Mpe amelaki vinyo, mpe alangwaki; mpe azipamaki na kati ya hema na ye. Mpe Noa alamuki na vinyo na ye, mpe ayebaki nini mwana na ye ya leki asali ye. Ebandeli 9:21,24 Mpe Lota abimaki na Soare, mpe afandaki na ngomba, mpe bana na ye mibale ya basi elongo na ye; mpo azalaki kobanga kofanda na Soare: mpe afandaki na libulu, ye ná bana na ye mibale ya basi. Mpe mwana ya liboso alobaki na leki ete: Tata na biso akómi mobange, mpe azali na moto moko te na mabele oyo akokɔta epai na biso na ndenge ya mokili mobimba: Yaka, tómɛla tata na biso vinyo, mpe tokolala na ye ye, ete tokoka kobatela momboto ya tata wa biso. Mpe bameli tata na bango vinyo na butu wana, mpe mwana ya liboso akɔtaki mpe alali epai ya tata na ye; mpe asosolaki te ntango alali, to ntango atɛlɛmaki. Mpe esalemaki ete na mokolo oyo elandaki, mwana ya liboso alobaki na leki ete: “Talá, nalalaki lobi na butu elongo na tata na ngai. mpe yo okota, mpe lala elongo na ye, ete tokoka kobatela nkona ya tata wa biso. Mpe bameli tata na bango vinyo na butu wana mpe: mpe leki atɛlɛmaki mpe alali elongo na ye; mpe asosolaki te ntango alali, to ntango atɛlɛmaki. Ebandeli 19:30-35 Mpe Yehova alobaki na Arona ete: “Komela vinyo to masanga ya makasi te, yo, to bana na yo elongo na yo, ntango bokokɔta na hema ya kokutana, noki bokokufa. Mpe ete bokoka kotia bokeseni kati ya bosantu mpe ya bosantu te, mpe kati ya mbindo mpe ya peto; Mpe ete bóteya bana ya Yisraele mibeko nyonso oyo Yehova ayebisaki bango na lobɔkɔ ya Moize. Levitike 10:8-11 Mpe Yehova alobaki na Moize ete: “Lobá na bana ya Yisraele mpe lobá na bango ete: “Ntango mobali to mwasi akokabwani mpo na kolaka ndai ya Monazare, mpo na kokabwana epai ya Yehova: Akokabwana na vinyo.” mpe masanga ya makasi, mpe akomela vinaigre ya vinyo te, to vinaigre ya masanga ya makasi te, mpe akomela masanga ya vinyo te, to kolia mbuma ya vinyo ya mai, to ya kokauka te. Mikolo nyonso ya bokabwani na ye, akolya eloko moko te oyo esalemi na nzete ya vinyo, banda na nkasa tii na nkasa. Mituya 6:1-4 Kasi ye alobaki epai ya ngai: Tala, okozwa zemi, mpe okobota mwana mobali; + mpe sikoyo komɛla vinyo to masanga ya makasi te, mpe kolya eloko moko te ya mbindo, mpo mwana akozala Monazare epai ya Nzambe banda na libumu tii mokolo ya liwa na ye. Basambisi 13:7 Mpe esalemaki ete ntango azalaki kobondela liboso ya Yehova, Eli atyaki elembo na monɔkɔ na ye. Sikawa Hana, alobaki na motema na ye; kaka mbɛbu na ye eninganaki, kasi mongongo na ye eyokanaki te, yango wana Eli akanisaki ete alangwaki masanga. Mpe Eli alobi na ye ete: “Okolangwa tii ntango boni?” longola vinyo na yo mosika na yo. Mpe Hana ayanolaki mpe alobaki ete: “Te, nkolo na ngai, nazali mwasi ya elimo ya mawa: namɛlaki vinyo to masanga ya makasi te, kasi nasopi molimo na ngai liboso ya Yehova.” 1 Samwele 1:12-15 Mpe Abigaile ayaki epai ya Nabale; mpe, tala, asalaki elambo o ndako ya ye, lokola elambo ya mokonzi; mpe motema ya Nabala esepelaki na kati na ye, mpo alangwaki mingi: yango wana ayebisaki ye eloko moko te, moke to mingi, kino pole ya ntongo. Kasi esalemaki ete na ntongo, ntango vinyo esilaki na Nabale, mpe mwasi na ye ayebisaki ye makambo oyo, motema na ye ekufaki na kati na ye, mpe akómaki lokola libanga. Mpe esalemaki ete mikolo zomi na nsima, Yehova abɛtaki Nabale, akufaki. 1 Samwele 25:36-38
