Liber Secundus Pastoris Hermatis, qui Praecepta Eius appellatur INTRODUCTIO 1 Cum domi orassem et in lecto sedissem, vir quidam ad me venit vultu reverenti, habitu pastoris, albo pallio indutus, peram in dorso et baculum in manu gerens, et me salutavit. 2 Salutationem eius reddidi, et statim iuxta me consedit et dixit mihi: Missus sum ab illo venerabili nuntio, ut tecum maneam omnibus reliquis diebus vitae tuae. 3 Sed existimavi eum venisse ad me tentandum, et dixi ei: Quis es tu? Scio enim cui commissa sum. Dixit mihi: Non nosti me? Dixi: Non. Ego sum, inquit, ille pastor cuius curae commissa es. 4 Dum adhuc loquebatur, species eius mutata est; et cum scivissem eum esse cui commissa eram, erubui, et subito timor me invasit, et tristitia penitus perterritus sum, quia tam stulte ei locutus eram. 5 Et dixit mihi: Noli erubescere, sed accipe vires in animo tuo per mandata quae tibi traditurus sum. Missus enim sum, inquit, ut ostendam tibi omnia quae antea vidisti, sed maxime quae tibi utilia esse possunt. 6 Et primum omnium scribe praecepta mea et similitudines, cetera ita scribes ut tibi demonstrabo. Sed ideo te iubeo primum omnium praecepta mea et similitudines scribere, ut saepe ea legendis facilius memoria teneas. 7 Post haec, praecepta eius et similitudines scripsi, sicut mihi iussit. 8 Quae si cum audieritis, et observaveritis facere, et secundum ea ambulaveritis, et in eis vos exerceveritis mente pura, accipietis a Domino quae vobis promisit. 9 Quod si audientes haec non paenitentiam egeritis, sed adderitis ad peccata vestra, ab eo puniemini. 10 Haec omnia mihi scribere mandavit Pastor ille, angelus paenitentiae.
2 Omnia comprehendit, et est tantum immensus, neminem comprehendere. 3 Qui neque verbis ullis definiri, neque mente concipi potest. 4 Credite ergo in eum et timete eum et metuentes eum abstinete ab omni malo. 5 Haec custodi, et omnem concupiscentiam et iniquitatem procul abice a te, et induere iustitiam, et vives Deo, si hoc mandatum custodieris. MANDATUM II 1 Dixit mihi: Esto innocens et sine occultatione; eris sicut infans qui nescit malitiam quae vitam hominis perdit. 2 Cave maxime neminem maledicas, neque libenter audias quemquam maledicentem. 3 Si enim hoc non observaveris, et tu qui audis, particeps peccati eris maledicentis, credendo maledictioni, et habebis et tu peccatum, quia credidisti ei qui maledicebat fratri tuo. 4 Detractio res perniciosa est, spiritus inconstans, malus, qui numquam in pace permanet, sed semper in discordia est. Quare te ab ea abstine, et pacem semper cum fratre tuo serva. 5 Indue sanctam constantiam, in qua nulla sunt peccata, sed omnia plena sunt gaudio, et benefac ex laboribus tuis. 6 Omnibus egentibus sine discrimine tribue, sine dubitatione cui dederis. 7 Omnibus autem date, Deus enim vult nos omnibus dare ex omnibus donis suis. Qui ergo accipiunt, Deo rationem reddent, cur acceperint et propter quid. 8 Et qui non egent, rationem reddent pro eo; qui autem dat, innocens erit. 9 Officium enim suum, sicut a Deo accepit, implevit, non decernens cui daret et cui non, et hoc ministerium cum simplicitate ad gloriam Dei perfecit. 10 Serva ergo hoc mandatum sicut tradidi tibi, ut inveniatur paenitentia tua sincera, et eveniat bona domui tuae, et habe cor purum.
