki,mpealendisakibanabayebabalimpoyakotosa bosembo,mpekozipansoniyamosunimwabango,mpe kopambolaMozalisiwabango,mpekokumisatatampe

mama,mpekolingamozalaniwabango,mpebóbatela milimonabangonapitempembindompemabenyonso. +21Mponamakambomisatooyompelaeyakinamabele, +elingikoloba,mponapiteoyoBakɛngɛlioyobatɛmɛlaki Mibekoyamakulinabangobasalakipitensimayabana basiyabato,mpebamikamatakibasinanyonsooyo baponaki:mpebasalakiebandeliyambindo

22MpebabotakibanabaNafidime,mpebangobanso bakeseni,mpebaliakibangonabango:mpeBa-Naphile babomakiNaphili,mpeBa-NaphilebabomakiEljo,mpe batobaEljo,mpemotonamoto

23Mpemotonamotoamitekakimponakosalamabempe kosopamakilamingi,mpemabeleetondakinamabe.

+24Mpensimayaeyebasalakimasumuepaiyabanyama mpebandɛkɛ,mpenyonsooyoetambolakampe etambolakanamabele:mpemakilamingiesopamakina mabele,mpemakanisimpemposanyonsoyabatoezalaki kokanisampambampemabentangonyonso

25MpeNkoloabebisakibinsoutaoetandoyamabele;na ntinayankunayamisalamyabango,mpenantinaya makilamayebasopakiokatikatiyamabeleAbebisaki nyonso.

26‘Mpetotikalaki,ngainábino,bananangaiyamibali, mpenyonsooyoekɔtakielongonabisonamasuwa,mpe talanazalikomonamisalanabinolibosonangaietebozali kotambolanaboyengebenete:mponanzelayalibebi bobandikotambola,mpebozalikokabwanamokona mosusu,mpebozalikolulamokonamosusu,mpe(ekomi bongo)etebozalinaboyokanite,bananangaiyamibali, mokonamokonandekonaye

27Mponamoni,mpetalabademobabandi(bango) bobebisinabinompenabanababinompesikawanabangi nankomboyabino,etensimayaliwalyangaibokosopa makilamabatolikololyamabele,mpeetebino,lokola, bokobebisamautaoetandoyamabele

28Pambaté,oyoakosopamakilayamoto,peoyoazali kolyamakilayamosuninyonso,batonyonsobakobomama namabele

29Mpeakotikalatemotomokooyoazalikoliamakila,to oyoakosopamakilayamotonamabele,Tokotikalatempo nayemombototobakitanimokoteoyobafandinanseya lola;MpobakokendenaSheol,Mpebakokitanaesikaya etumbu,Mpenamoliliyamozindo,bangonyonso bakolongolamanaliwayamobulu

30Makilamakomonanatelikololyabinolyamakila mansoekozalamikolominsobobominyamatobangɔmbɛ toniniepumbwakalikololyamabele,mpebosalamosala molamuepaiyabozobwabinonakozipakaeyeesopamaki likololyamabele

31Mpebokozalatelokolayeoyoazalikolianamakila, kasibomibatelampoetemotomokotealiamakilaliboso yabino:bozipamakila,mpoboyenapesamelimitindoya kotatolaepaiyabinompebananabino,elongonamosuni nyonso

32Mpetikatemolimoeliamaelongonamosuni,ete makilanayo,oyoezalibomoinayo,ekosengatena lobokoyamosunimokoteoyoekosopa(yango)namabele. 33Mpomabeleekozalapetoteutanamakilamaye masopanilikololyayango;mpo(bobele)nanzelaya makilamayeoyoasopakiyango,mabeleekopetolamana mabotamayangomanso

34Mpesikawa,banabangai,yoka:salabosambisimpe bosemboetebokokikolonanabosembolikololyaetando yamabelemobimba,mpenkemboyabinoetombolama libosolyaNzambewangai,oyoabikisakingaiutanamai mampela.

35Mpetala,bokokendempebokotongampoyabinomei bingumba,mpebokolonaokatinayangomilonainsooyo ezalilikololyamabele,mpelisusunzeteinsoebotaka mbuma

+36Naboumeliyambulamisatombumayabiloko nyonsooyoelyamiekoyanganisamate,mpenambulaya mineimbumanayangoekotángamamosantu[mpe bakopesambumayaliboso],oyoendimamilibosoya Nzambe-Aleki-Likoló,oyoakelakilikolómpemabelempe bilokonyonsoTikabapesanaebeleyalibosoyavinyo mpemafuta(lokola)mbumayalibosonaetumbeloya Nkolo,oyoayambiyango,mpeoyoetikalitikabasaliya ndakoyaNkolobalyalibosoyaetumbelooyoezwi (yango).

37Mpeomobumwamitanobosalakabobimisiboyeete bobimisiyangonabosembompebosembo,mpebokozala sembo,mpemansomayebokolonimakozwabomengo.

+38MpoboyeEnoka,tatayatatanabinoatindaki Metusela,mwananaye,mpeMetuselamwananaye Lameke,mpeLamekeatindakingaimakambonyonsooyo batatanayebapesakiyemitindo

+39Mpenakopesabinompeetinda,bananangaiya mibali,lokolaEnokaatindakimwananayenabayubileya liboso:ntangoazalakinainonabomoi,yansambonankola naye,atindakimpeatatolakiepaiyamwananayempe banamibaliyamwananayetiimokoloyaliwanaye.’

MOKAPOYA8

1Najubileyantukumibalenalibwa,naposoyayambo, [1373AM]naebandeliyayango,Arpakshadeamipesaki mwasimpenkombonayeezalakiRasu’eja,mwanamwasi yaSusana,mwanamwasiyaElama,mpeabotakimwana mobalinambulayamisatonaposooyo,[1375AM]mpe apesakiyenkomboKainame.

2Mpemwanamobaliakolaki,mpetatawayeateyakiye kokoma,mpeakendakikolukamponayemeiesikawapi akokikokangamponayemokomboka.

3Mpeakutakibokomiliyelyakala(mabota)mayemaki likololyalibanga,mpeatangimayemazalakilikololya yango,mpeakomakiyangompeasalakilisumunantinaya yango;mpoezalakinamateyayaBakɛngɛlinaboyokani nayangobazalakikotalabilemboyamoimpeyasanza mpeyaminzotonabilembonyonsoyalikoló

4Mpeakomakiyangompealobakielokomokoteetali yango;mpoabangakikolobanaNoamponayangonoki asilikelayemponayango.

5Mpenajubileyantukumisato,[1429AM]naposoya mibale,nambulayayamboyayango,amibotakimwasi, mpenkombonayeMelka,mwanamwasiyaMadai, mwanayaYafete,mpenambulayaminei[1432AM] abotakimwanamobali,mpeapesakinkombonayeSela; mpoalobakiete:‘Yasolo,natindami’ 6[Mpenambulayamineiabotamaki],mpeSelaakolaki mpeamibotakimwasi,mpenkombonayeezalakiMu’ak, mwanamwasiyaKesed,ndekoyatatanaye,naYubileya

ntukumisatonamokonamoko,napɔsɔyamitano,na mbulayaliboso[1499AM]nayango.

7Mpeabotakimwanamobaliomobumomitano[1503 AM],mpeapesakinkombonayeEber:mpeamibotaki mwasi,mpenkombonayeezalaki‘Azûrâd,mwanamwasi yaNebrode,najubileyantukumisatonamibale,naposo yansambo,nambulayamisatonayango[1564nantɔngɔ] 8Mpeomobumwamotoba[1567AM]mwayango, abotakiyemwanamobali,mpeabengakiyenkomboPeleg; mponamikolooyoabotamakibanabaNoababandaki kokabolamabelekatinabango:mponayangoapesakiye nkomboPelege

9Mpebakabolaki(yango)nakobombanakatinabango, mpebayebisakiyangonaNoa

10Mpeesalemakieteoebandeliyajubileyantukumisato namisato[1569AM]etebakabolakimabelenabiteni misato,mpoSemempeHamempeYafete,engebenena libulalyamokonamoko,omobumwayambooposoya yambo,ntangomokowabisooyoatindamaki,azalaki elongonabango

11Mpeabengakibanababalibaye,mpebapusanaki penepenenaye,bangompebanababango,mpeakabolaki mabelenambeba,oyobanabayemisatoyamibali basengelakikozwanabozwi,mpebasembolakimaboko mabango,mpebalongolakibokomiutanantoloyaNoa, tatawabango

12MpeebimakilikololyabokomilokolaeteniyaSeme katikatiyamabeleeyeakozwalokolalibulampoyayemei mpempoyabanabayebabalimpoyabankolayaseko,uta okatikatiyamolongoyangombayaRafa,utanamonoko yamaiutanaebaleTina,mpeeteniyayeekeiepaiya westinakatikatiyaebaleeye,mpeetandamikinoekokoma namaiyamabulumozindo,oyoebaleoyoebimimpe esopakamainayangonambuMe’at,mpeebaleoyoezali kosopananambumoneneMpebilokonyonsooyoezalina ngámboyanɔrdiezaliyaYafete,mpenyonsooyoezalina ngámboyasudiezaliyaSeme.

13MpeetandamitiiekominaKaraso:oyoezalinantolo yamonokooyoetalinasudi

+14Mpeeteninayeetandamipembenipembeniyambu monene,mpeetandaminamolɔngɔyasembatiiekokóma nawɛstiyamonɔkɔoyoetalakanangámboyasudi:mpo mbuoyoepesamelinkombololemoyaMbuyaEzipito.

+15Mpeebalukakalongwaawanangámboyasudiepai yamonɔkɔyambumonenenalibongoyamainayango, mpeetandaminawɛstitiina‘Afra,mpeetandamitii ekokómanamaiyaebaleGihone,mpenasudiyamaiya Gihone,tiinalibongoyaebaleoyo.

+16Mpeetandamiepaiyaɛsti,tiiekokómanaElangaya Edene,nasudinayango,[nasudi]mpebandanaɛstiya mokilimobimbayaEdenempeyaɛstimobimba, ebalukakanaɛstimpeekeitiiekokómanaɛstiyangomba oyobabengiRafa,mpeekititiinalibongoyamonɔkɔya ebaleTina

17EtenioyoebimakinambɛbumponaSemempebanana yeyamibali,mpobázwayangolibelanamabotanaye mponalibela.

18MpeNoaasepelakieteetenieyeeyakimpoyaSeme mpempoyabanabayebabali,mpeamikundolakimanso mayealobakinamonokomwayeobobikuli;mpoalobaki

ete:‘NkoloNzambewaSemeapambolamaMpetikaete NkoloafandanaesikayakofandayaSeme.’

19MpeayebakieteElangayaEdeneezaliesikaesantuya bosantu,mpeefandeloyaNkolo,mpeNgombaSinai katikatiyaesobe,mpeNgombaSiona-katiyantoloya mabele:bangomisatobakelamakilokolabisikabisantu bitalimokonamosusu

20MpeapambolakiNzambewabanzambe,oyoatiaki lilobalyaNkoloomonokomwaye,mpeNkolompoya libela

21Mpeayebakieteeteniyokoepambolamimpelipamboli mokoeyakiepaiyaSemempebanabayebabaliepaiya bankolalibela-mbokamobimbayaEdenempemboka mobimbayaMbuMotane,mpembokamobimbayaesti mpeInde,mpelikololyaMbuMotanempebangombabwa yango,mpembokamobimbayaBashane,mpemboka mobimbayaLibanonampebisangabyaKaftur,mpe bangombainsoyaSanirmpe‘Amana,mpebangombaya Asshurenanɔrdi,mpemokilimobimbayaElama,Ashure, mpeBabele,mpeSusanampeMaedai,mpebangomba nyonsoyaArarate,mpeetúkámobimbaoyoezalina ngámbomosusuyambu,oyoezalinangámbomosusuya bangombayaAshureepaiyanɔrdi,mokilioyo epambolamimpeyamonene,mpebilokonyonsooyoezali nakatiezalimalamumpenza.

+22MpempoHamaabimakieteniyamibale,nangambo mosusuyaGihoneepaiyasudinalobɔkɔyamobaliya Elanga,mpeetandamiepaiyasudimpeetandamitiina bangombanyonsoyamɔtɔ,mpeetandamiepaiyawɛstitii nambuya‘Atelmpeetandamiepaiyawɛstitiiekokóma nambuyaMa’uk-oyo(mbu)oyonyonsooyoebebisamite ekitinakati

+23Mpeezalikokendeepaiyanɔrditiinandeloya Gadire,mpeezalikokendenalibongoyamaiyambutiina maiyambumonenetiiekopusanapenepenenaebale Gihone,mpeekendakapembenipembeniyaebaleGihone tiiekokómanalobɔkɔyamobaliyaElangayaEdene.

24MpeeyeezalimbokaeyeeyakimpoyaHamalokola etenieyeasengelakikozwalibelampoyayemeimpebana bayebabaliepaiyabankolababangolibela.

25MpempoYafeteebimakieteniyamisatonangambo mosusuyaebaleTinananordiyabobimiyamainayango, mpeetandaminanordi-estikinonaetukamobimbaya Goge,mpenambokamobimbanaestiyayango

26Mpeetandamionordionord,mpeetandoliongomba yaQeltonord,mpeombueMa’uk,mpeekeioestiya Gadiroetukayamayiyambu

27Mpeepanzanikinoekopusanapenepenenawɛstiya Farampeekozongaepaiya‘Aferag,mpeepanzaninaɛsti tiinamaiyambuyaMe’at

28MpeekómitiinaetúkáyaebaleTinanangámboya nɔrdi-ɛstitiiekobɛlɛmanandeloyamainayangoepaiya ngombaRafa,mpeebalukakazingazinganangámboya nɔrdi

29OyoezalimbokaeyeebimakimpoyaYafetempebana bayelokolaeteniyalibulalyayeliyeakozwampoya yemeimpebanabayebabali,mpoyamabotamabango libela;bisangaminenemitano,mpembokamokomonene nanɔrdi

+30Kasimaliliezali,mpemokiliyaHameezalina molunge,+mpemokiliyaSemeezalimolungetempe malilite,kasiezalinamalilimpemolungeoyoesangisami

MOKAPOYA9

1MpeHamaakabolakionteiyabanabayebabali,mpe eteniyayamboebimakimpoyaKusheepaiyaesti,mpena westiyayemponaMizilaime,mpenawɛstiyayempona Pute,mpenawɛstiyaye[mpenawestinayango]nambu mponaKanana

2MpeSemelisusuakabolakionteiyabanabayebabali, mpeeteniyayamboeyakimpoyaHamampebanabaye babali,oestiyaebaleTigrekinaekopusanapenepenena esti,mbokamobimbayaInde,mpeoMbuMotaneo libongolyayango,mpemaimaDedani,mpebangomba mansomaMebrimpeEla,mpemabelemansomaSusana mpemansomayemazaliongamboyaFarnakekinona MbuMotanempeebaleTina.

3MpempoyaAshureebimakiEteniyamibale,mboka mobimbayaAshurempeNinivempeSinarempekinona ndeloyaInde,mpeematimpeebalukakanaebale.

+4MpempoArpakshadeebimakieteniyamisato,mokili mobimbayaetúkáyaBakaladeanaɛstiyaEfrate,oyo ekendakinandelonaMbuMotane,mpemainyonsoya esobepenenalolemoyambuoyoetalakaepaiyaEzipito, mokilimobimbayaLibanonampeSanirempe‘Amanatii nandeloyaEfrate.

+5MpemponaArame,eteniyamineiebimaki,mokili mobimbayaMesopotamiakatinaEbaleTigrempeEfrate nanɔrdiyaBakaladeatiinandeloyabangombayaAshure mpemokiliya‘Arara

6MpeebimakimpoyaLudieteniyamitano,bangombaya AshurempenyonsooyoetaliyangokinoekokómanaMbu Monene,mpetiiekokómanaɛstiyaAsshurendekonaye 7MpeYafetelisusuakabolakimbokayalibulalyayeo nteiyabanabayebabali.

8MpeeteniyayamboebimakimpoyaGomerenaestiuta nangamboyanordikinonaebaleTina;mpeonordi ebimakimpoyaMagogebitenibinsobyakatibyanordi kinaekokomaombuyaMe'at

9MpempoMadaiabimakilokolaeteniyayeeteakozwa utanawestiyabandekobayemibalekinonabisanga,mpe kinonanzinganzingayabisanga

10MpempoyaJavaneebimakieteniyamineiesanga nyonsompebisangabiyebizaliepaiyandeloyaLudi.

11MpempoyaTubaliebimakieteniyamitanookatikati yamonokoeyeepusaniepaiyandeloyaeteniyaLudina monokoyamibale,naetukaoyoelekimonokoyamibale kinonamonokoyamisato

12MpemponaMeshekeebimakieteniyamotoba,etuka mobimbaoyoelekimonokoyamisatokinoekopusana penepenenaɛstiyaGadire

13MpempoyaTirasiebimakieteniyansambo,bisanga minenemineinakatikatiyambu,oyoekominaeteniya Hama[mpebisangayaKamaturiebimakinambɛbumpo nabanamibaliyaArpakshadelokolalibulanaye].

14MpeboyebanababalibaNoabakabolakiepaiyabana babangobabaliomisomyaNoatatawabango,mpe akangakibangobansonandai,kofingaelakelimabeyoko

yokomokooyoalukakikokamataetenieyeekweyakite (epaiyaye)nanzelayabomengobwaye.

15Mpebangonyonsobalobakiete:‘Ezalabongo;bongo ezala'mponabangomeimpebanababangolibelana libelaobankolababangobansokinaomokolomwa bosambisi,oyangoNkoloNzambeakosambisabangona mopangampenamotompoyamabemansomambindoma mabungamabango,mayebatondisimabelenabobuki mobekompembindompepitempemasumu

MOKAPOYA10

1Mpeoposoyamisatoyayubileeyebademobambindo babandakikobungisabanababanabaNoa,mpekosala libungampekobebisabango

2MpebanabaNoabayakiepaiyaNoatatawabango,mpe bayebisakiyenantinayabademooyobazalakikobungisa nzelampekozipamisompekobomabanayabananayeya mibali.

3MpeabondelakilibosoyaNkoloNzambenaye,mpe alobakiete:‘Nzambeyamilimoyabatonyonso,oyo amonisingaimawa.Mpeabikisingaimpebanabangai babalinamaimampela,Mpeasalingaitenakokufalokola Osalakibanabanababobebisi;MpongolunaYoezali moneneepainangai,MpemawanaYoezalimoneneepai yamolimonangai;TikangolunaYoetombolamalikolo yabanabangai,Mpetikaetemilimomabeeyangelabango te.Nokitebabebisabangonamabele.

4KasiPambolangaimpebanababalibangai,etetokoka kokolampeKobakisampekotondisamabele

5MpeoyebiboniboniBakengelibaYo,batatababilimo miye,basalakiomokolomwangai:mpempoyamilimo mayemazalinabomoi,kangabangompebakangabango makasioesikayabokweyisami,mpetikatebameme bobebisilikololyabanabamosaliwayo,Nzambewangai; mpooyoezalimabe,mpeekelamakimponakobebisa

6Mpetikabangotebakoyangelalikololyamilimoyabato yabomoi;mpoYosemokookokikosalelabokonzilikolo lyabangoMpetikaetebazalananguyatelikoloyabana yamoyengebeneutasikawampelibela.’

7MpeNkoloNzambewabisoatindakibisotokangabanso 8Mpemokonziyabilimu,Mastêmâ,ayakimpealobaki: ‘Nkolo,Mozalisi,tikabamosusukatinabangobatikala libosonangai,mpebayokamongongonangai,mpebasala nyonsooyonakolobanabango;mposokobasusukatina bangobatikaliteepaiyangai,nakokokatekosalelanguya yabolingibwangailikololyabanababato;mpoeteyango ezalimponakobebampekobungisanzelalibosoya bosambisinangai,mpomabeyabanayabatoezali monene’

9Mpealobaki:Tikandamboyazomiyabangoetikala libosonaye,mpetikaeteetenilibwaekitaoesikaya bokweyisami’

10MpemokokatinabisoAtindakietetoteyaNoabankisi nyonsoyabango;mpoayebakietebakotambolana bosembote,mpebakobundanabosembote

11MpetosalakiengebenenamalobamaYemanso:babe bansobambebatokangakioesikayabokweyisamimpe ndamboyazomiyabangototikakietebakokakotosa libosolyaSatanaomabele.

12MpetolimbolakiNoabankisinyonsoyabokonona bango,elongonabobebisinabango,lolengeniniakoki kobikisabangonamatitiyamabele

13MpeNoaakomakimakambomansoobukulokola tolakisakiyenantinayalolengenyonsoyankisi.Na ndengewanamilimomabeepekisamakina(kozokisa)bana yaNoa

14MpeapesakinyonsooyoakomakiepaiyaSeme,mwana nayeyaliboso;mpoalingakiyemingikolekabanabaye banso

15MpeNoaalalakielongonabankɔkɔnaye,mpe akundamakinaNgombaLubarenamokiliyaArarate 16Asilisakimbulankamalibwanantukumitanonabomoi naye,jubilezominalibwampepɔsɔmibalenambula mitano[1659yantɔngɔ]

17Mpeobomoibwayeomabelealekakibanababato longolaseEnokanantinayabosembo,wapiazalakiya kokokaMpomosalayaEnokaetiamakimponalitatolina mabotayamokili,mpoeteakokakozongelamisalanyonso yamabotanankola,kinomokoloyakosambisama 18MpenaYubileyantukumisatonamisato,nambulaya yambonaposoyamibale,Pelegeamibotakimwasi,oyo nkombonayeLomnamwanamwasiyaSinaare,mpe abotakimwanamobalinambulayamineiyaposooyo, mpeapesakiyenkomboReu;mpoalobaki:‘Talabanaya batobakomimabenanzelayamokanomabeyakotonga mponabangomeiengumbampendakomolaiombokaya Sinare.’

19MpobalongwakiutaombokayaArarateoestioSinare; mponamikolonayebatongakiengumbampendakomolai, balobiete:‘Kende,tómatanayangonalikoló.”

20Mpebabandakikotonga,mpeoposoyamineibasalaki babrikinamoto,mpebabrikibasalelakibangompoya mabanga,mpemabeleyalimamayebakangisakibango elongoezalakiasphalteoyoebimakanambu,mpeutana mazibamamaiombokayaSinare

21Mpebatongakiyango:mibuntukumineinamisato [1645-1688AM]bazalakikotongayango;bonenena yangoezalakibabriki203,mpebosanda(yabrikimoko) ezalakiyamisatoyamoko;bosandanayangoezalaki mapeko5433mpebanzeteyambila2,mpe(boneneya efelomokoezalaki)etandazominamisato(mpeyabitape mosusuntukumisato).

22MpeNkoloNzambewabisoalobakiepaiyabiso:Tala, bazalibatoboko,mpe(oyo)babandikosala,mpesikawa elokomokoteekopekisamaepaiyabango.Bokendena, tikatokitampetóbulunganisamonɔkɔnabango,mpo bákangantinayaelobeliyamokonamosusute,mpe bápalangananabingumbampenabikólo,mpemokano mokoekozalalisusunabangotetiimokoloya kosambisama’

23MpeNkoloakitaki,mpetokitakielongonayempoya komonaengumbampendakomolaieyebanababato batongaki

24Mpeabulunganisakimonokomwabango,mpe basosolakilisusuelobeliyamokonamosusute,mpe batikakintangowanakotongaengumbampelinɔngi.

+25Mponayango,mokilimobimbayaShinareebengami Babele,+mpambateNkoloabulunganisakimonɔkɔ nyonsoyabanayabato,+mpebandawanabapalanganaki

nabingumbanabango,mokomokonakolandamonɔkɔna yempeekólonaye.

26MpeNkoloatindakimopepemakasinandakomolai mpeabwakakiyangolikololyamabele,mpetalaezalaki katiyaAsshurempeBabiloneombokayaSinare,mpe babengakinkomboyayango‘Kokweisa’ 27Naposoyamineinamobuyayambo[1688AM]na ebandeliyayangonajubileyantukumisatonaminei, bapalanganakiutanambokayaShinare

28MpeHamenábanabayebakendakiombokaeye asengelakikofanda,eyeazwakilokolaeteniyayeomboka yasudi

+29MpeKananaamonakimokiliyaLibanonatiinaebale yaEzipito,eteezalakimalamumpenza,mpeakɔtakitena mokiliyalibulanayenawɛsti(elingikoloba)mbu,mpe afandakinamokiliyaLibanona,naɛstimpenawɛsti longwanandeloyaYordanimpelongwanandeloyambu +30MpeHame,tatanaye,mpebandekonayeyaKushe mpeMiziraimebalobakinayeete:‘Ofandinamokilioyo ezaliyayote,mpeoyoekwelakibisonambɛbute:kosala bongote;mposokoosalibongo,yompebanabayobabali bokokweyaombokampe(boko)lakelamamabenanzela yabotomboki;mponabotombokibofandi,mpena botombokibananabinobakokweya,mpebokolongolama namisisalibela.

31BófandanaesikayakofandayaSemeté;+mpoSeme mpebananayeyamibaliekómakinamomesenonabango 32Olakelamimabe,mpeokolakelamamabekolekabana nyonsoyaNoa,naelakelimabeoyotomikangakinandai libosoyamosambisimosantu,mpelibosoyaNoatatana biso.’

33Kasiayokakibangote,mpeafandakiombokaya LibanonautaHamatekinobokotibwaEzipito,yempe banabayebabalikinolelo.

34Mpemponantinaeyembokawanaezwakinkombo Kanana

+35MpeYafetempebanabayebakendakiepaiyambu mpebafandakiomokiliyambumpeesepelisakiyete,mpe abondelaki(eteni)epaiyaHamampeAsshurempe Arpakshade,ndekomobaliyamwasinaye,mpeafandaki namokiliyaMede,penepenenandekoyamwasinaye kinolelo

36Mpeabengakiesikanayeyakofanda,mpeesikaya kofandayabananayeyamibali,Media,nankomboyatata nabangoMadai

MOKAPOYA11

1Mpenajubileyantukumisatonamitano,naposoya misato,nambulayaliboso[1681AM]nayango,Reu amibotakimwasi,mpenkombonayeezalaki'Ôrâ,mwana mwasiya'Ûr,mwanayaKesed,mpeabotakiyemwana mobali,mpeapesakiyenkomboSêrôh,nambulaya nsamboyaposooyonajubileoyo[1687nantɔngɔ]

2MpebanabaNoababandakikobundabangonabango, kokangabokangemimpekobomana,mpekosopamakila mabatoomabele,mpekoliamakila,mpekotonga bingumbayamakasi,mpebifelo,mpebandakomilai,mpe batomokomoko(babandaki)komitombolalikololya ekolo,mpekotondaebandeliyamakonzi,mpekokende kobundanabatonabato,mpeekolonaekolo,mpemboka

naengumba,mpebanso(babandaki)kosalamabe,mpe kozwabibundeli,mpekoteyabanababangobabalietumba, mpebabandakikokangabingumba,mpekotekabaomboya mibalimpeyabasi.

+3Mpe‘Ûr,mwanayaKesed,atongakiengumbaya‘Ara yaBakaladea,+mpeapesakinkombonayangonankombo nayemokompenankomboyatatanayeMpebasalaki mponabangomeibikekobinyangwa,mpebasambelaki mokonamokoekeko,ekekoenyangwamioyobasalaki mponabangomei,mpebabandakikosalabikekooyo eyemamimpesimulacrayambindo,mpemilimomabe esalisakimpeebendaki(bango)mponakosalabobukami mpembindo.

4MpemokonziMastêmâamipesakimakasimpoyakosala nyonsooyo,mpeatindakimilimomosusu,oyoetiamakina nseyalobokonaye,mponakosalalolengenyonsoya mabempemasumu,mpelolengenyonsoyabobukami, mponakobebisampekobebisa,mpemponakosopa makilalikololyamabele.

+5Mponayango,apesakinkomboyaSêroh,+Serugue,+ mpomotonamotoabalukakikosalamasumumpekobuka mobekondengenandenge.

6Mpeakolaki,mpeafandakioUreyaBakaladea, penepenenatatawamamayamwasinaye,mpeazalaki kosambelabikeko,mpeazwakimwasinayemokona jubileyantukumisatonamotoba,naposoyamitano,na mbulayayamboyayango,[1744AM]mpenkombonaye ezalakiMelka,mwanamwasiyaKaber,mwanamwasiya tatanayendeko

7MpeabotakiyeNahore,omobumwayambomwaposo eye,mpeakolakimpeafandakioUreyaBakaladi,mpetata wayeateyakiyebolukilukiyaBakaladimponakosakola mpekosakola,engebenenabilemboyalola

8Mpenayubileyantukumisatonansambonaposoya motoba,nambulayalibosoyayango,[1800AM] amibotakimwasi,mpenkombonayeezalaki‘Ijaska, mwanamwasiyaNestagyaBakaladi.

+9MpeabotakiyeTeranambulayansamboyapɔsɔoyo [1806AM]

10MpemokonziMastêmâatindakimakobampebandeke mponakoliambotoeyeelonamakiomboka,mpoya kobebisamboka,mpekoyibabanayabatomisalamya bango.Libosoetebakokakotimolanakatiyamboto,ba korbbazalakikobuka(yango)nalikoloyamabele

+11MpemponantinaoyoapesakiyenkomboTerampo etebakorbmpebandɛkɛbakitisakibangonabobolampe balyakimbotonabango

12Mpemibuebandakikozalayakobota,nantinaya bandeke,mpebaliakimbumainsoyanzeteutananzete: ezalakibobelenamakasimingietebakokakikobikisamwa mokeyambumanyonsoyamabeleomikolobwabango

13Mpenajubileeyeyantukumisatonalibwa,oposoya mibaleomobumwayambo,[1870AM]Teraamimeli mwasi,mpenkombonayeezalaki‘Edna,mwanamwasi wa‘Abrame,mwanamwasiwandekomwasiyatatawaye Mpeomobumwansambomwaposoeye[1876AM] abotakiyemwanamobali,mpeabengakiyenkombo Abrama,nankomboyatatawamamawaye; 14mpoakufakilibosomwananayeyamwasiazwazemi yamwanamobali.

15Mpemwanaabandakikososolamabungamamabele mayebansobabunganzelansimayabikekobiyemamimpe nsimayabosoto,mpetatawayeateyakiyekokoma,mpe azalakinaposomibaleyamibu,[1890AM]mpe amikabolakinatatawaye,eteakokakosambelabikeko elongonayete

16MpeabandakikosambelaepaiyaMozalisiwa makambomansoeteakokakobikisayeutanamabungama banababato,mpeeteeteniyayeekweyateolibunga nsimayabosotompebosoto

17Mpentangoyambotoeyakimpoyakolonamboto likololyamboka,mpebangobansobakendekielongompo yakobatelankonayabangonabakorbe,mpeAbalama abimakielongonabayebakendaki,mpemwanaazalaki elengemobaliyamibuzominaminei

+18Mpelipatamokoyamakobaeyakimponakolya momboto,mpeAbramaakimakimbangumponakokutana nabangolibosoetebáfandanamabele,mpeagangakiepai nabangolibosobáfandanamabelemponakolyamomboto, mpealobakiete:‘Bókitate:bózonganaesikaoyoboutaki,’ mpebazongakinsima

+19Mpeasalakietemapatayamakobaezongansima mokolowanambalantukunsambo,mpenakatiyamakoba nyonsonamokilimobimbaepaiAbramaazalakikuna, bafandakikunaatamokote.

20Mpebatobansobazalakielongonayenamokili mobimbabamonakiyekoganga,mpebakorbmanso bazongakinsima,mpenkombonayeekomakimonenena mokilimobimbayaBakaladi

21Mpebayakiepainayenamobumoyebaoyobanso balingakikolona,mpeakendakielongonabangokino ntangoyakolonaesilaki:mpebalonakimabelenabango, mpenamobuwanabamemakimbumaekokinandakompe baliakimpebatondi.

22Mpeomobumwayambomwaposoyamitano[1891 AM]Abramaateyakibayebasalakibisalelimpoya bangɔmbɛ,batoyamayelenanzete,mpebasalakimbɛki mokolikoloyamabele,kotalakakadreyakotimola,na ntinayakotiambotolikolonayango,mpembotoekweyaki nanseutakunalikololyandamboyamabele,mpe ebombamakinamabelete,mpebabangakilisusuteba corbeau

23Mpensimayalolengeloyebasalaki(mbɛki)likololya mabelelikololyabakadrɛinsoyabatimoli,mpebalonaki mpebalonakimabelemobimba,engebenelokolaAbalama atindakibango,mpebabangakilisusubandekete.

MOKAPOYA12

1Mpeesalemakieteopɔsɔyamotoba,nambulaya nsambonayango,[1904AM]Abramaalobakinatatana yeTera,alobiete:‘Tata!’

2Mpealobaki:‘Talá,ngai,mwananangai’Mpealobaki ete:

‘Lisungimpelitombaninitozalinayangonabikekowana oyoozalikosambela, Mpelibosonayangoomifukami?

3Mpoelimoezalitekatinabango, Mpoetebazalilolengeyababa,mpeyakobungisamotema Kosambelabangote: 4BósambelaNzambeyalola,

Naniazalikosalaetembulampemamwɛekitanamabele Mpeasalakamakambonyonsonamabele,. MpeakelakibilokonyonsonalilobanaYe, MpebomoinyonsoeutilibosoyaelonginaYe. 5Mponaninibozalikosambelabilokooyoezalinaelimo te?