Nzokande Abisalome apesaki basaleli na ye mitindo ete: “Bótya elembo sikoyo ntango motema ya Aminone esepeli na vinyo, mpe ntango nazali koloba na bino ete, bóbɛta Aminone; bongo boma ye, bobanga te: napesi bino mitindo te? zalá na mpiko, mpe zalá na mpiko. 2 Samwele 13:28 Otie esengo na motema na ngai, koleka na ntango oyo masangu na bango mpe vinyo na bango ekómaki mingi. Nakolala ngai na kimia mpe nakolala, mpo yo, Yehova, ozali kaka kofandisa ngai na kimya. Nzembo 4:7-8 Bokota na nzela ya bato mabe te, mpe bokende na nzela ya bato mabe te. Bokima yango, boleka na yango te, bobaluka na yango, mpe boleka. Mpo balalaka te, soko basali mabe; mpe pongi na bango elongolami, longola se soko bakosala ete bamosusu bakweya. Mpo balyaka limpa ya mabe, mpe bamelaka vinyo ya mobulu. Masese 4:14-17 Vinyo ezali mosɛki, masanga ya makasi ezali kopela, mpe moto nyonso oyo akosami na yango azali na bwanya te. Masese 20:1 Moto oyo alingaka bisengo akozala mobola, moto oyo alingaka vinyo mpe mafuta akozala mozwi te. Masese 21:17 Nani azali na mawa? nani azali na mawa? nani azali na matata? nani azali na kolobaloba? nani azali na bampota kozanga ntina? nani azali na motane ya miso? Baoyo baumelaka na vinyo; baoyo bakendaka koluka vinyo oyo esangisami. Talá vinyo te ntango ezali motane, ntango ezali kopesa langi na yango na kɔpɔ, ntango ezali kotambola semba. Na nsuka eswa lokola nyoka, mpe eswa lokola nyoka. Miso na yo ekotala basi bapaya, mpe motema na yo ekoloba makambo ya mabe. Iyo, okozala lokola ye oyo alali o katikati ya mbu, to lokola ye oyo alali likolo lya nsɔngɛ ya makonzí. Babɛti ngai, okoloba, mpe nabɛlaki te; babeti ngai, mpe nayoki yango te: nakolamuka mokolo nini? Nakoluka yango lisusu. Masese 23:29-35 Ezali mpo na bakonzi te, Ee Lemuele, ezali mpo na bakonzi te komɛla vinyo; to mpo na bankumu masanga makasi: Noki bamela, mpe babosana Mibeko, mpe babebisa esambiselo ya moto moko ya banyokwami. Pesá masanga makasi epai ya moto oyo alingi kokufa, mpe vinyo na baoyo bazali na mitema ya kilo. Tika amela, mpe abosana bobola na ye, mpe akanisa mpasi na ye lisusu te. Masese 31:4-7 Mawa na baoyo balamukaka ntɔngɔntɔngɔ, ete bálanda masanga makasi; oyo ekobaka tii na butu, tii vinyo ekopelisa bango! Mpe nzɛnzɛ, violo, tabret, pipe, mpe vinyo ezali na bafɛti na bango, kasi batalelaka mosala ya Yehova te, mpe batalelaka mosala ya mabɔkɔ na ye te. Yisaya 5:11-12 Mawa na bango baye babengaka mabe bolamu, mpe bolamu mabe; oyo etie molili na esika ya pole, mpe pole na esika ya molili; oyo etie bololo na esika ya elengi, mpe elengi na bololo! Mawa na baoyo bazali na mayele na miso na bango moko, mpe na mayele na miso na bango moko! Mawa na baoyo bazali na nguya mpo na komɛla vinyo, mpe bato ya makasi mpo na kosangisa masanga ya makasi: Baoyo bazali kolongisa moto mabe mpo na mbano, mpe bazali kolongola boyengebene ya moyengebene epai na ye! Yisaya 5:20-23 Mawa na motole ya lolendo, mpo na balangwi masanga ya Efraime, oyo kitoko na bango ya nkembo ezali fololo oyo ezali kosila, oyo ezali na motó ya mabwaku ya mafuta ya baoyo balongi vinyo! Kasi basili mpe kosala libunga na nzela