MANDATUM 1
MANDATUM III
1 Primum omnium crede unum Deum esse qui omnia ex nihilo in unum ens creavit et finxit.
1 Et dixit mihi: Dilige veritatem, et omnis sermo qui procedit de ore tuo verus sit.
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
2 ut Spiritus, quem dedit Dominus habitare in carne tua, sit verus in omnibus hominibus: et glorificetur Dominus, qui dedit tibi talem spiritum, quia Deus verax est in omnibus sermonibus suis, et in eo non est mendacium. 3 Itaque qui mentiuntur, Dominum negant, et Domini fiunt latrones, non reddentes Deo quae ab eo acceperunt. 4 Acceperunt enim spiritum sine mendacio: si ergo hunc mendacem egerunt, creditum illis a Domino polluunt, et seductores sunt. 5 Cum hoc audissem, amare flevi; et cum me flentem vidisset, dixit mihi: Quare fles? Et dixi: Quia, domine, dubito num salvus esse possim. 6 Me interrogavit, “Quare?” Respondi, “Domine, numquam verbum verum in vita mea locutus sum, sed semper in simulatione vixi, mendaciumque pro veritate omnibus hominibus affirmans, et nemo mihi contradixit, sed omnes verbis meis crediderunt. Quomodo igitur vivere possum, cum hoc modo feci?” 7 Et dixit mihi: Bene et vere sentis. Debuisti enim, ut servus Dei, in veritate ambulare et conscientiam malam non coniungere spiritui veritatis, neque contristare spiritum sanctum et verum Dei. 8 Et respondi ei: “Domine, numquam antea tam attente haec audivi.” Respondit: “Nunc audis ea: cave abhinc, ut etiam quae propter negotia tua olim mendaciter dixisti, per praesentis veritatem tuam credantur.” 9 Nam et haec, si in futurum veritatem dixeris, reputabuntur; sic enim faciendo ad vitam pervenies. 10 Et quicumque audierit hoc mandatum et fecerit, et recesserit ab omni mendacio, vivet Deo. MANDATUM IV 1 Praeterea, dixit, “Mando tibi ut te ipsum castum serves, et ne permittas ullam cogitationem ullius alterius matrimonii, aut fornicationis, intrare in cor tuum, quia talis cogitatio magnum peccatum producit.” 2 Tu autem semper memor esto Domini, et numquam peccabis. Nam si talis cogitatio mala in corde tuo oriretur, magnum peccatum haberes; et qui talia faciunt, viam mortis sequuntur. 3 Cave igitur tibi ipsi et abstine ab tali cogitatione; ubi enim castitas manet in corde iusti, ibi numquam debet mala cogitatio oriri. 4 Et dixi illi: Domine, permitte mihi loqui tecum paulisper. Iussit me dicere. Et respondi: Domine, si vir fidelis in Domino uxorem habuerit et deprehenderit eam in adulterio, num peccat qui cum ea vivit? 5 Et dixit mihi: Quamdiu peccatum eius ignorat, nullam culpam committit cum ea vivendo; sed si vir sciverit uxorem suam delinquere, et illa non resipiscat peccati sui, sed perseveraverit in fornicatione sua, et vir nihilominus cum ea vivat, reus peccati eius fiet et cum ea in adulterio eius particeps erit. 6 Et dixi ei: Quid ergo faciendum est, si mulier perseveraverit in peccato suo? Respondit: Vir dimittat eam, et ipse solum maneat. Quod si dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, et ipse adulterium committit. 7 Et dixi: Quid si mulier, quae dimissa est, resipiscat et voluerit ad virum suum redire, nonne ab eo recipietur? Dixit mihi: Etiam, et si vir eam non recipiet, peccabit et
magnum delictum contra se ipsum committet; debet autem recipi eam quae resipiscat, si resipiscat; sed non saepe. 8 Nam una paenitentia est servis Dei. Et propterea, qui dimittit uxorem suam, non debet aliam ducere, ne paenitentiam agat. 9 Hoc simile est et in viro et in muliere. Non solum enim moechantur qui carnem suam polluunt, sed etiam qui imaginem faciunt. Si igitur mulier perseveraverit in aliquo huiusmodi et non paenitentiam egerit, discede ab ea et noli cum ea habitare, alioquin et tu particeps eris peccati eius. 10 Sed ideo praecipitur ut et vir et mulier sine matrimonio maneant, ut tales resipiscant. 11 Nec in hoc ullam occasionem do ut haec faciant, sed potius ut qui peccavit, amplius non peccat. 12 Sed pro pristinis peccatis eorum, Deus qui habet potestatem sanandi, dabit remedium: ipse enim omnia habet potentiam. 13 Iterum interrogavi eum et dixi: Quoniam Dominus me dignum iudicavit ut semper mecum maneas, loquere mihi pauca, quia nihil intellego, et cor meum induratum est propter priorem conversationem meam; et aperi intellectum meum, quia valde hebes sum et nihil prorsus intelligo. 14 Et respondens dixit mihi: Ego sum minister paenitentiae et omnibus paenitentibus do intellectum. Nonne tibi videtur prudens esse paenitentiam agere? Quia qui ita facit, magnum intellectum acquirit. 15 Sentit enim se peccasse et male egisse in conspectu Domini, et secum recordatur se peccasse, et paenitet et non amplius male facit, sed facit quod bonum est, et animam suam humiliat et affligit eam, quia peccavit. Vides ergo paenitentiam magnam sapientiam esse. 16 Et dixi ei: Propterea, domine, diligenter inquiro de omnibus rebus, quia peccator sum, ut sciam quid facere debeam et vivam; quia peccata mea multa sunt. 17 Et dixit mihi: “Vives si haec mandata mea custodieris: et quicumque audierit et fecerit mandata haec, vivet Deo.” 18 ¶ Et dixi ad eum: Iam audivi a quibusdam magistris, nullam aliam paenitentiam esse praeter baptismum; cum descendimus in aquam et accipimus remissionem peccatorum nostrorum; et post hoc, non amplius peccare debemus, sed in puritate vivere. 19 Et dixit mihi: Recte didicisti. Sed cum nunc omnia diligenter scrutaris, hoc quoque tibi manifestabo: sed non ut ullam occasionem dem peccandi vel his qui crediderunt vel his qui iam crediderunt in Dominum. 20 Neque enim nuper crediderunt, neque qui postea crediderunt, paenitentiam peccatorum habebunt, sed remissionem. 21 Eis autem qui ad fidem vocati sunt, et cum in aliquod peccatum grave inciderunt, Dominus constituit poenitentiam, quia Deus scit cogitationes omnium cordis, et infirmitates eorum, et multiplicem nequitiam diaboli, qui semper machinatur aliquid adversus servos Dei, et malitiose insidias illis ponit. 22 Itaque misericors Dominus noster creaturae suae misericordiam tulit et paenitentiam illam constituit et mihi potestatem eius dedit. Et ideo dico tibi, si quis post magnam et sanctam illam vocationem a diabolo tentatus fuerit et peccaverit, unam paenitentiam habet. Sed si saepe peccaverit et paenitentiam fecerit, non proderit ei; vix enim Deo vivet.