Mpoezalimisalayamaboko(yabato), Mpebomemiyangonamapekanabino,. Mpebozalinalisalisimokoteepainabango, Kasibazalinsɔnimonenemponabaoyobasalakayango, Mpekobungisamitemanabaoyobazalikosambelabango Bósambelabangote’

6Mpetatanayealobiepaiyaye:“Ngaimpenayebiyango, mwananangai,kasinakosalanininabatooyobatindingai nasalelalibosonabango?”

7Mpesokonalobinabangobosolo,bakobomangai;mpo molimonabangoekangaminabangomponakosambela bangompekokumisabango

+8Fambányɛɛ,mwananangai,nokitebábomayo.’Mpe malobamayealobakinabandekobayebabale,mpe basilikelakiyempeafandakinyɛɛ

9Mpenajubileyantukuminei,naposoyamibale,na mobuyansamboyayango,[1925AM]Abalamaamibotaki mwasi,mpenkombonayeezalakiSarai,mwanamwasiwa tatawaye,mpeakomakimwasinaye.

10MpeHarane,ndekonayeyamobali,azwakimwasina mbulayamisatoyaposoyamisato,[1928AM]mpe abotakiyemwanamobalinambulayansamboyaposooyo, [1932AM]mpeabengakiyenkomboLota

11MpeNahore,ndekonaye,amibotakimwasi 12Mpeomobumwatukumotobamwabomoibwa Abrama,elingikoloba,oposoyaminei,omobumwa mineimwayango,[1936AM]Abalamaatɛlɛmakinabutu, mpeatumbakindakoyabikeko,mpeatumbakinyonsooyo ezalakinandakompemotomokoteayebakiyango 13Mpebatelemakiobutumpebalukakikobikisa banzambebabangoutaokatikatiyamoto.

+14MpeHaraneabikisakibangonokinoki,kasimɔtɔ epelisakiye,mpeazikisamakinamɔtɔ,+mpeakufakina UreyaBakaladilibosoyatatanayeTera,mpebakundaki yenaUreyaBakaladea

15MpeTeraabimakiutanaUreyaBakaladea,yenábana bayebabali,mponakokendenamokiliyaLibanonampe namokiliyaKanana,mpeafandakinamokiliyaHarane, mpeAbalamaafandakielongonaTeratatanayena Haranepɔsɔmibaleyambula.

16Mpeoposoyamotoba,omobumwamitanomwa yango,[1951AM]Abalamaafandakibutumobimbao sanzayasikayasanzayansambompoyakotalaminzoto utampokwakinontongo,mpoyakomonaniniekozala ezaleliyamobunaoyoetalimbula,mpeazalakiyemoko ntangoafandakimpeazalakikotala.

17Mpelilobayokoeyakiomotemamwayempealobaki: Bilembobinsobyaminzoto,mpebilembobyasanzampe yamoiezalimansoolobokolaNkoloMponanini nalukaka(bango)?

18SokoYealingi,Asalietembulaebɛta,ntongompe mpokwa; MpesokoYealingi,Abombiyango, Mpebilokonyonsoezalinalobɔkɔnaye.’ 19Mpeabondelakinabutuwanampealobaki:

‘Nzambenangai,NzambeOyo-Aleki-Likoló,Yomoko ozaliNzambenangai,. MpeYompebokonzinaYonaponi

MpeYondeokelakibilokonyonso,. Mpebilokonyonsooyoezalimosalayamabɔkɔnayo.

+20Bikisangainamabɔkɔyabilimomabeoyobazalina bokonzilikolóyamakanisiyamitemayabato

MpetikaetebabungisangainzelatenaYo,Nzambena ngai

MpeetelemisaYongaimpemombotonangaimpona libela

Etetóbunganzelatebandasikoyompemponalibela’

+21Mpealobakiete:‘NakozonganaUreyaBakaladioyo bazalikolukaelonginangaietenakokakozongaepaina bango,nasengelikotikalaawanaesikaoyo?Nzelaya sembolibosonaYoepesayangobomengonamabokoya mosalinaYompoeteakokisaka(yango)mpeetenakoka kotambolatenabokosiyamotemanangai,ONzambena ngai.’

22Mpeasukisakikolobampekosambela,mpetalaliloba lyaNkololitindamakiepainayenanzelanangai, kolobaka:‘Mamayoutaombokayayo,mpeutana bandekobayompeutanandakoyatatawayoomboka eyenakolakisayo,mpenakokomisayoekoloenenempe ebele.

23Mpenakopambolayo

Mpenakokómisankombonayomonene, Mpeokopambolamanamabele,. MpenaYomabotamansomamabelemakopambolama, Mpenakopambolabaoyobazalikopambolayo, Mpelakelábaoyobalakelakayomabe.

+24MpenakozalaNzambemponayompemwananayo, mpemwananayoyamwananayo,+mpempona mombotonayonyonso:kobangate,bandasikoyotiina mabotanyonsoyamabele,nazaliNzambenayo’ +25MpeNkoloNzambealobakiete:‘Fungolamonɔkɔna yempematoinaye,+mpoayokampealobanamonɔkɔna ye,namonɔkɔoyoemonisami’;mpoeteesilakiutao monokomwabanabansobabatoutamokolomwa bokweyisami(yaBabele).

26Mpenafungolakimonokonaye,mpematoyinayempe mbɛbunaye,mpenabandakikolobanayenaLiebelena monokoyabozalisi.

27Mpeakamatakimikandayabatatabaye,mpeoyo ekomamakinaLiebele,mpeakomakiyango,mpeabandaki utasikawakoyekolayango,mpenayebisakiyeoyo akokakite(kososola),mpeayekolakiyangonaboumeliya basanzamotobayambula.

28Mpeesalemakieteomobumwansambomwaposoya motoba[1953AM]etealobakinatatawayempeayebisaki ye,eteakotikaHaranemponakokendeombokaya Kananamponakomonayangompekozongaepainaye.

29MpeTeratatawayealobakiepaiyaye;Kendena kimya:

TikaeteNzambeyasekoasembolanzelanayo

MpeNkolo[(azala)elongonayo,mpe]abatelayonamabe nyonso,.

Mpepesáyongolu,ngolumpengolulibosoyabaoyo bazalikomonayo

Mpetikamokotewabanababatoazalananguyalikolo lyayompoyakosalayomabe;

Kendenakimia

+30Mpesokoomonimokilioyoesepelisakamisonayo mponakofanda,bongotelemampememangaiepainayo mpememaLotaelongonayo,mwanayandekonayoya Haranelokolamwananayomoko:Nkoloazalaelongona yo

+31MpeNahorendekonayoakendeelongonangaitii okozonganakimya,mpetokokendeelongonayonyonso elongo’

MOKAPOYA13

1MpeAbramaalongwakinaHarane,mpeazwakiSarai, mwasinaye,mpeLota,mwanayandekonayeHarane,na mokiliyaKanana,mpeakómakinaAshure,mpeakendaki naShekeme,mpeafandakipenenanzetemokoyachêne oyoetombwaná

2Mpeamonoki,mpe,tala,mbokaezalakielengimpenza utabokotibwaHamatekinonanzeteyachêneetombwami. +3MpeNkoloalobakinayeete:‘Nakopesayompena mombotonayomokilioyo’

4Mpeatongakietumbelomokokuna,mpeapesakilikolo nayangombekayakotumbaepaiyaNkolo,oyoabimelaki ye

5Mpealongwakiutakunakinonangomba...Betelena wɛstimpeAinaɛsti,mpeatɛlɛmisakihemanayekuna 6Mpeamonokimpetala,mbokaezalakimonenempenza mpemalamu,mpenyonsoekolakilikolonayango-mibete yavinyompefigimpegrenade,nzeteyachênempeyailex, mpeterebinthsmpebanzeteyamafuta,mpebanzeteya sɛdrɛmpeyasiperempeyadate,mpebanzetenyonsoya elanga,mpeezalakinamainabangomba

7MpeapambolakiNkolooyoakambakiyelibandalyaUre yaBakaladi,mpeamemakiyeombokaeye.

8Mpeesalemakieteomobumwayambo,oposoya nsambo,nasanzayasikayasanzayayambo,1954AM] eteatongakietumbelomokonangombaeye,mpeabengaki nkomboyaNkolo:‘Yo,Nzambeyaseko,ozaliNzambena ngai’

9Mpeapesakilikololyaetumbelombekayakotumbaepai yaNkoloeteazalaelongonayempeatikayetemikolo nyonsoyabomoibwaye

10Mpealongwakiutakunampeakendakiosudi,mpe ayakioHebronempeHebroneetongamakiontangoena, mpeafandakikunamibumibale,mpeakendaki(utakuna) ombokayasudi,oBealote,mpeezalakinanzalaomboka. +11MpeAbramakendakinaEzipitonambulayamisato yapɔsɔ,mpeafandakinaEzipitombulamitanolibosoete mwasinayebápasolaye

12NzokandeTanaisnaEzipitoetongamakinantango wana-mbulansambonsimayaHebrone

13MpeesalemakietentangoFaraoakangakiSarai,mwasi waAbrama,NkoloatungisakiFaraompendakonayena malɔziminenempoyaSarai,mwasiyaAbalama 14MpeAbramaazalakinankembominginantinaya bilokonabampate,mpebangɔmbɛ,mpebampunda,mpe bampunda,mpebakamela,mpebasaliyamibali,mpe basaliyabasi,mpenapalatampewolomingimpenza MpeLotampemwanayandekonaye,azalakinabozwi 15MpeFaraoazongisakiSarai,mwasiyaAbrama,mpe atindakiyelibandayamokiliyaEzipito,mpeakendakina

esikaoyoatɛlɛmisakihemanayenaebandeli,naesikaya etumbelo,naAinaɛsti,mpeBetelenawɛsti,mpe apambolakiYehovaNzambenayeoyoazongisakiyena kimya.

16Mpeesalemakieteomobumwantukumineinamokoo mobumwamisatomwaposoyayambo,[1963AM]ete azongakioesikaeyempeapesakilikololyayangombeka yakotumba,mpeabengakinkomboyaNkolo,mpealobaki: ‘Yo,Nzambeoyoalekilikolo,ozaliNzambenangailibela mpelibela’

17Mpeomobumwamineimwaposoeye[1964AM] Lotaakabwanakinaye,mpeLotaafandakioSodomo,mpe batobaSodomebazalakibasumukimpenza.

18Mpeepesakiyemawaomotemanayeetemwana mobaliwandekomobaliakabwanakinaye;mpoazalakina banate.

+19NamobuwanantangoLotabakangaki,Nkoloalobaki naAbalama,nsimayakokabwananaLotanaye,nambula yamineiyapɔsɔoyo:‘Tombolámisonayolongwana esikaoyoofandi,nanɔrdimpenasudi,mpenawɛstimpe naɛsti

+20Mpomokilimobimbaoyoozalikomona,nakopesayo mpenamombotonayomponalibela,+mpenakokómisa mombotonayolokolazɛloyambu

21Tɛlɛmá,tambola(nakatiyamokili)nabolainayango mpenaboneneyayango,mpebómonayangonyonso;mpo nakopesayangonamombotonayo’MpeAbrama akendakinaHebrone,mpeafandakikuna.

+22Mpenambulaoyo,Kedolaomere,mokonziyaElama, mpeAmrafele,mokonziyaSinare,+mpeAriokemokonzi yaSelasar,+mpeTeregale,mokonziyabikólo,bayaki mpebabomakimokonziyaGomora,mpemokonziya Sodomoakimaki,mpebatomingibakweakinabampotana lobwakuyaSidime,pembeniyaMbuyaMungwa.

+23MpebakangakiSodomompeAdamampeZeboime, mpebakangakiLota,mwanayandekoyaAbrama,mpe bilokonayenyonso,mpebakendakinaDan.

24Mpemotomokooyoakimakiayakimpeayebisaki Abramaetemwanayandekonayeakangamakimpe (Abrame)apesakibasalinayeyandakobibundeli...

25mpoAbrama,mpempoyankonayaye,mokoya zomiyambumayayamboepaiyaNkolo,mpeNkolo atelemisakiyangolokolamakulimpoyalibelaete bakopesayangonabanganga-nzambebayebasalakiliboso naYe,etebazwayangolibela

26Mpenamobekomoyemozalinandeloyamikolote; mpoAbongisiyangompoyabankolampoyalibelaete bakopesanaNkolomokoyazomiyanyonso,yankona mpeyavinompeyamafutampeyabibwelempeya bampate

27MpeYeapesaki(yango)epaiyabanganga-nzambeba YempoyakoliampekomelanaesengolibosolyaYe.

28MpemokonziyaSodomoayakiepainayempe afukamakilibosonaye,mpealobakiete:‘Nkolonabiso Abrama,pesábisomilimooyoobikisi,kasitikábilokooyo opunzakiezalayayo’

+29MpeAbramaalobakinayeete:‘Natombolimabɔkɔ nangaiepaiyaNzambeOyo-Aleki-Likoló,etebandana nsingatiinansingayasapatonakozwaelokomokoteoyo ezaliyayonokiolobaete:‘NakómisiAbramamozwi; longolasebobeleoyobilengemibalibalyaki,mpeeteniya

mibalioyobakendakielongonangai-Aner,Eschol,mpe Mamre.Bangobakozwaeteninabango.’

MOKAPOYA14

+1Nsimayamakamboyango,nambulayamineiyapɔsɔ oyo,nasanzayasikayasanzayamisato,lilobayaYehova eyakiepaiyaAbramanandɔtɔ,ete:‘Bangate,Abalama; Nazalimobatelinayo,mpembanonayoekozalamonene koleka’

2Mpealobakiete:‘Nkolo,Nkolo,okopesangainini, lokolanazalikokendeawakozangamwana,mpemwana yaMaseq,mwanayamosalinangaiyamwasi,azali DammasekEliezere:akozalamosangolinangaiyalibula, mpeopesingaimombotote’

3Mpealobakiepaiyaye:‘Motooyo(moto)akozala mosangolinayoyalibulate,kasioyoakobimanamisɔpɔ nayomoko;akozalamosangolinayoyalibula’

4Mpeabimisakiyelibanda,mpealobakiepainaye:‘Tala epaiyalolampekotangaminzotosokookokikotanga yango’

5Mpeatalakiepaiyalola,mpeamonakiminzoto.Mpe alobakiepaiyaye:‘Mombotonayoekozalabongo’

6MpeandimakinaNkolo,mpeetangamakiepaiyaye mpoyabosembo.

+7Mpealobakiepainaye:‘NazaliNkolooyoabimisaki yonaUreyaBakaladi,mponakopesayomokiliya Bakananampoozwayangolibela;mpenakozalaNzambe mponayompemponamombotonayonsimanayo’

8Mpealobaki:‘Nkolo,Nkolo,nanzelanininakoyebaete nakozwalibula(yango)?’

+9Mpealobakiepainaye:‘ZwáNgaingɔmbɛ-mwasiya mbulamisato,mpentabayambulamisato,mpempate mokoyambulamisato,mpeebengayanyamankɛkɛ,mpe pijon’

+10Mpeazwakinyonsowananakatikatiyasanzampe afandakinanzeteyachêneyaMamere,oyoezalipenena Hebrone

11Mpeatongakikunaetumbelomoko,mpeapesakimbeka nyonsooyo;mpeasopakimakilamabangolikololya etumbelo,mpeakabolakibangoontei,mpealalibango likololyamokonamosusu;kasibandekebakabolakiyete 12Mpebandekebakitakilikololyabiteni,mpeAbrama abenganakibango,mpeatikakitebandekebasimbabango 13Mpeesalemakiete,ntangomoielalaki,esengomonene ekwelakiAbrama,mpetalá!nsɔmɔmokoyamolili moneneekwelakiye,mpeelobamakiepaiyaAbalamaete: ‘Yebampenzaetemombotonayoekozalamopayana mokili(elingikoloba)yabangote,mpebakomemabango naboombo,mpebakonyokolabangombulankamaminei 14Mpeekololisusuliyebakozalanabowumbu nakosambisa,mpensimayayangobakobimautakunana bilokomingi

15Mpeokokendeepaiyabatatabayonakimia,mpe okokundamaobobangebolamu

16Kasionkolayamineibakozongaawa;mpomabeya Baamoreetondinainote.’

17Mpealamukiutanampɔnginaye,mpealamuki,mpe moielalaki;mpeezalakinamɔtɔ,mpetala!litumbumoko ezalakikobimisamilinga,mpemɔtɔyamɔtɔelekakikati nabiteniyango

+18MpenamokoloyangoNkoloasalakikondimana elongonaAbrama,alobakiete:‘Nakopesamombotonayo mokilioyo,bandanaebaleyaEzipitotiinaebalemonene, ebaleEfrate,Bakeni,Bakenizi,Bakadamoni,Baperezi, mpeBarefaime,Bafakore,mpeBahivi,mpeBaamore,mpe Bakanana,mpeBagirigasi,mpebatoyaYebusi

19Mpemokoloelekaki,mpeAbramaapesakibiteni,mpe bandɛkɛ,mpemakabonayangoyambuma,mpemakabo nayangoyamasanga,mpemɔtɔesilisakibango

20Mpeomokolomonatosalakiboyokanielongona Abalama,engebenelokolatosalakiboyokaninaNoao sanzaeye;mpeAbramaazongisakisikafɛtimpemakuli mponayemeimponalibela.

21MpeAbramaasepelaki,mpeayebisakimwasinaye Saraimakambomayemanso;mpeandimakieteakozalana mboto,kasiabotakite.

22MpeSaraiapesakimobalinayeAbramatoli,mpe alobakinayeete:‘KendeepaiyaAgare,mosalinangaiya mwasiMoezipito:ekokikozalaetenakotongelayo mombotonanzelanaye’

23MpeAbramaayokakimongongoyaSaraimwasinaye, mpealobakinayeete:‘Salábongo.’MpeSaraiakangaki Agare,mosalinayeyamwasi,Moezipito,mpeapesakiye epaiyaAbalama,mobalinaye,mpoazalamwasinaye

24Mpeakotiepaiyaye,mpeazwakizemimpeabotakiye mwanamobali,mpeabengakiyenkomboYisamaele,o mobumwamitanomwaposoeye[1965AM];mpeeye ezalakimobumwatukumwambenamotobaobomoibwa Abalama

MOKAPOYA15

1Mpenamobuyamitanoyaposoyamineiyayubileoyo, [1979AM]nasanzayamisato,nakatikatiyasanza, Abramaasalakifɛtiyambumayalibosoyambumaya mbuma

2Mpeapesakimakaboyasikanaetumbelo,mbumaya yamboyambuma,epaiyaNkolo,ngɔmbɛ-mwasimpe ntabampempatemokonaetumbelolokolambekaya kotumbaepaiyaNkolo;makabonabangoyambumampe makabonabangoyamasanga,apesakinaetumbeloelongo nampakayamalasi

+3MpeNkoloabimelakiAbalama,mpealobakinayeete: ‘NazaliNzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonso;omindimisa libosonangaimpezaláyakokoka

4MpenakosalakondimananaNgaikatinaNgaináyo, mpenakobakisayomingimpenza’

5MpeAbramaakweakinaelongi,mpeNzambeasololaki naye,mpealobaki:

6‘Talámakulinangaiezalielongonayo, Mpeokozalatatawabikolomingi

7NkombonayoekobengamalisusuAbramate; Kasinkombonayoutasikawa,kutumponalibela,ekozala Abrahama

Mponakómisiyotatayabikólomingi

8Mpenakokómisayomonenempenza; Mpenakokómisayobikólo,. Mpebakonzibakobimautanayo

9MpenakotiaboyokanibwaNgaionteiyaNgainayo, mpenkonayayonsimayayo,onkolayabangoinso,mpo

yaboyokaniyaseko,etenakokakozalaNzambemokoepai yayo,mpeepaiyankonayayonsimanayo.

10<Mpenakopesayompenamombotonayooyo ekolandayo>mokilioyoozalakimopaya,mokiliya Kanana,mpoozwayangolibela,mpenakozalaNzambena bango'

11MpeNkoloalobakinaAbalayamaete:‘Mpemponayo, obatelakondimananangai,yompemombotonayonsima nayo:mpekokatabinomobalinyonsokatinabinongenga, mpekokatamposonabinoyaliboso,mpeekozalaelembo yakondimanayasekokatinaNgaimpebino

12Mpenamokoloyamwambebokokatamwanangenga, mobalinyonsonamabotanabino,motooyoabotamina ndako,tooyobosombinambongoepaiyamopayanyonso, oyobozwioyoazalinamombotonabinote

13Yeoyoabotamiondakoyayoakokatamangenga,mpe baoyoosombinambongobakokatamangenga,mpe kondimananaNgaiekozalananzotonabinompoya moluluyaseko.

14Mpemobalioyoakatamakingengate,oyoakatami ngengatenamosuniyaloposonayenamokoloya mwambe,molimoyangoakolongolamanabatonaye,mpo abukikondimananaNgai’

+15MpeNzambealobakinaAbalayamaete:‘Mpona Saraimwasinayo,nkombonayeekobengamalisusuSarai te,kasiSaraiekozalankombonaye

16Mpenakopambolaye,mpenakopesayomwanamobali nanzelanaye,mpenakopambolaye,mpeakokómaekólo, mpebakonziyabikólobakobimaepainaye’

17MpeAbalayamaakweakinaelonginaye,mpe asepelaki,mpealobakinamotemanayeete:‘Mwana mobaliakobotamanayeoyoazalinamibunkamamoko, mpeSara,oyoazalinamibuntukulibwa,akobota?’

18MpeAbalayamaalobakinaNzambeete:‘Soki Yismaeleazalanabomoilibosonayo!’

19MpeNzambealobaki:‘Iyo,mpeSarampeakobotayo mwanamobali,mpeokobengankombonayeYisaka,mpe nakotiakondimananaNgaielongonaye,kondimanaya seko,mpemponamombotonayensimanaye

20MpelokolampoyaYismaelelisusunayokiyo,mpetala nakopambolaye,mpenakokómisayemonene,mpe nakobakisayemingimpenza,mpeakobotabankumuzomi namibale,mpenakokómisayeekoloenene.

+21KasinakotyakondimananangaielongonaYisaka, oyoSaraakobotaepainayo,namikolooyo,nambulaoyo ekolanda.’

22Mpeatikakikolobanaye,mpeNzambeamatakiutana Abalayama.

23MpeAbalayamaasalakiengebenenaNzambealobaki naye,mpeakamatakiYismaelemwananaye,mpebaoyo nyonsobabotamakinandakonaye,mpebaoyoasombaki nambongonaye,mobalinyonsonandakonaye,mpe akatakimosuniyaloposonabangongenga

+24MpenamokoloyangomokoAbrahamaakatamaki ngenga,+mpemibalinyonsoyandakonaye,<mpebaoyo babotamakinandako>,mpebaoyonyonso,oyoasombaki nambongoepaiyabanayamopaya,bakatamakingenga elongonaye

+25Mobekooyoezalimponamabotanyonsompona libela,+mpekokatamangengayamikoloezalite,+mpe kotikamokolomokotekatinamikolomwambe;mpoezali

makuliyaseko,ebongisamimpeekomaminabitandaya lola.

+26Mpemotonyonsooyoabotami,oyomosuniyaloposo nayeekatamakingengatenamokoloyamwambe,azaliya banayakondimanaoyoNkoloasalakielongona Abalayamate,kasiyabanayalibebi;mpeezalite,lisusu, elembomokotelikolonayeeteazaliyaNkolo,kasi(azali namokano)yakobebisamampekobomamautanamabele, mpekolongolamanamisisautanamabele,mpoabukaki boyokanibwaNkoloNzambewabiso

27Mpobaanzelubansobamisompebanzelubansoba bosantubakelamiboyeutamokolomwabozalisibwa bango,mpelibosolyabaanzelubamisompebaanzeluba bosantuYeasantisaYisalaele,etebazalaelongonaYe mpeelongonabaanzelunaYebasantu

28MpeotindibanabaYisalaelempetikabangobabatela elemboyaboyokaniboyempoyankolayabangolokola makuliyaseko,mpebakolongolamamisisatelibandalya mboka.

+29Mpoetindaebongisamimponakondimana,+ete bátosayangolibelanalibelakatinabananyonsoya Yisraele.

+30MponaYisamaelempebananayeyamibalimpe bandekonayeyamibalimpeEsau,Nkoloatindakite bapusanapenepenenaYe,mpeaponakibangotempoete bazalibanayaAbalayama,mpoeteayebakibango,kasi aponakiYisalaelemponakozalabatonaYe

31MpeYeabulisakiyango,mpeasangisakiyangoutao nteiyabanabansobabato;mpoezalibikolomingimpe batomingi,mpebansobazaliyaYe,mpelikololyanyonso Atiemilimonabokonzimpoyakokambabangomosika utanaYe

32KasilikololyaYisalaeleAponaanzelutomolimomoko te,mpoYesemokoazalimokonziwabango,mpe akobatelabangompeakosengabangonalobokoya banzelunaYempemilimonaYe,mpenalobokoyanguya naYenyonsonantinaeteakokakobatelabangompe kopambolabango,mpeetebakokakozalayaYempeYe akokakozalayabangoutasikawalibela

33MpesikawanasakoliepaiyayoetebanabaYisalaele bakobatelabosolotenamakulimaye,mpebakokatabana babangobabalingengeteengebenenamobekomoye mobimba;mponamosuniyakokatamangenganabango bakolongolakokatamangengaoyoyabananabango,mpe bangonyonso,banayaBeliar,bakotikabananabangoya mibalikozangakokatamangengalokolababotamaki. +34MpeekozalanankandamoneneutanaNkoloepaiya banayaYisalaele.mpoetebasundolakiboyokaninaYe mpebatikakililobanaYe,mpebasilikisakimpebafingi, mpenzalokolabatositemobekomwamobekomoye;mpo basalakibinamanabangolokolaBapaganu,etebakoka kolongolamampekolongolamamisisalibandalyamboka. Mpeekozalalisusutebolimbisitobolimbisiepaiyabango [etekozalanabolimbisimpebolimbisi]mpoyamasumu mansomalibungaliyelyaseko

MOKAPOYA16

1Mpenasanzayasikayasanzayamineitobimelaki Abalayama,nanzeteyachêneyaMamre,mpetosololaki

elongonaye,mpetosakolakiepaiyayeetemwanamobali mokoakopesamanayenaSaramwasinaye.

2MpeSaraasekaki,mpoayokakietetolobakimaloba mayeelongonaAbalayama,mpetopesakiyetoli,mpe abangaki,mpeawanganakieteasekakimpoyamaloba maye

3Mpetoyebisakiyenkomboyamwananaye,lokola nkombonayeebongisamimpeekomaminabitandaya likoló(elingikoloba)Yisaka,

4Mpe(ete)ntangotozongakiepainayenangongaoyo etyami,alingakikozwazemiyamwanamobali

5MpeosanzaeyeNkoloasalakibosambisibwayelikolo lyaSodomo,mpeGomora,mpeZeboime,mpeetuka mobimbayaYordani,mpeAtumbakibangonamotompe nasoufre,mpeabebisakibangokinolelo,kutulokola[tala] nasakoliepaiyayomisalamyabangomanso,etebazali batobankunampebasumukimingimpenza,mpeete bamibebisimpebasalipitenanzotoyabango,mpemosala mbindonamabele.

6Mpe,nalolengemoko,Nzambeakosalabosambisilikolo lyabisikawapibasalakiengebenenabosotobwa Basodome,lokolabosambisibwaSodomo.

7KasiLotatobikisaki;mpoNzambeakanisakiAbalayama, mpeatindakiyelibandautaokatikatiyabokweyisami

8Mpeyempebanabasibayebasalakilisumulikololya mabele,lokolaezalakiteomabeleutamikolomyaAdama kinantangoyaye;mpomobaliyangoalalakielongona bananayeyabasi.

9Mpe,tala,etindamakimpeeyemamakinantinayankona yayenyonso,nabitandayalola,kolongolayangompe kolongolayangomisisa,mpekosalabosambisilikololya bangolokolabosambisibwaSodomo,mpekotikankona mokoteyamotoomabeleomokolomwabokweyisami 10MpeosanzaeyeAbalayamaalongwakioHebrone,mpe alongwakimpeafandakiokatikatiyaKadeshempeShure ongombayaGerare

11Mpeokatikatiyasanzayamitanoalongwakikuna,mpe afandakinaLibuluyaNdai

12MpeokatikatiyasanzayamotobaNkoloakendaki kotalaSarampeasalakiepaiyayelokolaalobakimpe azwakizemi

+13Mpeabotakimwanamobalinasanzayamisato,mpe nakatikatiyasanza,nantangooyoNkoloalobakina Abalayama,nafɛtiyambumayalibosoyakobukambuma, Yisakaabotamaki

14MpeAbalayamaakatakimwananayengengana mokoloyamwambe:yemotoyalibosooyoakatamaki ngenganakolandakondimanaoyoepesamelilibelana libela

15Mpeomobumwamotobamwaposoyamineitoyaki epaiyaAbalayama,oLibuluyaNdai,mpetobimelakiye [lokolatoyebisakiSaraetetozongaepainaye,mpe alingakikozwazemiyamwanamobali

16Mpetozongakiosanzayansambo,mpetokutakiSara nazemilibosolyabiso]mpetopambolakiye,mpe tosakolakiepaiyayemakambomansomayemapesamaki nantinanaye,eteakufatekinoakobotabanamibali motobalisusu,mpeakomona(bango)yamboyakokufa; kasi(ete)naYisakankombonayempemombotonaye ekobengama:

17Mpe(ete)nkonayabanabayebansobakozala Bapaganu,mpebakotangamaelongonaBapaganu;kasiuta nabanabaYisakamotoakokomamombotomosantu,mpe akotangamateonteiyaBapaganu.

18MpoakokomaeteniyaOyo-Aleki-Likoló,mpenkona yayeinsoekweyakiokatiyabozwibwaNzambe,ete ekomaepaiyaNkolobatompoyabozwi(yaYe)likololya bikolobinsompeeteekokomabokonzimpebanganganzambempeekoloesantu

19Mpetokendeki,mpetosakolakiepaiyaSaranyonsooyo toyebisakiye,mpebangomibalebasepelakinaesengo monenempenza

20MpeatongakikunaetumbeloyokoepaiyaNkolooyo abikisakiye,mpeoyoazalakikosepelisayeombokaya bofandibwaye,mpeasalakifetiyaesengoosanzaeye mikolonsambo,penepenenaetumbeloeyeatongakio LibuluyaNdai

+21Mpeatongakibandakomponayemokompempona basalelinayenafɛtiyango,mpeazalakimotoyaliboso oyoasalakifɛtiyabahemanamabele

+22Mpenaboumeliyamikolonsambowana,mokolona mokoloazalakikomemalikaboyakotumbaepaiya Yehovaepaiyaetumbelo,bangɔmbɛmibale,bampatemibalimibale,bampatensambo,ntaba-mwasimoko,mpo nalikaboyalisumu,+mponakozipayangomponaye mokompemponamombotonaye

+23Mpe,lokolambekayamatɔndi,bampate-mibali nsambo,banayabanansambo,bampatensambompe bantaba-ntabansambo,námakabonayangoyambuma mpemakabonayangoyamasanga;mpeatumbakimafuta mansomayangolikololyaetumbelo,likaboliponamimpo yaNkolompoyansoloyansolokitoko

+24Mpentɔngɔmpenampokwaazalakikotumbabiloko yansolokitoko,mpakayamalasimpegalbanum,+mbeli, nard,namire,+mpeelɛngimpebilamba;nsambooyo nyonsoapesaki,anyatamaki,asangisakiesikamokona bitenindengemoko(mpe)peto.

+25Mpeasalakifɛtiyangonaboumeliyamikolonsambo, asepelakinamotemanayemobimbampenamolimonaye mobimba,yenábatonyonsooyobazalakinandakonaye, mpemopayamokoteazalakielongonaye,tomotomoko teoyoakatamakingengate

26MpeapambolakiMokeliwayeoyoakelakiyeonkola yaye,mpoeteakelakiyeengebenenabosepelinaYe bolamu;mpoayebakimpeasosolakieteutanayeekobima molonamwabosembompoyankolayaseko,mpeutana yenkonamokomosantu,eteekokomalokolaYeoyo asalakibilokobinso.

27Mpeapambolakimpeasepelaki,mpeabengakinkombo yafetieyefetiyaNkolo,esengooyoendimaminaNzambe Oyo-Aleki-Likoló

28Mpetopambolakiyelibela,mpenkonanayebanso nsimanayenabankolanyonsoyamabele,mpoete asepelakifetieyenaelekonayango,engebenenalitatoli yabitandayalola

29Mponantinaeyeetiamakinabitandayalolaetali Yisalaele,etebakosalaelamboyabahemamikolonsambo naesengo,nasanzayansambo,oyoendimamilibosoya Nkolo-mobekomponalibelanamabotanabango mobimbambulanambula.

30Mpenaeyeezalindeloyamikolote;mpoebongisami mponalibelanantinayaYisalaeleetebakosepelayango mpebafandanabandakoyamatiti,mpebatiakabitapena mitónabango,mpebazwabitapeyankasa,mpebanzeteya sauleutanaebale.