ya vinyo, mpe mpo na masanga ya makasi balongwe na nzela; nganga-nzambe mpe mosakoli basali libunga na masanga makasi, bameli vinyo, balongwe na nzela na masanga ya makasi; basalaka libunga na emonaneli, babɛtaka libaku na kosambisa. Yisaya 28:1,7
mibali ya mwasi moko, bakoyangela bana na bango mpe bandako na bango moko malamu. Mpo ete baoyo basalelaka mosala ya diakono malamu basombaka ndelo ya malamu, mpe mpiko monene na kondima oyo ezali kati na Klisto Yesu. 1 Timote 3:1-13
Maloba ya Yonadabe mwana ya Rekabe, ete atindaki bana na ye ya mibali bámɛla vinyo te, ekokisami; mpo kino lelo bameli ata moko te, kasi batosaka motindo mwa tata wa bango: atako nalobi epai ya bino, kolamuka ntongo mpe koloba; kasi boyokaki ngai te. Yilimia 35:14
Mpo episikopo asengeli kozala na mbeba te, lokola mobateli ya Nzambe; amilinga te, noki te na nkanda, amipesi te na vinyo, ata mobeti te, amipesaka te na bozwi ya bosoto; Kasi molingami ya boyambi bapaya, molingami ya bato malamu, moto ya makanisi malamu, ya bosembo, ya bosantu, ya bopeto; Asimbaka makasi liloba ya sembo lokola bateyami ye, ete akoka na mateya ya malamu kolendisa mpe kondimisa bato oyo bazali kosamba. Tito 1:7-9 , NW
Nganga-nzambe moko te akomela vinyo, ntango bakokɔta na lopango ya kati. Ezekiele 44:21 , NW Kasi Danyele akanisaki na motema na ye ete amibebisa te na eteni ya bilei ya mokonzi to na vinyo oyo azalaki komɛla. Danyele 1:8 Mpo bakolya, mpe bakokoka te, bakosala pite, mpe bakokola te, mpo batiki kokeba na Yehova. Kindumba na vinyo na vinyo ya sika elongolaka motema. Hosea 4:10-11 Kasi anzelu alobaki na ye ete: “Banga te, Zakaria, mpo libondeli na yo eyokani; mpe mwasi na yo Elisabete akobota mwana mobali, mpe okobenga ye nkombo Yoane. Mpe okozala na esengo mpe esengo; mpe mingi bakosepela na mbotama ya ye. Mpo akozala monene na miso ya Nkolo, mpe akomela vinyo to masanga ya makasi te; mpe akotondisama na Molimo Mosantu, kutu uta o libumu lya mama wa ye. Mpe mingi ya bana ya Yisalaele akobaluka epai ya Nkolo Nzambe na bango. Luka 1:13-16 Botala ete botambolaka na bokebi, lokola bazoba te, kasi lokola bato ya mayele, Bosikolaka ntango, mpo ete mikolo ezali mabe. Yango wana bozala na mayele te, kasi bososoli nini mokano ya Nkolo ezali. Mpe kolangwa na vinyo te, oyo eleki ndelo na yango; kasi kotondisama na Molimo; Bozali komilobela na nzembo mpe na banzembo mpe na banzembo ya molimo, koyemba mpe kosala melodi na motema na bino epai ya Nkolo; Kopesa matondi ntango nyonso mpo na makambo nyonso epai ya Nzambe mpe Tata na nkombo ya Nkolo na biso Yesu Klisto; Bomikitisa moko na mosusu na bobangi ya Nzambe. Baefese 5:15-21 Oyo ezali liloba ya solo, Soki moto alingi mosala ya episkopo, alingi mosala malamu. Episkopo bongo asengeli kozala na mbeba te, mobali ya