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
23 Et dixi: Domine, iterum ad vitam redii, quoniam sic diligenter his mandatis obtemperavi. Intellego enim me, si posthac non addam amplius peccatis meis, salvum fore. 24 Et dixit ei: Salvus eris, et omnes quicumque observaverint mandata haec. 25 Et iterum dixi ad eum: Domine, cum patienter me audis, adhuc unum demonstra mihi. Dic mihi, inquit, quid sit. 26 Ego autem dixi: Si vir mortuus fuerit aut uxor, et superstites iterato nupserint, num peccat in eo faciendo? Et qui uxorem ducit, dicit se non peccare; sed si solus manserit, magnam sibi gloriam apud Dominum acquirebit. 27 Serva igitur castitatem tuam et modestiam, et vives Deo. Observa ex hoc tempore quae ego loquor tecum et mando tibi ut serves, ex quo tempore traditus sum tibi et habitem in domo tua. 28 Sic et priora peccata tua remittentur, si haec mandata mea servaveris. Sic autem omnibus aliis remittentur, qui haec mandata mea servaverint. MANDATUM V 1 Patiens, inquit, et longanimis esto; sic dominaberis super omnia opera mala et implebis omnem iustitiam. 2 Si enim patienter fueris, Spiritus Sanctus qui habitat in te purus erit, et non obscurabitur ab ullo spiritu maligno; sed plena gaudio dilatabitur, et epulabitur in corpore in quo habitat, et Domino serviet cum gaudio et in pace magna. 3 Quod si qua te ira cepit, statim Spiritus Sanctus, qui in te est, corrigetur et quaeret a te discedere. 4 Suffocatur enim a spiritu maligno, nec libertatem habet serviendi Domino sicut vellet, ira enim vexatur. Cum igitur ambo hi spiritus simul habitant, id homini perniciosum est. 5 Sicut si quis paulum absinthii sumeret et in vas mellis mitteret, totum mel corrumperetur; et magna copia mellis corrumpitur ab absinthio modico et dulcedinem mellis perdit, nec amplius Domino suo acceptum est, quia totum mel amarum fit et usum suum perdit. 6 Quod si absinthium in mel non addatur, dulce est et utile Domino suo. Sic patientia dulcior est quam mel, et utilis Domino qui habitat in eo. 7 Ira autem inutilis est. Si ergo ira cum patientia mixta fuerit, anima angustiabitur, et oratio eius non utilis est apud Deum. 8 Et dixi ei: Domine, volo scire peccatum irae, ut me ab ea custodiam. Et dixit mihi: Scies illud; et si te ipsum ab ea non custodias, spem tuam cum tota domo tua perdes. Quapropter discede ab ea. 9 Ego enim angelus iustitiae tecum sum, et omnes qui discederint ab ea, quicumque paenitentiam egerint toto corde suo, vivent Deo, et ego cum eis ero et servabo omnes eos. 10 Omnes enim qui paenitentiam egerunt, iustificati sunt per angelum sanctissimum, qui est minister salutis. 11 Et nunc, inquit, audite nequitiam irae; quam mala et nociva sit, et quomodo servos Dei evertat; non enim nocere potest eis qui pleni fide sunt, quia virtus Dei cum eis est; evertat autem dubitantes et eos qui fide carent. 12 Quotiescumque tales homines videt, in corda eorum se iacit; et ita vir aut mulier in amaritudine est propter nihil, propter res vitae, aut propter victum, aut propter verbum vanum, si quid forte inciderit; aut propter amicum, aut propter debitum, aut propter alias res superfluas huiusmodi.