31MpeAbalayamaazwakibitapeyanzeteyambila,mpe mbumayabanzeteyamalamu,mpemokolonamokolo azalakizingazingayaetumbeloelongonabitapembala nsambo[namokolo]nantongo,azalakikosanzolampe kopesamatɔndiepaiyaNzambenayemponamakambo nyonsonaesengo

MOKAPOYA17

1MpenamobuyayamboyaposoyamitanoYisaka alongolamakimabɛlɛnayubileoyo,[1982AM]mpe Abalayamaasalakielambomonenenasanzayamisato, mokolooyomwananayeYisakaalongolamakimabɛlɛ

2MpeYisamaele,mwanayaAgare,Moezipito,azalaki libosoyaelongiyaAbalayama,tatanaye,naesikanaye, mpeAbalayamaasepelakimpeapambolakiNzambempo eteamonakibananayeyamibalimpeakufakikozanga banate

3Mpeamikundolakimalobamayealobakiepaiyayeo mokolomoyeLotaakabwanakinaye,mpeasepelakimpo Nkoloapesakiyenkonalikololyamabelempoyakozwa libulalyamabele,mpeapambolakinamonokomwaye mobimbaMozalisiwabilokobinso.

+4MpeSaraamonakiYismaeleazalikosakanampe kobina,mpeAbalayamaazalakikosepelanaesengomingi, mpeayokelakiYismaelezuwampealobakinaAbalayama ete:‘Bóbenganamoombooyonámwananayeyamobali; mpomwanayamoombooyoakozalamosangoliyalibula elongonamwananangaiYisakate.’

+5Mpelikamboyangoezalakimpasinamisoya Abalayama,mponamosalelinayeyamwasimpempona mwananayeyamobali,+mpoabenganabangoepainaye.

+6MpeNzambealobakinaAbalayama‘Tikáeteezala mpasinamisonayote,mponamwanampempona moombo;namansomayeSaraalobiepaiyayo,yoka malobamayempesala(yango);mponkombonayompe mombotonayoekobengamanaYisaka

+7Kasimwanayamoombooyonakokómisayeekólo monene,mpambateazalinamombotonayo’

+8MpeAbrahamaatɛlɛmakinantɔngɔntɔngɔ,mpe azwakilimpampemolangiyamai,mpeatyakiyangona mapekayaAgarenámwana,mpeatindakiyeakende

+9Mpealongwakimpeayengayenganaesobeya Beersheba,mpemaioyoezalakinakatiyamolangiesilaki, mpemwanaazwakimposayamai,mpeakokakite kokendeliboso,mpeakweyakinanse

10Mpemamanayeakangakiyempeabwakakiyenanse yanzeteyaolive,mpeakendakikofandampeafandisakiye libosonaye,nantakayalisasiyalikonga;mpoalobakiete: ‘Tikánamonaliwayamwananangaite,’mpentango afandakialelaki

11MpeanzelumokoyaNzambe,mokoyabasantu,alobi naye:‘Agare,mponaniniozalikolela?Tɛlɛmákamata mwana,mpesimbáyenalobɔkɔnayo;mpoNzambeayoki mongongonayo,mpeamonimwana.’

+12Mpeafungolakimiso,mpeamonakilibuluyamai, mpeakendakikotondisamolanginayenamai,mpe apesakimwananayemponakomɛla,mpeatɛlɛmakimpe akendakiepaiyaesobeyaParane.

+13Mpemwanayangoakolakimpeakómakimobɛti masasi,mpeNzambeazalakielongonaye,mpemamana yeazwakimwasinakatiyabanabasiyaEzipito 14Mpeabotakiyemwanamobali,mpeapesakiyenkombo Nebayote;mpoalobakiete:‘Nkoloazalakipenenangai ntangonabengakiye’

15Mpeesalemakieteoposoyansambo,omobumwa yambomwayango,[2003AM]osanzayayambooyubile eye,omokolomwazominamibalemwasanzaeye, ezalakinamingongoololaetaliAbalayama,eteazalaki sembonamansomayeYeayebisakiye,mpeetealingaki Nkolo,mpeeteompasiinsoazalakisembo.

+16MpemokonziMastêmâayakimpealobakilibosoya Nzambeete:‘Talá,AbrahamaalingiYisakamwananaye, mpeasepelakanayekolekabilokomosusunyonso;tinda yeapesayelokolambekayakotumbanaetumbelo,mpe Okomonasokoakosalaetindaeye,mpeOkoyebasoko azalisembonamakambomansomayeOkomekaye.

17MpeNkoloayebakieteAbalayamaazalakisemboo matungisimayemanso;mpoamekakiyenanzelaya mbokanayempenanzala,mpeamekakiyenabomengo yabakonzi,mpeamekakiyelisusunanzelayamwasina ye,ntangoapasolamaki(naye),mpenakokatamangenga; mpeamekakiyenanzelayaYismaelenáAgare,mosalina yeyamwasi,ntangoatindakibangobákende

18MpenanyonsooyoYeamekakiye,azwamakisembo, mpemolimomwayemozangakimotemamolaite,mpe azalakinokitempoyakosala;mpoazalakisembompe molingamiwaNkolo

MOKAPOYA18

1MpeNzambealobakinayeete:‘Abrahama,Abrahama’; mpealobakiete,Tala,(awa)ngai’

2Mpealobakiete:“Kamatamwananayoyabolingooyo olingaka,(ata)Yisaka,mpekendenambokaoyo etombwanámpepesayenamokoyabangombaoyo nakolakisayo’

+3Mpeatɛlɛmakinantɔngɔntɔngɔmpeakatimpundana yenakiti,mpeamemakibilengemibalinayemibale elongonaye,mpeYisakamwananaye,mpeakatakinzete yambekayakotumba,mpeakendakinaesikayangona mokoloyamisato,mpeamonakiesikayangomosika

+4Mpeakómakinalibuluyamai,mpealobakinabilenge nayeete:‘Bófandaawaelongonampunda,mpengainá mwanamobalitokokende(kunawana),mpentango tokosambelatokozongaepainabino’

+5Mpeazwakinkoniyalikaboyakotumbampeatyaki yangolikolóyamwananayeYisaka,mpeazwakimɔtɔ mpembelinalobɔkɔnaye,mpebangomibalebakendaki elongonaesikayango

+6MpeYisakaalobakinatatanayeete:‘Tata;mpe alobakiete,‘Ngaioyo,mwananangai.’Mpealobakinaye ete:‘Talámɔtɔ,mpembeli,mpenkoni;kasimpatempona mbekayakotumbaezaliwapi,tata?’

+7Mpealobakiete:‘Nzambeakomibatelampatempona likaboyakotumba,mwananangai.’Mpeapusanaki penepenenaesikayangombayaNzambe

8Mpeatongakietumbelo,mpeatiakinkonilikololya etumbelo,mpeakangakiYisakamwanawaye,mpeatyaki yelikoloyanzeteoyoezalakilikoloyaetumbelo,mpe asembolakilobokonayemponakozwambelimpona kobomaYisakamwananaye.

+9Mpenatɛlɛmakilibosonaye,mpelibosoyamokonzi Mastêmâ,mpeNkoloalobakiete:‘Bópesayemitindoete atyalobɔkɔnayelikolóyaelengemobaliyangote,mpe asalayeelokomokote,mpambatenamonisieteabangaka Nkolo.’

10Mpenabengakiyeutanalola,mpenalobakinaye: ‘Abraham,Abraham;’mpeabangakimpealobaki:‘Tala, (awa)nazali.’

+11Mpenalobakinayeete:‘Tialobɔkɔnayolikolóya elengemobaliyangote,mpeosalayeelokote;mposikoyo nalakisieteobangakaNkolo,mpeoboyimwananayo, mwananayoyaliboso,epainangaite’

12MpemokonziMastêmâayokakinsɔni;mpeAbalayama atombolakimisonayempeatalaki,mpe,talámpatemobalimokoekangaminamasekenaye,mpe Abalayamaakendakimpeazwakimpate-mobalimpe apesakiyangolokolambekayakotumbanaesikaya mwananaye

13MpeAbalayamaabengakiesikawana‘Nkoloamoni’, naboyeetebalobakanangombaoyoNkoloamoni:yango ezaliNgombaSiona

14MpeNkoloabengakiAbalayamanankombonaye mbalayamibaleutanalola,lokolaasalakibisotomonana mponakolobanayenankomboyaNkolo

15Mpealobakiete:‘Nangaimokonalapindai,elobi Nkolo,Mpoeteosalilikambooyo,Mpeoboyimwanana yo,mwananayoyabolingo,epainaNgaite,Etena kopambolanakopambolayo,Mpenakokólanakobakisa mombotonayo.Lokolaminzotoyalikoló,Mpelokola zelooyoezalinalibongoyambuMpemombotonayo ekozwalibulayabingumbayabangunanayango; 16Mpeonkonayayomakolomansomamabele makopambolama;MpoeteotosimongongonaNgai,Mpe nalakisinabatobansoeteozalisemboepainaNgaina nyonsooyonalobinayo:Kendenakimia.’

17MpeAbrahamaakendakiepaiyabilengemibalinaye, mpebatelemakimpebakendakielongonaBeersheba,mpe Abraham[2010AM]afandakipembeniyaLibuluyaNdai. +18Mpeazalakikosalafɛtiyangombulanambula, mikolonsambonaesengo,mpeazalakikobengayangofɛti yaNkoloengebenemikolonsambooyoazalakikokende mpekozonganakimya

19Mpeengebeneyangoebongisamimpeekomamina bitandayalolanantinayaYisalaelempemombotona yangoetebasengelikokumisafetieyemikolonsambona esengoyafeti

MOKAPOYA19

+1MpenambulayalibosoyapɔsɔyalibosonaYubileya ntukumineinamibale,Abalayamaazongakimpeafandaki epaiyaHebrone,elingikolobaKiriate-Arba,pɔsɔmibale yambula

+2MpenambulayalibosoyapɔsɔyamisatoyaYubile oyo,mikoloyabomoiyaSaraesilaki,mpeakufakina Hebrone

3MpeAbalayamaakendakikolelayempekokundaye, mpetomekakiye[mponakomona]sokimolimomwaye mozalakinamotemamolaimpeasilikakitenamalobama monokomwaye;mpeazwamakimotemamolaina likambooyo,mpeatungisamakite.

+4Mponamotemamolaiyaelimo,asololakinabanaya Hete,mpobápesayeesikaoyoakokundabakufinaye

5MpeNkoloapesakiyengolulibosoyabatobanso bamonokiye,mpeabondelakinabobotobanabanabaHeti, mpebapesakiyembokayalibulumibalelikololya Mamere,elingikolobaHebrone,mpoyabiteninkama mineiyapalata

+6Mpebabondelakiyeete:“Tokopesayoyangompamba; kasialingakitekozwayangonamabokomabango mpamba,mpoapesakimotuyamwaesika,mbongo mobimba,mpeafukamakilibosoyabangombalamibale, mpensimayaeyeakundakibakufibayeokatiyalibulu mibale

+7MpemikolonyonsoyabomoiyaSaraezalakimbula nkamamokonantukumibalenansambo,elingikoloba bayubilemibalempepɔsɔmineinambulamoko:oyoezali mikoloyabambulayabomoiyaSara.

8OyoezalikomekamayazomioyoAbalayama amekamakinayango,mpebamonakiyesembo,motema molainaelimo.

9Mpealobakiatalilobamokoteetalinsangoomboka bonibonieteNzambealobakieteakopesayangonayempe nankonayayensimanaye,mpeabondelakiesikamoko kunamponakokundabakufibaye;mpoazwamakisembo, mpeakomakinabitandayalolalokolamoningaya Nzambe.

10Mpenambulayamineinayango,azwakimwasimpo namwananayeYisakampenkombonayeezalakiRebeka [2020AM][mwanamwasiyaBetuele,mwanayaNahore, ndekomobaliyaAbrahama]ndekomwasiyaLabanampe mwanamwasiyaBetuele;mpeBetueleazalakimwanaya Melika,oyoazalakimwasiyaNahore,ndekoyaAbrahama.

11MpeAbalayamaabalakimwasiyamisato,mpenkombo nayeKetura,nakatiyabanabasiyabasalinayeyandako, mpoAgareakufakilibosoyaSara.Mpeabotakibana mibalimotoba,Zimerame,Yokeshane,Medane,Midiane, Ishbake,Shua,nabaposomibaleyabambula

12Mpenaposoyamotoba,nambulayamibale,Rebeka abotakibanamibalimibale,YakobonáEsau

13Mpe[2046AM]Yakoboazalakimotoyapetepetempe yasembo,mpeEsauazalakimotoyankanda,motoya zamba,mpeyansuki,mpeYakoboazalakikofandana bahema

14Mpebilengebakolaki,mpeYakoboayekolakikokoma; kasiEsauayekolakite,mpoazalakimotoyazambampe mobomi-nyama,mpeayekolakietumba,mpemisalamya yemansomizalakimakasi

15MpeAbrahamaalingakiYakobo,kasiYisakaalingaki Esau.

16MpeAbalayamaamonakimisalamyaEsau,mpe ayebakietenaYakobonkombompemombotonaye ekobengama;mpeabengakiRebekampeapesakimitindo

etaliYakobo,mpoayebakieteye(mpe)alingakiYakobo mingikolekaEsau.

17Mpealobakiepaiyaye:Mwanamwasiwangai, bokengelimwanamobaliwangaiYakobo,Mpoakozalao esikayangaiomabele,Mpempoyalipambolionteiya banababato,Mpempoyankemboyankonamobimbaya Seme

18MponayebieteNkoloakoponoyempoyakozalabato mpoyabozwimpoyaYemei,likololyabatobansobaye bazalilikololyaetandoyamabele

19Mpetala,YisakamwanawangaialingiEsaukoleka Yakobo,kasinamonieteolingiYakobosolo

20Bakisalisusubobotonayoepainaye,Mpetikamisona yoezalanayenabolingo;Mpoakozalalipamboliepaiya bisoomabeleutasikawakinomabotamansomamabele 21Tikamabokomayomazalamakasi,Mpemotemanayo esepelanamwananayoYakobo;Mponalingiyemosika kolekabananangainyonsoyamibaliAkopambolama libela,Mpemombotonayeekotondisamabelemobimba.

22Sokomotoakokikotangazeloyamabele,nkonanaYe mpebakotangama

23MpemapambolimansomayeNkoloapambolakingai mpenkonanangaiekozalayaYakobompenkonayaye ntangoinso

24Mpeonkonayayeekopambolama,mpenkomboya batatabangai,Seme,mpeNoabe,mpeEnoka,mpe Mahalalele,mpeEnose,mpeSete,mpeAdama

25Mpeoyoekosalelampoyakotiamibokoyalola,Mpe yakolendisamabele,Mpekozongisasikabingengabinso biyebizaliokatiyaetando

26MpeabengakiYakobolibosoyamisoyaRebekamama naye,mpeapesakiyebeze,mpeapambolakiye,mpe alobaki:

27‘Yakobo,mwananangaiyabolingo,oyomolimona ngaielingi,Nzambeapambolayoutalikololyaetando, mpeapesayomapambolimansomayeapambolakiAdama, mpeEnoka,mpeNoa,mpeSeme;mpemakambomanso mayeYeayebisakingai,mpemakambomansomaye Alakakikopesangai,tikaeteasalaeteekangamanayo mpenankonayayolibela,engebenenamikolomyalola likololyamabele

28MpeMilimoyaMastêmâekoyangelayotetolikoloya mombotoyayotemponakobalolayoutanaNkolo,oyo azaliNzambenayoutasikawalibela

29MpetikaNkoloNzambeazalatatamokompoyayo mpeyomwanamobaliyaliboso,mpempoyabatontango inso

+30Kendenakimya,mwananangai.’Mpebangomibale babimakielongoutanaAbalayama

31MpeRebekaalingakiYakobo,namotemanaye mobimbampenamolimonayemobimba,kolekaEsau; kasiYisakaalingakiEsaumingikolekaYakobo.

MOKAPOYA20

+1MpenaYubileyantukumineinamibale,nambulaya libosoyapɔsɔyansambo,AbalayamaabengakiYisamaele, [2052(2045?)AM]mpebananayezominamibaleya mibali,mpeYisakampebananayemibaleyamibali,mpe banamotobayaKetura,mpebananabangoyamibali.

2MpeatindakibangoetebatalanzelayaNkolo;etebasala bosembo,mpebalingamotonamotomozalaniwaye,mpe basalanalolengeeyeonteiyabatobanso;etemotona motoatambolanantinanabangolokolakosalabosambisi mpeboyengebenenamabele.

3Etebakatabanababangobabalingenge,engebenena boyokaniboyeYeasalakielongonabango,mpekopengwa teolobokolamobalitolobokolamwasiwabanzelainso Nkoloatindakibiso;mpeetetomibatelanapitempe mbindonyonso,[mpetotikapitempembindonyonsokati nabiso]

+4Mpesokomwasitomosali-mwasimokoasalipitekati nabino,bótumbayenamɔtɔmpetikábangobásalapite elongonayetensimayamisonabangompenamitemana bango;mpetikabangotebazwabasinabanabasiba Kanana;mpomombotoyaKananaekolongolamana mokili

5Mpeayebisakibangobosambisibwababanganganzambe,mpebosambisibwaBasodome,boniboni basambisamakimpoyabobebwabango,mpebakufaki mpoyapitenabango,mpembindo,mpekobebamokona mosusunanzelayapite.

+6‘Mpebómibatelanapitenyonsompenambindo,Mpe nambindonyonsoyamasumu,Nokibokómisankombona bisoelakelimabe,+Mpebomoinabinomobimbaekóma kosɛka,Mpebananabinonyonsoyamibalibábomamana mopanga,+MpebókómabalakelamimabelokolaSodoma, MpebatikalinabinonyonsolokolabanayaGomola.

7Nabondelibino,banabangai,bolingaNzambewalola, MpebokangabinonamitindonaYeminsoMpe kotambolatekolandabikekonabango,mpekolanda mbindonabangote

8Mpebómisalatebanzambeyakonyangwatoyakoyema; Mpoezalimpamba,Mpemolimoezalitekatinayango; Mpoezalimisalayamaboko(yabato),Mpebaoyonyonso batyelakabangomotema,batyelakaelokomokote 9Salelábangote,tosambelakabangote,Kasibosalela Nzambeoyoalekilikoló,mpebosambelaYentango nyonso:MpebózalanaelikyamponaelonginaYentango nyonso,MpebósalasembompeboyengebenelibosonaYe, EteAsepelanabinompeapesabinongolunaYe,Mpe atindambulalikolonabinontongompenampokwa,Mpe apambolamisalanabinonyonsooyobosalakilikoloya mabele,Mpebopambolabinolimpampemainayo,Mpe pambolambumayalibumunayompembumayamabele nayo,Mpebitongayabibwelenayo,mpebitongaya bampatenayo

10Mpebokozalampoyalipamboliomabele,Mpebikolo binsobyamabelebikolingabino,Mpebokopambolabana babinonankombonangai,Mpoetebakokakopambolama lokolangai

+11MpeapesakiYisamaelempebananayeyamibali mpebanayaKeturamakabo,mpeatindakiyangomosika naYisakamwananaye,mpeapesakiYisakamwananaye nyonso

+12MpeYismaelenábananayeyamibali,+mpebana yaKetura+nábananabangoyamibali,bakendakielongo mpebafandakilongwanaParanetiinaesikaoyoBabilone ekɔtakinamokilimobimbaoyoezalinangámboyaƐsti oyoetalaninaesobe.

+13Mpebatoyangobasanganaki,+mpenkombona bangobabengakiArabe+mpeBaismaele.

MOKAPOYA21

1Mpenambulayamotobayaposoyansamboyayubile oyo,AbalayamaabengakiYisakamwananaye,mpe[2057 (2050?)AM]atindakiyeete:‘Nakómimobange,mpe nayebimokoloyaliwanangaite,mpenatondinamikolo nangai

2Mpetala,nazalinamibunkamamokonantukunsambo namitano,mpenamikolonyonsoyabomoibwangai namikundolakiNkolo,mpenalukakinamotemamwangai mobimbakosalabolingibwaYe,mpekotambolasemboo banzelayaYeinso

3Molimonangaieyinakibikeko,<mpenatyolibaoyo bazalakikosalelayango,mpenapesimotemanangaimpe molimonangai>mponakokakotosakosalamokanoyaYe oyoakelakingai.

4MpoYeazaliNzambenabomoi,mpeYeazalimosantu mpesembo,mpeazalimoyengebenekolekabatobanso, mpeezalinaYekondimateyabato(yabato)mpe kondimamakabote;mpoNzambeazalisembo,mpeazali kosalelabosambisinabangobansobayebabukakamitindo naYempebatiolaboyokaninaYe.

5Mpesalayo,mwanamobaliwangai,kotosamitindona YempemakulinaYempemasambisinaYe,mpe kotambolatensimayamakamboyansomompensimaya bikekobiyemamimpensimayabikekobiyemami +6Mpebólyamakilaatamoketeyabanyamatoya bangɔmbɛ,toyandɛkɛnyonsooyoepumbwakanalikoló. 7Mpesokoobomimbekalokolambekayakimiaoyo endimami,bobomayango,mpebosopamakilanayango likoloyaetumbelo,mpemafutamansoyalikaboyalikabo naetumbelonafariniyamalamumpelikaboyabilei esangisaminamafuta,elongonalikabonayangoya masanga-kopesabangonyonsoelongonaetumbeloya mbekayakotumba;ezalinsolokitokolibosoyaNkolo +8Mpeokopesamafutayambekayamatɔndinamɔtɔoyo ezalilikolóyaetumbelo,mpemafutaoyoezalinalibumu, mpemafutanyonsooyoezalinakatimpenareinmibale, mpemafutanyonsooyoezalilikolónayango,mpena loketompenafoie,okolongola,elongonabareins. 9Mpebópesayangonyonsomponansolokitokooyo endimamilibosoyaNkolo,elongonalikabonayangoya bileimpelikabonayangoyamasanga,mponansolo kitoko,limpayalikaboepaiyaNkolo

+10Mpebólyabileinayangonamokolowanampena mokoloyamibale,mpemoinamokoloyamibaleekita likolónayangotekinoekolyama,mpeelokomokote etikalamponamokoloyamisato;mpoendimamite[mpo endimamite]mpetikaeteeliamalisusute,mpebansobaye baliakayangobakomemelisumulikololyabangomei;mpo boyenakutiyangoekomamiomikandamyabankokoba ngai,mpeomalobamaEnoka,mpeomalobamaNoa 11Mpelikololyamabonzamayomansookopanza mungwa,mpetikateetemungwamwaboyokanimozanga omakabomayomansolibosolyaNkolo

12Mpenaoyoetalinzeteyabambeka,kebanokiomema (mosusu)nkonimponaetumbelolongolaseoyo:sipre,bai,

amande,sapin,pin,cédre,savin,figi,olive,mire,laurel, aspalathus.

13Mpeyalolengeyanzeteoyoetandamakilikoloya etumbelonanseyambeka,lokolaoyoemekamakinantina yalolengenayango,mpeelalisate(nayango)nzetemoko yakokabwanatoyamolili,(kasi)yamakasimpeyapeto, kozangambeba,bokoliyamakelelempeyasika;mpekotia (nayango)nkoniyakalate,[mponsolonayangoesili] mponsolonayangoezalilisusutelokolaliboso

14Longolalolengeyanzeteoyo,ezalinamosusuteoyo okotia(likoloyaetumbelo),mponsoloyansoloepalangani, mpensoloyansolonayangoematinalolate

15Tosamobekomoyempesalayango,mwanamobaliwa ngai,eteozalasemboomisalamyayominso

16Mpentangoinsozalapetoonzotoyayo,mpe omisukolanamaiyamboyakopusanampoyalikabolikolo lyaetumbelo,mpesukolamabokompemakolomayo yamboyakopusanapenepenenaetumbelo;mpentango osilisikopesambeka,sukolalisusumabokompemakolo mayo

17Mpetikamakilateemonanalikololyabinotolikololya bilambabwabino;zalanabokebinayo,mwananangai,na makila,kengelayomingimpenza;zipayangonamputulu

18Mpekoliamakilamokotempoezalimolimo;kolya makilaatamokete.

19Mpebozwamakabotempoyamakilamamoto,nokite esopamanakozangaetumbu,kozangabosambisi;mpo ezalimakilamayemasopanindeesalakaetemabeleesala lisumu,mpemabeleekokikopetolamateutanamakilama motolongolasenamakilamayeoyoasopakiyango +20Mpezwálikabotolikabotemponamakilayamoto: makilanaesikayamakila,+mpobándimayolibosoya Nkolo,Nzambe-Aleki-Likoló;mpoYeazalilibateliya bolamu:mpeeteokobatelamautanamabemanso,mpeete Akobikisayonalolengenyonsoyaliwa 21Namoni,mwananangai,Etemisalaminsomibanaba batomizalilisumumpenkuna,Mpemisalamyabango mansomizalibosotompebosotompebosoto,Mpe boyengebeneezaliteelongonabango 22Keba,nokiteotambolanabanzelayabangoMpe onyatanabanzelayabango,Mpelisumulisumumokokino liwalibosolyaNzambe-Aleki-LikolóSokiteAkobomba elonginaYelibosonayo,Mpeakozongisayonamaboko yabobukimobekonayo,Mpeakolongolayonamabele, mpenkonanayondengemokoutananseyalola,Mpe nkombonayompemombotonayoekokufautanamabele mobimba

+23Bólongwanamisalanabangonyonsompembindona bangonyonso,MpebótosamakuliyaNzambeOyo-AlekiLikoló,MpebósalamokanonaYempebózalasembona makambomanso

24Mpeakopambolayoomisalamyayominso,Mpe akotombolautanayomolonamwaboyengebeneokatiya mabelemobimba,omabotamansomamabele,Mpe nkombonangaimpenkomboyayoekobosanamateonse yalolalibela

25Kende,mwananangainakimia.TikaeteNzambeOyoAleki-Likoló,NzambenangaimpeNzambenayo, alendisayomponakosalamokanonaYe,Mpeapambola mombotonayonyonsompebatikaliyamombotonayo

mponabankolalibela,namapambolinyonsoyasembo, Mpoozalalipambolinamabelemobimba.’

26Mpeabimakimosikanayenaesengo

MOKAPOYA22

1Mpeesalemakieteoposoyayamboojubileyantuku mineinaminei,omobumwamibale,elingikoloba,mobu moyeAbalayamaakufaki,eteYisakampeYismaele bautakinaLibuluyaNdaimponakosepelaelamboya baposo-elingikoloba,elamboyambumayayamboya mbuma-epaiyaAbalayama,tatawabango,mpe Abalayamaasepelakimpobanabayemibalebayaki.

+2MpoYisakaazalakinabilokominginaBeersheba,+ mpeYisakaazalakinamomesenoyakokendekotala bilokonayempekozongaepaiyatatanaye.

+3MpenamikoloyangoYisamaeleayakikotalatatana ye,mpebangomibalebayanganaki,mpeYisakaapesaki mbekamponambekayakotumba,mpeapesakiyangona etumbeloyatatanayeoyoasalakinaHebrone

+4Mpeapesakilikaboyabotondimpeasalakielamboya esengolibosoyaYisamaele,ndekonaye:mpeRebeka asalakibagatoyasikanambumayasika,mpeapesaki yangonaYakobo,mwananaye,mponakomemayango epaiyaAbalayama,tatanaye,utanambumayalibosoya mboka,eteakokakoliampekopambolaMozalisiwa bilokobinsoyamboakufa

5MpeYisaka,mpe,atindakinalobokolaYakoboepaiya Abrahamalikaboyamatondiyamalamukoleka,mpoete aliampeamela

6Mpealiakimpeameli,mpeapambolakiNzambeOyoAleki-Likoló,Yeoyoakelakilolampemabele,Oyoasali bilokobinsoyamafutayamabele,Mpeapesiyangona banayabato,Etebakokakoliampekomelampe kopambolaMozalisiwabango

7‘MpesikawanazalikopesamatondiepaiyaYo,Nzambe nangai,mpoeteosalingainamonamokolooyo:tala, nazalinamibunkamamokonamisatonazominamitano, mobangempenatondinamikolo,mpemikolonangai nyonsoezalakimponangaikimia.

8Mopangamwamongunamolongingaiteomansomaye Opesakingaimpebanabangaimikolominsoyabomoi bwangaikinolelo.

9Nzambewangai,tikangolunaYompekimianaYo ezalalikololyamosalinaYo,mpelikololyankonaya banabaye,etebakokakozalampoyaYoekolomoko eponamimpelibulautaonteiyabikolobinsobyamabele utasikawakinomikolominsoyankolayamabele,kinona bilekoinso’

10MpeabengakiYakobompealobaki:‘Mwananangai Yakobo,tikaNzambewabansoapambolayompealendisa yomponakosalabosembo,mpebolinginaYelibosona Ye,mpetikaeteAponayompenkonanayoetebokoka kokomabatompoyalibulanaYeengebenenabolingina Yentangoinso

11Mpeyo,mwananangai,Yakobo,penempepesángai beze.’Mpeapusanakipenepenempeapesakiyelipwɛpwɛ, mpealobakiete:‘MwananangaiYakoboapambolama, MpebananyonsoyaNzambeOyo-Aleki-Likoló,kinona bilekonyonso:TikaeteNzambeapesayomombotoya boyengebene;Mpebasusukatinabanabayobabaliakoki

Yekosantisaonteiyamabelemobimba;Tikaetebikólo esalelayo,Mpebikólonyonsoefukamalibosoya mombotonayo

12Zalámakasinamisoyabato,Mpezalábokonzilikoló yamombotonyonsoyaSete.Bongobanzelanayompe banzelayabananayoekosembolama,Naboyeete bakokómaekólomosantu

13TikaeteNzambeOyo-Aleki-Likolóapesayo mapambolimanso,Oyoapambolakingai,Mpenayango apambolakiNoampeAdama;Tikaetebapemanamotó mosantuyamombotonayoutankolanankolampona libela

14MpetikaYeapetolayoutanabozangiboyengebene mpebosotoinso,Eteokokakolimbisamamasumumanso; oyoosalinakozangakoyebaMpetikaeteAlendisayo, Mpeapambolayo.Mpetikaeteozwalibulayamabele mobimba, 15MpetikaYeasalasikaboyokanibwaYeelongonayo EteozalaepainaYeekolompoyalibulanaYempoya mibunyonso,MpeeteAzalaepainayompempona mombotonayoNzambenabosolompenabosembona mikolonyonsoyamabele.

16Mpesalayo,mwananangaiYakobo,omikundola malobamangai,MpetosamitindomyaAbalayama,tata wayo:Mikabwananabikolo,Mpekoliaelongonabango te:Mpesalateengebenenamisalamyabango,Mpe kokomamoninganabangote;Mpomisalanabangoezali mbindo,MpebanzelanabangonyonsoezaliBosɔtɔmpe likamboyansɔnimpeyambindo

+17Bazalikopesabambekanabangoepaiyabakufi,+ Mpebazalikosambelabilimumabe,+Mpebazalikolya likolóyamalita,+Mpemisalanabangonyonsoezali mpambampempamba

+18Bazalinamotematéyakososola,Mpemisonabango ezalikomonatesokimisalanabangoezalinini,Mpe ndengeninibazalikosalalibunganakolobakanaeteniya nzete:‘YoozaliNzambenangai,’Mpenalibangamoko ete:‘YoozaliNkolonangaimpeozalimobikisinangai’ [Mpebazalinamotemate]

19Mpemponayo,mwananangaiYakobo,TikaNzambe Oyo-Aleki-Likolóasalisayo,MpeNzambeyalola apambolayo,Mpealongolayonambindonabangompe namabunganabangonyonso.

20Okeba,mwanawangaiYakobo,yakokamatamwasina mombotonyonsoyabanabasibaKanana;Mpomomboto nayenyonsoesengelikolongolamanamabele.

21Mpo,nantinayabobukamibwaHama,Kananaasalaki libunga,Mpenkonanayenyonsoekobebisamautao mabelempebitikalinayangonyonso,Mpemokote akobimautanayeakobikanamokoloyabosambisi

+22Mpemponabatonyonsooyobasambelakabikeko mpebatoyambindo

a)Elikyaekozalatemponabangoombokayabatoya bomoi;

(b)Mpeekozalatebokundolibwabangoomabele;

(c)MpobakokitanaNkundayaMabe,

(d)Mpebakokendenaesikayabokweyisami,. LokolabanayaSodomebalongolamakinamabeleBobele bongobaoyonyonsobazalikosambelabikeko bakolongolama.

23Kobangate,mwananangaiYakobo,Mpekobangate, OmwanawaAbalayama:TikaeteNzambeOyo-AlekiLikolóabatelayonalibebi,Mpenabanzelanyonsoya mabungaabikisayo.

+24Ndakooyonamitongimponangaimokoetenakoka kotyankombonangailikolónayangonamabele: [epesameliyompenamombotonayomponalibela],mpe ekopesamankombondakoyaAbrahama;epesameliyo mpenankonanayolibela;mpookotongandakonangai mpeokotiankombonangailibosoyaNzambelibela: mombotonayompenkombonayoekotelemanamabota nyonsoyamabele’

25Mpeatikakikopesayemitindompekopambolaye.