mwasi moko, na bokebi, na makanisi malamu, na bizaleli malamu, amipesaka na boyambi bapaya, abongi koteya; Bamipesaka na vinyo te, babɛti te, bazalaka na lokoso ya bozwi ya bosɔtɔ te; kasi motema molai, mobundi te, molulu te; Moto oyo azali koyangela ndako na ye moko malamu, azali kotosa bana na ye na nguya nyonso ya bozindisi; (Mpo soki moto ayebi koyangela ndako na ye moko te, ndenge nini akobatela eklezia ya Nzambe?) Moto ya sika te, noki te lokola atombolami na lolendo, akweya na etumbu ya Zabolo. Lisusu asengeli kozala na lapolo malamu ya baoyo bazali libanda; noki te akweya na kofinga mpe na motambo ya zabolo. Bobele bongo, badiakono basengeli kozala bato ya nkunda, ya minoko mibale te, ya komela vinyo mingi te, ya lokoso ya bozwi ya bosoto te; Kosimba libombami ya kondima na lisosoli ya peto. Mpe tika ete baoyo mpe bamekama liboso; na nsima, tiká básalela ebonga ya diakono, bámona ete bazali na mbeba te. Bobele bongo basi na bango basengeli kozala bato ya nkunda, kasi bafingi te, na makanisi malamu, sembo na makambo nyonso. Ba diakono bazala
Kasi yo lobá makambo oyo ekokóma mateya ya malamu: Ete mibange bazala na makanisi malamu, na motema makasi, na bopeto, na kondima, na bolingo, na motema molai. Basi oyo bakómi mibange mpe bázala na bizaleli ya bosantu, kasi te bafundami ya lokuta, oyo bamɛlaka vinyo mingi te, balakisi ya makambo ya malamu; Mpo ete báteya bilenge basi bázala na makanisi malamu, bálinga mibali na bango, bálinga bana na bango, bázala na mayele, bázala pɛto, bábatela ndako, bázala malamu, bátosa mibali na bango moko, ete liloba ya Nzambe efingama te. Bilenge mibali mpe balendisaka ete bázala na makanisi malamu. Tito 2:1-6 Mpe alobaki na bango ete: “Bóyebisa biso makanisi na bino na ntina ya makomi.” Bongo bato ya liboso babandaki, oyo alobelaki makasi ya vinyo; Mpe alobaki boye: “Ee bino bato, vinyo ezali makasi mpenza! yango esalaka ete bato banso bábunga libunga oyo bamɛlaka yango: Ezali kosala ete makanisi ya mokonzi mpe ya mwana oyo azangi tata ezala kaka moko; ya moombo mpe ya moto ya bonsomi, ya mobola mpe ya mozwi: Ebongoli lisusu makanisi nyonso na esengo mpe esengo, boye moto akanisaka mawa te to nyongo te: Mpe ekomisaka motema nyonso mozwi, boye moto amikundoli ata moko te mokonzi to guvɛrnɛrɛ; mpe etindi koloba makambo manso na batalanta: Mpe ntango bazali na bakɔpɔ na bango, babosanaka bolingo na bango epai ya baninga mpe bandeko, mpe mwa moke nsima ya kobimisa mipanga: Kasi ntango bazali uta na vinyo, bamikundoli te oyo bazali na yango esalemi. O bino bato, vinyo ezali makasi koleka te, oyo etindika kosala boye? Mpe esili koloba boye, afandaki kimia. 1 Esdras 3:17-24 , NW Vinyo ezali mabe, mokonzi azali mabe, basi bazali mabe, bana nyonso ya bato bazali mabe, mpe misala na bango nyonso ya mabe ezali bongo; mpe ezali na bosolo te kati na bango; na bozangi boyengebene na bango mpe bakokufa. 1 Esdras 4:37 , NW Kosala bongo na moto oyo oyinaka te: mela vinyo te mpo na kolangwisa yo, mpe kolangwa ekende elongo na yo te na mobembo na yo. Tobit 4:15 , NW Fanda ata moke te elongo na mwasi ya mobali mosusu, to kofanda na ye na maboko na yo te, mpe kolekisa mbongo na yo elongo na ye na vinyo te; noki te motema mwa yo ebalukaka epai ya ye, mpe boye na mposa ya yo okweya o bobebisami. Mosakoli 9:9 Vinyo mpe basi ekokómisa bato ya mayele bákwea, mpe moto oyo akangamaka na basi ya ndumba akokóma moto ya mbindo. Mosakoli 19:2