13 Stulta enim sunt haec et superflua et vana servis Dei. Aequitas autem fortis est et vim habens et magnae potentiae et insidet in magna amplitudine; hilaris gaudens in pace et glorificans Deum omni tempore cum mansuetudine. 14 Et haec longanimitas habitat cum iis qui pleni sunt fide. Ira autem stulta est, et levis, et inanis. Amaritudo autem per stultitiam nascitur; per amaritudinem, ira; per ira, furor. Et hic furor ex tot malis principiis ortus, magnum et insanabile peccatum operatur. 15 Cum enim haec omnia in eodem homine sint in quo habitat Spiritus Sanctus, vas ea non potest capere, sed redundat: et quia Spiritus mollis est cum malo manere non potest, discedit et habitat cum mansueto. 16 Cum igitur ab homine in quo habitabat discedit, ille homo Spiritu Sancto caret, et deinde spiritibus nequissimis impletur et cogitationibus malis excaecatur. Sic omnibus iratis accidit. 17 Propterea discede ab ira et induere aequanimitatem, et resistere furori; sic invenieris cum modestia et castitate a Deo. Cave igitur diligenter ne neglegas hoc mandatum. 18 Si enim huic mandato oboedieris, tunc poteris et cetera mandata, quae tibi mandabo, observare. 19 Quapropter nunc confirma te ipsum in his mandatis, ut Deo vivas. Quicumque autem haec mandata servaverit, Deo vivet. MANDATUM VI "Praecepi tibi," inquit, "in primis mandatis meis, ut fidem et timorem et paenitentiam servares. Ita, Domine," inquam. 2 Perrexit: Nunc autem ostendam tibi virtutes horum mandatorum, ut cognoscas effectus eorum; quomodo iustis et iniustis similiter praescripta sint. 3 Crede ergo iusto, sed noli credere iniusto. Iustitia enim viam rectam custodit, iniquitas autem viam malam. 4 Tu igitur viam rectam serva, et mala dejice, quia via mala non habet finem bonum, sed offendicula multa habet, et aspera est et spinis plena, et ducit ad perditionem, et nocet omnibus ambulantibus in ea. 5 Qui autem recta via sequuntur, aequaliter ambulant et sine offensione, quia non est aspera neque spinosa. 6 Vides igitur quomodo optimum sit hac via ambulare. Tu igitur ibis, inquit, et omnes alii, quotquot in Deum toto corde credunt, per eam transibunt. 7 Et nunc, inquit, primum omnium intellege quid ad fidem pertineat. Duo angeli sunt apud hominem, unus iustitiae, alter iniquitatis. 8 Et dixi ad eum: Domine, unde sciam quoniam duo tales angeli sunt cum homine? Audi, inquit, et intellege. 9 Angelus iustitiae mitis est et modestus et mitis et quietus. Cum igitur in cor tuum penetraverit, statim tecum loquetur de iustitia, de modestia, de castitate, de munificentia, de venia, de caritate et de pietate. 10 Cum haec omnia invenerint in cor tuum, scito igitur angelum iustitiae tecum esse. Quapropter audi hunc angelum et opera eius. 11 Disce etiam opera angeli iniquitatis. Ille est amarus in primo loco, et iracundus, et stultus, et opera eius perniciosa sunt, et destruunt servos Dei. Cum ergo haec invenerint in cor tuum, ex operibus eius cognosces quia hic est angelus iniquitatis.
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
12 Et dixi illi: Domine, quomodo haec intellegam? Audi, inquit, et intellege. Cum te invenerit ira aut amaritudo, scito quia in te est: 13 Sicut etiam cum advenerint te cupiditas multarum rerum et optimarum ciborum et ebrietatum et cupiditas alienarum et superbia et multiloquium et ambitio et similia. 14 Cum igitur haec in corde tuo acciderunt, scito angelum iniquitatis tecum esse. Cum ergo cognoveris opera eius, ab omnibus illis discede, et non ei fidem habeas, quoniam opera eius mala sunt, et non conveniunt ministri Dei. 15 Hic ergo habes opera amborum angelorum. Intellege nunc et crede angelo iustitiae, quia bona est doctrina eius. 16 Sit enim homo, quantumvis beatus sit; tamen si cogitationes alterius angeli in corde eius ascendunt, necesse est peccare ille aut illa. 17 Sit enim vir aut mulier, quantumvis impius sit, si opera angeli iustitiae in cor eius pervenerint, necesse est bonum aliquod facere, vir aut mulier. 18 Vides igitur quam bonum sit angelum iustitiae sequi. Si ergo illum secutus fueris, et operibus eius subiectus fueris, Deo vives. Quicumque autem operibus eius subiecti fuerint, et Deo vivent. MANDATUM VII 1 Deum time, inquit, et mandata eius observa. Si enim mandata eius custodieris, in omni opere potens eris, et omnia opera tua excellentia erunt. Deum enim timendo omnia bene facies. 2 Hic est timor quo te affici oportet ut salvus fias. Sed noli timere Diabolum: si enim Dominum times, dominaberis super eum, quia non est in eo potestas. 3 Quod si nulla in eo potestas est, nec timendus est. In quo autem magna potestas est, timendus est: omnis enim qui potestatem habet, timendus est. Qui autem non habet potestatem, ab omnibus contemnitur. 4 Time opera diaboli, quoniam mala sunt. Timens enim Dominum, timebis et non facies opera diaboli, sed custodies te ab illis. 5 Est igitur duplex timor: si malum non vis facere, time Dominum et non facies illud. Si autem bonum vis facere, timor Domini fortis est, magnus et gloriosus. 6 Itaque time Deum et vives: et quicumque timet eum et mandata eius custodit, vita illius apud Dominum est. Qui autem non custodiunt ea, non est vita in eis. MANDATUM VIII "Dixi tibi," inquit, "duo genera creaturarum Domini esse, et duplicem abstinentiam esse. Ab quibusdam igitur abstinere debes, ab aliis non." 2 Et respondi: “Dic mihi, domine, a quibus abstinere debeam et a quibus non.” Audi, inquit, “cave te a malo et noli facere; a bono autem noli abstinere, sed fac. Nam si abstineas a bono et non feceris, peccabis. Abstine igitur ab omni malo, et cognosces omnem iustitiam.” 3 Dixi: A quibus abstinere debeo? Audite, inquit: ab adulterio, ab ebrietate, a tumultu, ab immoderate cibo, a cibariis et a fraude, a superbia, a fraude, a mendacio, a detractione, ab hypocrisi, a memoria iniuriarum et ab omni detractione.