26Mpebangomibalebalalakiesikamokonambetomoko, mpeYakoboalalakinantoloyaAbrahama,tatayatatana yempeapesakiyebezembalansambo,mpebolingonaye mpemotemanayeesepelakimponaye

+27Mpeapambolakiyenamotemanayemobimbampe alobakiete:‘NzambeOyo-Aleki-Likoló,Nzambeyabato nyonso,mpeMozalisiyabatonyonso,oyoabimisakingai longwanaUreyaBakaladeampoeteakokakopesangai mokilioyomponazwalibulanayangolibela,mpeete nakokakotyamombotomosantu-apambolamikozalaOyoAleki-Likolómponalibela’

28MpeapambolakiYakobompealobaki:‘Mwananangai, oyonamotemanangaimobimbampenabolingonangai nasepelaka,tikangolunaYompengolunaYo etombolamalikolonayempelikoloyamombotonaye ntangoinso

29Mpekotikayete,tokotiayenaelokoteutasikawakino mikolomyaseko,mpetikamisonaYoefungwamalikolo lyayempelikololyankonayaye,eteOkokakobatelaye, mpekopambolaye,mpeokokakosantisayelokolaekolo mpoyalibulalyaYo;

30MpepambolayenamapambolinaYomansouta sikawakinomikoloinsoyaseko,mpezongelakondimana naYompengolunaYoelongonayempeelongonankona nayeengebenenabosepelinaYonyonsoepaiyabankola nyonsoyamabele’

MOKAPOYA23

1MpeatiakimisapimibaleyaYakobonamisonaye,mpe apambolakiNzambewabanzambe,mpeazipakielongiya yempeasembolakimakolonayempealalipongiyaseko, mpeayanganisamakiepaiyabatatabaye.

2MpeataensoeyeYakoboalalakiontoloyaye,mpe ayebakiteeteAbalayama,tatawatatawaye,akufaki.

+3MpeYakoboalamukinampɔnginaye,mpetalá Abalayamaazalakimalililokolazɛlo,mpealobaki‘Tata, tata’;kasiezalakimokoteoyoalobaki,mpeayebakiete akufaki.

4Mpeatɛlɛmakinantolonayempeakimakimbangumpe ayebisakiRebeka,mamanaye;mpeRebekaakendakiepai yaYisakanabutu,mpeayebisakiye;mpebakendaki elongo,mpeYakoboelongonabango,mpemwinda ezalakinalobokonaye,mpentangobakotakibakutaki Abalayamaalaliakufi

+5MpeYisakaakweyakinaelongiyatatanayempe alelakimpeapesakiyebeze.

6MpemingongoeyokanakiondakoyaAbalayama,mpe Yismaelemwanawayeatɛlɛmaki,mpeakendakiepaiya Abrahamatatanaye,mpealelakiAbrahamatatanaye,ye mpebatonyonsoyandakoyaAbalayama,mpebalelakina kolelamonene.

+7MpebananayeyamibaliYisakanáYisamaele bakundakiyenalibulumibale,penenaSaramwasinaye, mpebalelakimponayemikolontukuminei,mibalinyonso yandakonaye,YisakanáYismaele,mpebananabango nyonsoyamibali,mpebananyonsoyaKeturanabisikana bango;mpemikoloyakolelampoyaAbalayamaesilaki

+8MpeazalakinabomoiyaYubilemisatompebapɔsɔ mineiyambula,mbulankamamokonantukunsambona mitano,mpeasilisakimikoloyabomoinaye,azalaki mobangempeatondinamikolo

+9Mpomikoloyabankɔkɔ,yabomoinabango,ezalaki bayubilezominalibwa;mpensimayaMpelababandaki kokolananseyabayubilezominalibwa,mpekokitana bayubile,mpekokolanoki,mpekotondanamikoloya bangonantinayabolɔziebelempebobebwabanzelabwa bango,longolaseAbalayama

10MpoAbalayamaazalakimotoyakokokanamisalana yenyonsoelongonaNkolo,mpeasepelakimingina boyengebenemikolonyonsoyabomoinaye;mpetala, asilisakitejubilemineiobomoibwaye,ntangoakolaki mobangenantinayankuna,mpeatondakinamikolomya ye 11Mpemabotamansomayemakobimautaontangoeye kinomokolomwabosambisimonenemakokolanoki, yambobakosilisabayubilemibale,mpeboyebibwabango bokotikabangonantinayabobangebwabangoMabele boyebibwabangomansobokolimwamosika]

+12Mpenamikoloyango,sokimotomokoazalina bomoiyambulayaYubilenandambo,bakolobampona yeete:‘Azalinabomoimolai,mpeetenimoneneya mikolonayeezalimpasimpemawampebolɔzi,mpe kimyaezalite.

+13Mpoetempasielandakanampasi,mpempotana mpota,mpebolɔzilikolónabolɔzi,mpensangomabe likolónansangomabe,mpemaladilikolónamaladi,mpe bikatelinyonsoyamabelokolaoyo,mokonamosusu, maladimpekokweya,mpembula-mpɛmbɛmpemalili+ mpezɛlo,mpefiɛvrɛ,mpemalili,mpekolala,mpenzala, mpeliwa,mpemopanga,mpebokangami,mpenyonso mitindoyamakamampeyampasi’

14Mpebangonyonsobakoyanankolamokoyamabe,oyo ezalikobukamobekonamabele:misalanabangoezali mbindompepite,mpebosotompebosoto.

15Bongobakoloba:‘Mikolomyabankokomizalakimingi (kutu),kinomibunkotomoko,mpemizalakimalamu;kasi tala,mikolomyabomoibwabiso,sokomotoasilikozala nabomoimingi,ezalimibutukumisatonazomi,mpe, sokoazalimakasi,mibuntukuminei,mpemabewana, mpekimiaezaliteomikolomyankolaeyeyamabe’

16Mpeonkolaenabanamibalibakosembolabatataba bangompebankulutubabangonamasumumpena bozangibosembo,mpenamalobamamonokomwabango mpemabemanenemayebasalaka,mpeetalikotikabango boyokaniboyeNkoloasalakionteiyabangompeYe,ete bakotosampebasalamitindonaYemansompemakulima

YempemibekonaYeminso,kozangakolongwasokoo lobokolamobalitonalobokolamwasi.

17Mpobatobansobasalimabe,mpemonokonyonso elobakamabempemisalamyabangomansomizalibosoto mpensɔni,mpebanzelanabangonyonsoezalibosoto, mbindompebobebisi

18Talamabeleekobebisamanantinayamisalamyabango manso,mpeekozalatenkonayanzeteyavinyo,mpe mafutate;mpomisalamyabangomizalimpenzana bondimite,mpebangobansobakokufaelongo,banyama mpebangɔmbɛmpebandɛkɛ,mpembisinyonsoyambu, nantinayabanayabato

19Mpebakowelanabangonabango,bilengenamibange, mpemibangenabilenge,babolanabazwi,batoyansena batominene,mpemosenginamokonzi,mpoyamobeko mpeboyokani;mpobabosanimotindo,mpeboyokani,mpe bafeti,mpebasanza,mpeBasabata,mpebayubile,mpe masambisimanso

20Mpebakotelema<namipangampe>mipangampe etumbampoyakozongisabangonanzela;kasibakozonga tekinomakilamingiekosopamanamabele,mokona mosusu.

21Mpebaoyobakimakibakozongateutanankunaya bangoonzelayabosembo,kasibangobanso bakomitombolanabokosimpebomengo,etemokona mokoakokakozwanyonsooyoezaliyamozalaninaye, mpebakopesankombomonene,kasinabosolotempena bosembote,mpebakobebisabosantubwabosantuna bosotobwabangompebobebisibwabosotobwabango 22Mpeetumbueneneekoyelamisalamyankolaeyeutana Nkolo,mpeakopesabangonamopangampenabosambisi mpenabokangemi,mpempoyakopunzamampekoliama 23MpeAkolamusabangobasumukibaBapaganu,baye bazalinangolutetomawate,mpebayebakomemyamoto wamokote,atamobangetetoelengete,tomotomokote, mpobazalinkunampemakasikolekampoyakosalabobe kolekabanabansobabato.Mpebakosalelamobuluna YisalaelempebakobukamobekonaYakobo,Mpemakila mingiekosopamalikoloyamabele,Mpemotomokote akoyanganisampeakokundamate.

24Omikolowanabakoganganamongongomakasi,Mpe bakobelelampebakosambelaetebakokakobikisamautao lobokolabasumuki,Bapaganu;Kasimokoteakobika.

+25Mpemitóyabanaekozalampɛmbɛnansukimpɛmbɛ, Mpemwanayapɔsɔmisatoakomonanamobangelokola motoyambulankamamoko,Mpemolainabango ekobebisamanabolɔzimpeminyoko

26Mpeomikolowanabanabakobandakoyekolamibeko, Mpekolukamitindo,Mpekozongananzelayabosembo

27Mpemikolomikobandakokolamingimpekokokolao nteiyabanababatoBanaKinomikolomyabango mikopusanapenepenenamibunkotomoko.Mpena motangomoneneyamibukoleka(yambo)ezalakimotango mwamikolo

28MpeekozalanamobangeteTomotomokoteoyoakoki <te>namikolonaye,Mpobatobansobakozala(lokola) banampebilenge.

29Mpemikolomyabangomansobakosilisampe bakofandanakimiampenaesengo,MpeekozalanaSatana tetomobebisimokote;Mpomikolonabangonyonso ekozalamikoloyalipambolimpeyakobikisa

30MpeontangoenaNkoloakobikisabasalibaYe,Mpe bakotelemampebakomonakimiaenene,Mpe bakobenganabayinibabangoMpebayengebene bakomonampebakopesabotondi,Mpebakosepelana esengolibelanalibela,Mpebakomonabikatelinabango mansompemalakelimabemabangomansolikololya bangunababango

31Mpemikuwayabangoekopemaomabele,Mpemilimo nabangoekosepelamingi,MpebakoyebaeteezaliNkolo oyoazalikosalabosambisi,Mpeamonisingoluna bankamampenkotompenabansobalingiYe

32Mpesalayo,Mose,kokomamalobamaye;mpoboye ekomami,mpebakomi(yango)nabitandayalolampoya litatolimpoyankolamponalibela

MOKAPOYA24

1MpeesalemakietensimayaliwayaAbalayama,ete NkoloapambolakiYisakamwananaye,mpeatɛlɛmakiuta naHebronempeakendakimpeafandakinaLibuluya Emonanelinamobuyayamboyaposoyamisato[2073 AM]yayubileeye,mibunsambo.

2Mpeomobumwayambomwaposoyamineinzala ebandakiomboka,[2080AM]longolanzalayayambo, eyeezalakiomikolomyaAbalayama.

+3MpeYakoboabwakakimatitiyalenti,mpeEsauautaki naelangananzalaMpealobakinandekonayeYakobo ete:‘Pesángainanzunguoyoyamotane.’MpeYakobo alobakinayeete:‘Tekangai[primogeniture,oyo]lotomo nayoyalibosompenakopesayomampa,mpelisusumwa ndamboyanzunguoyoyalentilles.’

4MpeEsaualobakinamotemanayeete:‘Nakokufa;na litombaninimponangailotomooyoyakobotama?

5‘MpealobakinaYakoboete:‘Napesiyoyango.’Mpe Yakoboalobakiete:‘Lapindainangai,lelo,’mpealapaki ndaiepainaye

+6MpeYakoboapesakindekonayeEsaulimpaná nzungu,mpealeitiintangoakotonda,mpeEsauatyolaki lotomonayeyaliboso;mponantinawanankomboya EsauebengamakiEdome,mponanzunguyamotaneoyo Yakoboapesakiyemponalotomonayeyaliboso

+7MpeYakoboakómakinkulutu,mpeEsauakitanina lokumunaye.

+8Mpenzalaekɔtakinamokili,mpeYisakaalongwaki mponakokitanaEzipitonambulayamibaleyapɔsɔoyo, mpeakendakiepaiyamokonziyaBafilistianaGerare,epai yaAbimeleke

+9MpeNkoloabimelakiyempealobakinayeete:‘Kita naEzipitote;vandaombokaeyenakoyebisayo,mpe fandaombokaeye,mpenakozalaelongonayompe nakopambolayo

10Mpoepaiyayompenankonayayonakopesamboka eyemobimba,mpenakotiandaiyaNgaieyenalapakindai epaiyaAbalayamatatawayo,mpenakobakisankonaya yolokolaminzotoyalola,mpenakopesanankonayayo mbokaeyemobimba

11Mpeonkonayayomabotamansomamabele makopambolama,zambitatawayoatosakimongongo mwaNgai,mpeabatelakimokumbamwaNgaimpe mitindomyaNgai,mpemibekobwaNgai,mpemakulima

Ngai,mpeboyokanibwaNgai;mpesikawakotosa mongongonaNgaimpekofandanambokaoyo.’

12MpeafandakinaGelareposomisatoyambula 13MpeAbimelekeapesakimitindomponaye,[20802101AM]mpenantinayanyonsooyoezalakiyaye, kolobaka:‘Motonyonsooyoakosimbayetoelokomoko oyoezaliyayeakokufampenza’

14MpeYisakaakómakimakasinakatiyaBafilistia,mpe azwakibilokomingi,bangɔmbɛmpebampatempe bakamelampebampundampendakomonene

+15MpealonakinamokiliyaBafilistiampeakɔtisaki mbalankamamoko,mpeYisakaakómakimonenempenza, mpeBafilistiabayokelakiyezuwa.

+16NzokandemabulunyonsooyobasaleliyaAbalayama batimolakinaboumeliyabomoiyaAbalayama,Bafilistia bakangakiyangonsimayaliwayaAbalayama,mpe batondisakiyangonamabele

17MpeAbimelekealobakinaYisakaete:‘Kendemosika nabiso,mpoyoozalinanguyamingikolekabiso’,mpe Yisakaalongwakikunanambulayalibosoyapɔsɔya nsambo,mpeafandakinamabwakuyaGerare

18Mpebatimolakilisusumabulumamaimayebasaliba Abalayama,tatawaye,batimolaki,mpemayeBafilistia bakangakinsimayaliwayaAbalayamatatawaye,mpe abengakibankombonabangolokolaAbrahamtatawaye apesakiyangonkombo

+19MpebasaleliyaYisakabatimolakilibulunalobwaku, mpebakutakimaiyabomoi,mpebabateliyampateya GerarebabundakinababateliyampateyaYisaka,mpe balobakiete:‘Maiezaliyabiso’;mpeYisakaabengaki libuluyangonkombo‘Bobebisi’,mpambatebazalakina bobebisielongonabiso

20Mpebatimolakilibuluyamibale,mpebabundakimpo nayangompe,mpeabengakiyangonkombo‘Bonguna’. Mpeatɛlɛmakiutakunampebatimolakilibulumosusu, mpemponayangobabundakite,mpeabengakiyango nkombo‘Shambrɛ’,mpeYisakaalobakiete:‘Sikoyo Nkoloapesibisoesika,mpetokolinamokili’

21MpeamatakiutakunanaLibuluyaNdainamobuya yamboyaposoyayambona[2108AM]jubileyantuku mineinaminei

+22MpeNkoloabimelakiyenabutuwana,nasanzaya sikayasanzayaliboso,mpealobakinayeete:‘Nazali NzambeyaAbrahamatatanayo;kobangate,mponazali elongonayo,mpenakopambolayompenakobakisa mpenzamombotonayolokolazeloyamabele,mpona bolamuyaAbrahamamosalelinangai’

+23Mpeatongakietumbelomokokuna,oyoAbalayama tatanayeatongakiliboso,mpeabengakinkomboyaNkolo, mpeapesakimbekaepaiyaNzambeyaAbrahamatatana ye 24Mpebatimolakilibulumpebakutakimaiyabomoi. 25MpebasaleliyaYisakabatimolakilibulumosusumpe bazwakimaite,mpebakendakikoyebisaYisakaetebazwi maite,mpeYisakaalobakiete:‘Nalapindaileloepaiya Bafilistiampelikambooyoesakolamiepainabiso

26MpeabengakinkomboyaesikawanaLibuluyaNdai; mpokunaalapakindaiepaiyaAbimelekempeAhuzate moninganayempeFikolomokonziTolimpinganaye

27MpeYisakaayebakimokolowanaetenanseyabokasi alapakindaiepaiyabangomponakosalakimyaelongona bango

+28MpeYisakanamokoloyangoalakelakiBafilistia mabempealobakiete:‘Bafilistiabalakelamamabetiina mokoloyankandampenkandaoyoekoutanakatiya bikólonyonso;Nzambeasalabangomasekipemalakeli mabepeelokoyankandapenkandanamabokoya basumukibapakanopenamabokoyabaKitime

+29MpeoyoakimimopangayamongunampeyaKitime, tikaeteekoloyasemboelongolamisisanabosambisiuta nanseyalola;mpobakozalabayinimpebangunababana bangaiomabotamabangomansolikololyamabele.

30Mpemotikalimokoteakotikaepaiyabango,Tomoko teoyoakobikisamaomokolomwankandayabosambisi; Mpoetekobebisamampekolongolamamisisampe kobenganamanamabeleezalimombotomobimbaya Bafilistia(ebombami),Mpeekotikalalisusutempona Bakaftorimeoyonkombotomombotomokonamabele.

31Mpoataamatiolola,Akokitautakuna,Mpeata amikomisimakasinamabele,Akobendamautakuna,Mpe ataamibombamionteiyabikolo,Atautakuna akolongolamanamisisa;MpeataakitanaSheol,Kuna mpeetumbunayeekozalamonene,Mpekunampeakozala nakimiate.

32Mpesokoakeiobokangemi,Namabokomabaye bazalikolukabomoibwayebakobomayeonzela,Mpe nkombotomombotoekotikelayeteomabelemobimba; Mpoakokendenaelakeliyaseko’

33Mpeboyeekomamimpeeyemamietaliyenabitandaya lola,mpoyakosalaepaiyayeomokolomwabosambisi, eteakokakolongolamanamabele

MOKAPOYA25

1Mpenambulayamibaleyaposooyonayubileoyo, RebekaabengakiYakobomwananaye,mpealobakina [2109AM]ye,kolobakaete:‘Mwananangai,kokamata yomwasiyabanabasiyaKananate,lokolaEsau,ndekona yoyamobali,oyoabateliyebasimibaleyabanabasiya Kanana,mpebasilisakimolimonangainkandanamisala nabangonyonsoyambindo:mpoetemisalanabango nyonsoyambindoezalipitempemposayanzoto,mpe boyengebeneezaliteelongonabango,mpo(misalana bango)ezalimabe

2Mpengai,mwanamobaliwangai,nalingiyompenza, mpemotemanangaimpebolingobwangaiepambolakayo ngongainsoyamoimpebokengelibwabutu.

3Mpesikawa,mwanamobaliwangai,yokamongongo mwangai,mpesalabolingibwamamawayo,mpe kokamatayotemwasiwabanabasibambokaeye,kasi kakayandakoyatatawangai,mpeyalibotayatatawa ngaiOkozwayomwasiyandakoyatatanangai,mpe NzambeOyo-Aleki-Likolóakopambolayo,mpebanana yobakozalankolayasembompemombotomosantu’

+4MpenansimaYakoboalobakinaRebeka,mamanaye, mpealobakinayeete:‘Talá,mama,nazalinapɔsɔlibwa yambula,mpenayebitempenasimbakimwasimokote, mpenamipesakilibalanamotomokote,mpenakanisaki kutukokamatangaimwasiyabanabasiyaKanana.

5Mponamikundoli,mama,malobamaAbalayama,tata wabiso,mpoatindakingaitenazwamwasiwabanabasi baKanana,kasinakamatangaimwasiutanankonaya ndakoyatatawangaimpeutanabandekobangai.

+6NayokilibosoetebanabasibabotamiepaiyaLabana, ndekonayoyamobali,mpenatyemotemanangaiepaina bangomponakozwamwasinakatinabango

7Mpempoyantinaeyenamibatelakiomolimomwangai nakosalamasumutokobebisamanabanzelamyangaiinso omikolominsoyabomoibwangai;mponantinaya mposayanzotompepite,Abrahama,tatanangai,apesaki ngaimitindomingi

8Mpe,atakonyonsooyoatindakingai,mibuntukumibale namibaleoyondekonangaiyamobaliabundinangai, mpealobakinangaimbalanambalampealobaki:‘Ndeko nangaiyamobali,kamatandekomwasiyabasinangai mibale’;kasinaboyikosalandengeyeasali

9Nalapindayilibosonayo,mama,etemikolonyonsoya bomoinangainakozwangaimwasitenabanabasiya mombotoyaKanana,mpenakosalatenankunalokola ndekomobaliasali

10Kobangate,mama;ndimaetenakosalamokanonayo mpenakotambolanabosembo,mpenakobebisabanzelana ngailibelate’

11Mpelikololyayangoatombolakielonginayeepaiya lolampeasembolakimisapiyamabokomaye,mpe afungolakimonokomwayempeapambolakiNzambe Oyo-Aleki-Likoló,oyoakelakilolampemabele,mpe apesakiYematondimpemasanzoli

12Mpealobaki:‘NkoloNzambeapambolama,mpetika etenkombonaYemosantuepambolamalibelanalibela, oyoapesingaiYakobolokolamwanamobaliyapetompe mombotomosantu;mpoazaliYaYo,mpemombotoyaYo ekozalantangonyonsompenabankolanyonsompona libela

13Pambolaye,ONkolo,mpetianamonokonangai lipamboliyaboyengebene,mponakokakopambolaye.’ 14Mpenangongawana,ntangoelimoyaboyengebene ekitanamonokonaye,atyakimabokonayemibalena motóyaYakobo,mpealobaki:

15Opambolami,NkolowabosembompeNzambewa bileko,MpetikaYeapambolayokolekamabotamansoma bato.TikaYeapesayo,Mwananangai,nzelayabosembo, Mpeabimisabosembonamombotonayo

16MpetikaAkomisabanabayobabalimingiontangoya bomoibwayo,Mpetikaetebatelemaengebenena motangomwabasanzamwamobuMpetikabanaba bangobabalibakomamingimpebanenekolekaminzotoya lola,Mpemotangomwabangomolekakolekazeloyambu 17MpetikaApesabangombokaeyeelamu-lokola AlobakiakopesayangonaAbalayamampenankonanaye nsimanayentangoinso-Mpetikaetebasimbayango lokolabozwilibela

18Mpetikanamono(kobotama)epaiyayo,mwana mobaliwangai,banabapambolamiontangoyabomoibwa ngai,Mpenkonamokoepambolamimpemosantuekoka etenkonanayonyonsoezala.

19Mpelokolaopemisimolimomwamamawayona ntangoyabomoinaye,Libumuyayeoyoabotakiyo epambolakayoboye,[Bolingonangai]mpemabelena

ngaiepambolakayoMpemonokonangaimpemonokona ngaiekumisayomingi.

20Bobakisampebopanzanalikololyamabele,Mpetika etenkonanayoezalayakokokanaesengoyalolampe mabelelibela;Mpetikaetenkonanayoesepela,Mpena mokolomoneneyakimiatikaeteezalanakimia 21Mpetikankomboyayompenkonanayoewumelakino mibuinso,MpetikaNzambeOyo-Aleki-Likolóazala Nzambewabango,MpetikaNzambewaboyengebene afandaelongonabango,Mpenabangotikaeteesika mosantunaYeetongamampoyabilekoinso

22Apambolamotooyoapambolayo,Mpemosuninyonso oyoelakelakayomabenalokuta,tikáeteelakelamamabe.’

23Mpeapesakiyebeze,mpealobakinaye;'Tikaete NkoloyamokilialingayoLokolamotemayamamanayo mpebolingonayeesepelanayompeapambolayo.'Mpe atikakikopambola

MOKAPOYA26

1MpeomobumwansambomwaposoeyeYisaka abengakiEsau,Mwanawayeyankulutu,mpealobakiepai yaye:‘Nazali[2114AM]mobange,mwanawangai,mpe talamisonangaiezalimolilinakomona,mpenayebi mokoloyaliwanangaite.

2Mpesikawakamatabibundelibyayoyakobundisambeli nayompelikonganayo,mpebimanaelanga,mpekanga mpekangangai(nyamayanyama),mwananangai,mpe salangaimisuniyaelengi,lokolamolimonangaielingi, mpememelangaiyangoetenakokakolia,mpeetemolimo nangaiekokakopambolayoyambonakufa.’

3KasiRebekaayokakiYisakaazalikolobanaEsau

+4MpeEsauabimakinantɔngɔntɔngɔnaelangampona kobundisabanyamampekokangabanyamampekozongisa nandakoepaiyatatanaye

+5MpeRebekaabengakiYakobo,mwananaye,mpe alobakinayeete:‘Talá,nayokakiYisaka,tatanayo,azali kolobanaEsau,ndekonayo,kolobakaete:“Lálukangai, mpesalelángaibileiyaelɛngi,mpememelángaiyango”

6NakokikoliampekopambolayolibosolyaNkoloyambo nakufa"Mpesikawa,mwanawangai,tosamongongo mwangainaoyonazalikopesayomitindo:Kendeepaiya etonganayompekomemelangaibanamibaleyamalamu yabantaba,mpenakosalabangobileiyaelengimponatata nayo,lokolayealingaka,mpeokomema(yango)epaiya tatawayoeteakokakoliampekopambolayolibosoya Nkoloyamboakufa,mpeeteyoekokikopambolama’

7MpeYakoboalobakinaRebekamamanayeete:‘Mama, nakoboyaelokomokoteoyotatanangaiakolya,mpeoyo ekosepelisaye:kakanazalikobanga,mamanangai,ete akoyebamongongonangaimpeakolingakosimbangai +8Mpeoyebietenazalipetepete,mpeEsau,ndekona ngai,azalinansuki,mpenakomonanalibosoyamisonaye lokolamosalimabe,mpenakosalamosalaoyoapesakingai mitindote,mpeakosilikelangai,mpenakomemelangai elakelimabe,mpelipambolite’

9MpeRebeka,mamanaye,alobakinaye:‘Elakelimabe nayoezalalikolonangai,mwananangai,tosakaka mongongonangai’

10MpeYakoboatosakimongongomwaRebeka,mama waye,mpeakendakimpeamemakibanamibaleya

malamumpeyamafutayabantaba,mpeamemakibango epaiyamamanaye,mpemamanayeasalakibango ~misuniyaelengi~lokolayealingaki

11MpeRebekaazwakimbulakitokoyaEsau,mwanana yeyaliboso,oyoazalakielongonayenandako,mpe alatisakiYakobo,mwananayeyaleki,(nabango),mpe alatakimposoyabananamabɔkɔnayempenabiteniya nkingonayeoyoezalakipolele.

12Mpeapesakibileimpemampamayeabongisakio lobokolamwanawayeYakobo

13MpeYakoboakɔtakiepaiyatatanayempealobakiete: ‘Ngainazalimwananayo:Nasalindengeosɛngingai: tɛlɛmámpefandampelyabilokooyonazwi,tata,mpo molimonayoepambolangai’

+14MpeYisakaalobakinamwananayeete:‘Mwanana ngai,ndengeniniomoninokinokiboye?

15'MpeYakoboalobaki:'Mpo<Nkolo>Nzambenayo asalietenazwangai'

16MpeYisakaalobakiepaiyaye:Pumapenepene,ete nakokakoyokayo,mwanawangai,sokoozalimwanawa ngaiEsautote’

17MpeYakoboapusanakipenepenenaYisaka,tatanaye, mpeayokakiyempealobakiete:‘Mongongoezali mongongoyaYakobo,kasimabokoezalimabokoyaEsau 18mpeasosolakiyete,mpoeteezalakintangoya kolongolanguyanayeyabososolimpeYisakaasosolakite, mpomabokonayeezalakinansukilokolayandekonaye Esau,yangowanaapambolakiye.

19Mpealobakiete:‘OzalimwananangaiEsau?’mpe alobakiete:‘Nazalimwananayo’:mpealobakiete, ‘Bópusanapenepenenangaimponalyambumaoyo okangaki,mwananangai,mpomolimonangaiepambola yo’

20Mpeamemakipenepenenaye,mpealiaki,mpe amemeliyevinyompeamelaki

+21MpeYisaka,tatanaye,alobakinayeete:‘Bópusana penempepesangaibeze,mwananangai.

22MpeapusanakipenepenempeapesakiyebezeMpe ayokakinsoloyabilambanaye,mpeapambolakiyempe alobakiete:‘Tala,nsoloyamwananangaiezalilokola nsoloyaelanga<etondi>oyoNkoloapambolaki

23MpetikaNkoloapesayoyamamwɛyalolaMpeya mamwɛyamabele,mpeebeleyamasangumpemafuta: Tikabikoloesalelayo,Mpebatoyabatobafukamaliboso nayo

24Zalankolonabandekobayo,Mpetikabanabamama bayobafukamalibosonayo;Mpetikamapambolimanso mayeNkoloapambolakingaimpeapambolakiAbalayama, tatawangai;Bapesayompenamombotonayolibelana libela:Alakelamamabemotooyoalakelakayomabe,Mpe apambolamamotooyoakopambolayo’

25MpeesalemakietentangokakaYisakaasilaki kopambolamwanawayeYakobo,mpeYakoboabimaki utanaYisakatatawayeamibombakimpeEsau,ndeko mobaliwaye,akotautanabobungisibwaye

26Mpeasalakilisusubileiyansolokitoko,mpeamemaki (yango)epaiyatatawaye,mpealobakiepaiyatatawaye: ‘Tikatatawangaiatɛlɛma,mpealyambumayanyamana ngaiyanyamaetemolimonayoepambolangai’

27MpeYisaka,tatanaye,alobakinayeete:‘Ozalinani? ‘Mpealobakinayeete:‘Nazalimwananayoyaliboso, mwananayoEsau:Nasalindengeopesingaimitindo’

28MpeYisakaakamwakimingimpenza,mpealobakiete: ‘Naniazalimotooyoazalikobundisabanyamampe kokangampekomema(yango)epainangai,mpenasili kolyabilokonyonsolibosoeteoya,mpenapambolakiye: (mpe)akopambolama,mpemombotonayenyonsompona libela’

+29MpeesalemakietentangoEsauayokakimalobaya tatanayeYisakaeteagangakinakolelamonenempenza mpeyabololo,mpealobakinatatanayeete:‘Pambola ngai,(ata)ngaimpe,tata.’

30Mpealobakinayeete:‘Ndekonayoayakinabokosi, mpealongolilipambolinayo’Mpealobaki:‘Sikoyo nayebintinanininkombonayeepesamelinkomboYakobo: tala,asilikozwaesikanangaimbalamibaleoyo:alongoli lotomonangaiyakobotama,mpesikawaalongoli lipambolinangai.’

31Mpealobakiete:‘Obombelakingailipambolimokote, tata?’mpeYisakaayanolakimpealobakinaEsauete: ‘Talá,nakómisiyenkolonayo,Mpenapesiyebandekona yenyonsompobázalabasali,Mpenalendisiyenaebeleya mbumampevinyompemafuta:Mpesikoyonakosalelayo nini,mwananangai?’

32MpeEsaualobakinaYisaka,tatanayeete:‘Ozalikaka nalipambolimoko,Eetata?Pambolangai,(ata)ngaimpe, tata:'

33MpeEsauatombolakimongongonayempealelaki MpeYisakaayanolakimpealobakinayeete:‘Talá,esika nayoekozalamosikanamamwɛyamabele,Mpemosika namamwɛyalikolólongwanalikoló

34Mpenamopanganayookozalanabomoi,Mpe okosalelandekonayo.Mpeekosalemantangookokóma monene,Mpeokoningisaekanganelinayelongwana nkingonayo,Okosalalisumumobimbatiinaliwa,Mpe mombotonayoekolongolamanamisisananseyalola.’

35MpeEsauakobakikobangisaYakobomponalipamboli oyotatanayeapambolakiye,mpeye:alobakinamotema naye:‘Tikaetemikoloyakolelatatanangaieyasikawa, mponabomandekonangaiYakobo’

MOKAPOYA27

1MpemalobayaEsau,mwananayeyaliboso, eyebisamakinaRebekanandoto,mpeRebekaatindaki mponakobengaYakobomwananayeyaleki

2mpealobakinayeete:‘TaláEsaundekonayo akozongisamabemponakobomayo

3Sikawa,yangowana,mwanamobaliwangai,tosa mongongomwangai,mpetelemampekimayoepaiya Labana,ndekomobaliwangai,epaiyaHarane,mpe koumelaelongonayemwamikolokinonkandayandeko wayoekobaluka,mpeakolongolankandayayeutanayo, mpeabosaninyonsooyoosalaki;bongonakotindampe nakomemayoutakuna’

4MpeYakoboalobakiete:‘Nazalikobangate;sokialingi kobomangai,nakobomaye’

5Kasimwasialobakiepaiyaye:‘Tikangainazangabana nangaimibaleyamibalitenamokolomoko.’

6MpeYakoboalobakinaRebekamamanayeete:‘Talá, oyebietetatanangaiakómimobange,mpeazalikomona tempomisonayeezalikolɛmba,mpesokinatikiye ekozalamabenamisonaye,mpambatenatikiyempe nakokendemosikanayo,mpetatanangaiakosilika,mpe akolakelangaimabeNakokendete;ntangoakotindangai, kakandenakokende’

7MpeRebekaalobakinaYakoboete:‘Nakokotampe nakolobanaye,mpeakotikayo’

+8MpeRebekaakɔtakimpealobakinaYisakaete: ‘NayinakabomoinangaimponabanabasimibaleyaHete, oyoEsauazwiyelokolabasi;mpesokiYakoboazwi mwasinakatiyabanabasiyambokalokolaoyo,mpona ntinanininakozalalisusunabomoi,mpobanabasiya Kananabazalimabe’

9MpeYisakaabengakiYakobompeapambolakiye,mpe apesakiyetolimpealobakinayeete:‘Kozwayomwasiya mokoteyabanabasiyaKanana;

+10TɛlɛmámpekendenaMezopotamia,+nandakoya Betuele,tatayamamanayo,+mpezwayomwasinabana basiyaLabana,ndekoyamamanayo

11MpeNzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonsoapambolayo mpeabakisampeabakisayoeteokokomalisangalya bikolo,mpeapesayomapambolimatatawangai Abalayama,epainayompenamombotonayonsimana yo,eteozwalibulalyambokayabofandibwayompe mabelemobimbamayeNzambeapesakiAbalayama:kende, mwananangai,nakimia.’