Lakisa mpiko na yo na vinyo te; mpo vinyo ebebisi bato mingi. Litumbu emekaka nsɔngɛ na kozindisa, bongo vinyo ememaka mitema ya bato ya lolendo na kolangwa masanga. Vinyo ezali malamu lokola bomoi mpo na moto, soki emelami na bokatikati: bomoi ezali nini bongo mpo na moto oyo azali na vinyo te? mpo esalemaki mpo na kosepelisa bato. Vinyo oyo elangweli mpenza mpe na eleko ya ntango ememaka esengo ya motema, mpe esengo ya makanisi: Kasi vinyo oyo elangwe mingi ekómisaka makanisi bololo, na koswana mpe koswana. Kolangwa ebakisaka nkanda ya zoba kino akosala mbeba: ekitisaka makasi, mpe ezongisaka bampota. Pamela mozalani na yo te na vinyo, mpe tyola ye te na esengo na ye: pesá ye maloba ya nsɔni te, mpe finá ye te na kosɛnga ye amɛla. Mosakoli 31:25-31 Vinyo mpe miziki esepelisaka motema, kasi bolingo ya mayele eleki bango mibale. Mosakoli 40:20 Mpe Lota mpe bana basi ba ye babale batikalaki o kati ya libulu, mpebameli tata wa bango vinyo, mpe balalaki elongo na ye, mpo balobakiezalaki na moto moko te o mabele oyo akokaki kotombola nkona uta na bango, mpo bakanisaki ete mabele mobimba ebebisamaki. Yashere 19:57 Na nsima bapesaki ye vinyo mpe amelaki mpe alangwaki masanga, mpe batyaki liboso na ye mwana mwasi moko kitoko, mpe asalaki na ye ndenge alingaki, mpo ayebaki te nini azalaki kosala, lokola amelaki vinyo mingi. Boye bana ba Moaba basalaki na Yisraele o esika ena, o patatalu e Shitime, mpe nkanda ya Nkolo epelisaki Yisalaele mpo na likambo liye, mpe atindaki bokono bokono o ntei e bango, mpe kuna bakufaki o Bayisraele ntuku mibale na mibali nkóto minei. Yasher 85:60-61 na mokanda Yango wana, ntango losambo ya moto ekozala elongo na mawa, ekotika te masengi na ye ya komata peto na etumbelo ya Nzambe. Mpo lokola vinyo ntango esangani na vinaigre, ezalaka na elɛngi oyo ezalaki na yango liboso te; bongo mawa esangani na Molimo Mosantu, ezo souffrir te losambo ya moto ezala ndenge moko na oyo ekozala soki te. Buku ya Mibale ya Hermas 10:22 Mpe namelaki vinyo mpe masanga makasi te, mpe mosuni ekɔtaki na monɔkɔ na ngai te, mpe nalyaki bilei ya kitoko te; kasi nalelaki mpo ya lisumu na ngai, mpo ezalaki monene, lokola ezalaki te na Yisalaele. Kondimana ya Rubene 1:10 Mpe ntango namonaki ye azali kosopa vinyo, na ntina ya kolangwa vinyo nakosamaki, mpe nakamataki ye atako tata na ngai apesaki toli te. Yango wana, lokola nalangwaki na vinyo, nayebaki ye te; mpe kitoko na ye ekosaki ngai, na nzela ya lolenge ya kokembisa na ye. Kondimana ya Yuda 2:18,24 Mpe akembisaki ye na wolo mpe na mayaka, mpe atindaki ye asopela biso vinyo na elambo na kitoko ya basi. Mpe vinyo ebalusaki miso na ngai, mpe bisengo ekangaki motema na ngai. Kondimana ya Yuda 3:6-7 Mpe sikawa, bana ba ngai, nalobi epai ya bino, bolangwa na vino te; mpo vinyo ebalusaka makanisi mosika uta, bosolo, mpe efulaka mposa ya mposa, mpe ememaka miso o libunga. Mpo elimo ya pite ezali na vinyo lokola mosaleli mpo na kosepelisa makanisi; mpo bango mibale mpe balongolaka makanisi ya moto. Mpo soki moto ameli vinyo mpo na kolangwa masanga, yango etungisaka makanisi na makanisi ya bosoto oyo ememaka na pite, mpe epelisaka nzoto na