Haec enim sunt opera iniquitatis, a quibus abstinere debet servus Dei: qui enim se ab his abstinere non potest, non potest Deo vivere. 5 Audi autem, inquit, quae de his rebus sequantur: multo enim plura sunt a quibus servus Dei abstinere debet: a furto et dolo et falso testimonio et avaritia et gloriatione et omnibus similibus. 6 Videnturne haec tibi mala esse an non? Vere pessima sunt servis Dei. Quapropter servus Dei ab omnibus his operibus abstinere debet. 7 Cave igitur te ab eis, ut Deo vivas et conscribaris inter eos qui ab eis abstinent. Et sic ostendi tibi quae vitare debeas: nunc disce a quibus non abstinere debeas. 8 Noli abstinere ab omnibus operibus bonis, sed fac ea. Audi, inquit, quae sit virtus bonorum operum, quae te oportet facere ut salvum fias. Primum omnium est fides, timor Domini, caritas, concordia, aequitas, veritas, patientia, castitas. 9 Nihil his melius est in vita hominis; quis haec custodiet et faciet in vita sua? Audi deinde quae haec sequuntur. 10 Viduis ministrare; pupillos et pauperes non contemnere; servos Dei de necessitate redimere; hospitales esse; (nam in hospitalitate interdum magnus fructus est) non esse contentiosos, sed tacere. 11 Humili esse super omnes homines; senes revereri; laborare ut iusti sint; fraternitatem revereri; contumelias tolerare; patienter laborare; eos qui a fide exciderunt non abicere, sed convertere et bono animo esse; peccatores monere; debitores nostros non opprimere; et cetera similia. 12 Bonane tibi videntur haec an non? Et dixi: Quid melius his verbis esse potest? Vive ergo, inquit, in his mandatis, et ne decedas ab eis. Si enim omnia haec mandata custodieris, Deo vives. Et omnes qui haec mandata custodierint, Deo vivent. MANDATUM IX 1 Iterum dixit mihi: Remove a te omnem dubitationem; et ne omnino quicquam interroges, cum quidquam a Domino petas, dicens intra te: Quomodo potero petere a Domino et accipere, cum tantum peccaverim in eum? 2 Noli ita cogitare, sed ex toto corde tuo ad Dominum converte, et sine dubitatione roga ab eo, et cognosces misericordiam Domini, quoniam non derelinquet te, sed implebit petitionem animae tuae. 3 Non enim Deus est sicut homines, memor iniuriarum quas accepit; obliviscitur iniuriarum, et misertus est creaturae suae. 4 Purifica igitur cor tuum ab omnibus vitiis huius saeculi, et observa praecepta quae tibi a Deo tradidi, et accipies quaecumque bona petieris, et nihil tibi deerit ex omnibus petitionibus tuis, si forte a Domino petieris sine dubitatione. 5 Qui autem non tales sunt, nihil eorum quae petunt consequentur. Qui enim pleni fide sunt, cum fiducia omnia petunt et a Domino accipiunt, quia sine dubitatione petunt. Qui autem dubitat, vix Deo vivit, nisi resipiscat. 6 Propterea purifica cor tuum a dubitatione, et fidem habe, et spera in Deum, et accipies omnia quae petieris. Quod et si forte peteres et non acceperis, noli propterea dubitare, quia nondum statim accepisti petitionem animae tuae. 7 Fieri enim potest ut non statim accipias propter tentationem tuam, aut propter aliquod peccatum quod
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
nescis. Sed noli desistere petere, et tunc accipies. Alioquin si desieris petere, de te ipso querendum est, non de Deo, quod non tibi dedit quod desiderabas. 8 Considera igitur hanc dubitationem, quam crudelis et perniciosa sit; et quomodo multos a fide penitus eradicet, qui fidelissimi et firmissimi erant. Nam haec dubitatio filia diaboli est, et nequissime agit cum servis Dei. 9 Contemne igitur eam, et omni occasione ei dominaberis. Indue fidem firmam et potentem: quia fides omnia promittit et omnia perficit. Sed haesitans non credet se quicquam adepturum esse per omnia quae potest. 10 Vides igitur, inquit, quia fides desuper venit, a Deo, et magnam habet virtutem. Dubitatio autem spiritus est terrenus, a diabolo procedit, et vim non habet. 11 Tu igitur virtutem fidei serva, et devita haesitationem, in qua non est virtus, et vives Deo, et omnes Deo vivent quicumque haec faciunt. MANDATUM X 1 Omnem tristitiam procul a te remove; soror enim est dubitationis et irae. Quomodo, domine, inquam, horum soror est? Tristitia enim et ira et dubitatio mihi inter se valde differre videntur. 2 Et respondit: Esne insanus ut non intellegas? Tristitia enim est omnium spirituum noxiissima, et pessima servis Dei: spiritus omnium hominum destruit, et Spiritum Sanctum vexat, et iterum salvat. 3 Domine, inquam, stultus sum et haec non intellego. Non possum comprehendere quomodo torquere possit et salvare. Audi, inquit, et intellege. Qui numquam veritatem quaesiverunt neque de Dei maiestate inquisierunt, sed tantum crediderunt, in rebus gentium versantur. 4 Et est alius propheta mendax qui destruit mentes servorum Dei; id est eorum qui dubitant, non eorum qui plene confidunt in Domino. Nunc autem illi dubitantes veniunt ad eum, quasi ad spiritum divinum, et interrogant ab eo quid illis eveniat. 5 Et hic propheta mendax, nullam in se vim divini Spiritus habens, eis respondet secundum eorum postulata, et animas eorum promissis implet prout desiderant. Attamen ille propheta vanus est, et vana respondet iis qui ipsi vani sunt. 6 Et quidquid ab hominibus vanis interrogatur, frustra eis respondet. Attamen quaedam vera dicit. Quia diabolus spiritu suo implet eum, ut evertat quosdam iustos. 7 Quicumque ergo in fide Domini fortes sunt et veritatem induerunt, non iunguntur talibus spiritibus, sed discedunt ab eis. Qui autem dubitant et saepe paenitentiam agentes sicut gentes, eos consulunt, et accumulant sibi magna peccata, idolis servientes. 8 Quicumque ergo tales sunt, omni occasione interrogate eos; idola colentes sunt, et stulti sunt et veritatis privati. 9 Omnis enim spiritus qui a Deo datur non indiget petendo se; sed qui a divinitate habet, omnia a se ipso loquitur, quia desuper est de virtute Dei. 10 Interrogatus autem secundum desideria hominum loquitur, et de multis aliis rebus praesentis saeculi, non intelligit quae sunt Dei: obscurati enim sunt spiritus huiusmodi per talia, et corrumpuntur, et fracti. 11 Sicut vites bonae, si negleguntur, spinis et zizaniis opprimuntur, et tandem ab eis necantur; sic homines qui talibus spiritibus credunt.