12MpeYisakaatindakiYakoboakende,mpeakendakina Mezopotamia,epaiyaLabanamwanayaBetueleMosiri, ndekoyaLebeka,mamayaYakobo.

13MpeesalemakietensimawanaYakoboatɛlɛmakimpo nakokendenaMezopotamia,elimoyaRebekaeyokaki mawansimayamwananayeyamobali,mpealelaki.

14MpeYisakaalobakinaRebekaete:‘Ndekonangaiya mwasi,lelatemponaYakobo,mwananangai;mpoazali kokendenakimia,mpeakozonganakimia.

15NzambeOyo-Aleki-Likolóakobatelayenamabe nyonso,mpeakozalaelongonaye;mpoAkotikayete mikolomyayemanso;

16Mponayebietebanzelanayeekozalamalamuna makambonyonsoepainyonsooyoakokende,kino akozonganakimiaepainabiso,mpetokomonayena kimia

17Bangatemponaye,ndekonangaiyamwasi,mpoazali nanzelayasembompeazalimotoyakokoka.Kolelate.’

18MpeYisakaabɔndisakiRebekamponamwananaye Yakobo,mpeapambolakiye.

19MpeYakoboalongwakinaLibuluyaNdaimpona kokendenaHaranenambulayalibosoyaposoyamibale nayubileyantukumineinaminei,mpeayakinaLuzina bangomba,elingikolobaBetele,nasanzayasikayasanza yalibosoyaposooyo,[2115AM]mpeayakinaesika yangonampokwampeabalukakiutananzelanawestiya nzelanabutuwana:mpealalikuna;mpomoiesilakikolala 20Mpeakamatakimokoyamabangayaesikawanampe atyaki<yangonamotónaye>nanseyanzete,mpeazalaki kosalamobemboyemoko,mpealali

21Mpealotakindɔtɔnabutuwana,mpetaláeskalyemoko etɛlɛminamabele,mpensɔngɛnayangoekómakitiina

likoló,mpetalá,baanzeluyaNkolobamatakimpebakitaki likolónayango:mpetalá,Nkoloatɛlɛmakilikolónayango. 22MpealobakinaYakobompealobakiete:‘NazaliNkolo NzambeyaAbalayama,tatanayo,mpeNzambeyaYisaka; mokilioyoozalikolala,nakopesayoyango,mpena mombotonayonsimanayo

23Mpenkonayayoekozalalokolamputuluyamabele, mpeokokolaowestimpeoesti,onordimpeosudi,mpeo yompeonkonayayomabotamansomabikolo makopambolama

24Mpetala,nakozalaelongonayo,mpenakobatelayo wapiokokende,mpenakomemeyolisusuombokaeyena kimia;mponakotikayotetiintangonakosalanyonsooyo nayebisakiyo’

+25MpeYakoboalamukinampɔnginayempealobaki ete:‘Yasolo,esikaoyoezalindakoyaNkolo,mpe nayebakiyangote’Mpeabangakimpealobakiete:‘Esika oyoezalimosusutebobelendakoyaNzambeezalinsɔmɔ, mpeoyoezaliekukeyalikoló.’

+26MpeYakoboatɛlɛmakinantɔngɔntɔngɔ,mpeazwaki libangaoyoatyakinanseyamotónayempeatɛlɛmisaki yangolokolalikonzímponaelembo,mpeasopakimafuta likolónayangoMpeapesakiesikayangonkomboBetele; kasinkomboyaesikayangoezalakiLuznaebandeli

27MpeYakoboalapakindaiepaiyaNkolo,kolobaka: ‘SokiNkoloakozalaelongonangai,mpeakobatelangaina nzelaoyonazalikokende,mpeakopesangailimpampona koliampebilambamponakolata,mpoetenakoyalisusu nandakoyatatanangainakimia,ndeNkoloakozala Nzambenangai,mpelibangaoyonatelemisilokolalikonzí mponaelembonaesikaoyo,ekozalandakoyaNkolo,mpe yanyonsooyookopesangai,nakopesayondamboyazomi, Nzambenangai’

MOKAPOYA28

+1Mpeakeinamobembonaye,mpeakómakinamokili yaɛsti,epaiyaLabana,ndekomobaliyaRebeka,mpe azalakielongonaye,mpeasalelakiyemponaRashele mwananayeyamwasipɔsɔmoko.

2Mpeomobumwayambomwaposoyamisato[2122 AM]alobakiepaiyaye:‘Pesángaimwasinangai,oyo nasalelakiyombulansambomponaye’;mpeLabana alobakinaYakoboete:‘Nakopesayomwasinayo’

3MpeLabanaasalakielambo,mpeakamatakiLeamwana nayeyamwasiyankulutu,mpeapesaki(ye)naYakobo lokolamwasi,mpeapesakiyeZilpamosalelinayeya lobokomponamosaliyamwasi;mpeYakoboayebakite, mpoakanisakieteazaliLaele

4Mpeakotiepaiyaye,mpetala,azalakiLea;mpeYakobo asilikelakiLabana,mpealobakinayeete:‘Mponanini osalingaiboye?NasalelakiyomponaRasheletekasimpo naLeate?Mponaniniosalingaimabe?

5Kamatamwananayoyamwasi,mpenakokende;mpo osalingaimabe’MpoYakoboalingakiLaelekolekaLea; mpomisoyaLeaezalakinabolɛmbu,kasilolengenaye ezalakikitokompenza;kasiRachelazalakinamisokitoko mpenalolengemokokitokompekitokompenza

6MpeLabanaalobakinaYakoboete:‘Esalemakabongote nambokanabiso,kopesalekilibosoyankulutu.’Mpe ezalimalamutekosalaboye;mpoboyeebongisamimpe

ekomamiobitandayalola,etemotomokoteakopesa mwanamwasiwayeyalekilibosoyankulutu;kasi nkulutu,mokoapesakalibosompensimanayeleki-mpe motooyoasalibongo,bakitisimbebanayenalola,mpe mokoteazalimoyengebeneoyoazalikosalalikambooyo, mpomosalaoyoezalimabelibosoyaNkolo

7MpetindabanabaYisalaeleetebasalalikamboliyete; tikaetebakamatatobapesalekitelibosoyakopesa nkulutu,mpoezalimabempenza

+8MpeLabanaalobakinaYakoboete:‘Tikámikolo nsamboyafɛtiyamotooyoeleka,mpenakopesayo Rashele,mpoosalelangaimbulansambomosusu,mpo oleisabampatenangaindengeolekisakinapɔsɔyaliboso.’ +9MpenamokolooyomikolonsamboyafɛtiyaLea elekaki,LabanaapesakiRasheleepaiyaYakobo,+mpo asalelayembulansambomosusu,mpeapesakiRashele Bila,ndekomwasiyaZilipa,lokolamosaliyamwasi

10MpeasalelakilisusumbulansambomponaRashele, mpambateLeaapesakiyempamba.

11MpeNkoloafungolakilibumuyaLea,mpeazwakizemi mpeabotakiYakobomwanamobali,mpeapesakiye nkomboRubene,namokoloyazominamineiyasanzaya libwa,nambulayayamboyaposoyamisato[2122na ntɔngɔ]

12KasilibumuyaRasheleekangamaki,mpambateNkolo amonakieteLeaayinamakimpeRashelealingakimingi 13MpelisusuYakoboakotiepaiyaLea,mpeazwakizemi, mpeabotakiYakobomwanamobaliwamibale,mpe abengakiyenkomboSimeone,omokolomwatukumibale namokomwasanzayazomi,mpeomobumwamisato mwaposoeye.[2124nantɔngɔ].

14MpelisusuYakoboakotiepaiyaLea,mpeazwakizemi, mpeabotakiyemwanamobaliyamisato,mpeapesakiye nkomboLevi,nasanzayasikayasanzayayambonamobu yamotobayaposooyo[2127nantɔngɔ]

15MpelisusuYakoboakotiepaiyaye,mpeazwakizemi, mpeabotakiyemwanamobaliwaminei,mpeabengakiye nkomboYuda,omokolomwazominamitanomwasanza yamisato,omobumwayambomwaposoyaminei[2129 yantɔngɔ].

16Mpemponamakambonyonsowana,Rasheleayokelaki Leazuwa,mpambateabotakite,mpealobakinaYakobo ete:‘Pesángaibana’;mpeYakoboalobakiete:‘Nabombi yombumayalibumunayo?Nasundoliyo?'

17MpentangoRasheleamonakieteLeaaboteliYakobo banaminei,RubenenáSimeonenáLevináYuda,alobaki nayeete:‘KendeepaiyaBila,mosalinangaiyamwasi, mpeakozwazemi,mpeakobotamwanamobali.’(Mpe apesaki(ye)Bilhamosalinayeyalobokomponamwasi)

18Mpeakɔtakiepainaye,mpeazwakizemi,mpeabotaki yemwanamobali,mpeapesakiyenkomboDani,na mokoloyalibwayasanzayamotoba,nambulayamotoba yapɔsɔyamisato[2127nantɔngɔ]

19MpeYakoboakotilisusuepaiyaBilambalayamibale, mpeazwakizemi,mpeabotakiYakobomwanamobali mosusu,mpeLaeleapesakiyenkomboNaptali,namokolo yamitanoyasanzayansambo,nambulayamibaleyaposo yaminei[2130yantɔngɔ]

+20MpentangoLeaamonakieteakómakikobotampe abotakite,ayokiRashelezuwa,mpeapesakimpemosaleli nayeyamwasiZilpaepaiyaYakobo,mpeazwakizemi,

mpeabotakimwanamobali,mpeLeaapesakinkombona yeGade,namokoloyazominamibaleyasanzaya mwambe,nambulayamisatoyapɔsɔyaminei[2131ya ntɔngɔ].

21Mpeakɔtakilisusuepainaye,mpeazwakizemi,mpe abotakimwanamobaliyamibale,mpeLeaapesakiye nkomboAsher,namokoloyamibaleyasanzayazomina moko,nambulayamitanoyaposoyaminei.[2133na ntɔngɔ]

22MpeYakoboakotiepaiyaLea,mpeazwakizemi,mpe abotakimwanamobali,mpeapesakiyenkomboIsakare,na mokoloyamineiyasanzayamitano,namobuyamineiya posoyaminei,[2132AM]mpeapesakiyenamosalisi.

23MpeYakoboakotilisusuepainaye,mpeazwakizemi, mpeabotakibanamibale,mwanamobalimpemwana mwasi,mpeabengakimwanamobaliZabulone,mpe nkomboyamwanamwasiDina,namokoloyansamboya sanzayansambo,nambulayamotobayaposoyaminei [2134yantɔngɔ].

24MpeNkoloamonisakingoluepaiyaRashele,mpe afungolakilibumunaye,mpeazwakizemi,mpeabotaki mwanamobali,mpeabengakiyenkomboYozefe,nasanza yasikayasanzayaminei,namobuyamotobanaposooyo yaminei[2134yantɔngɔ]

+25MpenamikolooyoYozefeabotamaki,Yakobo alobakinaLabanaete:‘Pesángaibasinangaimpebanana ngaiyamibali,mpetikánakendeepaiyatatanangai Yisaka,mpetikánasalelangaindako;mponasilisi bambulaoyonasalelakiyomponabananayomibaleya basi,mpenakokendenandakoyatatanangai’

+26MpeLabanaalobakinaYakoboete:‘Fandaelongona ngaimponalifutinayo,mpekoleisaetonganangaimpo nangailisusu,mpezwálifutinayo’

+27Mpebayokanakibangonabangoeteapesayelokola lifutinayeoyoyabanayampatempeyabanamikeoyo babotamakimoindompenamatɔnɔmpempɛmbɛ,(oyo) esengelakikozalalifutinaye.

+28Mpebampatenyonsoebotakinamabalampena matɔnɔmpemoindo,oyoezalakinabilembondengena ndenge,mpebabotakilisusubana-mpatelokolabango, mpenyonsooyoemonanakiezalakiyaYakobompeoyo ezalakiteezalakiyaLabana

+29MpebilokoyaYakoboekómakimingimpenza,mpe azalakinabangɔmbɛmpebampatempebampundampe bakamela,mpebaomboyamibalimpebaomboyabasi

30MpeLabananábanabayebayokelakiYakobozuwa, mpeLabanaazongisibampatenayeepainaye,mpe atalakiyenamakanisimabe.

MOKAPOYA29

1MpeesalemakietentangoLaeleabotakiYozefe,Labana akendakikokatampatenaye;mpobazalakimosikanaye mobemboyamikolomisato

2MpeYakoboamonokieteLabanaazalakikokende kokatabampatenaye,mpeYakoboabengakiLeampe Rashele,mpealobakinabobotoepaiyabangoetebakoya elongonayeombokayaKanana

3Mpoayebisakibangololengeniniamonakinyonsona ndoto,kutunyonsooyoYealobakinayeeteazongana

ndakoyatatanaye,mpebalobaki:‘Naesikanyonsoepai okokendetokokendeelongonayo.’

4MpeYakoboapambolakiNzambewaYisakatatawaye, mpeNzambewaAbalayamatatawatatawaye,mpe atɛlɛmakimpeamatakinampundabasinayempebanaba ye,mpeakamatakibilokonayenyonsompeakatisaki ebale,mpeayakinamokiliyaGileadi,mpeYakobo abombakimokanonayeepaiyaLabanampeayebisakiye te

5MpenamobuyansamboyaposoyamineiYakobo abalukaki(elonginaye)epaiyaGileadenasanzaya yambo,namokoloyantukumibalenamokoyayango [2135AM]MpeLabanaalandakiyempeazwakiYakobo nangombayaGileadenasanzayamisato,namokoloya zominamisatonayango

6MpeNkoloatikakiteazokisaYakobo;mpoabimelakiye nandɔtɔnabutuMpeLabanaalobakinaYakobo

7Mpeomokolomwazominamitanomwamikolomiye YakoboasalakielambompoyaLabana,mpempoyabanso bayebayakielongonaye,mpeYakoboalapakindaiepai yaLabanamokolowana,mpeLabanalisusuepaiya Yakobo,etemokoteakatisangombayaGileadiepaiya mosusunamokanomabe

8Mpeasalakikunalibokempoyamotatoli;yangowana nkomboyaesikawanaebengami:‘LibondoyaMotatoli,’ nsimayalibokeoyo

9KasiyambobamesanakobengambokayaGileademboka yaBarefaime;mpoezalakimbokayaBarefaime,mpe Barefaimebabotamaki(kuna),bingambeoyobolaina bangoezalakizomi,libwa,mwambekinonamapeko nsambo.

10Mpebofandibwabangobozalakiutaombokayabana baAmonakinonaNgombaEremone,mpebisikabya bokonzibwabangobizalakiKaranaimempeAshtarote, mpeEdirei,mpeMisure,mpeBeone

11MpeNkoloabebisakibangonantinayabobebwa misalamyabango;mpobazalakimabempenza,mpe Baamorebafandakinaesikayabango,bankunampe basumuki,mpeezalinabatotelelooyobasalakina mobimbamasumumabangomanso,mpebazalilisusuna bolaibwabomoiteomabele

+12MpeYakoboatindakiLabana,mpeakeina Mesopotamia,mokiliyaƐsti,mpeYakoboazongakina mokiliyaGileade

13MpealekakinaYabokenasanzayalibwa,namokolo yazominamokonayango.MpenamokolowanaEsau, ndekonaye,ayakiepainaye,mpeayokanakinaye,mpe alongwakiepainayemponakokendenamokiliyaSeire, kasiYakoboafandakinabahema

14Mpeomobumwayambomwaposoyamitanooyubile eye[2136AM]akatisakiYordani,mpeafandakina ngambomosusuyaYordani,mpeabatelakibampatebaye utanambuyalibokekinonaBete-shane,mpekinona DotanempekinonazambayaAkrabime

15MpeatindakitatanayeYisakabilokonayenyonso, bilamba,bilei,misuni,masanga,miliki,manteka,fromage, mpemwadatiyalobwaku.

16MpenamamanayeRebekampembalamineinambula, katiyabantangoyabasanza,katiyakotimolampekobuka mbuma,mpekatiyaelekoyaɔtɔnɛmpembula(eleko)mpe

katiyaelekoyamalilimpeyaprɛnta,kinonandakomolai yaAbrahama.

17MpoYisakaazongakinaLibuluyaNdaimpeamataki nandakomolaiyatatanayeAbalayama,mpeafandaki kunamosikanamwananayeEsau.

+18MponamikolooyoYakoboakendakina Mesopotamia,EsauazwakimwasiMahalate,mwanaya Yismaele,mpeayanganisakibitonganyonsoyatatanaye nábasinaye,mpeamatakimpeafandakinaNgombaSeire, mpeatikakitatanayeYisakanaLibuluyaNdaiyemoko 19MpeYisakaamatakinaLibuluyaNdaimpeafandakina ndakomolaiyaAbrahamatatanayenabangombaya Hebrone.

20MpekunaYakoboatindakimansomayeatindakiepai yatatawayempemamawayentangonantango,nyonso basengelaki,mpebapambolakiYakobonamotemamwa bangomobimbampenamolimomwabangomobimba

MOKAPOYA30

1Mpeomobumwayambomwaposoyamotoba[2143 AM]amatakioSaleme,oestiyaShekeme,nakimia,o sanzayaminei

+2MpekunabamemakiDina,mwanamwasiyaYakobo, nandakoyaShekeme,mwanayaHamore,Mohivi, mokonziyamboka,mpealalakielongonayempe akómisakiyembindo,mpeazalakimwanamwasiyamoke, mwanayamibuzominamibale.

+3Mpeabondelakitatanayempebandekonayeya mibalietebápesayemwasinayeMpeYakobompebana bayebasilikakimpoyabatobaShekeme;mpobabebisaki Dina,ndekonabangoyamwasi,mpebalobakinabangona mokanomabempebasalakibangonabokosimpebakosaki bango.

+4MpeSimeonenáLevibayakinaShekemena mbalakakampebapesakibatonyonsoyaShekemeetumbu, mpebabomakibatonyonsooyobakutakinakatinayango, mpebatikakiatamokotenakatinayango

5Mpeboyetikaeteesalemalisusuteutasikawaete mwanamwasimokowaYisalaeleazalambindo;mpo bosambisiebongisamiololampoyabangoetebabebisana mopangabatobansobaBasekemezambibasalakinsonio Yisalaele.

6MpeNkoloapesakibangoomabokomabanabaYakobo etebakokakobomabangonamopangampekosala bosambisilikololyabango,mpeeteesalamalisusuboyete oYisalaeleetengɔndɔmokowaYisalaeleazalambindo

7MpesokoezalinamobalimokooyoalingioYisalaele kopesamwananayeyamwasitondekonayeyamwasina mobalimokooyoazalinankonayaBapaganuakokufa mpenza,mpebakobatelayemabanga;mpoasalinsonina Yisalaele;mpebakotumbamwasiyangonamɔtɔ,mpamba teasilikotyolankomboyandakoyatatanaye,mpe akolongolamanaYisraele

+8Mpetikaetemwasiyaekobompembindomokote ezwamanaYisraelenamikolonyonsoyamabotaya mabele;mpoYisalaeleazalimosantumponaNkolo,mpe motonyonsooyoasilisakimbindo(yango)akokufa mpenza:bakobatelayemabanga

9Mpoboyeebongisamimpeekomaminabitandayalola nantinayamombotonyonsoyaYisalaele:yeoyo

akobebisa(yango)akokufampenza,mpeakobambayena mabanga.

+10Mpenamobekooyoezalinandeloyamikolote,+ mpebolimbisite,+mpebomikabimokote:+kasimoto oyoakómisimwananayeyamwasimbindo, akolongolamanamisisanayenakatikatiyaYisraele mobimba,+mpambateapesiMolokanamombotonaye,+ mpeasalinabokosimponakobebisayango.

11Mpesalayo,Mose,tindelibanabaYisalaelempe lendisábangotebapesabanabasibabangonaBapaganu, mpebazwatempoyabanababangobabalimokowabana basibaBapaganu,mpoeyeezalinsomolibosolyaNkolo 12Mponayango,nakomeliyonamalobayaMibeko misalanyonsoyaBasekeme,oyobasalakimponaDina, mpendengebanayaYakobobalobakiete:‘Tokopesa mwananabisoyamwasiteepaiyamobalioyoakatami ngengate;mpoyangoezalakikofingamponabiso’ 13MpeezalikofingamponaYisalaele,mponabaoyo bazalinabomoi,mpemponabaoyobazalikokangabana basiyaBapaganu;mpoyangoezalimbindompelikambo yansɔnimponaYisalaele

+14MpeYisraeleekosikolatenambindowanasokiazali namwasiyabanabasiyabapakano,toapesimwanana yangomokoyabasiepaiyamobalioyoazalimotomoko yabapakano.

15Mpoekozalabolɔzilikololyabolɔzi,mpeelakelimabe likololyaelakelimabe,mpebosambisinyonsompebolɔzi mpeelakelimabeekoyelaye:sokoasalilikambooyo,to abombimisonayelibosoyabaoyobazalikosalambindo, tobaoyobazalikobebisaesikamosantuyaNkolo,tobaoyo bazalikobebisankombonaYemosantu,(bongo)ekolo mobimbaekosambisamaelongomponabosotompe bosotonyonsoyalikambooyomoto

16Mpeekozalanalimemyayabatote[mpekotalelabato te]mpekoyambanamabokonayembumampemakaboya kotumbampemakaboyakotumbampemafutate,mpe nsolokitokoyansolokitoko,mponakondimayango:mpe bongomobalitomwasinyonsonaYisraeleoyoazali kobebisaesikamosantu

+17Mponantinaoyonapesiyomitindoete:‘Tatola litatolioyoepaiyaYisraele:talándengebatoyaShekeme bazalakimpebananabangoyamibali:ndengebapesaki bangonamabɔkɔyabanamibaleyaYakobo,mpe babomakibangonaminyoko,mpeekómaki(etángamaki) epainabangomponaboyengebene,mpeekomamiepaina bangomponaboyengebene.

18MpemombotoyaLevieponamimpoya bonganganzambe,mpekozalaBalevi,etebakokakosalela libosoyaNkolo,lokolabiso,ntangonyonso,mpeeteLevi mpebanabayebapambolamalibela;mpoazalakina molendemponakosalabosembompebosambisimpe kozongisamabenabayebansobatelemakinaYisalaele.

19Mpebongobakomilokolalitatolinabobotonayena bitandayalolalipambolimpeboyengebenelibosoya Nzambewabatobanso

20Mpetomikundolibosemboboyemotoakokisakio ntangoyabomoibwaye,obilekobinsobyamobu;kino mabotankotomokobakokomayango,mpeekoyaepaina yempenabakitaninayensimanaye,mpeakomakina bitandayalolalokolamoningampemotosembo.

21Lisololiyeinsonakomimpoyayo,mpenatindiyo olobanabanabaYisalaele,etebasengelitekosalalisumu tokobukamakulitokobukaboyokaniboyebopesamimpo yabango,(kasi)etebakokisayangompebakokomalokola baninga.

+22Kasisokibabukimobekompebasalimbindona makambonyonso,bakokomamanabitandayalikolólokola banguna,mpebakobomamanabukuyabomoi,mpe bakokomamanabukuyabaoyobakobebisamampeelongo nabaoyobakolongolamanamisisanamabele

+23MpenamokolooyobanayaYakobobabomaki Shekememokandamokoekomamakinabobotonabango nalolaetebasalakiboyengebenempebosembompe kozongisamabenabasumuki,mpeekomamakimpona lipamboli

+24MpebabimisakiDina,ndekonabangoyamwasi,na ndakoyaShekeme,mpebakangakibilokonyonsooyo ezalakinaShekeme,bampatenabangompebangɔmbɛna bangompebampundanabango,mpebozwinabango nyonso,mpebitonganabangonyonso,mpebamemaki yangonyonsoepaiyaYakobotatanabango

25Mpeapamelakibangompoetebatiakiengumbana mopangampoeteabangakibaoyobafandakinamboka, BakananampeBaperezi

26MpebobangibwaNkolobozalakilikololyabingumba binsobiyebizalinzinganzingayaSekeme,mpebatelemaki tempoyakolandabanabaYakobo;mponsɔmɔekweyaki likolónabango.

MOKAPOYA31

1MpenasanzayasikayasanzaYakoboalobakinabato bansoyandakonayekolobakaete:‘Bómipɛtolampe bóbongolabilambanabino,mpetótɛlɛmampetómatana Betele,epainalapakindaiepainaYemokolooyonakimaki elongiyandekonangaiEsau,mpambateazalielongona ngaimpeamemakingainamokilioyonakimya,mpe bólongolabanzambeyabapayaoyobazalinakatinabino’ +2Mpebatikakibanzambeyabapayampebilokooyo ezalakinamatoinabangompeoyoezalakinankingona bangompebikekooyoRaheleayibiepaiyaLabanatatana yeapesakiYakobomobimbaMpeatumbakimpeabukaki yangobitenimpeabebisakiyango,mpeabombakiyango nanseyanzeteyachêneoyoezalinamokiliyaSekeme 3Mpeamatakinasanzayasikayasanzayansambona Betele.Mpeatongakietumbelonaesikawapialali,mpe atelemisilikonzímokokuna,mpeatindakinsangoepaiya tatanayeYisakaeteayaepainayemponakopesambeka naye,mpeepaiyamamanayeRebeka 4MpeYisakaalobakiete:‘TikámwananangaiYakobo aya,mpetikánamonayelibosonakufa’

5MpeYakoboakendakiepaiyatatanayeYisakampe epaiyamamanayeRebeka,nandakoyatatanaye Abalayama,mpeazwakibananayemibaleyamibali elongonaye,LevináYuda,mpeakómakiepaiyatatana yeYisakampeepaiyamamanayeRebeka

6MpeRebekaabimakiutanandakomolaiolibosolya yangompoyakopesaYakobobezempekoyambaye;mpo elimonayeesekwisamakintangoayokakiete:‘Talá Yakobomwananayoayei’;mpeapesakiyebeze.

+7Mpeamonakibananayemibaleyamibali,mpe ayebakibango,mpealobakinayeete:‘Banabazalibana nayoyamibali,mwananangai?”mpeayambakibango mpeapesakibangobeze,mpeapambolakibango,kolobaka ete:‘NakatinabinomombotoyaAbalayamabakokómana lokumu,mpebokomonalipambolinamabele’

+8MpeYakoboakɔtakiepaiyatatanayeYisaka,na ndakooyoalalaki,mpebananayemibaleyamibali bazalakielongonaye,mpeasimbakilobɔkɔyatatanaye, mpeagumbamakiapesakiyebeze,mpeYisaka akangamakinankingoyaYakobomwananaye,mpe alelakinankingonaye

+9MpemolilietikalakinamisoyaYisaka,mpeamonaki banamibaleyaYakobo,LevimpeYuda,mpealobakiete: ‘Mwananangai,bananayobazalinde?mpobazalilokola yo.’

10Mpealobakiepaiyayeetebazalakisolobanabaye: ‘Mpeomonisoloetebazalisolobanabangaibabali’

11Mpebapusanakipenepenenaye,mpeabalukakimpe apesakibangobezempeayambakibangomibaleesika moko

+12Mpeelimoyaesakweliekitakinamonɔkɔnaye,mpe asimbakiLevinalobɔkɔnayeyamobalimpeYudana lobɔkɔnayeyamwasi

13MpeabalukakiepaiyaLeviyambo,mpeabandaki kopambolayeyambo,mpealobakiepaiyaye:Tika Nzambewabanso,Nkolompenzawamibuinso,apambola yompebanabayoobilekoinso.

14MpetikaNkoloapesayompenankonayayobonene mpenkemboenene,mpeasalayompenkonayayo,utao nteiyabatobanso,bapusanapenepenenaYempoya kosalelaoesikaesantunaYelokolabanzelubamisompe lokolabasantu(Kutu)lokolabango,nkonayabanabayo bakozalampoyankembompebonenempebosantu,mpe tikaeteAkomisabangobaneneobilekobinso

15Mpebakozalabasambisimpebakonzi,mpebakonziba nkonainsoyabanabaYakobo;BakolobalilobalyaNkolo nabosembo,MpebakosambisabikatelinaYebinsona bosemboMpebakosakolabanzelanaNgaiepaiya YakoboMpebanzelanaNgaiepaiyaYisalaele.Lipamboli yaNkoloekopesamanaminokonabangoPonakopambola mombotonionsoyabalingami

+16MamanayoabengiyonkomboLevi,+Mpena bosemboabengiyonkombo;OkosangananaNkoloMpe okozalamoningawabanabansobaYakobo;Tikaetemesa naYeezalayayo,Mpeyompebananayoyamibalibolya yango;Mpetikaetemesanayoetondakinonamabota manso,Mpebileinayoesilatekinobilekonyonso. 17Mpetikabatobansobayinakayobakweyalibosolyayo, Mpebangunabayobansobalongolamanamisisampe bakufa;Mpeapambolamamotooyoakopambolayo,Mpe ekólonyonsooyoelakelakayomabeelakelamamabe.’

+18MpealobakinaYudaete:‘Nkoloapesayomakasi mpenguyaMponakonyatabatonyonsooyobayinakayo; Okozalamokonzi,yompemokoyabananayoyamibali, likoloyabanayaYakobo;Tikaetenkombonayompe nkomboyabananayoyamibaliekendempeekatisa mokilimpeetukanyonsoBongobapakanobakobanga libosoyaelonginayo,Mpebikólonyonsoekoningana 19LisungilyaYakobolikozalakatinayo,Mpelobikoya Yisalaeleekozwamakatinayo

20Mpeekofandaokitiyabokonziyalokumuyabosembo bwayoEkozalakimiaenenempoyankonainsoyabanaba balingami;Apambolamaoyoakopambolayo,Mpebaoyo nyonsobayinakayompebakonyokolayompebakolakela yomabeBakolongolamanamisisampebakobomamana mabelempebakolakelamamabe’

21Mpeabalukakiapesakiyebezelisusumpeayambakiye, mpeasepelakimingi;mpoamonakibanabaYakobo mwanawayenabosolompenza

22Mpeabimakiutaonteiyamakolomayempeakweyaki mpeafukamakiepaiyaye,mpeapambolakibangompe apemakikunaelongonatatawayeYisakanabutuwana, mpebalyakimpebamelakinaesengo.

+23MpealalisakibanamibaleyaYakobo,mokona lobɔkɔnayeyamobalimpemosusunalobɔkɔnayeya mwasi,mpeyangoetángamakiepainayelokola boyengebene

24MpeYakoboayebisakitatawayemakambomansoo butu,boniboniNkoloalakisakiyengolumonene,mpe boniboniazwakibomengo(yena)banzelanayenyonso, mpeabatelakiyenamabemanso

+25MpeYisakaapambolakiNzambeyatatanaye Abalayama,oyoalongolakimawanayetempe boyengebenenayeepaiyabanayamosalelinayeYisaka

26MpeontongoYakoboayebisakitatawayeYisaka elakoeyealakakiepaiyaNkolo,mpeemonanelieye amonaki,mpeeteatongakietumbelo,mpeetenionso elengelamakimpoyambekaepesamelilibosolyaNkolo lokolaalapakindai,mpeeteayakikotiayenampunda

+27MpeYisakaalobakinaYakobomwananayeete: ‘Nakokikokendeelongonayote;mponazalimobange mpenakokitekoyikampikonanzela:kende,mwanana ngai,nakimia;mponazalinamibunkamamokonantuku motobanamitanolelo;Nazalilisusunalikokiyakosala mobembote;tyámamanayo(nampunda)mpetikaye akendeelongonayo

28Mpenayebi,mwanamobaliwangai,eteoyeinantina yangai,mpetikaeteleloepambolamanayangoomoni ngainabomoi,mpengailisusunamonokiyo,mwana mobaliwangai.

29Ekokaeteozalanabomengompeokokisaelakoeye olapakindai;mpelongolaelakanayote;mpookobengama nantinalokolaetalielako;sikawabongo,salámbangu mponakokokisayango,mpetikaeteasepelanaoyoasali bilokonyonso,oyoolapindaiepainaye’

30MpealobakinaRebekaete:‘KendeelongonaYakobo mwananayo’;mpeRebekaakendakielongonaYakobo mwananaye,mpeDeboraelongonaye,mpebakómakina Betele

+31MpeYakoboamikundolakilibondelioyotatanaye apambolakiyenábananayemibaleyamibali,Leviná Yuda,mpeasepelakimpeapambolakiNzambeyabankɔkɔ naye,AbrahamanáYisaka

32Mpealobaki:‘Sikoyonayebietenazalinaelikyaya seko,mpebananangaiyamibalimpe,libosoyaNzambe yabatonyonso’;mpeboyeebongisamietalibangomibale; mpebakomiyangolokolalitatolilyasekoepaiyabangona bitandayalolalolengeniniYisakaapambolakibango

MOKAPOYA32

+1MpeafandakinabutuwananaBetele,mpeLevi alotakietebasilikotyampebakómisakiyenganga-nzambe yaNzambe-Aleki-Likoló,yenábananayeyamibalimpo nalibela;mpealamukiutanampɔnginayempe apambolakiNkolo.