bomoko ya mosuni; mpe soko libaku lya mposa ezali, asalaka lisumu, mpe ayokaka nsoni te. Moto oyo alangwa masanga azali boye, bana na ngai; mpo ye oyo alangwe masanga azali komemya moto te. Mpo, tala, esalaki ngai mpe na libunga, boye nayokaki nsoni te mpo na ebele ya bato na engumba, mpo na miso ya bato banso nabalukaki epai ya Tamar, mpe nasalaki lisumu monene, mpe nafungoli ezipeli ya soni ya bana na ngai ya mibali. Nsima ya komela vinyo nazalaki kokumisa mobeko ya Nzambe te, mpe nazwaki mwasi ya Kanana mpo azala mwasi. Mpo mayele mingi esengeli na moto oyo azali komɛla vinyo, bana na ngai; mpe awa ezali bososoli na komela vinyo, moto akoki komela ntango nyonso oyo abatelaka bopɔlɔ. Kasi soko aleki ndelo eye molimo ya bokosi ekobundisa makanisi na ye, mpe etindi molangwi masanga alobaka bosoto, mpe abuka mobeko mpe ayoka soni te, kasi kutu amikumisa na nsoni na ye, mpe amitalela lokola moto ya lokumu. Moto oyo asalaka pite ayebaka te ntango abungi, mpe ayokaka nsɔni te ntango ayokisami na lokumu. Mpo ata soki moto azali mokonzi mpe asali pite, alongolami bokonzi na ye mpo akómi moombo ya pite, ndenge ngai mpe nanyokwamaki. Mpo napesaki lingenda na ngai, elingi koloba esika ya kofanda ya libota na ngai; mpe mokaba na ngai, elingi koloba, nguya na ngai; mpe mokonzi na ngai, elingi koloba nkembo ya bokonzi na ngai. Mpe ya solo nayambolaki na makambo maye; vinyo mpe mosuni nalyaki te kino bobange na ngai, mpe namonoki esengo moko te. Mpe anzelu ya Nzambe alakisaki ngai ete mpo na libela basi bazali koyangela mokonzi mpe mosengi. Mpe na mokonzi balongoli nkembo na ye, mpe na moto ya mpiko makasi na ye, mpe epai ya mosɛngi kutu mwa moke oyo ezali kotikala ya bobola na ye. Na yango, bana na ngai, bótosa ndelo oyo ebongi na vinyo; mpo ezali na kati na yango milimo minei ya mabe —ya mposa makasi, ya mposa makasi, ya bozangisi, ya bozwi ya bosoto. Soki bomeli vinyo na esengo, bozala na bopɔlɔ na bobangi ya Nzambe. Mpo soko na esengo na bino bobangi ya Nzambe elongwe, boye kolangwa mazali kobima mpe kozanga nsoni eyibi na kati.Kasi soko bolingi kozala na bomoi ya bokebi bosimbaka vinyo ata moke te, noki bosala masumu na maloba ya nkanda, mpe na bitumba mpe kofinga, mpe bobuki mibeko mitindo ya Nzambe, mpe bozali kokufa liboso ya ntango na bino. Lisusu, vinyo emonisaka mabombami ya Nzambe mpe ya bato, lokola ngai mpe namonisaki mibeko ya Nzambe mpe mabombami ya Yakobo tata na ngai epai ya Bateshua mwasi Mokanana, oyo Nzambe atindaki ngai nabimisa te. Mpe vinyo ezali ntina ya bitumba mpe ya mobulungano. Kondimana ya Yuda 3:10-29 Namelaki vinyo te, mpo na kobunga nzela na yango; Kondimana ya Yisaka 2:7