12 In multas actiones et negotia incidunt, et sensu carent, et cum de rebus Dei pertinentibus cogitant, nihil omnino intellegunt: sed si quando de Domino audiunt, in negotiis suis cogitant. 13 Qui autem timent Dominum et veritatem Dei scrutantur, omnes cogitationes suas ad Dominum habentes, omnia quae dicuntur intellegunt et statim intellegunt, quia timor Domini in se est. 14 Ubi enim spiritus Domini habitat, ibi et intellectus multus est. Propterea coniunge te Domino et intelleges omnia. 15 Disce nunc, o homo insipiens, quomodo tristitia Spiritum Sanctum perturbet et quomodo salvet. Cum homo dubitans in aliqua re versatur, et propter dubitationem id non perficit, haec tristitia in eum intrat et Spiritum Sanctum contristat et eum contristat. 16 Rursus ira, cum quempiam propter quodlibet negotium invadit, vehementer movetur; et iterum tristitia intrat in cor eius, qui ira commotus est, et turbatur de eo quod fecit, et paenitet se, quia male gessit. Haec igitur tristitia salutem afferre videtur, quia de malo facto suo paenitet. Sed et cetera, scilicet dubitatio et tristitia, qualia antea memorata sunt, spiritum vexant: dubitatio, quia opus eius non successit: et tristitia, quia Spiritum Sanctum irritavit. 18 Aufer igitur tristitiam a te et noli affligere Spiritum Sanctum qui habitat in te, ne forte rogabit Deum et discedat a te. Spiritus enim Domini, qui datus est habitare in carne, talem tristitiam non sustinet. 19 Propter hoc induere te hilaritate, quae semper gratiam habet apud Dominum, et gaudebis in ea, quia omnis hilarissimus benefacit: et sapit bona, contemnit autem tristitiam. 20 Tristis autem homo semper impie agit. Primo, impie agit, quia Spiritum Sanctum contristat, qui homini datur, cum sit natura laeta. Et iterum male agit, quia cum tristitia ad Dominum precatur, et non ei primam gratiarum actionem de pristinis misericordiarum reddit, nec a Deo obtinet quod petit. 21 Non enim semper valet oratio hominis tristis ad aram Dei ascendendum. Et dixi ad eum: Domine, cur non habet virtutem oratio hominis tristis ad aram Dei ascendendi? Quia, inquit, tristitia manet in corde eius. 22 Cum igitur oratio hominis tristitia comitatur, non sinet preces eius puras ad altare Dei ascendere. Sicut enim vinum aceto mixtum dulcedinem priorem non habet, sic tristitia Spiritu Sancto mixta non sinit orationem hominis eadem esse qualis aliter esset. 23 Propterea munda te ipsum a tristitia, quae est mala, et vives Deo. Et omnes ceteri vivent Deo, quicumque tristitiam deposuerint et induerint hilaritatem. MANDATUM XI 1 Ostendit mihi quosdam viros in scamnis sedentes, et unum in sella sedentem: et dixit mihi: Videsne qui in scamnis sedent? Domine, inquam, video eos. Respondit: Fideles sunt; et qui in sella sedet, spiritus terrenus est. 2 Non enim in ecclesiam fidelium venit, sed eam vitat. Iungit se dubitantibus et inanibus, et prophetat eis in angulis et in occultis locis, et delectat eos loquendo secundum omnia desideria cordis eorum.