2MpeYakoboatelemakinantongoyantongo,omokolo mwazominamineimwasanzaeye,mpeapesakimokona zomiyabangobansobayakielongonaye,ezalayabato mpeyabangɔmbɛ,ezalayawolompeyambɛkimpe elambanyonso,iyo,apesakimokonazominabango nyonso

3MpenamikolowanaLaheleazwakizemiyamwanana yeBenyamina.MpeYakoboatangibanabayeutanaye likolompeLeviakweyakioeteniyaNkolo,mpetatawaye alatisakiyebilambayabonganganzambempeatondisaki mabokonaye.

+4Mpenamokoloyazominamitanoyasanzaoyo, amemakinaetumbelobangɔmbɛzominamineinakatiya bangɔmbɛ,mpebampatentukumibalenamwambe,mpe bampatentukumineinalibwa,mpebanayampatensambo, mpebanayabantabantukumibalenamokolokolambeka yakotumbanaetumbeloyambeka,oyoesepelisaki mpenzamponansolokitokolibosoyaNzambe

5Oyoezalakilikabonaye,nambanoyandaioyoalapaki ndaieteakopesamokonazomi,elongonamakabona bangoyambumampemakabonabangoyamasanga

+6Mpentangomɔtɔesilakikozikisayango,atumbaki mpakayamalasinamɔtɔlikolóyamɔtɔ,mpempona likaboyamatɔndibangɔmbɛmibalempebampate-mibali mineimpebampateminei,bantabamineiyamibalimpe bampatemibaleyambulamoko,mpebanamibaleya bantaba;mpeboyeasalakimokolonamokolompoya mikolonsambo

7Mpeyempebanabayebansompebatobayebazalaki kolia(oyo)naesengokunanaboumeliyamikolonsambo mpekopambolakampekopesamatondinaNkolo,oyo abikisakiyenabolɔzinayenyonsompeapesakiyendaina ye

+8Mpeapesakizominabanyamanyonsoyapɛto,mpe apesakimbekayakotumba,kasibanyamayambindo apesaki(te)naLevimwananaye,mpeapesakiyemilimo nyonsoyabato

+9MpeLeviapesakimosalayabonganganzambena BetelelibosoyaYakobotatanayelibosoyabandekonaye zomi,mpeazalakinganga-nzambekuna,mpeYakobo apesakindainaye:boyeapesakilisusuzominazomiepai yaNkolompeasantisakiyango,mpeekómakimosantu mponaYe.

10Mpempoyantinaeyeetiamilikololyabitandayalola lokolamobekompoyamokonazomilisusumokoyazomi mponakolialibosoyaNkoloutamobunamobu,oesika wapieponamietenkombonaYeefanda,mpenamobeko moyemozalitendeloyamikololibela

11Mobekomoyemokomamieteekokikokokisamauta mobunamobunakoliamokonazomiyamibalelibosoya Nkolooesikawapieponami,mpeelokomokoteekotikala utanayangoutamobumoyekinomobumolandi.

+12Mponambulanayango,bakolyambototiinamikolo yakoyanganisambotoyambula,mpevinyotiinamikolo yavinyo,mpemafutatiinamikoloyaelekonayango.

+13Mpenyonsooyoetikalinayangompeekómi mobange,tikáeteetalelamalokolambindo.

14Mpeboyetikabalyayangoelongooesikaesantu,mpe tikabatikayangoteekomamobange.

15Mpemokonazominyonsoyabangɔmbɛmpebampate ekozalaesantuepaiyaNkolo,mpeekozalayabanganganzambebaye,oyobakolyalibosonaYembulanambula; mpoboyeebongisamimpeeyemaminantinayamokona zominabitandayalola

16Mpeobutuelandaki,omokolomwatukumibalena mibalemwasanzaeye,Yakoboazwakimokanomwa kotongaesikayango,mpekozingalopangonaefelo,mpe kosantisayangompekokomisayangomosantulibela,mpo yayemeimpebanabayensimanaye

17MpeNkoloabimelakiyenabutumpeapambolakiye mpealobakinayeete:‘Nkombonayoekobengama Yakobote,kasiYisraelebakopesankombonayo’

18Mpealobakiepaiyayelisusu:‘NazaliNkolooyo akelakilolampemabele,mpenakobakisayompe nakobakisayomingimpenza,mpebakonzibakobimauta nayo,mpebakosambisabisikabinsobipaibinsomakolo mabanababatobanyataki.

+19Mpenakopesanamombotonayomabelemobimba oyoezalinanseyalikoló,mpebakosambisabikólonyonso engebenebamposanabango,mpensimanayango bakozwamabelemobimbampebakozwalibulanayango libela’

20MpeAsilisakikolobanaye,mpeAmatakiutanaye. mpeYakoboatalakikinoYeamatakiolola

21Mpeamonokioemonaneliyokoyabutu,mpetala anzelumokoakitakiutanalolanabitandansamboo mabokomaye,mpeapesakiyangoepaiyaYakobo,mpe atangakiyangompeayebakimansomayemakomamaki katinayangomayemakoyelayempebanabayebabalina mibuinso

+22Mpealakisakiyenyonsooyoekomamakinabitanda, mpealobakinaye:‘Kotongaesikaoyote,mpekokómisa yangoesikamosantuyasekote,mpekofandaawate;mpo oyoezaliesikayangoteKendenandakoyaAbrahamatata nayompevandaelongonatatanayoYisakatiimokoloya liwayatatanayo

+23MpooEzipitookokufanakimya,mpeokokundama namokilioyonalokumunalilitayabankɔkɔnayo,elongo naAbalayamampeYisaka

24Kobangate,mpolokolaomonimpeotangiyango,boye ekozalaboye;mpeokomamakambonyonsondengeomoni mpeotángi’

25MpeYakoboalobakiete:‘Nkolo,ndengenininakoki komikundolamakambonyonsooyonatángimpenamonaki?

‘Mpealobakinayeete:‘Nakokanisamakambonyonsona yo’

26Mpeamatakiutanaye,mpealamukiutanapongiyaye, mpeamikundolakimansomayeatangakimpeamonoki, mpeakomakimalobamansomayeatangakimpeamonoki

27Mpeasepelakikunamokolomosusu,mpeapesaki mbekalikolonayangoengebenenanyonsooyoapesaki mbekanamikoloyakala,mpeabengakiyangonkombo ‘Kobakisama,’mpomokolooyoebakisamimpemikoloya kalaabengaki‘Elambo’

28Mpeboyeemonisamieteesengelakikozala,mpe ekomaminabitandayalola:yangowanaemonisamiepai

yayeeteasengelikosepelayango,mpekobakisayangona mikolonsamboyaelambo.

29Mpenkombonayangoebengamaki‘Kobakisama,’mpo eteekomamakikatinamikoloyamikoloyabafɛti, engebenemotángoyamikoloyambula.

30Mpenabutu,namokoloyantukumibalenamisatoya sanzaoyo,mobateliyaDeboraRebekaakufaki,mpe bakundakiyenanseyaengumbananseyanzeteyachêne yaebale,mpeapesakiesikaoyonkombo:‘Ebaleya Debora,’mpenzeteyachêne,‘NzeteyamawayaDebora’ +31MpeRebekaakendakimpeazongakinandakonaye epaiyatatanayeYisaka,mpeYakoboatindakinalobɔkɔ nayebampate-mibalimpebampatempebantaba-ntabaete alambelatatanayebileioyoyealingaki

32Mpealandakimamawayekinoakomakiombokaya Kabratani,mpeafandakikuna.

+33MpeRasheleabotakimwanamobalinabutu,mpe abengakiyenkombo‘Mwanayamawanangai’;mpoete anyokwamakintangoabotakiye:kasitatanayeabengaki yenkomboBenyamina,namokoloyazominamokoya sanzayamwambenapɔsɔyalibosoyapɔsɔyamotobaya Yubileoyo.[2143nantɔngɔ].

+34MpeRasheleakufakikunampeakundamakina mokiliyaEfrate,oyoezaliBeteleme,mpeYakobo atongakilikonzínalilitayaRashele,nanzelaoyoezali likolóyalilitanaye

MOKAPOYA33

1MpeYakoboakendakimpeafandakinasudiya Magdaladra’ef.MpeakendakiepaiyatatanayeYisaka,ye náLeamwasinaye,nasanzayasikayasanzayazomi

2MpeRubeneamonakiBila,mosaliyaRashele,makango yatatanaye,azalikosukolanamainaesikayakobombana, mpealingakiye

+3Mpeamibombakinabutu,mpeakɔtakinandakoya Bilha[nabutu],mpeakutakiyealaliyemokonambetona ndakonaye

4Mpealalakielongonaye,mpealamukimpeamonoki, mpetalaRubenealalielongonayenambeto,mpeafungoli ndeloyaezipelinayempeakangakiye,mpeagangaki, mpeamonakieteezalakiRubene

+5Mpeayokakinsɔnimponaye,mpeabimisakilobɔkɔ nayeepainaye,mpeyeakimaki

6Mpeamilelakinantinayalikamboliyempenza,mpe ayebisakiyangoepaiyamotomokote.

+7MpentangoYakoboazongakimpealukakiye,alobaki nayeete:‘Nazalipɛtotemponayo,mponakómimbindo mponayo;mpoRubeneakómisingaimbindo,mpealali elongonangainabutu,mpenalalaki,mpenamonakitetii ntangoafungolakielambanangaimpealalakielongona ngai.’

+8MpeYakoboasilikelakiRubenemingimpoalalaki elongonaBila,+mpambateazipakielambayatatanaye

+9MpeYakoboapusanakipenepenenayelisusutempo RubeneakómisakiyembindoMpemponamotonyonso oyoafungolielambayatatanaye,mosalanayeezalimabe mpenza,mpoazalinsɔnilibosoyaNkolo

+10Mponayango,ekomamimpeetyaminabitandaya likolóetemobaliasengelikolalanamwasiyatatanayete, +mpekofungolaelambayatatanayete,+mpolikambo

yangoezalimbindo:+basengelimpenzakokufaelongo,+ motooyoalalielongonamwasiyatatanayempemwasi yangompe,mpobasalakimbindonamabele

11Mpeekozalateelokomokoyambindolibosolya NzambewabisooekoloeyeaponokimpoyaYemeilokola bozwi

12Mpelisusu,ekomamimbalayamibale:‘Alakelama mabeyeoyoalalielongonamwasiwatatawaye,mpo abimisinsoniyatatawaye’;mpebasantubansobaNkolo balobaki‘Ezalabongo;ezalabongo’

13Mpesalayo,Mose,tindelibanabaYisalaeleetebatosa lilobaliye;mpoyango(ezalina)etumbuyaliwa;mpeezali mbindo,mpeezalitebomikabimpoyalibelampoya kozipampoyamotooyoasalieye,kasiasengeli kobomamampekobomama,mpekobambamamabanga, mpekolongolamanamisisautaokatikatiyabatoba Nzambewabiso

+14MpomotomokoteoyoasalibongonaYisraele apesamelinzelayakotikalanabomoimokolomokona mabele,mpambateazalielokoyansɔnimpeyambindo

15Mpetikabalobate:naRubeneapesamakibomoimpe bolimbisinsimayakolalaelongonamakangoyatatawaye, mpeepainayelisusuatakoazalakinamobali,mpemobali nayeYakobo,tatawaye,azalakinainonabomoi

16Mpokinontangowanaemonisamakitemakulimpe bosambisimpemobekonabozindobwayangompoya banso,kasiomikolomiyo(emonisami)lokolamobeko mwabilekompemwamikolo,mpemobekomwaseko mpoyankolayaseko

17Mpempoyamobekooyoezalinabosukisiyamikolote, mpebomikabimokotemponayango,kasibangomibale basengelikolongolamanamisisanakatikatiyaekolo:na mokolooyobasalakiyangobakobomabango

18Mpesalayo,Mose,koma(yango)mpoyaYisalaeleete bakokakotosayango,mpekosalaengebenenamaloba maye,mpekosalalisumutempoyaliwa;mpoNkolo Nzambenabisoazalimosambisi,oyoazalikomemyabato tempeazalikondimamakabote

19Mpeyebisabangomalobamayemaboyokani,ete bakokakoyokampekotala,mpekozalanabokebibwa bangonalimemyaepaiyabango,mpekobebisamatempe kolongolamamisisalibandalyamboka;mpobosoto,mpe bosoto,mpebosoto,mpebosotobazalibansobaye basalakayangonamabelelibosolyaNzambewabiso

20Mpeezalitelisumumonenekolekapiteboyebasalakao mabele;mpoYisalaeleezaliekoloesantumpoyaNkolo Nzambewaye,mpeekoloyalibula,mpeekoloya bonganganzambempeyabokonzimpempoyabozwi(ya Yemei);mpembindoyaboyeekomonanateonteiya ekoloesantu

21Mpeomobumwamisatomwaposoeyeyamotoba [2145AM]Yakobompebanabayebansobakendakimpe bafandakiondakoyaAbalayama,penepenenaYisakatata wayempeRebekamamawaye

+22MpeoyoezalakibankomboyabanayaYakobo: mwanayalibosoRubene,Simeone,Levi,Yuda,Yisakare, Zebulone,banayaLea;mpebanabaRahele,Yozefempe Benyamina;mpebanabaBila,DanempeNaftali;mpe banabaZilepa,GadempeAshere;mpeDina,mwana mwasiyaLea,mwanamwasisemokoyaYakobo.

23MpebayakimpebafukamakilibosoyaYisakampe Rebeka,mpentangobamonokibangobapambolaki Yakobompebanabayebanso,mpeYisakaasepelaki mpenza,mpoamonokibanabaYakobo,mwananayeya lekimpeapambolakibango.

MOKAPOYA34

1Mpenamobuyamotobayaposooyoyayubileoyoya ntukumineinaminei[2148AM]Yakoboatindakibanana yeyamibalimponakoleisabampatenabango,mpebasali nayeelongonabangonamatitiyakoleisabanyamaya Shekeme.

+2MpebakonzinsamboyaBaamorebayanganakimpona kobundisabango,mponakobomabango,bamibombakina nseyabanzetempemponakozwabibwelenabango lokolanyama

3MpeYakobonáLevináYudanáYozefebazalakina ndakoelongonatatanabangoYisaka;mpomolimonaye ezalakinamawa,mpebakokakitekotikaye:mpe Benyaminaazalakimwanayansuka,mpemponantina oyoatikalakiepaiyatatanaye.

+4MpeeyakimokonziyaTafumpemokonziya‘Aresa, mpemokonziyaSeragan,mpemokonziyaSelo,mpe mokonziyaGaase,mpemokonziyaBetorone,mpe mokonziyaMaanisakir,mpebaoyonyonsobafandina bangombayango(mpe)oyobafandakanazambanamokili yaKanana.

+5MpebayebisakiYakobolikambooyo:‘Talá,bakonzi yaBaamorebazingakibananayoyamibali,mpebapunzi bangɔmbɛnabango.’

+6Mpeatɛlɛmakinandakonaye,yenábananayemisato yamibalimpebasalinyonsoyatatanaye,mpebasalelina yemoko,mpeakendakikobundisabangoelongonabato nkótomotoba,oyobamemakimipanga

+7Mpeabomakibangonamatitiyakoleisabanyamaya Shekeme,mpealandakibaoyobakimaki,mpeabomaki bangonamopanga,mpeabomaki‘AresampeTaphumpe SareganmpeSelompe‘AmanisakirmpeGa[ga]’as,mpe azwakilisusubitonganaye.

+8Mpealongakibango,mpeapesakibangompakoete bafutayempako,mbumamitanoyamabelenabango,mpe atongakiRobelmpeTamnatares.

9Mpeazongakinakimia,mpeasalikimianabango,mpe bakómakibasalelinaye,tiimokolooyoyenábananaye yamibalibakitakinaEzipito.

10Mpeomobumwansambomwaposoeye[2149AM] atindakiYozefempoyakoyekolanantinayabolamubwa bandekobayeutandakoyayekinombokayaShekeme, mpeakutakibangoombokayaDotane

+11Mpebasalakiyenabokosi,mpebasalakimwango mponakobomaye,kasibabongolakimakanisinabango, batɛkakiyeepaiyabatoyamombongoyaBaismaele,mpe bakitisakiyenaEzipito,mpebatɛkakiyeepaiyaPotifare, mokubeyaFarao,mokonziyabalambi,nganga-nzambeya engumbaya‘Elew

12MpebanabaYakobobabomakimwanayantaba,mpe bazindisakielambayaYozefenamakila,mpebatindaki (yango)epaiyaYakobotatanabangonamokoloyazomi yasanzayansambo.

13Mpealelakibutuwanamobimba,mpobamemelakiye yangonampokwa,mpeakómakinafiɛvrɛnamawampo naliwanaye,mpealobakiete:‘Nyamamokoyamabe esilikolyaYozefe’;mpebatobansobandakonaye [balelakielongonayemokolowana,mpebango]bazalaki namawampekolelaelongonayemokolowanamobimba 14Mpebananayeyamibalinámwananayeyamwasi batɛlɛmakimponakobɔndisaye,kasiyeaboyaki kobɔndisamamponamwananayeyamobali

15MpeomokolomonaBilihaayokakieteYozefeakufaki, mpeakufakikolelaye,mpeazalakikofandanaKafratefe, mpeDinalisusu,mwananayeyamwasi,akufakinsimaya liwayaYozefe.

+16MpemawawanamisatoeyakilikolónaYisraelena sanzamokoMpebakundakiBilaepaiyalilitayaRashele, mpeDina.mwananayeyamwasi,bakundakikuna.

17MpealelakimponaYozefembulamoko,mpeatikakite, mpoalobaki‘Tikánakitanalilitamponakolelamwanana ngai’.

“mpobayokakimawanabolingoyatatawabangona ntinayaYozefemwanawaye

19Mpemokolomoyemobongisamietebayokamawa likololyayangompoyamasumumabango,mpempoya bobukamibwabangomansompempoyamabungama bangomanso,etebakokakomipetolaomokolomona mbalamokonamobu

20MpeesilakaYozefekokufa,banabaYakobo bakamatakibasi.NkomboyamwasiyaRubeneezali‘Ada; mpenkomboyamwasiyaSimeonaezali‘Adelba’a, Mokanana;mpenkomboyamwasiyaLeviMelka,yabana basiyaArame,yamombotoyabanayaTera;mpenkombo yamwasiyaYuda,Betasuele,Mokanana;mpenkomboya mwasiyaIsakara,Hezaka:mpenkomboyamwasiya Zabulone,Ni’imani;mpenkomboyamwasiyaDani,‘Egla; mpenkomboyamwasiyaNaftali,Rasu’u,ya Mezopotamia;mpenkomboyamwasiyaGade,Maka; mpenkomboyamwasiyaAshere,‘Ijona;mpenkomboya mwasiyaYozefe,Asenata,Moezipito;mpenkomboya mwasiyaBenjamin,‘Ijasaka

21MpeSimeonaabongolimotema,mpeabotakimwasiya mibalenaMesopotamialokolabandekonaye

MOKAPOYA35

1Mpeomobumwayambomwaposoyayamboyajubile yantukumineinamitano[2157AM]Rebekaabengaki Yakobo,mwanawaye,mpeatindakiyenantinayatatawa yempenantinayandekowaye,eteakumisabangomikolo nyonsoyabomoinaye

2MpeYakoboalobakiete:‘Nakosalanyonsondengeopesi ngaimitindo;mpolikamboliyelikozalalokumumpe boneneepaiyangai,mpebosembolibosolyaNkolo,ete nakokumisabango

3Mpeyompe,mama,oyebiutantangonabotamakikino lelo,misalamyangaimansompemansomayemazalio motemamwangai,etenakanisakantangoinsomalamu etalibanso.

4Mpeboniboninakosalatelikamboliyeotindingai,ete nakokumisatatawangaimpendekomobaliwangai!

+5Yebisángai,mama,bobebisininiomoniepainangai mpenakotikayango,mpemawaekozalaepainangai’

6Mpealobakiepainaye:‘Mwananangai,namonitekati nayomikolonangainyonsoyamabekasi(bobele)misala yasemboMpeatakobongonakoyebisayobosolo,mwana mobaliwangai:Nakokufamobumoye,mpenakobikate mobumoyeobomoibwangai;mponamoninandoto mokolomwaliwanangai,etenakozalanabomoitekoleka mibunkamamokonantukumitanonamitano:mpetala nasilisimikolonyonsoyabomoinangaioyonasengeli kozalanabomoi’

7MpeYakoboasekakinamalobayamamanayempo mamawayealobakiepaiyayeeteakokufa;mpeafandaki epaiyayenabozwibwabokasibwaye,mpeazalaki bolembuteobokasibwaye;mpoakɔtakimpeabimaki mpeamonaki,mpeminonayeezalakimakasi,mpemaladi mokoteesimbakiyemikolonyonsoyabomoinaye

8MpeYakoboalobakiepainaye:‘Napambolami,mama, sokomikolonangaiepusanipenepenenamikoloyabomoi nayo,mpemakasinangaietikalielongonangaiboye lokolamakasinayo:mpeokokufate,mpoozalikosɛkana ngaimpambamponaliwanayo’

+9MpeakɔtakiepaiyaYisakampealobakinayeete: ‘Nazalikosɛngayomoko:salaEsaualapandaiete akozokisaYakobote,mpeakolandayenabongunate;mpo oyebimakanisimaEsauetemazalikopengolamauta bolengenaye,mpebolamubozalitekatinaye;mpoazali namposansimayaliwanayoyakobomaye

10MpeoyebinyonsooyoasalibandamokoloYakobo ndekonayeakendakinaHaranetiilelo:ndengeasundolaki bisonamotemanayemobimba,mpeasalibisomabe;azwi bitonganayoyabitongaepainayemei,mpealongoli bilokonayonyonsoutalibosoyaelonginayo.

11Mpentangotobondelakimpetobondelakiyempoya oyoezalakiyabisomoko,asalakilokolamotooyoazalaki koyokelabisomawa.

12MpeazalibololonayozambiopambolakiYakobo mwanamobaliwayoyakokokampeyasembo;mpoezali namabetekasibobelebolamukatinaye,mpeutaawutaki naHaranakinoleloayibibisoelokomokote,mpo amemelibisonyonsonaelekonayangontangonyonso, mpeasepelakanamotemanayemobimbantangotozwina mabokonayempeapambolakabiso,mpeakabwanina bisoteutaawutakiHaranakinolelo,mpeatikalielongona bisontangonyonsonandakomponakokumisabiso.’

13MpeYisakaalobakiepainaye:‘Ngaimpe,nayebimpe namonimisalayaYakobooyoazalielongonabiso, bonibonietenamotemanayemobimbaazalikokumisa biso;kasinalingakiEsaulibosokolekaYakobo,mpo azalakimwanayaliboso;kasisikoyonalingiYakobo kolekaEsau,mpoasalimisalamabendengenandenge, mpeboyengebeneezalitekatinaye,mpobanzelanaye nyonsoezalikozangaboyengebenempemobulu,[mpe bosemboezalizingazinganayete.]

14Mpesikawamotemamwangaimotungisaminantinaya misalamyayemanso,mpesokoyetonkonayaye basengelikobikisamate,mpobazalibayebakobebisama utaomabelempebayebakolongolamautaonseyalola, mpoatikiNzambewaAbalayamampeakeinsimayabasi bayempensimayabosotobwabangompensimaya libungalyabango,yempebanabaye

15Mpeopesingaimitindoetealapandaieteakoboma Yakobondekomobaliwayete;atasokialapindaiete

akotosandainayete,mpeakosalamalamutekasikaka mabe.

16KasisokialingikobomaYakobo,ndekonaye,na mabokoyaYakobo,akopesama,mpeakobimanamaboko nayete,[mpoakokitanamabokonaye.]

17MpebobangatempoyaYakobo;mpoetemobateliya Yakoboazalimonenempenanguyampeakumisami,mpe akumisamimingikolekamobateliyaEsau.’

18MpeRebekaatindakimpeabengakiEsaumpeyeayaki epainaye,mpealobakinayeete:‘Nazalinalibondeli moko,mwananangai,mponakosalaepainayo,mpesala elakaeteokokokisayango,mwananangai’

19Mpealobakiete:‘Nakosalanyonsooyookolobaepaina ngai,mpenakoboyalisɛngaminayote’

20Mpealobakiepaiyaye:‘Nasengiyoetemokolo nakokufa,okozwangainakatimpeokokundangai penepenenaSara,mamayatatanayo,mpeeteyona Yakobobokolinganampeetemokotebakolingamabena mosusu,kasibolingoyamokonamosusu,mpe(bongo) bokozwabomengo,bananangaiyamibali,mpe bokokumisamanakatikatiyamboka,mpemongunamoko teakosepelalikolonabino,mpebokozalamotolipamboli mpemawanamisoyabaoyonyonsobalingakayo’

+21Mpealobakiete:‘Nakosalanyonsooyooyebisaki ngai,mpenakokundayomokolooyookokufapenenaSara, mamayatatanangai,ndengeolingakietemikuwanaye ezalapenenamikuwanayo

22MpeYakobo,ndekomobaliwangai,lisusu,nakolinga likololyamosuniinso;mponazalinandekomobalitena mabelemobimbakasikakaye:mpeeyeezalilitomba monenetemponangaisokonalingiye;mpoazalindeko mobaliwangai,mpetokolonamakielongoonzotoyayo, mpeelongotobimakiutanalibumunayo,mpesoko nalingindekomobaliwangaite,nakolinganani?

23Mpengai,ngaimei,nabondeliyoolendisaYakobona ntinayangaimpeetalibanababalibangai,mponayebiete akozalanantembetemokonzilikololyangaimpebana babalibangai,mpoomokolotatawangaiapambolakiye asalayemotoyalikolompengaiyanse

24Mpenalapindayiepaiyayoetenakolingaye,mpe nakolingamabetemponayemikolonyonsoyabomoina ngaikasibobelebolamu’

25Mpealapakindaiepaiyayeetalilikamboliyeinso. MpeabengakiYakobonamisoyaEsau,mpeapesakiye mitindoengebenenamalobamayealobakinaEsau

26Mpealobakiete:‘Nakosalabosepelinayo;ndimángai etemabemokoteekobimaepainangaitoepainabanana ngaimponakotɛmɛlaEsau,mpenakozalamotoyaliboso naelokomokotelongolakakanabolingo’

+27Mpebalyakimpebamɛlaki,yenábananayeya mibalinabutuwana,mpeakufaki,nabutuwana,nambula yaYubilemisatompepɔsɔmokonambulamoko,mpe bananayemibaleyamibali,EsaunáYakobo,bakundaki yenalibuluyamibalepenenaSara,mamayatatana bango

MOKAPOYA36

1Mpeomobumwamotobamwaposoeye[2162AM] YisakaabengakibanabayebabalebabaliEsaumpe Yakobo,mpebayakiepainaye,mpealobakiepaiyabango:

‘Banabangaibabali,nazalikokendenzelayabatataba ngai,nandakoyasekoepaiwapibatatabangaibazali. +2YangowanakundangaipenenatatanangaiAbrahama, nalibulumibalenaelangayaEfroneMohite,epai Abrahamaasombakililitamponakokundanakati;nalilita oyonatimolakimponangaimoko,kunabakundangai 3Mpeeyenatindibino,banababalibangai,etebosalela bosembompebosemboomabele,eteNkoloakoka komemalikololyabinomansomayeNkoloalobakiete akosalaepaiyaAbalayamampenankonayaye

4Mpebolingana,banabangaibabali,bandekobabino lokolamotooyoalingimolimomwayemei,mpetikamoko namokoalukananiniakokikopesalitombanandekowa ye,mpeasalaelongoomabele;mpetikaetebalingana lokolamilimonabangomoko

5Mpenantinayamotunayabikeko,natindimpenapesi binotolimponakoboyabangompekoyinabango,mpe kolingabangote,mpoetebatondinabokosimpoyabaye basambelakabangompempoyabayebafukamiepaiya bango

6Bomikundolabino,banababalibangai,NkoloNzambe waAbalayamatatawabino,mpeboniboningaimpe nasambelakiYempenasalelakiYenabosembompena esengo,eteakokakokolabinompekobakiselankonana binolokolaminzotoyalolanaebele,mpekotelemisabino namabelelokolamolonayabosembooyoekolongolamate epaiyabankolanyonsomponalibela

7Mpesikawanakosalaeteolapandaienene-mpoezali ndaiteeyeelekiyangonankomboyankembompeya lokumumpemonenempeyankembompeyakokamwa mpeyanguya,oyoekelalolampemabelempebiloko binsoelongo-etebokobangaYempebokosambelaYe 8Mpeetemokonamokoakolingandekomobaliwayena bolingompebosembo,mpeetemokoteakolingabobena ndekowayeutasikawampoyalibelamikolominsoya bomoibwabinoetebokokabomengoomisalamyabino insompebobebisamate.

9Mpesokomokonabinoakanibobempoyandekowaye, yebaeteutasikawamotonyonsooyoakanibobempona ndekowayeakokweyaolobokolaye,mpeakolongolama namisisalibandalyambokayabatoyabomoi,mpenkona yayeekobebisamautaonseyalola

10Kasiomokolomwamobulumpekofingampenkanda mpenkanda,namɔtɔyakozikisalokolaAtumbakiSodoma, ndengemokoAkozikisambokanayempeengumbanaye mpenyonsooyoezaliyaye,mpeakolongolamanabuku yadisipiliniyabanayabato,mpeakokomamatenabuku yabomoi,kasinaoyoetiamakimponakobebisama,mpe akokendenasekokofingabato;mpoeteetumbunabango ekokakozongisamasikantangonyonsonakoyinampena kofingampenankandampenaminyokompenankanda mpenamalɔzimpenamaladimponalibela.

11Nalobimpenatatoliepainabino,bananangaiyamibali, engebenenabosambisioyoekoyelamotooyoalingi kozokisandekonaye

12Mpeakabolakibilokonayenyonsokatinabango mibalenamokolowanampeapesakietenimonenenaye oyoazalakimwanayaliboso,mpelinɔngimpebiloko nyonsooyoezalakizingazinganayango,mpenyonsooyo AbalayamaazalakinayangonaLibuluyaNdai.

13Mpealobakiete:‘Etenioyoelekimonenenakopesa mwanayaliboso.’

+14MpeEsaualobakiete:‘NatɛkinaYakobompenapesi Yakobolotomonangaiyaliboso;epesamelaye,mpe nazalinalilobamokoteyakolobamponayango,mpo ezaliyaye’

15MpeYisakaalobaki:“Tikalipambolimokoepema likololyabino,banabangaibabali,mpelikololyankona yabinolelo,mpobopesakingaibopemi,mpemotemana ngaimozalinampasitempoyalotomoyambotama,noki osalankunamponayango

+16TikáeteNzambe-Aleki-Likolóapambolamotooyo asalakaboyengebene,yenámombotonayemponalibela.’

17Mpeasukisakikotindikabangompekopambolaka bango,mpebaliakimpebamelakielongolibosolyaye, mpeasepelakimpoeteezalakinamakanisimokokatina bango,mpebabimakiutanayempebapemakimokolo wanampebalalaki

18MpeYisakaalalakinambetonayemokolowanana esengo;mpealalakimpongiyaseko,mpeakufakinamibu nkamamokonantukumwambeAsilisakibaposontuku mibalenamitanonamibumitano;mpebananayemibale yamibaliEsaunáYakobobakundakiye

+19MpeEsauakendakinamokiliyaEdome,na bangombayaSeire,mpeafandakikuna.

20MpeYakoboafandakiongombayaHebrone,olinɔngi yambokayabapayayatatawayeAbalayama,mpe asambelakiNkolonamotemanayemobimbampe engebenenamitindomimonanakaengebenelokola Akabolakimikolomyamabotamaye

21MpeLeamwasinayeakufakinambulayamineiya posoyamibaleyayubileyantukumineinamitano,[2167 AM]mpeakundakiyenalibuluyamibalepenepenena RebekamamanayenalobokoyamwasiyalilitayaSara, mamayatatanaye +22mpebananayenyonsoyamibalimpebananayeya mibalibayakikolelamwasinayeLeaelongonayempe kobɔndisayemponaye,mpambateazalakikolelayempo alingakiyeminginsimayaliwayandekonayeyamwasi Laele;

23mpoazalakimotoyakokokampeyasembonabanzela nayeinsompeakumisakiYakobo,mpemikolonyonsooyo azalakikofandaelongonayeayokakiteutanamonokona yelilobamokoyamakasi,mpoazalakinabobotompena kimiampesembompenalokumu

24Mpeamikundolakimisalamyayemansomiyeasalakio ntangoyabomoibwayempeamilelakiyempenza;mpo alingakiyenamotemanayemobimbampenamolimona yemobimba

MOKAPOYA37

1MpenamokolooyoYisakatatayaYakobompeEsau akufaki,[2162AM]banayaEsaubayokakieteYisaka apesakieteniyankulutunamwananayeyalekiYakobo mpebasilikakimingi

2Mpebabundakinatatawabango,kolobakaete'Mpona ninitatanayoapesiYakoboeteniyankulutumpealeki likolonayo,atakoozalinkulutumpeYakoboleki?'

3Mpealobakiepaiyabango‘Lokolanatekilotomona ngaiyalibosoepaiyaYakobomponamwamobuluya

lentilles,mpenamokolotatanangaiatindakingaimpona kobundisampekokangampekomemelayeelokooyo asengelikolyampekopambolangai,ayakinabokosimpe amemakitatanangaibileimpemasanga,mpetatanangai apambolakiyempeatyakingainanseyalobɔkɔnaye.