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
3 Qui enim se in vasa vacua ponit, non frangitur, sed unum alteri aptatur. Cum autem in coetum iustorum venit, qui Spiritu Dei pleni sunt, et Dominum orant, ille homo exinanitur, quia spiritus terrestris ab eo fugit, et mutus est, et nihil loqui potest. 4 Sicut si in horreo vinum aut oleum claudas, et inter illa vasa posueris ampullam vacuam, et postea veneris ut eam aperias, invenies eam vacuam sicut obturasti: sic illi prophetae vacui cum inter spiritus iustorum veniunt, tales inveniuntur quales venerunt. 5 Dixi: Quomodo igitur homo eos discernere poterit? Considera quae dicturus sum de utroque genere hominum; et sicut loquor tibi, ita probabis prophetam Dei et falsum prophetam. 6 Primum autem probate hominem qui habet Spiritum Dei; quia Spiritus qui de sursum est humilis est et quietus et recedens ab omni iniquitate et a vanis desideriis huius saeculi et humilior se omnibus hominibus praeditus et nemini respondet cum interrogatus est neque singulis hominibus non enim Spiritus Dei loquitur homini cum vult sed cum vult Deus. 7 Cum igitur vir Spiritum Dei habens venerit in ecclesiam iustorum, qui fidem Dei habent, et Dominum oderit, tunc angelus sanctus Dei replebit illum Spiritu benedicto, et loquitur in ecclesia quasi a Deo motus. 8 Sic ergo cognoscitur Spiritus Dei, quia quicumque loquitur Spiritu Dei, sicut vult Dominus loquitur. 9 Audi nunc de spiritu terreno, qui inanis est et stultus et sine virtute. Primum autem homo qui Spiritum habere putatur (cum re vera non habeat), se extollit et primam sedem habere desiderat et malus est et verbosus. 10 et tempus in voluptatibus et in omni genere deliciarum consumit, et mercedem divinationis suae accipit, quam si non accipit, non divinat. 11 Num Spiritus Dei mercedem et divinationem accipere debet? Non decet prophetam Dei sic facere. 12 Sic vitam cuiusque generis prophetarum videtis. Quare hominem vita et operibus probate, qui dicit se Spiritum Sanctum habere. Et credite Spiritui qui a Deo venit, et vim habet secundum se. Nolite autem credere spiritui terreno et inani, qui a diabolo est, in quo nulla fides nec virtus est. 13 Audi ergo similitudinem quam ego dicam tibi: Tolle lapidem, et proice eum in caelum; aut tolle guttur aquae, et erige eum illuc, et vide an potes attingere caelum. 14 "Domine," inquam, "quomodo hoc fieri potest? Neutrum enim horum quae commemorasti fieri potest." Respondit: "Sicut igitur haec fieri non possunt, ita etiam spiritus terrenus sine virtute et sine effectu est." 15 Intellege adhuc ulterius virtutem quae desuper venit, in hac similitudine. Grana grandinis quae cadunt valde minuta sunt; et tamen cum in caput hominis cadunt, quomodo ei dolorem afferunt? 16 Et iterum; considerate stercora domus: quomodo guttulae parvae in terram cadentes, cavum in lapidibus faciunt. 17 Sic similiter minima quae desuper veniunt et in terram cadunt magnam vim habent. Quapropter huic spiritui, qui vim habet, iunge te et ab altero qui inanis est discede.
MANDATUM XII 1 Iterum dixit mihi: Remove a te omnes cupiditates malas et indue cupiditates bonas et sanctas. Nam induto bono desiderio, odio habebis malum et cohibebis illud prout vis. Sed malum desiderium est horrendum et difficile domandum. 2 Valde horrendum est et ferum: et sua feritate homines consumit. Et praesertim si servus Dei forte in eam inciderit, nisi sapientissimus sit, ab ea peribit. Nam eos qui vestem boni desiderii non habent: et in rebus huius saeculi versantur, destruit; et eos morti tradit. 3 Domine, inquam, quae sunt opera concupiscentiae malae, quae homines ad mortem adducunt? Ostende mihi ea, ut discedam ab eis. Audi, inquit, quibus operibus concupiscentia mala servos Dei ad mortem ducit. 4 Primum omnium, cupiditas malam est concupiscere uxorem alieni, vel mulierem concupiscere virum alieni, sicut et concupiscere delicias divitiarum, et multitudinem ciborum superfluorum, et ebrietates, et delicias multas. 5 Nam in multa delicatia stultitia est, et multae voluptates superfluae sunt servis Dei. Ideo talis concupiscentia mala est et perniciosa, quae servos Dei ad mortem adducit. Omnis enim talis concupiscentia a diabolo est. 6 Qui igitur recesserit ab omnibus concupiscentiabus malis, Deo vivet; qui autem subditi sunt his, morientur in aeternum. Haec enim concupiscentia mortifera est. Tu igitur indue desiderium iustitiae et, armatus timore Domini, resistere omni concupiscentiae malitiae. 7 Timor enim hic in bonis desideriis habitat; et cum concupiscentia mala te timore Domini armatum et ei resistentem viderit, procul a te fugiet nec coram te apparebit, sed time arma tua. 8 Et victoriam habebis, et propter eam coronaberis; et ad desiderium quod bonum est pervenies; et victoriam quam adeptus es Deo dabis, et ei servies faciendo quod ipse facere velles. 9 Nam si bonis desideriis servieris et eis subiectus fueris, poteris dominari super malis desideria tua, et tibi subiecta erunt sicut volueris. 10 Et dixi, Domine, scire volo quomodo illi desiderio quod bonum est servire. Audi, inquit, Deum time et in eo confide, et veritatem et iustitiam dilige et bonum fac. 11 Si haec feceris, eris minister Dei probatus, et servies ei: et omnes qui similiter serviunt bonae voluntati, vivent Deo. 12 Et cum haec duodecim praecepta complevisset, dixit mihi: Habes nunc haec praecepta, in eis ambula; et hortare eos qui audiunt eos qui resipiscunt, ut resipiscentiam suam puram servent omnibus reliquis diebus vitae suae. 13 Et diligenter perfice hoc ministerium quod tibi commendo, et magnum fructum ex eo habebis, et invenies gratiam ab omnibus qui paenitentiam fecerint et crediderint verbis tuis. Quia ego tecum sum et compellabo eos ut credant. 14 Et dixi ei: Domine, illa mandata magna sunt et optima, et possunt exhilarare cor hominis qui ea servare poterit. Sed, domine, nescio utrum ab aliquo homine observari possint. 15 Respondit ille: Facile haec mandata servabis et non erunt difficilia: at si semel permiseris in cor tuum intrare quia a nemine possunt servari, non parabis ea.
Liber Secundus Pastoris Hermatis - Mandata
16 Nunc autem dico tibi, si haec mandata non observaveris, sed ea neglexeris, non salvus eris, neque liberi tui, neque domus tua; quia iudicasti haec ab homine servari non posse. 17 Haec locutus est mecum iratus, ita ut me vehementer terreret. Mutavit enim vultum suum, ita ut nulla pars ferre posset iram eius. 18 Et cum me omnino perturbatum et confusum videret, coepit moderatius et hilarius loqui, dicens: “O stulte et insensate! 19 inconstans, ignorans magnitudinem Dei, quam magnus et mirabilis sit, qui creavit mundum propter hominem, et subiectam sibi addidit omnem creaturam, et dedit illi omnem potestatem ut possit implere omnia mandata haec. 20 Potens est, inquit, omnia mandata haec implere, qui Dominum habent in corde suo: qui autem Dominum tantum in ore habent, et cor eorum induratum est, et longe sunt a Domino, talibus mandata haec dura et difficilia sunt. 21 Ponite igitur, vos qui inanes et leves estis in fide, Dominum Deum vestrum in cordibus vestris et percipietis quomodo nihil his mandatis facilius, neque iucundius, neque mitius sanctiusque sit. 22 Et convertimini ad Dominum Deum vestrum, et relinquite diabolum et voluptates eius, quia malae sunt, et amarae, et immundae. Et nolite timere diabolum, quia nullam potestatem habet in vos. 23 Ego enim tecum sum, nuntius paenitentiae, qui dominatur super eum. Diabolus quidem terret homines, sed terror eius vanus est. Nolite ergo eum timere, et fugiet a vobis. 24 Et dixi ad eum: Domine, audi me paucis verbis loqui ad te. Respondit: Dic: Homo desiderat mandata Dei servare, et nemo est qui roget Deum, ut possit mandata eius servare. 25 Sed diabolus durus est, et potestate sua super servos Dei regnat. Et dixit se non posse dominari super servos Dei, qui in eum toto corde confidunt. 26 Diabolus fortasse certat, sed eos vincere non potest. 27 Nam si resistitis ei, fugiet confusione a vobis. Qui autem non pleni sunt fide, timent diabolum, quasi magnam potestatem habeat. Servos enim Dei tentat diabolus, et si invenerit eos inanes, perdit eos. 28 Sicut enim homo, cum vasa vino bono implet, et in eis ponit pauca vasa semiplena, et venit ut experiatur et gustet vasa, non experitur ea quae plena sunt, quia scit ea bona esse; sed gustat ea quae semiplena sunt, ne acescant (nam vasa semiplena cito acescent et saporem vini amittunt), sic diabolus venit ad servos Dei ut eos experiatur. 29 Qui fide pleni sunt fortiter resistunt ei, et discedit ab eis, quia non invenit locum quo in eos intret: deinde ad eos qui non sunt fide pleni accedit, et quia locum introitus habet, in eos intrat, et facit quod vult cum eis, et servi eius fiunt. 30 Ego autem, nuntius paenitentiae, dico vobis: Nolite timere diabolum, quoniam missus sum ad vos, ut sim vobiscum quicumque paenitentiam egeritis toto corde vestro, et ut confirmem vos in fide. 31 Credite igitur vos, qui propter peccata vestra obliti estis Deum et salutem vestram, et addentes ad peccata vestra aggravavistis vitam vestram valde. 32 Quia si converti fueritis ad Dominum toto corde vestro, et serviveritis ei secundum voluntatem eius, sanabit vos a pristinis peccatis vestris, et dominabimini super omnia opera diaboli.
33 Nolite itaque timere in minimo minarum eius, quoniam vanae sunt sicut nervi mortui. Audite autem me et timete Dominum omnipotentem, qui potens est vos salvare et perdere: et mandata eius custodite, ut Deo vivatis. 34 Et dixi illi: Domine, nunc confirmatus sum in omnibus mandatis Domini dum mecum es, et scio te omnem potestatem diaboli confringere. 35 et nos quoque superabimus eum, si poterimus, auxilio Domini, praecepta haec, quae tradidisti, servare. 36 Servabis eos, inquit, si mundaveris cor tuum erga Dominum. Et servabunt eos omnes qui mundaverint corda sua a vanis desideriis huius saeculi, et vivent Deo.