+4Mpesikawatatanabisoasalietetólapandai,ngainá ye,etetokokanisamabete,tomponandekonaye,mpe tokokobanabolingompenakimyamokonamokoelongo nandekonayempetokobebisabanzelanabisote’

+5Mpebalobakinayeete:‘Tokoyokayotempona kosalakimyaelongonaye;mpomakasinabisoeleki makasinaye,mpetozalinanguyamingikolekaye; tokokendekobundanayempetokobomaye,mpe tokobebisayempebanabayeMpesokoolingikokende elongonabisote,tokosalayompemabe

6Mpesikawayokabiso:TikatotindaoAramempena BafilistiampenaMoabempeAmona,mpetoponampona bisomeibatobaponamibayebazalinamolendempona etumba,mpetokendekobundanayempetosalaetumba elongonaye,mpetobomayeomabeleyamboakola makasi’

+7Mpetatanabangoalobakinabangoete:‘Bókendete mpebóbundanayete,nokibokwealibosonaye’

+8Mpebalobakinayeete:‘Oyompe,ezalimpenza lolengenayoyakosalabandabolengenayotiilelo,mpe ozalikotyankingonayonanseyaekanganelinaye

9Tokoyokamalobaoyote’MpebatindakinaArame,mpe na‘Adurameepaiyamoningayatatanabango,mpe bafutakielongonabangomibaliyabitumbankótomoko, batobaponamimponabitumba

+10MpebatonkótomokooyobaponamakinaMoabe mpenabanayaAmonabayakiepainabango,+mibali nkótomokooyobaponami,+mpenaBafilistia,mibali nkótomokooyobaponamimponabitumba,+mpebato nkótomokooyobaponaminaEdomempenaBahori,+ mpebatoyanguyayabitumbanaKitime

11Mpebalobakiepaiyatatawabango:Bimaelongona bangompekambabango,sokitetokobomayo’

12Mpeatondakinankandampenkandanakomonaete banabayebazalakikotindayenamakasimponakokende liboso(bango)mponakokambabangonaYakobondeko naye

13Kasinsimaamikundolakimabemansomaye mabombamakiomotemamwayenaYakobondekowaye; mpeamikundolakitendaieyealapakindaiepaiyatatawa yempeepaiyamamawayeeteakokanisabobetemikolo myayeinsonaYakobondekomobaliwaye

14Mpeatakoensoeye,Yakoboayebakiteetebazalaki koyakobundanayempoyaetumba,mpeazalakikolela mpoyaLea,mwasiwaye,kinabapusanakipenepene mpenzanalinɔngielongonababundinkotomineimpe batobaponamibaetumba.

+15MpebatoyaHebronebatindakibangobálobakaete: ‘Talándekonayoayeikobundanayo,nabatonkótominei oyobakangimopanga,mpebamemingubampebibundeli’; mpobalingakiYakobokolekaEsauBongobayebisakiye; mpoYakoboazalakimotoyabonsomimpeyamotema mawakolekaEsau

+16KasiYakoboandimakitetiintangobakómakipene mpenzanandakomolai.

17Mpeakangakibikukebyandakomolai;mpeatɛlɛmaki nabisikayabitumbampealobakinandekonayeEsau mpealobakiete:‘Libɔndisiyalokumuoyooyeikobɔndisa ngaimponamwasinangaioyoakufi.Oyoezalindaioyo olapelakitatanayompelisusunamamanayoliboso bákufa?Obukakindai,mpenangongaoyokolapakindai epaiyatatanayo,ozwakietumbu’

+18MpenansimaEsauayanolakimpealobakinayeete: ‘Ezalabanayabatotobanyamayamabelebazalinandai mokoteyaboyengebeneoyonakolapandaibalapindai mponalibela;kasimikolonyonsobazalikokanisamabe mokonamosusu,mpendengeninimotonamotoakoki kobomamongunampemongunanaye.

19MpeoyiningaimpebanabangailibelaMpeezalite kotosabokangamiyabondekoelongonayo

+20Yokamalobamayenazalikosakolaepainayo,Soko nguluekokikobongolaloposonayangompekosalaete nsukinayangoezalapɛtɛɛlokolansukiyampate,Tosoko ekokikosalaetemasekeebimanamotónayangolokola masekeyansosotoyampate,Bongonakobatela bokangamiyabondekoelongonayo,Mpesokomabɛlɛ ekabwanakinamamanabango,mpoozalakindekonangai te

21Mpesokobambwayazambabasalikimianabanaya mpatemponakoliatetokosalabangomobulute,Mpe sokomitemanabangomizaliepainabangompona bolamu,Bongokimiaekozalanamotemanangaiepaina yo.

+22Mpesokinkosiakómimoningayangɔmbɛmpeasali kimyaelongonaye,+Mpesokibakangiyenanseya ekanganelimokompeakotimolanaye,+Bongonakotya kimyaelongonayo

23Mpentangokorbeekokómampɛmbɛlokolaraza, Bongoyebáetenalingakayo,Mpenakotyakimyanayo, Okolongolamanamisisa,Mpebananayoyamibali bakolongolamanamisisa,Mpekimyaekozalatempona yo.’

24MpeemonokiYakoboeteazalaki(boye)naezaleli mabeepaiyayenamotemamwaye,mpenamolimomwa yemobimbalokolampoyakobomaye,mpeeteayaki kopumbwalokolanguluyazambaeyeeyeilikololya likɔngaoyoetɔbɔlakampeebomakayango,mpeezongi nsimanayangote;

+25Nansima,alobakinabatonayemokompebasalelina yeetebábundisayenábaninganayenyonso

MOKAPOYA38

1MpensimanayangoYudaalobakinaYakobo,tatanaye, mpealobakinayeete:‘Bógumbalikonganayo,tata,mpe tindabaflɛmɛnayompebwakamongunanansempeboma monguna;mpetikaeteozalananguya,mpotokoboma ndekonayote,mpoazalilokolayo,mpeazalilokolayo tikatopesaye(oyo)lokumu’

+2BongoYakoboagumbakilikonganayempeatindaki flèchempeabɛtakiEsau,ndekonayeyamobali(nantolo nayeyamobali)mpeabomakiye.

+3Mpelisusuatindakiflèchempeabɛtaki‘Adoran Moarame,nantoloyalobɔkɔyamwasi,mpeazongisakiye nsimampeabomakiye.

4MpensimababimakibanabaYakobo,bangompebasali babango,bamikabolakinabitulukuongambomineiya linɔngi

5MpeYudaabimakiliboso,mpeNaftalináGadeelongo nayempebasalelintukumitanoelongonayenangámbo yasudiyandakomolai,mpebabomakinyonsooyo bamonakilibosonabango,mpemotomokotekatina bangoabimaki.

6MpeLevináDanenáAsherbabimakinangámboyaɛsti yandakomolai,mpebatontukumitano(50)elongona bango,mpebabomakibatoyaetumbayaMoabempeya Amona

+7MpeRubenenáYisakarenáZebulonebabimakina ngámboyanɔrdiyandakomolai,mpemibalintukumitano elongonabango,mpebabomakibatoyaetumbaya Bafilistia.

+8MpeSimeonampeBenyaminampeEnoka,mwanaya Rubene,babimakinangámboyawɛstiyandakomolai, mpebatontukumitano(mibali)elongonabango,mpe babomakibatonkamamineiyaEdomempeyaBahori, babundiyamakasi;mpenkamamotobabakimaki,mpe banamineiyaEsaubakimakielongonabango,mpe batikakitatanabangoalaliabomami,lokolaakweyakina ngombaoyoezalina‘Adurame

+9MpebanayaYakobobalandakibangotiinabangomba yaSeireMpeYakoboakundakindekonayenangomba oyoezalina‘Adurame,mpeazongakinandakonaye

+10MpebanayaYakobobafinakibanayaEsaumakasi nabangombayaSeire,mpebagumbakinkingonabango etebakómakibasaleliyabanayaYakobo

11Mpebatindakiepaiyatatawabango(mponakotuna) sokibasengelikosalakimyanabangotokobomabango

12MpeYakoboatindakililobaepaiyabanabayebabali etebasalakimia,mpebasalakikimiaelongonabango,mpe batiakiekanganeliyabowumbulikololyabango,boye bafutakimpakonaYakobompebanabayebabalintango inso.

+13MpebakobakikofutaYakobompakotiimokolooyo akitakinaEzipito

+14MpebanayaEdomebalongwetenaekanganeliya boombooyobanazominamibaleyaYakobobatyelaki bangotiilelo

+15MpeoyoezalibakonzioyobayangelakinaEdome libosoetemokonzimokoayangelakibanayaYisraele [kinolelo]namokiliyaEdome

16MpeBalaka,mwanayaBeore,ayangelakinaEdome, mpenkomboyaengumbanayeezalakiDanaba

17MpeBalakaakufaki,mpeYobabe,mwanayaZaraya Bosere,ayangelakinaesikanaye

18MpeYobabeakufaki,mpe‘Asame,motoyamokiliya Temane,ayangelakinaesikanaye

+19Mpe‘Asameakufaki,mpe‘Adate,mwanayaBarade, oyoabomakiMidianenaelangayaMoaba,ayangelakina esikanaye,mpenkomboyaengumbanayeAvite

20Mpe‘Adathakufaki,mpeSalman,utana‘Amaseqa, ayangelakinaesikanaye

21MpeSalmaneakufaki,mpeSauloyaRa’abote(pembeni ya)ebale,ayangelakinaesikanaye

+22MpeSauloakufaki,mpeBaelunane,mwanaya Akebore,akómakimokonzinaesikanaye.

23MpeBaelunane,mwanayaAkeboreakufaki,mpe ‘Adateayangelakinaesikanaye,mpenkomboyamwasi nayeezalakiMaitabite,mwanamwasiyaMatarate, mwanayaMetabedza’ab.

+24Wanaezalibakonzioyobayangelakinamokiliya Edome

MOKAPOYA39

1MpeYakoboafandakiombokayabofandibwatatawa yeombokayaKananaWanaezalimabotayaYakobo

+2MpeYozefeazalakinambulazominansambontango bakitisakiyenamokiliyaEzipito,mpePotifare,mokube yaFarao,molambimokonziasombakiye

3MpeatiakiYozefelikololyandakoyayemobimbampe lipambolilyaNkololiyakilikololyandakoyaMoezipito nantinayaYozefe,mpeNkoloapesakiyebomengona nyonsooyoasalaki

+4MpeMoezipitoapesakinyonsonamabɔkɔyaYozefe; mpoamonokieteNkoloazalakielongonaye,mpeete Nkoloapesakiyebomengonanyonsooyoasalaki

5MpeelongiyaYozefeezalakikitoko[mpekitokomingi ezalakikomonana],mpemwasiyankolonayeatombolaki misonayempeamonakiYozefe,mpealingakiyempe abondelakiyealalaelongonaye.

6Kasiatikakimolimomwayete,mpeamikundolaki NkolompemalobamayeYakobo,tatawaye,asalelaki kotangautaonteiyamalobamaAbalayama,etemobali mokoteasalapiteelongonamwasioyoazalinamobali; etempoyayeetumbuyaliwaetiamakinalolalibosoya NzambeOyo-Aleki-Likoló,mpelisumuekokomamanaye namikandayasekontangonyonsolibosoyaNkolo

7MpeYozefeamikundolakimalobamayempeaboyaki kolalaelongonaye.

8Mpeabondelakiyembulamoko,kasiaboyakimpe aboyakikoyokate

9Kasiayambakiyempeakangakiyemakasinandako mponakotindayenamakasialalaelongonaye,mpe akangakibaporteyandakompeakangakiyemakasi;kasi atikakielambanayenamabokonayempeabukakiekuke mpeakimakilibandautanamisonaye

10Mpemwasiyangoamonakieteakolalanayete,mpe apamelakiyenamisoyankolonaye,kolobakaete ‘MosalelinayoyaMoebre,oyoolingaka,alukaki kotindikangainamakasimpoetealalaelongonangai; mpeesalemakietentangonatombolakimongongonangai, akimakimpeatikakielambanayenamabokonangai ntangonasimbakiye,mpeabukakiekuke.’

11MpeMoezipitoamonakielambayaYozefempeekuke ebukanaki,mpeayokakimalobayamwasinaye,mpe abwakakiYozefenabolokonaesikawapibakangamioyo mokonziakangaki.

12Mpeazalakikunaoboloko;mpeNkoloapesakiYozefe bobotoomisomyamokonziwabakengelibabolokompe mawalibosolyaye,mpoamonokieteNkoloazalaki elongonaye,mpeeteNkoloasalakinyonsooyoasalaki mponabomengo.

13Mpeapesakimakambomansoomabokomaye,mpe mokonziwabakɛngɛliyabolokoayebakielokomokote oyoezalakielongonaye,mpoYozefeasalakimakambo manso,mpeNkoloakokisakiyango

14MpeatikalakikunamibumibaleMpenamikolowana, Farao,mokonziyaEzipitoasilikelakibakubenayemibale, namokambiyamosalimampa,mpemokambiyamosali mampa,mpeatyakibangonandakoyamolambi,nabolɔkɔ epaiYozefeazalakikobombama.

15MpemokonziyabakɛngɛliyabolokoaponakiYozefe mponakosalelabango;mpeasalakilibosonabango “

17Mpelokolaalimbolakiepaiyabangoboyeekómelaki bango,mpeFaraoazongisimokambiyamosalimampana mosalanayempe(mokonzi)mosalimampaabomaki, lokolaYozefealimbolakibango

18Nzokandemokonziyamopanzi-nsangoabosanaki Yozefenabolɔkɔ,atakoayebisakiyemakambooyo ekokómelaye,mpeakanisakitekoyebisaFaraondenge Yozefeayebisakiye,mpoabosanaki.

MOKAPOYA40

1MpeomikoloenaFaraoalotakindotomibaleobutu mokoetalinzalaeyeesengelakikozalaombokamobimba, mpealamukiutanampɔnginayempeabengakibalimboli bansobandotooyoezalakinaEzipito,mpebatoyamaji, mpeayebisakibangobandotonayemibale,mpebakokaki tekosakola(yango).

2Mpensimamobateliyandakomokonziamikundolaki Yozefempealobelakiyeepaiyamokonzi,mpeabimisaki yeutanaboloko,mpea]dndotonayemibalelibosolyaye.

3MpealobakilibosoyaFaraoetebandotonayemibale ezalakimoko,mpealobakinayeete:‘Mbulansambo ekoya(oyoekozala)ebelenamokilimobimbayaEzipito, mpensimanayangombulansamboyanzala,nzalaya ndengewanaoyoesalemakinainotenamokilimobimba +4MpesikawatikáFaraoaponabakɛngɛlinamokili mobimbayaEzipito,mpetikábábombabileinaengumba nyonsonaboumeliyamikolonyonsoyabambulayabozwi, mpebileiekozalamponambulansamboyanzala,mpe mokiliekokufatenanzelayanzala,mpoekozalamakasi mpenza’

5MpeNkoloapesakiYozefebobotompengoluomiso myaFalo,mpeFaloalobakiepaiyabasalibayeTokokuta motoyamayelempeyamayelelokolamotooyote,mpo elimoyaNkoloezalielongonaye.’

+6Mpeatyakiyemotoyamibalenabokonzinaye mobimbampeapesakiyebokonzilikolóyaEzipito mobimba,mpeamatisakiyenalikaloyamibaleyaFarao. 7Mpealatisakiyebilambayabyssus,mpeatyaki monyololoyawolonankingonaye,mpe(mosakolimoko) asakolakilibosonaye''El‘Elwa‘Abirer,’mpeatyaki lopɛtɛnalobɔkɔnayempeakómisakiyemokonziya ndakonayemobimba,mpeakumisakiye,mpealobakina ye.‘Kakanakitiyabokonzindenakolekayo.’

8MpeYozefeayangelakimokilimobimbayaEzipito,mpe bankumubansobaFarao,mpebasalibayebanso,mpe batobansobazalakikosalamosalamwamokonzibalingaki ye,mpoeteazalakikotambolanabosembo,mpoazalakina lolendotempenalolendote,mpeazalakinalimemyateya bato,mpeandimakimakabote,kasiasambisakina bosembobatobansobamboka

9MpembokayaEzipitoezalakinakimialibosoyaFalona ntinayaYozefe,mpoNkoloazalakielongonaye,mpe

apesakiyebobotompengolumponabankolanayenyonso libosoyabayebansobayebakiyempebayebayokakietali ye,mpebokonzibwaFalobozalakinamolongomalamu, mpeezalakinaSatanatempemotomabete(katinayango).

10MpemokonziapesakinkomboyaYozefeSefantifane, mpeapesakiYozefemwanamwasiyaPotifare,mwanaya nganga-nzambeyaHeliopole,molambi-molambi 11MpemokolooyoYozefeatɛlɛmakilibosoyaFarao azalakinambulantukumisato[ntangoatɛlɛmakilibosoya Farao]

12MpenambulawanaYisakaakufakiMpeesalemaki lokolaYozefealobakinandimbolayandotonayemibale, engebenelokolaalobakiyango,ezalakimibunsamboya bofulukilikololyambokamobimbayaEzipito,mpe mbokayaEzipitoebimisakimingi,meziremoko (ebimisaki)mezirenkamazominamwambe.

13MpeYozefeayanganisakibileiobingumbabinsokino etondakinamasangukinabakokakilisusutekotangampe komekayangompoyaebeleyayango.

MOKAPOYA41

1Mpenayubileyantukumineinamitano,naposoya mibale,(mpe)nambulayamibale,[2165AM]Yuda azwakimponamwananayeyalibosoEre,mwasimoko nabanabasiyaArame,nkombonayeTamare

2Kasiayinaki,mpealalakinayete,mpomamanaye azalakinabanabasiyaKanana,mpealingakikokamataye mwasiyabandekoyamamanaye,kasiYuda,tatanaye, andimakiyete

3MpeEroyo,mwanayalibosoyaYuda,azalakimoto mabe,mpeNkoloabomakiye

4MpeYudaalobakiepaiyaOnane,ndekonayeyamobali, ‘Kokotaepaiyamwasiyandekonayompekosalamosala yandekomobaliyamobaliepainaye,mpekobokola mombotoepaiyandekonayo’

5MpeOnaniayebakietenkonaekozalayayete,(kasi)ya ndekomobaliwayekaka,mpeakotiondakoyamwasiwa ndekomobaliwaye,mpeasopakinkonanamabele,mpe azalakinkunaomisoyaNkolo,mpeAbomakiye.

+6MpeYudaalobakinaTamare,bokilonayeyamwasi: ‘Tikalanandakoyatatanayolokolamwasioyomobali akufátiintangomwananangaiyamobaliSelaakokola, mpenakopesayoepainayempoazalamwasi’

7Mpeakolaki;kasiBedesuele,mwasiyaYuda,apesaki nzelatenamwananayeSela.MpeBedesuele,mwasiya Yuda,akufaki[2168AM]nambulayamitanoyaposooyo +8Mpenambulayamotoba,Yudaamatakimpona kokatabampatenayenaTimna[2169AM]Mpe bayebisakiTamar:‘Talabokilonayoazalikomatana Timnamponakokatabampatenaye’

+9Mpealongolakibilambayamwasinayeoyomobali akufá,alatakielamba,mpeamikembisaki,mpeafandakina ekukeoyoekangamakinanzelayaTimna

10MpentangoYudaazalakikokende,akutakiye,mpe akanisakieteazalimwasiyandumba,mpealobakinaye: ‘Tikánakɔtaepainayo’;mpealobakinayeKota,’mpe akɔtaki

11Mpealobakiepaiyaye:‘Pesángailifutinangai’;mpe alobakinayeete:‘Nazalinaelokomokotenalobɔkɔna ngailongolakakalopɛtɛnangaioyoezalinamosapina

ngai,mpensinganangaiyankingo,mpelingendanangai oyoezalinalobɔkɔnangai.’

12Mpealobakiepaiyaye‘Pesángaiyangokino okotindelangailifutinangai’,mpealobakinayeete: ‘Nakotindelayomwanayantaba’;mpeapesakiyangoepai yaye,mpeakɔtakiepainaye,mpeazwakizeminaye

13MpeYudaakendakiepaiyabampatenaye,mpemwasi akendakinandakoyatatanaye.

+14MpeYudaatindakintabayantabanalobɔkɔya mobatelinayeyampate,Moadulame,mpeamonakiyete; mpeatunakibatoyaesikayango,alobakiete:‘Mwasiya ndumbaoyoazalakiawa?’Mpebalobakiepaiyaye; ‘Mwasiyandumbaazaliteawaelongonabiso.’

15Mpeazongakimpeayebisakiye,mpealobinayeete akutakiyete:‘Natunakibatoyaesikawana,mpebalobaki nangai:“Mwasiyandumbaazaliawate.”’.

16Mpealobakiete:‘Tikayeabatela(bango)nokite tokomamotoyakotyola’Mpentangoasilisakisanza misato,emonanakieteazalinazemi,mpebayebisakiYuda ete:Tamar,bokilonayoyamwasi,azalinazemimpona pite

+17MpeYudaakendakinandakoyatatanaye,mpe alobakinatatanayenábandekonayeete:‘Bóbimisaye mpetikábátumbaye,mpoasalimbindonaYisraele’

18Mpeesalemakietentangobabimisakiyempona kotumbaye,atindakibokilonayelopɛtɛmpensingaya nkingo,mpelingenda,kolobakaete:‘Bóyebaoyoezaliya nani,mponanzelanayenazalinazemi.’

19MpeYudaandimaki,mpealobakiete:‘Tamarazali moyengebenekolekangai

20Mpeyangowanatikabatumbayete'Mpempoyantina wanaapesamakinaSelate,mpeapusanakilisusupenepene nayete

21Mpensimanayangoabotakibanamibalimibale,Perez [2170AM]mpeZera,namobuyansamboyaposooyoya mibale

22Mpelikololyayangomibunsamboyakobota mikokisamaki,miyeYosefealobelakinaFalao +23MpeYudaandimakietemosalamoyeasalaki mozalakimabe,mpoalalakielongonabokilonayeya mwasi,mpeamonakiyangolokolakoyinanamisonaye, mpeandimakieteabukakimpeabungakinzela,mpo afungolakielambayamwananaye,mpeabandakikolela mpekobondelalibosoyaNkolonantinayabobukamina ye

24Mpetoyebisakiyenandotoeteelimbisamakimpoete abondelakinamolende,mpeamilelaki,mpeasalakiyango lisusute.

25Mpeazwakibolimbisizambiabalukakiutaolisumulya yempeutaobozangiboyebibwaye,mpoabukakimingi libosolyaNzambewabiso;mpemotonyonsooyoasalaka boye,motonyonsooyoalalielongonabokilonaye,tika batumbayenamotoeteakokakotumbakatinayango,mpo ezalinabosotompebosotolikololyabango,namototika batumbabango

+26MpeotindibanayaYisraeleetebosotoezalatekati nabango,mpomotonyonsooyoalalielongonabokilona yeyamwasitoelongonabokilonayeyamwasiasali bosoto;namototikabatumbamobalioyoalalielongona ye,mpendengemokomwasi,mpeAkozongisankanda mpeetumbuutanaYisalaele

27MpeepaiyaYudatolobakietebanabayebabalebabali balalakielongonayete,mpempoyantinaeyenkonayaye etelemakimpoyankolayamibale,mpeelingakite kolongolamanamisisa.

+28Mponalisosemokoakendakimpealukakietumbu, elingikoloba,engebeneetumbuyaAbalayama,oyo atindakibananayeyamibali,Yudaalukakikotumbayena mɔtɔ.

MOKAPOYA42

1Mpeomobumwayambomwaposoyamisatoyajubile yantukumineinamitanonzalaebandakikoyaomboka [2171AM],mpembulaeboyakikopesamanamabele,mpo etemokoteekweaki

2Mpemabeleekomakiembamba,kasiombokayaEzipito ezalakinabilei,mpoYozefeayanganisakimbotoyamboka namibunsamboyabomengompeabatelakiyango

+3MpeBaezipitobayakiepaiyaYozefeeteapesabango bilei,+mpeafungolakibandakoyakobombabilokoepai mbumayambulayalibosoezalaki,mpeatɛkakiyangoepai yabatoyamokiliyangomponawolo.

4<NzokanzalaezalakimakasinamokiliyaKanana>,mpe YakoboayokakietebileiezalinaEzipito,mpeatindaki bananayezomiyamibalimpobákokelayebileina Ezipito;kasiBenyaminaatindakite,mpe<banazomiya Yakobo>bakomaki<naEzipito>katinabaoyobakendaki (kuna).

5MpeYozefeayebakibango,kasibayebakiyete,mpe alobakiepaiyabangompeatunakibangomituna,mpe alobakiepaiyabango;‘Bozalibanɔngitempeboyeite mponakotalabisikaoyomokiliyangoezalikopusana?

‘Mpeatyakibangonapalwasi

6Mpensimanayangoalongolibangolisusu,mpe akangakiSimeoneyemokompeatindakibandekonaye libwa

+7Mpeatondisakibasakinabangonamasangu,mpe atyakiwolonabangonabasakinabango,mpebayebakite

8Mpeatindakibangobamemalekiwabango,mpo bayebisakiyetatawabangoazalinabomoimpelekiwa bango

9MpebamatakiutaombokayaEzipitompebayakio mbokayaKanana;mpebayebisakitatawabangomanso mayemakwelibango,mpeboniboninkolowamboka alobelakibangonankanda,mpeakangakiSimeonekina bakomemeBenyamina.

10MpeYakoboalobakiete:‘Bobungisingaibananangai! YozefeazalitempeSimeonampeazalite,mpe bokolongolaBenyaminaMabenayoeyeilikolonangai +11‘Mpealobakiete:‘Mwananangaiakokitaelongona yote,nokiteabɛla;mpomamanabangoabotakibana mibalimibale,mpemokoakufi,mpeoyompebokozwa epainangaiSokimbalamosusuazwakifiɛvrɛnanzela, bolingakikokitisabobangenangainamawatiinaliwa’ +12Mpoamonakietembongonabangoezongisamaki epaiyamotonamotonasakinaye,mpemponantina yangoabangakikotindaye.

13Mpenzalaekomakimpeekomakimakasiombokaya Kanana,mpeobikolobinsolongolaseombokayaEzipito, mpomingiyabanabaEzipitobabombimbotoyabango mpoyabileiutantangobamonokiYozefekosangisankona

elongompekotiayangookatiyaebombelompe kobatelakayangompoyamibumyanzala.

14MpebatoyaEzipitobaleisakiyangonambulayaliboso yanzalanabango.

+15Nzokande,ntangoYisraeleamonakietenzalaezali makasimpenzanamokili,mpelobikoezalakite,alobaki nabananayeete:‘Bókendelisusu,bólukabisobileimpo tókufate.’

16Mpebalobakiete:‘Tokokendete;longolasesokileki nabisoakeielongonabiso,bisotokokendete’

17MpeYisalaeleamonakietesokoatindakiyeelongona bangote,bangobansobakokufamponanzala

18MpeRubenealobakiete:‘Pesáyenalobɔkɔnangai, mpesokinazongisiyeepainayote,bomabananangai mibaleyamibalinaesikayamolimonaye’

19Mpealobakinayeete:‘Akokendeelongonayote.’ MpeYudaapusanakimpealobakiete:‘Tindayeelongona ngai,mpesokinazongisiyeepainayote,tikánamemafoti libosonayomikolonyonsoyabomoinangai.’

20Mpeatindakiyeelongonabangoomobumwamibale mwaposoeyeomokolomwayambomwasanza,mpe bayakiombokayaEzipitoelongonabayebanso bakendaki,mpe(bazalakina)makaboomabokomabango, stactempeamandempembumayaterebinthmpemafuta yanzoiyapeto.

21MpebakendakimpebatelemakilibosoyaYozefe,mpe amonakiBenyaminandekomobaliwaye,mpeayebakiye, mpealobakiepaiyabango:Oyondekomobaliwabinoya leki?’Mpebalobakinayeete:‘Ezaliye’Mpealobaki Nkoloazalanangoluepainayo,mwananangai!’ 22Mpeatindakiyeokatiyandakoyayempeabimisaki Simeonaepaiyabangompeasalakielambompoyabango, mpebapesakiyelikaboliyebamemakiomabokoma bango.

+23Mpebalyakilibosonayempeapesakibangonyonso ndambo,+kasieteniyaBenyaminaelekakimbalansambo oyoyabangomoko.

+24Mpebalyakimpebamɛlakimpebatɛlɛmakimpe batikalakielongonabampundanabango

+25MpeYozefeazwakimwangomokooyonanzelana yangoakokikoyekolamakanisinabangosokimakanisiya kimyaelongakikatinabango,mpealobakinakapitaoyo azalakilikolóyandakonaye:‘Tondisabasakinabango nyonsonabilei,mpezongisábangombongonabangona bambɛkinabango,mpekɔpɔnangai,kɔpɔyapalataoyo nazalikomɛlanayango,natyakiyangonasakiyaelenge, mpenatindabangomosika’

MOKAPOYA43

1MpeasalakilokolaYozefeayebisakiye,mpeatondisaki basakinyonsoyabangomponabangonabileimpeatyaki mbongoyabangonabasakiyabango,mpeatyakikɔpɔna sakiyaBenyamina

2Mpenantongoyayambobakendeki,mpeesalemakiete, elongwakiutakuna,Yozefealobakiepaiyakapitawa ndakoyaye:‘Landabango,kimampekangabango, kolobaka:“Mponabolamubozongisingainabobe;oyibi epainangaikopoyapalataoyonkolonangaiazali komela.”Mpezongisaepainangailekinabango,mpe

bózwa(ye)nokinokilibosoetenabimanakitinangaiya kosambisa.’

3Mpeakimakimbangunsimayabangompealobakiepai yabangoengebenenamalobamaye.

+4Mpebalobakiepainayeete:‘Nzambeapekisaete basalinayobásalalikambooyo,mpebáyibanandakoya nkolonayoesalelinyonso,mpembongompeoyo tomonakinabasakinabisombalayaliboso,bisobasaleli nayotomemakiutanamokiliyaKanana

5Bongondengeninitosengelikoyibaesalelinyonso?Tala awabisompebasakinabisotozalikoluka,mpeesika nyonsooyookokutakɔpɔnasakiyamotonyonsokatina biso,tikaabomaye,mpebisompempundanabiso tokosalelankolonayo’

6Mpealobakiepaiyabango:‘Bongote,motooyo nakokutaelongonaye,kakayendenakozwalokolamosali, mpebokozonganakimianandakonabino’

7Mpentangoazalakikolukalukanakatiyabambɛkina bango,kobandanaoyoyalibosompekosukisanaoyoya nsuka,ezwamakinasakiyaBenyamina

8Mpebapasolakibilambanabango,mpebatiakimikumba yampundanabango,mpebazongakioengumbampe bayakiondakoyaYozefe,mpebangobansobagumbamaki nabilonginabangonamabelelibosolyaye

9MpeYozefealobakinabangoete:‘Bosalimabe.’Mpe balobakiete:‘Tokolobaninimpendengeninitokomibatela? Nkolowabisoamonibobukamibwabasalibaye;tala tozalibasalibankolowabiso,mpebampundababiso lokola

10‘MpeYozefealobakinabango:‘Ngaimpenabangaka Nkolo;mponabino,bókendenabandakonabinompetika ndekonabinoazalamosalinangai,mpobosalimabe Boyebiteetemotoasepelakanakɔpɔnayelokolangaina kɔpɔoyo?Mpeatakobongoboyibiyangoepainangai.’

11MpeYudaalobakiete:‘Eenkolonangai,tikamosaleli nayo,nabondeliyo,alobakalilobamokonalitoiyankolo nangaibandekomibaleoyomamayamosalelinayo abotelakitatanabiso:mokoakendakimpeabungi,mpe azwamakite,mpeyemokoatikalinamamanaye,mpe mosalelinayotatanabisoalingakaye,mpebomoinaye mpeekangaminabomoiyaoyo(mwanamobali)

12Mpeekosalema,ntangotokokendeepaiyamosaliwayo tatawabiso,mpemwanamobaliazalielongonabisote, akokufa,mpetokokitisatatawabisonamawaoliwa

13Sikawa,tikángai,mosalelinayo,nafandanaesikaya mwanamobalilokolamoomboepaiyankolonangai,mpe tikámwanamobaliakendeelongonabandekonaye,mpo nakómakimobatelimponayenalobɔkɔyamosalelinayo tatanabiso,mpesokinazongisakiyete,mosalelinayo akoyokafotiepaiyatatanabisolibela’

14MpeYozefeamonokietebangobansobayokanakina bolamumokonamosusu,mpeakokakitekomipekisa,mpe ayebisakibangoeteazalakiYosefe

15MpeasololakinabangonamonokoyaLiebelempe akweyakinankingonabangompealelaki

16KasibayebakiyetempebabandakikolelaMpealobaki nabangoete:‘Bólelangaite,kasibómematatanangai epainangai;mpebomonieteezalimonokomwangai mozalikolobampemisomyandekomobaliwangai Benyaminamimoni.

17Mpotalaeyeezalimobumwamibalemwanzala,mpe ezalinainomibumitanokozangakobukatombumaya nzetetokotimola

18Bokitanokinokibinopebandakonabino,pobókufate nanzelayanzala,pebóyokamawatempoyabozwina bino,mpoNkoloatindakingailibosonabinomponakotia makambonamolongoetebatomingibakokakozalana bomoi.

19Mpeyebisatatawangaietenazalinainonabomoi,mpe bino,tala,bomonieteNkoloasalingailokolatatamoko epaiyaFalo,mpemokonzilikololyandakoyayempe likololyambokamobimbayaEzipito

20Mpeyebisatatanangainkembonangainyonso,mpe bozwimpenkembonyonsooyoNkoloapesingai’

21MpenaetindayamonokoyaFaraoapesakibango makalompebileimponanzela,mpeapesakibangonyonso bilambayalangindengenandengempepalata

+22Mpeatindakitatanabangobilambampepalatampe mpundazomioyoememakimbuma,mpeatindakibango bákende

23MpebamatakimpebayebisakitatawabangoeteYozefe azalakinabomoi,mpeazalakikomekambumanabikolo nyonsoyamabele,mpeeteazalakimokonziyamokili mobimbayaEzipito

24Mpetatawabangoandimakiyangote,mpoazalaki kobulungananamakanisimaye;kasintangoamonaki makalooyoYozefeatindaki,bomoiyaelimonaye esekwisamaki,mpealobakiete:‘Ekokimponangaisoki Yozefeazalinabomoi;Nakokitampenakomonayeliboso nakufa’

MOKAPOYA44

+1MpeYisraeleabandakimobembonayelongwana Haranelongwanandakonayenasanzayasikayasanza yamisato,mpeakendakinanzelayaLibuluyaNdai,mpe apesakiNzambeyatatanayeYisakambekanamokoloya nsamboyasanzaoyo

2MpeYakoboakanisakindɔtɔoyoamonakinaBetele, mpeabangakikokitanaEzipito.

3Mpentangoazalakikokanisakotindalilobaepaiya Yozefempoyakoyaepainaye,mpeeteakokitate, atikalakikunamikolonsambo,sokombalamosusuakokaki komonaemonaneliyokosokiakotikalatoakita

4Mpeasalakifetiyakobukambumayayambonambuma yakala,mponamokilimobimbayaKananaezalakina lobokomokoteyamboto[namboka],mponzalaezalaki likoloyabanyamanyonsompebangɔmbɛmpebandɛkɛ, mpelisusulikoloyabato

5MpeomokolomwazominamotobaNkoloabimelakiye, mpealobakinaye:‘Yakobo,Yakobo’;mpealobakiete, ‘Ngaioyo.’MpeAlobakiepainaye:‘NazaliNzambeya batatanayo,NzambeyaAbalayamampeYisaka;kobanga tekokitaoEzipito,mponakosalakunaekoloenene nakokitaelongonayo,mpenakomemayolikolo(lisusu), mpeombokaeyeokokundama,mpeYozefeakotia mabokomayelikololyamisonayo.

6Kobangate;kitanaEzipito’ +7Mpebananayeyamibalibatɛlɛmaki,mpebananaye yamibali,mpebatyakitatanabangompebilokonabango likolóyamakalo

+8MpeYisraeleatɛlɛmakinaLibuluyaNdainamokolo yazominamotobayasanzayamisatooyo,mpeakendaki namokiliyaEzipito

+9MpeYisraeleatindakiYudalibosonayeepaiya mwananayeYozefemponakotalaMokiliyaGoshene, mpoYozefeayebisakibandekonayeetebáyakofanda kunampobázalapenenaye

10Mpeeyeezalaki(mokili)yamalamukolekaombokaya Ezipito,mpepenepenenaye,mpoyabanso(yabango) mpelisusumpoyabibwele

+11MpeoyoezalibankomboyabanayaYakobooyo bakendakinaEzipitoelongonaYakobotatanabango 12Rubene,MwanayalibosoyaYisraele;+mpeoyoezali bankomboyabananayeyamibaliEnoka,mpePalu,mpe HezelonempeKarmi-mitano

13Simeonanábananayeyamibali;mpeoyoezali bankomboyabananaye:Yemuele,naYamine,naOhade, naYakine,naSohare,naSaulo,mwanayamwasi Mosefate-sambo.

14Levinábananayeyamibali;mpeoyoezalibankombo yabananayeyamibali:Gershone,naKohate,mpe Merari-minei.

15Yudanábananayeyamibali;mpeoyoezalibankombo yabananayeyamibali:Sela,mpePereze,mpeZera-minei

16Yisakarenábananayeyamibali;mpeoyoezali bankomboyabananaye:Tola,naPhua,naYasube,na Shimilone-mitano

17Zebulonenábananayeyamibali;mpeoyoezali bankomboyabanabaye:Serede,mpeElone,mpe Yahleele-minei

18MpeoyoezalibanamibaliyaYakobompebanana bangoyamibalioyoLeaabotakiepaiyaYakobona Mesopotamia,motoba,mpendekonabangomokoya mwasi,DinampemilimonyonsoyabanayaLea,mpe bananabangoyamibali,oyobakendakielongonaYakobo tatanabangonaEzipito,bazalakintukumibalenalibwa, mpeYakobotatanabangoazalakielongonabango, bazalakintukumisato

19MpebanamibaliyaZilipa,mosaliyaLea,mwasiya Yakobo,oyoabotakinaYakoboGadenáAshure.

+20Mpeoyoezalibankomboyabananabangoyamibali oyobakendakielongonayenaEzipitoBanabaGade: Zifione,Hagi,Suni,Ezebone,<mpeEri>,mpeAreli,mpe Arodi-mwambe

21MpebanabaAshere:Imina,naYishiva,<mpeYishivi>, naBeria,mpeSera,ndekonabangomokoyamwasi motoba

+22Milimonyonsoezalakizominaminei,mpeoyo nyonsoyaLeaezalakintukumineinaminei

+23MpebanayaRashele,mwasiyaYakobo:Yozefená Benyamina

+24MpeYozefeabotamakinaEzipitolibosoetetatana yeayanaEzipito,baoyoAsenate,mwanamwasiya nganga-nzambePotifareyaHeliopoleabotelakiye:Manase mpeEfraime-misato

25MpebanayaBenyamina:Bela,Bekere,Ashbele,Gera, Naamane,Ehi,Roshe,Mupime,Hupime,Arde-11.

26MpemilimonyonsoyaRasheleezalakizominaminei

+27MpebanayaBila,mosaliyaRashele,mwasiya Yakobo,oyoabotakinaYakobo,bazalakiDanináNaftali.

+28Mpeoyoezalibankomboyabananabangoyamibali oyobakendakielongonabangonaEzipito.Mpebanaba DanebazalakiHushime,Samona,mpeAsudimpe‘Ijaka, mpeSalomon-motoba.

+29MpebakufakinambulaoyobakɔtakinaEzipito,mpe DaniHushimeatikalakiyemoko

+30MpeoyoezalibankomboyabanayaNaftaliYahziele, +GunináYezere,Shalume,mpe‘Iv.

+31Mpe‘Iv,oyoabotamakinsimayabambulayanzala, akufakinaEzipito

32MpemilimonyonsoyaRasheleezalakintukumibalena motoba

+33MpemilimonyonsoyaYakobooyoekɔtakina EzipitoezalakimilimontukunsamboOyoezalibananaye mpebananaye,bangonyonsontukunsambo,kasimitano bakufakinaEzipitolibosoyaYozefe,mpebabotakibanate.

+34MpenamokiliyaKananabanamibalimibaleya Yudabakufaki,ErenáOnane,mpebabotakibanate,+ mpebanayaYisraelebakundakibaoyobakufaki,mpe batángamakinakatiyabikólontukunsamboyabapakano

MOKAPOYA45

1MpeYisalaeleakendakiombokayaEzipito,ombokaya Goshene,nasanzayasikayamokoloyaminei[2172AM]. sanza,nambulayamibaleyaposoyamisatoyajubileya ntukumineinamitano

2MpeYozefeakendakikokutananatatawayeYakobo,o mbokayaGoshene,mpeakweyakinankingoyatatawaye mpealelaki

3MpeYisalaelealobakinaYozefeete:‘Sikoyotikangai nakufautanamoniyo,mpesikawatikaeteNkoloNzambe yaYisalaeleapambolamaNzambeyaAbalayamampe NzambeyaYisakaoyoaboyitemawanaYempengoluna YeepaiyamosalelinaYeYakobo

4Ekokimponangaietenamonáelonginayontango nazalinainonabomoi;iyo,soloezaliemonanelieye namonokioBeteleNkoloNzambenangaiapambolama libelanalibela,mpenkombonaYeapambolama’ 5MpeYozefempebandekobayebaliakilimpalibosolya tatawabangompebamelakivinyo,mpeYakoboasepelaki naesengomonenempenzampoeteamonakiYozefekolia elongonabandekobayempekomelalibosonaye,mpe apambolakiMozalisiwabilokobinsooyoabatelakiye, mpeabatelakimponayebanabayezominamibale +6MpeYozefeapesakitatanayempenabandekonaye lokolalikabolotomoyakofandanamokiliyaGoshene mpenaRamesempenaetúkámobimbayazingazinga,oyo ayangelakilibosoyaFaraoMpeYisraelenábanabaye bafandakinamokiliyaGoshene,etenielekimalamuya mokiliyaEzipitompeYisraeleezalakinambulankama mokonantukumisatontangoakomakinaEzipito.

7MpeYosefealeisakitatawayempebandekobayempe lisusubilokobyabangonamampalokolaekokakibango mpoyamibunsamboyanzala

+8MpemokiliyaEzipitoezwakimpasimponanzala, mpeYozefeazwakimokilimobimbayaEzipitompona Faraomponabilei,mpeazwakibatompebibwelena bangompebilokonyonsomponaFarao

9Mpemibumyanzalamikokisami,mpeYozefeapesaki batoombokambotompebileietebakokakolona(mokili)

omobumwamwambe,mpoebaleetondisakimboka mobimbayaEzipito.

10Mponamibunsamboyanzalaetondaki(te)mpe esopakimaibobelebisikamokenalibongoyaebale,kasi sikawaetondakimpeBaezipitobalonakimabele,mpe ebotakimasanguminginamobuwana

11Mpeeyeezalakimobumwayambomwa[2178AM] posoyamineiyajubileyantukumineinamitano.

12MpeYozefeakamatakinambumayambumandambo yamitanomponamokonzimpeatikakibitenimineimpo nabangomponabileimpemponamboto,mpeYozefe akómisakiyangomolulumponamokiliyaEzipitokino lelo.

13MpeYisalaeleafandakiombokayaEzipitomibuzomi nansambo,mpemikoloinsomiyeazalakinabomoi mizalakibayubilemisato,mibunkamamokonantuku mineinansambo,mpeakufakiomobumwaminei[2188 AM]mwaposoyamitanoyajubileyantukumineina mitano.

14MpeYisalaeleapambolakibanabayeyamboyakokufa mpeayebisakibangomansomakoyelabangoombokaya Ezipito;mpeayebisakibangoniniekoyelabangoomikolo myansuka,mpeapambolakibangompeapesakinaYozefe bitenibibaleomboka

15Mpealalakielongonabatatabaye,mpeakundamakio katiyalibuluyamibaleombokayaKanana,penepenena Abalayamatatawayeolilitaeyeatimolakimponaye mokookatiyalibulumibaleombokayaHebrone.

+16MpeapesakiLevimwananayemikandanaye nyonsompemikandayabankɔkɔnayempoabatelayango mpeazongisayangosikamponabananayetiilelo.

MOKAPOYA46

1MpeesalemakieteesilisakiYakoboakufakibanaba YisalaelebakomakiombokayaEzipito,mpebakomaki ekoloenene,mpebazalakinamotemamokoomotema, boyendekomobaliwanaalingakindekomobalimpemoto namotoasalisakindekomobaliwaye,mpebakolakimingi mpebakolakimingimpenza,baposozomi[2242AM]ya mibu,mikolonyonsoyabomoiyaYosefe

2MpeezalakinaSatanatetobobemokotemikoloinso myabomoibwaYosefemiyeazalakinabomoinsimaya tatawayeYakobo,mpoBaezipitobansobakumisakibana baYisalaelemikoloinsomyabomoibwaYosefe

3MpeYozefeakufakikozalakanamibunkamamokona zomi;afandakimibuzominansambonamokiliyaKanana, mpemibuzomiazalakimosaleli,mpemibumisatona boloko,mpemibuntukumwambeazalakinanseya mokonzi,koyangelamokilimobimbayaEzipito

4Mpeakufakimpebandekobayebansompenkolaena mobimba.

5MpeatindakibanabaYisalaeleyamboyakokufaete bamemamikuwayayeelongonabangontangobakobima utaombokayaEzipito

+6Mpealapindaimponamikuwanaye,mpoayebakiete Baezipitobakobimisalisusutempebakokundayena mokiliyaKanana,mpambateMakamaron,mokonziya Kanana,ntangoazalakikofandanamokiliyaAsulia, abundakinalobwakuelongonamokonziyaEzipitompe

abomakiyekuna,mpealandakiBaezipitotiinabaporteya ‘Ermone.

7Kasiakokakikokotate,mpoetemosusu,mokonziya sika,akomakimokonziyaEzipito,mpeazalakinamakasi kolekaye,mpeazongakinamokiliyaKanana,mpe baporteyaEzipitoekangamaki,mpemokoteabimakimpe mokoteayakinaEzipito

8MpeYozefeakufakiojubileyantukumineinamotoba, oposoyamotoba,omobumwamibale,mpebakundakiye ombokayaEzipito,mpe[2242AM]bandekobayebanso bakufakinsimanaye

9MpemokonziwaEzipitoabimakinaetumbanamokonzi waKanana[2263AM]najubileyantukumineinansambo, naposoyamibalenamobuyamibale,mpebanaya YisalaelebabimisakimikuwanyonsoyabanayaYakobo longolasemikuwayaYosefe,mpebakundakiyangona elanganakatiyalibuluyamibalenangomba

10Mpemingi(nabango)bazongakioEzipito,kasimwa ndambonabangobatikalakinabangombayaHebrone, mpeAmlamatatanayoatikalakielongonabango 11MpemokonziyaKananaalongakimokonziyaEzipito, mpeakangakibaporteyaEzipito.

+12Mpeazwakimayelemabemponakobundisabanaya Yisraelemponakotungisabangompealobakinabatoya Ezipitoete:‘TalábatoyabanayaYisalaelebakómimingi mpebakómimingikolekabiso

13Yakampetosalanamayelenabangoyamboyakokoma mingi,mpetikatonyokolabangonabowumbuyambo etumbaeyalikololyabisompeyambobangompebabunda nabiso;sokitebakosangananabangunanabisompe bakolongolabangonamokilinabiso,mpomitemampe bilonginabangoezaliepaiyamokiliyaKanana’ 14Mpeatiakilikololyabangobakambiyamisalampoya konyokolabangonabowumbu;mpebatongakibingumba byamakasimpoyaFalao,Pitome,mpeRaamsempe batongakibifelobinsompemabatelimansomaye makweyakiobingumbabyaEzipito.

15Mpebasalakibangokosalelanabokasi,mpemingi kolekabasalakibangomabe,mingimingibakomakimpe bakobakisama.

+16MpebatoyaEzipitobazalakikotyolabanaya Yisraele

MOKAPOYA47

“oyoezalakintangoyabolɔzilikolónabanayaYisraele 2MpeFarao,mokonziwaEzipito,abimisakietindaetali bangoetebabwakabanababangobansobamibalibaye babotamakioebale

+3Mpebabwakakiyangonaboumeliyasanzansambotii mokolooyoobotamaki

4Mpemamanayoabombakiyosanzamisato,mpe bayebisakiyeMpeasalelakisandukumponayo,mpe azipakiyangonalibungutulumpenaasphalte,mpeatyaki yangonadraponalibongoyaebale,mpeatyakiyonakati nayangomikolonsambo,mpemamanayoayakinabutu mpeamɛlakiyomabɛlɛ,mpenamoiMiriame,ndekonayo yamwasi,abatelakiyonabandɛkɛ

5MpeomikolomiyeTamute,mwanamwasiwaFalao, ayakikosukolaoebale,mpeayokakimongongomwayo

koganga,mpeayebisakibanabasibayebabimisayo,mpe bamemakiyoepaiyaye.

6Mpeabimisakiyonamasuwa,mpeayokelakiyomawa

7Mpendekonayoyamwasialobakinayeete: ‘NakokendekobengayomokoyabasiyaBaebelempona komɛlisamwanaoyomabɛlɛmpekomɛlisamwanaoyo mabɛlɛmponayo?”

8Mpealobaki<epainaye>:'Kende.'Mpeakendakimpe abengakimamanayoYokebede,mpeapesakilifutinaye, mpealekisakiyomabɛlɛ

9Mpensima,ntangookolaki,bamemakiyoepaiyamwana mwasiwaFalao,mpeokomakimwanawaye,mpe Amlamatatawayoateyakiyobokomi,mpensimaya kosilisaposomisatobamemakiyookatiyalopangoya bokonzi

10Mpeozalakibaposomisatoyamibuolopangokino ntango[2351-]ntangoobimakiutanalopangoyabokonzi mpeomonakiMoezipitomokokobetamoninganayooyo azalaki[2372AM]yabanayaYisalaele,mpeobomakiye mpeobombakiyenazelo

+11Mpenamokoloyamibale,yompebanamibaleya Yisraelebazalakikowelana,mpeolobakinamotooyo azalakikosalamabeete:‘Mponaniniozalikobɛtandeko nayo?’

12Mpeasilikakimpeasilikaki,mpealobakiete:‘Nani akómisiyomokonzimpemosambisilikolónabiso? OkanisieteokobomangaindengeobomakiMoezipito lobi?'Mpeobangakimpeokimakimpoyamalobamaye.

MOKAPOYA48

1Mpeomobumwamotobamwaposoyamisatoyayubile yantukumineinalibwaolongwakimpeofandaki<na [2372AM]mbokayaMidian>,baposomitanonamobu mokoMpeozongakinaEzipitonapɔsɔyamibalena mbulayamibalenaYubileyantukumitano

2MpeyomokooyebininiYealobakinayona[2410AM] NgombaSinai,mpeninimokonziMastêmâalingakikosala nayontangoozalakikozonganaEzipito<nanzelantango okutanakinayenaesikayakolala>.

+3Alukakinanguyanayenyonsotekobomayompe kobikisaBaezipitonalobɔkɔnayontangoamonakiete otindamakimponakosambisampekozongisamabena Baezipito?

4Mpenabikisakiyoolobokolaye,mpeosalakibilembo mpemakamwisimayeotindamakimpoyakosalaoEzipito naFalo,mpenandakoyayemobimba,mpenabasalibaye mpebatobaye.

+5MpeNkoloabomisakibangomabemonenempoya Yisalaele,mpeabetakibangonanzelaya(malɔziya) makilampeyabagrenouilles,nsɛlɛlɛmpensɛlɛlɛyambwa, mpebitumbuyamabeoyoezalakikobimanamabulu;mpe bibwelenabangonaliwa;mpenamabangayamabangaya mabanga,nayangoabebisakinyonsooyoekolakimpona bango;mpenamayoyomazalakikolyabitikabiyebitikaki nambulayamabanga,mpenamolili;mpe<naliwa>ya banayalibosoyabatompeyabanyama,mpenabikekona bangonyonsoNkoloazongisakimabempeatumbaki bangonamɔtɔ

6Mpenyonsoetindamakinalobokolayo,eteosakola (makambomaye)yambomasalama,mpeolobakina

mokonziwaEzipitolibosolyabasalibayebansompe libosolyabatobaye.

7Mpenyonsoesalemakiengebenenamalobamayo; bikatelizomiyaminenempeyansomoeyakinamokiliya Ezipitoeteokokakozongisamabenayangompona Yisalaele

8MpeNkoloasalakinyonsompoyaYisalaele,mpe engebenenaboyokaninaYe,boyeatikakielongona Abalayamaeteakozongisamabenabangolokola bamemakibangonamakasinabowumbu

+9MpemokonziMastêmâatɛlɛmakilibosonayo,mpe alukakikobwakayonamabɔkɔyaFarao,mpeasalisaki banganga-nkisiyaEzipito.

10Mpebatelemakimpebasalakilibosolyayomabeya solotopesakibangonzelayakosala,kasibankisitopesaki nzelateesalamanamabokomabango.

11MpeNkoloabetelakibangonabampotayamabe,mpe bakokakitekotelema,mpotobebisakibangoetebakokaki tekosalaelembomokote.

12Mpeatakobilembobinso(oyo)mpemakamwisi mokonziMastêmâayokakinsonitempoeteazwakimpiko mpeagangakiepaiyaBaezipitomponakolandayoelongo nanguyanyonsoyaBaezipito,namakalonabango,mpe nabampundanabango,mpeelongonamampingamanso mabatobaEzipito.

+13MpenatɛlɛmakikatinaBaezipitompeYisraele,mpe tobikisakiYisraelenalobɔkɔnaye,+mpenalobɔkɔya batonaye,+mpeNkoloamemakibangonakatikatiya mbulokolandemabeleekauki

14Mpemabotamansomayeamemakimpoyakolanda Yisalaele,NkoloNzambewabisoabwakakibangoo katikatiyambu,obozindobwalibulumozindoonseya banabaYisalaele,kutulokolabatobaEzipitobabwakaki banababangooebaleYeazongisakimabenabato 1000000yabango,mpebatonkotomokoyamakasimpe yamakasibabebisamakinantinayamwanamokoya komelayabanababatobayobayebabwakakioebale.

+15Mpenamokoloyazominamineimpenamokoloya zominamitanompenamokoloyazominamotobampena mokoloyazominansambompenamokoloyazomina mwambemokonziMastêmâakangamakimpeakangamaki nsimayabanayaYisalaelempoeteafundabangote 16Mpeomokolomwazominalibwatotikibangoete bakokakosungaBaezipitompekolandabanayaYisalaele +17Mpeayeisakimitemamyabangomakasimpe akómisakibangomotómakasi,mpemayeleyango ekanamakinaNkoloNzambenabisoeteakokakobɛta Baezipitompekobwakabangoombu.

+18Mpenamokoloyazominamineitokangakiyempo eteafundabanayaYisalaeletenamokolooyobasɛngaki Baezipitobambɛkimpebilamba,bambɛkiyapalata,mpe bambɛkiyawolo,mpebambɛkiyamotako,mpona kobɔtɔlaBaezipitonaesikayabowumbuoyobatindaki bangonamakasimponakosalela

19MpetokambakibanabaYisalaeleutanaEzipito mabokompambate

MOKAPOYA49

1BomikundolamobekomoyeNkoloatindakiyonantina yaElekeli,eteokosepelayangonaelekonayangona

mokoloyazominamineiyasanzayayambo,eteoboma yangoyamboyampokwaekoma,mpeetebalyayangona butunampokwayazominamitanoutantangoyakolalaya moi.

2Mponabutueye-ebandeliyafetimpeebandeliya esengo-bozalakikoliaElekelinaEzipito,ntangonguya nyonsoyaMastêmâetikalakimponakobomabananyonso yalibosonamokiliyaEzipito,bandanamwanayaliboso yaFaraotiinamwanayalibosoyamosali-mwasioyo akangaminamolinga,mpetiinabangɔmbɛ

3MpeeyeezalielemboeyeNkoloapesakibango:Okati yandakoinsolikololyalipanzalyayangobamonoki makilamwamwanawampatewamobumwayambo,o katiyandako(yango)basengelitekokotampoyakoboma, kasibasengelikoleka(yango),etebaoyobansobabikisama bayebazalakinandakompoeteelemboyamakilaezalaki likoloyabitapenayango

4MpenguyayaNkoloesalakinyonsoengebenenaNkolo atindakibango,mpebalekakipembeniyabanabansoba Yisalaele,mpebolɔzieyakilikololyabangotempoya kobebisautaonteiyabangomolimoyokosokoyabibwele, toyamoto,toyambwa.

+5MpebolɔziyangoezalakimakasimpenzanaEzipito, mpeezalakinandakomokotenaEzipitoepaimotomoko akufakite,mpekolelampekolela.

+6MpeYisalaelemobimbaazalakikolyamosuniya mwana-mpateyaelekeli,mpekomɛlavinyo,mpebazalaki kokumisa,mpekopambola,mpekopesamatondiepaiya NkoloNzambeyabatatanabango,mpebazalakipeneya kobimananseyaekanganeliyaEzipito,mpeutana bowumbuyamabe.

7Mpebomikundolayolelomikolominsoyabomoibwa yo,mpekotosayangoutamobunamobumikoloinsoya bomoibwayo,mbalamokonamobu,omokolomwa yango,engebenenamobekomwayangomanso,mpe ozongelakate(yango)mokolonamokolo,toutasanzana sanza.

8Mpoezalimakulimokoyaseko,mpeeyemamina bitandayalolaetalibanabansobaYisalaeleetebakotosa yangombulanambulanamokolonayangombalamoko nambula,nankolayabangonyonso;mpendeloyamikolo ezalite,mpoeyeepesamelilibela +9Mpemotooyoazalinambindote,mpeayeitempona kotosayangonalibakuyamokolonayango,+mpona komemalikabooyoendimamilibosoyaNkolo,+mpempo nakolyampekomɛlalibosoyaNkolonamokoloyafɛtina yango,motoyangooyoazalipɛtompepenepenenalobɔkɔ akokatama:mpoapesakilikaboyaNkolotenaelekona yangooyoetyami,akozwangambonayemoko

+10TikábanayaYisraelebáyakokumisaElekelina mokoloyangonganayangooyoetyami,namokoloya zominamineiyasanzayaliboso,katinampokwa, kobandanandamboyamisatoyamokolotiinandamboya misatoyabutu,mpambatebitenimibaleyamokolo epesaminapole,mpendamboyamisatonampokwa 11OyoezalioyoNkoloatindakiyoeteotosayangokatiya mpokwa.

+12Mpeepesaminzelateyakobomayangonaeleko mokoboyeyapole,kasinaelekooyoezalindelona mpokwa,mpetikabangobályayangonantangoya mpokwa,tiinandamboyamisatoyabutu,mpeeloko

nyonsooyoetikalinamosuninayangonyonsobandana ndamboyamisatoyabutumpeliboso,batumbayangona mɔtɔ

+13Mpebakotumbayangonamaite,mpebakolyayango nambindote,kasibakotumbayangonamɔtɔ:bakolya yangonamolende,motónayangonakatinayangompe makolonayangobakotumbayangonamɔtɔ,mpe bakobukaatamokuwanayangote.mponabanaya Yisraelemokuwamokoteekobukana

+14MponayangoNkoloatindakibanayaYisraelebátosa Elekelinamokoloyantangonayangooyoetyami,mpe bakobukamokuwanayangote;mpoezalimokolomwa elambo,mpemokolomopesamimitindo,mpeekokikozala tekolekamokolonamokolo,mpesanzanasanza,kasina mokoloyafetinayangotikaeteekumisama

15MpeotindibanabaYisraelebasalaelekeliomikolo myabangomanso,mobumobu,mbalamokonamobuo mokolomwantangoyayangoetiamaki,mpeekoyampoya bokundolilibuluesepelisakalibosolyaNkolo,mpebolɔzi mokoteekoyalikololyabangompoyakobomatokobeta omobumonamoyebakosepelaelekelinaelekonayango namakambomansoengebenenaetindanaYe.

+16Mpebakolyayangotenalibándáyaesikamosantuya Yehova,kasilibosoyaesikamosantuyaYehova,mpebato nyonsoyalisangáyaYisraelebakosepelayangonaeleko nayangooyoetyami

+17Mpemotonyonsooyoayeinamokolonayango akolyayangonaesikamosantuyaNzambenabinoliboso yaNkolobandanamibuntukumibalempekoleka;mpo boyeekomamimpeebongisamietebalyayangooesika esantuyaNkolo.

18MpentangobanayaYisraelebakoyaombokaeye bakozwa,ombokayaKanana,mpebakotelemisahemaya Nkolookatikatiyambokanamokoyamabotanabango kinoesikamosantuyaNkoloekotongamanamboka,tika bayampebasalafetiyaElekelinakatikatiyahemaya Nkolo,mpetikababomayangolibosoyaNkolombulana mbula

19MpeomikoloekotongamandakonankomboyaNkolo ombokayalibulalyabango,bakokendekunampe bakobomaElekelinampokwa,nakolalayamoi,na ndamboyamisatoyamokolo

+20Mpebakopesamakilanayangonaekukeyaetumbelo, mpebakotyamafutanayangonamɔtɔoyoezalilikolóya etumbelo,mpebakolyamosuninayangoetumbamina mɔtɔnalopangoyandakooyoesantisaminankomboya Nkolo

+21MpebakokitekosalaElekelinabingumbanabango, tonaesikamokotelongolaselibosoyahemayaNkolo,to libosoyandakonaYewapinkombonaYeefandaki;mpe bakobunganzelateutanaNkolo

22Mpesalayo,Mose,tindabanabaYisalaelebatosa makulimaElekeli,lokolaetindamakiepaiyayo;osakola epaiyabangombulanambulampemokolomwamikolo myayango,mpeelamboyamampaezangilevire,etebalya limpaezangileviremikolonsambo,(mpe)etebasengeli kokumisafetiyayango,mpeetebamemelikabomokolona mokolonamikolonsambowanayaesengolibosoya NkolonaetumbeloyaNzambenayo

+23Mpobozalakikosalafɛtioyonalombanguntango bolongwakinaEzipitotiintangobokɔtakinaesobeya Shure;mponalibongoyambubosilisakiyango

MOKAPOYA50

1Mpensimayamobekomoyenayebisakiyomikoloya BasabatanaesobeyaSin[ai],oyoezalikatinaElimempe Sinai

+2Mpenayebisakiyobasabatayamokilioyoezalina NgombaSinai,+mpenayebisakiyobambulayaYubilena basabatayabambula:+kasinayebisakiyombulanayango tetiiokokɔtanamokilioyobokozalanayango.

3Mpembokalokolaekobatelabasabatamyayangontango bakofandalikololyayango,mpebakoyebamobumwa jubile.

4Yangowananabongisimponayobaposoyambulampe mibumpebayubile:ezalinabayubilentukumineinalibwa utamikoloyaAdamakinolelo,[2410AM]mpeposo mokonamibumibale:mpeezalinainomibuntukuminei ekoya(lit‘mosika’)mponakoyekolamibeko[2450AM] yaNkolo,kinobakolekaYordaninamokiliyaKanana, kokatisaYordaninawɛsti

+5Mpebayubileekoleka,kinoYisalaeleekopetolamauta nambebainsoyapite,mpebosoto,mpebosoto,mpe lisumu,mpelibunga,mpeakofandanaelikiaomboka mobimba,mpeekozalalisusuSatanatomotomabemoko te,mpembokaekozalapetoutantangowanamponalibela.

6MpetalaetindaetaliBabata-nakomi(yango)mpoyayompemasambisimansomamibekomyayango

7Okosalamosalamikolomotoba,kasinamokoloya nsamboezaliSabatayaNkoloNzambenayoNayango bokosalamosalamokote,binompebananabinoyamibali, mpebasalinabinoyamibalimpebasalinabinoyabasi, mpebangɔmbɛnabinonyonsompemopayaoyoazali elongonabino

+8Mpemotooyoakosalamosalanyonsolikolónayango akokufa:motonyonsooyoazalikotyolamokoloyango, motonyonsooyoalalinamwasinaye,tooyoalobiete akosalalikambomokolikolónayango,+eteakobanda mobembonayangomponakosombatokotɛka:mpemoto nyonsooyoakobendamailikolónayangooyo amibongisakimponayemokotenamokoloyamotoba, mpemotonyonsooyoakokamatamokumbamokompona kobimisayangonahemanayetonaoyoyayendako ekokufa.

+9BokosalamosalaatamoketenamokoloyaSabata longolakakaoyobomibongisakimponabinonamokolo yamotoba,+mponakolya,mpekomɛla,mpekopema, mpekobatelaSabatanamosalanyonsoyamokoloyango, mpemponakopambolaYehovaNzambenabino,oyo apesibinomokoloyafɛtimpemokolomosantu:mpe mokolomokoyabokonziyabulɛɛmponaYisraele mobimbaezalilelonakatiyamikolonabangompona libela

+10MpoeneneezalilokumuoyoNkoloapesina Yisalaeleetebályampebámɛlampebátondanamokolo oyoyafɛti,mpebápemalikolónayangonamosalanyonso oyoezaliyamosalayabanayabatolongolasekotumba mpakayamalasimpekomemamakabompembekaliboso yaNkolomponamikolompemponaBabata

11MosalaoyokakamokosalemanamikoloyaSabatana esikamosantuyaNkoloNzambenabino;etebakoka komikangampoyaYisalaelenambekantangoinso mokolonamokolompoyabokundolibosepelimalamu libosolyaNkolo,mpeeteAkokakoyambabangontango insomokolonamokoloengebenelokolaotindamaki 12Mpemotonyonsooyoasalimosalamokonayango,to akeimobembo,toazalikosalabilanga(yaye),ezalana ndakonayetoesikamosusu,mpeoyoazalikopelisamɔtɔ, tokomatananyamanyonso,tooyoazalikotambolana masuwanambu,mpeoyoabɛtitoabomielokomoko,to abominyamatondɛkɛ,tooyoakokanganyamatondɛkɛto mbisi,tooyoazalikokilabileitoasalietumbaBasabata:1. 13MotooyoasalimokoyamakambomayenaSabata akokufa,boyebanayaYisalaelebakotosaBabataengebene namitindoetaliBabatayamboka,lokolaekomamina bitanda,mayeYeapesakiomabokomangaietenakokoma libandampoyayomibekomyabileko,mpebileko engebenenabokabolimikolobwabango.Nayango,lisolo yabokaboliyamikoloesili

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook